Wikipedia brwiki https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikipedia Kaozeadenn Wikipedia Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 0 1263 2189002 2183716 2026-04-25T13:28:30Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189002 wikitext text/x-wiki Sellout ouzh [http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Dibar%3APrefixindex&from=Roll&namespace=0/ an holl rolloù] hag [http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Dibar%3APrefixindex&from=Taolenn&namespace=0/ an taolennoù] (da c'hortoz ma vezint bodet a-is). == Hollegezhioù == * [[Roll ar berradurioù]] * [[Roll an dud arroudennet]] * [[Roll riezoù ar Bed]] == Da vezañ renket == * [[Roll an arrebeuri]] == [[Breizh]] == === Arz 20vet kantved === * [[Roll izili ar Seiz Breur]] === Brezhoneg ha yezhoniezh ar brezhoneg === * [[Roll yezhourien ar brezhoneg]] ==== [[Embannerezh vrezhonek]] ==== * [[Roll an embannerien vrezhonek]] * [[Roll ar meziantoù gant un etrefas e brezhoneg]] ==== [[Deskadurezh vrezhonek]] ==== * [[Listenn skolioù Diwan|Roll ar skolioù Diwan]] ==== [[Lennegezh vrezhonek]] ==== * [[Roll ar varzhed vrezhonek]] * [[Roll buhezskridoù brezhonek ar sent]] ===== Lennegezh vrezhonek 20vet kantved ha 21vet kantved ===== * [[Roll ar buhezskridoù brezhonek]] (nemet reoù ar sent) * [[Roll an emvuhezskridoù savet e brezhoneg]] * [[Roll al levrioù e brezhoneg troet diwar yezhoù all‎|Roll al levrioù brezhonek troet diwar yezhoù all]] * [[Roll ar romanterien vrezhonek hag o oberennoù]] * [[Roll skrivagnerien Skol Walarn]] * [[Roll skrivagnerien Emgleo Breiz]] === Relijion e Breizh === * [[Roll Sent Vreizh]] === Douaroniezh Breizh === * [[Roll inizi pennañ Breizh]] * [[Roll kêrioù pennañ Breizh]] * [[Roll koadegi pennañ Breizh]] * [[Roll Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] * [[Roll kumunioù Il-ha-Gwilen]] * [[Roll kumunioù al Liger-Atlantel|Roll kumunioù Liger-Atlantel]] * [[Roll Kumunioù ar Mor-Bihan]] * [[Roll kumunioù departamant Penn-ar-Bed]] * [[Roll stêrioù pennañ Breizh]] === [[Istor Breizh]] === * [[Roll ar geriadurioù buhez a denn da Vreizh dre vloaz an embann]] * [[Roll Rouaned ha Duged Breizh]] === Sonerezh Breizh === * [[Roll sonerien, kanerien ha strolladoù Breizh]] === Tud liammet ouzh Breizh === * [[Roll Rouaned ha Duged Breizh]] * [[Roll Sent Vreizh]] * [[Roll skrivagnerien Skol Walarn]] * [[Roll skrivagnerien Emgleo Breiz]] * [[Roll ar varzhed vrezhonek]] * [[Roll yezhourien ar brezhoneg]] == [[Arz]]où == * [[Listenn ar sonaozourien]] * [[Binvioù seniñ]] == [[Diduamant]] == * Roll ar ganerien galleger * Roll ar ganerien saozneger * [[Roll ar sportourien]] == [[Istor]] == * [[Roll ergerzherien]] * [[Roll ar feurioù-emglev etrebroadel pennañ]] * [[Roll ar proviñsoù gall]] * [[Roll an unpennoù gall]] * [[Roll an unpennoù german]] == [[Lennegezh]] == * [[Roll an emvuhezskridoù savet e brezhoneg]] * [[Roll an oberennoù skrivet]] * [[Roll ar skrivagnerien alaman]] * [[Roll ar skrivagnerien amerikan]] * [[Roll ar skrivagnerien aostrian]] * [[Roll ar skrivagnerien gall]] * [[Roll ar skrivagnerien italian]] * [[Roll ar skrivagnerien saoz]] == Prizioù arzel ha lennegel == * [[Priz Nobel al Lennegezh]] * [[Prizioù Breizh]] == [[Relijion]] == * [[Roll ar brofeded|Profed]] * [[Roll an ebestel]] == [[Skiant]]où == === Skiantoù a bep seurt === === [[Skiantoù an Den]] === === [[Douaroniezh]] === * [[Roll lennoù pennañ ar bed]] * [[Roll riezoù ar Bed]] * [[Stumm douarel|Roll ar stummoù douarel]] === [[Fizik]] === * [[Roll ar fizikourien]] * [[Priz Nobel ar fizik]] === [[Kimiezh]] === * [[Roll an elfennoù hervez o anvioù|Roll an elfennoù kimiek hervez o anvioù]] * [[Roll an elfennoù hervez o simboloù|Roll an elfennoù kimiek hervez o simboloù]] * [[Taolenn an izotopoù (rannet)]] * [[Taolenn beriodek an elfennoù|Taolenn beriodek an elfennoù kimiek]] == [[Yezh]] ha [[yezhoniezh]] == * [[Roll ar yezhoù ar muiañ komzet er bed]] * [[Yezhoù Europa]]<br /> * [[Yezhoù Unvaniezh Europa]]<br /> == [[Urzhiataerezh]] == * [[Roll ar meziantoù gant un etrefas e brezhoneg]] [[Rummad:Rolloù]] 71401mumavdadsm7xtrhs85iramaipu 0 1332 2188799 2185391 2026-04-25T12:00:46Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188799 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Pondivi | anvOfisiel = Pontivy | skeudenn = Chateau Pontivy3.jpg | alc'hwez = Fozioù [[Kastell Pondivi|Kastell ar Roc'haned]] | ardamezioù = COA fr Pontivy.svg | bro = {{Bro-Gwened}} | departamant = {{Mor-Bihan}} | arondisamant = [[Arondisamant Pondi|Pondi]] <small>([[isprefeti]])</small> | etrekumuniezh = [[Pondi Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Bondi]] | kanton = [[Kanton Pondi|Pondi]] <small>([[pennlec'h]])</small> | cp = 56300 | maer = Christine Le Strat | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 24.85 | hedred = -2.98 | ledred = 48.07 | uk = 60 | ubi = 48 | ubr = 192 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.pontivy.fr/ Ti-kêr] }} '''Pondivi''' zo ur [[kumun c'hall|gumun]] hag ur gêr e [[departamant gall|departamant]] ar [[Mor-Bihan]] e [[Breizh]]. == Douaroniezh == <gallery mode="packed" heights="200px"> Blavet canalisé Pontivy.JPG|Treuzet eo Pondi gant ar [[stêr]] [[Blavezh]]. </gallery> === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Pondivi''|gwalarn=[[Klegereg]], ''[[Stival]]''|norzh=[[Neulieg]]|biz=[[Neulieg]], [[Noal-Pondi]]|kornôg=[[Malgeneg]]|reter=[[Noal-Pondi]]|gevred=[[Sant-Turiav]], [[Noal-Pondi]]|su=[[Ar Sorn]], [[Sant-Turiav]]|mervent=[[Ar Sorn]]|enklozadur=}} == [[Ardamezouriezh]] == {| |- | [[Restr:COA fr Pontivy.svg|60px]] | :''En gul a nav mailhenn en aour, 3, 3, 3.'' :Tiegezh Roc'han, [[1222]] ; andon : d'Hozier, 26 Meurzh 1698. |- |} == Istor == === {{VIIvet kantved}} === Hervez ar richenn e oa bet krouet Pondivi gant ar [[manac'herezh|manac'h]] sant [[Ivi]] er {{VIIvet kantved}}. === {{XVIvet kantved}} === ;[[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] e [[1675]]: Trubuilhoù a voe e kêr d'an [[21 Gouere|21]] ha d'an [[22 Gouere|22 a viz Gouere]] [[1675]]<ref>{{fr}}[[Yvon Garlan]] ha [[Claude Nières]], ''Les Révoltes bretonnes de 1675 - papier timbré et bonnets rouges'', Éditions Sociales, Pariz, 1975, p. 113</ref>; taget e voe ti ur bourc'hiz hag evet ar gwin a oa eno. Aloubet e oa bet kêr Bondivi d'an 21 « gant 2000 peizant a lonk pe skuilh 400 muid eus feurm an deverioù » ; dieubet eo bet gant « e vourc'hizien » d'an 21 a viz Even<ref>{{fr}}Auguste Dupouy, ''Histoire de Bretagne'', p. 265, Embannadurioù Boivin, 1932, adembannet gant an embannadur Calligrammes, Kemper, hag embannadurioù Ar Morenn, Ar Gelveneg, 1983</ref>.<br> Digolloù a voe paeet gant parrezioù [[Noal-Pondivi]] (8 000 lur), [[Malgeneg]] (1 500 lur), [[Stival]] (500 lur) ha [[Bizhui-an-Dour]] (400 lur) d'an aotrou de la Pierre ha da tud all eus Pondivi goude an distrujoù bet graet e kêr e-pad an emsavadeg<ref>{{fr}}''Les Révoltes bretonnes de 1675'', pp. 159-160</ref>. ===[[Dispac'h Gall]]=== Krouet e voe ar gumun e [[1790]] e [[departamant gall|departamant]] ar [[Mor-Bihan]]. Gant al lezenn eus an [[23 a viz Eost]] 1790 e voe lakaet Pondivi da bennlec'h ur c'hanton, hini [[Kanton Pondivi (1790)|Pondivi]], gant kumun Pondivi ennañ hepken, ha da benn un distrig, seizh kanton ennañ : [[Kanton Baod (1790)|Baod]], [[Kanton ar Gemene (1790)|ar Gemene]], [[Kanton Klegereg (1790)|Klegereg]], [[Kanton Logunec'h (1790)|Logunec'h]], [[Kanton Noal-Pondivi (1790)|Noal-Pondivi]], [[Kanton Pluniav (1790)|Pluniav]] hag hini Pondivi. E [[1795]] e voe dilamet [[distrig Pondivi]]. E [[1800]] e voe lakaet Pondivi da bennlec'h [[arondisamant Pondivi]] bet krouet gant al lezenn eus ar 17 a viz C'hwevrer 1800. Brasaet e voe kanton Pondivi dindan anv [[Kanton Pondivi]] ivez gant lezenn an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''<ref>{{fr}}Jean-Louis Debauve, ''La Justice révolutionnaire dans le Morbihan'', e ti an aozer, Pariz, 1965</ref>{{,}}<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, p. 290.</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=27570 Cassini - EHESS - Pondivi - Fichenn ar gumun]</ref>. ===''Napoléonville''=== Adalek an [[9 a viz Du]] [[1804]] betek ar [[14 a viz Ebrel]] [[1814]] e oa anvet Pondivi "''Napoléonville''" war urzh an [[diktatour]] ha danvez-impalaer [[Napoleone Buonaparte]]. Evel [[La Roche-sur-Yon]], ''Napoléonville'' e [[Vendée]], e oa bet soñjet gant Napoleon e vefe ur gêr pouezus evit derc'hel kornôg Frañs ha Breizh. C'hoant en devoa da sevel adal ar gêr 3 000 annezad enni « er peoc'h, ur greizenn-genwerzh veur, hag er brezel, ur greizenn vilourel bouezus ». Napoleon a soñje gantañ e oa Pondivi ur gêr a c'hellje bezañ pouezus-tre ma vije kleuzet [[kanol]]ioù evit al listri-brezel a c'hellfe treuziñ Breizh pell diouzh re ar [[kaeladur kevandirel|Saozon]] a oa mistri war ar mor : [[kanol ar Blavezh]] ha [[kanol Naoned-Brest]].<br>Krouet e oa bet diouzhtu ur c'harter nevez gant ur blasenn-armoù, un [[isprefeti]], ur [[kazarn|c'hazarn]] hag ul [[lise]]. === {{XIXvet kantved}} === * D'an [[29 a viz Genver]] [[1806]] e voe staget kumun [[Stival]] ouzh kumun Pondivi<ref>{{fr}}''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', p. 378</ref>. * [[1864]]: tizhet e voe Pondivi gant an [[hent-houarn]]. * Krouet e voe kumun [[Ar Sorn]] d'ar 1{{añ}} a viz Meurzh [[1869]] diwar lodennoù eus tiriadoù kumunioù Bizhui, Gwern, Malgeneg, Pondivi ha Stival<ref>{{fr}}''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', p. 14</ref>{{,}}<ref>[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/6_index.htm Cassini-EHESS]</ref>. * [[Brezel 1870-1871]] : pevar gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * 316 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,35 % eus he foblañs e [[1911]]<ref name="MARV">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56178&dpt=56&idsource=2770&table=bp01 Monumant ar re varv]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== [[Restr:UndeneusPondibetfuzuilhetePorzh-Loeiz.JPG|thumb|Anv H. Gaillard, un den eus Pondivi, ouzh monumant ar re fuzuilhet e Porzh-Loeiz]] * Tremen 3 000 repuad deuet eus hanternoz [[Bro-C'hall]] a oa e Pondivi e miz Even [[1940]]<ref>{{fr}}[http://www.letelegramme.com/local/morbihan/pontivy/ville/18-juin-1940-les-allemands-entrent-dans-la-ville-18-06-2010-960460. "Le Télégramme", 18 a viz Even 2010]</ref>. * D'an [[18 Mezheven|18 a viz Even]] [[1940]] e tegouezhas al lu [[Alamagn|alaman]] e Pondivi<ref>{{fr}}''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', Archives départementales du Morbihan, 2009, p. 23</ref>. * E miz Here 1940 e voe harzet ar gantreidi er Mor-Bihan; bac'het e voent e kamp Toulboubou e Pondivi, 18 tiegezh hag eizh den o-unan, da lavaret eo 32 waz, 28 maouez ha 56 bugel; war urzh an [[Wehrmacht|Alamaned]] e voent kaset gant un tren betek kamp-bac'h [[Maezon-ar-Stêr]] e miz Du 1940<ref name="ALG">{{fr}}Annik Le Guen, ''Le Morbihan sous le Gouvernement de Vichy'', Miz Kerzu 1993</ref>. * E miz Gouere 1944 e voe kemeret 150 000 lur en ti-post gant tud eus ar [[Rezistañs]]<ref>{{fr}}''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', p. 297</ref>. * D'ar [[4 Eost|4 a viz Eost]] [[1944]] e voe dieubet Pondivi<ref>{{fr}}''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', p. 130.</ref>. * D'an [[23 Mae|23 a viz Mae]] [[1945]] e voe kavet korfoù marv tri den eus ar gumun e-tal gwikadell [[Porzh-Loeiz]]. Er Rezistañs e oant ; fuzuilhet e oant bet gant al lu [[Wehrmacht|alaman]]<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pp. 315-316</ref>. * Mervel a reas 96 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="MARV" />. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== * Mervel a reas 16 milour e [[Brezel Indez-Sina]] ha pemp arall en [[Aljeria]].<ref name="MARV" /> == Brezhoneg == === Ya d'ar brezhoneg === *D'ar 4 a viz Eost [[2004]] e oa bet votet ar garta « [[Ya d'ar brezhoneg]] » gant kuzul-kêr ar gumun. *D'an 21 a viz Kerzu [[2007]] e oa bet roet d'ar gumun al label « Ya d'ar brezhoneg » live 2. === Deskadurezh === *Klasoù divyezhek a zo eno abaoe [[1984]]. *E distro-skol 2024 e oa 91 skoliad enskrivet er skol [[Diwan]] hag er c'hlasoù divyezhek (9,2 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Kelenn]</ref>. === Redadeg 2010 === E Pondi ez echuas ar [[Redadeg 2010|Redadeg]] e [[2010]]. {{clr|left}} == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery mode="packed" heights="200px"> France Bretagne 56 Pontivy 01.jpg|[[Kastell Pondi|Kastell ar Roc'haned]]. Rohan pontivy.jpg|Ar [[Gwenn-ha-Du]]<br>dirak ar c'hastell. </gallery> *Kastell ar Gêr nevez. *Iliz katolik ''Intron Varia ar Joa'', {{XVIvet kantved}}. *Iliz katolik ''Sant Meriadeg'', e kêriadenn Stival, {{XVIvet kantved}}. *Chapel ar Gelenneg. *Chapel ''Santez Trefin''. *Karterioù kozh gant tiez XVvet-XVIvet-XVIIvet kantvedoù. *[[porzh (listri)|Porzh]]. == Tud == === Tud bet ganet eno=== *[[Ferdinand Le Drogo]], [[marc'hhouarnerezh|marc'hhouarnour]] [[breizh]]at, kampion [[Bro-C'hall]] e [[1927]] ha [[1928]], [[10 a viz Here]] [[1903]] *[[Paul Ihuel]] ([[2 a viz Du]] [[1903]]-[[22 a viz Here]] [[1974]] e [[Pariz]], Bro-C'hall), maer [[Berne]], kuzulier [[Kanton ar Faoued]] ([[1945]]-[[1974]]), kannad ar Mor-Bihan e [[1936]]-[[1940]] hag e [[1945]]-[[1974]], kadoriad kuzul-departamant ar Mor-Bihan, Is-sekretour-stad ha Sekretour-stad al Labour-Douar<ref name="ALG" /> *[[Jef Le Penven]], [[sonaozouriezh|sonaozour]] [[breizh]]at, [[3 a viz Du]] [[1919]]. * [[1969]] : [[Yannig Audran]], skolaer, soner ha skrivagner brezhonek. ==Poblañs== ===Emdroadur ar boblañs abaoe 1793=== <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:700 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:14700 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1793 text:1793 bar:1800 bar:1806 bar:1821 bar:1831 bar:1836 text:1836 bar:1841 bar:1846 bar:1851 bar:1856 bar:1861 text:1861 bar:1866 bar:1872 bar:1876 bar:1881 bar:1886 text:1886 bar:1891 bar:1896 bar:1901 bar:1906 bar:1911 text:1911 bar:1921 bar:1926 bar:1931 bar:1936 bar:1946 text:1946 bar:1954 bar:1962 bar:1968 bar:1975 bar:1982 text:1982 bar:1990 bar:1999 text:1999 bar:2006 bar:2012 text:2012 bar:2022 text:2022 PlotData= color:barra width:14 align:left bar:1793 from:0 till: 3808 bar:1800 from:0 till: 3793 bar:1806 from:0 till: 4929 bar:1821 from:0 till: 4980 bar:1831 from:0 till: 5956 bar:1836 from:0 till: 6378 bar:1841 from:0 till: 7018 bar:1846 from:0 till: 7929 bar:1851 from:0 till: 7792 bar:1856 from:0 till: 8049 bar:1861 from:0 till: 7602 bar:1866 from:0 till: 8146 bar:1872 from:0 till: 7886 bar:1876 from:0 till: 8252 bar:1881 from:0 till: 8164 bar:1886 from:0 till: 9466 bar:1891 from:0 till: 9175 bar:1896 from:0 till: 9292 bar:1901 from:0 till: 9359 bar:1906 from:0 till: 9506 bar:1911 from:0 till: 9424 bar:1921 from:0 till: 9442 bar:1926 from:0 till: 9440 bar:1931 from:0 till: 8117 bar:1936 from:0 till: 9300 bar:1946 from:0 till: 10878 bar:1954 from:0 till: 10516 bar:1962 from:0 till: 10410 bar:1968 from:0 till: 11412 bar:1975 from:0 till: 12578 bar:1982 from:0 till: 12675 bar:1990 from:0 till: 13140 bar:1999 from:0 till: 13508 bar:2006 from:0 till: 13518 bar:2012 from:0 till: 13973 bar:2022 from:0 till: 14547 </timeline> *<small>Mammennoù : Cassini hag [[EBSSA]].</small> == Melestradurezh == == Gevelliñ == *[[Tavistock]] ([[Devon]]), {{Bro-Saoz}} *[[Wesseling]] ([[Nordrhein-Westfalen]]), {{Alamagn}} *[[Napoleonville]] ([[Louisiana]]), {{SUA}} *[[Ouelessebougou]], {{Mali}} == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Pontivy}} {{Wikeriadur}} *{{br}} {{fr}} [https://web.archive.org/web/20190626080444/http://pontivy.fr/ Lec'hienn ofisiel Ti-Kêr Pondivi] *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20050510064343/http://www.pontivy-cite-internationale.com/ Pontivy Cité Internationale] *{{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56178 Geobreizh] *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20160109210550/http://pontivy.asso.fr/ 27 kevarzhe e Pondi] == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù|bannoù=2}} [[Rummad:Pondi]] [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù Bro Wened]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] [[Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh]] [[Rummad:Repuidi-brezel er Mor-Bihan (1939-1945)]] [[Rummad:Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e Porzh-Loeiz e 1944]] [[Rummad:Argant tapet e tiez-post ar Mor-Bihan gant tud eus ar Rezistañs e 1944]] ep47dky7vabb87fri5iy97z5ic7gmwf 0 2419 2189102 2137071 2026-04-26T09:53:27Z Adriendelucca 53023 2189102 wikitext text/x-wiki :[[Restr:Disambig colour.svg|25px]] ''Evit "Gres" da vare an Henamzer, gwelet [[Henc'hres]].'' ---- {{adkas|Gres}} {| class="infobox" style="font-size: 95%;" |- !colspan="2" style="background-color:#00309a;"|<div style="float:right; padding:5px;">[[Restr:Flag of Europe.svg|48px]]</div><br>[[Unaniezh Europa|<span style="font-size:1.7em; color:#ffcd00;">Unaniezh Europa</span>]] |- ! {{Infobox/Titl|Ελληνική Δημοκρατία<br>Ellinikí Dimokratía|055eb0|talbenn map|fff}} |- | style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="padding-top: 0.5em;" |- | align="center" width="125px" | [[Restr:Flag_of_Greece.svg|125px|Banniel Bro-C'hres]] | align="center" width="110px" | [[Restr:Coat_of_arms_of_Greece.svg|80px|Skoed-ardamez Bro-C'hres]] |- | align="center" width="125px" | [[Banniel]] | align="center" width="110px" | [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] |- | align="center" colspan="2" | [[Restr:LocationGreece.png]]{{Legend|#2d5f2c|Lec'hiadur en [[Europa]]}} |} |- |'''[[Kan broadel]]''' | Ύμνος εις την Ελευθερίαν<br>''Ímnos is tin Eleftherían'' |- |'''[[Ger-stur]]''' |Ελευθερία ή Θάνατος<br>''Elefthería í thánatos''<br>"Ar Frankiz pe ar Marv" |- | '''[[Yezh ofisiel]]''' | [[Gresianeg]] |- | '''[[Kêr-benn]]''' | [[Aten]] |- | '''Gorread'''<br>• En holl<br>• % dour | <br>131 940&nbsp;km²<br>0.86 |- |'''Poblañs '''<br>• Hollad<br>• Stankter |<br>11 018 000 (2004)<br>81/km² |- | '''Prezidant'''||[[:el:Κωνσταντίνος Τασούλας|Konstantinos Tasoulas]] (Κωνσταντίνος Τασούλας) |- | '''Kentañ ministr'''||[[:el:Κυριάκος Μητσοτάκης|Kyriakos Mitsotakis]] (Κυριάκος Μητσοτάκης) |- |'''[[Gouel broadel]]''' |25 a viz Meurzh |- | '''Moneiz'''||Euro (€) |- | '''Kod pellgomz'''||30 |- | '''Kenrouedad'''||.gr |} '''Gres''', pe '''Bro-C'hres''' (pe c'hoazh ''Hellaz''; [[henc'hresianeg]]: 'Ελλάς, ''Hellás'' {{IPA|[he̞ˈllas]}}; [[gresianeg]] a-vremañ: Ελλάδα, ''Elládha'' {{IPA|[e̞ˈlaða]}}), a zo ur [[riez]] e Gevred Europa hag hec'h anv ofisiel eo '''Republik Hellenek''' (e [[gresianeg]]: Ελληνική Δημοκρατία ''Ellīnikī́ Dīmokratía'', {{IPA|[eliniˈci ðimokraˈtia]}}). E penn [[Balkanioù|ledenez ar Balkanioù]] emañ-hi. E tu an [[norzh]] he deus harzoù douarel gant [[Bulgaria]], [[Makedonia an Norzh]] hag [[Albania]], ha gant [[Turkia]] e tu ar reter. En em ledañ a ra [[Mor Egaios]] a-hed aodoù ar [[reter]] hag ar [[Mor Kreizdouar]] a-hed aodoù ar [[gevred]] p'emañ [[Mor Ionia]] er [[mervent]] hag er [[Kornôg|c'hornôg]]. Un toullad brav a inizi bras ha bihan, e meur a [[enezeg]], a vez kavet er c'hornôg hag er reter. Evel kavell [[Sevenadur ar C'hornôg]] e vez gwelet Bro-C'hres e mare kozh an [[Henc'hres]] (eus war-dro 900 vloaz kent Jezuz-Krist betek 200 vloaz goude Jezuz-Krist). Eno eo bet ganet ha lakaet e pleustr meizad an [[demokratelezh]]. Ken pinvidik eo bet [[Istor Gres|istor]] ha sevenadur Bro-C'hres m'he deus bet ul levezon don ken e Europa, ken en [[Azia]] hag en [[Afrika]] ivez. == Anv ar vro == [[Etimologiezh|Dont a ra]] an anv brezhonek "Gres" dre ar [[galleg]] eus al [[latin]] ''Graecia'', savet, d'e dro, diwar anv Γραίκος (''Graikos''), mab [[Thessalos]], roue [[Fthia]] hervez [[:Rummad:Mojennoù Hellaz|mojennoù Henc'hres]]. Abaoe amzerioù [[Homeros]] d'an nebeutañ, avat, o deus ar C'hresianed o-unan graet ''Ἑλλάς'' (distaget {{IPA|[hellás]}} e [[henc'hresianeg]] hag {{IPA|[el(l)ˈas]}} e gresianeg a-vremañ) pe boutinoc'h e [[gresianeg|gresianeg a-vremañ]] ''Ελλάδα'' ({{IPA|[eˈlaða]}}) eus o bro, brezhonekaet dindan ar stumm "Hellaz" a-wezhioù. Savet e oa an anv-se diàr div [[gwrizienn (yezhoniezh)|wrizienn]] henc'hresianek: [[rakger]] έλ- (''el''- "heol, skedus", k.v. ήλιος, ''elios'', "heol") + λάς (''las'' "roc'h, maen"), da lâret eo "Hellaz: bro heol ha roc'h". {{Stadoù Europa}}{{AFNA}}{{Frankofoniezh}} [[Rummad:Gres]] k1i7hxiadsmu20yauclji8hnuogvshw 0 5328 2189094 2148839 2026-04-26T07:26:27Z Ar choler 52661 maerez nevez 2189094 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = an Alre | anvOfisiel = Auray | skeudenn = Dscn5043-auray.jpg | alc'hwez = Porzh Sant-Sten. | ardamezioù = Blason ville fr Auray (Morbihan).svg | bro = [[Bro-Gwened]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | arondisamant = [[Arondisamant an Oriant|an Oriant]] | etrekumuniezh = [[An Alre Kiberen Douar Atlantel]] | bro velestradurel = [[Bro an Alre]] | kanton = [[Kanton an Alre|an Alre]] ([[pennlec'h]]) | insee = 56007 | cp = 56400 | maer = Françoise Naël | amzer-gefridi = [[2026]]-[[2032]] | gorread = 6.91 | hedred = -2.981389 | ledred = 47.668612 | uk = | ubi = 0 | ubr = 37 | lec'hienn web = {{fr}}[https://www.auray.fr/ www.auray.fr] }} '''An Alre''' zo ur gumun e [[Bro-Gwened]], e [[Breizh]], e departamant ar [[Mor-Bihan]]. == Douaroniezh == Emañ '''an Alre''' e penn un [[aber]], ''Stêr an Alre'', e-lec'h m'en em vesk dourioù al [[Loc'h]] gant dour sall ar mor. Bevennet eo gant [[Brec'h (kumun)|Brec'h]] er gwalarn, [[Plunered]] er reter, ha [[Krac'h]] er mervent. [[Porzh Sant-Sten]] a oa ur porzh peskaeterien ha kenwerzh gwechall, ul lodenn eus An Alre eo bremañ, war ribl reter ar stêr. == Anv == ''Alrae'', 1081 ; ''Alrae'', 1099 ; ''Auray'', 1129 ; ''Auraio'', 1136 ; ''Auray'', 1139 ; ''Alrae'', 1139 ; ''Alraycum'', 1187 ; ''Alraium'', 1208 ; ''Elrayo'', 1233 ; ''Elraii'', 1241 ; ''Olraium'', 1278 ; ''Elrayo'', 1279 ; ''Auray'', 1282 ; ''Aureio'', 1291 ; ''Elray'', ''Auray'', ''Aurey'', 1371 ; ''Auroy'', 1371 ; ''Tenoualray'', 1437 ; ''Alraii'', ''Alrayo'', 1453 ; ''Alrayo'', 1516 ; ''Aulray'', 1561; ''Auray'', ''Alray'', ''Auroy'', 1636. == Ardamezioù== ;Kozh {| |- |[[Restr:Blason ville fr Auray.svg|60px]] | :''Gwezboellek (neuz all ː talbennanek) etre aour ha glazur''. :Tiegezh An Alre ''(D'Auray)<ref>{{fr}}Pol Potier de Courcy.</ref>. |} ;Bremañ {| |- |[[Restr:Blason ville fr Auray (Morbihan).svg|60px]] | :''En gul e erminig tremenant, gwakoliet en erminoù ; e gab gwriet en glazur e deir flourdilizenn en aour''<ref>{{fr}}Charles d'Hozier, ''Grand Armorial de France'', 1696, levrennoù VIII ''(Bretagne, 1ère partie)'' & IX ''(Bretagne, 2ème partie)''; {{fr}}Froger & Pressensé ː ''Armorial des communes du Morbihan.'' 1999</ref>. |} == Istor == === Ar c'hastell === * Savet e voe ur [[moudenn-gastell|voudenn feodel]] gant ar [[Bretoned|Vretoned]] er {{Vvet kantved}}. Ken abred ha [[1082]] e vez graet meneg eus « Castrum Alrea » e [[diellevr]] [[Kemperle]]. Diskaret e voe ar voudenn-se gant an Normaned. E [[1201]] e voe savet ur c'hastell dezhañ ramparzhioù en he lec'h gant [[Arzhur Iañ (dug Breizh)|Arzhur 1añ Breizh]]. Diskaret e voe e [[1558]] war urzh ar roue gall [[Herri IV (Bro-C'hall)|Herri IV]]. ==={{XIVvet kantved}}=== <gallery> Battle of Auray 2.jpg Battle of Auray.jpg </gallery> * E [[1364]] e voe lakaet fin da [[brezel hêrezh Breizh|vrezel hêrezh Breizh]] etre an tiegezhioù Moñforzh ha Bleiz gant [[Emgann an Alre]]. Lazhet e voe [[Charlez Bleiz]] eno ha tapet e voe [[Beltram Gwesklin]] da brizoniad. Savet e voe ul leandi gant [[Yann Moñforzh]] war lec'h an dachenn emgann. ==={{XVIIvet kantved}}=== * Trede porzh Breizh e oa an Alre e [[1631]] war-lerc'h [[Kemperle]] hag an [[Henbont]]. ==={{XVIIIvet kantved}}=== * D'ar [[4 Kerzu|4 a viz Kerzu]] [[1776]], e penn-kentañ [[Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet]], e tilestras [[Benjamin Franklin]] en Alre, deuet ma oa da c'houlenn sikour Frañs gant [[Loeiz XVI (Bro-C'hall)|Loeiz XVI]]. === [[Dispac'h Gall]] === * D'an 9 Thermidor An III (Lun 27 Gouere [[1795]]) e oa savet en Alre ul lez-varn-vrezel evit barn prizonidi tapet e-kerzh dilestradeg ar roueelourien e [[Kiberen]]. An darn vrasañ anezhe a voe kondaonet d'ar marv ha fuzuilhet, an ao. de Sombreuil, o jeneral, da gentañ. Digarget evoe al lez-varn-se d'ar 27 er memes miz (Gwener 14 Eost [[1795]]) gant ar jeneral Lemoine hag a ginnigas kas ar brizonidi da [[Porzh-Loeiz|Borzh-Loeiz]] kent bezañ forbannet. *Melestradurezh : krouet e voe kumun an Alre e [[1790]]<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, ar Faoued, 2006, pajenn 186</ref>. Gant al lezenn eus an [[23 a viz Eost]] 1790 e voe lakaet an Alre da benn ur c'hanton, hini [[Kanton an Alre (1790)|an Alre]], ha da benn un distrig, [[Distrig an Alre]]<ref>{{fr}}Jean-Louis Debauve, ''La Justice révolutionnaire dans le Morbihan'', e ti an aozer, Pariz, 1965, pajenn 36</ref>, nav c'hanton ennañ : [[Kanton an Alre (1790)|an Alre]], [[Kanton Porzh-Lae (1790)|Porzh-Lae]], [[Kanton Kiberen (1790)|Kiberen]], [[Kanton Landevant (1790)|Landevant]], [[Kanton Lokmaria-Kaer (1790)|Lokmaria-Kaer]], [[Kanton Mendon (1790)|Mendon]], [[Kanton Pleñver (1790)|Pleñver]], [[Kanton Pleuwigner (1790)|Pleuwigner]] ha [[Kanton Plunered (1790)|Plunered]]. Gant Bonreizh Bloaz III ([[22 a viz Eost]] [[1795]]) e voe lamet an distrigoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton)<ref>{{fr}}Jean-Louis Debauve, ''La Justice révolutionnaire dans le Morbihan'', e ti an aozer, Pariz, 1965, pajenn 187</ref>. Brasaet e voe [[Kanton an Alre]] e [[1801]] gant lezenn an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]])<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=1879 Cassini - EHESS - An Alre - Fichenn ar gumun]</ref>, dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''. Lakaet e oa bet en [[Arondisamant an Oriant]] krouet e [[1800]]. ==={{XIXvet kantved}}=== * Tizhet eo an Alre gant an [[hent-houarn]] e [[1862]]<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20120217123536/http://www.auray.fr/auray/histoire/ Lec'hienn ar gumun]</ref>. ==={{XXvet kantved}}=== ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 226 milour eus an Alre, eleze 3,17 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911, evit [[Bro-C'hall]], 43 e [[1914]], 56 e [[1915]], 50 e [[1916]], 26 e [[1917]], 44 e [[1918]] ha 4 e [[1919]], goude arsav-brezel an [[11 a viz Du]] 1918<ref>{{fr}}Pennad-kaoz e "Dimanche [[Ouest-France]]", [[12 a viz Kerzu]] [[2010]]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Fauchie, kentañ eil-maer ar gumun, a voe digarget d'an [[28 a viz Kerzu]] [[1941]] evit bout bet savet a-enep d'ar gouarnamant<ref>{{fr}}Annik Le Guen, ''Le Morbihan sous le Gouvernement de Vichy'', Miz Kerzu 1993</ref>, * d'ar [[27 Gouere|27 a viz Gouere]] [[1944]] e kouezhas un nijerez (''[[Supermarine Spitfire|Spitfire]] Vb'' marilhet AD470 ha kodet LA-?) eus [[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]] (''[[Royal Air Force]]'') en Alre ; mervel a reas he nijour ha douaret e voe e [[Gwidel]]<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20130515041824/http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Morbihan/pertes_raf_morbihan.html Pertes RAF Morbihan]</ref>. == Dezougen == <gallery> AnAlreTi-gar.jpg|Ar porzh-houarn. Viaduc d'Auray en construction 1861.jpg|Ar pont hent-houarn. </gallery> * War al [[Hent-houarn Landerne Savenneg|linenn hent-houarn Landerne Savenneg]] emañ An Alre. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=15000 |passo1=5000 |passo2=1000 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |bl10=2020 |bl11=2022 |p1=8118 |p2=8449 |p3=10256 |p4=9892 |p5=10323 |p6=10911 |p7=12420 |p8=12771 |p9=12946 |p10=14155 |p11=14417 |mammenn=EBSSA }} == Monumantoù ha traoù heverk == === Savadurioù katolik === <gallery> FranceBretagneAurayEgliseClocher.jpg|An tour-iliz. Auray Saint-Gildas.jpg|Diabarzh an iliz. DelwennSantWeltazIlizkatolikSantWeltazAnAlre.jpg|Delwenn Sant Weltaz<br>en iliz. DelwennledJezuzKristIlizkatolikSantWeltazAnAlre.jpg|Delwenn-led ar C'hrist<br>en iliz. OgraoùIlizkatolikSantWeltazAnAlre.jpg|Ograoù an iliz. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Weltaz'', 1636. <gallery> Église Saint-Goustan d'Auray Mai 2013 02.JPG|Diavaez. Église Saint-Goustan d'Auray - interieur 01.JPG|Diabarzh. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Sten''. === Tiez kozh === <gallery> TikozhenAlre.jpg|Un ti kozh e kreiz-kêr. TierprennkozhAnAlreBroGwened.jpg|Tiez kozh e kreiz-kêr. </gallery> * Tiez kozh prenn e kêr uhel. === Karter Sant Sten === <gallery> Auray , Port St.Goustan - panoramio.jpg|Ar porzh. 20110831 Auray (37).jpg|Ar pont. </gallery> * Porzh kozh Sant-Sten, porzh eus ar [[Krennamzer|Grennamzer]] ha kêr gozh gant e-leizh a dier-prenn kozh. * Pont maen kozh a-us d'al [[Loc'h]]. === Jorj Kadoudal === <gallery> W0977-Auray Kerleano Cadoudal 74451.JPG Auray, le mausolée Cadoudal.jpg W0978-Auray Kerleano MausoleeCadoudal 2745.jpg </gallery> * Maner-familh ha [[Mozoleon]] Kadoudal e Kerleano e-lec'h ma vez miret relegoù [[Jorj Kadoudal (chouan)|Jorj Kadoudal]]. === Brezelioù an XXvet kantved === * Monumant ar re varv e Leurgêr ar Marichal Leclerc, luc’hskeudenn ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=55526 Memorial Genweb]</ref>. Dioueliet e voe d’an [[11 a viz Du]] [[1925]]<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/17153/belz-place/ Université de Lille]</ref>. * Monumant ar re varv (1914-1918) en iliz katolik ''Sant Weltaz'' , luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=64296 Memorial Genweb]</ref>. * Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik ''Sant Sten'', luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=41191 Memorial Genweb]</ref>. == Tud == ;Tud bet ganet eno * [[1771]] : [[Jorj Kadoudal (chouan)|Jorj Kadoudal]], chouan. * [[1817]] : [[Joseph-Marie Bourdy]], troour brezhonek. * [[1857]] : [[Arthur de Salins]], jeneral ha penn-skout. * [[1914]] : [[Pierre Cogan]], marc'hhouarnour. * [[1957]] : [[Roland Becker]], soner. ;Tud bet marvet eno * [[Charlez Bleaz]], bet lazhet en [[Emgann an Alre]] e 1364. * [[Loeiz Herrieu]], skrivagner [[brezhoneg|brezhonek]], d'an [[22 a viz Mae]] [[1953]]. * [[Jean Markale]], skrivagner, 1928-2008. * [[Pierre Cogan]], marc'hhouarnour, 1914-2013. ;Ardamezeg ar familhoù {| |[[Restr:Aoustin-Coudray.jpg|60px]] | :;Jean Aoustin :Kabiten an Alre e 1396 (PPC). |- |[[Restr:De Malestroit.gif|60px]] | :;Geoffroi de Malestroit :Kabiten an Alre, marvet dibennet e Pariz e 1344. |} == Brezhoneg == ;Deskadurezh * Abaoe [[1999]] ez eus ur skol [[Diwan]] en Alre. * E distro-skol 2024 e oa 167 skoliad enskrivet e [[Diwan]] hag er skolioù divyezhek (10,7 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek e 2019]</ref> ; Kelenn d'an oadourien * Ouzhpenn ugent vloaz 'zo e vez graet war-dro ar brezhoneg (kentelioù noz, filajoù,...) gant [[Kerlenn Sten Kidna]]. ;Ya d'ar brezhoneg * D'ar 15 a viz Gwengolo [[2015]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. Al live 1 oa bet roet d'ar gummun. == Melestradurezh == [[Restr:TikêrAnAlre.jpg|left|thumb|An ti-kêr.]] En em ouestlet he deus kêr An Alre en ul leviadurezh evit an [[diorren padus]]. {{clr|left}} == Gevelliñ == *{{Gevelliñ|Utting|Alamagn|Germany}}, e [[Bavaria]] *{{Gevelliñ|Ussèl|Frañs|France}}, e [[Bro-Lemojez]] *{{Gevelliñ|Caisleán an Bharraigh|Iwerzhon|Ireland}} ==Sport== *[[6 a viz Gouere]] [[2008]] : eil tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2008|Tro Bro-C'hall]] etre an Alre ha [[Sant-Brieg]] ; trec'h eo [[Thor Hushovd]] ({{Norvegia}}). == Levrlennadur == * {{fr}}Froger Michel & Pressensé Michel ː ''Armorial des communes du Morbihan''. 1999. ISBN 2-908289-10-5 * {{fr}}de la Gournerie Eugène ː ''Les Débris de Quiberon. Souvenirs du désastre de 1795'', suivi de ''la liste des victimes''. Librairie catholique Libaros. Nantes. 1875. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k204262x/f1.image * {{fr}}Pol Potier de Courcy : [https://fr.wikisource.org/wiki/Nobiliaire_et_armorial_de_Bretagne ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''] == Liammoù diavaez == *{{fr}} [https://www.passeportescales.com/fr/port-saint-goustan porzh Sant-Sten] *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20130621112730/http://www.auray.fr/auray Lec'hienn ar gumun] *{{br}} [https://www.kerlenn-sten-kidna.bzh/ Kerlenn Sten Kidna] == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Alre, an}} [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh]] [[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:An Alre]] 5r69gvy02us9alr5u0mnhk9r3khm13p 0 6015 2188893 2185493 2026-04-25T12:03:22Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188893 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|Türkiye Cumhuriyeti|e30a17|talbenn map|fff}} |- |colspan="2"| {| |- |width="50%"|[[Restr:Flag of Turkey.svg|125px]] |width="50%"|[[Restr:Emblem of Turkey.svg|110px]] |- align="center" |width="50%"|[[Banniel]] |width="50%"|[[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] |} |- align="center" |colspan="2"|<hr>'''[[Kan broadel]]'''<br>''İstiklâl Marşı''<br>"Ton-bale an Dizalc'hidigezh"<br>[[Restr:Istiklâl Marsi instrumetal.ogg]]<hr>'''Gouel broadel'''<br>[[29 a viz Here]]<hr> |- |colspan="2"|[[Restr:Europe location Turkey.svg|280px|Klik dehoù war-du Google Maps|link=https://www.google.com/maps/place/Turquie/@39.0014659,30.6872321,6z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x14b0155c964f2671:0x40d9dbd42a625f2a!8m2!3d38.963745!4d35.243322]]<hr> |- bgcolor="#e30a17" ! colspan="2" style="color:#fff;"|Melestradur |- |'''Dizalc'hidigezh'''||[[29 Here]] [[1923]] |- |'''Bonreizh nevesañ'''||[[9 Du]] [[1982]] |- |colspan="2"|<hr> |- |'''[[Kêr-benn]]'''||[[Ankara]] |- |'''[[Gouarnamant]]'''||Republik vonreizhel |- |'''Prezidant'''||[[Recep Tayyip Erdoğan]]<br><small>([[28 Eost]] [[2014]] '''→''')</small> |- |colspan="2"|<hr> |- |'''Yezh ofisiel'''||[[Turkeg]] |- |colspan="2"|<hr> |- |'''Moneiz'''||Lira (₺) (TRY) |- |'''[[Gwerzhid-eur]]'''||[[UTC|UTC+3]] |- |'''[[Pellgomz|Kod pellgomz]]'''||+90 |- |'''Kod ISO 3166||TR |- bgcolor="#e30a17" ! colspan="2" style="color:#fff;"|Douaroniezh |- |'''Gorread'''||783&nbsp;356 [[metr|km²]] |- |'''Poblañs'''||83&nbsp;614&nbsp;362<br><small>(31/12/2020)<ref group="n">{{tr}} [https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayal%C4%B1-N%C3%BCfus-Kay%C4%B1t-Sistemi-Sonu%C3%A7lar%C4%B1-2020-37210&dil=1 ''Türkiye Istatistik Kurumu'']</ref></small> |- |'''Stankter'''|| 107 |- |colspan="2"|<hr> |- |'''Internet'''|| .tr |- |colspan="2"|<hr> |- |colspan="2"|<references group="n" /> |} '''Republik Turkia''' ([[turkeg]] : ''Türkiye Cumhuriyeti''), '''Turkia''' ent-berr, «&nbsp;''Turki''&nbsp;» hervez an anv istorel e brezhoneg<ref>''Turki'' eo anv ar vro, deuet eus ar [[galleg]], e kanaouennoù brezhonek pobl, hag en anvioù evel [[ed-Turki]].</ref>, zo ur [[riez]] [[kevandir|daougevandirel]], he lodenn vrasañ en [[Azia-Vihanañ]] ha 3% anezhi e takad ar [[Balkanoù]] en [[Europa]]. En em ledañ a ra a bep tu d'ul lec'h strategel-kenañ, [[Bosfor|strizh-mor ar Bosfor]], etre [[Mor Egea]] hag ar [[Mor Du]], da lavarout eo [[gevred]] Europa ha [[mervent]] [[Azia]]. E [[ledenez]] [[Anatolia]] emañ an darn vrasañ eus he douaroù eta. Ur [[kroashent|c'hroashent]] etre hentoù meur Europa hag Azia eo Turkia, hentoù war zouar ha war vor, ken eo bet un annez evit meur a [[sevenadur]], ul lec'h evit meur a [[emgann]] hag ur greizenn genwerzhel eus ar re bouezusañ. Eizh [[riez]] a vez kavet tro-dro dezhi : [[Bro-C'hres]] ha [[Bulgaria]] er [[Gwalarn]], [[Jorjia]], [[Armenia]] hag [[Azerbaidjan]] (ezklozadur Nac'hitchevan) er [[Biz]] hag [[Iraq]] ha [[Siria]] er [[Gevred]]. En [[Henamzer]] eo bet tiriad Turkia ha tiriadoù tro-war-dro annez un [[impalaeriezh]] vras, [[Impalaeriezh roman ar Reter|hini Bizantion]], he c'hêr-benn [[Kergustentin]] diazezet war [[ribl]]ennoù [[strizh-mor]] ar [[Bosfor]]. ==Ar Stad== Republik Turkia a zo he sistem politikel hini ur republik demokratel, laik ha [[bonreizh]]el hag a zo bet staliet e [[1923]]. Ezel eus an [[ABU]], an [[AFNA]], an [[AESD]], ar [[Kengor muzulman|C'hengor muzulman]] ha [[Kuzul Europa]] eo. E [[2005]] he deus kroget [[kenvreutaerezh]]ioù evit dont da vezañ ezel eus [[Unaniezh Europa]]. En [[Ankara]] (anv kozh gresianek : Ankira,'' Ἄγκυρα'') emañ he [[kêr-benn|c'hêr-benn]]. == Istor == Evit mareadoù kent d'ar republik, sell ouzh : [[Azia-Vihanañ]], [[Hittited]], [[Troia]], [[Lidia]], [[Frijia]], [[Karia]], [[Kilikia]], [[Pergam]], [[Rouantelezh ar Pontos]], [[Galated]], [[Impalaeriezh roman ar Reter]], [[Impalaeriezh otoman]] Republik Turkia a zo bet staliet d'an [[29 Here|29 a viz Here]] [[1923]] war lodenn greiz an [[Impalaeriezh otoman]] a oa bet trec'het er [[Brezel-bed kentañ]] ha kollet meur a [[tiriad|diriad]] ganti. Orin Turkia, e-keñver he yezh hag he relijion vuzulman, a vez gwelet adalek donedigezh an [[Turked seljoukour|Durked]] e Anatolia an {{XIvet kantved}}. Ur bobl war varc'h renet gant ar Seljoukourien, anv o friñsed, e oa. [[Rummad-roueed]] an Otomaned a renas anezho e diwezh an {{XIIIvet kantved}} hag e kreskjont an impalaeriezh otoman diwar goust [[impalaeriezh roman ar Reter|hini Kêrgustentin]] e [[1453]]. E [[1929]] e krogas [[Mustafa Kemal Atatürk]] gant brezel an Dizalc'h betek embann ar republik e 1923. Ur milour ha penn al luskad politikel, an [[Turked yaouank|Durked yaouank]], e oa [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafa Kemal (lesanvet Atatürk)]] gant ur mennozh sklaer : modernaat e vro ha lakaat anezhi da vezañ kevatal d'ar broioù diorroet a wele en Europa. == Tud == * Skrivagnerien: ** [[Ahmet Altan]] ** [[Orhan Pamuk]] * Kanerien: ** [[Tarkan]] * Politikourien: ** [[Mustafa Kemal Atatürk]] <gallery> <!-- MustafaKemalAtaturk.jpg| Mustafa Kemal Atatürk --> Aya sofya.jpg| Kocatepe Mosque Ankara.jpg| 067 Etnografya.05.2006 resize.JPG| DolmabahceMainGate.JPG| İzmir clock tower.jpg| Pamukkale00.JPG| Eskişehir-Aycan.jpg| Antalya falezler.jpg| Alanya.jpg| Bluemosquefront.jpg| Diyarbakir P1050751 20080427135832.JPG| </gallery> == Gwelet ivez == * [[Ankara]] * [[Galated]] * [[galateg]] * [[Impalaeriezh otoman]] * [[Impalaeriezh roman ar Reter]] * [[Istanbul]] * [[Mustafa Kemal Atatürk]] * [[Pobloù turkek]] * [[Proviñsoù Turkia]] * [[Roll Sultaned an Impalaeriezh Otoman]] * [[Roll Prezidanted Turkia]] * [[Turkeg]] == Liammoù diavaez == * [http://www.ekodialog.com Turkey Economy and Statistic] * [https://web.archive.org/web/20060804204011/http://turkish.cc/ Turkish.cc] - Turkey Internet Guide * [https://web.archive.org/web/20170812065422/http://maps.turkeyodyssey.com/ Maps of Turkey] * [https://web.archive.org/web/20080708210437/http://www.kultur.gov.tr/en Turkish Ministry of Culture and Tourism] ==Notennoù ha daveoù== {{Daveoù}} {{Stadoù Europa}} {{azia}}{{AFNA}} {{Broioù Turkek}}{{Mor Du}} {{AC'hI}} [[Rummad:Turkia| ]] [[Rummad:Stadoù Europa]] 8a53at9bwqu4kcw8rcbs3xvi9f3m04o 0 7309 2188757 2186533 2026-04-25T11:59:43Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188757 wikitext text/x-wiki {{Implijoù all}} {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Naoned | anvYezh = ''Naunnt'', ''Nantt'' | Yezh = gallaouek | anv all = An Naoned | anvOfisiel = ''Nantes'' | skeudenn = Nantes aérien château3.jpg | alc'hwez = Kastell an duged | ardamezioù = Blason Nantes.svg | bro = {{Bro-Naoned}} | departamant = {{Liger-Atlantel}} | arondisamant = [[Arondisamant Naoned|Naoned]] | etrekumuniezh = [[Naoned Meurgêr]] | bro velestradurel = [[Tolpad-kêrioù Naoned]] | kanton = [[Pennlec'h]] 7 [[kanton]] | cp = 44000, 44100, 44200 ha 44300 | maer = [[Johanna Rolland]] (PS) | amzer-gefridi = [[2026]]-[[2032]] | gorread = 65.19 | hedred = -1.55278 | ledred = 47.21806 | uk = 8 | ubi = 2 | ubr = 52 | lec'hienn web = {{fr}} [[https://metropole.nantes.fr/ metropole.nantes.fr]] }} '''Naoned''' (distaget: [[Lizherenneg fonetek etrebroadel|[ˈnɑ̃wnət]]]), pe '''An Naoned''', eo kêr vrasañ ha [[kêr-benn]] istorel [[Breizh]], e gevred ar vro e [[Breizh-Uhel]], war ribl al [[Liger]]. Ur rol melestradurel hag armerzhel pennañ he deus. Pennlec'h ha sez predelezh [[rannvro]] [[Broioù al Liger]] eo, [[pennlec'h]] ha sez prefedelezh [[departamant gall|departamant]] al [[Liger-Atlantel]] ha sez [[Akademiezh Naoned]]. Ur porzh kenwerzh a-bouez war [[aber al Liger]] e-pad kantvedoù, chomet eo Naoned ur pol armerzhel hag industriel pennañ. 309 346 annezad he deus e 2017, 619 240 annezad e [[Naoned Meurgêr]], 622 693 annezad en unvez kêrel ha 934 165 annezad er [[tolead kêr]]. C'hoariet en deus Naoned ur rol hep e bar e [[Istor Breizh]]. Deuet da vezañ kêr-benn Breizh gant [[Alan Barvek]] en {{Xvet kantved}}, sez gouarnamant [[Dugelezh Breizh]] e oa betek ma voe staget ar vro ouzh Bro-C'hall er {{XVIvet kantved}}. [[Kastell Duged Breizh]], hec'h [[Iliz-veur Naoned|Iliz-veur]] hag he Skol-veur savet e [[1460]] a ziskouez c'hoazh hiziv galloud ha souvereniezh an Duged d'ar mare-se. Pa zeuas [[Roazhon]] da gaout ur rol melestradurel pouezus e framm [[Proviñs Breizh]] er c'hantvedoù da heul, e tiorroas Naoned war an dachenn armerzhel, dre he forzh (gant ar [[Kenwerzh tric'horniek|c'henwerzh tric'horniek]] dreist-holl), hag he greanterezh adalek an [[Dispac'h Greantel]] en {{XIXvet kantved}}, aroueziet gant an [[Tour Lu]], aspadenn labouradeg kozh an embregerezh vrudet, deuet da vezañ ul lec'h sevenadurel. Pinvidik eo buhez sevenadurel ar gêr, heñvel ouzh arvestoù ar gompagnunezh hollvrudet [[Royal de Luxe]]. ==Douaroniezh== War lezioù [[aber]] al [[Liger]] emañ Kêr Naoned, 50 kilometr hepken eus ar [[Meurvor Atlantel]]. War lez hanternoz al Liger emañ [[Erv Breizh]] (lost [[Kein Breizh]]). Plaenoc’h eo an douar war ribl ar c'hreisteiz. E-pad pell e voe graet "Venezia ar c’hornôg" eus Naoned peogwir e oa treuzet gant [[adstêr]]ioù al [[Liger]] ha gant [[kanol]]ioù ivez. Kalz [[enezenn|inizi]] a oa etre daou ribl al Liger: [[Enez Naoned|Enez Beaulieu]], [[Enez Santez-Anna]], [[Enez Feydeau]], [[Enez Gloriette]]... En {{XXvet kantved}}, goude [[1930]], e oa bet peurgarget pe goloet meur a ganol hag adstêr eus al Liger (re ribl an hanternoz dreist-holl). Bremañ eo treuzet [[meurgêr Naoned]] gant al [[Liger]], an [[Erzh]], ar [[Sevr]], [[Kezin|ar C'hezin]] hag ar [[Kent (stêr)|C'hent]]. === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Naoned''|gwalarn=[[Orvez]]|norzh=[[Chapel-Erzh]]|biz=[[Kerc'hfaou]]|kornôg=[[Sant-Ervlan]]|reter=[[Santez-Lusenn]], [[Goueled-Goulen]]|gevred=[[Gwerzhav]], [[Sant-Sebastian-an-Enk]]|su=[[Reudied]]|mervent=[[Kervegon]]|enklozadur=}} ==Anv== [[Restr:Drapeau de la Ville de Nantes.jpg|thumb|Banniel Kêr-Naoned]] ''Naunnt'' ({{LFE|[nɑ̃ːt]}}), ''Nâunnt'' ({{LFE|[nãt]}}, {{LFE|[nɛ̃ʊ̆t]}}) pe ''Nantt'' ({{LFE|[nɑ̃t]}}) eo hec'h anv e [[gallaoueg]]<ref>[https://www.chubri-galo.bzh/chubri-galo_dictionnaire-gallo-francais_ChubEndret-toponymie_fr.htm ChubEndret — Dictionnaire de noms de lieux en gallo], ''Chubri - du galo pourr astourr''</ref>, ''Nantes'' ({{LFE|/nɑ̃t/|Liamm aodio=Fr-Nantes.ogg}}) e [[galleg]], ''Nantas'' en [[okitaneg]]. * Dauzat & Rostaing (1963-1978) : ''Condevincum'', {{IIvet kantved}} ; ''urbem Namneticam, Namnetas,'' {{VIvet kantved}}. * Jean-Yves Le Moing : ''Condiouicnon,'' II{{vet}} kantved, Ptolemaios. * Erwan Vallerie : ''Namnetas'', 1453. ;Gerdarzh Diwar anv ar bobl ''Namnetes / Namneted'', staliet war lez hanternoz ar stêr [[Liger]]. ==Ardamezioù== {| |- |[[Restr:Blason Nantes.svg|60px]] | :''En gul e lestr greet en aour, goueliet en erminoù, mordoant war ur mor geotet ; e gab en erminoù.'' *Sturienn : ''Favet Neptunus eunti'' ("Ra zougo [[Neptunus]] dorn d'ar veajourien") |} == Istor == *''Pennad pennañ : [[Istor Naoned]]'' === Amzer ar Gelted kozh === Goude ma vije bet ar [[Kelted|Gelted]] e Naoned, poblad [[arvorig]]at <small>(daveoù mar plij)</small> an [[Namneted]] en doa graet e [[annez]] tal al Liger. Met ne ouezer ket mat e pelec'h e oant staliet, nemet e oa ur gêrig dezho e-barzh [[karter]] ar [[Bouffay]], met e 56 a-raok J.-K e oant bet aloubet gant [[Julius Caesar]], hag anvet e vije bet ar gêr nevez ''Portus Namnetus''. Aesoc'h e oa neuze da Gaesar tagañ ar [[Veneted]] p'en deus lakaet [[lestr-brezel|listri-brezel]] da vezañ savet eno. Marteze eo bet ''Portus Namnetus'' porzh an Namneted a oa gevell da hini ar [[Piktoned|Biktoned]] a zo bet e anv ''Portus Ratiatus'', deuet da vezañ [[Reudied]] rak tal riblenn [[Su]] al Liger: kavet ez eus bet roudoù [[savadur]]ioù galian-ha-roman e kreiz ar gêr-se. En [[IIIe kantved|{{IIIe}}]] ha {{IVe}} kantved, evel meur a gêrbenn galian-ha-roman, e cheñchas ''Condevicnum'' hec'h anv ur wech ouzhpenn. Meur a cheñchamant [[lec'hanvadurezh|lec'hanvadur]] a oa bet e-kerzh ma oa an [[impalaeriezh roman]] o vont da get. Gwelet e vez neuze un [[distro]] eus [[kredenn]]où koshoc'h, a oa dija galianeg. Tamm-ha-tamm e oa bet adkemeret un anv [[galianek]] evit ober sin d'ar c'hredennoù. Naoned a zeuas da vezañ kristen e-kerzh an {{IIIe}} kantved. Hag an [[iliz-veur]] a zeuas da vezañ "kador-berc'h" an eskopti. Siwazh da-se [[tagadenn]]où a voe eus perzh ar [[Saksoned]] pe [[Frizoned]], galvet e oant gant poblañs dianav kenañ ar [[Bagaudiz|Vagaudiz]] ha savet e voe neuze [[mogeriad|mogerioù-difenn]] evit diwall ar gêr diwarno. ===Naoned e Breizh=== *Gwelout ar pennad [[Naoned e Breizh]]. === Maered Naoned (dre red an amzer) === ==== Eus 1564 da 1791 ==== [[Restr:Gratien Libault, maire de Nantes.jpg|thumb|Gratien Libault (1671)]] [[Restr:Messire Gérard Mellier.jpg|thumb|Gérard Mellier (1720)]] [[Restr:Jeton - Jeton des villes et des provinces, Mairie de Nantes - btv1b10672936h (1 of 2).jpg|thumb|Jedouer Maerdi Naoned (1732)]] {| class="wikitable" |1564 |[[Restr:Drouet de la Clémancière.gif|60px]] |Geoffroi DROUET de Langle |Ul lec'h e [[Koeron]] eo Langle. |- |1566 |[[Restr:Rocaz de la Villate.png|60px]] |Yves ROCAZ de La Chalonnière |Ul lec'h e [[Reudied]] eo La Chalonnière. |- |1568 |[[Restr:André de Crévy.gif|60px]] |Mathieu ANDRÉ de Champeaux. | |- |1569 |[[Restr:Cornulier.gif|60px]] |Pierre CORNULIER de la Touche. |Ul lec'h e [[Nozieg]] eo La Touche. |- |1570 |[[Restr:Morin de la Roche.png|60px]] |Jean MORIN de la Marchandrye | |- |1571 |[[Restr:Harouis de la Rivière.gif|60px]] |Guillaume HAROUIS de la Seilleraye |Nac'het en deus sentiñ ouzh an dug de Montpensier da-geñver [[Lazhadeg Sant Berteleme]], ha dre-se en deus gwarezet meur a [[Kalvinouriezh|galvinour]] e Naoned. |- |1572 |[[Restr:Le Loup du Breil.gif|60px]] |Michel le LOU du Breil | |- |1573 |[[Restr:Grignon de Rainefort.gif|60px]] |Jacques GRIGNON de la Grignonnaye | |- |1575 |[[Restr:Boutin de la Cour.gif|60px]] |Jean BOUTIN de la Cour | |- |1576 |[[Restr:Poullain de la Rivière.gif|60px]] |Robert POULLAIN de Gesvres | |- |1577 |[[Restr:Loriot de la Noë.gif|60px]] |Michel LORIOT du Fief (-Rosti) | |- |1578 |[[Restr:Miron-de-Beauvoir.gif|60px]] |François MIRON de Villeneuve Jeneral war ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù Breizh]] e 1575 ez eo bet ivez. |- |1580 |[[Restr:Brenezay de Carcouët.png|60px]] |Antoine BRÉNEZAY de Carcouét |Alvokad jeneral ouzh Breujoù ar re Kevredet Naoned e 1593 ez eo bet ivez. |- |1581 |[[Restr:Compludo de Livernière.png|60px]] |Bonaventure COMPLUDO de Livernière | |- |1583 |[[Restr:Brossart du Plessis-Jouan.png|60px]] |Claude BROSSARD de la Trocardière |Barner war an dorfedoù ez eo bet ivez. |- |1584 |[[Restr:Gravoil de Saint-Michel.png|60px]] |Antoine GRAVOIL de Saint-Michel | |- |1585 |[[Restr:Marquès de la Vairie.png|60px]] |Jacques MARQUES de la Branchouère |Chuin Naoned e oa bet e 1578. |- |1586 |[[Restr:Fruneau de la Noë.png|60px]] |Jean FRUNEAU de la Noë | |- |1588 |[[Restr:Harouis de la Rivière.gif|60px]] |Charles HAROUIS de l’Epinay |Mab Guillaume HAROUIS, a-us ; toullbac'het e voe gant dug Mercoeur abalamour ma oa diouzh tu ar Roue. |- |1590 |[[Restr:André de Crévy.gif|60px]] |Pierre ANDRÉ du Tertre | |- |1592 |[[Restr:Aubier-l.jpg|60px]] |Jean l'AUBIER de la Chaussée |Mestr meur dourioù ha koadeier Breizh. |- |1595 |[[Restr:Du Bot de Launay.png|60px]] |Guillaume du BOT de Launay |Ul lec'h e [[Gwerzhav]] eo Le Launay. |- |1596 |[[Restr:Fourché du Breuil.gif|60px]] |Jean FOURCHÉ de la Courosserie |Selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1572, mestr ar C'hontoù e [[1590]], ha mestr ar c'hanolieriezh ez eo bet ivez. |- |1598 |[[Restr:Harouis de la Rivière.gif|60px]] |Charles HAROUIS de l’Epinay |Marteze ar memes hini hag e 1588. |- |1599 |[[Restr:Hus de la Bouchetière.gif|60px]] |Gabriel HUS de la Bouchetière |Teñzorerr ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1590. |- |1601 |[[Restr:Laurens de Launay.gif|60px]] |Julien LAURENS de Léraudière | |- |1603 |[[Restr:Le Loup du Breil.gif|60px]] |Yves le LOU(P) du Breil |Bet mestr ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1586. |- |1605 |[[Restr:Cornulier.gif|60px]] |Claude CORNULIER de la Touche | |- |1607 |[[Restr:Loriot de la Noë.gif|60px]] |Michel LORIOT de la Noue | |- |1609 |[[Restr:Charette.gif|60px]] |René CHARETTE de la Bretonniere | |- |1611 |[[Restr:Blanchard de Lessongère.gif|60px]] |Jean BLANCHARD de Lessongère | |- |1613 |[[Restr:Charette.gif|60px]] |Louis CHARETTE de la Colinière | |- |1615 |[[Restr:Bernard de la Turmelière.png|60px]] |Pierre BERNARD de la Turmelière |Ivez kadoriad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] |- |1617 |[[Restr:Morin de la Roche.png|60px]] |André MORIN du Bois (d'Estréan) | |- |1619 |[[Restr:Charette.gif|60px]] |Alexandre CHARETTE du Pellan | |- |1621 |[[Restr:Raoul de la Guibourgère.gif|60px]] |Jacques RAOUL de la Guibourgère |Bet dimezet da Yvonne Charette. Deuet da vezañ intañv ec'h eas gant ar relijion hag e teuas war-lerc'h e eontr Michel evel eskob Saintes e 1631, ha treuzkaset da La Rochelle e 1646, e-lec'h ma varvas e 1661. |- |1623 |[[Restr:Harouis de la Rivière.gif|60px]] |Louis HAROUIS de la Seilleraye |Er bloaz 1626 e voe kadoriad kentañ ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]]. |- |1625 |[[Restr:Harouis de la Rivière.gif|60px]] |Jean HAROUIS de l’Epinay | |- |1627 |[[Restr:Ménardeau du Perray.gif|60px]] |René MENARDEAU du Perray | |- |1629 |[[Restr:De la Tullaye.gif|60px]] |René de la TULLAYE de Belle-lsle |E [[Sant-Donasian]] emañ La Tullaye. |- |1631 |[[Restr:Blanchard de la Chapelle.gif|60px]] |Guillaume BLANCHARD de la Chapelle |Sekretour ar Roue e 1613 ez eo bet ivez. |- |1633 |[[Restr:Bernard de la Turmelière.png|60px]] |René BERNARD de la Turmelière | |- |1634 |[[Restr:Du Bot de Launay.png|60px]] |André du BOT de la Grandehaye | |- |1636 |[[Restr:Charette.gif|60px]] |René CHARETTE de la Bretonnière | |- |1637 |[[Restr:Bourgogne de Vieillecour.png|60px]] |François BOURGOGNE de Vieillecour | |- |1639 |[[Restr:Poullain de la Rivière.png|60px]] |Pierre POULLAIN de la Vincendière | |- |1642 |[[Restr:Juchault de la Bourderie.png|60px]] |Christophe JUCHAULT du Blotereau | |- |1643 |[[Restr:Lorido.png|60px]] |François LORIDO du Mesnil |Ul lec'h e [[Legneg]] eo Le Mesnil ; chuin Naoned e 1666 e voe François Lorido c'hoazh. |- |1644 | |Yves de MORIN de la Chalonnière | |- |1647 |[[Restr:Bourgues de la Jaunays.png|60px]] |Jacques BOURGUES de la Jaunays |Eilmaer e 1621 ez eo bet ivez. |- |1648 |[[Restr:Boux du Teil-Abelin.gif|60px]] |Mathurin BOUX du Tei | |- |1650 |[[Restr:Charette.gif|60px]] |Jean CHARETTE de la Gascherie |Ul lec'h e [[Chapel-Erzh]] eo La Gascherie. |- |1652 |[[Restr:Bidé de la Bidéaie.gif|60px]] |Claude BIDE de Ranzay |Un anv e Sant-Donasian eo Ranzay. |- |1654 |[[Restr:Fournier de Chevasné.png|60px]] |Jean FOURNIER de la Pinsonniére |Ul lec'h e [[Mezansker]] eo La Pinsonnière. |- |1657 |[[Restr:Pontual.gif|60px]] |René de PONTUAL de Tréméreuc |Ur barrez en [[eskopti Sant-Maloù]] e oa [[Tremereg]]. |- |1659 |[[Restr:Huteau des Burons.gif|60px]] |Jacques HUTEAU des Burons | |- |1661 |[[Restr:Poullain de la Rivière.gif|60px]] |Jean POULLAIN de la Vincendiére | |- |1662 |[[Restr:Macé de la Guinaudière.gif|60px]] |Louis MACE de la Roche |Ul lec'h e [[Koufeg]] eo La Roche. |- |1664 |[[Restr:Giraud de la Jaillière.gif|60px]] |Mathurin GIRAUD de la Bigeotière |Ul lec'h en [[Orvez]] eo La Bigeotière. |- |1666 |[[Restr:Lorido.png|60px]] |François LORIDO du Mesnil |Chuin Naoned e 1643 e oa bet François Lorido c'hoazh. |- |1668 |[[Restr:Charette.gif|60px]] |Jacques CHARETTE de Montbert |Ur barrez e oa [[Monteverzh]]. |- |1671 |[[Restr:Libault du Perray.png|60px]] |Gratien LIBAULT de la Templerie |Ul lec'h e [[Pont-Marzhin|Pont-Marzin]] e oa La Templerie ; ur Gratien, marteze ar memes hini, a oa bet chuin Naoned e 1655. |- |1673 |[[Restr:Regnier de la Souchais.png|60px]] |Jean REGNIER de la Souchais |Meneget eo an anv "La Souchais" e [[Donez]], [[Felgerieg-Veur]], [[Sant-Filberzh-Deaz]], [[Sant-Mikael-Keveger]]. Al lec'h resis n'eo ket bet roet gant PPC. |- |1675 |[[Restr:Charette.gif|60px]] |Louis CHARETTE de la Gascherie | |- |1676 |[[Restr:Chevalier du Bois-Chevalier.png|60px]] |Charles-César CHEVALIER du Bois-Chevalier |Ul lec'h e [[Levieg]] eo Bois-Chevalier. |- |1679 |[[Restr:Frémont des Croix.png|60px]] |Jacques FREMONT du Bouffay |Ul lec'h e [[Chapel-Erzh]] eo Bouffay. |- |1682 |[[Restr:Mesnard du Pavillon.png|60px]] |Louis MESNARD du Pavillon |Ul lec'h e [[Maezon-ar-Stêr|Maezon-a-Stêr]] eo Le Pavillon. |- |1683 |[[Restr:Bidé de la Bidéaie.gif|60px]] |Claude BIDE de la Bothinière |Ul lec'h e [[Gwaled]] eo La Bothinière. |- |1685 |[[Restr:De l'Isle de Mezaubran.gif|60px]] |Guillaume de l'ISLE de la Nicollière |Ul lec'h e [[Gwerzhav]] eo La Nicollière. |- |1688 |[[Restr:Cassard de la Pantière.png|60px]] |Paul CASSARD du Brossay |Ul lec'h e [[Fegerieg]] eo Le Brossay. |- |1690 |[[Restr:Noblet de Lespau.gif|60px]] |Pierre NOBLET du Villo | |- |1692 |[[Restr:Boulonnois de Saint-Simon.png|60px]] |??? BOULONNOIS de Saint-Simon Eil-maer |''En argant e dreustell en gul, heuliet ouzh kab gant ur voul leinet gant teir c'hraoñenn hag ouzh beg gant ul leon, an holl en sabel.'' |- |1693 |[[Restr:Proust de Portlavigne.png|60px]] |Julien PROUST du Port-la-Vigne |Ul lec'h e [[Kervegon]] eo Port-la-Vigne / Portlavigne. |- |1708 |[[Restr:Roulx de la Ville.png|60px]] |Joseph le ROULX de la Ville |Ul lec'h e [[Kelenneg-ar-Mewan]] eo La Ville. |- |1716 |[[Restr:Boussineau de Chapeau.png|60px]] |André BOUSSINEAU de la Patissière |Ul lec'h e [[Sant-Ervlan]] eo La Patissière. |- |1720 |[[Restr:Mellier.png|60px]] |Gérard MELLIER |Genidik eus Lyon, Gérard Mellier a oa bet jeneral [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1702, ha marc'heg Sant-Lazar. Dimezet e oa gant Renée Tarail. |- |1730 |[[Restr:Le Ray de la Morivière.png|60px]] |René le RAY du Fumet |Bez' ez eus ul lec'h anvet "Le Fumet" e Villeneuve-en-Retz, hervez GoogleEarth. |- |1732 |[[Restr:Védier de la Ville-Olivier.png|60px]] |Jean-François VEDIER de la Ville-Olivier |Bez' ez eus tri lec'h e Breizh a zo anvet la Ville-Olivier : [[Magoerioù-ar-C'houenon]], [[Gwezhennoù]], [[Krugell (kumun)|Krugell]]. |- |1735 |[[Restr:Arquistade-d.jpg|60px]] |René DARQUISTADE de la Maillardière |Ul lec'h e [[Gwerzhav]] eo La Maillardière ; René Darquistade / d'Arquistade a oa bet ivez chuin Naoned e 1718, ha goude-se sekretour ar Roue ; noblet eo bet dre lizheroù 1743. |- |1736 |[[Restr:Petit de la Bauche.png|60px]] |Claude PETIT de la Bauche. |Ul lec'h e [[Kervegon]] eo La Bauche. |- |1738 |[[Restr:Moricaud de la Haye.png|60px]] |François MORICAUD de la Haye |E keñveroù [[Gwerzhav]] e oa La Haye war a seblant. |- |1740 |[[Restr:Arquistade-d.jpg|60px]] |René DARQUISTADE de la Maillardière |Evit an eil gwech. Gwelout a-us, 1735. |- |1747 |[[Restr:Du Rocher de Vauguerin.png|60px]] |François Pierre du ROCHER |Ar familh-se a oa aotrounez Vauguérin e [[Sant-Albin-ar-C'hestell]] ha Rouvré e [[Ruzieg]]. |- |1748 |[[Restr:Bellabre.gif|60px]] |Mathurin BELLABRE du Tellement |Chuin Naoned e voe e 1714, sekretour ar Roue e 1730, kent mont da vaer Naoned. |- |1751 |[[Restr:Sarrebourse.png|60px]] |? SARREBOURSE |Eil maer Naoned. Marteze Philippe-Sebastien Sarrebourse d'Audeville, jeneral war an Arc'hant e 1785 |- |1754 |[[Restr:Gellée de Prémion 1.png|60px]] |Jean-Baptiste GELLEE de Prémion |Ul lec'h e [[Kordevez]] eo Les Prémions. |- |1762 |[[Restr:Joubert du Collet.png|60px]] |Léonard JOUBERT du Collet ||Ul lec'h e Bourg-des-Moutiers eo Le Collet ; ar familh-se a oa genidik eus [[Nervouster]], met staliet e oa ivez e Breizh, e [[Porzh-Pêr]]. |- |1766 |[[Restr:Libault du Perray.png|60px]] |François LIBAULT |Sekretour ar Roue e 1753 ez eo bet ivez. |- |1770 |[[Restr:Roger de la Mouchetière.png|60px]] |Philippe-Vincent ROGER de la Mouchetière ||Ul lec'h e [[Sant-Koulman]] eo La Mouchetière ; Philippe-Vincent Roger de la Mouchetière a oa bet letanant-jeneral amiraliezh e 1762 ha koronal milis ar vourc'hizien kent mont da vaer Naoned. |- |1772 |[[Restr:De la Ville de Férolles.png|60px]] |Pierre de la VILLE de Chambardet | |- |1776 |[[Restr:Gellée de Prémion 1.png|60px]] |Jean-Baptiste GELLEE de Prémion |Gwelout a-us, 1754 |- |1782 |[[Restr:Berrouette.png|60px]] |Jean-Jacques BERROUETTE | |- |1786 |[[Restr:Guérin de Beaumont.png|60px]] |Georges GUERIN de Beaumont | |- |1787 |[[Restr:Richard de la Pervenchère.png|60px]] |Pierre RICHARD de la Pervenchère |Ul lec'h e [[Kazon]] eo La Pervenchère ; Pierre Richard de la Pervenchère zo bet ivez sekretour ar Roue, ha tad ur c'huzulier ar Stad |- |1789 |[[Restr:Daniel de Kergomar.gif|60px]] |Christophe-Clair DANIEL de Kervégan |Ul lec'h e [[Botoha]] eo Kervegan ; Christophe-Clair Daniel de Kervégan (†1817) a oa bet ivez pennbarner-koñsul Naoned e 1774, kent mont da vaer Naoned. |- |1791 |[[Restr:Giraud de Charmois.png|60px]] |Pierre-Guillaume-Hervé GIRAUD du Plessis |Kannad senesaliezh Naoned ouzh ar Stadoù e 1789 ez eo bet ivez, kent mont da vaer Naoned. |} === Chuined Naoned (dre red an amzer) === {| class="wikitable" |1564 |[[Restr:Le Boucher de l'Epinay.png|60px]] |Etienne Le Boucher |''En argant e deir balmezenn c'heotet; an div ouzh kab kein ouzh kein'' |- |1575 |[[Restr:Simon de Trénoust.png|60px]] |? Simon |''En sabel e leon en argant, krabanet ha teodet en gul'' |- |1587 |[[Restr:Luzeau de la Mulonnière.png|60px]] |? Luzeau |''En glazur e vlourdilizenn en argant, heuliet ouzh kab gant div vrizhenn erminig ivez en argant'' |- |1600 |[[Restr:Simon de Trénoust.png|60px]] |? Simon |''En sabel e leon en argant, krabanet ha teodet en gul'' |- |1612 |[[Restr:Bourgogne de Vieillecour.png|60px]] |? Bourgogne de Vieillecour |''Troc'het etre aour hag arc'hant; e ezev en glazur heuliet gant peder rozenn ivez en glazur, 2, 2.'' |- |1612 |[[Restr:Ragaud de la Hautière.png|60px]] |Michel Ragaud |''En glazur e greskenn en aour'' |- |1617 |??? |Antoine Guibourg |Hag a zo bet ivez pennc'hrefier ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1597. |- |1647 |[[Restr:Léonard de la Rablaye.png|60px]] |? Léonard de la Rablaye |''En glazur e leon en argant, krabanet ha teodet en gul'' |- |1652 |[[Restr:Le Haste de la Combaudiere.png|60px]] |Jean Le Haste |''En argant e deir moualc'henn en gul'' |- |1655 |[[Restr:Libault du Perray.png|60px]] |Gratien Libault |En argant e c'hwec'h flourdilizenn en gul, 3, 2, 1; a gab ivez en gul karget gant tri houarn goaf en argant, begoù ouzh kab |- |1664 |[[Restr:Olivier du Pavillon.gif|60px]] |? Olivier |''En argant e wezenn-olivez c'heotet, war ur savenn ivez en geot'' |- |1666 |[[Restr:Valleton.gif|60px]] |? Valleton |''En aour e c'halon en gul, heuliet ouzh kab gant ur rozenn ivez en gul, hag ouzh beg gant ur c'hreskenn en glazur'' |- |1675 |[[Restr:Merlet du Paty.png|60px]] |? Merlet |''En aour e leonerez en glazur'' |- |1676 |[[Restr:Perrault de la Chaussée.png|60px]] |? Perrault |''En gul e dreustell en aour karget gant un erez dispak en sabel, hag heuliet gant teir lankell en aour'' |- |1680 |[[Restr:Danguy du Redys.gif|60px]] |? Danguy |''En argant e wezenn-bin diwriziet c'heotet, hebiaet gant div vrizhenn erminig en sabel'' |- |1682 |[[Restr:Léger de la Châtaigneraie.png|60px]] |? Liger, pe Léger |''En gul e sourin goñchek en aour, heuliet gant teir groazigan en arc'hant'' |- |1686 |[[Restr:Fresneau de la Couronnerie.png|60px]] |? Fresneau |''En argant e onnenn diwriziek c'heotet, hebiaet gant div steredenn en glazur'' |- |1692 |[[Restr:Bazillays de Blotereau.png|60px]] |? Bazillays |''En sabel e bas mulez en argant'' |- |1692 |[[Restr:Bruneau du Fretay.png|60px]] |? Bruneau |''En glazur e zri erezan treustellet en aour, leinet gant ur steredenn ivez en aour'' |- |1761 |[[Restr:Le Beau.gif|60px]] |? Le Beau |''En glazur e heol en aour'' |} (war ar stern) == Tud == *[[Anna Breizh]] *Claude Bazin de Bezons, priol Pirmil e 1683 *François Simon de la Carterie, selaiouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1698 *[[Charles Le Roux]] (1814-1895), livour ha politikour * [[Charles Leduc]] ([[1831]]-[[1911]]), [[tresour]] ha [[livour]] === Tud bet ganet eno === *[[Anna Breizh]] (1477-1514) *[[Jacques Cassard]], moraer ha kourser, [[30 a viz Gwengolo]] [[1679]]. *[[Charles Monselet]] (1825-1888), kazetennner ha barnour war ar c'heginañ. * [[Régis-Marie-Joseph de l'Estourbeillon de la Garnache]], kannad mirelour ar [[Mor-Bihan]], saver [[Kevredigezh Broadel Breizh]], [[10 a viz C'hwevrer]] [[1858]]. * [[Maxime Maufra]], livour, [[17 a viz Mae]] [[1861]] * [[Édouard Nignon]], keginour, [[9 a viz Du]] [[1865]] * [[Edgar Maxence]], livour, e [[1871]] * [[Gustave Gallet]], aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel), [[7 a viz Ebrel]] [[1875]]. * [[Jean Émile Laboureur]], livour, engravour ha skeudennaouer [[16 a viz Eost]] [[1877]] * [[Paul Ladmirault]], sonaozer, [[8 a viz Kerzu]] [[1877]]. * [[Marc Elder]], skrivagner, [[31 a viz Here]] [[1884]]. * [[Jean Brochard]], aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel), [[12 a viz Meurzh]] [[1893]]. * [[Robert Ballanger]], politikour, kannad komunour adalek [[1945]] betek [[1981]], [[2 a viz Du]] [[1912]]. * [[Denys de La Patellière]] (1921-2013), filmaozer ha senarioour * [[Jean Graton]], treser bannoù-treset, e [[1923]]. * [[Éric Tabarly]] (1931-1998), moraer. ==== Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar [[Brezel-bed kentañ]] ==== Pevar milour bet ganet e Naoned a voe fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ : * Jules Allard, soudard en 62vet rujumant war-droad, fuzuilhet d'an [[13 a viz C'hwevrer]] [[1917]] e [[Verdun (Meuse)|Verdun]], da 24 bloaz, tamallet dezhañ bezañ "dizertet en diabarzh"<ref>[http://www.memoiredeshommes.sga.defense.gouv.fr/fr/arkotheque/client/mdh/fusilles_premiere_guerre/detail_fiche.php?ref=2523777&debut=0 Mémoire des hommes] </ref> ; * Louis Julien Le Madec (10 a viz Meurzh 1886), soudard er 65vet rujumant war-droad, fuzuilhet pe lazhet gant un ofiser d'ar 16 a viz Here 1914 en [[Englebelmer]] (meneget eo war ar mortuaj: ''«indigne»'' (dizellezeg)<ref>[http://www.memoiredeshommes.sga.defense.gouv.fr/fr/arkotheque/client/mdh/fusilles_premiere_guerre/detail_fiche.php?debut=0&ref=2524319 Mémoire des hommes] </ref>); * Louis Longuetaud (12 a viz Gwengolo 1889 -14 a viz Meurzh 1915 e [[Bourg-et-Comin]]), soudard en 249vet rujumant war-droad, fuzuilhet evit ''«feulster ha gourdrouz ouzh unan a-us»''<ref>[http://www.memoiredeshommes.sga.defense.gouv.fr/fr/arkotheque/client/mdh/fusilles_premiere_guerre/detail_fiche.php?debut=0&ref=2524371 Mémoire des hommes]</ref>; * Jean Michel Suraud, soudard, fuzuilhet d'ar 7 a viz Gwengolo 1916, da 34 bloaz. ===Tud liammet ouzh Naoned === * [[Adolphe Billault]] (1805 e [[Gwened]] - 1863 e [[Goueled-Goulen]]), alvokad ha ministr, bet e penn urzh an alvokaded, dilennet meur a wech e Naoned (kuzulier-kêr, kuzulier-departamant ha kannad). ===Arzourien bet awenet gant Naoned=== Livourien: [[Louis Garneray]], [[Charles Leduc]], [[Robert Micheau-Vernez]], [[Nicolas Ozanne]], [[William Parrott]], [[Jean-François Sablet]], [[Joseph Mallord William Turner]] === Tud bet marvet eno === * [[Jafrez Iañ (dug Breizh)|Jafrez I{{añ}}]], [[Dug Breizh]], d'an 20 a viz Du [[1008]]. * [[Jean Meschinot]], barzh [[gallek]], e lez Duged [[Breizh]] [[Frañsez II]] hag e verc'h [[Anna Vreizh]], d'an [[12 a viz Gwengolo]] [[1491]]. * [[François-Athanase de Charette de La Contrie]], tudenn ar chouanerezh, d'an [[29 a viz Meurzh]] [[1796]]. * [[Jacques Vaché]] ([[An Oriant]] 1895 - Naoned 1919), livour. * [[Jean Rigollet]], micherour bet lazhet gant ur [[CRS]] d'an 19 a viz Eost 1955 e-pad an harzoù-labour. * [[Jean Brochard]], aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel), d'an [[17 a viz Mezheven]] [[1972]]. * [[Claude Auclair]], aozer bannoù-treset, d'an [[20 a viz Genver]] [[1990]]. * [[Jean Rouxel (kimiour)|Jean Rouxel]] ([[Malastred]] 1935 - Naoned 1998), kimiour, kelenner e [[Skol-veur Naoned]]. === Ardamezeg ar familhoù === {| |- |[[Restr:Aubier-l.jpg|60px]] | :'''Jean l'Aubier''', pe '''Laubier''', maer Naoned e 1591 :''En argant e deir grilh en sabel o dornelloù bouklet ivez en sabel.'' |- |[[Restr:Avaugour-d.jpg|60px]] | :? '''d'Avaugour''', aotrounez Port-Durand e Sant-Donasian :''En argant e gab en gul.'' |- |[[Restr:D'Avignon.jpg|60px]] | :? '''d'Avignon''', '''Davaignon''' :''En gul e lammell heuliet ouzh kab gant ur bezantenn, ouzh lezioù hag ouzh beg gant teir c'hregilhenn, an holl en argant.'' :'''François''', sekretour an dug e 1475 ; '''Pierre''', tailhanter Naoned e 1533 ; '''Artur,''' galvet ouzh an eil-bann Naoned e 1543 |- |[[Restr:Bachelier-b.jpg|60px]] | :? '''Bachelier du Pinier''', chuin Naoned e 1654 :''En argant e binenn en geot war ur savenn ivez en geot.'' |- |[[Restr:Barbechat.gif|60px]] | :Josselin '''Barbechat''', arc'hdiagon Naoned e 1239 :''Ul leonparzh heuliet gant c'hwec'h groazigan , 3, 3.'' |- |[[Restr:Barbot de Flavacourt.jpg|60px]] | :Laurent '''Barbot''', alvokad ar Roue ouzh prezidial Naoned e 1669 :''En glazur e groaz en argant heuliet gant pevar leonig en aour, unan ouzh pep konk.'' |- |[[Restr:Barillier du Saz.jpg|60px]] | :? '''Barillier''', chuin Naoned e 1598 :''En glazur e gebrenn en aour, heuliet ouzh kab gant div galon ivez en aour hag ouzh beg gant ur greskenn en argant.'' |- |[[Restr:Barillon de Bonnefons.gif|60px]] | :? '''Barillon de Bonnefons,''' aotrounez Plessis-Tizon, e Sant-Donasian :''En gul e deir barrikenn en aour kelc'hiet en sabel.'' |- |[[Restr:Baron de Nantes.gif|60px]] | :? '''Baron'''; genidik eus Naoned ; un alvokad ouzh [[Breujoù Breizh]], bet ganet e 1738, ha noblet e 1815 :''En glazur e zri levr digor en aour.'' |- |[[Restr:Barrieu.gif|60px]] | :'''Jacques Barrieu''', kuzulier ouzh amiraliezh Noaned e 1696 :''En argant e gebrenn en gul heuliet ouzh kab gant div steredenn ivez en gul hag ouzh beg gant un erez en sabel.'' |- |[[Restr:Bascher du Préau.gif|60px]] | :'''? Bascher''', koronal, provost lez Naoned, bet noblet e 1818. :''En argant e groaz vleuñvellek geotet karget gant ur c'hleze en aour peuliek, teir fempdelienn en glazur ouzh konkoù 1 & 4, un dervenn c'heotet diframmet ouzh konkoù 2 ha 3.'' |- |[[Restr:Baudouin Bussonnière.gif|60px]] | :Louis '''Baudouin''', chuin Naoned e (?) :''En gul e groaz pavek en aour'' |- |[[Restr:Bazin de Bezons-abbe.png|80px]] | :Claude '''Bazin de Bezons''', priol Pirmil e 1683 :''En glazur e deir gurunenn dug en aour'' |- |[[Restr:De Beaune de Samblançay.png|60px]] | :* Guillaume '''de Beaune''', jeneral war an Argant, ha goude se mestr ouzh ar C'hontoù, e 1492; :* Jacques '''de Beaune''', jeneral war an Argant, laket d'ar marv e 1527; :* Guillaume '''de Beaune''', jeneral war an Argant, forbannet e 1527 :* Martin '''de Beaune''', mestr ouzh ar C'hontoù e 1555, hag abbad Saint-Jean-des-Prés e 1565. :''En gul e gebrenn en argant, heuliet gant tri bezantenn en aour'' |- |[[Restr:Bellot de la Placelière.gif|60px]] | :Pierre '''Bellot,''' chuin Naoned e 1698 :''En argant e baun rodellant en geot heuliet gant ur vrizhenn erminig en sabel ouzh pep konk''. |- |[[Restr:Berthelot de la Pavagère.gif|60px]] | :'''Berthelot,''' aotrounez Sant-Similian Naoned :''En argant e gebrenn en glazur, heuliet ouzh kab gant div steredenn ivez en glazur, hag ouzh beg gant un erez dispak en sabel leinet gant ur greskenn en gul'' |- |[[Restr:Billy de la Briançais.png|60px]] | :'''Pierre Billy''', chuin Naoned e 1570 :''En aour e groaz divouedet en glazur'' |- |[[Restr:Boislève des Roches.png|60px]] | :Etienne '''Boislève''', chuin Naoned e 1577 :''En argant e deir rozenn en gul; e gab en glazur karget gant tri lammell en aour'' |- |[[Restr:Boussineau de Chapeau.png|60px]] | :'''André Boussineau''', chuin Naoned e 1628 :''En glazur e deir bellen en aour kelc'hiek en sabel'' |- |[[Restr:Du Breil de la Charouillère.png|60px]] | :'''Olivier du Breil''', chuin Naoned e 1624 :''En glazur e leon en argant, krabanet, teodet, ha kurunet en gul; heuliet gant teir c'hregilhenn en argant'' |- |[[Restr:Bretagne de la Houssinière.png|60px]] | :Guillaume '''Bretagne''', chuin Naoned e 1568; en eus skoazellet maer Naoned a-enep ar ''Saint-Barthelemy'' hag en eus diwallet ar Galvinisted Naoned e 1572. :Christophe '''Bretagne''', selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breuzh e 1641 :''En argant e deir c'hreskenn en glazur war o eneb, ur vrizhenn erminig en sabel ouzh kondon'' |- |[[Restr:Burot de Carcouët.png|60px]] | :'''Burot''' : daou chuin Naoned, e 1659 ha 1703 :''En argant e zri fenn bleiz en sabel'' |- |[[Restr:Caillaud du Souchay.png|60px]] | :Claude '''Caillaud''' : chuin Naoned e 1630 :''En glazur e gebrenn dentek, heuliet ouzh kab gant teir steredenn hag ouzh beg gant ur greskenn, an holl en argant; ur koail en aour etre brec'hennoù ar greskenn'' |- |[[Restr:Cailleau de la Tour.png|60px]] | :René '''Cailleau''', chuin Naoned e 1636 :''En glazur e dreustell en argant, heuliet ouzh kab gant ur manal en aour, hag ouzh beg gant div steredenn ivez en aour'' |- |[[Restr:Cassia de la Houssaye.png|60px]] | :Pierre '''du Cassia''' : chuin Naoned e 1673 :''Tredeet ha peuliek : ouzh 1 ha 2, peuliek etre glazur hag argant a beder pezh, karget ouzh kab gant div steredenn hag ouzh dreustell gant div c'hregilhenn, an eil en egile; ouzh 3 en aour e sourin en glazur heuliet gant div rozenn en gul skoret ha deliaouet en geot'' |- |[[Restr:Couperie de la Carizière.png|60px]] | :Michel '''Couperie''', chuin Naoned e 1616 :''En glazur e dreustell en argant karget gant teir rozenn en gwad, hag heuliet ouzh kab gant div steredenn en aour hag ouzh beg gant ur greskenn en argant'' |- |[[Restr:Daniel de Kergomar.gif|60px]] | :Christophe-Clair '''Daniel''' : pennbarner-konsul Naoned e 1774 ; maer Naoned e 1789 ; aet da Anaon e 1817. :''En gul e lammell en aour, heuliet ouzh kab hag ouzh beg gant ur bezantenn iverz en aour.'' |- |[[Restr:Drouet de la Clémancière.gif|60px]] | :Guillaume '''Drouet de Langle''', kentañ maer Naoned, eus 1564 da 1566 :''En gul e deir c'halon en aour, ur rozenn ivez en aour ouzh kondon'' |- |[[Restr:De La Faye de la Grignonnaye.png|60px]] | :'''de la Fay de la Grignonnaye''', :* ur chuin (???) Naoned e 1661 :* Jean, rener kevrenn medisinerezh skol-veur Naoned e 1696 :''En argant e dreustell en gul karget gant teir daerenn en argant, hag heuliet ouzh kab gant ur skeudenn-heol hag ouzh beg gant un tan, an holl en gul''. |- |[[Restr:Forget de l'Isle.png|60px]] | :??? '''Forget,''' daou chuin Naoned, unan e 1688, egile e 1716 : ''En aour e annev en sabel, leinet gant tri helm ivez en sabel'' |- |[[Restr:Gendron de la Gendronière.png|60px]] | :'''Aubin de la Gendronière''', chuin Naoned e 1690 :''En glazur e c'hrennbalefarzh en aour'' |- |??? | :Guillaume '''Gougeon''', chuin Naoned ha selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1569 |- |[[Restr:Guiho de la Landelle.png|60px]] | :Mathurin '''Guiho''', prokulor jeneral sindik kumuniezh Naoned e 1607 :''En gul e gab en argant karget gant teir brizhenn erminig en sabel'' |- |[[Restr:Guilloré de Kerrobert.png|60px]] | :??? '''Guilloré''', chuin Naoned e 1672 :''En aour e erez en sabel'' |- |[[Restr:Guitton du Verger.png|60px]] | :Jean '''Guiton''', chuin Naoned e 1631 :''En aour e e ziv vezenn-pin c'heotet karget gant avaloù en aour'' |- |[[Restr:Jouault du Mesnil.png|60px]] | :Christophe '''Jouault''', tailhanter war an temzoù-boued ouzh amiraliezh Naoned e 1696 :''En argant e wezenn-derv c'heotet heuliet gant tri joskenn moc'h-gouez en sabel; e gab en gwad skoret en aour, karget gant teir steredenn ivez en aour.'' |- |[[Restr:Kermenguy-d.jpg|60px]] | :François '''de Kermenguy''', alouer Naoned e 1538 (bet ivez kuzulier ouzh [[Grands Jours|Grands-Jours]] ha prezidant ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]]) :''En aour e gelenenn c'heotet diwriziet ha dizeliennet.'' |- |[[Restr:De l'Isle de Mezaubran.gif|60px]] | :Guillaume '''de l'Isle''', maer Naoned e 1685. :''En gul e zek kanochenn en aour, 4, 3, 2, 1''. |- |[[Restr:Mabille.gif|60px]] | :? '''Mabille''' : eil-maer Naoned e 1687. :''En glazur e zri skoed en argant, pep hini karget gant teir brizhenn en sabel.'' |- |[[Restr:Maillard de la Menguais.png|60px]] | :'''Charles Maillard :''' chuin Naoned e 1614 |- |[[Restr:Le Marié de la Barberie.png|60px]] | :François '''Le Marié''', chuin Naoned e 1601, eil-maer e 1603 :''En glazur, e levranez savant en argant, gwakoliet en aour, hag heuliet gant teir bezantenn ivez en aour.'' |- |[[Restr:Martin de la Vernade.png|60px]] | :Jean '''Martin de la Thomassière''', chuin Naoned e 1565 :''En aour e deir talbennan en gul treustellet, heuliet ouzh kab gant ur rodig-kentr ivez en gul'' |- |[[Restr:Le Mercier de la Guillière.png|60px]] | :'''? Le Mercier,''' chuin Naoned e 1575 :''En glazur e gebrenn en argant, heuliet ouzh kab gant div steredenn hag ouzh beg gant ur c'halon, an holl en aour'' |- |[[Restr:Michel (de Nantes).gif|60px]] | :'''? Michel''', kenwerzher Naoned, bet noblet e 1747. :''En glazur e dreustell en aour karget gant ur galon en gul, ha heuliet gant teir melchonenn en aour''. |- |[[Restr:De Monti de la Chalonnière.png|60px]] | :'''Bernard de Monti''', mestr ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1572, ha chuin Naoned e 1573. :''En glazur e sourin en aour, heuliet gant daou venez a c'hwec'h tamm ivez en aour''. |- |[[Restr:Paulus de Fontenil.png|60px]] | :'''Nicolas Paulus''', senesal rigerioù Naoned e 1696 :''En sabel e gebrenn en argant, heuliet gant teir manal en aour'' |- |[[Restr:Sorin de la Ferrière.png|60px]] | :'''Jean Sorin''', kuzulier mirour-siell ouzh prezidial Naoned e 1669 :''En argant, e beder vrizhenn erminig en sabel, 3, 1'' (Ardamezeg 1696) |- |[[Restr:De Volvire.png|60px]] | :'''de Volvire''' :Aotrounez Ponts-de-Pirmil :''Goudreustellet a zek pezh etre aour ha gul'' |} == Brezhoneg == Klasoù divyezhek a zo eno abaoe [[1981]]. E 1985 e voe krouet ar gevredigezh [[Kentelioù an Noz]] e Naoned, evit ober war-dro ar c'helenn brezhoneg d'an dud deuet, gant [[Gweltaz Adeux]], [[Roland Mogn]] ha [[Gwenola Rossinyol]]. En deiz a hiziv eo oberiant ar gevredigezh-se e seizh karter ag ar gêr, gant kentelioù hag obererezhioù liesseurt. Ur skol Diwan a zo e Naoned, unan eus ar re vrasañ e Breizh, 180 bugel a zo er skol (niver distro-skol 2012-2013). Un eil skol Diwan a zo bet krouet e su Naoned. Digoret eo bet en distro-skol [[2012]] gant 6 bugel. E distro-skol Gwengolo 2024 e oa 489 skoliad enskrivet er skolioù [[Diwan]] hag er c'hlasoù divyezhek (1,6 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek] </ref> Ur skolaj Diwan a zo bet krouet e [[2008]] e Sant-Ervlan, sko ouzh Naoned, evit bugale al Liger-Atlantel met ivez evit re all ho tont eus skol Diwan Pariz. 48 skolajiad a zo enskrivet e 2012-2013. Ur sturlevr divyezhek diwar-benn Naoned a zo bet embannet e 2006 gant [[Yoran Embanner]]. Ar rakskrid a zo bet graet gant an istorour [[Armel de Wismes]]. An oberer - an Naonedad [[Pierre-Emmanuel Marais]] - en deus skrivet "Ronan ar c'horrigan" e 2007 ([[Keit Vimp Bev]]). Resevet en deus al levrig-mañ an eil priz evit ar genstrivadeg "Priz ar Vugale 2008". Evit difenn ar brezhoneg ez eus bet graet ur fest-deiz gant [[Ai'ta!]], tre e-kreiz Kastell an Duged, e Naoned. D'an [[21 Kerzu]] [[2007]] e oa bet staliet panelloù mont-tre divyezhek e Naoned. D'ar [[24 Kerzu]] [[2007]] e oa distro ar brezhoneg ouzh ar skramm e Naoned, 4 bloavezh goude bezañ lamet an abadennoù brezhoneg gant renerien [[Frañs 3]]. War ar chadenn lec'hel [[Telenantes]] e oa skignet ar sitkom kentañ bet graet e brezhoneg. D’ar 27 a viz Genver [[2012]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. D'an 10 Meurzh 2021 e oa bet roet ar c'hentañ levrig familh brezhonek gant ti-kêr Naoned. == Poblañs == ===Emdroadur ar boblañs=== {{Naoned boblañs}} == Ekonomiezh == === KKG === Kambr Kenwerzh ha Greanterezh Naoned / [[Sant-Nazer]] zo e Naoned. Eno emañ ivez KKR [[Broioù al Liger]]. [[Restr:Nantes 2005 6.jpg|thumb|left|Tour Breizh.]] === Porzh Emren === N'eo ket bev porzh Naoned ken. E [[2005]] e oa tremenet 35,5 milion a donennoù e Porzh Emren Naoned / [[Sant-Nazer]] met nemet 10% anezho a oa bet e Naoned da lavaret pe e [[Chevire]] (produioù koad) pe [[Ar Roc'h-Morvan]] (ed). Er porzh emren e tremen ivez lodennoù eus an [[A380]] a ya da [[Bourdel|Vourdel]]. === Cassegrain === Ar stal boued-mir bet savet gant [[Charles Cassegrain]] a oa bet krouet e [[1856]] e Naoned. Unan eus politkourien veur Naoned eo bet [[Léopold Cassegrain]]. === Trenioù === Emañ [[porzh-houarn Naoned]] war al linenn hent-houarn a ya eus Paris d'[[ar Groazig]]. Ac'haleno e c'haller mont ivez da : * [[Redon]] (hag alese pe da [[Kemper|Gemper]] pe da [[Roazhon]]) ; * da [[Lyon]]; * d'[[ar Roc'hell]] (hag alese da [[Bourdel|Vourdel]]) ; * da [[Pornizh|Bornizh]]. N'eus linenn ebet etre Naoned ha [[Roazhon]]. === Tramgirri === Ur rouedad [[tramgarr|tramgirri]] a oa bet e Naoned etre [[1876]] ha [[1958]]. Roet e oa lañs dezhañ e [[1876]] gant [[Louis Mékarski]], ar mekanikoù a yae en-dro gant aer moustret. E [[1914]] e teue da vezañ melen ar girri, ha gant tredan e yeont en-dro. Dilezet e oa an tramgarr e [[1958]] betek miz [[Genver]] [[1985]] pa oa savet ul linenn etre Bellevue ha La Haluchère. D'an [[2 a viz Gwengolo]] [[2000]] e oa astennet al linenn 1 ha digoret al linenn 3 etre Plaissance ha Hôtel Dieu. Ne oa ket dibabet ar [[metro]] gant ti-kêr Naoned, pa oa bet gant [[Roazhon]], kêr vihanoc'h anezhi. == Monumantoù ha traoù heverk == Roet eo bet al label [[Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor]] dezhi. === Iliz-Veur Sant Pêr ha Sant Paol === ;Diavaez <gallery> Cathédrale Saint-Pierre de Nantes - façade.jpg Cathédrale de Nantes 2.jpg Nantes Cathédrale Saint Paul Saint Pierre portail renové 1163.jpg </gallery> ;Diabarzh <gallery> Nef de la cathédrale de Nantes.jpg|An nev (war zu an aoter) Cathédrale de Nantes - voûtes de la nef.jpg|Ar bolzioù Cathédrale de Nantes - clé de voûte travée sud.jpg|maen-bolz Le tombeau de François II de Bretagne (cathédrale de Nantes) (9282486633).jpg|bolz a eñvor an dug François II. Nantes - cathédrale - tombeau de François II.jpg| bolz a eñvor an dug François II. An aeled Tete de chien du gisant Nantes.jpg| bolz a eñvor an dug François II. Al levranez Gisant de François II, cathédrale de Nantes, France.jpg| bolz a eñvor an dug François II. Al leon Nantes - cathédrale - croisée d'ogives.jpg|Maen-bolz gant ardamezioù Breizh Cathédrale de Nantes - cénotaphe de Lamoricière 2.jpg|Bolz a eñvor Lamoricière Nantes. Cathédrale. Blason de Bretagne. Cordelière.jpg|Iliz-Veur Naoned. Ardamezioù Breizh ar Gordenn-C'houriz war maen-bolz </gallery> === Penniliz Sant Nikolaz === ;Diavaez <gallery> Nantes Basilique Saint-Nicolas.jpg Nantes - basilique Saint-Nicolas (02).JPG Nantes (44) Basilique Saint-Nicolas 17.jpg Nantes (44) Basilique Saint-Nicolas 08.jpg </gallery> ;Diabarzh <gallery> Nantes - Basilique Saint-Nicolas - orgue.jpg Nantes - Basilique Saint-Nicolas - croisée.jpg Basilique Saint-Nicolas de Nantes-5102.jpg Nantes - Basilique Saint-Nicolas - nef.jpg Nantes (44) Basilique Saint-Nicolas 06.jpg Tombeau Fournier - Saint-Nicolas Nantes.jpg Nantes - Basilique Saint-Nicolas (détail 3).jpg Basilique St-Nicolas Nantes chapelle2.JPG </gallery> === Iliz ar Groaz Santel === <gallery> Nantes - église Sainte-Croix (01).JPG Nantes - église Sainte-Croix (18).JPG Nantes - église Sainte-Croix (14).JPG Nantes - église Sainte-Croix (07).JPG Nantes - église Sainte-Croix (12).JPG Nantes - Sainte-Croix - ND-Bon-Secours.jpg Tympan - Sainte-Croix - Nantes 2.jpg </gallery> === Iliz Sant Kler === <gallery> Église Saint-Clair Nantes Tour Bretagne.JPG Église Saint-Clair (Nantes).JPG Église Saint-Clair (Réguiny) 5972.JPG </gallery> === Kastell an Duged === ;Diavaez <gallery> ChateauDesDucsDeBretagne20090906 cropped.jpg Nantes, Château des Ducs de Bretagne.jpg Nantes - Château des ducs de Bretagne.jpg Château de Nantes 18.jpg Blason Château de Nantes.jpg Château de Nantes 11.jpg ChateauDesDucsDeBretagne20090906 cropped.jpg Château ducs de Bretagne-Nantes 05.JPG Nantes Château des Ducs de Bretagne 03.jpg </gallery> ;Diabarzh <gallery> Château de Nantes 3.jpg Château de Nantes 10.jpg Château de Nantes 12.jpg Château de Nantes 7.jpg Château de Nantes 4.jpg Château de Nantes 5.jpg|Porzh diabarzh ar c'hastell : kanolioù renket er porzh. Tresadenn e-barzh levrig Adolphe Joanne. 1884. </gallery> === Mirdioù === Evel pep meurgêr he deus Naoned kalz mirdioù disheñvel, testoù e c'hlad hag e istor pinvidik : * [[Mirdi Istor Naoned]], e [[Kastel Duked Breizh]] * [[Mirdi an Arzoù-Kaer Naoned|Mirdi an Arzoù-Kaer]] * [[Mirdi Thomas Dobrée]], mirdi henoniezh * [[Muzeom Istor Naturel Naoned|Muzeom Istor Naturel]] * [[Mirdi Jules Verne]] * [[Mekanikoù an Enez]] (an [[Olifant an enez|Olifant bras]], ha kement zo...) * [[Mirdi ar Voulerezh Naoned|Mirdi ar Voulerezh]] === Liorzhoù ha parkoù === 100 liorzh a zo e Naoned, en o zouez 11 park, evel [[Park Procé]], [[Park ar Blottereau]], [[Park ar Gaudinière]], al [[Liorzh botanek (Naoned)|Liorzh botanek]]... === Bezioù ar C'hommonwealth e beredoù ar gumun === ;Bezioù ar C'hommonwealth e bered ''La Bouteillerie'' {| class = "wikitable" ! Bro ! Niver a dud |- |{{Kanada (1868-1921)}} | align="center" | 1 ([[Tirlu]]) |- |{{Rouantelezh-Unanet}} | align="center" | 27 ([[Merdeadurezh kenwerzh]]: 3, [[Morlu]]:1, [[Tirlu]]:23) |- | align="right" | '''Hollad''' | align="center" | '''28''' |} Marvet int e-kerzh ar [[Brezel-bed kentañ]]<ref>[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=33967&mode=1 Commonwealth]</ref>. ;Bezioù ar C'hommonwealth e bered ''Pont-du-Cens'' {| class = "wikitable" |+ ! Bro ! Niver a soudarded |- | {{Aostralia}} | align="center" | 4 |- |{{Kanada (1868-1921)}} | align="center" | 6 |- |{{Rouantelezh-Unanet}} | align="center" | 92 [[Aerlu]]:77<br /> [[Tirlu]]: 15 |- | {{Zeland-Nevez}} | align="center" | 4 |- | align="right" | '''Hollad''' | align="center" | '''106''' |} Marvet int e-kerzh an [[Eil Brezel-bed]]<ref>[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=2037907&mode=1 Commonwealth War Graves Commission]</ref> . ==Sport== === Marc'hhouarnerezh === ====Tro Bro-C'hall==== * [[13 a viz Gouere]] [[1903]] : 5{{vet}} hag 2{{l}} diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1903|Tro Bro-C'hall]] etre [[Bourdel]] ([[Gironde]]) ha Naoned ; aet ar maout gant [[Maurice Garin]]. * [[18 a viz Gouere]] [[1903]] : loc'hañ a ra 6{{vet}} ha diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1903|Tro Bro-C'hall]] eus Naoned war-du [[Pariz]]. * [[20 a viz Gouere]] [[1904]] : 5{{vet}} hag 2{{l}} diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1904|Tro Bro-C'hall]] etre [[Bourdel]] ([[Gironde]]) ha Naoned ; aet ar maout gant [[Hippolyte Aucouturier]] (divarrekaet d'an [[30 a viz Du]]). * [[23 a viz Gouere]] [[1904]] : loc'hañ a ra 6{{vet}} ha diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1904|Tro Bro-C'hall]] eus Naoned war-du [[Pariz]]. * [[22 a viz Gouere]] [[1906]] : 10{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1906|Tro Bro-C'hall]] etre [[Bourdel]] ([[Gironde]]) ha Naoned ; aet ar maout gant [[Louis Trousselier]]. * [[24 a viz Gouere]] [[1906]] : 11{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1906|Tro Bro-C'hall]] etre Naoned ha [[Brest]] ; aet ar maout gant [[Louis Trousselier]]. * [[28 a viz Gouere]] [[1907]] : 11{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1907|Tro Bro-C'hall]] etre [[Bourdel]] ([[Gironde]]) ha Naoned ; trec'h eo [[Lucien Petit-Breton]] (lesanv Lucien Mazan). * [[30 a viz Gouere]] [[1907]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1907|Tro Bro-C'hall]] etre Naoned ha [[Brest]] ; trec'h eo [[Gustave Garrigou]]. * [[2 a viz Eost]] [[1908]] : 11{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1908|Tro Bro-C'hall]] etre [[Bourdel]] ([[Gironde]]) ha Naoned ; aet ar maout gant [[Lucien Petit-Breton]] * [[4 a viz Eost]] [[1908]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1908|Tro Bro-C'hall]] etre Naoned ha [[Brest]] ; aet ar maout gant [[François Faber]] ([[Luksembourg]]). * [[25 a viz Gouere]] [[1909]] : 11{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1909|Tro Bro-C'hall]] etre [[Bourdel]] ([[Gironde]]) ha Naoned ; aet ar maout gant [[Louis Trousselier]]. * [[27 a viz Gouere]] [[1909]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1909|Tro Bro-C'hall]] etre Naoned ha [[Brest]] ; aet ar maout gant [[Gustave Garrigou]]. * [[25 a viz Gouere]] [[1910]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1910|Tro Bro-C'hall]] etre [[Bourdel]] ([[Gironde]]) ha Naoned ; aet ar maout gant [[Louis Trousselier]]. * [[27 a viz Gouere]] [[1910]] : 13{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1910|Tro Bro-C'hall]] etre Naoned ha [[Brest]] ; aet ar maout gant [[Gustave Garrigou]]. * [[7 a viz Gouere]] [[1932]] : 2{{l}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1932|Tro Bro-C'hall]] etre [[Caen]] ([[Calvados]]) ha Naoned ; aet ar maout gant [[Kurt Stöpel]] ([[Alamagn]]). * [[9 a viz Gouere]] [[1932]] : loc'hañ a ra 3^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1932|Tro Bro-C'hall]] eus Naoned war-du [[Bourdel]] ([[Gironde]]). * [[27 a viz Gouere]] [[1934]] : 21{{añ}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1934|Tro Bro-C'hall]] etre [[La Roche-sur-Yon]] ([[Vañde]]) ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant [[Antonin Magne]]. * [[28 a viz Gouere]] [[1934]] : loc'hañ a ra 22{{l}} hag 2{{l}} diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1934|Tro Bro-C'hall]] eus Naoned war-du [[Caen]] ([[Calvados]]). * [[26 a viz Gouere]] [[1935]] : 19{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1935|Tro Bro-C'hall]] etre [[La Roche-sur-Yon]] ([[Vañde]]) ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant [[Jean Aerts]] ([[Belgia]]). * [[27 a viz Gouere]] [[1935]] : loc'hañ a ra 20{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1935|Tro Bro-C'hall]] eus Naoned war-du [[Vire]] ([[Calvados]]). * [[7 a viz Gouere]] [[1938]] : 3^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1938|Tro Bro-C'hall]] etre [[Sant-Brieg]] ha Naoned ; aet ar maout gant [[Gerrit Schulte]] ([[Izelvroioù]]). * [[8 a viz Gouere]] [[1938]] : 4^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1938|Tro Bro-C'hall]] etre Naoned ha [[La Roche-sur-Yon]] ([[Vañde]]) (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant [[Eloi Meulenberg]] ([[Belgia]]). * [[14 a viz Gouere]] [[1939]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1939|Tro Bro-C'hall]] etre [[an Oriant]] ha Naoned ; aet ar maout gant [[Amédée Fournier]]. * [[15 a viz Gouere]] [[1939]] : loc'hañ a ra 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1939|Tro Bro-C'hall]] eus Naoned war-du [[ar Roc'hell]] ([[Charente-Maritime]]). * [[2 a viz Gouere]] [[1948]] : 3^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1948|Tro Bro-C'hall]] etre [[Dinarzh]] ha Naoned ; aet ar maout gant [[Guy Lapébie]]. * [[3 a viz Gouere]] [[1948]] : loc'hañ a ra 4^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1948|Tro Bro-C'hall]] eus Naoned war-du [[ar Roc'hell]] ([[Charente-Maritime]]). * [[9 a viz Gouere]] [[1953]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1953|Tro Bro-C'hall]] etre [[ar Mañs]] ([[Sarthe]]) ha Naoned ; aet ar maout gant [[Livio Isotti]] ([[Italia]]). * [[10 a viz Gouere]] [[1953]] : loc'hañ a ra 8{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1953|Tro Bro-C'hall]] eus Naoned war-du [[Bourdel]] ([[Gironde]]). * [[27 a viz Mezheven]] [[1957]] : loc'hañ a ra 1{{añ}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1957|Tro Bro-C'hall]] eus Naoned war-du [[Granville]] ([[Manche]]). * [[30 a viz Mezheven]] [[1959]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1959|Tro Bro-C'hall]] etre [[Blaen]] ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant [[Roger Rivière]]. * [[1añ Gouere|1{{añ}} a viz Gouere]] [[1959]] : loc'hañ a ra 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1959|Tro Bro-C'hall]] eus Naoned war-du [[ar Roc'hell]] ([[Charente-Maritime]]). * [[4 a viz Gouere]] [[1968]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1968|Tro Bro-C'hall]] etre [[an Oriant]] ha Naoned ; aet ar maout gant [[Franco Bitossi]] ([[Italia]]). * [[5 a viz Gouere]] [[1968]] : loc'hañ a ra 8{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1968|Tro Bro-C'hall]] eus Naoned war-du [[Royan]] ([[Charente-Maritime]]). * [[6 a viz Gouere]] [[1980]] : 9{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1980|Tro Bro-C'hall]] etre [[Sant-Maloù]] ha Naoned ; aet ar maout gant [[Jan Raas]] ([[Izelvroioù]]). * [[3 a viz Gouere]] [[1981]] : 8{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1981|Tro Bro-C'hall]] etre [[Rochefort]] ([[Charente-Maritime]]) ha Naoned ; aet ar maout gant [[Ad Wijnands]] ([[Izelvroioù]]). * [[5 a viz Gouere]] [[1981]] : loc'hañ a ra 9{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1981|Tro Bro-C'hall]] eus Naoned war-du [[Ar Mañs]] ([[Sarthe]]). * [[12 a viz Gouere]] [[1982]] : 9{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1982|Tro Bro-C'hall]] etre [[Pluveleg]] ha Naoned ; aet ar maout gant [[Stefan Mutter]] ([[Suis]]). * [[7 a viz Gouere]] [[1983]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1983|Tro Bro-C'hall]] etre [[Kastellbriant]] ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant [[Bert Oosterbosch]] ([[Izelvroioù]]). * [[8 a viz Gouere]] [[1983]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1983|Tro Bro-C'hall]] etre Naoned hag Enez-[[Oléron]] ([[Charente-Maritime]]). * [[6 a viz Gouere]] [[1984]] : 8{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1984|Tro Bro-C'hall]] etre [[Ar Mañs]] ([[Sarthe]]) ha Naoned ; aet ar maout gant [[Pascal Jules]]. * [[7 a viz Gouere]] [[1984]] : loc'hañ a ra 9{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1984|Tro Bro-C'hall]] eus Naoned war-du [[Bourdel]] ([[Gironde]]). * [[11 a viz Gouere]] [[1986]] : 8{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1986|Tro Bro-C'hall]] etre [[Saint-Hilaire-du-Harcouët]] ([[Manche]]) ha Naoned ; aet ar maout gant [[Eddy Planckaert]] ([[Belgia]]). * [[12 a viz Gouere]] [[1986]] : 9{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1986|Tro Bro-C'hall]] e Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant ar [[Breizh]]ad [[Bernard Hinault]]. * [[13 a viz Gouere]] [[1986]] : loc'hañ a ra 10{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1986|Tro Bro-C'hall]] eus Naoned war-du park tematek [[Futuroscope]] ([[Vienne]]). * [[5 a viz Gouere]] [[1988]] : loc'hañ a ra 3^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1988|Tro Bro-C'hall]] eus Naoned war-du [[Ar Mañs]] ([[Sarthe]]). * [[2 a viz Gouere]] [[1990]] : 3^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1990|Tro Bro-C'hall]] etre [[Poitiers]] ([[Vienne]]) ha Naoned ; aet ar maout gant [[Moreno Argentin]] ([[Italia]]). * [[3 a viz Gouere]] [[1990]] : 4^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1990|Tro Bro-C'hall]] etre Naoned ha [[Menez Mikael ar Mor]] ; aet ar maout gant [[Johan Museeuw]] ([[Belgia]]). * [[6 a viz Gouere]] [[1999]] : loc'hañ a ra 3^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1999|Tro Bro-C'hall]] eus Naoned war-du [[Laval]] ([[Mayenne]]). * [[3 a viz Gouere]] [[2000]] : 3^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2000|Tro Bro-C'hall]] etre [[Loudun]] ([[Vienne]]) ha Naoned ; aet ar maout gant [[Tom Steels]] ([[Belgia]]). * [[4 a viz Gouere]] [[2000]] : 4^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2000|Tro Bro-C'hall]] etre Naoned ha [[Sant-Nazer]] (a-benn d'an eur dre skipailh) ; aet ar maout gant [[Once]] ([[Spagn]]). * [[26 a viz Gouere]] [[2003]] : 19{{vet}} hag eil diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2003|Tro Bro-C'hall]] etre [[Pornizh]] ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant [[David Millar]] ([[Skos]]). * [[7 a viz Gouere]] [[2008]] : 3^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2008|Tro Bro-C'hall]] etre [[Sant-Maloù]] ha Naoned ; aet ar maout gant [[Samuel Dumoulin]]. ====Mell-droad==== * [[30 a viz Mae]] [[1965]] : aet [[Kampionad mell-droad Frañs]] gant [[Football Klub Naoned|Football Kleub Naoned]] evit ar wech kentañ, [[José Arribas]] e [[gourdoner|c'hourdoner]] d'an ampoent. * [[12 a viz Mezheven]] [[1966]] : aet [[Kampionad mell-droad Frañs]] gant Football Kleub Naoned evit an 2{{l}} gwech, José Arribas e c'hourdoner d'an ampoent. * [[2 a viz Mezheven]] [[1973]] : aet [[Kampionad mell-droad Frañs]] gant Football Kleub Naoned evit an 3^e gwech, José Arribas e c'hourdoner d'an ampoent. * [[8 a viz Mezheven]] [[1977]] : aet [[Kampionad mell-droad Frañs]] gant Football Kleub Naoned evit ar 4^e gwech, [[Jean Vincent]] e c'hourdoner d'an ampoent. * [[27 a viz Mezheven]] [[1980]] : aet [[Kampionad mell-droad Frañs]] gant Football Kleub Naoned evit ar 5{{vet}} gwech, Jean Vincent e c'hourdoner d'an ampoent. * [[3 a viz Mezheven]] [[1983]] : aet [[Kampionad mell-droad Frañs]] gant Football Kleub Naoned evit ar 6{{vet}} gwech, [[Jean-Claude Suaudeau]] e c'hourdoner d'an ampoent. * [[24 a viz Mezheven]] [[1995]] : aet [[Kampionad mell-droad Frañs]] gant Football Kleub Naoned Atlantel evit ar 7{{vet}} gwech, Jean-Claude Suaudeau e c'hourdoner d'an ampoent. * [[19 a viz Mezheven]] [[2001]] : aet [[Kampionad mell-droad Frañs]] gant Football Kleub Naoned Atlantel evit an 8{{vet}} gwech, [[Raynald Denoueix]] e c'hourdoner d'an ampoent. === Basketball === En eil rummad e c'hoari [[Hermine de Nantes Atlantique|Hermine de Nantes]]. === Handball === E-touez gwellañ skipailhoù Bro-C'hall emañ [[HBC Nantes]]. === Rugbi === En trede rummad e c'hoari ar [[Stade Nantais]]. == Melestradurezh == == Liammoù etrebroadel == === Gevelliñ === ;Kêrioù gevellet * [[Agadir]] {{Maroko}}, [[Souss-Massa-Draâ]]), abaoe 1993 * [[Kolozsvár]] [[Restr:Flag of Transylvania before 1918.svg|20px]] [[Treuzsilvania]], abaoe 1991 * [[Cochabamba]] {{Bolivia}}, abaoe 1999 * [[Dschang]] {{Kameroun}}, [[Kornôg Kameroun|Kornôg]], abaoe 2002 * [[Durban]] {{Suafrika}}, [[KwaZulu-Natal]]), abaoe 2004 * [[Jacksonville (Florida)|Jacksonville]] {{SUA}} ([[Florida|Stad Florida]]), abaoe 1985 * [[Kerdiz]] {{Kembre}}, abaoe 1964. War boulouard Naoned emañ ti-kêr Kerdiz * [[Niigata]] {{Japan}}, [[Chūbu]]), abaoe 1999 * [[Qingdao]] {{Sina}} ([[Shandong]]), abaoe [[2005]] * [[Recife]] {{Brazil}}, abaoe 2003 * [[Rufisque]] {{Senegal}}, [[Rannbarzh Dakar]] * [[Saarbrücken]] {{Alamagn}} ([[Saarland]]), abaoe 1965. Ur blasenn e Saarbrücken zo anvet « Plasenn Naoned » * [[Seattle (Washington)|Seattle]] {{SUA}} ([[Washington (stad)|Stad Washington]]), abaoe 1980 * [[Suncheon]] {{Sukorea}}, abaoe 2007 * [[Tbilisi]] {{Jorjia}}, abaoe 1979 ;Emglevioù * [[Artibonite]] {{Haiti}}, abaoe 2005 * [[Desdunes]] {{Haiti}}, abaoe 2005 * [[Jeriko]] {{Palestina}}, [[Sisjordania]], abaoe 2001 * [[Nantes (Kebek)|Nantes]] {{Kebek}}, abaoe 2009 * [[Pétion-Ville]] {{Haiti}}, abaoe 2005 * [[St. Martinville]] {{SUA}}, [[Louisiana]], abaoe 1993 === Koñsuldioù === Teir c'hoñsuliezh hollek a zo e Naoned : [[Tunizia]] staliet straed Boileau, [[Turkia]] kae François Mitterrand, hag [[Aljeria]] straed ar jeneral Buat. == Gwelet ivez == * [[Iliz-veur Naoned]] * [[Enez Naoned]] * [[Istor Naoned]] ** [[Listenn maered Naoned]] ** [[Kastell Duged Breizh]] ** [[Skrid-embann Naoned]], embann gant ar roue gall [[Herri IV]], sinet e Naoned en 1598. ==Liammoù diavaez== {{Commonscat|Nantes}} {{Wikeriadur|Naoned}} *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20200806014804/https://metropole.nantes.fr/ metropole.nantes.fr], lec'hienn ofisiel Naoned Meurgêr ha kêr Naoned == Levrlennadur == * Adolphe Joanne : ''Géographie du département de Loire-Inférieure''. Librairie Hachette et Cie. 1884 * Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 * Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Liger-Atlantel]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Naoned]] [[Rummad:Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall]] [[Rummad:Naoned|*]] 001f5650h568ynshy996tfp9we4yvg6 0 8323 2189023 1834968 2026-04-25T13:29:43Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189023 wikitext text/x-wiki {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em; background:#fafafa; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:95%;" |+<span style="font-size:2em;">'''Wien'''</span><br> ! colspan="2" align="center" bgcolor="#EFEFEF" | '''Vienna''' |- ! style="background: #f0f0f0;width: 145px;" | [[Restr:Flag of Wien.svg|150px|border|Banniel Vienna]]<br> <small>Banniel Vienna</small> ! style="background: #f0f0f0;width: 145px;" | [[Restr:Wien 3 Wappen.svg|100px|Ardamezioù Vienna]]<br><small>Ardamezioù Vienna</small> |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="#EFEFEF" | [[File:Wien-vom Oberen Belvedere-120-2009-gje.jpg|thumb|upright=1.4|Vienna]] |- |- align="center" |[[Riez]] |[[Aostria]] |- align="center" |Rannvro / Stad kevredet | Vienna (Wien) |- align="center" | Kod post | 1010 - 1239, 1400, 1450 |- align="center" | Kod pellgomz | (43) 1 |- align="center" | ISO 3166-2 | AT-9 |- align="center" | Maer (''Bürgermeister'')<br><br>Amzer gefridi | Michael Häupl (sokialour)<br>2010-2015 |- align="center" | Gorread | 414.9 km² |- align="center" | Hed | 16° 11' - 16° 34' reter |- align="center" | Led | 48° 07' - 48° 19' norzh |- align="center" | Uhelder | bihanañ: 151 m<br>brasañ: 543 m |- align="center" | Poblañs hep kontoù doubl |1 631 082 <small> ''(2005)''</small> <br> 1 875 000 <br>(tolpad-kêrioù a-bezh) |- align="center" | Stankter |3 931.3/km² |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="#EFEFEF" | '''Kartenn: Arondisamantoù Vienna''' |---- bgcolor="#FFFFFF" | colspan="2" align="center" | [[Restr:Wien districts with numbers.png|Arondisamantoù Vienna]] |} :''Sellout ivez ouzh [[Vienna (disheñvelout)]], [[Viena]], [[Vienne]], ha [[Wien]].'' <hr noShade /> '''Vienna''' (''Wien'' en [[alamaneg]], ''Vídeň'' e [[tchekeg]] , ''Bécs'' e [[hungareg]], ''Dunaj'' e [[sloveneg]], ''Beč'' e [[kroateg]], ha distaget {{LFE|[ˈvɛɐn]}} e [[vienneg]]) eo [[kêr-benn]] gevreadel [[Aostria]], lec'hiet war riblennoù an [[Danav]] e biz ar vro, 60 km nemetken eus bevenn Aostria gant [[Slovakia]]. Unan eus [[stadoù Aostria]] eo ivez. Abaoe pell zo ez eo bet Vienna kreizenn bolitikel ha sevenadurel Aostria (betek [[1918]] [[Aostria-Hungaria]]). <br> Vienniz (alamaneg: ''Wiener'', vienneg: ''Weana'' ['vɛɐnɐ]) a vez graet eus hec'h annezidi. 1 631 082 den a oa o chom e Vienna e [[2005]]. Rannet eo kêr e 23 arondisamant (''Bezirke''). == Istor == Diazezet eo bet Vienna gant an [[Noriked]], ur bobl keltiek he yezh, war-dro [[500 kt JK|500 kent J.K.]] dindan an anv ''Uindobona'' ("frankizenn wenn"). An anv alamanek a-vremañ ne zeu ket eus an anv keltiek-mañ avat, met eus ''Vedunya'', anv [[slaveg|slavek]] ur stêrig vihan hag a vez graet ''[[Wien]]'' anezhi ivez. Aloubet e oa rouantelezh an Noriked gant ar [[Romaned]] er bloavezh [[15 kt JK|15 kent J.K.]] Ur c'hamp-kreñv roman a voe savet e-kichen Uindobona, abalamour ma teuas an Danav da vezañ bevenn [[Impalaeriezh Roma]]. E [[976]] e voe roet [[traonienn]] an Danav da gont Liutpold a vBabenberg dindan an anv ''Ostarrîchi'' ([[Aostria]]). Lignez Babenberg a ziazezas e Vienna. E [[1246]] e voe lazhet hêr diwezhañ ar v[[Babenberged]], Friedrich II, en un emgann a-enep [[Béla IV Hungaria|Béla IV]] a [[Hungaria]]. Vienna (hag Aostria a-bezh) a gouezhas da [[Ottokar II Přemysl]], roue [[Bohemia]]. Er bloavezh [[1278]] e voe roet Aostria da lignez [[Habsbourged|Habsbourg]] hag a rene ar vro betek 1918. E [[1365]] e voe savet Skol-Veur Vienna gant [[Rudolf IV]] a Habsbourg. Eus [[1556]] betek [[1803]] e oa Vienna sez [[Impalaeriezh Santel Roman ha German]]. Eus 1804 betek [[1867]] e oa kêrbenn [[Impalaeriezh Aostria]] hag eus [[1867]] betek [[1918]] hini [[Aostria-Hungaria]]. == Arondisamantoù Vienna == 1.Innere Stadt (kreiz-kêr), 2.Leopoldstadt, 3.Landstraße, 4.Wieden, 5.Margareten, 6.Mariahilf, 7.Neubau, 8.Josefstadt, 9.Alsergrund, 10.Favoriten, 11.Simmering, 12.Meidling, 13.Hietzing, 14.Penzing, 15.Rudolfsheim-Fünfhaus, 16.Ottakring, 17.Hernals, 18.Währing, 19.Döbling, 20.Brigittenau, 21.Floridsdorf, 22.Donaustadt, 23.Liesing == Yezh == Hervez niveradeg [[2001]], n'eo nemet an div drederenn eus poblañs Vienna alamanegerien a-vihanik. Lod anezho a ra gant ar [[vienneg]] (''weanerisch''), rannyezh hengounel Vienna, hag ar re all gant an alamaneg standard. War-dro 400&nbsp;000 a dud a gomz yezhoù all, en o zouesk 97&nbsp;000 [[serbeg]]er, 71&nbsp;000 [[turkeg]]er, 40&nbsp;000 [[kroateg]]er (20&nbsp;000 anezho a gomz [[kroateg Burgenland]]), 21&nbsp;000 [[poloneg]]er ha 15&nbsp;000 [[hungareg]]er. == Relijion == E 2001 e konted 49.2% a [[Iliz katolik roman|gatoliked]], 25.6% a dud direlijiel, 7.8% a [[Islam|vuzulmaned]], 6.0% a gristenien ortodoks, 4.7% a brotestanted ha 0.5% a [[yuzeviezh|yuzevien]]. == Keginerezh Vienna == Evel he yezh he deus bet levezonet keginerezh Vienna gant re meur a bobl. Meuzioù anavezetañ Vienna eo: * Rindssuppe ([[soubenn]] kig bevin) gant Frittaten (bandennoù krampouezh) * Wiener Schnitzel (trañchennoù kig leue) * Tafelspitz (kig bevin bervet) gant Apfelkren (yod avaloù ha riforz) * Gulasch (< [[hungareg]]: ''gulyás'') * Beuschel (skevent) * Schinkenfleckerln (ur seurt far graet eus toazennoù, vioù ha jambon) * Palatschinken (< [[hungareg]]: ''palacsintak'', krampouezh mod-[[Aostria-Hungaria]]) * Apfelstrudel ha Topfenstrudel (kar da ''rétes'' [[Hungaria]]) * Germknödel (pouloud dous farset, gwarnisset gant greun roz-naer ha sukr) == Tud a Vienna == * [[Hans Carl Artmann]], skrivagner * [[Joseph Haydn]], sonaozour, marvet eno e 1809 * [[Gustav Klimt]], livour * [[Arnold Schönberg]], sonaozour * [[Franz Schubert]], sonaozour * [[Johann Strauss|Johann Strauß]] (tad ha mab), sonaozourien * [[Oskar Werner]], aktour * [[Stefan Zweig]], skrivagner, ganet eno e 1881 == Monumantoù heverk == <br><gallery> Wien-Albertina-02-2007-gje.jpg|Albertina Wien-Oberes Belvedere-106-2009-gje.jpg|Belvedere Wien-Stephansdom-156-2008-gje.jpg|Iliz-Veur Sant-Stephan Wien-Karlskirche-14-2007-gje.jpg|Iliz Sant-Karl Wien-Hofburg-102-Heldenplatz-2007-gje.jpg|Plasenn an Harozed Wien-Hofburg-122-Reichskanzleitrakt-Franz I-2008-gje.jpg|Palez an Habsbourged Wien-Judenplatz-14-Mahnmal fuer die Opfer der Shoa-2009-gje.jpg|Judenplatz Wien-Museumsquartier-02-2009-gje.jpg Wien-Rathaus-112-2008-gje.jpg|Ti-kêr nevez Wien-Staatsoper-112-2007-gje.jpg|Opera Wien-Prater-12-Riesenrad-2007-gje.jpg|Prater Wien-Schoenbrunn-106-Gartenfront-2007-gje.jpg|Schloss Schönbrunn Wien-Secession-02-2007-gje.jpg|Secession Wien-Zentralfriedhof-04-Borromaeus-Kirche-2008-gje.jpg|Zentralfriedhof Simmering (Wien) - Gasometer (1).JPG|Gasometer Vienna </gallery> * ''Albertina'' * ''Belvedere'' * Iliz ar Jezuisted * Iliz-Veur Sant-Stephan * Iliz Sant-Karl * ''Heldenplatz'' ("Plasenn an Harozed") * ''Hofburg'' (palez an Habsbourged) * ''Hunderwasserhaus'' * Monumant e koun ar yuzhevien drouklazhet gant an nazied (war ar ''Judenplatz'', d.l.e. "Plasenn ar Yuzhevien") * ''Museumsquartier'' * ''Neues Rathaus'' (ti-kêr nevez) * ''Naschmarkt'' (marc'had brasañ Vienna) * Opera * ''Prater'' * ''Schloss Schönbrunn'' (eil palez an Habsbourged, savet war batrom [[Versailles]]) * ''Secession'' * Skol-Veur Vienna * ''Zentralfriedhof'' (bered veur) == Gevelliñ == Gevellet eo Vienna gant ar c'hêrioù-mañ: {|class="wikitable" |-valign="top" | * [[Ankara]] {{Turkia}}, abaoe 2012 * [[Beograd]] {{Serbia}}, abaoe 2003 * [[Berlin]] {{Alamagn}} * [[Bern]] {{Suis}} * [[Bratislava]] {{Slovakia}} * [[Brno]] {{Tchekia}} || * [[Budapest]] {{Hungaria}}, abaoe 1990 * [[Burniayu]] {{Indonezia}}, abaoe 2012 * [[Istanbul]] {{Turkia}} abaoe 2007 * [[Kyiv]] {{Ukraina}} * [[Ljubljana]] {{Slovenia}} * [[Moskov]] {{Rusia}}, abaoe 1991 || * [[Tabriz]] {{Iran}}, abaoe 2009 * [[Tel Aviv]] {{Israel}}, abaoe 2005 * [[Tunis]] {{Tunizia}} * [[Vaduz]] {{Liechtenstein}} * [[Varsovia]] {{Polonia}} * [[Zagreb]] {{Kroatia}}, abaoe 1994 |} Meur a arondisamant a zo gevellet gant kêrioù zo e [[Japan]] ha [[Sina]]. == Liammoù diavaez == * [http://www.wien.gv.at Porched ofisiel Kêr Vienna] * [http://www.your-friend.info/vienna/tour.html Vienna mp3] {{Glad bedel en Aostria}} {{Stadoù Aostria}} {{Porched Aostria}} [[Rummad:Kêrioù Aostria]] [[Rummad:Vienna]] [[Rummad:Kêrioù-penn Europa]] 9jnm7j108ou3f8vkhdbw45gjewkgs7t 0 8383 2188980 2188191 2026-04-25T13:27:57Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188980 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:95%;" |- ! {{Infobox/Titl|'''Linz'''|ce2d18|talbenn map|fff}} |- | colspan="2" align="center" bgcolor="#EFEFEF" | [[Skeudenn:Wappen Linz.svg|80px|Skoed-Ardamez Linz]]<br>[[Ardamezouriezh|Skoed-Ardamez]]<hr> |- |'''[[Riez]]''' |{{Aostria}} |- |'''Stad kevredet''' | [[Aostria-Uhel]] |- | '''Kodoù post''' | 4010, 4020, 4030, 4040, 4047 |- | '''Kod pellgomz''' | (43) 732 |- | '''Gorread''' | 95.98 km² |- | '''Hed''' | 14° 17' 26" R |- | '''Led''' | 48° 18' 11" N |- | '''Uhelder''' | 266 m |- | '''Poblañs'''<br>hep kontoù doubl |188 118 <small>''(2005)''</small><br>271 000<br>(takad kêrel a-bezh) |- | '''Stankter''' |1 957.4/km² |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="#EFEFEF" | '''Kartenn: Kêrioù brasañ Aostria''' |---- bgcolor="#FFFFFF" | colspan="2" align="center" | [[Skeudenn:AU-map-en.jpg|280px]] |- |} '''Linz''' (diwar ar ger norikek (eus yezh an [[noriked]]) ''Lentos'') eo kêr-benn stad kevredet [[Aostria-Uhel]], [[Aostria]]. Lec'hiet eo war riblennoù an [[Danav]], ha rannet e nav arondisamant. 188 118 den a oa o chom eno e 2005. == Tud a Linz == * [[Anton Bruckner]], sonaozour * [[Valie Export]], arzourez == Liammoù istorel gant Breizh == Goude bezañ bet harluet eus Bro-C'hall e voe [[Joseph Fouché]] o chom e Linz, [[Praha]] ha [[Trieste]] er bloavezhioù 1816-1820. == Gevelliñ == {| class="wikitable" |- ! Kêr ! Bro ! Bloavezh |- |[[Albufeira]] |{{Portugal}} |2008 |- |[[Berlin|Berlin-Charlottenburg]] | {{Alamagn}} | 1995 |- |[[Brașov]] |{{Roumania}} | 2012 |- |[[České Budějovice]] |{{Tchekia}} | 1987 |- | [[Chengdu]] | {{Sina}} | 1983 |- |[[Eskişehir]] |{{Turkia}} | 2012 |- | [[Gabès]] | {{Tunizia}} | 1977 |- | [[Haale (Salle)]] | {{Alamagn}} | 1975 |- | [[Kansas City (Kansas)|Kansas City]] | {{USA}} | 1988 |- | [[Gwangyang]] | {{Sukorea}} | 1998 |- | [[Linköpping]] | {{Sveden}} | 1995 |- | [[Linz am Rhein]] | {{Alamagn}} | 1987 |- | [[Modena]] | {{Italia}} | 1992 |- | [[Nijniy Novgorod]] | {{Rusia}} | 1993 |- |[[Norrköpping]] |{{Sveden}} |1995 |- | [[San Carlos (Nicaragua)|San Carlos]] | {{Nicaragua}} | 1988 |- | [[Tampere]] | {{Finland}} | 1995 |- | [[Zaporijya]] | {{Ukraina}} | 1983 |} == Liammoù diavaez == * {{de}} [http://www.linz.at Porched ofisiel Kêr Linz] {{Porched Aostria}} [[Rummad:Kêrioù Aostria]] [[Rummad:Aostria-Uhel]] 4dum31aw9u3t6l0azac2yrctvy3ydju 0 8393 2188875 2171108 2026-04-25T12:02:55Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188875 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom|skeudenn=Nuvola Czech flag.svg|diwar-benn=ar '''Republik Tchek''' hag [[Unvaniezh Europa]]}} {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- !colspan="2" style="background-color:#00309a; text-align:center;"|<div style="float:right; padding:5px;">[[Restr:Flag of Europe.svg|48px]]</div>[[Unaniezh Europa|<div style="font-size:1.7em; color:#ffcd00; padding-top:10px;">Unaniezh Europa</div>]] |- ! {{Infobox/Titl|Česká republika|08437f|talbenn map|fff}} |- bgcolor="#efefef" | colspan="2" | {| width="100%" |- | width="50%" | [[Restr:Flag_of_the_Czech_Republic.svg|125px|center]] | width="50%" | [[Restr:Coat of arms of the Czech Republic.svg|80px|center]] |- | width="50%" style="text-align:center;" | [[Banniel]] | width="50%" style="text-align:center;" | [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] |- | colspan="2" | [[Restr:LocationCzechRepublic.png|280px]] |} |- |'''[[Kan broadel]]''' | ''Kde domov můj?''<br>("Pelec'h emañ ma bro ?") |- | '''[[Yezh ofisiel]]''' | [[Tchekeg]] |- | '''[[Kêr-benn]]''' | [[Praha]] |- | '''Gorread'''<br>• En holl<br>• % dour | <br>78 871 km²<br>2% |- |'''Poblañs '''<br>• Hollad<br>• Stankter |<br>10 882 342 <small>([[2025]])</small><br>138 ann./km² |- | '''Prezidant'''||[[Petr Pavel]] |- | '''Kentañ ministr'''||[[Andrej Babiš]] |- |'''[[Gouel broadel]]''' |[[28 Gwengolo|28 a viz Gwengolo]] |- | '''Moneiz'''||Kurunenn tchek (CZK) |- | '''Kod pellgomz'''||420 |- | '''Kod Internet'''||[[.cz]] |} Ar '''Republik Tchek''' (''Česká republika'') pe '''Tchekia''' (''Česko'') zo ur [[Stad]] en [[Europa ar C'hreiz]]. Bevennet eo gant [[Alamagn]], [[Aostria]], [[Polonia]] ha [[Slovakia]]. Abaoe 1999 eo ezel eus an [[AFNA|OTAN]], hag abaoe 2004 eus [[Unaniezh Europa]]. Deuet eo da vezañ ur Stad dizalc'h d'ar [[1añ a viz Genver]] [[1993]] goude bezañ bet lodek e [[Tchekoslovakia]] etre [[1918]] ha [[1992]]. ==Melestradur== ;Broioù istorel Teir bro istorel a zo e Tchekia : [[Bohemia]] (''Čechy''), [[Moravia]] (''Morava'') ha [[Moravo-Silezia|Silezia]] (''Slezsko''). [[Restr:Czechia - Bohemia, Moravia and Czech Silesia III (en).png|thumb|upright 1.4|center|An teir bro hengounel a ya d'ober Tchekia]] ;Rannvroioù melestradurel Hiziv an deiz eo rannet ar Stad tchek etre 14 [[Rannvroioù ar Republik Tchek|rannvro velestradurel]] (''[[kraj]], -e''). [[Restr:CZ-cleneni.svg|thumb|upright 1.3|center|Ar 14 rannvro a ya d'ober ar Republik Tchek]] {| align="center" |- valign="top" | * '''A''' - [[Praha|Hlavní město Praha]] * '''B''' - [[Rannvro Moravia ar Su|Jihomoravský kraj]] * '''C''' - [[Rannvro Bohemia ar Su|Jihočeský kraj]] * '''E''' - [[Rannvro Pardubice|Pardubický kraj]] * '''H''' - [[Rannvro Hradec Králové|Královéhradecký kraj]] | * '''J''' - [[Rannvro Vysočina|Kraj Vysočina]] * '''K''' - [[Rannvro Karlovy Vary|Karlovarský kraj]] * '''L''' - [[Rannvro Liberec|Liberecký kraj]] * '''M''' - [[Rannvro Olomouc|Olomoucký kraj]] * '''P''' - [[Rannvro Plzeň|Plzeňský kraj]] | * '''S''' - [[Rannvro Kreiz Bohemia|Středočeský kraj]] * '''T''' - [[Rannvro Moravia-Silezia|Moravskoslezský kraj]] * '''U''' - [[Rannvro Ústí nad Labem|Ústecký kraj]] * '''Z''' - [[Rannvro Zlín|Zlínský kraj]] |} == Sevenadur == {| class=wikitable |+ '''Gouelioù ha devezhioù vak''' ! Deiziad !! anv brezhonek !! anv tchekek !! titouroù all |- | 1añ a viz Genver || bloaz nevez || Nový rok || |----- | Lun kentañ war-lerc'h kentañ loargann an nevezamzer || [[Lun Fask]] || Velikonoční pondělí || |- | [[1añ a viz Mae]] || Gouel al labourerien || Svátek práce || Manifestadegoù strolladoù politikel ha sindikadoù |----- | [[8 a viz Mae]] || Dieubidigezh 1945 || Den osvobození || Lid dibenn an [[Eil Brezel-bed]] en Europa |- | [[5 a viz Gouere]] || Degouezh [[Kyril ha Methodius]] e [[Moravia]] || Příchod Cyrila a Metoděje na Moravu || Avielerezh ar pobloù slav e [[Moravia Vras]] en [[863]] |----- | [[6 a viz Gouere]] || [[Jan Hus]] || Upálení Jana Husa || Merzherinti [[Jan Hus]] e [[1415]] e [[Konstanz]] |- | [[28 a viz Gwengolo]] || Gouel broadel || Den české státnosti || Marv [[Sant Venceslas]] ([[929]] pe [[935]]) |----- | [[28 a viz Here]] || Gouel broadel|| Vznik Československa ||Krouidigezh [[Tchekoslovakia]] goude ar [[Brezel-bed Kentañ]] |- | [[17 a viz Du]] || Devezh stourm evit ar frankiz hag an demokratelezh|| Den boje za svobodu a demokracii || Penn-kentañ [[Dispac'h ar Voulouz]], [[1989]] |----- | [[24 a viz Kerzu]] || Derc'hent [[Nedeleg]] || Štědrý den || |- | [[25 a viz Kerzu]] || Devezh kentañ Nedeleg || První svátek vánoční || |----- | [[26 a viz Kerzu]] || Eil devezh Nedeleg || Druhý svátek vánoční || |} == Tud == [[Restr:Václav Havel (2008).jpg|thumb|upright|[[Václav Havel]], skrivagner ha politikour (2008)]] {| |- valign="top" | * [[Madeleine Albright]], politikourez * [[Lída Baarová]], aktourez * [[Karel Čapek]], skrivagner * [[Antonín Dvořák]], sonaozour * [[Miloš Forman]], leurenner * [[Jaroslav Hašek]], skrivagner * [[Václav Havel]], skrivagner ha politikour * [[Bohumil Hrabal]], skrivagner * [[Edmund Husserl]], prederour * [[Leoš Janáček]], sonaozour * [[Franz Kafka]], skrivagner | * [[Oskar Kokoschka]], livour * [[Ernst Krenek]], sonaozour * [[Milan Kundera]], skrivagner * [[Adolf Loos]], tisavour * [[Tomáš Masaryk]], politikour * [[Gregor Mendel]], bevoniour * [[Alfons Mucha]], livour * [[Jaroslav Seifert]] (Loread [[Priz Nobel al lennegezh]]), skrivagner * [[Bedřich Smetana]], sonaozour * [[Wilhelm Steinitz]], mestrc'hoarier [[echedoù]] * [[Adalbert Stifter]], skrivagner |} == Notennoù == {{Commons|Category:Czech Republic}} {{Daveoù}} {{Stadoù Europa}} {{AFNA}} {{Frankofoniezh}} [[Rummad:Republik Tchek]] k22jtxsbncvye1gzsfdhmx6crmdx63v 0 8558 2188809 2185402 2026-04-25T12:01:01Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188809 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} {{databox}} '''Praha''' ([[tchekeg]] : ''Praha'') eo kêr-benn ha kêr vrasañ ar [[Republik Tchek]] (tchekeg : Česká republika). Unan eus ar pevarzek [[Rannvroioù ar Republik tchek|rannvro]] a ya d'ober Tchekia eo, kêr-benn rannvro velestradurel [[Rannvro Kreiz Bohemia|Kreiz Bohemia]] hag ivez kêr-benn rannvro istorel [[Bohemia]]. Enni e tremen ar stêr [[Vltava]] (''Moldau'' en [[alamaneg]]). Bet eo bet kêr-benn [[Rouantelezh Bohemia]], hini an [[Impalaeriezh santel roman german]] ha hini [[Tchekoslovakia]] ([[ČSR]], [[ČSSR]] ha [[ČSFR]]). == Istor kêr == *''Gwelout un diverradenn :'' [[Amzeroniezh Praha]] == Karterioù Praha == ==== Malá Strana, karter ar C’hastell ==== E-touez al lec’hioù dibar a sach evezh an douristed emañ [[pont Charlez]], a liamm ar Gêr Gozh ouzh [[Malá Strana]]. Eno e c’haller gwelout [[Kastell Praha|kastell]], [[Iliz-veur Sant Gi Praha|iliz-veur Sant Gi]] hag ar [[Straed Aour]] (anv diaezezet war labour an alkimiezhourien), moger [[John Lennon]] e-tal kannati Bro-C’hall, [[bered Vyšehrad]], [[Plasenn Venceslas]] ha [[kenkiz Müller]]. Distruj a zo bet er c’harter goude dour-beuz [[2002]]. <gallery mode="packed" heights="160px"> 2005-04 - prague - toits - st guy - st nicolas.jpg|Sell war [[Malá Strana]] Saint Vitus Cathedral in Prague.jpg|[[Iliz-veur Sant Gi Praha|iliz-veur Sant Gi]] Strahovsky klaster 01 2003-12-24.jpg|[[Kouent Strahov]] </gallery> ==== Ar Gêr Gozh hag ar Gêr Nevez ==== Kêr Gozh Praha (''Staré Město'', pe ''Staré Město pražské'') a zo lodenn goshañ kreiz-kêr Praha. Diouzh tu dehou ar stêr [[Vltava]] emañ, hag he gorread a zo 129 hektar. Betek [[1784]] e voe Kêr Gozh Praha renet gant un ti-kêr dizalc’h, evel er c’harterioù all (Malá Strana, Hradčany hag ar Gêr Nevez). Er bloavezh-se e voe kenteuzet an holl gumunioù-se a-benn sevel ur gêr nemetken, hag e teujont da vezañ pastelloù-bro. Anvet eo ar c’harter-se ar Gêr Gozh a-benn e ziforc’hiñ diouzh ar Gêr Nevez (''Nové Město''), bet aozet gant an impalaer Charlez IV er XIVvet kantved. Dispartiet eo an div gêr gant ar straedoù da heul : ''Národní'' (broadel), ''Na Příkopě'' (War ar Foz) ha ''Revoluční'' (straed an dispac’h). Etre ar Gêr Gozh ha Malá Strana e red ar stêr [[Vltava]]. Er Gêr Gozh emañ ivez [[Josefov]], bet ur ghetto, hag a voe meret e-pad pell gant ar yuzevien o-unan. == Savouriezh dibar er Gêr Gozh == Pinvidik-tre eo ar c’harter a-fet savouriezh, hag er memes straed e c’haller gwelout savadurioù gwall zisheñvel an eil diouzh egile : iliz roman, tour gotek, ti doare Azginivelezh, palez barok pe c’hoazh tiez-bank Arz Nevez. Da skouer: * Plasenn ar Gêr Gozh (''Staroměstské náměstí''), gant an tour-ged, an horolaj steredoniel, [[iliz Itron Varia Týn]], ar monumant da enoriñ [[Jan Hus]] (gant František Bílek), [[Palez Kinský]] * Plasenn ar Republik (''Náměstí Republiky''), gant an Ti Boutin ha Tour ar Poultr * Týn, kreizig-kreiz ar Gêr * [[Klementinum]] <gallery mode="packed" heights="120px"> Praha Bridges.JPG|Pontoù war ar stêr [[Vltava]] Vltava in Prague.jpg|Ar stêr [[Vltava]] Prague - Astronomical Clock Detail 1.JPG|[[Horolaj steredoniel Praha|Horolaj steredoniel]] Betlemska kaple.jpg|[[Chapel Betlehem]] </gallery> <gallery mode="packed" heights="120px"> Prag obecni dûm gemeindehaus.jpg|[[Ti-kêr Praha]] Prag ginger u fred gehry.jpg|[[An Ti a zañs]] Prague Clam-Gallas palace.jpg|[[Palez Clam-Gallas Praha|Palez Clam-Gallas]] Prague 07-2016 Troja Castle.jpg|[[Kastell Troja]] </gallery> ==== Praha hag ar Yuzevien ==== [[Josefov]], ar [[ghetto]] kozh a lak da gaout soñj eus ar gêr yuzev bet emren e-pad pell, hag e barr he brud er XVII^vet kantved. D’ar mare-se e oa war-dro 15 000 annezad ennañ, da lavaret eo 30 % eus poblañs kêrioù Praha ( [[Staré Město (Praha)|Staré Město]], [[Nové Město]], [[Malá Strana]] ha [[Hradčany]] a voe kenteuzet e 1784). Etre [[1597]] ha [[1609]] e voe lakaet Maharal Praha, [[Juda Loew ben Bezalel]] e anv, da rabbin ar gumuniezh. Hiziv an deiz eo gwelet c’hoazh evel unan eus doktorien wellañ lezenn Moiz. Douaret eo bet e [[bered yuzev Praha|bered yuzev]], ha kalz tud a zeu da birc’hirinañ eno. War zigarez “kenlabourat” gant armeoù [[Friedrich II Prusia]] e voe skarzhet ar Yuzevien eus Praha e [[1745]]. Aotreet e voent da zistreiñ e [[1748]], pa voe echu [[Brezel Hêrezh Aostria]]. Dorioù ar ghetto a voe distrujet e [[1848]]. Enframmañ ar Yuzevien ar oa ar pal, met o gwirioù a-fet emrenerezh a golljont war un dro. War-bouez un nebeud savadurioù eo bet distrujet ar ghetto penn-da-benn e XIX^vet kantved. D’ar mare-se e voe divizet gant an ti-kêr yac’husaat karter Josefov : ledanaat ar straedoù, degas gaz, staliañ kanoù-skarzh. <gallery mode="packed" heights="160px"> Old New Synagogue-front.jpg|[[Sinagogenn ar Gêr Nevez]] Prague - Old Jewish Cemetery Nov2004-2.jpg|[[Bered yuzev Praha]] Španělská synagoga-00.jpg|Talbenn ar [[Sinagogenn spagnol]] Kafka monument.jpg|Monumant [[Franz Kafka]] </gallery> == Tud == === Tud ganet eno === * [[Karl IV an Impalaeriezh Santel]] (1316-1378), impalaer * [[Wilhelm Steinitz]] (1836-1900), meurc'hoarier echedoù tchek * [[Václav Havel]] (1936-2011), skrivagner, c'hoarivaour, disrannad ha den a Stad tchek * [[Franz Kafka]] (1883-1924), skrivagner aostrian-tchekoslovak === Tud marvet eno === * [[Mazhev Arras]] (1290?-1352), tisavour, kizeller ha mestr-mañsoner gall * [[Peter Parler]] (1330 pe 1333-1399), tisavour alaman * [[Rudolf II an Impalaeriezh Santel]] (1552-1612), impalaer * [[Alfons Mucha]] (1860-1939), livour tchek * [[Rainer Maria Rilke]] (1875-1926), barzh alamanek * [[Alexander Dubček]] (1921-1992), politiker eus [[Tchekoslovakia]] * [[Jan Palach]] (1948-1969), studier ha haroz tchek == Darempredoù etrebroadel == Praha en deus kevelerezhioù ofisiel kenkoulz hag anofisiel gant kêrioù bras all.<ref>{{cite web | author =www.praha-mesto.cz | title =Partner cities | url =http://www.praha-mesto.cz/(ks4fyg45hfjjkzzqxvv2otzb)/default.aspx?ido=5918&sh=312555835 | accessdate = 20-04-2007 }}</ref> Kêr Braha he deus ivez he dileurierezh hec'h-unan ouzh Unvaniezh Europa e [[Brusel]]. Graet eo vez ''Prague House'' anezhi.<ref>{{cite web | author =www.prazsky-dum.cz | title =Prague House | url =http://www.prazsky-dum.cz/aj/index.html | accessdate = 20-04-2007 }}</ref> '''Kevelerezhioù''': {| | valign="top" | '''ofisiel''': * {{Alamagn}} : [[Berlin]], 1996 * {{Belgia}} : [[Rannvro Brusel-Kêrbenn]], 2003 * {{SUA}} : [[Chicago]], 1990 * {{Alamagn}} : [[Frankfurt am Main]], 1990 * {{Alamagn}} : [[Hamburg]], 1990 * {{Japan}} : [[Kyoto]] e [[Japan]], 1996 * {{Rusia}} : [[Moskov]], 2000 * {{Alamagn}} : [[Nürnberg]], 1990 * {{Frañs}} : [[Pariz]], 1997 * {{SUA}} : [[Phoenix]] en [[Arizona]], 1991 * {{Rusia}} : [[Sant Petersbourg]], 1992 * {{Taiwan}} : [[Taipei]], 2001 | valign="top" | '''anofisiel''': * {{Rouantelezh Unanet}} : [[Birmingham]] * {{Slovakia}} : [[Bratislava]] * {{Hungaria}} : [[Budapest]] * {{Kolombia}} : [[Cali]] * {{Danmark}} : [[Kopenhagen]] * {{Finland}} : [[Helsinki]] * {{Israel}} : [[Jeruzalem]] * {{Portugal}} : [[Lisbon]] * {{Latvia}} : [[Riga]] * {{Izelvroioù}} : [[Rotterdam]] * {{Aostria}} : [[Vienna]] * {{Lituania}} : [[Vilnius]] |} == Daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kêrioù ar Republik Tchek]] [[Rummad:Kêrioù-penn Europa]] rvbgnq9d8g12vrrb9d7yv91gbdv3ddd 0 8779 2188950 2139672 2026-04-25T13:27:09Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188950 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=250 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big>'''Burgenland '''</big><small> &nbsp;([[alamaneg]])</small><br /><big>'''Gradišće '''</big><small>&nbsp; ([[kroateg Burgenland]])</small><br /><big>'''Felsőőrvidék '''</big><small> &nbsp;([[hungareg]])</small> |- | style="background:#f9f9f9;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="padding-top: 0.5em;" |- | align="center" width="125px" | [[Skeudenn:Flag_of_Burgenland.svg|125px|Banniel Burgenland]] | align="center" width="110px" | [[Skeudenn:Burgenland Wappen.svg|80px|Skoed-ardamez Burgenland]] |- | align="center" width="125px" | <small>(Banniel Burgenland)</small> | align="center" width="110px" | <small>(Skoed-ardamez Burgenland)</small> |} |- | align="center" colspan=2 | [[Skeudenn:Karte oesterreich burgenland.png|250px]] |- | '''[[Yezhoù ofisiel]]''' | [[Alamaneg]], [[kroateg Burgenland]], [[hungareg]] |- | '''[[Kêr-benn]]''' | [[Eisenstadt]] |- | '''Pennrener ar stad kevredet''' ''(Landeshauptmann)''||Hans Peter Doskozil (STÖ sokialour) |- |'''Gorread''' | 3 966 km² |- |'''Poblañs'''<br /> -Stankter | 277 569 <small> (2001) </small><br />70/km² |} '''Burgenland''' ("Bro ar C'hastelloù"; hungareg ''Felsőőrvidék'' pe ''Őrvidék'', kroateg ''Gradišće'') zo ur stad kevredet a [[Aostria]]. Betek 1921 e oa perzh eus [[Hungaria]], met diwar [[emglev Trianon]] e voe lakaet ar vro e dalc'h Aostria. [[Eisenstadt]] (hungareg ''Kismárton'', kroateg ''Željezno'') eo e [[kêr-benn|gêr-benn]]. Teir [[yezh]] ofisiel a zo e Burgenland: an [[alamaneg]], an [[hungareg]] ha [[kroateg Burgenland]] (hag a zo ur standard dezhañ e-unan). Ar Romeg n' eo ket kenofisiel, met anavezet eo gant ar stad Aostrian, ha moullet e vez levrioù-skol er yezh-mañ ivez. == Kêrioù pennañ Burgenland == Dre ur [[referendom]] e chomas [[Sopron]] (alamaneg ''Ödenburg''), kêr-benn ar rannvro, stag ouzh Hungaria e 1921. N'eus ket kalz kêrioù a-bouez er peurrest eus ar vro e gwirionez, {| border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="background:#efefef;" |----- bgcolor=#DDDDDD ! &nbsp;&nbsp; ! Kêr ! annezad <small>(2005)</small> ! |- | align="right" | 1 || [[Eisenstadt]]/ hu: Kismárton/ kr: Željezno, kêr-benn Burgenland || align="right" |13 664 |- | align="right" | 2 || [[Oberwart]]/ hu: Felsőőr/ kr: Gornja Borta || align="right" | 6 696 |- | align="right" | 3 || [[Mattersburg]]/ hu: Nagymárton / kr: Materštof || align="right" | 6 256 |- |} == Tud a vBurgenland == * [[Joseph Haydn]], sonaozour * [[Franz (Ferenc) Liszt]], sonaozour == Gwinieg == [[Gwinieg]] Burgenland eo hini pennañ Aostria. [[Gwin]]où ruz sec'h evel ''Blaufränkischer'' ha ''Zweigelt'' a vez produet dreist-holl, met ''Strohwein'', gwin gwenn dous kar da [[Sauternes]], zo ivez. * [[Gwiniegoù Aostria]] == Liammoù diavaez == * [http://www.burgenland.at Lec'hienn ofisiel stad kevredet Burgenland] {| class="toccolours" align="right" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin:0 0 1em 1em; font-size: 95%;" |- ! colspan=2 bgcolor="#EFEFEF" align="center"| Yezhoù Burgenland |- ! align="left"| Yezh!! align="left"| Dregantad |- | colspan=2|<hr> |- | align="left"| Alamaneg || align="right"| 87,4% |- | align="left"| Kroateg Burgenland || align="right"| 5,9% |- | align="left"| Hungareg || align="right"| 2,4% |- | align="left"| [[Kroateg]] unvan || align="right"| 1,3% |- | align="left"| [[Romeg]] || align="right"| 0,1% |- | align="left"| [[Slovakeg]] || align="right"| 0,1% |- | align="left"| Yezhoù all || align="right"| 2,8% |- |} {{Stadoù Aostria}} {{Porched Aostria}} [[Rummad:Aostria]] l9v5vh4a2nkygite4g3ucno5lj7x54j 0 11604 2188970 2176919 2026-04-25T13:27:39Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188970 wikitext text/x-wiki {{Pennad zo|Karintia (Slovenia)}} {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=250 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big>'''Kärnten'''</big> ([[alamaneg]])<br /><big>'''Koroška'''</big> ([[sloveneg]]) |- | style="background:#f9f9f9;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="padding-top: 0.5em;" |- | align="center" width="125px" | [[Restr:Flag_of_Carinthia_(state).svg|125px|Banniel Karintia{{!}}border]] | align="center" width="110px" | [[Restr:Kaernten CoA.svg|80px|Skoed-ardamez Karintia]] |- | align="center" width="125px" | <small>(Banniel Karintia)</small> | align="center" width="110px" | <small>(Skoed-ardamez Karintia)</small> |} |- | align="center" colspan=2 | [[Restr:Karte oesterreich kaernten.png|250px]] |- | '''[[Yezhoù ofisiel]]''' | [[Alamaneg]], [[sloveneg]] |- | '''[[Kêr-benn]]''' | [[Klagenfurt]] / Celovec |- |'''Gorread'''<br />-Hollad<br />-Dour | <br />9 536&nbsp;km²<br />1.8% |- |'''Poblañs'''<br /> -Stankter | 557.773 <small> (2011) </small><br />58/km² |} Ur stad kevredet a [[Aostria]] eo '''Karintia''' (alamaneg ''Kärnten'', sloveneg ''Koroška'') a zo [[Klagenfurt]] (sloveneg ''Celovec'') e [[kêr-benn|gêr-benn]]. Div [[yezh]] ofisiel a zo e Karintia: an [[alamaneg]] hag ar c'hKoroško ([[sloveneg Karintia]]), ur rannyezh [[sloveneg|slovenek]]. Hervez niveradeg ofisiel [[2001]] e ra 13 109 a dud (~2.3% eus ar boblañs) gant ar sloveneg bemdez; e gwirionez ez eus muioc'h evit 50 000 [[sloveneg Karintia|sloveneger karintian]] (da lavarout eo muioc'h evit 9% eus ar boblañs), met lakaet e vez lod anezho da gaout mezh abalamour d'o yezh. == Emdroadur ar boblañs == {| class="toccolours" align="left" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin:0 0 1em 1em; font-size: 95%;" |- ! colspan=3 bgcolor="#EFEFEF" align="center"| Emdroadur ar boblañs |- ! align="center"| Bloavezh!! align="right"| Niv. a annezdi!!Niv. ofisiel <br /> a slovenegerien |- | colspan=3|<hr> |- | align="center"| 1900 || align="right"| 367 324 ||align="right"|75 136 |- | align="center"| 1923 || align="right"| 370 432 ||align="right"|34 650 |- | align="center"| 1939 || align="right"| 460 946 ||align="right"|43 179 |- | align="center"| 1951 || align="right"| 474 764 ||align="right"|42 095 |- | align="center"| 1961 || align="right"| 495 226 ||align="right"|24 911 |- | align="center"| 1971 || align="right"| 525 728 ||align="right"|20 972 |- | align="center"| 1981 || align="right"| 536 179 ||align="right"|16 552 |- | align="center"| 1991 || align="right"| 552 421 ||align="right"|14 850 |- | align="center"| 2001 || align="right"| 559 404 ||align="right"|13 109 |- |} {{clr|left}} == Istor & Politikerezh == === Karintia - kreñvlec'h an tu dehoù pellañ === Abaoe an {{XIXvet kantved}} ez eo bet Karintia unan eus kreñvlec'hioù an tu dehou pellañ e [[Europa ar C'hreiz|Kreiz Europa]]. D'ar vare-se e tegemeras lod eus alamanegerien ar vro mennozhioù broadelour, enepslav, [[enepyuzev]] hag [[enepkloer]] tra ma chome ar slovenegerien leal ouzh gouarnamant [[Vienna]] ha stad liesvroadel an [[Habsbourged]]. E [[1919]], pa voe disrannet [[Aostria-Hungaria]], e c'houlennas breujoù Karintia e vefe staget o bro ouzh [[Alamagn]]. Lu stad [[SHS]] ([[Yougoslavia]]) a ac'hubas ar rannvroioù sloveneger hag en em gannas ouzh gward-bro Karintia. Betek ar bloavezhioù [[1980]] e oa bet enoret paotred ar gward-bro evel harozed ha "difennerien a-enep ar Slaved" gant gouarnamantoù Karintia. Dre ur referendom (d'an [[10 Here|10 a viz Here]] [[1920]]) e chomas ar rannvroioù sloveneger stag ouzh Karintia dre ma oa bet prometet d'ar slovenegerien, 70 000 den bennak d'ar mare-se, skolioù evito o-unan. Etre [[1938]] ha [[1945]], dindan ren an [[nazi]]ed, e oa forbannet miliadoù a slovenegerien gant an [[SS]]. Em em zifenn a raent en ur sevel strolladoù [[partizanted]] hag a stourme a-enep d'ar polis ha d'an arme alaman ar gwellañ ma c'hellent. Da dreitourien e vez lakaet ar rezistanted-se gant politikerien garintian eus an tu dehou betek an deiz a hiziv. Dre voaz e ya un dregantad uhel eus ar votoù gant strolladoù eus an tu dehou pellañ e dilennadegoù Karintia - war-dro 42.5% e [[2004]]. Gwelet ivez: * [[Broadelouriezh alamaneger]] === Tabut ar panelloù (alamaneg ''Ortstafelstreit'') === [[Restr:Map_at_carinthia_municipalities_(Slovenes).png|thumb|left|300px|Takad ar sloveneg e Karintia (2001)]] Dre lezenn o deus minorelezhioù yezhel [[Aostria]] gwir da sevel panelloù liesyezhek ha da implij o yezhoù er velestradurezh hag er skolioù en o zakadoù istorel. E [[1972]] e tivizas [[Bruno Kreisky]], [[kañseller]] Aostria, ha [[Hans Sima]], pennrener Karintia, sevel panelloù alamanek-slovenek e 205 [[kumun]] e su Karintia (war an dachenn aroueziet gant ur vevenn c'hlas war ar gartenn). Distrujet e voe an holl banelloù-mañ gant ur mob a stourmerien eus an tu dehou pellañ, met ivez gant slovenegerien asimilet zo hag o doa keuz eus o mammyezh hag a fellas dezho ez aje ar sloveneg da get ar buanañ ar gwellañ. Taget e voe Kreisky ha Sima gant manifesterien garintian a rae "treitourien [[yuzeviezh|yuzev]]" eus an daou [[politikour|bolitikour]]. E [[1977]] e voe divizet gant ar gouarnamant kevredel sevel panelloù divyezhek e kumunioù ma veze komzet sloveneg gant muioc'h evit 25% eus ar boblañs enno, 91 kumun en holl. Hogen ne voe ket bet savet nemet 77 panell betek ar bloavezh 2010 abalamour da vastoc'hadur al lezenn gant pennrenerien Karintia a bep liv politikel. Abaoe [[2000]] ez eus bet heuliet ur strategiezh nevez gant an dud a stourm evit gwirioù slovened Karintia. Bleniañ a reont o c'hirri-tan buan-kenañ dre gumunioù a vank panelloù divyezhek dezho. Pa vezont barnet e nac'hont paeañ peogwir ne oa ket aroueziet en un doare reizh harzoù ar gumun. E [[2001]] ec'h urzhias [[Lez-varn Vonreizhel]] Aostria sevel panelloù alamanek-slovenek e pep kumun ma vez komzet sloveneg enno gant muioc'h evit 10% eus ar boblañs. Mastoc'het e voe an urzh-mañ gant [[Jörg Haider]], pennrener Karintia eus an tu dehou pellañ. E [[2006]] e tivizas Haider dismantrañ panelloù divyezhek bet savet dija e Bleiburg/Pliberk. E miz Eost [[2006]] e kemennas e vije dismantret an holl banelloù divyezhek ha lakaet re unyezhek gant adpanelloù slovenek bihanik en o flas. E [[2011]] nemetken e voe echuet “tabut ar panelloù” da vat, ha savet 164 panell divyezhek dres Su Karintia. '''Gwelout ivez:''' * [[:de:Ortstafelsturm]] (en [[alamaneg]]) * Thomas Korschil ha Eva Simmler: ''Artikel 7 Unser Recht! - Pravica Naša! člen 7.'' 2005 ([https://web.archive.org/web/20060205082407/http://www.artikel7.at/], en [[alamaneg]] ha [[saozneg]]) == Kêrioù pennañ Karintia == {| border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="background:#efefef;" |----- bgcolor=#DDDDDD ! &nbsp;&nbsp; ! Kêr ! annezad <small>(2005)</small> ! |- | align="right" | 1 || [[Klagenfurt]]/Celovec, kêr-benn Karintia || align="right" |90 141 |- | align="right" | 2 || [[Villach]]/Beljak || align="right" | 57 612 |- | align="right" | 3 || [[Wolfsberg (Karintia)|Wolfsberg]]/Volšperk || align="right" | 25 298 |- | align="right" | 4 || [[Spittal an der Drau]]/Špital ob Dravi || align="right" | 16 045 |- | align="right" | 5 || [[Feldkirchen (Karintia)|Feldkirchen]]/Trg || align="right" | 14 030 |- | align="right" | 6 || [[Sankt Veit an der Glan]]/Št. Vid ob Glini || align="right" | 12 839 |- | align="right" | 7 || [[Völkermarkt]]/Velikovec|| align="right" | 11 373 |- | align="right" | 8 || [[Sant Andrä]]/Št. Andrež || align="right" | 10 791 |- |} == Tud a gKarintia == * [[Arnoulf a gKarintia]] - [[Impalaeriezh roman ha german|impalaer roman ha german]] * [[Gregor V]] - [[pab]] * [[Peter Handke]] - [[skrivagner]] * [[Martin Kušej]] - [[leurenner]] * [[Wolfgang Petritsch]] - [[diplomat]] * [[Janko Messner]] - [[skrivagner]] * [[Heinrich Harrer]] - [[alpinour]] [[nazi]] * [[Peter Turrini]] - [[skrivagner]] * [[Janko Ferk]] - [[skrivagner]] * [[Ingeborg Bachmann]] - [[skrivagnerez]] == Liammoù diavaez == * [https://web.archive.org/web/20070119104908/http://www.ktn.gv.at/ Lec'hienn ofisiel gouarnamant Karintia] * [http://www.james.at/zweisprachig/ Roll stummoù divyezhek anvioù-lec'hioù Karintia] * [https://web.archive.org/web/20060517183136/http://www.nsks.at/aktualno.php Narodni svet koroških Slovencev] (e sloveneg hag alamaneg) {{Commons|Kärnten|Karintia}} {{Stadoù Aostria}} {{Porched Aostria}} [[Rummad:Aostria]] [[Rummad:Karintia]] aaz18qa3j4w8zxdwpmschmxqnuf6cch 0 11795 2188967 2185167 2026-04-25T13:27:35Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188967 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Gwimaeg | anvOfisiel= ''Guimaëc'' | skeudenn = Guimaëc_(29)_Mairie_02.JPG | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = COA fr Guimaëc.svg | bro = {{Treger}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Montroulez|Montroulez]] | etrekumuniezh = [[Montroulez Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Montroulez]] | kanton = [[Kanton Lanneur|Lanneur]] <small>(betek 2015)</small><br />[[Kanton Plouigno|Plouigno]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 29620 | maer = Pierre Le Goff | amzer-gefridi = [[2026]]-[[2032]] | gorread = 18.73 | hedred = -3.7075 | ledred = 48.667778 | uk = 59 | ubi = 0 | ubr = 118 | lec'hienn web = [http://www.guimaec.com/ Ti-kêr] }} '''Gwimaeg''' a zo ur gumun e [[Breizh]], e [[Bro-Dreger]], e [[Penn-ar-Bed]], e [[kanton Plouigno]]. == Douaroniezh == * War aod [[Mor Breizh]] emañ Gwimaeg. Kumunioù amezek : [[Lokireg]], [[Lanneur]], [[Sant-Yann-ar-Biz]]. == Anv == * Erwan Vallerie ː ''Vicus Maioci'', {{XIIvet kantved}} ; ''Gumet, Guitmace, Vimahec'', [[1330]] ; ''Ploemaec'', ''c.'' 1330 ; ''Guicmeac'', {{XIVvet kantved}} ; ''Guicmack'', [[1636]]. * Hervez mammennoù all : parrez sant [[Maeg]] eo, ha ''Ploemaeec'' e oa an anv betek ar XIV{{vet}} kantved. ==Ardamezioù== * ''Rannet : ouzh 1 en argant e gleze en gul, beg ouzh kab ; ouzh 2 en gul e lestr goueliet en argant.'' ==Istor== * Tudet eo ar c'hornad abaoe [[oadvezh ar maen]], hervez a weler gant un toullad [[peulvan]]où. Ur blouev e oa da gentañ, ha « Ploemaec » e oa betek ar {{XIVvet kantved}}, pa ne chomas nemet Gwimaeg ken. [[Lanneur]] ha [[Lokireg]] zo bet krouet diwar he c'houst. === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar [[26 a viz Du]] [[1790]] war al le ret : e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Le Breton, person, ha L'Hermitte, kure<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 47.</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 52 waz eus ar gumun, eleze 2,72% eus he foblañs e 1911,abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=29638&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Merval a reas triwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=29638&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Maroko]] ===== * Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’ar [[5 a viz Here]] [[1955]] e [[Fes]] <ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=66637&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== Kreizenn nukleel ==== * E Beg an Fri e oa bet kaoz gant [[EDF]] da sevel ur [[Kreizenn nukleel|greizenn nukleel]] e dibenn ar bloavezhioù 1970. A-benn ar fin e voe dilezet ar raktres ha dibabet [[Plougoñ]]. == Monumantoù ha traoù heverk == === [[Ragistor]] === <gallery> Gwimaeg (29) Gouele Sant Yann 01.JPG|Gouele Sant Yann Gwimaeg (29) Gouele Sant Yann 02.JPG|Gouele Sant Yann </gallery> === Savadurioù relijiel katolik === <gallery> Guimaëc (29) Église 04.JPG|An iliz ha Maen ar Rannoù (dirak). Gwimaeg (29) Chapel Itron Varia Joaou 03.JPG|Chapel Itron Varia Joaou Gwimaeg (29) Chapel Krist 03.JPG|Feunteun, kalvar ha chapel Krist </gallery> === Traoù all === <gallery> 541_Guimaëc_Bourg.jpg|Monumant ar re varv. 546_Guimaëc_Bourg.jpg|Div blakenn en iliz katolik."1914-1918 Maro Evid Ar Vro - O Jesus Trugarezuz roit dezo ar vuez Peurbaduz". </gallery> * Monumant ar re varv, luc’hskeudenn<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=29638 Memorial Genweb]</ref>. * Plakennoù en iliz katolik<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=75313&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. * Brudet eo an davarn-levrdi ''Café Caplan''. <!--<ref>[http://www.caplanandco.fr/ ''Café Caplan'']</ref> -- 404 d'ar 07/08/20 --> == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1000 |passo1=100 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2022 |p1=952 |p2=910 |p3=826 |p4=810 |p5=880 |p6=855 |p7=912 |p8=959 |p9=966 |mammenn=EBSSA }} == Brezhoneg == *D’an [[22 a viz Kerzu]] [[2004]] e voe votet ar garta ''[[Ya d'ar brezhoneg]]'' gant kuzul-kêr ar gumun. *D'ar [[16 a viz C'hwevrer]] [[2008]] e voe roet d'ar gumun al label ''Ya d'ar brezhoneg'' live 2. == Melestradurezh == == Tud == === Ardamezeg ar familhoù === {| |[[Restr:Baruau.gif|80px]] | :;Baruau :Aotrounez Kersalaun :''En sabel e ziv balmezenn en argant, peuliek kein-ouzh-kein.'' |- |[[Restr:De Bégasson.gif|80px]] | :;de Bégasson :Aotrounez Tremedern :''En argant e gefeleg en gul'' |- |[[Restr:Calloët.gif|80px]] | :;Calloët :Aotrounez Talarun :''En aour e dreustell en glazur leinet gant ur voualc'henn ivez en glazur.'' |- |[[Restr:Jagu de Mesaudren.gif|80px]] | :;Jagu :Aotrounez Mez-Aodren :''En sabel e leon en argant heuliet gant teir steredenn ivez en sabel.'' |- |[[Restr:De Malestroit.gif|80px]] | :;Malestroit (de) :Aotrounez Tremedern :''En gul e nav bezantenn en aour, 3, 3, 3.'' |- |[[Restr:Marc'hec de Kerbaul.gif|80px]] | :;Marc'hec / Marchec / Chevalier :Aotrounez Kereven ha Penquer ''En argant e leon en gul, krabanet, teodet, ha kurunet en aour, e dreustell valirant en sabel, karget gant teir rodig-kentr en argant.'' |- |[[Restr:De Tréléver.png|80px]] | :;Tréléver (de) :Aotrounez al lec'h-se :''Sourinet etre erminoù ha gul.'' |} === Tud ganet eno === • [[Jean Coatanlem]], morlaer (tro-dro 1455) == Gevelliñ == A-gevret gant [[Lokireg]] : [[Droim Seanbhó]], {{Iwerzhon}} ([[2003]]) == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Guimaëc}} *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20071230121228/http://www.guimaec.com/ Lec'hienn ar gumun] == Levrlennadur== * Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 * Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Daveoù ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Treger]] t4t3dwyfh3bjo3jqbh567fhvpsuu3gh 0 11989 2188830 2185425 2026-04-25T12:01:37Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188830 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Runan | anvOfisiel = ''Runan'' | skeudenn = France_Cotes_d_Armor_Runan_Eglise_notre_Dame.jpg | alc'hwez = Iliz katolik ''Itron-Varia'' Runan, ar c'halvar hag ar gador-brezeg. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Dreger]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Gwengamp|Gwengamp]] | etrekumuniezh = [[Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Gwengamp]] | kanton = [[Kanton Pontrev|Pontrev]] <small>(betek 2015)</small><br />[[Kanton Bear|Bear]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 22260 | maer = Yvon Le Bianic ([[Strollad Sokialour Gall|PS]]) | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2020]] | gorread = 5.12 | hedred = -3.2102777777778 | ledred = 48.6938888888889 | uk = 78 | ubi = 25 | ubr = 102 | lec'hienn web = }} '''Runan''' (distaget: {{IPA|[ry'nãːn}}]) a zo ur gumun eus [[Breizh]], hag ur bourk bihanik, e [[kanton Bear]], e [[Bro-Dreger]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == * Runan eo ar run uhelañ war ar gribenn etre ar [[Yeodi]] hag an [[Trev (stêr)|Treñv]], uheloc'h an douaroù tro-war-dro. Ar [[Yeodi]] a ra an disparti gant [[Prad]]. * Emañ bourk Runan tostik d'an hent bras a gas eus [[Gwengamp]] da [[Landreger]], etre [[Ploueg-Pontrev|Ploueg]] ha [[Peurid-ar-Roc'h|Peurid]]. * En Henamzer, e oa Runan ur c'hroazhent meur. An hent roman o tont eus Gwengamp en em zaouhantere : etrezek [[Pleuvihan|Pleuvian]], war ar reter (dre ar Manati, etre [[Hengoad]] ha [[Planiel]]), hag etrezek [[Plougouskant]], war ar C'hornôg (dre ''Bontrod'', e [[Peurid-ar-Roc'h]]). E ''Leidour'', e [[Peurid-ar-Roc'h|Peurid]], an ''Hent Bras Koz'' en em zaouhanter adarre, evit mont, dre ''Gersaliou'', da ''Penn ar Pont'', er [[Ar Roc'h-Derrien|Roc'h-Derrien]], hag alese da [[Lannuon]]. <gallery>Runan. Cadastre.jpg|Kadastr, kent ma oa bet digoret an hent bras eus Gwengamp da Beurid, e-maez ar bourk, e tu ar c'hornôg. </gallery> Kumunioù amezek * [[Peurid-ar-Roc'h|Peurid]] ha [[Pleuzal]] en hanternoz, * [[Ploueg-Pontrev|Ploueg]] er c'hreisteiz, * [[Brelidi|Beurleudi]] er mervent, * [[Koadaskorn]] er c'huzh-heol, * [[Prad]] er gwalarn. == Anv == * R. de Saint-Jouan (1990) : Ar stumm ''Runargant'' a gaver en un diell diasur diwar-benn madoù Marc'heien an Templ e Breizh. Roet evit ar bloaz 1182, ar pezh-se zo bet savet sur-awalc'h en {{XIIIvet kantved}} (Eskoptioù kozh, VI.137) *B. Tanguy : ''Runargant'', 1182 ; ''Runargan'', 1414 ha 1421, ''Runazhan'', 1439 ; ''Runazgan'' ha ''Runargan'', 1444 ; ''Runazgan'', 1465 ; ''Runargan'', 1672<ref name="ReferenceA">Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification''. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992</ref>. Talvoudegezh * hervez J. Rigaud 1890 : "Anv Runan a zeuje eus ''Run-ar-Gann"'', evit komz eus gourennoù d'ar c'houlz ar foarioù. * hervez Michel Lascaux : aluzenerezh marc'heien Malta. * hervez R. de Saint-Jouan : ''diwar ur chapel, en he gichen foarioù bet aozet dre lizheroù an dug Yann V : 2 Mezheven 1414, 19 Mae 1421, 28 Meurzh 1436 ...''<ref>{{fr}}Régis de Saint-Jouan : ''Dictionnaire des communes du département des Côtes d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie''. Conseil Général des Côtes d'Armor 1990</ref> * alies a zo bet kavet ivez diwar ''Run Argant'', evel embannadurioù Flohic (1998). Komzet ez eus bet ivez diwar un ehanlec'h war hent ''Compostella'', e-lec'h e vije laosket ur skodenn. * hervez B. Tangui : diwar ''run'' + anv den ''Adgan (''*''ad-gan'' ''='' diskennidi''),'' kavet ivez en ar IX^vet kvt e dielloù abati Redon, ivez er bloaz 1251 e-barzh ur skrid abati ''Beauport'', o komz, evit Ploueg ar Vor, un den anvet Jafrez mab ''Adgan''"<ref name="ReferenceA"/>. == Brezhoneg == [[Restr:RunanBrezhoneg.jpg|220px|right| Brezhoneg treut.]] * Hent ar groaz, en iliz, zo anezhañ kroazioù koad ouzh ar mogerioù, gant frazennoù brezhonek war pep hini. Pa vint peurvrein ne chomo roud brezhonek ebet ken en iliz. * Ur pennad gallek diwar zorn Gabriel Lefebvre, person Runan, a zo e pajenn VII [[Pipi Gonto]] (1908). == Istor == * Iliz Runan a vije bet savet en ul lec'h dediet d'an doue [[Belenos]]{{Daveoù a vank}}. (Gwelout kaozeadenn war an anv a-us). Michel Lascaux a gas dimp da c'houzout diwar mojenn ''Derv Teutates'', e dri c'hef e kreiz ur c'hrugell-vein, gouestlet gant an drouized, e lech m'emañ an iliz. Ma n'eo ket dibosubl an dra se, dav e vije digas menegioù pe prouennoù bennak. Mes, war-bouez bezañ martezeadennoù, n'ez eus roud ebet diouzh an traoù-se betek-henn, nag evit un doue pe "''templ"'' keltiek, na roman pe galian ha roman. O vezañ Runan <u>an</u> uhelder ar vro, un dorgenn, e oa evel-se ur spisverk evit an hentoù kozh. Dre ma oa ur c'hroazhent, posubl eo e vefe bet un aoter bihan gouestlet d'un doue pe un doueez bennak (evel ''Carmenta'', da skouer). Anvioù seurt se a zo dija er vro, evel [[Berc'hed (Aodoù-an-Arvor)|Berc'hed]], en tu all d'ar [[Yeodi]], war hent [[Ar Roc'h-Derrien]] da [[Karaez-Plougêr|Garaez]]. * Runan a oa un drev eus [[Ploueg-Pontrev|Ploueg]]. Chapel ''Itron-Varia'' a zo degouezhet ''"tref ou fillete"'' Ploueg adalek 1439, ha chomet betek an Dispac'h. * Bet e vije [[Sant Visant Ferrer]], ar beleg katalan, o prezeg er gador vaen a zo e korn ar vered. Ur chapel da Sant Visant zo etre Runan ha [[Prad]]. * Kumun Runan a zo bet savet e penn kentañ 1790. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * 23 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel<ref name="Monumant ar re varv">{{fr}}Monumant ar re varv</ref>, da lavaret eo 4,86% eus ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="Monumant ar re varv"/>. * Eugène Jugon, prizoniet en [[Emgann Rossignol]] e [[Belgia]] e miz Eost 1914. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Seizh den a varvas abalamour d'ar brezel<ref name="Monumant ar re varv"/>. ==== Staget ha distaget ==== * Dre skrid-embann ar prefed, 02 Meurzh 1973, Runan a zo staget ouzh Pleuzal adalek ar In Ebrel 1973. Met, dre skrid-embann 18 Mezheven 1986, an div gumun a zo distaget adalek ar Iañ a viz Gwengolo 1986. === {{XXIvet kantved}} === * E miz Eost 2009 e oa bet ur pennad en [[Ouest-France]] skrivet gant ar barzh gallek [[Yvon Le Men]] ma rae anv eus ''chapel Runan'' (Titl ar pennad : "J'entends Mozart dans la chapelle de Runan"). Displijet bras e oa bet tud ar barrez, a lavar "iliz" a-viskoazh. == Monumantoù ha traoù heverk == === [[Iliz Itron-Varia Runan|Iliz katolik ''Itron Varia'']] === * Ar chapel ''Itron-Varia'', iliz ar barrez hiziv, zo ur savadur brav eus fin ar {{XVvet kantved}}<ref>{{fr}}Rigaud, p. 317.</ref>. * An iliz (dibenn ar {{XIVvet}}, deroù ar {{XVvet}}) zo bet rummet d'an 19 a viz Kerzu 1907. Ar c'halvar (dibenn ar {{XVvet}}) zo bet rummet d'ar 4 a viz Kerzu 1951. Moger ar vered zo bet rummet d'ar 6 a viz Meurzh 1925. ;Diavez <gallery> RunanIlizkatolik.jpg|Ar savadur RunanKador-brezegKalvar.jpg|Kalvar ha kador-brezeg Runan. Eglise. Calvaire.jpg| Runan. Calvaire. Porche.jpg|Ar c'halvar, gwelet diouzh dindan ar borched RunanKarnel.jpg|Ar Garnel. 1552 </gallery> ;Diabarzh <gallery>Runan. Eglise. Retable.jpg|Stern-aoter</gallery> * Kroazioù koad zo ouzh ar voger en-dro d'an iliz, d'ober [[hent ar groaz]], ha brezhoneg warne. === Chapel ''Sant Visant'' === * Bet diskaret. Ar vein zo aet da adfichañ maner Kergoniou, e Prad. === Kastell Leztrezeg === * Dibenn ar {{XVIvet}}, deroù ar {{XVvet}}. Rummet d'ar 7 a viz Genver 1944. === Maner Kerigomar / Kergouac'h === *{{XVIIIvet kantved}}. === Plasenn ar bourk === * Bet rummet d'ar 14 a viz Genver 1944. === Monumant ar Re Varv === <gallery>RunanMonumantarrevarv.jpg</gallery> * Monumant ar re varv e Leurgêr an Demplourien, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=830 Memorial Genweb]</ref>. * Bannieloù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=97287&dpt=22 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=350 |passo1=50 |passo2=10 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=314 |p2=276 |p3=241 |p4=225 |p5=227 |p6=225 |p7=246 |p8=241 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == <gallery>RunanMaerdi.jpg|Ar maerdi</gallery> Maered Runan, adalek 1790 : Le Roux ; F. Pasquiou ; Le Berre ; L. Pasquiou ; P. Le Berre ; Le Borgne ; Coualan ; Y. Pasquiou ; G. Le Gac ; J. Le Gac ; Coz, (~1860). == Tud == * [[Olivier de Monteville]], marc'heg ouzh [[Emgann an Tregont]] * [[Herve Kerrain]], unan eus saverien [[Roudour (stummadur)|Roudour]] ha [[Stourm ar Brezhoneg]], ha troer "Alice in Wonderland". * [[Mark Kerrain]], kelenner ha skrivagner brezhoneg. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |+ | | | |- | | | |- | | | |} == Krennlavar == *''Hir ha moan / Evel iliz Runan.'' *''Paotred Runan / Muioc'h a voged eget a dan.'' *''Runan, 'lec'h ma'c'h a daou vras d'ober un' bihan''. Kemend-all a vez lavaret diwar-benn [[Pleuvihan]] ivez. == Pennad kar == * [[Iliz Itron-Varia Runan]]. == Levrioù talvoudus == * {{fr}}Jean Rigaud : ''Géographie historique des Côtes-du-Nord.'' Imp. Francisque Guyon. Saint-Brieuc. 1890 * {{fr}}Michel Lascaux : ''Runan, l'église des Chevaliers de Malte''. Pays d'accueil du Trégor / Bro Dreger, 1987 * {{fr}}Régis de Saint-Jouan : ''Dictionnaire des communes du département des Côtes d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie''. Conseil Général des Côtes d'Armor 1990 * {{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus''. An Here. 1995 == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Runan}} * {{fr}}[https://web.archive.org/web/20130625205141/http://www.pontrieuxcommunaute.com/Runan.asp Runan war lec'hienn Pontrev Kumuniezh] * {{br}}[https://archive.ph/20150823123526/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22269 Runan war Lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Treger]] r8o8cgdp9x7dhacd4aeydg0371d4nig 0 12577 2188795 2185386 2026-04-25T12:00:40Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188795 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Plouider | anvOfisiel = ''Plouider'' | skeudenn = Chapelle St Fiacre à Plouider.jpg | alc'hwez = Chapel Sant-Fieg e Pont-ar-C'hastell | ardamezioù = Blason ville fr Plouider (Finistère).svg | bro = {{Bro-Leon}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Brest|Brest]] | etrekumuniezh = [[Bro Lesneven hag Aod ar Mojennoù|KK Bro Lesneven hag Aod ar Mojennoù]] | bro velestradurel = [[Bro Brest]] | kanton = [[Kanton Lesneven|Lesneven]] | insee = 29198 | cp = 29260 | maer = René Paugam | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | annezidi = Plouiz Dider | hedred = -4.3 | ledred = 48.61 | uk = | ubi = 2 | ubr = 86 | gorread = 23.63 | lec'hienn web = }} '''Plouider''' (distaget {{IPA|[plu.ˈiː.dɛr]}}) zo ur gumun eus [[Bro-Leon]] e [[kanton Lesneven]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e gwalarn [[Breizh]]. ==Douaroniezh== ==Anv== * Bernard Tanguy ː '''Plebs Deiderii''', XII^vet-XIII^vet; '''Ploedider''', ''c'' 1330, 1467; '''Plouedider''', 1426; '''Ploezider''', 1470; '''Guic Ider''', 1481; '''Guictider''', 1486; '''Guicdider''', 1491; '''Ploe Yder''', 1534<ref>Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère''. Chasse-Marée. ArMen. 1990</ref> * Erwan Vallerie ː '''Plebs Desiderii''', XII^vet-XIII^vet; '''Ploedider''', ''c'' 1330; '''Plouedidier''', 1422; '''Ploedider''', 1424, 1425; '''Plouedider''', 1426; '''Ploezider''', 1470; '''Guic Ider''', 1481; '''Guictider''', 1486; '''Guicdider''', 1491; '''Ploedider''', 1516; '''Ploe Yder''', 1534; '''Plouider''', 1636; '''Ploudider''', 1731<ref>Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995</ref>. == Ardamezioù == ''Rannet ː ouzh 1 en aour e vrizhenn erminig en sabel ouzh kab hag e c'harbenn buoc'h ivez en sabel ouzh beg; ouzh 2 en glazur e vrizhenn erminig en argant ouzh kab hag e c'harbenn buoc'h ivez en argant ouzh beg; e groaz latin divouedet en argant, karget gant ur c'hleze-meur ouzh beg en sabel balirant.''<ref>{{fr}}Michel Froger & Michel Pressensé ː ''Armorial des communes du Finistère''. Embannadurioù Froger. 2001</ref> == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 104 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,53% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16747&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 31 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=113343&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas ur martolod kanolier eus ar gumun d’an [[12 a viz Ebrel]] [[1954]] e [[Saigon]] e [[Kochinsina]] er [[Viêtnam]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=9385987 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == *Maner Mesperenez. *Maner Rodalvez. *Maner ar Veuzid. *Maner Dourmab. *Maner Lestevennog. *Maner Torraneac'h. *Maner Kerivin. *Maner Kerdangi. *Iliz katolik ''Sant Dider''. *Poull ''Sant Dider''. *Chapel ''Sant Fieg''. *Moudenn Pont ar C'halvez. *Moudenn Morizur. *Milin Pont ar C'hastell. * Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16747&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar re varv (1939-1945 ha Brezel Indez-Sina) en iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=113343&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==Emdroadur ar boblañs== {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2500 |passo1=500 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=1923 |p2=1860 |p3=1784 |p4=1871 |p5=1818 |p6=1751 |p7=1899 |p8=2016 |mammenn=EBSSA }} == Brezhoneg == *D’an 12 a viz Meurzh [[2011]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. ==Tud== * ''Plouiz-Dider'' a reer eus tud Plouider<ref>geriadur Moal, p. 24</ref>. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Barbier de Lanarnuz.gif|80px]] |'''Barbier / Bar Ver''',<ref>Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadurioù Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014</ref> aotrounez Kerally, Feunteun-Wenn, Coëtmanec'h |''En argant e ziv dreustell en sabel'' |- | | | |} ==Gevelliñ== Gevellet eo Plouider gant : *{{Gevelliñ|Govermelin|Kernev-Veur|Cornwall|bloavezh=1980}} == Tud == *[[Herve Burel]] (1858-1943), peizant, en deus skrivet eñvorennoù e familh e brezhoneg, en ul levr embannet gant un droidigezh c'hallek gant [[Nelly Blanchard]]. == Lec'hiennoù internet == {{Commonscat}} * {{fr}} [http://www.plouider.com/ lec’hienn ar gumun] *{{br}} [https://archive.ph/20150823123526/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29198 Plouider war lec'hienn Geobreizh] ==Notennoù ha daveoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]] jow5gak36a74p2pr69yitmcjg1xjejb 0 12770 2189038 2157969 2026-04-25T19:11:36Z J.C EVEN 691 Stummoù bet skrivet an anv. 2189038 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Rosporden | anvOfisiel = ''Rosporden'' | skeudenn = Rosporden église.JPG | alc'hwez = An iliz katolik. | ardamezioù = Blason ville fr Rosporden (Finistere).svg | bro = {{Kernev}} | departamant = {{Penn-ar-Bed}} | arondisamant = [[Arondisamant Kemper|Kemper]] | etrekumuniezh = [[Konk-Kerne Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne (lezenn Voynet)|Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Rosporden|Rosporden]] <small>(betek 2015)</small> </br> [[Kanton Konk-Kerne|Konk-Kerne]] <small>(abaoe 2015) | insee = 29241 | cp = 29140 | maer = Michel Loussouarn | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 57.37 | hedred = -3.83 | ledred = 47.97 | uk = 98 | ubi = 25 | ubr = 171 | lec'hienn web = {{fr}} [https://mairie-rosporden.bzh/ mairie-rosporden.bzh] }} '''Rosporden''' a zo ur gumun eus [[Bro-Gerne]], e [[kanton Konk-Kerne]] e departamant [[Penn-ar-Bed]], e mervent [[Breizh]]. ==Douaroniezh== === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Rosporden''|gwalarn=[[Eliant]]|norzh=[[Tourc'h]]|biz=[[Skaer]]|kornôg=[[Sant-Ivi]]|reter=[[Banaleg]]|gevred=''[[Nizon]]'' ([[Pont-Aven]])|su=[[Mêlwenn]]|mervent=[[Mêlwenn]]}} == Ardamezioù == {| |- |[[Restr:Blason ville fr Rosporden (Finistere).svg|75px]] |''En erminoù e c'houwifrell en gul, e gab en glazur.'' *Aozer: J.-É. Benoiston *Diviz-kêr: 8 a viz Mae 1981 |- |} == Anv. == * Erwan Vallerie (1995) : '''Rosperden''', 1262; '''Rospreden''', 1300; '''Rosprenden''', 1333; '''Rosbrenden''', 1352; '''Rospreden''', 1365; 1382; '''Rospredon''', 1383; '''Rosprenden''', 1408; '''Rospreden''', 1415; 1438; 1448; 1457. * Gerdarzh ː ''ros'', gant un anv den ''Preden'' == Istor == === [[Henamzer]] === * An hent roman eus [[Darioritum]] (Gwened bremañ) da [[Kemper|Lokmaria-Kemper]] a dreuze [[Kernevel]]; savet e voe ur c'hamp gant ar [[Romaned]] er Voustoar war lez an hent<ref>[[Henri Guiriec]], ''La Région de l'Ellé - bas et haut Ellé'', e ti an aozer, hd, (e [[galleg]]), pajenn 16</ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Guillot, kure<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 51</ref>. === {{XIXvet kantved}} === * War lez an [[Hent-houarn Landerne Savenneg|linenn hent-houarn Landerne Savenneg]] bet erruet er gumun e miz Gwenholon 1863 emañ Rosporden. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 104 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 2,02% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=13932&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== Politikerezh ==== * [[1927]] : krouidigezh [[Strollad Emrenerien Vreiz]] e Rosporden d'an [[11 a viz Gwengolo]]. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 37 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=13932&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. * D'an [[31 a viz Kerzu]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Boeing B-17 Flying Fortress|B-17]]F-75-BO (anvet "Black Swan", marilhet 42-29895 ha kodet DF-H, 91{{vet}} Bomb Group, 324{{vet}} Squadron) eus [[United States Army Air Forces|aerlu ar Stadoù-Unanet]] e [[Banaleg]] hag e Rosporden gant dek milour en e vourzh; tapet e voe c'hwec'h nijour gant an Alamaned, daou all a zeuas a-benn da achap, mervel a reas an daou vilour arall, douaret int er [[Brittany American Cemetery and Memorial|Brittany American Cemetery]] e [[Montjoie-Saint-Martin]] e departamant [[Manche]] e [[Bro-C'hall]]<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_usaaf_finistere.html Pertes USAAF Finistère]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas ur milour eus ar gumun<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=9512081 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur milour eus ar gumun<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=9512089 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== Stagidigezh ==== * E [[1974]] e voe kevreet kumunioù [[Kernevel]] ha Rosporden. == Monumantoù ha traoù heverk == * An iliz katolik. == Dezougen == [[Restr:RospordenKernePenn-ar-BedBreizhTi-gar.jpg|thumb|300px|kleiz|An ti-gar]] {{clr|left}} == Douaroniezh == == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs adalek 1793 betek 2013 === <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.7,0.8,0.9) ImageSize = width:800 height:350 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50 DateFormat = x.y Period =from:0 till:8000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1791 bar:1792 bar:1793 bar:1794 bar:1795 bar:1796 bar:1797 bar:1798 bar:1799 bar:1800 text:1800 bar:1801 bar:1802 bar:1803 bar:1804 bar:1805 bar:1806 bar:1807 bar:1808 bar:1809 bar:1810 bar:1811 bar:1812 bar:1813 bar:1814 bar:1815 bar:1816 bar:1817 bar:1818 bar:1819 bar:1820 text:1820 bar:1821 bar:1822 bar:1823 bar:1824 bar:1825 bar:1826 bar:1827 bar:1828 bar:1829 bar:1830 bar:1831 bar:1832 bar:1833 bar:1834 bar:1835 bar:1836 bar:1837 bar:1838 bar:1839 bar:1840 text:1840 bar:1841 bar:1842 bar:1843 bar:1844 bar:1845 bar:1846 bar:1847 bar:1848 bar:1849 bar:1850 bar:1851 bar:1852 bar:1853 bar:1854 bar:1855 bar:1856 bar:1857 bar:1858 bar:1859 bar:1860 text:1860 bar:1861 bar:1862 bar:1863 bar:1864 bar:1865 bar:1866 bar:1867 bar:1868 bar:1869 bar:1870 bar:1871 bar:1872 bar:1873 bar:1874 bar:1875 bar:1876 bar:1877 bar:1878 bar:1879 bar:1880 text:1880 bar:1881 bar:1882 bar:1883 bar:1884 bar:1885 bar:1886 bar:1887 bar:1888 bar:1889 bar:1890 bar:1891 bar:1892 bar:1893 bar:1894 bar:1895 bar:1896 bar:1897 bar:1898 bar:1899 bar:1900 text:1900 bar:1901 bar:1902 bar:1903 bar:1904 bar:1905 bar:1906 bar:1907 bar:1908 bar:1909 bar:1910 bar:1911 bar:1912 bar:1913 bar:1914 bar:1915 bar:1916 bar:1917 bar:1918 bar:1919 bar:1920 text:1920 bar:1921 bar:1922 bar:1923 bar:1924 bar:1925 bar:1926 bar:1927 bar:1928 bar:1929 bar:1930 bar:1931 bar:1932 bar:1933 bar:1934 bar:1935 bar:1936 bar:1937 bar:1938 bar:1939 bar:1940 text:1940 bar:1941 bar:1942 bar:1943 bar:1944 bar:1945 bar:1946 bar:1947 bar:1948 bar:1949 bar:1950 bar:1951 bar:1952 bar:1953 bar:1954 bar:1955 bar:1956 bar:1957 bar:1958 bar:1959 bar:1960 text:1960 bar:1961 bar:1962 bar:1963 bar:1964 bar:1965 bar:1966 bar:1967 bar:1968 bar:1969 bar:1970 bar:1971 bar:1972 bar:1973 bar:1974 bar:1975 bar:1976 bar:1977 bar:1978 bar:1979 bar:1980 text:1980 bar:1981 bar:1982 bar:1983 bar:1984 bar:1985 bar:1986 bar:1987 bar:1988 bar:1989 bar:1990 bar:1991 bar:1992 bar:1993 bar:1994 bar:1995 bar:1996 bar:1997 bar:1998 bar:1999 bar:2000 text:2000 bar:2001 bar:2002 bar:2003 bar:2004 bar:2005 bar:2006 bar:2007 bar:2008 bar:2009 bar:2010 bar:2011 bar:2012 bar:2013 text:2013 PlotData= color:barra width:10 align:left bar:1793 text:1793 bar:1800 text:1800 bar:1806 text:1806 bar:1821 text:1821 bar:1831 text:1831 bar:1836 text:1836 bar:1841 text:1841 bar:1846 text:1846 bar:1851 text:1851 bar:1856 text:1856 bar:1861 text:1861 bar:1866 text:1866 bar:1872 text:1872 bar:1876 text:1876 bar:1881 text:1881 bar:1886 text:1886 bar:1891 text:1891 bar:1896 text:1896 bar:1901 text:1901 bar:1906 text:1906 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1926 text:1926 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1946 text:1946 bar:1954 text:1954 bar:1962 text:1962 bar:1968 text:1968 bar:1975 text:1975 bar:1982 text:1982 bar:1990 text:1990 bar:1999 text:1999 bar:2006 text:2006 bar:2012 text:2012 bar:2013 text:2013 PlotData= color:barra width:10 align:left bar:1793 from:0 till: 2167 bar:1800 from:0 till: 2261 bar:1806 from:0 till: 2295 bar:1821 from:0 till: 2511 bar:1831 from:0 till: 2536 bar:1836 from:0 till: 2822 bar:1841 from:0 till: 2936 bar:1846 from:0 till: 3080 bar:1851 from:0 till: 3219 bar:1856 from:0 till: 3361 bar:1861 from:0 till: 3172 bar:1866 from:0 till: 3331 bar:1872 from:0 till: 3175 bar:1876 from:0 till: 3472 bar:1881 from:0 till: 3857 bar:1886 from:0 till: 4154 bar:1891 from:0 till: 4323 bar:1896 from:0 till: 4613 bar:1901 from:0 till: 4776 bar:1906 from:0 till: 4999 bar:1911 from:0 till: 5161 bar:1921 from:0 till: 5188 bar:1926 from:0 till: 5346 bar:1931 from:0 till: 5311 bar:1936 from:0 till: 5369 bar:1946 from:0 till: 5606 bar:1954 from:0 till: 5603 bar:1962 from:0 till: 6066 bar:1968 from:0 till: 5863 bar:1975 from:0 till: 7062 bar:1982 from:0 till: 6735 bar:1990 from:0 till: 6485 bar:1999 from:0 till: 6441 bar:2006 from:0 till: 6784 bar:2012 from:0 till: 7435 bar:2013 from:0 till: 7507 TextData= fontsize:S pos:(50,10) text:mammenn- cassini.ehess.fr hag EBSSA </timeline> Evit an niveroù roet a-raok 1975 e gonter annezidi div gumun: Rosporden ha Kernevel. == Melestradurezh == * Betek 2015 e oa [[Kanton Rosporden|penn kanton]]. == Tud == ===Tud ganet eno=== *[[1884]]: [[Henri Guiriec]], beleg, istorour ha skrivagner. == Brezhoneg == === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 </ref>. * E distro-skol 2022 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 24 skoliad (2 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).<ref>Ofis Publik Ar Brezhoneg</ref> * E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 29 skoliad (1,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm == Gevelliñ == == Pennad kar == *[[Kernevel]]. == Liammoù diavaez == {{Commonscat}} {{Wikeriadur}} * {{Fr}} [https://web.archive.org/web/20240613104552/https://mairie-rosporden.bzh/ Lec'hienn ofisiel ar gumun] *{{br}} [http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29241 Rosporden war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] 34cfzdvult0589j1g8xtbyrki4fvb6i 0 13249 2188863 2139250 2026-04-25T12:02:35Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188863 wikitext text/x-wiki [[Restr:Stockholm (xndr).jpg|thumb|280px|Ar gêr gozh]] '''Stockholm''' eo kêr-benn Rouantelezh [[Sveden]] hag ar gêr vrasañ en holl vroioù [[Skandinavia]]. En em astenn a ra ar gêr-benn hag ar c’hêrioù tro-war-dro etre al lenn [[Mälaren]] hag ar [[Mor Baltel]], ha tremen ur milion a dud a zo o chom eno. Kêr Stockholm a zo bet savet war meur a enezenn, ha war an hini vrasañ anezho emañ ar gêr gozh, anvet ''Gamla Stan''. Brudet eo an ti-kêr dre ar bed, dre m’eo eno e vez deroet ar [[priz Nobel|prizioù Nobel]]. E kumun Stockholm ent strizh (''Stockholms Kommun'') ez eus 829 417 annezad (e dibenn 2009), en takad kêrel a-bezh ez eus 1 252 020. Met alies, pa reer anv eus Stockholm, e komzer diwar-benn [[kontelezh Stockholm]], a zo enni 2 019 182 a annezidi. E Stockholm emañ sez gouarnamant Sveden hag hini ar parlamant broadel (''Riksdag''). Eno ivez emañ palez penn ar vro, nemet ar roue a zo bremañ, [[Carl XVI Gustaf]], a zo o chom e-kichen Stockholm, en [[Ekerö]]. [[Restr:Stockholm in Sweden.gif|140px|right|Lec’hiadur Stockholm e Sveden]] == Douaroniezh == Emañ Stokholm war an harzoù etre [[proviñs]]où [[Uppland]] ha [[Södermanland]], el lec’h ma kej dourioù al lenn [[Mälaren]] hag ar [[Mor Baltel]]. En deroù e oa Stockholm war enez Stadsholmen hepken, el lec’h m’emañ [[Gamla Stan]] (ar gêr gozh) bremañ, met tamm ha tamm eo kresket war an inizi all tro-dro, war-zu [[Norrmalm]], en hanternoz, [[Östermalm]], ha [[Södermalm]], er c’hreisteiz. En em astenn a ra ar gêr, hiziv, war 188 km², war 14 enezenn, ha kavout a reer gwazhioù-dour e pep lec’h. Evit mont ha dont etre an holl garterioù ez eus 53 pont. Dirak Stockholm en em led ivez un [[enezeg Stockholm|enezeg]] a zo enni miliadoù a enezennoù bras pe vihan ha ma plij da annezidi ar gêr-benn mont da ziskuizhañ e-pad an dibenn-sizhun. Gant hentoù douar pe hentoù mor darempredet-stank eo liammet Stockholm ouzh kêrioù bras [[Skandinavia]] pe ar [[Mor Baltel]], evel [[Göteborg]], [[Kopenhagen]], [[Helsinki]], [[Turku]], [[Sant Petersbourg]], [[Tallin]] ha kêrioù all war arvorioù [[Alamagn]], [[Polonia]] hag ar [[broioù balt]]. Un aerborzh etrebroadel a zo en Arlanda, ha daou aerborzh bihanoc’h a zo e Skavsta ha Bromma. == Istor == [[Restr:The Outskirts of Stockholm.jpg|thumb|250px|Stockholm gwelet eus an oabl.]] Ar meneg kentañ a gaver eus kêr Stockholm a sav da [[1252]]. Ne oa anezhi, d’ar poent-se, nemet ar gêr gozh (Gamla Stan), savet war enez Stadsholmen, el lec’h ma oa ur c’hastell er c’hantved a-raok, savet d’en em zifenn ouzh tud [[Estonia]]. Darempredoù kenwerzh he doa Stockholm gant [[Lübeck]] ha gant kêrioù all tro-dro d’ar [[Mor Baltel]]. Kemer a ra perzh neuze er c’hevre kêrioù anvet [[Hansa]]. E-pad 300 vloaz e voe renet kêr gant daou vaer, ur Svedad hag un Alaman. E [[1350]] e c’houzañvas kêr gant ar [[Bosenn Zu|Vosenn Zu]]. E [[1397]] e krogas [[Unvaniezh Kalmar]] etre [[Sveden]] (gant [[Finland]]), [[Norvegia]] (gant [[Island]]) ha [[Danmark]] ; buan e voe graet e renkoù gant Danmark. Meur a emgann a voe e-pad ar {{XVvet kantved}} : e [[1471]] e voe gounezet [[Emgann Brunkeberg]] (e-kichen Stockholm en amzer-se hag e kêr bremañ), gant ''Sten Sture ar c'hozh'', a-enep roue Danmark, [[Christian Iañ (Danmark)|Christian Iañ]] ; gant ar roue [[Christian II (Danmark)|Christian II]] e voe lakaet ar pil hag al lazh dre gêr Stockholm e [[1520]], ha lakaet e voe fin evel-se da [[Unvaniezh Kalmar]]. E [[1521]], [[Gustav Iañ Vasa|Gustav Vasa]], roue nevez Sveden, a yeas e-barzh Stockholm ha kroget e voe neuze gant ur mare nevez en istor ar vro. Kreskiñ a reas kêr en tu-hont da enez Stadsholmen, war inizi Södermalm ha Norrmalm. E [[1600]] e oa enni un daou vil annezad bennak. E [[1634]] e teuas Stockholm da vezañ, ent ofisiel, [[kêr-benn]] nemeti Sveden ; diagent e oa [[Uppsala]] ar gêr-benn, hag e-pad pell e voe rannet ar c’hargoù etre an div gêr (sez Iliz Sveden a zo eno c’hoazh). [[Restr:Riksdagen-fran-vattnet-2004-05-09.jpg|250px|thumb| Parlamant Sveden]] Derc’hel a reas kêr da greskiñ da c’houde. En {{XVIIIvet kantved}} e voe savet palez ar roue hag an opera. En {{XIXvet kantved}} e voe kollet un tamm eus he galloud armerzhel gant Stockholm, evit mad [[Norrköping]] ha [[Göteborg]]. En {{XXvet kantved}}, ha dreist-holl etre [[1945]] ha [[1967]], e voe kempennet kreiz kêr gant e straedoù strizh hag e savadurioù kozh. Hiziv an deiz ez eo modern ha diorroet Stockholm : ur [[metro]] a voe savet er bloavezhioù 1950, e karter [[Kista]] eo bras pouez an teknologiezhioù nevez. == Sevenadur == [[Restr:Drottningholm castle with fountain 2005-08-14.jpg|thumb|250px|Kastell Drottningholm.]] Ul lodenn vat eus pennlec’hioù sevenadurel Sveden en em gav e Stockholm, ar gêr-benn : c’hoarivaoù, mirdioù… Daou lec’hiad a zo enskrivet war roll [[glad ar bed]] gant an [[UNESCO]] : * [[kastell Drottningholm]]. * bered [[Skogskyrkogården]]. [[Kêr-benn sevenadurel Europa]] e oa bet Stockholm e [[1998]]. == Gevellerezh == Stockholm a skoulm darempredoù diardoù gant kêrioù-penn all eus ar bed, re Norzheuropa da gentañ. Ar re da heul eo ar c'hêrioù a lavar bezañ gevellet gant Stockholm: * {{Albania}} : [[Tirana]]<ref>Twinning Cities: International Relations. Municipality of Tirana. www.tirana.gov.al. Retrieved on 2008-01-25.</ref> * {{Ukraina}} : [[Kiev]] * {{Kolombia}} : [[Cali]] * {{Bosnia ha Herzegovina}} : [[Sarajevo]] * {{Rusia}} : [[Sankt-Peterbourg]] == Daveoù == {{Daveoù}} == Tud == An dud vrudet-mañ a zo genidik a Stockholm : * [[Ingrid Bergman]] (1915-1982), aktourez * [[Folke Bernadotte]] (1895-1948), diplomat * [[Björn Borg]] (6 juni 1956), c’hoarier tennis * [[Greta Garbo]] (1905-1990), aktourez * [[Sven Hedin]] (1865-1952), douaroniour hag ergerzher * [[Alfred Nobel]] (1833-1896), greantour ha skiantour * [[Olof Palme]] (1927-1986), kentañ ministr [[Sveden]] * [[August Strindberg]] (1849-1912), skrivagner * [[Raoul Wallenberg]] (1912- ?), diplomat == Liammoù diavaez == {{Commons|Stockholm}} * [https://web.archive.org/web/20060427062207/http://www.stockholmtown.com/ stockholmtown.com] lec'hienn ofisiel evit an touristerezh e Stockholm (e meur a yezh) [[Rummad:Kêrioù-penn Europa]] [[Rummad:Kêrioù Sveden]] [[Rummad:Porzhioù ar Mor Baltel]] 8zbtcbiqr0q2nsafhwujjj9601yx5wc 0 13729 2189009 2185437 2026-04-25T13:29:21Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189009 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Sant-Vig | anvOfisiel = ''Saint-Nic'' | skeudenn = Saint-Nic (29) Église 01.JPG | alc'hwez = An iliz katolik. | ardamezioù = | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kastellin|Kastellin]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Pleiben-Kastellin-Porzhe]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Kastellin|Kastellin]] <small>(betek 2015)</small> <br /> [[Kanton Kraozon|Kraozon]] <small>(abaoe 2015) | insee = 29256 | cp = 29550 | maer = Annie Kerhascoët | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 18.03 | hedred = -4.281389 | ledred = 48.203056 | uk = | ubi = 0 | ubr = 299 | lec'hienn web = [http://www.saint-nic.fr/ Ti-kêr] }} '''Sant-Vig''' a zo ur gumun eus [[Bro-Gerne]] e [[kanton Kraozon]], departamant [[Penn-ar-Bed]] e kornôg [[Breizh]]. == Istor == === {{XVIIvet kantved}} === * Nac'het e voe an distaoliadeg roueel e miz C'hwevrer 1676 ouzh daou zen eus Sant-Vig, Yves Gourmelin ha Jean Conan, goude [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]<ref>[[Arthur Le Moyne de La Borderie]], ''La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675'', adembannet e ''Les Bonnets Rouges'', Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e [[galleg]])</ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person, Le Hir e anv, ha Le Hars, kure<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 44</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 53 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,44% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=47730&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 30 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=67988&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. * D'an [[8 Gwengolo|8 a viz Gwenholon]] [[1944]] e kouezhas un nijerez [[North American P-51 Mustang|P-51D]] (marilhet 44-13562 ha kodet AJ-Y, 354{{vet}} FG, 356{{vet}} FS) eus [[United States Army Air Forces|aerlu ar Stadoù-Unanet]] e Sant-Vig marteze; he leviour a c'hellas adkavout e genvroidi<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_usaaf_finistere.html Pertes USAAF Finistère]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == * An iliz katolik. * Monumant ar re varv ([[Brezel-bed kentañ]]), luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=29&id_source=47330 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/30558/saint-nic-presdeleglise/ Université de Lille]</ref>. * Plakenn ar re varv ([[Eil brezel-bed]]) luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=29&id_source=67988 Memorial Genweb]</ref>. == Douaroniezh == A-hed [[Bae Douarnenez]], er [[Porzhe]], eo lec'hiet Sant-Vig. *Aod [[Pentraezh]]. '''Traezhennoù''' * Traezhenn Pentraezh, al lev-draezh. * Traezhenn '''Kameros''', a nij ar volc'haskellerien lec'hel a-us dezhi. * * Antiklinal en un tornaod a-hed an draezhenn '''Kameros.''' * Sant-Vig : Ur vlolc'haskell e-kichen Pentraezh e lec’hienn  '''Kameros'''. * * Ur banell evit kemenn d’ar volc'haskellerien e lec’hienn '''Kameros'''. {| class="wikitable" | |''klikañ war ur skeudennig evit brasaat anezhi.'' |} == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=960 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |p1=957 |p2=898 |p3=606 |p4=728 |p5=709 |p6=705 |p7=740 |p8=748 |p9=757 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud ar gumun == *[[Perig Herbert]], sonaozour ha yezhour, a dremene e vakañsoù eno. * Ar varzhez Anne-José Lemonnier. * Anne Peron (1908-2002) skolaerez ha barzhez. == Taolennoù == * Henry Moret : ''An eost dirak kloc’hdi Sant-Vig'' (eoullivadur war lien, hep bloaziad, 60 × 74&nbsp;cm, dastumad prevez). == Liammoù diavaez == {{Commons|Saint-Nic}} *{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307074747/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29256 Sant-Vig war lec'hienn Geobreizh] * [https://web.archive.org/web/20220205072637/http://tourisme-porzay.com/ Ti an douristed] War raktresoù all Wikimedia : * Sant-Vig, e Wikimedia Commons * Lec’hienn ofisiel Ofis an touristerezh ar stêr-Aon hag ar Porzhe [diell] * ''Menegoù ambilh''  : Fichennaoueg lezennel etrebroadel galloudel • Levraoueg vroadel Frañs (roadennoù) • Gemeinsame Normdatei == Dave ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Bro C'hlazig]] [[Rummad:Bae Douarnenez]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] a2hud48w7azhq3mg2b5uc3c1oo5u6kq 0 14290 2188957 2185094 2026-04-25T13:27:20Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188957 wikitext text/x-wiki {{Infobox Bro gozh |native_name = Deheubarth |conventional_long_name = Rouantelezh Deheubarth |common_name = Deheubarth |continent=Europa |event_start = Unvaniezh [[Dyfed]] ha [[Seisyllwg]] |year_start = 904 |event_end = Aloudabeg gant [[Bro-Saoz]] |year_end = 1283 |p1 = Rouantelezh Dyfed |flag_p1 = Flag of dyfed.svg |p2 = Seisyllwg [flag_p2 = Flag of Ceredigion.svg |s1 = Saoz |flag_s1 = Flag of England.svg |image_map = Medieval Wales.JPG|thumb|300px]] |image_map_caption = |common_languages = [[Kembraeg]] |Kêr-benn = [[Kastell Dinefwr|Dinefwr]] |Gouarnamant_type = Monarkiezh }} '''Deheubarth''' (''Dehoubarzh'' e vije hervez doare ar brezhoneg a vremañ) a oa ur rouantelezh e mervent [[Kembre]] (''deheu'' = "[[dehou]]" a dalv kement ha "kreisteiz"). == Istor == === Deheubarth kent an aloudabeg norman === Krouet e voe Deheubarth gant [[Hywel Dda]] war-dro 904 pa gemeras broioù [[Seisyllwg]] ha [[Dyfed]]. En amzer-se en em astenne war [[Dyfed]], [[Ceredigion]] hag [[Ystrad Tywi]]. E gêr-benn e oa [[Dinefwr]]. Evel ar rouantelezhioù kembreat arall e padas betek aloudabeg an [[Normaned]], petra bennak ma ne oa ket dizalc'h a-hed ar wech. Gant [[Llywelyn ap Seisyll]] e oa staget ouzh [[Rouantelezh Gwynedd]] e 1018 ha gant [[Rhydderch ab Iestyn]] ouzh [[Morgannwg]] e 1023. [[Gruffydd ap Llywelyn]] a stagas ar vro ouzh Gwynedd adarre met goude e faezhidigezh hag e varv e [[Hereford]] ec'h adkavas remziad [[Dinefwr]] e c'halloud. [[Restr:Flag of Deheubarth.svg|left|thumb|200px|Banniel Deheubarth]] {{clr|left}} === Aloudabeg an Normaned ha diskar ar rouantelezh === Eus 1078 da 1093 e renas [[Rhys ap Tewdur]]. Dont a reas a-benn da ziarbenn meur a daol-arnod d'e zidronañ ha brasaat a reas galloud e rouantelezh. Gourdrouzet e oa gant an [[Normaned-saoz]] ha ganto e voe lazhet e 1093 en ur zifenn [[Brycheinog]]. Goude e varv e voe aloubet an darn vrasañ eus e rouantelezh gant an [[Normaned-saoz]]. E-pad un amzer e voe kaset e vab, [[Gruffudd ap Rhys]], d'un tec'hour. Adkemer ul lodenn vihan eus e rouantelezh, war-dro [[Cantref Mawr]], a deuas a-benn d'ober, met ar peurrest a oa bet kemeret gant aotrounez norman. Un emsavadeg vras a oa a-enep an [[Normaned-saoz]] e 1136 ha kevreañ a reas [[Gruffudd ap Rhys]] gant [[Rouantelezh Gwynedd|Gwynedd]]. Asambles gant [[Owain Gwynedd]] ha [[Cadwaladr ap Gruffydd]] eus Gwynedd e trec'has an [[Normaned-saoz]] en [[Emgann Crug Mawr]] e-kichen [[Aberteifi]]. Dieubiñ a rejont [[Ceredigion]] a oa un darn istorel eus Deheubarth. Staget e oa gant Gwynedd, avat, ha [[Gruffudd ap Rhys]] a varvas er bloaz war-lerc'h e plegennoù dianav. Goude e varv e tremenas ar rouantelez d'e vibien [[Anarawd ap Gruffudd|Anarawd]], [[Cadell ap Gruffudd|Cadell]], [[Maredudd ap Gruffudd|Maredudd]] ha [[Rhys ap Gruffudd]]. Er c'hontrol diouzh ar pezh a c'hoarveze alies ne vrezeljont ket evit an tron met ren a rejont an eil war-lerc'h egile. An hini yaouankañ, [[Rhys ap Gruffudd]], a renas eus 1155 da 1197 ha adaloubiñ a reas un darn vras eus rouantelezh e dad. Goude e varv, avat, e oa rannet Deheubarth etre e vibien. Ar re-mañ a yeas da wizion [[Llywelyn Fawr]] [[Rouantelezh Gwynedd|Gwynedd]]. Da get ez eas rouantelezh ''Deheubarth'' da vat e 1234, goude ma voe aotreet gourvibien d'ar roueed kozh da ren war [[Cantref Mawr]] hag [[Ystrad Towi]] betek 1283. == Tud ganet e Deheubarth == Sulien eus Llanbadarn (g. [[1030]]) a yeas da eskob e [[1073]]. Skrivañ a reas kalz [[saga]]ioù. E servij an Iliz e heulias e vibien (ne oa ket difennet ouzh ar veleien dimeziñ c'hoazh). Rhygyfarch eus Llanbadarn a skrivas ur buhezskrid, "''Buhez Sant-David''". == Rouaned Deheubarth == * [[Hywel Dda]] ap [[Cadell ap Rhodri|Cadell]] (909 – 950) * [[Rhodri ap Hywel]] (950 – 953) * [[Edwin ap Hywel]] (950 – 954) * [[Owain ap Hywel]] (950 – 987) * [[Maredudd ab Owain]] (987 – 999) * [[Cynan ap Hywel]] (roue Gwynedd) (999 – 1005) * [[Edwin ab Einion]] (1005 – 1018) * [[Cadell ab Einion]] (1005 – 1018) * [[Llywelyn ap Seisyll]] (ha roue Gwynedd) (1018 – 1023) * [[Rhydderch ab Iestyn]] (Priñs Gwent) (1023 – 1033) * [[Hywel ab Edwin]] (1033 – 1044) * [[Gruffydd ap Llywelyn]] (roue war an darn vrasañ eus Kembre ) (1044 – 1047) * [[Gruffydd ab Rhydderch]] (1047 – 1055) * [[Gruffydd ap Llywelyn]] (roue war an darn vrasañ eus Kembre) (1055 – 1063) * [[Maredudd ab Owain]] (1063 – 1072) * [[Rhys ab Owain]] (1072 – 1078) * [[Rhys ap Tewdwr]] (1078 – 1093) == Priñsed Deheubarth == E 1093 e krog aloubidigezh Deheubarth gant an Normaned-ha-Saozon. * [[Gruffudd ap Rhys]] (1135 – 1137) (roue war an darn na oa ket bet aloubet gant ar Normaned) * [[Anarawd ap Gruffudd]] (1137 – 1143) * [[Cadell ap Gruffudd]] (1143 – 1153) * [[Maredudd ap Gruffudd]] (1153 – 1155) * [[Rhys ap Gruffudd]] (1155 – 1197) * [[Gruffudd ap Rhys]] (1197 – 1201) * [[Maelgwyn ap Rhys]] (1199 – 1230) * [[Rhys Gryg]] (1216 – 1234) Goude 1234 ne renas priñsed Deheubarth nemet war [[Cantref Mawr]] hag edo o galloud o vont war zisteraat. * [[Rhys Mechyll]] (1234 – 1244) * [[Maredudd]] (1244 – 1271) ([[Maredudd ap Rhys]] ?) * [[Rhys ap Maredudd]] (1271 – 1283) [[Rummad:Deheubarth]] [[Rummad:Rouantelezhioù brezhon]] sdx4xbwfmgl0i5u26zzy7szsr47aj1o 0 14923 2189005 2185427 2026-04-25T13:29:15Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189005 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Saint-Dié-des-Vosges | anvYezh = Sankt Didel | Yezh = alamanek | anvOfisiel = | skeudenn = StDie88Catherale.jpg | alc'hwez = Iliz-veur Saint-Dié. | ardamezioù = Blason ville fr Saint-Die-des-Vosges (88).svg | logo = | bro = | rannvro = [[Grand Est]] | departamant = [[Vosges (departamant)|Vosges]] <small>''([[isprefeti]])''</small> | arondisamant = [[Arondisamant Saint-Dié-des-Vosges|Saint-Dié-des-Vosges]] <small>''([[pennlec'h]])''</small> | kanton = [[Pennlec'h]] daou ganton :<br />[[Kanton Saint-Dié-des-Vosges-Reter|Saint-Dié-des-Vosges-Reter]]<br />[[Kanton Saint-Dié-des-Vosges-Kornôg|Saint-Dié-des-Vosges-Kornôg]] | etrekumuniezh = Communauté de communes des Vallées de la Haute Meurthe | bro velestradurel = | cp = 88100 | maer = David Valence | amzer-gefridi = 2014-2020 | gorread = 46.15 | hedred = 6.95 | ledred = 48.285 | uk = 343 | ubi = 310 | ubr = 910 | lec'hienn web = [http://www.saint-die.eu www.saint-die.eu] }} '''Saint-Dié-des-Vosges''' (''Sankt Didel'' en [[alamaneg]]) a zo ur [[kumun c'hall|gumun]] e [[Bro-C'hall]], lec'hiet en [[departamant]] [[Vosges (departamant)|Vosges]], e [[Grand Est]]. Pennlec'h [[Arondisamant Saint-Dié-des-Vosges]] eo. == Douaroniezh == == Poblañs == {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999; background: #f3fff3" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Emdroadur ar boblañs |-style="background: #ddffdd" ! [[1962]] !! [[1968]] !! [[1975]] !! [[1982]] !! [[1990]] !! [[1999]] |- | align=center| 23 108 || align=center| 25 117 || align=center| 25 423 || align=center| 23 759 || align=center| 22 635|| align=center| 22 569 |- | colspan=6 align=center| Niver a dud diwar [[1962]] : [[Poblañs hep kont doubl]] |} == Istor == [[1507]] : ''[[Cosmographiae Introductio]]'' ([[Martin Waldseemüller]]) == Lec'hioù ha monumantoù == [[Skeudenn:Saint-Dié-des-Vosges-Cathédrale.jpg|thumb|left|Iliz-veur]] * Iliz-veur * Iliz Sant Martin * Chapel Sant Rok == Skol-veur == Institut universitaire de technologie (IUT) * [[Elektronik]] * [[Urzhiataerezh]] * [[Internet]] == Tud ar gumun == * [[Jules Ferry]] * [[Yvan Goll]] * [[Martin Waldseemüller]] == Lec'hiennoù internet == * [http://www.iutsd.uhp-nancy.fr Institut universitaire de technologie] == Notennoù ha daveoù == <references /> [[Rummad:Kumunioù Vosges|Saint-Die-des-Vosges]] 6l478pmmwn3wr25z8mol51ws4eqkq2a 0 14970 2188891 2182143 2026-04-25T12:03:19Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188891 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Triagad | anvOfisiel = ''Treffiagat'' | skeudenn = Menhir of Léhan.jpg | alc'hwez = [[Peulvan]] e Triagad. | ardamezioù = | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kemper|Kemper]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Su ar Vro Vigoudenn|KK Su ar Vro Vigoudenn]] | bro velestradurel = | kanton = [[kanton ar Gelveneg|ar Gelveneg]] <small>(betek 2015)</small><br>[[Kanton Pont-'n-Abad|Pont-'n-Abad]] <small>(abaoe 2015) | insee = 29284 | cp = 29730 | maer = Nathalie Carrot-Tanneau | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 8.10 | hedred = -4.261944 | ledred = 47.804444 | uk = | ubi = -1 | ubr = 26 | lec'hienn web = [http://www.treffiagat.fr/ Ti-kêr] }} '''Triagad''' zo ur gumun er [[Bro Vigoudenn|Vro Vigoudenn]], e [[kanton Pont-'n-Abad]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e mervent [[Breizh]]. == Douaroniezh == * E '''Lechiagad''' emañ ar [[porzh (bagoù)|porzh]] ha lodenn arvor ar gumun. == Istor == ==={{XVIIvet kantved}}=== * Preizhet e voe maner ''Lestriagad'', perc'hennet gant an aotrou du Haffont, gant ur strollad emsavidi eus Triagad ha [[Ploveur]] e miz [[Mezheven|Even]] [[1675]] e-kerzh [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]. Un emglev a voe sinet e miz [[Eost]] 1675 etre an aotrou ha dileuridi an div barrez : parrez Ploveur a asantas paeañ 800 lur a zigoll d'e berc'henn, parrez Triagad 400 lur<ref>Serge Duigou, ''La Révolte des Bonnets Rouges en Pays Bigouden'', Embannadurioù Ressac, Kemper, 1989, pajennoù 7, 15 ha 17.</ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret : e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Larour, person<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 51.</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 83 gwaz ag ar gumun, da lavaret eo 3,69% ag he foblañs e [[1911]], abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=29627&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas c’hwezek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=29627&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an [[10 a viz Genver]] [[1952]] er C’hamp prizonidi 5D e bro [[Than Hoa]] en [[Annam]] er [[Viêtnam]]<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6056273 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’ar [[17 a viz Mae]] [[1959]] e [[Tlemcen]] <ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6421053 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Menhir de Squividan ou de Reun, Léchiagat, Finistère (France).JPG Lesconil-Treffiagat 007 Menhir de Lehan.JPG </gallery> * Daou beulvan. <gallery> Monument_aux_morts_de_Tréffiagat_(Finistère).jpg|Monumant ar re varv, </gallery> * Monumant ar re varv<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=34462 Luc’hskeudenn ha kartenn-bost]</ref> == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2610 |passo1=500 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=2603 |p2=2449 |p3=2484 |p4=2360 |p5=2333 |p6=2168 |p7=2341 |p8=2408 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}} {{DilennadBremañ |Deroù= Mezheven 2020|Penn= |Anv= Nathalie Carrot-Tanneau|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad|Deroù= Gwengolo 2015 |Penn= Mezheven 2020 |Anv= Danielle Bourhis|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad|Deroù= Meurzh 2008|Penn= Gwengolo 2015<ref>Dilezet e garg gantañ [http://www.ouest-france.fr/treffiagat-david-chevrier-demissionne-de-son-mandat-de-maire-3655703 ouest-france,fr]</ref> |Anv= David Chevrier|Strollad= kleiz diseurt |Karg= }} {{Dilennad|Deroù= Even 2003|Penn= Meurzh 2008|Anv= Sébastien Mélennec |Strollad= Tu-kleiz, distrollad |Karg= }} {{Dilennad|Deroù= Meurzh 1971 |Penn= Even 2003|Anv=Albert Henot |Strollad= [[Strollad Komunour Gall]] |Karg= }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == ===Tud bet ganet eno=== * [[1940]] : [[Yann Bijer]], skrivagner brezhonek ===Tud marvet eno=== *[[1985]] : [[Olier Mordrel]], broadelour brezhon == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Tréffiagat}} == Dave ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Bro Vigoudenn]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] n7ivjwagsnmludm6mowhusuikxyhfm9 0 15217 2189013 2021858 2026-04-25T13:29:27Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189013 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse" |+<big>'''Steiermark'''</big> ([[alamaneg]])<br /><big>'''Štajerska'''</big> ([[sloveneg]]) |- | style=background:#f9f9f9 align=center colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="padding-top: 0.5em" |- align=center | width=50% | [[Skeudenn:Flagge Steiermark (mit Rand).png|125px|Banniel Stiria]] | width=50% | [[Skeudenn:Steiermark Wappen.svg|80px|Skoed-ardamez Stiria]] |-|- align=center | width=50% | <small>(Banniel Stiria)</small> | width=50% | <small>(Skoed-ardamez Stiria)</small> |} |- align=center | colspan=2 | [[Skeudenn:Karte oesterreich steiermark.png|250px]] |- | width=50% | '''[[Yezh ofisiel]]''' | width=50% | [[Alamaneg]] |- | '''[[Kêr-benn]]''' | [[Graz]] |- | '''Pennrener ar stad kevredet''' ''(Landeshauptmann)''||[[Hermann Schützenhöfer]] (ÖVP) |- |'''Gorread'''<br />-Hollad<br />-Dour | <br />16 401,04 km²<br />0.9% |- |'''Poblañs'''<br /> -Stankter | 1 243 052 <small> (2019) </small><br />76/km² |} {| border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="background:#efefef" |- bgcolor=#efefef ! Tennañ a ra ar pennad-mañ da stad kevredet Stiria, [[Aostria]]. Evit rannvro Stiria, [[Slovenia]], sellit ouzh: [[Stiria (Slovenia)]]. |- |} Ur stad kevredet a [[Aostria]] eo '''Stiria''' (alamaneg ''Steiermark'', sloveneg en kroateg ''Štajerska,'' [[sloveneg Prekmurje]] ''Štájersko,'' [[hungareg]] ''Stájerország'') a zo [[Graz]] (sloveneg ''Gradec'') e [[kêr-benn|gêr-benn]]. Diazezet eo bet ar vro e 1180. Betek fin ar [[Brezel bed kentañ]] e voe renet evel [[dugelezh]] gant an [[Habsbourged]]. E 1919 e voe disrannet rannvroioù sloveneger Stiria diouzh [[Aostria]] ha staget ouzh [[rouantelezh]] [[SHS]] ([[Yougoslavia]]). Hiziv an deiz n'eus nemet 4 250 sloveneger hag a zo o chom e mervent ar vro dreist-holl, en-dro da gêr [[Radkersburg]] / Radgona. Meneziek ha koadek eo ar vro: ouzhpenn 61% eus he zachenn a zo dindan goadeier. == Kêrioù pennañ Stiria == {| class="wikitable" |- bgcolor=#DDDDDD ! ! Kêr ! annezad <small>(2019)</small> |- | 1 || [[Graz]], kêr-benn Stiria || align=right | 288.806 |- | 2 || [[Leoben]] || align=right | 24 584 |- | 3 || [[Kapfenberg]] || align=right | 22 753 |- | 4 || [[Bruck an der Mur]] || align=right | 15 837 |- | 5 || [[Feldbach]] || align=right | 13 511 |- | 6 || [[Gratwein-Straßengel]] || align=right | 12 931 |- | 7 || [[Knittelfeld]] || align=right | 12 623 |- | 8 || [[Leibnitz]] || align=right | 12 374 |- | 9 || [[Weiz]] || align=right | 11 701 |- | 10 || [[Deutschlandsberg]] || align=right | 11 663 |} == Tud a Stiria == * [[Johann Berger]], meurc'hoarier [[echedoù]]; * [[Klaus Maria Brandauer]], [[aktour]]; * [[Barbara Frischmuth]], [[skrivagnerez]]; * [[Arnold Schwarzenegger]], pennrener [[Kalifornia]]. == Liammoù diavaez == {{Commons|Steiermark|Stiria}} * [http://www.steiermark.at/ Lec'hienn ofisiel stad kevredet Stiria] * [https://web.archive.org/web/20090419074738/http://www.euregio-steiermark.at/ Rannvro europat Stiria] {{Stadoù Aostria}} {{Porched Aostria}} [[Rummad:Aostria]] [[Rummad:Stiria]] noim2fjm36rj6bp75s2467g9sjeoxcu 0 15299 2188933 1625868 2026-04-25T13:17:02Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188933 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=250 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big>'''Oberösterreich'''</big> ([[alamaneg]])<br /> '''Aostria-Uhel''' |- | style="background:#f9f9f9;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="padding-top: 0.5em;" |- | align="center" width="125px" | [[Skeudenn:Flag_of_Oberösterreich.svg|border|125px|Banniel Aostria-Uhel]] | align="center" width="110px" | [[Skeudenn:Oberösterreich_Wappen.svg|80px|Skoed-ardamez Aostria-Uhel]] |- | align="center" width="125px" | <small>(Banniel Aostria-Uhel)</small> | align="center" width="110px" | <small>(Skoed-ardamez Aostria-Uhel)</small> |} |- | align="center" colspan=2 | [[Skeudenn:Austria_ooe.svg|250px]] |- | '''[[Yezh ofisiel]]''' | [[Alamaneg]] |- | '''[[Kêr-benn]]''' | [[Linz]] |- | '''Pennrener ar stad kevredet''' ''(Landeshauptmann)''||[[Josef Pühringer]] (mirour ÖVP) |- |'''Gorread'''<br />-Hollad<br />-% dour | <br />11 981.92 km²<br />2.2% |- |'''Poblañs'''<br /> -Stankter | 1 416 772<small> (2012) </small><br />118/km² |} Ur stad kevredet a [[Aostria]] eo '''Aostria-Uhel''' (alamaneg ''Oberösterreich'', betek [[1918]] ''Österreich ob der Enns''; [[1938]]-[[1945]] ''Oberdonau'') hag a zo [[Linz]] e [[kêr-benn|gêr-benn]]. Bevennoù he deus ar vro gant [[Salzburg (stad)|Salzburg]] ha [[Bavaria]] er c'hornôg, [[Bohemia]] ([[Republik Tchek]]) en norzh, [[Aostria-Izel]] er reter ha [[Stiria]] er su. Betek [[1260]] e oa bet Aostria-Uhel perzh eus dugelezh [[Stiria]], met er bloavezh-se e voe rannet diouti gant [[Ottokar II Přemysl]] a vBohemia. Evel Aostria-Izel e ez eo rannet e peder rannvro hengounel: * ''Mühlviertel'' ("karter ar stêr Mühl") * ''Traunviertel'' ("karter ar stêr Traun") * ''Hausruckviertel'' ("karter ar menez Hausruck") * ''Innviertel'' ("karter ar stêr [[Inn]]") == Kêrioù pennañ Aostria-Uhel == {| border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="background:#efefef;" |----- bgcolor=#DDDDDD ! &nbsp;&nbsp; ! Kêr ! annezad <small>(2005)</small> ! |- | align="right" | 1 || [[Linz]], kêr-benn Aostria-Uhel || align="right" |188 118 |- | align="right" | 2 || [[Wels]] || align="right" |58 862 |- | align="right" | 3 || [[Steyr]] || align="right" |39 340 |- | align="right" | 4 || [[Traun]] || align="right" |25 145 |- | align="right" | 5 || [[Leonding]] || align="right" |24 426 |- |} == Tud (ha gwallvrudet) a Aostria-Uhel = = * [[Thomas Bernhard]], [[skrivagner]] * [[Anton Bruckner]], [[sonaozour]] * [[Adolf Eichmann]], [[torfedour nazi]] * [[Valie Export]], [[arzourez]] * [[Friedrich III]], [[impalaer]] * [[Jörg Haider]], [[politikour]] * [[Adolf Hitler]], [[diktatour]] == Liammoù diavaez == {{Commons|Oberösterreich|Aostria-Uhel}} * [http://www.oberoesterreich.at/ Lec'hienn ofisiel stad kevredet Aostria-Uhel] {{Stadoù Aostria}} {{Porched Aostria}} [[Rummad:Aostria]] [[Rummad:Aostria-Uhel]] 4xqp1lqp03q8nt4uz2i1qh6rxv4a6x8 2188936 2188933 2026-04-25T13:18:36Z Strebot 79554 /* = Tud (ha gwallvrudet) a Aostria-Uhel = */ 2188936 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=250 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big>'''Oberösterreich'''</big> ([[alamaneg]])<br /> '''Aostria-Uhel''' |- | style="background:#f9f9f9;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="padding-top: 0.5em;" |- | align="center" width="125px" | [[Skeudenn:Flag_of_Oberösterreich.svg|border|125px|Banniel Aostria-Uhel]] | align="center" width="110px" | [[Skeudenn:Oberösterreich_Wappen.svg|80px|Skoed-ardamez Aostria-Uhel]] |- | align="center" width="125px" | <small>(Banniel Aostria-Uhel)</small> | align="center" width="110px" | <small>(Skoed-ardamez Aostria-Uhel)</small> |} |- | align="center" colspan=2 | [[Skeudenn:Austria_ooe.svg|250px]] |- | '''[[Yezh ofisiel]]''' | [[Alamaneg]] |- | '''[[Kêr-benn]]''' | [[Linz]] |- | '''Pennrener ar stad kevredet''' ''(Landeshauptmann)''||[[Josef Pühringer]] (mirour ÖVP) |- |'''Gorread'''<br />-Hollad<br />-% dour | <br />11 981.92 km²<br />2.2% |- |'''Poblañs'''<br /> -Stankter | 1 416 772<small> (2012) </small><br />118/km² |} Ur stad kevredet a [[Aostria]] eo '''Aostria-Uhel''' (alamaneg ''Oberösterreich'', betek [[1918]] ''Österreich ob der Enns''; [[1938]]-[[1945]] ''Oberdonau'') hag a zo [[Linz]] e [[kêr-benn|gêr-benn]]. Bevennoù he deus ar vro gant [[Salzburg (stad)|Salzburg]] ha [[Bavaria]] er c'hornôg, [[Bohemia]] ([[Republik Tchek]]) en norzh, [[Aostria-Izel]] er reter ha [[Stiria]] er su. Betek [[1260]] e oa bet Aostria-Uhel perzh eus dugelezh [[Stiria]], met er bloavezh-se e voe rannet diouti gant [[Ottokar II Přemysl]] a vBohemia. Evel Aostria-Izel e ez eo rannet e peder rannvro hengounel: * ''Mühlviertel'' ("karter ar stêr Mühl") * ''Traunviertel'' ("karter ar stêr Traun") * ''Hausruckviertel'' ("karter ar menez Hausruck") * ''Innviertel'' ("karter ar stêr [[Inn]]") == Kêrioù pennañ Aostria-Uhel == {| border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="background:#efefef;" |----- bgcolor=#DDDDDD ! &nbsp;&nbsp; ! Kêr ! annezad <small>(2005)</small> ! |- | align="right" | 1 || [[Linz]], kêr-benn Aostria-Uhel || align="right" |188 118 |- | align="right" | 2 || [[Wels]] || align="right" |58 862 |- | align="right" | 3 || [[Steyr]] || align="right" |39 340 |- | align="right" | 4 || [[Traun]] || align="right" |25 145 |- | align="right" | 5 || [[Leonding]] || align="right" |24 426 |- |} == Tud a Aostria-Uhel == * [[Thomas Bernhard]], [[skrivagner]] * [[Anton Bruckner]], [[sonaozour]] * [[Adolf Eichmann]], [[torfedour nazi]] * [[Valie Export]], [[arzourez]] * [[Friedrich III]], [[impalaer]] * [[Jörg Haider]], [[politikour]] * [[Adolf Hitler]], [[diktatour]] == Liammoù diavaez == {{Commons|Oberösterreich|Aostria-Uhel}} * [http://www.oberoesterreich.at/ Lec'hienn ofisiel stad kevredet Aostria-Uhel] {{Stadoù Aostria}} {{Porched Aostria}} [[Rummad:Aostria]] [[Rummad:Aostria-Uhel]] i5d5oy9hofqc8v9mj1i4xhk4r0xe42t 0 15760 2188765 2185353 2026-04-25T11:59:55Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188765 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Oslo''' (distaget e norvegeg, hervez ar rannyezh, ['uslu] pe ['uʃlu]) a zo kêr-benn [[Norvegia]]. Lec’hiet eo e goueled [[fjord Oslo]]. Kêr vrasañ Norvegia eo, gant ouzhpenn 500 000 annezad. Ur [[kontelezhioù Norvegia|gontelezh]] (''fylke'') eo ivez, kelc’hiet gant kontelezh [[Akershus]]. En Oslo emañ [[parlamant]] Norvegia ([[Stortinget]]), palez ar roue, ar ministrerezhioù, Eskemmdi Norvegia, hag all. == Douaroniezh == Emañ Oslo e goueled ur [[fjord]]. A-hend-all eo kelc’hiet kêr gant menezioù. War tiriad ar gumun ez eus 343 a lennoù. Ar menez [[Kirkeberget]] (629 m) eo lec’h uhelañ ar gêr. <gallery mode="packed" heights="220px">Oslo from holmenkollen.jpg|Oslo gwelet eus Holmenkollen</gallery> == Istor == Hervez ar [[saga]]où skandinavek e vefe bet savet Oslo en-dro d’ar bloavezh [[1048]] gant ar roue [[Harald III Norvegia|Harald III]]. Dianav eo orin an anv ‘’Oslo’’. Dont a reas da vezañ kêr-benn ar vro dindan ren [[Håkon V]] ([[1299]]-[[1319]]) a voe ar roue kentañ oc’h ober e annez eno hag a lakaas sevel kastell [[Kreñvlec'h Akershus|Akershus]]. E [[1387]] e tremenas rouantelezh Norvegia dindan dalc’h Danmark ha dont a reas Oslo da vezañ ur gêr a eil renk, pa oa ar roue o chom e [[Kopenhagen]]. Ne voe digoret ur skol-veur eno, da skouer, nemet e [[1811]]. Distrujet e voe Oslo gant an tan e [[1624]] hag adsavet e voe goude, en tu all d’ar fjord, e-kichen kastell Akershus, gant ar roue [[Christian IV Danmark]], a roas e anv d’ar gêr : ''Christiania'' pe ''Kristiania''. <gallery mode="packed" heights="220px">OSLO-NO-02 05 ubt.jpeg|Kastell Akershus</gallery> E [[1814]] e voe dizunvanet rouantelezhioù Norvegia ha Danmark, ha dont a reas Kristiania da vezañ ur gwir gêr-benn. Kalon ar c’henwerzh hag ar sevenadur e Norvegia e oa ha meur a savadur bras a voe savet eno e-pad an {{XIXvet kantved}}, evel Palez ar Roue ([[1848]]), ar Parlament pe ''[[Stortinget]]'' ([[1866]]), ar skol-veur ([[1811]]), ar C’hoariva Broadel…. Dre ar bed a-bezh e oa brudet arzourien Christiania evel [[Henrik Ibsen]], [[Edvard Munch]], [[Knut Hamsun]] pe [[Sigrid Undset]] ([[Priz Nobel al lennegezh]]) : un oadvezh aour e voe ar mare-se evit Christiania war an dachenn sevenadurel. Adkavout a reas kêr hec’h anv kozh, Oslo, e [[1925]]. E [[1952]] e voe aozet ar [[C’hoarioù olimpek goañv]] en Oslo, ar pezh a roas brud d’ar gêr. E miz Mae [[1995]] ez eo eno e voe sinet [[Emglev Oslo]] etre [[Israel]]iz ha [[Palestina|Palestiniz]]. == Gevellerezh == Emglevioù kenlabour zo bet sinet gant ar c'hêrioù ha rannvroioù da heul :<ref name="int_coop">[https://web.archive.org/web/20090102135652/http://www.oslo.kommune.no/the_city_of_oslo/international_cooperation/ Partners - Oslo kommune]</ref> * [[Göteborg]], {{Sveden}} * [[Schleswig-Holstein]], {{Alamagn}} * [[Shanghai]], {{Sina}} * [[Sant Petersbourg]], {{Rusia}} * [[Vilnius]], {{Lituania}} * [[Varsovia]], {{Polonia}} Ur c'hustum kozh gant Oslo zo kas ur wezenn Nedeleg bep bloaz da gêrioù [[Washington, D.C.]], [[Londrez]], [[Rotterdam]], [[Antwerpen]] ha [[Reykjavík]].<ref name="int_coop"/><ref>[[Aftenposten]] : [http://www.aftenposten.no/english/local/article1159959.ece Oslo tree is London-bound] {{en}}</ref>. Oslo a gas abaoe 1947 da Londrez ur [[spruñs]], 20-25 metr e uhelder, a c'hall bezañ 50 da 100 bloaz. Se da lak war-wel e anavez mat dalc'h war sav Breizh-Veur outañ e-pad an [[Eil Brezel-bed]]. == Tud == * [[André Bjerke]], skrivagner (1918-1985) * [[Jostein Gaarder]], skrivagner * [[Jens Stoltenberg]], politikour * [[Kåre Willoch]], politikour == Liammoù diavaez == {{commonscat}} * [http://www.oslo.kommune.no/ Kumun Oslo: Lec'hienn ofisiel] == Daveoù == {{daveoù}} [[Rummad:Kêrioù-penn Europa]] [[Rummad:Kêrioù Norvegia]] [[Rummad:Kontelezhioù Norvegia]] [[Rummad:Kêrioù distrujet gant un tan-gwall]] quon6pi5qmqa1zx72rier9yispf64ry 0 15953 2188808 2185401 2026-04-25T12:00:59Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188808 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Port-Louis-de-la-rive-oppos.jpg|800px|thumb|center|Porzh-Loeiz gwelet ag [[an Oriant]]]] {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Porzh-Loeiz | anvOfisiel = Port-Louis | skeudenn = la citadelle de Port-Louis.jpg | alc'hwez = Ar wikadell. | ardamezioù = Blason ville fr Port-Louis (Morbihan).svg | bro = {{Bro-Gwened}} | departamant = {{Mor-Bihan}} | arondisamant = [[Arondisamant an Oriant|an Oriant]] | etrekumuniezh = [[An Oriant tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro an Oriant]] | kanton = [[Kanton Henbont|Henbont]] | maer = Daniel Martin | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 1.07 | hedred = -3.35194444444 | ledred = 47.7072222222 | uk = 5 | ubi = 0 | ubr = 14 }} '''Porzh-Loeiz''' a zo ur gumun e [[Breizh]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. Pennlec'h [[kanton Porzh-Loeiz]] e oa betek 2015. == Douaroniezh == == Anv == * Erwan Vallerie ː '''Locpezran''', 1423; '''Loperan''', 1466; '''Loperran''', 1636 == Ardamezioù == ''"en glazur, e eor en arc'hant, heuliet ouzh kab gant teir flourdilizenn en aour treustellet"'' == Istor == === [[Henamzer]] === * Un hent roman a gase eus [[Vorgium]] ([[Karaez]] bremañ) da v-Blabia (Porzh-Loeiz bremañ)<ref>{{fr}}[[Henri Guiriec]], ''La Région de l'Ellé - bas et haut Ellé'', e ti an aozer, h.d., (e [[galleg]]), pajenn 16 </ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe kumun Porzh-Loeiz e 1790<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 299</ref>. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Porzh-Loeiz da benn ur c'hanton, hini [[Kanton Porzh-Loeiz (1790)|Porzh-Loeiz]] (peder c'humun a oa ennañ: [[Groe]], [[Pleheneg]], Porzh-Loeiz ha [[Rianteg]]); e [[distrig Henbont]] e oa<ref>{{fr}}Jean-Louis Debauve, ''La Justice révolutionnaire dans le Morbihan'', e ti an aozer, Pariz, 1965, pajenn 36</ref>. Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet ar bannoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton, ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton<ref>{{fr}}Jean-Louis Debauve, ''La Justice révolutionnaire dans le Morbihan'', e ti an aozer, Pariz, 1965, pajenn 187 </ref>. Brasaet e voe [[kanton Porzh-Loeiz]] e 1801 gant lezenn an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]])<ref>[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=27681 Cassini - EHESS - Porzh-Loeiz - Fichenn ar gumun]</ref>, dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''. Lakaet e oa bet en [[Arondisamant an Oriant]] krouet e 1800<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 299 </ref>. * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant an eizh beleg katolik eus Porzh-Loeiz<ref>{{fr}}André Maurey, Philippe Lapresle, Anne-Marie Pernel ha Claire Duval, ''Caudan-Lanester en Révolution (1789-1795)'', 1991, pajenn 74 </ref>. === {{XXvet kantved}} === '''[[Brezel-bed kentañ]]''' * 133 gwaz a Borzh-Loeiz da nebeutañ a varvas abalamour d'ar brezel, d.l.e. 3,30 % eus he foblañs e 1911; pevar milour a varvas e-pad [[Emgann Diksmuide]] e 1914<ref>{{fr}}[http://www.port-louis.org/histoire_20eme.html L'Histoire du Pays du Port-Louis]</ref>. * 43 milour a varvas e 1915<ref>''[[Le Télégramme]]'', d'an 12 a viz Kerzu 2015</ref>. * 14 bag-pesketa eus Porzh-Loeiz, ''dundeeed'' dreist-holl, a voe kaset d'ar strad gant al [[lestr-spluj|listri-spluj]] [[alaman]]<ref>{{fr}}[http://www.port-louis.org/histoire_20eme.html L'Histoire du Pays du Port-Louis]</ref>. '''[[Eil Brezel-bed]]''' * D'an [[30 Kerzu|30 a viz Kerzu]] [[1942]] e kouezhas un nijerez ''[[B-17]]'', eus [[aerlu]] [[SUA]] (''[[United States Army Air Forces]]'') er mor, nepell eus Porzh-Loeiz; lazhet e voe nav nijour eus he laz, an dekvet hini a voe serret gant an [[Wehrmacht|Alamaned]]<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Morbihan/pertes_usaaf_morbihan.html Pertes USAAF] </ref>. * E [[Sankenn an Oriant]] edo ar gumun; dieubet e voe Porzh-Loeiz d'an 10 a viz Mae 1945 goude emzaskoridigezh an Alamaned<ref>{{fr}}[[Roger Leroux]], ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, pajenn 620 </ref>. [[Restr:MonumantarrefuzuilhetePorzh-Loeiz.JPG|right|thumb|Monumant ar re fuzuilhet]] * D'an [[23 Mae|23 a viz Mae]] [[1945]] e voe kavet korfoù marv 69 ezel eus ar Rezistañs bet boureviet ha fuzuilhet gant al lu alaman; c'hwec'h anezhe, gant ur vaouez marteze en o mesk, a chomas dianv<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajennoù 315-316 </ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/port-louis.htm Info Bretagne.com] </ref>; kavet e voe relegoù unan arall, ur vaouez, diwezhatoc'h. * Mervel a reas 34 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel, unan anezhe, ur vaouez, e [[kamp-bac'h]] [[Auschwitz]] ([[Polonia]]) e 1943 dre m'he doa kemeret perzh er Rezistañs<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=254949&largeur=1024&hauteur=768 memorialgenweb – Fichenn hiniennel]</ref>, hag un archer en [[Hamburg]] en [[Alamagn]] d'an 8 a viz Mae 1945, evit an hevelep abeg<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=254945&largeur=1024&hauteur=768 memorialgenweb – Fichenn hiniennel] </ref>. ==== Trevadennoù ==== * Ur milour a varvas e [[Maroko]] e 1917 hag unan arall e-kerzh [[Brezel Indez-Sina]] e 1949<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&insee=56181&pays=France&dpt=56&idsource=4600&table=bp&lettre=&fusxx=&debut=0 memorialgenweb - Monumant ar re varv] </ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == === Savadurioù relijiel katolik === <gallery> ChapelSantPêrPorzh-LoeizMor-BihanBro-GwenedBreizh.JPG|Chapel ''Sant-Pêr''. IlizkatolikPorzh-LoeizMor-BihanBro-GwenedBreizh.JPG|Iliz ''Intron-Varia-Gorroidigezh''. </gallery> * Chapel ''Sant Pêr'', 1859. * Iliz ''Intron-Varia-Gorroidigezh'', {{XVIIvet kantved}}, adsavet e [[1918]]-[[1921]] goude bout bet distrujet gant an tan d'ar [[1 Mae|1{{añ}} a viz Mae]] [[1918]]. === Gwikadell Porzh-Loeiz === <gallery> GwitadellPorzhLoeizBroGwened02.JPG Port-Louis-entree-de-la-for.jpg </gallery> <gallery> La citadelle de Port-Louis.jpg Citadelle port louis.jpg GwitadellPorzhLoeizBroGwened01.JPG Forteresse de Port Louis.jpg </gallery> == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=4000 |passo1=500 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |bl10=2022 |p1=3702 |p2=3921 |p3=3715 |p4=3327 |p5=2986 |p6=2808 |p7=2980 |p8=2685 |p9=2667 |p10=2689 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == [[Skeudenn:Ti-kêrPorzh-LoeizMor-BihanBro-GwenedBreizh.JPG|right|thumb]] * An ti-kêr. == Tud == * [[Julien Crozet|Julien-Marie Crozet]], ofiser a vor er [[morlu]] [[gall]], bet ganet e Porzh-Loeiz e 1728. * [[Pierre-Jean Ronarc'h]] (1892-1960), amiral er [[morlu]] [[gall]], a zo douaret e Porzh-Loeiz<ref>{{fr}}[http://www.port-louis.org/ronarch.html Histoire de Port-Louis] </ref>. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Aubert de Vincelles.gif|80px]] |'''Aubert''' ur c'habiten- lestr e 1727, komandant e Porzh-Loeiz |''"en aour e dri penn gadgi en sabel".'' |- |[[Restr:Barrère.gif|80px]] |'''Barrère''', ul letanant ar Roue e 1717 |''"En glazur e c'hadgi en argant gwakoliek en aour, en e goazez war ur savenn geotet, savet e bav dehoù hag o sellout ouzh ur steredenn en argant ouzh kab dehoù; e gab gwezboellet etre aour ha gul a deir rezenn"'' |- | | | |} == Gevelliñ == == Levrlennadur== == Liammoù diavaez == *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20210306134312/https://www.ville-portlouis.fr/ Lec'hienn ti-kêr Porzh-Loeiz] == Daveoù ha notennoù== <references/> [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:Repuidi Brezel Spagn e Breizh]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Sankenn an Oriant]] [[Rummad:Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e Porzh-Loeiz e 1944]] [[Rummad:Porzh-Loeiz|*]] qzskh8sf3h759x98pu2wakyr0flkgqd 0 16011 2188749 2185333 2026-04-25T11:59:31Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188749 wikitext text/x-wiki {{pennad zo|Moustoer}} {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Moustoer-Logunec'h | anvOfisiel = Moustoir-Ac | skeudenn = Dolmen de Kermorvant (Moustoir-Ac) 4465.JPG | alc'hwez = Taol-vaen Kermorvant. | ardamezioù = | bro = {{Bro-Gwened}} | departamant = {{Mor-Bihan}} | arondisamant = [[Arondisamant Pondi|Pondi]] | etrekumuniezh = [[Kreiz Mor-Bihan Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Pondi]] | kanton = [[Kanton Gregam|Gregam]] | cp = 56500 | maer = Benoît Rolland | amzer-gefridi = 2014-2026 | gorread = 33.92 | hedred = -2.83416666667 | ledred = 47.8563888889 | uk = 146 | ubi = 46 | ubr = 176 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.moustoir-ac.fr www.moustoir-ac.fr] }} '''Moustoer-Logunec'h''' a zo ur gumun e [[Breizh]] e [[kanton Gregam]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. == Douaroniezh == === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Moustoer-Logunec'h''|gwalarn=[[Pluverin]]|norzh=[[Pluverin]], [[Logunec'h]]|biz=[[Logunec'h]], [[Begnen]]|kornôg=[[Pluverin]]|reter=[[Begnen]]|gevred=[[Kolpoù]]|su=[[Gregam]], [[Kolpoù]]|mervent=[[ar Chapel-Nevez (Mor-Bihan)|Ar Chapel-Nevez]], [[Brandevi]]|enklozadur=}} == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe kumun Moustoer-Logunec'h e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Moustoer-Logunec'h e [[Kanton Logunec'h (1790)|kanton Logunec'h]]; e [[distrig Pondi]] e oa. Miret ha brasaet e voe [[Kanton Logunec'h]] e 1801 gant lezenn an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''. Lakaet e oa bet Moustoer-Logunec'h en [[Arondisamant Pondi]] bet krouet e 1800<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 232</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=24294 Cassini - EHESS - Moustoer-Logunec'h - Fichenn ar gumun]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 112 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,87 % eus he foblañs e 1911{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&insee=56141&pays=France&dpt=56&idsource=61448&table=bp&lettre=&fusxx=&debut=0 Memorialgenweb - Monumant ar re varv]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&insee=56141&pays=France&dpt=56&idsource=61448&table=bp&lettre=&fusxx=&debut=0 Memorialgenweb - Monumant ar re varv]</ref>. ==== Brezelioù didrevadenniñ ==== ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas tri milour<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&insee=56141&pays=France&dpt=56&idsource=61448&table=bp&lettre=&fusxx=&debut=0 Memorialgenweb - Monumant ar re varv]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery mode="packed"heights="100px"> Moustor-Ac Château de Kerlann.jpg|Kerlann. Château du Resto.jpg|Ar Resto. </gallery> * Kastelloù Kerlann hag ar Resto. <gallery mode="packed"heights="90px"> Église Sainte-Barbe de Moustoir-Ac .jpg|An iliz katolik. Église Sainte-Barbe de Moustoir-Ac 3.jpg|Ar c'halvar. </gallery> * Iliz katolik ''Santez Barba'' hag he c'halvar. <gallery> Monument aux morts de Moustoir-Ac.jpg|Ar monumant. </gallery> * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=61448 Memorial Genweb]</ref>. <gallery mode="packed"heights="140px"> Dolmen de Kermorvant (Moustoir-Ac) 4463.JPG|Taol-vaen Kermorvant. Menhir de Kerara (Moustoir-Ac) 4496.JPG| Menhir de Kermarquer (Moustoir-Ac) 4483.JPG| Menhir de Men-Bras-de-Kermar-Ker B 4.jpg| </gallery> * Meurvein. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1800 |passo1=200 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2022 |p1=1280 |p2=1470 |p3=1309 |p4=1342 |p5=1423 |p6=1476 |p7=1552 |p8=1782 |p9=1713 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == ===Tud bet ganet eno=== * [[Job Morvan]] ('''Joseph Morvan''' e anv gwir), reder war [[marc'h-houarn|varc'h-houarn]] a-vicher [[breizh]]at, [[3 a viz Kerzu]] [[1924]]. * [[Jak ar Marichal]], [[beleg]] ha saver kanaouennoù, [[18 Genver]] [[1878]]. ===Tud bet marvet eno=== == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == *{{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56141 Moustoer-Logunec'h war lec'hienn Geobreizh] == Dave ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] 7zr8uaoymblzigdbjlbcya805es2vtj 0 16320 2188781 2185372 2026-04-25T12:00:19Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188781 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Pennestin | anvYezh = ''Pénestein'' | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = ''Pénestin'' | skeudenn = PénestinMairie.JPG | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Blason ville fr Pénestin (Morbihan).svg | bro = [[Bro Naoned]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | arondisamant = [[Arondisamant Gwened|Gwened]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh tolpad-kêrioù Kab-Atlantel|Kab Atlantel]] | bro velestradurel = ''hini ebet'' | kanton = [[Kanton ar Roc'h-Bernez|ar Roc'h-Bernez]] <small>(betek 2015)</small> </br> [[Kanton Muzilheg|Muzilheg]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 56760 | maer = Pascal Puisay | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 21.69 | hedred = -2.47333333333 | ledred = 47.4836111111 | uk = 20 | ubi = 0 | ubr = 38 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.mairie-penestin.com/ www.mairie-penestin.com] }} '''Pennestin''' a zo ur gumun e [[Breizh]] e [[Bro-Naoned]], e [[kanton Muzilheg]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. == Douaroniezh == <gallery mode="packed"heights="70px"> Embouchure de la Vilaine.jpg|Beg ar Gwilen. Cote bord de mer Haut Penestin.jpg|An aod. Plage de la Mine d'Or, Rempart montagneux, La Lande Menue, Le Landrin, Pénestin, Bretagne-0042.jpg|An aod. </gallery> * War lez genoù ar ster [[Gwilen]] ha war aod ar [[Meurvor Atlantel]] emañ Pennestin. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe kumun Pennestin e [[1790]]. Gant al lezenn eus an [[23 a viz Eost]] 1790 e voe lakaet Pennestin e [[Kanton Kamoel (1790)|kanton Kamoel]]. Diskaret e voe kanton Kamoel e [[1801]] gant lezenn an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] 1801), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix'' ha lakaet Pennestin e [[kanton ar Roc'h-Bernez]]; e [[distrig ar Roc'h-Bernez]] e oa. Lakaet e oa bet Pennestin en [[Arondisamant Gwened]] bet krouet e [[1800]]<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=26404 Cassini - EHESS - Pennestin - Fichenn ar gumun]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 254</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 49 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel (gant [[Lucien Petit-Breton|Petit-Breton]] en o mesk), da lavaret eo 3,42 % eus he foblañs e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56155&dpt=56&idsource=24830&table=bp04 Memorialgenweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * D'an [[29 a viz Even]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij ''[[Lockheed P-38 Lightning|P-38]]'' eus aerlu]] ar Stadoù-Unanet (''[[United States Army Air Forces]]'') e Kerlieu; lazhet e voe e nijour<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Morbihan/pertes_usaaf_morbihan.html Pertes USAAF (gwiriet d'an 18.10.2014)]</ref>. * Mervel a reas 35 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel, meur a zen nann-soudard en o mesk<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56155&dpt=56&idsource=24830&table=bp04 Memorialgenweb ]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur soudard eus ar gumun<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&insee=56154&pays=France&dpt=56&idsource=3098&table=bp&lettre=&fusxx=&debut=0 Memorialgenweb – Plakenn e-tal an iliz katolik]</ref>. == Brezhoneg == * 84,6 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 378</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery mode="packed"heights="100px"> Pénestin (Morbihan), la pierre blanche.JPG|"La Pierre Blanche". Dolmen et menhir DE Ménarzan.jpg|Menarzan. </gallery> * Mein-veur. <gallery> Église penestin.JPG|An iliz katolik. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Gweltaz''. * Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=24830 Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=56&id_source=80157 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2200 |passo1=200 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |bl10=2022 |p1=1031 |p2=1078 |p3=1192 |p4=1299 |p5=1394 |p6=1527 |p7=1820 |p8=1827 |p9=1790 |p10=2057 |mammenn=EBSSA }} == Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun == {| class = "wikitable" style="text-align:center" |+ ! Bro ! Niver a soudarded |- |[[Restr:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]] |1 |- |'''Hollad''' |'''1''' |} Karrnijour e oa. Marvet e oa d'an [[29 a viz Mezheven]] [[1942]], e-pad an Eil Brezel-bed<ref>{{en}}[http://www.inmemories.com/Cemeteries/penestin.htm In Memory]</ref>. == Melestradurezh == == Tud == *[[Jean Émile Laboureur]] (1877-1943), arzour, marvet er gumun. *[[Lucien Petit-Breton|Petit-Breton]] (1882-1917), marc'hhouarnour, beziet e bered ar gumun. == Gevelliñ == {| class="wikitable" |- ! bro ! kêr ! abaoe |- | [[Restr:Flag of Savoie.svg|border|25px]] [[Savoia]] | [[Frangy (Haute-Savoie)|Frangy]] | |} == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Pénestin}} * {{br}} [https://web.archive.org/web/20160307074703/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56155 Pennestin war lec'hienn Geobreizh] == Dave ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Naoned]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth er Mor-Bihan]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] gpfqashebax6stv1m0iiovcem1kjk0u 0 16806 2188861 2165642 2026-04-25T12:02:32Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188861 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Staol | anvOfisiel = ''Étables-sur-Mer'' | skeudenn = Etables sur mer la plage du moulin peche grandes marees.JPG | alc'hwez = An aod e Staol. | ardamezioù = Blason ville fr Etables-sur-Mer (Côtes-d'Armor).svg | bro = [[Bro-Sant-Brieg]] ([[Goueloù]]) | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Brieg|Sant-Brieg]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Su Goueloù|KK Su-Goueloù]] | bro velestradurel = [[Bro Sant-Brieg]] | kanton = [[Kanton Staol|Staol]] <small>(2015-2016)</small> <br /> [[Kanton Plouha|Plouha]] <small>(abaoe 2015)</small> | maer = Gérard Losq<ref>{{fr}} [http://elections.ouest-france.fr/elections-municipales-2014/cotes-d-armor/22680-etables-sur-mer.html Ouest-France]</ref> | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2016]] | hedred = -2.83388888889 | ledred = 48.6272222222 | gorread = 9.38 | uk = 80 | ubi = 0 | ubr = 82 }} '''Staol''' a oa ur gumun e [[Breizh]] war aod [[Bro-Oueloù]], etre [[Sant-Brieg]] ha [[Pempoull]], er c'hreisteiz da Blouha, er c'hornaoueg da [[bae Sant-Brieg|vae Sant-Brieg]]. Kendeuzet e voe gant [[Binig]] d'ar 1{{añ}} a viz Meurzh [[2016]] d'ober ur gumun nevez : [[Binig-Staol]]<ref>{{fr}} [http://www.cotes-darmor.gouv.fr/content/download/19852/140463/file/Recueil%20sp%C3%A9cial%20n%C2%B012%20du%2018%20f%C3%A9vrier%202016.pdf Arrêté préfectoral en date du 18 février 2016 portant création de la commune nouvelle « Binic-Étables-sur-Mer »]</ref>. == Douaroniezh == * War aod [[Mor Breizh]] emañ Staol. [[Skeudenn:Etables-sur-Mer - Plage du Moulin.jpg|thumb|center|Traezhenn ar Vilin.]] == Anv == * Régis de Saint Jouan (1990) : "'''ecclesiam d'Establa''' ''pe'' '''de Stabulis''''', 1202;'' '''de Estable''''', 1206,'' '''Estable, Estables''''','' ''adalek 1717;'' '''Etables''''', 1725;'' '''Etables-sur-Mer''', 14.05.1949" * Jean-Yves Le Moing (1990) : '''Establa''', '''de Stabulis''', 1202 * Bernard Tanguy (1992) : "'''Eccl. d'Establa''''', 1202;'' '''eccl. de Stabulis, de Stabulo''''', 1202;'' '''Estable''''','' ''1206;'' '''de Stabulis''''', 1232, 1260, 1296, 1307;'' '''Estable''''','' ''1420, 1486, 1490;''". * Erwan Vallerie (1995) : '''Stabla''', 1202; '''Estable''', '''Stabulis''', '''Stabulo''', '''Estable''', 1202; '''Estable''', 1420; '''Tabulis''', 1516; '''Etable''', 1630. == Dezougen == <gallery mode="packed"heights="150px"> Étables-sur-Mer - Viaduc de Ponto - Passage du train - AD22 - 16FI1178.jpg|Pont hent-houarn ar Pontoù. Viaduc-pourrhis.jpg|Pont hent-houarn "Les Pourrhis". </gallery> * War al linenn [[hent-houarn]] Sant-Brieg Plouha, serret bremañ, emañ Staol. == Ardamezioù == {| |- |[[Restr:Blason ville fr Etables-sur-Mer (Côtes-d'Armor).svg|60px]] | :''Barlennet etre argant ha gul a eizh pezh.'' bet degemeret dre fazi diwar ardamezioù ar familh d'Estemple pe d'Estaple, o vevañ e Rospezh da vare ar XVt ha XVIt kantad. |} == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 100 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,63 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="MG">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=22055&dpt=22&idsource=11692&table=bp&maxligne=137 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 33 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="MG" />. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mont a reas ur c'horporal eus ar gumun diwar wel d’an [[13 a viz Ebrel]] [[1947]] e [[Binh Co]] e [[Saigon]] er [[Viêtnam]]<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=590715 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur c'hanolier eus ar gumun d'ar [[15 a viz C'hwevrer]] [[1959]] en ospital e [[Batna]]<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=3541462 Memorial Genweb]</ref>. == Brezhoneg == * 12,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 349</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery mode="packed" heights="150px"> Étables-sur-Mer - Intérieur de l'église - AD22 - 16FI1189.jpg|An iliz katolik''Sant Yann-Vadezour''. Etables sur mer chapelle notre dame esperance.jpg|Ar chapel''Intron-Varia''. </gallery> * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost <ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=11692 Memorial Genweb]</ref>. E 1921 e voe savet<ref>{{fr}} [https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/9944/etables-sur-mer-presdeleglise/ Université de Lille]</ref>. * Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=80704 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == *Abaoe [[1962]] : poblañs hep kontoù doubl. {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=3200 |passo1=500 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=1928 |p2=1954 |p3=2041 |p4=2039 |p5=2121 |p6=2514 |p7=2870 |p8=3009 |mammenn=EBSSA }} == Tud == * '''Olivier le Tardiff'''; bet ganet e Staol war-dro 1601; kompagnun Champlain e bro-Ganada; marvet eno e 1665, ha beziet en iliz Château-Richer, e-kichen Kebeg ar 28 Genver. * '''Pierre Robert de la Grandville;''' badeziet e Sant-Brieg an 31 Genver 1718; beleg, e 1743; chaloni abati Beauport e 1751; priol Staol e 1754. Abalamour bet nac'het gantañ al lezenn nevez an Dispac'h, eo bet harzet ha laket en toull-bac'h e Gwengamp, e lec'h e varvas ar 25 Genver 1795. * '''Anne-Thérèse Guérin''', bet ganet e Staol an 2 Here 1798; seurez la Providence e Ruillé-sur-Loire, hi savas e 1840 an ti "Providence Sainte-Marie des Bois" / St-Mary-of-the Woods, Indiana, E.U. ===Tud bet marvet eno=== * [[Reun Kreston]], tudoniour ha [[livouriezh|livour]] [[breizh]]at, diazezer al luskad [[Unvaniez ar Seiz Breur]], [[30 a viz Mae]] [[1964]]. Ganet e oa bet e Sant-Nazer ar 25 Here 1898, ha marvet e Staol an 30 Mae 1964. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Bernard de keraberio.jpg|80px]] |'''Bernard''' Aotrounez Kerhamon |''En gul, e zaou c'hleze lammellet, heuliet gant div flourdilizenn, unan ouzh beg, unan ouzh kab, ha leziet gant div rodig-kentr, an holl en argant"'' |- | | | |- | | | |} == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}} {{Dilennad|Deroù=|Penn=|Anv=Marcel Ollitrault|Strollad=[[Unvaniezh evit an Demokratelezh C'hall]]|Karg=Kuzulier departamant}} {{Dilennad|Deroù=Meurzh 2001|Penn=Meurzh 2008|Anv=Pierre Le Cornoux|Strollad=|Karg=}} {{Dilennad|Deroù=Meurzh 2008|Penn=Here 2011|Anv=Marcel Pincemin<ref>{{fr}} [http://www.ouest-france.fr/actu/actuLocale_-Marcel-Pincemin-le-maire-demissionne-pour-raisons-de-sante_40771-1996942-pere-redac--22278-abd_filDMA.Htm ''Ouest-France'', d'ar 5 a viz Here 2011]</ref>|Strollad=|Karg=Retredad}} {{Dilennad|Deroù=Here 2011|Penn=|Anv=Gérard Losq|Strollad=|Karg=Agronomour}} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Étables-sur-Mer}} * {{fr}} [http://www.etables-sur-mer.fr Lec'hienn ofisiel an ti-kêr] * {{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075526/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22055 Staol war lec'hienn Geobreizh] {{clr}} == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù|bannoù=2}} [[Rummad:Kumunioù kozh Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Bro Sant-Brieg]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Oueloù]] ajw2k99lrgd3bhy8oifds1z1zvx2l1p 0 17261 2188754 2185338 2026-04-25T11:59:38Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188754 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Mêl-Karaez | anvOfisiel = ''Maël-Carhaix'' | skeudenn = Église Saint-Pierre de Maël-Carhaix 02.JPG | alc'hwez = Iliz katolik ''Sant Pêr''. | ardamezioù = Blason ville fr Maël-Carhaix.svg | bro = [[Kernev]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Gwengamp|Gwengamp]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Kreiz Breizh]] | bro velestradurel = [[Bro Kornôg Kreiz Breizh]] | kanton = [[Kanton Mêl-Karaez|Mêl-Karaez]] <small>(betek 2015)</small><br />[[Kanton Rostrenenn|Rostrenenn]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 22340 | maer = Rolande Le Borgne | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 36.57 | hedred = -3.42333333333 | ledred = 48.2841666667 | uk = 200 | ubi = 114 | ubr = 243 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.bretagnenet.com/mael_carhaix/ Lec'hienn kêr] }} '''Mêl-Karaez''' ({{API|[ˈmɛːl kaˈʀɛːs]}}) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. [[Kanton Mêl-Karaez|Penn kanton]] e oa betek [[2015]]. == Ardamezioù == {| |- |[[Restr:Blason ville fr Maël-Carhaix.svg|110px]] |width="15px"| |''Rannet : ouzh kentañ en erminig e deir zreustell en gul ; ouzh eil en aour e leon en gul, krabanet ha teodet en glazur.'' |- |} == Istor == === {{XVIIvet kantved}} === * [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]: ** trubuilhoù a voe er barrez d'an [[23 a viz Gouere]] [[1675]]<ref>{{fr}}[[Yvon Garlan]] ha [[Claude Nières]], ''Les Révoltes bretonnes de 1675 - papier timbré et bonnets rouges'', Éditions Sociales, Pariz, 1975 (e [[galleg]]), pajenn 113</ref>, ** ar barrezianiz a roas o armoù — div fuzuilhenn ha daou-ugent, div bistolenn hag ur penn-bazh — d'ar person d'an [[18 a viz Gwengolo]] 1675 goude dibenn an emsavadeg<ref>{{fr}}Jean Lemoine, ''La révolte du papier timbré ou des Bonnets Rouges en Bretagne en 1675'', Pariz-Roazhon, 1898, pajennoù 323 ha 324 (e [[galleg]])</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 136 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,93 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=17230 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; mervel a reas pemp anezhe e [[Belgia]] e miz [[Eost]] [[1914]], e penn- kentañ ar brezel: d’an [[22 a viz Eost|22]] e [[Emgann Rossignol|Rossignol]] e voe lazhet ur c’horporal eus an [[2vet Rujumant Troadegiezh Trevadennel]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6010442 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>,ur soudard eus an [[47vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|47vet Rujumant Troadegiezh]] a voe lazhet e [[Falisolle]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6977934 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, daou soudard a yeas diwar wel en [[Ethe]], unan eus ar [[101vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|101vet Rujumant Troadegiezh]] <ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6982226 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref> hag unan eus ar [[14vet Rujumant Husarded (lu gall)|14vet Rujumant Husarded]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6345497 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, ur soudard eus an [[19vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|19vet Rujumant Troadegiezh]] a voe lazhet e [[Maissin]] d’an [[23 a viz Eost|23]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6977934 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>;d’an [[22 a viz Ebrel]] [[1915]] e voe lazhet e [[Boezinge]] e [[Flandrez]] [[Belgia]] ur soudard eus ar [[73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel (lu gall)|73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=909176 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 43 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. == Monumantoù ha traoù heverk == * Iliz katolik ''Sant Pêr''. * Monumant ar re varv, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=17230 Memorial Genweb]</ref>. == Douaroniezh == == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2500 |passo1=500 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=1919 |p2=2046 |p3=1832 |p4=1663 |p5=1613 |p6=1538 |p7=1512 |p8=1612 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == ===Tud bet ganet eno=== <gallery> Tombe de Glenmor à Maël-Carhaix.jpg|Bez Glenmor e bered ar gumun. </gallery> * [[Glenmor]], Milig ar Skañv e anv brezhonek, barzh ha kanour, bet ganet d'ar [[25 a viz Mezheven]] [[1931]] e Mêl-Karaez hag aet da anaon d'an [[18 a viz Mezheven]] [[1996]] e [[Kemperle]]. * [[Michel Priziac]], skrivagner gallek. == Brezhoneg == * Ur skol zivyezhek a zo eno abaoe [[2004]]. * E distro-skol 2024 e oa 53 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (38,2 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Kelenn]</ref>. == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Maël-Carhaix}} == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] qe93vckz7euigww35jjchm1s35tmv0z 0 17264 2188784 2186007 2026-04-25T12:00:23Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188784 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Perwenan | anvOfisiel = ''Penvénan'' | skeudenn = Port-Blanc Chapel Notre Dame 09801.jpg | alc'hwez = Chapel Porzh-Gwenn | ardamezioù = CoA br Perwenan.svg | bro = {{Bro-Dreger}} | departamant = {{Aodoù-an-Arvor}} | arondisamant = [[Arondisamant Lannuon|Lannuon]] | etrekumuniezh = [[Lannuon-Treger Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Treger ha Goueloù]] | kanton = [[Kanton Landreger|Landreger]] | maer = Denise Prud'homm | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 12.07 | hedred = -3.29361111111 | ledred = 48.8122222222 | uk = 45 | ubi = 0 | ubr = 92 | lec'hienn web = [http://www.ville-penvenan.com Ti-kêr] }} '''Perwenan''' (er vro, distaget {{IPA|[pɛr'we:nãn]}}), pe '''Penwenan''' (pelloc'h, distaget {{IPA|[pɛn'we:nãn]}}), a zo ur [[kumun c'hall|gumun]] eus [[Breizh]], en arvor [[Treger]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160304101930/http://www.viamichelin.fr/web/Cartes-plans/Carte_plan-Penvenan-22710-Cotes_d_Armor-France?strLocid=31NDJjM3YxMGNORGd1T0RFeE9BPT1jTFRNdU1qazFOalk9 Kartenn eus ar gumun]</ref>, e [[kanton Landreger]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == Perwenan zo ur gumun war lez [[Mor Breizh]]. ===Kumunioù amezek=== *Er c'hornôg : [[an Trevoù]], *Er reter : [[Plougouskant]], *Er mervent : [[Priel]], *Er su : [[Kamlez]], hag ur c'harter anvet Kerwenan e brezhoneg. ===Karterioù=== *[[Bugelez]] : kêriadenn hag aod, *Pelineg : bae, *[[Porzh-Gwenn]]. <gallery> Restr:PerwenanPorzh-Gwenn01.jpg|Porzh-Gwenn Restr:PerwenanPorzh-Gwenn02.jpg|Porzh-Gwenn </gallery> *E-tal Perwenan emañ [[Inizi Bugelez]] hag en o zouez emañ [[Gweltaz (enez)|Gweltaz]], [[Enez Ilieg]], [[Enez Varker|Marker]]... == Anv == === Stummoù skrivet === * Bernard Tanguy : '''Plebs Penvean''', Xvet-XIvet; '''Pennguenan''', 1160; '''eccl. de Penvennan''', 1163; '''eccl. S. Petri de Penguennan''', vers 1180; '''Penguenan''', 1228; '''Penguennan, Penvennan''', 1330; '''Penguenan''', fin XIVè s.; '''Penguennan''', 1464; '''Penvenan''', 1731 * Erwan Vallerie : '''Penguennan''', 1160; '''Penvennan''', 1163; '''Penguennan''', 1165; '''Peneguan''', 1188; '''Penvennan''', '''Penguennan''', 1330; '''Penguenan''', 1429, '''Penguennan''', 1516; '''Pla~guenon''', 1630; '''Penguenan''', 1636; '''Penvenant''', 1779 === Gerdarzh === War a seblant, diwar anv ul leanez Gwenan<ref>Bernard Tanguy, heuliet gant Hervé Abalain</ref>. == Ardamezioù == "''Geotet, e deir gebrenn en gul, eilet gant teir gwenanenn en aour; e gab en erminoù''"<ref name=":0">Ardamezioù kanus, gant ''gwenan'', hag n'o deus man da welout gant gerdarzh</ref> Hervez Froger & Pressensé ː "''Geotet, e gebrenn en argant, karget gant tri tintenn en gul an eil dreist egile, heuliet gant teir gwenanenn en aour; e gab en argant e bemp erminig"''<ref name=":0" /> Sturienn ː ''Nerz kalon bepred, douster ivez'' Aozer ː J.P. Fernandez. == Istor == Kavet e vez [[taol-vaen|taolioù-maen]] ha [[peulvan]]où er barrez. Degemeret e voe skrivagnerien veur enni ivez evel [[Anatol ar Braz]], difennet glad sevenadurel ar gumun ha hini [[Treger]] gantañ, ar c'hontadennoù hag ar mojennoù peurgetket, pe [[Jean Guéhenno]], eus an [[Akademiezh c'hall]], kement ha livourien ha sonerien, ha pennoù-bras zo eus ar Rezistañs ivez evel [[André Postel-Vinay]], [[Pierre Lefaucheux]], pe [[Marie-Hélène Lefaucheux]] c'hoazh, homañ ziwezhañ o kemer perzh en emdroadur gwir etrebroadel ar maouezed. === Brezel-bed kentañ === * [[Brezel-bed kentañ]] : 110 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, 13 e [[1914]], 35 e [[1915]], 17 e [[1916]], 16 e [[1917]] ha 29 er prantad [[1918]]-[[1922]]<ref name="Monumant ar re varv">Monumant ar re varv</ref>, d.l.e. 3,96% eus poblañs ar gumun e 1911. === [[Eil Brezel-bed]] === * 52 zen a varvas abalamour d'ar brezel<ref name="Monumant ar re varv"/>. *D'ar [[16 a viz C'hwevrer]] [[1943]] e voe diskaret gant an nijerezioù alaman ur [[B-17]]F eus an [[United States Air Force|US Army Air Force]], marilhet 42-2967 ha kodet PU-G, ha lesanvet "Shak Hak", er-maez da Borzh-Gwenn ha kollet e voe an 10 nijer a oa e bourzh. Ne voe ket adkavet o c'horfoù<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Cotes%20Armor/pertes_usaaf_cotes_armor.html Pertes usaaf]; lec'hiet er-maez da Borzh-Gwenn hervez ''Le Trégor'' 08.01.2015, p.6.</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == === An iliz katolik er bourk. === Diavez <gallery> Restr:PerwenanIlizkatolik.jpg </gallery> Diabarzh === Chapel Itron-Varia [[Porzh-Gwenn]] ({{XVIvet kantved}}) === ==== Diavez ==== <gallery> Restr:Penvenan. Port-Blanc. Chapelle. 1931.jpg|Porzh-Gwenn. Chapel. 1931 Restr:Penvenan. Port-Blanc. Visages de la Bretagne.jpg|Porzh-Gwenn. Visages de la Bretagne. 1944 Restr:PerwenanChapelIntron-Varia01.jpg Restr:PerwenanChapelIntron-Varia02.jpg Restr:PerwenanChapelIntron-Varia03.jpg Restr:Penvénan. Port-Blanc. Chapelle. Clocher-porte.gif|Porzh-Gwenn. Chapel. An tour hag an nor </gallery> ==== Diabarzh ==== <gallery> Restr:Penvenan. Port-blanc. Chapelle. Nef.jpg|Porzh-Gwenn. Chapel. Nev</gallery> === Kalvar e Porzh-Gwenn === <gallery> Restr:PerwenanKalvar.jpg </gallery> === Monumant ar re varv === <gallery> Restr:PerwenanMonumantarrevarv.jpg </gallery> == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 === {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=3000 |passo1=500 |passo2=100 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=2465 |p2=2508 |p3=2614 |p4=2450 |p5=2489 |p6=2434 |p7=2562 |p8=2589 |mammenn=EBSSA |bl9=2020|p9=2473}} == Tud == * [[Gwenc'hlan]], an diouganer, o chom e Porzh-Gwenn. * [[Anatol ar Braz]], dastumet gantañ meur a gontadenn er barrez. * [[Ambroise Thomas]], sonaozour. * [[Charles Lindbergh]], an nijer brudet, a zeuas da Enez Ilieg da chom e-pad tost bloaz, o tec'hout diouzh ar re a vec'h en-dro dezhañ er [[Stadoù-Unanet]] war-lerc'h skrapadenn ha muntr e vab. * [[Aldous Huxley]], skrivagner eus [[Breizh-Veur]], en doa un eil annez e kêriadenn Porzh-Gwenn ivez. * [[Alexis Carrel]], [[priz Nobel]] ar Vezegiezh ha perc'henn [[Gweltaz (enez)|Gweltaz]]. * [[Tina Weymouth]], kanourez ha sonerez gitar-boud ar strollad [[Talking Heads]]. ===Tud bet ganet eno=== * [[Jarl-Vari Guillois]], bet dibunet gantañ galv an [[18 a viz Mezheven]] [[1940]] e brezhoneg er BBC, [[27 a viz Mae]] [[1910]] e [[Porzh-Gwenn]]. ===Tud bet marvet eno=== * [[Jarl-Vari Guillois]], bet dibunet gantañ galv an 18 a viz Mezheven 1940 e brezhoneg er BBC, [[19 a viz Gouere]] [[1994]] e Porzh-Gwenn. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Acigne-d.jpg|80px]] |'''d'Acigné''', aotrounez Trogindi ː ''En erminoù e dreustell zivouedet en gul karget gant teir flourdilizenn en aour''. * Ger-ardamez : ''Neque terrent monstra''<ref>Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. 1890</ref> |- |[[Restr:De Baloré.gif|80px]] |'''de Balore''', aotrounez Kersaozon ''En sabel e c'hastell en aour a zri dour ivez en aour'' (GlB; PPC) |} == Brezhoneg == ===Ya d'ar brezhoneg=== * D’ar 16 a viz Genver 2007 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. ===Deskadurezh=== * Klasoù divyezhek stad a zo eno abaoe [[1999]]. * E distro-skol 2024 e oa 50 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (31,6 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek] </ref>. ===Krennlavarioù=== *(drouk) : ''Perwenan, lorc'hig voan Muioc'h a voged evit a dan''. *(jentiloc'h) : ''An tiez bras a Berwenan / Muioc'h a c'houloù evit a dan''. == Melestradurezh == <gallery> Restr:PerwenanMaerdi.jpg|Ar maerdi. </gallery> ==Darempredoù etrebroadel== ===Gevelliñ=== {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Ireland.svg|border|25px]] [[Iwerzhon]] | [[Caisleán an Chomair]] | 2000 |} ===Keveleriñ=== {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Niger.svg|border|25px]] [[Niger]] | [[Tabelot]] | 2006 |} == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Penvénan}} == Levrlennadur == * Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 * Régis de Saint-Jouan : ''Dictionnaire des communes. Département des Côtes-d'Armor. Eléments d'histoire et d'archéologie''. Conseil Général des Côtes d'Armor. Saint-Brieuc. 1990 * Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor''. Chasse-Marée. ArMen. 1992 * Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Perwenan]] avjiqasi4ts4godbf8zjqqt10r05ijq 0 17275 2188998 2108819 2026-04-25T13:28:24Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188998 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Plounerin | anvOfisiel = ''Plounérin'' | skeudenn = Manoir de Lesmoal - Plounérin.JPG | alc'hwez = Maner Lezoualc'h | ardamezioù = | bro = [[Bro-Dreger]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Lannuon|Lannuon]] | etrekumuniezh = [[Lannuon-Treger Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Treger ha Goueloù]] | kanton = [[Kanton Plouared|Plouared]] <small>(betek 2015)</small> <br /> [[Kanton Plistin|Plistin]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 22780 | maer = Patrick L'Héréec | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2026]] | gorread = 25.89 | hedred = -3.54 | ledred = 48.5675 | uk = 157 | ubi = 105 | ubr = 247 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.plounerin.fr/?lang=fr Ti-kêr] }} '''Plounerin''' zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Treger]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == * Plounerin he deus ar [[Gwig]] war he lez kreisteiz, ar [[Yar (stêr)|Yar]] war he lez kornog, ha gwazh Rosambo war he lez hanternoz. * Kumunioù amezek : [[Plufur]]; [[Lanvaeleg]]; [[Plounevez-Moedeg]]; [[Logivi-Plougraz]]; [[Plougraz]]; [[Gwerliskin]]; [[Plegad-Moezan]] == Anv == * ''B. Tanguy : Ploenerin'', fin XIVvet, 1425, 1444, 1453, 1537; ''Plounérin'', 1620. * ''Ploenerin'', 1425; ''Ploenerin'', 1434; ''Plounerin'', 1512; ''Plouenerin'', 1516; ''Plonerin'', 1630; ''Plouerin'', 1654 * Savet eo an anv diwar ar ger [[plou]] hag an anv [[Nerin]], marteze diwar [[Aneirin]]<nowiki/>Evit B. Tanguy, chom a ra Nerin ur gudenn. == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 90 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,93% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=757 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; d’an [[22 a viz Eost]] [[1914]] ez eas ur soudard eus ar gumun diwar wel e [[Fosses-la-Ville]] e [[Belgia]], en [[48vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|48vet Rujumant Troadegiezh]] e oa ha lazhet e voe pevar soudard all, unan en [[Ethe]] , soudard er [[103vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|103vet Rujumant Troadegiezh]] e oa<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=7169283 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, unan en [[Auvelais]], en [[71vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|71vet Rujumant Troadegiezh]] e oa<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6367828 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, unan e [[Maissin]], en [[19vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|19vet Rujumant Troadegiezh]] e oa<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5849949 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref> hag unan eus ar [[1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel]] e [[Emgann Rossignol|Rossignol]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=34450 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>;<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6381793 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. d’an [[22 a viz Ebrel]] [[1915]] ez eas ur soudard diwar wel e [[Boezinge]] e [[Flandrez]] [[Belgia]], en [[73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel (lu gall)|73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel]] e oa<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6586020 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas nav den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. == Monumantoù ha traoù heverk == === Enrollet an 31 Meurzh 1926 eo bet c'hwec'h monumant Plounerin === *Chapel ''Beaj Vat'' (1575-digor XVI^vet); ha chapel vihan en he gichen <gallery> Plounérin. Bon-Voyage. 1.jpg| Chapelle Notre-Dame de Bon-Voyage - Plounérin.JPG| Plounérin. Bon-Voyage. 3.jpg|</gallery> * Kalvar bered an iliz <gallery> Calvaire de Plounérin.JPG|</gallery> * ur groaz war hent Gwerliskin * Maner Lesmoal * Maner Keraez, er bourg <gallery>Restr:Manoir à Plounérin.JPG|</gallery> === Monumantoù all === * Chapel I.V ar Sklaerder (XVII^vet) * Chapel Kerigonan (XVIII^vet) * Maner Bruilleg <gallery> Plounérin. Bruillec. La Messelière. 1.jpg|La Messelière Plounérin. Bruillec. La Messelière. 2.jpg|</gallery> * Maner Kergoad <gallery>Plounérin. Kergoat. La Messelière.jpg|La Messelière </gallery> * Feunteunioù Sant Kirio, Sant Yann ar Rechoù (XVIII^vet), I.V Beaj-Mat * Maner Lezoualc'h * Iliz katolik ''Sant Nerin'', serret abaoe ur pennad mat, a oa bet kaoz da zistruj dre'n avani eo re zañjerus. Goude ur referendom er gumun ez eus bet divizet ober al labourioù ret evit he mirout. *''Beg ar C'hra'', anv-lec'h hag ostaleri brudet. *Roc'h ha Chapel Kirio. *Kroazioù Pont-Hir. <gallery>Plounérin. Pont-Hir. 1.jpg|</gallery> * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=22&id_source=757 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == == Melestradurezh == == Brezhoneg == * D'an 29 a viz Gouere [[2005]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. Da-heul ul labour kaset da benn gant [[Ofis ar Brezhoneg]] eo bet reizhet anvioù-lec'h Plounerin ha lakaet da stumm ofisiel nemetañ ar stummoù brezhoneg reizh, e [[2006]]. Cheñchet e voe an holl banelloù war ar maez. * D'ar 14 a viz Here [[2005]] e oa bet roet d'ar gumun al label [[Ya d'ar brezhoneg]] live 1. == Tud ganet e Plounerin == * [[Yann-Vari ar Yann]], barzh brezhonek ganet e Plounerin e [[1813]]. == Levroniezh == * {{fr}}Régis de Saint-Jouan : ''Dictionnaire des communes du département des Côtes d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie''. Conseil Général des Côtes d'Armor 1990 * {{fr}}Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification''. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992 * {{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus''. An Here. 1995 == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Plounérin}} * {{br}}[https://web.archive.org/web/20160307080226/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22227 Plounerin war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Treger]] rlfqhps6bkfzn8c5zcp05572rn0yq7f 0 17362 2189051 2188232 2026-04-25T22:45:03Z ~2026-25396-99 91152 /* Goude e varv */ 2189051 wikitext text/x-wiki {{Daveenn ebet}} {{databox}} '''Yann-Vari Perrot''' ([[3 a viz Gwengolo]] [[1877]]-[[12 a viz Kerzu]] [[1943]]) a oa ur [[beleg]] [[katolik]] hag ur skrivagner [[brezhonek]] hag a voe drouklazhet e [[1943]] e [[Skrigneg]]. Labouret en doa a-hed e vuhez evit ar [[brezhoneg]]. Rener ar gazetenn “[[Feiz ha Breiz]]” ha saver ar “[[Bleun-Brug]]” e oa. Hiziv eo brudet muioc'h abalamour d'an doare garv ma oa marvet eget d'al labour en doa graet evit ar brezhoneg hag e feiz<ref name="test">[http://fresques.ina.fr/ouest-en-memoire/fiche-media/Region00524/enklask-war-vuhez-ha-marv-yann-vari-perrot-enquete-sur-la-vie-et-la-mort-de-l-abbe-yann-vari-perrot.html "Lec'hienn l'Ouest en Mémoire"],</ref>. Dre ma oa [[emzivad]] e sine ''Minor Kerbrieg'' (M. K.) a-wechoù. == E vuhez == Ganet e voe Yann-Vari Perrot e [[Plouarzhel]] e ti labourerien-douar, Yann-Vari Perrot e oa anv e dad ha Loeiza 'n Eskob e vamm . Eizh miz e oa ar bugel pa varvas e vamm, ma voe [[desaverezh|desavet]] gant ur c'hoar d'e vamm-gozh, e Kerbrieg, e parrez [[Lanriware]], da gentañ, hag e Brendege, e [[Lokmaria-Plouzane]], da c'houde. D'e 11 vloaz ez eas Yann-Vari d'ar skolaj Gwengamp ma oa un eontr dezhañ, ar frer Agathange, o kelenn ennañ, pa voe c'hoant gant ar paotrig da vont da veleg. Pa voe 14 ez eas d'ober e studioù da [[kloerdi bihan Pontekroaz|gloerdi bihan Pontekroaz]], ha diwezhatoc'h da [[Kloerdi Bras Kemper|gloerdi bras Kemper]]. Beleget e voe d'ar [[25 a viz Gouere]] [[1903]]. Mont a reas da [[Kure|gure]] da [[Sant-Nouga]] e-pad dek vloaz. E miz Meurzh [[1914]] e voe kaset da gure da [[Sant-Tegoneg]], met e miz Eost e rankas mont d'ar [[brezel]]. [[Kravazh]]ataer e voe da gentañ, ha sekretour ur [[bredvezegiezh|bredvezeg]] da c'houde. E miz Genver [[1919]] e tistroas da Sant-Tegoneg gant ar Groaz a Vrezel ha, bloaz goude, e voe anvet da gure e [[Plougerne]], e-lec'h ma chomas dek vloaz. Pa glaskas adsevel ar Bleun Brug e 1920 e santas e oa ezhomm eus embann levrioù relijiel e brezhoneg. Kejañ a reas alies gant tud Walarn, [[Youenn Drezen]] a sachas eus e du e 1924, [[Roparz Hemon]], da-c'houde, pa voe [[Moulerezh ar C'hastell]], ti-moullañ [[Emgleo Sant Iltud]], krouet diwar e atiz, [[Gwalarn (kelaouenn)|Gwalarn]]. Moullet e veze ar gelaouenn gant an ti-moullañ-se ha [[Skrid ha Skeudenn]], an tiez-embann brestiz a glaske sevel levrioù brezhonek da-gentañ holl. E 1930 e voe anvet da berson ha kaset da [[Skrigneg]] en ur gumun bell ha digenvez, pa intente Eskob Kemper ha Leon lakaat diaesoc'h e oberioù evit difenn mennozhioù breizhek re splann. Drouklazhet e voe d'an 12 a viz Kerzu 1943 en ur vont da gas an [[nouenn]] en ur gêriadenn digenvez. E-pad pell e voe kevrinus anv an torfedour hag e abegoù, met e spurmanter anezho e amzerioù ar stourmoù ouzh ar [[Gouzalc'herezh|c'houzalc'herien alaman]]. == Obidoù == Lidet e voe obidoù war un ton bras d'ar 15 a viz Kerzu e iliz Skrigneg hag e voe interet e-kichen chapel Koad-Kev, pa voe deuet an eskob Duparc, un tri-ugentad veleien ha kalz a dud eus Breizh a-bezh. Dileuriet e voe [[André Dezarrois]] gant prefed Rannvro Vreizh, [[Jean Quenette]], hag e reas un brezegenn gañv ofisiel, goude hini eskob Kemper ha Per Mocaer. P. Mocaer a zisklêrias e brezhoneg : ''…Diou garantez a vage er bed-man : hini ar Feiz hag hini Breiz kemmesket o-diou en eur sert mod, ken en e galon, ken en e spered ma oant deuet da vezan nemet unan''. Sklaer-tre e voe meuleudioù An Aotrou Duparc a bouezas war servjoù kravazhaer en doe rentet ar beleg er brezel. Nac'hañ a reas André Dézarrois degas komzoù ofisiel hag e adkemeras re an eskob war vrogarouriezh ar mammvro a vage an den lazhet hag e obererezh speredel. Prezegennoù-kañv an eskob, Per Mocaer hag André Dézarrois a voe embannet e niverenn 1-1944 Feiz ha Breiz ne voe kaoz nemet eus Yann-Vari Perrot enni. == Ar brezhoneg== === Heñcher ar gloer kizidik ouzh ar yezh === Pa erruas Yann-Vari e [[Gwengamp]] e lavaras e eontr dezhañ : "Difennet eo komz brezhoneg er skolaj !" Sentiñ a reas ar c'hrennard, met kavout a reas direizh al lezenn. Adkavout a ra ar yezh er c'hloerdi. Beleien [[Breizh-Izel]] o doe ezhomm eus ar brezhoneg bemdez ha kentelioù brezhoneg a veze roet e kloerdioù ar brezhonegva, pa venne d'an Iliz katolik ober e gentelioù gant yezh a veze implijet e bro-mañ-bro. Bodañ a reas ar gloer hag ar veleien gar-o-yezh tro dro dezhañ en ur adsevel [[Kenvreuriez ar Brezoneg]] evit ma vo diorroet an deskadurezh kristen dre ar brezhoneg. E 1902 e kemeras perzh e Kendalc'h an Oberoù. Pep bloaz, etre 1885 ha 1908, e veze aozet ur seurt kendalc'h gant ar gloer o-unan. E Kloerdi bras Kemper, hag e voe darbennet gant ar vodadeg, pa embannas : ''Un ober sokial eo miridigezh ar brezhoneg hag an hengounioù mat staget outañ, rak ur moien da vont d'ar bobl eo ar brezhoneg…''<ref>"La conservation du breton et des bonnes traditions qui s'y rattachent est une œuvre sociale et le breton (…) un moyen d'action nécessaire pour aller au peuple"</ref><ref>Marie-Thérèse Cloître, ''« Séminaristes sociaux », « Séminaristes démocrates » : Le Cours ou la Conférence des Œuvres au grand séminaire de Quimper, 1885-1908''.</ref>. E 1911 e savas un embannadur nevez eus [[Buez ar Zent]], ur pikol levr, 917 pajenn ennañ, hag a reas berzh e meur a diegezh brezhonek. Dont a reas er-maez un embannadur azazaet evit lodenn vrezhonek [[Eskopti Sant-Brieg]], bloaz goude, a-drugarez da [[Erwan ar Moal]], piler ar gazetenn gristen, ''[[Kroaz ar Vretoned]]'', asamblez gant [[Frañsez Vallée]]. ===Feiz ha Breiz=== [[Restr:Perrot - Bue ar Zent - pajenn 907.jpg|dehou]] E Sant-Nouga e laboure kalz ar c'hure yaouank gant ar brezhoneg en ur aozañ ar patronaj e oa d'ar gureed ober war-dro dezho ha priziet e veze lakaat ar re yaouank c'hoari pezhioù-c'hoari berr kentelius. E 1907 e voe aotreet person Sant-Nouga, Frañsez Kardinal, mont da rener ar gelaouenn Feiz ha Breiz hag e resisas an eskob ma (vo aotreet) "an aotrou Perrot, kure, a laboura gant e berson". Pa kuitaas Sant-Nouga ar person, e penn 1907, ez eas Yann-Vari Perrot da rener e-unan<ref>''Feiz ha Breiz'', niv. 1-1944, Genver-C'hwevrer 1944, p. 7.</ref>. Er c'hloerdi e skrive pennadoù evit ar gazetenn vrezhonek ''Feiz ha Breiz''. E 1911 e teuas da vezañ rener ar gazetenn hag ober a ra war he zro betek e varv. Bep miz ec'h embanne ''Feiz ha Breiz'' keleier, pennadoù diwar-benn istor Breizh, kontadennoù ha kanaouennoù. Lennet e veze e 10 000 tiegezh e [[Leon]] hag e [[Kernev]]. ===Bleun Brug=== Pa komprene e voe diouer bras d'ar vrezhonegerien eus diduamantoù brezhonek a live dereat e savas ar c'hure yaouank ur strollad c'hoariva, [[Paotred Sant-Nouga]], hag e savas pezhioù-c'hoari evitañ. E kement parrez ma vo anvet e savas strolladoù c'hoariva : [[Paotred Sant-Tegoneg]], [[Paotred Mikael an Nobletz]], [[Paotred Skrignag]]. Merc'hed a oa er strolladoù-se, un dra nevez eo. Da-heul un abadenn gant Paotred Sant-Nouga e [[Kastell Keryann]] e savas Yann-Vari Perrot hag un nebeud pennoù bras ur gevarzhe nevez : ar [[Bleun-Brug]]. Difenn spered [[Breizh]] e oa pal ar Bleun Brug. Bep bloaz e veze gouelioù bras en ur barrez, ken un doare “[[Eisteddfod]]” ez eo gant oferenn ha gousperoù, prezegennoù kan ha c'hoariva ha tud a-viliadoù o tont eus Breizh-Izel a-bezh. Goude ehan ar brezel e lakaas ar Bleun Brug da adsevel, pa aozas gouelioù ar Bleun Brug e Kastell-Paol e 1920. ===Dastumer kanaouennoù-pobl=== Dastum a reas kanaouennoù-pobl e bastell-vro Goueled Leon. Kenskrivañ a reas gant merc'h-vihan Kervarker, p'he doe dastumet kanaouennoù ar vro-se ivezh. === Brouder evit lakaat war wel ar c'hentañ [[ti-embann brezhonek]], [[Emgleo Sant Iltud]] === O vezañ ma voe ur beleg e voe techet da bourveziñ traoù dereat ha kentelius da vezañ kinniget d'ar feizourien, ha d'ar yaouankañ anezho dreist-holl, e santas e c'hellfe lakaat da embann pezhioù-c'hoari berr ha buhezioù sent ivez, ar re-se tennet eus e pikol levr ''Buhez ar Sent''. E 1921 e kendrec'has darn pennadurezhioù ar Bleun-Brug sevel ar [[kevelouri|gevelouri]] evit en embann brezhonek, Emgleo Sant-Iltud, e anv<ref>Anv ofisiel : ''Société coopérative catholique d'Édition, de Propagande de la langue bretonne - Emgleo Sant-Iltud''. Mennad 2 ar statudoù : ''…lakaat da zont er-maez, prenañ ha gwerzhañ embannadurioù a bep seurt, kraflevrioù ha kelaouennoù e brezhoneg, dafarvpaper, traezoù arzel, skeudennoù-moul ha, diouzh an degouezh, plediñgant stalioù-levrioù brezhonek"" Arroudennet ha troet gant [[Jorj Abherve-Gwegen]]. E-barzh chabistr 2 ''E koun Youenn Drezen (1899-1972)'', Al Lanv, 2023, p. 42.</ref>. Staliet e voe e vurev e savadur ''Imprimerie de la presse libérale en Finistère'', anvadur ofisiel Moulerezh ar C'hastell e gêr gozh Brest. Goulenn a reas digant Youenn Drezen dont da gemer ur post [[skridaozerezh|skridaozer]] er [[Courrier du Finistère|C'hourrier du Finistère]] ha merour ar gevelouri embann asamblez. <ref>Goude un eskemm lizhiri e c'houlennas Yann-Vari Perrot digant Youenn Drezen da vont d'un emmziviz e Moulerezh ar C'hastell d'an 24 a viz Meurzh 1922 ha e krogas an danvez-kelaouenner da labourat enni d'an 18 a viz C'hwevrer 1924. E-barzh ''E koun Youenn Drezen''…, p. p. 45-46.</ref>. ==Ar politikerezh== ===Ar vroad=== [[Restr:Perrot - Bue ar Zent pajenn922.jpg|right|160 px]] Un amzer gaer eo ar « Belle Epoque » evit sevenadur Breizh. [[Theodore Botrel]] hag [[Anatol ar Braz]] a zo e-kreiz o brud. Skrivagnerien ampart a labour e brezhoneg: [[Frañsez Vallée]], [[Erwan ar Moal]], [[Job ar Bayon]], [[Yann-Ber Kalloc'h]], [[Ivon Krog]], [[Tangi Malmanche]] ... Al lezennoù a-enep an iliz a lak ar veleien da embann levriou ha kazetennoù. Skrivet int en ur brezhoneg kempenn ha n'eo ket e "brezhoneg beleg". Ur vroad eo Breizh evit an holl dud-se met n'int ket broadelourien. Krediñ a reont e ranker mirout sevenadur ar vro. ===Ar vroadelouriezh=== Ar gatoliked o deus un abeg mat evit difenn ar brezhoneg. An doareoù-bevañ nevez, ha digristen, a zeu gant ar galleg. Krediñ a reont e c'heller, gant ar brezhoneg, mirout an doareoù-bevañ kozh ha kristen. Kredenn kure yaouank Sant-Nouga eo ivez: "[[Ar Brezhoneg hag ar Feiz A zo breur ha c'hoar e Breizh]]." Buan, avat, e kas ar gudenn war dachenn ar politikerezh. Ur vro gatolik eo Breizh. Gouarnamant Pariz a vot lezennoù a-enep an iliz. Kontrol eo al lezennoù-se da sonjoù ar Vreizhiz. Dont a ra Yann-Vari Perrot da gredin e-rank ar Vreizhiz sevel o-unan al lezennoù evit Breizh. Dont a ra da vezañ broadelour eta. E vroadelouriezh a zo diskleriet fraezh en e destamant savet e-pad ar Brezel Bras. ===Breiz Atao=== Frankiz politikel Breizh a zo, dres, pal ar re yaouank a embann ar gazetenn « [[Breiz Atao]] » adalek 1918. Ganet int war-dro 1900 ha gwelet o deus [[Iwerzhon]] o c'hounit he frankiz. Laouen eo Yann-Vari Perrot o welout ar re yaouank o labourat hag o stourm evit frankiz politikel Breizh. E gouelioù ar « Bleun Brug » e tegemer tud « Breiz Atao » ha skolaerien « [[Ar Falz]] ». Labour ar re-mañ evit ar brezhoneg er skolioù-Stad a zo ur skouer evit ar skolioù kristen. Nec'het eo ar beleg gant un dra : lik eo « Breiz Atao ». Da be vad difenn Breizh hep difenn ar feiz ? Ha n'ez eus emsav broadelour ebet evit ar gristenien yaouank !<!-- Ha meneget eo komzoù YVP amañ ? --> ===1927=== Kavout a reas an diskoulm. E 1927 e kemmas reolieg ar Bleun-Brug. Palioù ar gevarzhe a oa difenn sevenadur Breizh hag ar feiz. Reiñ a ra ur pal nevez dezhi: labourat evit emrenerezh Breizh. Displijout a rae ar c'hemm-se da eskob Kemper-ha-Leon, an Aotrou [[Duparc]]. Hemañ a zifenne ouzh ar veleien labourat evit ar Bleun-Brug. Ret e voe da Yann-Vari Perrot dilezel ar politikerezh ha distreiñ d'ar sevenadur. ===Tabutoù=== Ne oa ket echu gant an tabutoù etre an eskob hag e berson broadelour. Lennet pizh e vez Feiz ha Breiz ha roll abadennoù ar Bleun Brug gant sekretourien an eskob. Sonjit 'ta ! E-pad Brezel Spagn emañ ar gatoliked e genou dirak [[Francisco Franco]]. Hemañ e oa difennour bras ar relijion en tu all d'ar [[Pireneoù]]. Ha setu Yann-Vari Perrot o tifenn Euskariz. Spontet e voe an Eskob. Person Skrignag a respontas dezhañ e oa kalz beleien euskarat o stourm a-enep Franco. ===Skrigneg=== Kalz beleien a oa da vare Yann-Vari Perrot. Ret e oa dezho gortoz pell a-raok bezañ anvet da berson. 53 bloaz e oa Yann-Vari Perrot. Poent e oa envel anezhañ e penn ur barrez. Daoust pelec'h e vo kaset ar beleg broadelour ? Kavout a reas an eskob an diskoulm. Kas a reas Yann-Vari Perrot da [[Skrignag]]. Ur barrez paour eus [[Menez Are]] e oa ha, dreist-holl, ur barrez e-lec'h ne c'houlenn ket an dud ali o ferson a-raok mont da votiñ. ==Yann-Vari Perrot e-kreiz e vrud== ===Ar pont=== Un den brudet eo Yann-Vari Perrot en [[Emsav]]. Darempredoù gant mistri-skol publik bodet gant Ar Falz e chome pa gave mat o oberezhioù evit ar brezhoneg er skol. Mont a reas da obidoù Yann Sohier e 1935, kerkoulz ha [[Marcel Cachin]]. Ur pont eo etre an amzer wechall hag an amzer da zont. Laouen eo yaouankiz Breiz Atao o kavout un den eus an Emsav kozh hag a gompren o mennozhioù. E labour pennek evit ar yezh a zo ur skouer evit difennerien yaouank ar brezhoneg. E feiz start e talvoudegezh ar frankiz politikel evit Breizh a zo ur skouer all. Ken darempredet eo presbital Skrigneg ha ma vo, diwezhatoc'h, ti Anjela Duval. Ur pont eo ivez etre ar Vreizhiz hag an Emsav. Bez emañ Yann-Vari Perrot e penn ar Bleun Brug ha Feiz ha Breiz. Anavezet eo e anv, hini ar gevarzhe hag hini ar gazetenn, gant milieroù a dud. ===An Eil Brezel-bed=== E-pad ar brezel e talc'h person Skrigneg da embann ''Feiz ha Breiz'', da aozañ gouelioù ar Bleun Brug ha da zaremprediñ an emsaverien. Kemmoù a zo er saviad politikel, pa ya [[Strollad Broadel Breizh (1931-1944)|P.N.B]] da vezañ ur strollad politikel kreñvoc'h, met gwelet re dost d'an ac'huberien alaman. En e benn emañ Remont Delaporte, ur broadelour kristen, hag a zo bet e penn ar Bleun Brug. Pa n'eus ket mui ar gureed yaouank aet d'ar brezel, kresket eo samm ar person kozh. Ret eo dezhañ lojañ Alamaned en e bresbital. Ne c'houlenne ket Skrignegiz ali o ferson evit votiñ ha n'int ket chalet gant ali Vichy pe Berlin kennebeut. Kalz anezho a zeu da vezañ stourmerien er strouezheg levezoned gant ar gomunourien. Disfiz o deus lod, pa welont tud n'anavezont ket da gaout ar person ===Ar bloavezh 1943=== E miz Even 1943, ec'h embannas Perrot un destenn anvet ''Karnel Katyn'' en e gelaouenn [[Feiz ha Breiz]]. Ur skrid enepkomunour a-grenn e oa, ha taolenniñ a rae [[lazhadeg Katyn]] ma voe lazhadeget Poloniz, prizonidi brezel anezho, gant al [[Lu Ruz]] dindan urzhioù [[Stalin]] er bloavezh 1940. En destenn e promet d'ar Vretoned e vijent aberzhet memes mod evel Poloniz ma vefe trec'h ar Soviediz er Brezel-Bed. Klasket e voe lazha~~ar beleg d'ar 25 a viz Du 1943, met un dro wenn e voe. D'an 12 a viz Kerzu 1943, eo bet enskrivet anv Perrot gant ur gleizenn war monumant ar re varv eus ar brezel bras, war blasen ar bourk ; pa oa o tont eus ur chapel, o vale en un hent don, e oe lazhet person Skrigneg gant ur tenner yaouank kefridiet gant pennadurezhioù an harzherezh komunour Penn ar Bed. ===Abegoù ar muntr goulakaet=== Meur a vartezeadenn a zo bet dispaket evit displegañ abegoù muntr Yann-Vari Perrot. Div zisplegadenn a zo bet : *Hervez kalz tud e Skrigneg eo bet lazhet ar person gant sponterien ar vro abalamour m'en dije roet harp d'an Alamaned. *Evit kalz tud en Emsav eo bet lazhet Perrot war urzh pennoù bras ar sponterezh e liamm gant Moskou. C'hoant o doa spontañ an emsaverien. Yann-Vari Perrot a oa doujet gant an holl, lazhañ anezhañ a oa skeiñ an holl, en o c'hreiz N'eus prouenn ebet eus kenlabour Yann-Vari Perrot gant an Alamaned nemet ar fed ma'z eo bet lazhet gant un den eus ar strouezheg. N'eus prouenn ebet da ziskouez e teue an urzh eus pennoù bras an harzerezh nemet efed marv Yann-Vari Perrot. Skoet eo bet Breizh a-bezh gantañ ha ne c’helle strouezheg Skrigneg kemer divizoù evit Breizh a-bezh. Ar gazetenn [[l'Heure Bretonne]], hini [[Strollad Broadel Breizh (1931-1944)|Strollad Broadel Breizh]] a savo meur a bennad war muntr Yann-vari Perrot, embannet e vezo ivez e zestamant dindan an titl''Ra chomo peb unan Breizhad. Dre holl, bepred, betek mervel!" oc'h adkemer ur frazenn eus an testamant''. ==Goude e varv== Ur c'hazetenner, [[Thierry Guidet]], en deus klasket dirouestlañ ar gudenn. Un dra hepken a zo anat, emezañ : biskoazh n'en doa labouret Yann-Vari Perrot gant an Alamaned. Lazhet e vije bet Yann-Vari Perrot abalamour da stad follentez ar speredoù en Breizh. En un tu ar re o tagañ ar bed breizhek, ha gante banniel ar gomunouriezh, levezonet gant Moskva, en tu arall tud troet war difenn o yezh diouzh dañjer bras ar mare-se hag a zo Bro-C'hall. Un enebiezh a savas etre Bretoned hag a oa broadelourien, a enep-bro c'hall ha Bretoned all, evit ar "mere patrie" hag a oa komunourien, pezh a reas d'an darempredoù bezañ kriz ha taer e 1943. Ar brezel a oa o ren e Skrigneg. Kalz eus paotred ha merc'hed ar strouezheg a oa marvet etre daouarn an Alamaned. Ret e oa dezho kavout an hini kablus, ha respont en un doare kalet ha kalz aesoc'h e oa lazhañ ur beleg broadelour eget tagañ an arme alouber. An Aotrou Perrot a oa person, - da lavarout eo enep-komunour, - ha broadelour breizhat, - da lavarout eo, war a greded, tost d'an Alamaned. Un dañjer e oa evit stourmerien ar strouezheg ha ret e oa lazhañ anezhañ. N'ouzer ket hiroc'h. Ur groaz-ruz a zo bet savet war al lerc'h m'edo bet drouklazhet an aotrou Perrot nebeut bloavezhioù war-lerc'h. Er bloavezh 1982 ez eo troc'het, nebeut mizioù da heul [[Front de libération de la Bretagne|Talbenn Dieubidigezh Breizh]] pe [[Front de libération de la Bretagne|FLB]] a zistruj ar mein-koun d'ar re varv e Skrigneg<ref name="test"/> . Abaoe ez eo bet adsavet ar groaz-ruz. 12 a viz Kerzu 1985 ez eo c'hoariet ur pezh-c'hoari war buhez Yann-Vari Perrot gant ar strollad c'hoariva en Brezhoneg [[Strollad ar Vro Bagan]] e Montroulez. Trouz a vo tro-dro d'ar pezh-c'hoari a-wechoù e vezo difennet<ref>https://web.archive.org/web/20160303212219/http://www.arvrobagan.fr/spip.php?article255.</ref> Ingal e vez lidet un devezh e koun Yann-Vari Perrot gant ar gevredigezh [[Unvaniezh Koad Kev]]. ==== Distruj bez Yann-Vari Perrot e 2018 ==== [[Restr:Koun al lun Fask e Koad kev.JPG|thumb|330px|Koun [[Lun Fask]] e Koad kev, en enor d'ar vroadelourien vreton, e [[2014]]. Bez Yann-Vari Perrot.]] D'ar sadorn [[31 a viz Meurzh]] [[2018]] e voa taolet evezh, gant ur Skrignagadez, e oa bet distrujet kroaz bez Yann-Vari Perrot<ref>https://abp.bzh/la-tombe-de-yann-vari-perrot-a-ete-profanee-44683</ref>. An deiz war-lerc'h e voe kavet luganioù skrivet gant pentur ruz war ar bez, ouzh [[Chapel Koad Kev]]. Al luganioù a zo reoù eus an tu kleiz pellañ hag a embann: ''FTP'', ''Menez Are enep faskour'', ''faskourien er maez''<ref>https://web.archive.org/web/20201202160015/http://7seizh.info/2018/04/02/scrignac-la-tombe-de-yann-vari-perrot-profanee-a-koat-keo/</ref>. Douget e voe klemm gant parrez [[Sant Herbod]], skourr [[eskopti Kemper]], hag unan all gant perc'hennerien ar bez<ref>https://www.argedour.bzh/scrignac-la-tombe-de-labbe-yann-vari-perrot-a-ete-profanee/</ref>{{,}}<ref>https://www.ouest-france.fr/bretagne/scrignac-29640/scrignac-la-tombe-de-l-abbe-perrot-profanee-5661288</ref>. Abaoe [[2024]] e vez aozet lidoù en e enor gant an [[David Aladalur | Tad Aldalur]], prezidant ar gevredigezh [[Hengoun, Feiz ha Breizh]]. == Oberennoù == [[File:Perrot_-_Bue_ar_Zent_pajenn935.jpg |thumb| ]] ===Kanaouennoù ha kantikoù=== *''Gwerz hag istor Koatkeo'', Saint-Pol-de-Léon, Feiz ha Breiz, 1933, 23 p. * ''Soniou Feiz ha Breiz'', embannet e 1930 (120 pajenn) * ''Beleg da viken'', 1937, 3 p. ===Buhez ar Sent=== *''[[Buez ar Zent (1911)|Buez ar Zent]]'', Ar Gwaziou, [[Montroulez]], 1911, 917 p. *''[[Bue ar Zent (1912)|Bue ar Zent]]'', evit Eskopti Sant-Brieg ha Landreger, gant [[Erwan ar Moal|E. ar Moal]], Ar Gwaziou, [[Montroulez]], 1912, 955 pajenn. ===Pezhioù c'hoari=== *''[[Alanik al Louarn]]. Pe "n'euz den fin n'en deuz e goulz". Pez c'hoari plijadurus rimet e daou Arvest'', [[Brest]], Moullerez "Ar c'hourrier", [[1905]], 104 p. Savet diwar ar pezh gallek "[[La Farce de maître Pathelin]]". *''[[Ar C'hornandoned]]'', Imprimerie Simon, [[Roazhon]], [[1907]]. C'hoari farsus. 42 bajenn. *''[[Dragon Sant Paol]]'', Imprimerie Simon, [[Roazhon]], [[1907]]. Drama e gwerzennoù. 95 pajenn. *[[Job ar Bayon]], ''Dizro an dianket Keriolet'', savet gant J. ar Bayon, lakaet e brezhoneg Leon gant Perrot, Ti-embann Simon, Roazhon, [[1908]], 15 p. *''Mouez ar goad'', savet gant , lakaet e brezhoneg Leon gant Perrot, Le Goaziou, Montroulez, [[1912]], 46 p. *''[[An Aotrou Kerlaban]]'', [[1922]]. Savet diwar [[Molière]] ''Monsieur de Pourceaugnac''. *''Eun Nozveziad reo gwenn'', savet gant R. G. Berry, troet e brezhoneg diwar kembraeg gant Y.-V. Perrot ha Geraint Dyfnallt Owen, Brest, Emgleo Sant-Iltud, [[1922]], 18 p. *''Yann Landevenneg'', savet gant François Cornou, lakaet e brezhoneg Leon gant Perrot, Brest, Emgleo Sant-Iltud, [[1924]], 151 p. *''[[E-tal ar poull]]'', Brest, Emgleo Sant-Iltud, [[1928]], 16 p., diwar ar pezh gallek ''La [[Farce du Cuvier]]''. *''En o eil bugaleach'', savet gant R. G. Berry, troet e brezhoneg diwar kembraeg gant Y.-V. Perrot ha Geraint Dyfnallt Owen, Brest, Moullerez ru ar C'hastell, [[1928]], 22 p. *''Ar Vamm'', diwar Betty Eynon Davies ha Kate Roberts (''Y Vam''), troet e brezhoneg diwar kembraeg gant Y.-V. Perrot et Meirion Dyfnallt Owen, Castell-Paol, éd. d’Arvor, [[1935]], 23 p. ===Goude e varv=== *''Nonik, ar filouter fin'', savet diwar [[Molière]], ''Les Fourberies de Scapin''. Meneget gant Lukian Raoul, hogen roud ebet eus embannadur ebet. *''Barzaz Bro-Leon'', kanaouennoù dastumet e [[Goueled Leon]] gant Yann-Vari Perrot, embannet gant [[Eva Guillorel]], [[Presses Universitaires de Rennes]], 2012, 605 p. {{ISBN|978-2-7535-2244-2}} == Enorioù== * Kroaz a Vrezel == Levrlennadur == * ''[https://bibliotheque.idbe.bzh/data/cle_250/Feiz_Ha_Breiz_1944_Genver_Chwevrer__.pdf En eñvor da Yann-Vari Perrot, hor mestr]''. Niverenn ispisial ''Feiz ha Breiz'', Genver-C'hwevrer 1944, 32 p. Enlinenn war an IDBE - Diazez Yann Fouere. * « 10^vet Bloavez maro an Ao. Perrot », ''Bleun-Brug'', niv. 66, kerzu 1953, 27 p. * [[Henri Poisson]], ''L'abbé Jean-Marie Perrot'', rakskrid gant [[François Falc'hun]], Roazhon, Plihon, [[1955]]. * [[Strollad ar Vro Bagan]], ''Yann-Vari Perrot - Istor ur pezh-c'hoari'', Embannadurioù Al Lanv, 1991. * [[Thierry Guidet]], ''Qui a tué Yann-Vari Perrot ?'', [[Coop Breizh]] ([[1997]]), {{ISBN|2-909924-84-X}}. * ''L'abbé Jean-Marie Perrot, fondateur du [[Bleun-Brug]]'', adembannet gant [[Unvaniezh Koad-Kev]] ([[1998]]). * [[Yvon Tranvouez]]. E-barzh "Actes du Colloque de l'université de Brest (2001) : ''Bretagne et identités régionales pendant la Seconde Guerre mondiale'' ", er . * [[Henri Fréville]], ''Archives secrètes de Bretagne, 1940-1944'', [[Ouest France]], [[2004]]. * [[Kristian Hamon]], ''Les nationalistes bretons sous l'occupation'', [[An Here]], 2001, {{ISBN|2-86843-224-7}} * [[Maoris ar C'hollo]], ''Stourm Yann-Vari Perrot en-dro d'ar Bleuñ-Brug''. E-barzh ''[[Al Liamm]]'', niv. 185, p.&nbsp;456. * [[Paskal ar Marc'heg]], ''Yann-Vari Perrot''. E-barzh ''[[Evit ar brezhoneg]]'', Genver 1994 * Yann Fournis, ''Le deuxième Emsav : des nationalistes bretons, en général et du Bezen Perrot, en particulier'', Institut d'études politiques de Toulouse, Mémoire 1994-1995. * [[Kristian Hamon]], ''Le Bezen Perrot : 1944, des nationalistes bretons sous l'uniforme allemand'', Yoran embanner, 2004 * Henri Poisson, ''Yann-Vari Perrot : l'abbé Jean-Marie Perrot, fondateur du Bleun Brug : 1877-1943'', eil embannadur kresket, Binic, Celtics chadenn, 2004, 463 p. * [[Éva Guillorel]], ''Barzaz Bro-Leon: une expérience inédite de collecte en Bretagne'', heuliet gant ar c'hanaouennoù dastumet gant Yann-Vari Perrot e enezeier ha Su Bro Leon, Roazhon, Presses universitaires de Rennes ; Brest, Centre de recherche bretonne et celtique, 2012, 605 p. {{ISBN|978-2-7535-2244-2}} * [[Françoise Morvan]], ''Miliciens contre maquisards : enquête sur un épisode de la Résistance en Bretagne'', Roazhon, Ouest-France, 2012, 505 p. * [[Youenn Caouissin]], ''Vie de l'abbé Yann-Vari Perrot : j'ai tant pleuré sur la Bretagne : un prêtre pour notre temps et nos patries'',Via romana, 2017, 508 p. * Youenn Caouissin, ''Yann-Vari Perrot, une âme pour la Bretagne'', kentskrid gant an Aotrou Raymond Centène, Via Romana/Éditions ar Gedour, 2021, 342 p.{{ISBN|978-2-37271-143-2}} == Adkemer er sevenadur == ===== Diell filmoù ===== * An Taol Lagad, ''Enklask war vuhez ha marv Yann-Vari Perrot'', gant [[Fañch Broudig]], 8 a viz Kerzu 1985 ===== C'hoariva ===== * Pezh c'hoari "Yann-Vari Perrot", [[Strollad ar Vro Bagan]], gant [[Goulc'han Kervella]], 12 a viz Kerzu 1985 Montroulez (kentañ wech c'hoariet) == Liammoù diavaez == *[https://web.archive.org/web/20130719171407/http://www.yvesfloch.org/perrot.htm Lec'hienn Yves Floc'h gant ur pennad brezhonek diwar-benn YV Perrot] *[https://web.archive.org/web/20180903142938/http://phase-iroise.fr/spip.php?article158 Yann-Vari Perrot - lec'hienn Phase-Iroise] *[http://precol.fr/PERROT-Jean-Marie-1877-1943 Lec'hienn Prêtres et religieux collecteurs] *[https://bibliotheque.diocese-quimper.fr/files/original/aff3e71bb4e026b3a5c56c4e282350e9.pdf Feiz ha Breiz, niv. Genver-C'hwevrer 1944, ''En eñvor da Yann-Vari Perrot, hor mestr''] ==Pennadoù kar== *[[Bezen Perrot]] * [[Emgleo Sant Iltud]] *[[Farce du Cuvier]] * [[Lazhadeg Katyn]] == Notennoù ha daveennoù == {{wikimammenn|Oberour:Yann-Vari Perrot}} {{DEFAULTSORT:Perrot, Yann-Vari}} [[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]] [[Rummad:Tud a relijion muntret]] [[Rummad:Beleien Breizh]] [[Rummad:Feiz ha Breiz]] [[Rummad:Bleun-Brug]] [[Rummad:Istor Breizh en XXvet kantved]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1877]] [[Rummad:Marvioù 1943]] [[Rummad:Yann-Vari Perrot]] [[Rummad:Broadelourien Breizh]] [[Rummad:Emsaverien Breizh]] bqz3am3igh56zkzyjwpjp3ybma9sukv 2189076 2189051 2026-04-25T23:52:12Z ~2026-25396-99 91152 /* Distruj bez Yann-Vari Perrot e 2018 */ 2189076 wikitext text/x-wiki {{Daveenn ebet}} {{databox}} '''Yann-Vari Perrot''' ([[3 a viz Gwengolo]] [[1877]]-[[12 a viz Kerzu]] [[1943]]) a oa ur [[beleg]] [[katolik]] hag ur skrivagner [[brezhonek]] hag a voe drouklazhet e [[1943]] e [[Skrigneg]]. Labouret en doa a-hed e vuhez evit ar [[brezhoneg]]. Rener ar gazetenn “[[Feiz ha Breiz]]” ha saver ar “[[Bleun-Brug]]” e oa. Hiziv eo brudet muioc'h abalamour d'an doare garv ma oa marvet eget d'al labour en doa graet evit ar brezhoneg hag e feiz<ref name="test">[http://fresques.ina.fr/ouest-en-memoire/fiche-media/Region00524/enklask-war-vuhez-ha-marv-yann-vari-perrot-enquete-sur-la-vie-et-la-mort-de-l-abbe-yann-vari-perrot.html "Lec'hienn l'Ouest en Mémoire"],</ref>. Dre ma oa [[emzivad]] e sine ''Minor Kerbrieg'' (M. K.) a-wechoù. == E vuhez == Ganet e voe Yann-Vari Perrot e [[Plouarzhel]] e ti labourerien-douar, Yann-Vari Perrot e oa anv e dad ha Loeiza 'n Eskob e vamm . Eizh miz e oa ar bugel pa varvas e vamm, ma voe [[desaverezh|desavet]] gant ur c'hoar d'e vamm-gozh, e Kerbrieg, e parrez [[Lanriware]], da gentañ, hag e Brendege, e [[Lokmaria-Plouzane]], da c'houde. D'e 11 vloaz ez eas Yann-Vari d'ar skolaj Gwengamp ma oa un eontr dezhañ, ar frer Agathange, o kelenn ennañ, pa voe c'hoant gant ar paotrig da vont da veleg. Pa voe 14 ez eas d'ober e studioù da [[kloerdi bihan Pontekroaz|gloerdi bihan Pontekroaz]], ha diwezhatoc'h da [[Kloerdi Bras Kemper|gloerdi bras Kemper]]. Beleget e voe d'ar [[25 a viz Gouere]] [[1903]]. Mont a reas da [[Kure|gure]] da [[Sant-Nouga]] e-pad dek vloaz. E miz Meurzh [[1914]] e voe kaset da gure da [[Sant-Tegoneg]], met e miz Eost e rankas mont d'ar [[brezel]]. [[Kravazh]]ataer e voe da gentañ, ha sekretour ur [[bredvezegiezh|bredvezeg]] da c'houde. E miz Genver [[1919]] e tistroas da Sant-Tegoneg gant ar Groaz a Vrezel ha, bloaz goude, e voe anvet da gure e [[Plougerne]], e-lec'h ma chomas dek vloaz. Pa glaskas adsevel ar Bleun Brug e 1920 e santas e oa ezhomm eus embann levrioù relijiel e brezhoneg. Kejañ a reas alies gant tud Walarn, [[Youenn Drezen]] a sachas eus e du e 1924, [[Roparz Hemon]], da-c'houde, pa voe [[Moulerezh ar C'hastell]], ti-moullañ [[Emgleo Sant Iltud]], krouet diwar e atiz, [[Gwalarn (kelaouenn)|Gwalarn]]. Moullet e veze ar gelaouenn gant an ti-moullañ-se ha [[Skrid ha Skeudenn]], an tiez-embann brestiz a glaske sevel levrioù brezhonek da-gentañ holl. E 1930 e voe anvet da berson ha kaset da [[Skrigneg]] en ur gumun bell ha digenvez, pa intente Eskob Kemper ha Leon lakaat diaesoc'h e oberioù evit difenn mennozhioù breizhek re splann. Drouklazhet e voe d'an 12 a viz Kerzu 1943 en ur vont da gas an [[nouenn]] en ur gêriadenn digenvez. E-pad pell e voe kevrinus anv an torfedour hag e abegoù, met e spurmanter anezho e amzerioù ar stourmoù ouzh ar [[Gouzalc'herezh|c'houzalc'herien alaman]]. == Obidoù == Lidet e voe obidoù war un ton bras d'ar 15 a viz Kerzu e iliz Skrigneg hag e voe interet e-kichen chapel Koad-Kev, pa voe deuet an eskob Duparc, un tri-ugentad veleien ha kalz a dud eus Breizh a-bezh. Dileuriet e voe [[André Dezarrois]] gant prefed Rannvro Vreizh, [[Jean Quenette]], hag e reas un brezegenn gañv ofisiel, goude hini eskob Kemper ha Per Mocaer. P. Mocaer a zisklêrias e brezhoneg : ''…Diou garantez a vage er bed-man : hini ar Feiz hag hini Breiz kemmesket o-diou en eur sert mod, ken en e galon, ken en e spered ma oant deuet da vezan nemet unan''. Sklaer-tre e voe meuleudioù An Aotrou Duparc a bouezas war servjoù kravazhaer en doe rentet ar beleg er brezel. Nac'hañ a reas André Dézarrois degas komzoù ofisiel hag e adkemeras re an eskob war vrogarouriezh ar mammvro a vage an den lazhet hag e obererezh speredel. Prezegennoù-kañv an eskob, Per Mocaer hag André Dézarrois a voe embannet e niverenn 1-1944 Feiz ha Breiz ne voe kaoz nemet eus Yann-Vari Perrot enni. == Ar brezhoneg== === Heñcher ar gloer kizidik ouzh ar yezh === Pa erruas Yann-Vari e [[Gwengamp]] e lavaras e eontr dezhañ : "Difennet eo komz brezhoneg er skolaj !" Sentiñ a reas ar c'hrennard, met kavout a reas direizh al lezenn. Adkavout a ra ar yezh er c'hloerdi. Beleien [[Breizh-Izel]] o doe ezhomm eus ar brezhoneg bemdez ha kentelioù brezhoneg a veze roet e kloerdioù ar brezhonegva, pa venne d'an Iliz katolik ober e gentelioù gant yezh a veze implijet e bro-mañ-bro. Bodañ a reas ar gloer hag ar veleien gar-o-yezh tro dro dezhañ en ur adsevel [[Kenvreuriez ar Brezoneg]] evit ma vo diorroet an deskadurezh kristen dre ar brezhoneg. E 1902 e kemeras perzh e Kendalc'h an Oberoù. Pep bloaz, etre 1885 ha 1908, e veze aozet ur seurt kendalc'h gant ar gloer o-unan. E Kloerdi bras Kemper, hag e voe darbennet gant ar vodadeg, pa embannas : ''Un ober sokial eo miridigezh ar brezhoneg hag an hengounioù mat staget outañ, rak ur moien da vont d'ar bobl eo ar brezhoneg…''<ref>"La conservation du breton et des bonnes traditions qui s'y rattachent est une œuvre sociale et le breton (…) un moyen d'action nécessaire pour aller au peuple"</ref><ref>Marie-Thérèse Cloître, ''« Séminaristes sociaux », « Séminaristes démocrates » : Le Cours ou la Conférence des Œuvres au grand séminaire de Quimper, 1885-1908''.</ref>. E 1911 e savas un embannadur nevez eus [[Buez ar Zent]], ur pikol levr, 917 pajenn ennañ, hag a reas berzh e meur a diegezh brezhonek. Dont a reas er-maez un embannadur azazaet evit lodenn vrezhonek [[Eskopti Sant-Brieg]], bloaz goude, a-drugarez da [[Erwan ar Moal]], piler ar gazetenn gristen, ''[[Kroaz ar Vretoned]]'', asamblez gant [[Frañsez Vallée]]. ===Feiz ha Breiz=== [[Restr:Perrot - Bue ar Zent - pajenn 907.jpg|dehou]] E Sant-Nouga e laboure kalz ar c'hure yaouank gant ar brezhoneg en ur aozañ ar patronaj e oa d'ar gureed ober war-dro dezho ha priziet e veze lakaat ar re yaouank c'hoari pezhioù-c'hoari berr kentelius. E 1907 e voe aotreet person Sant-Nouga, Frañsez Kardinal, mont da rener ar gelaouenn Feiz ha Breiz hag e resisas an eskob ma (vo aotreet) "an aotrou Perrot, kure, a laboura gant e berson". Pa kuitaas Sant-Nouga ar person, e penn 1907, ez eas Yann-Vari Perrot da rener e-unan<ref>''Feiz ha Breiz'', niv. 1-1944, Genver-C'hwevrer 1944, p. 7.</ref>. Er c'hloerdi e skrive pennadoù evit ar gazetenn vrezhonek ''Feiz ha Breiz''. E 1911 e teuas da vezañ rener ar gazetenn hag ober a ra war he zro betek e varv. Bep miz ec'h embanne ''Feiz ha Breiz'' keleier, pennadoù diwar-benn istor Breizh, kontadennoù ha kanaouennoù. Lennet e veze e 10 000 tiegezh e [[Leon]] hag e [[Kernev]]. ===Bleun Brug=== Pa komprene e voe diouer bras d'ar vrezhonegerien eus diduamantoù brezhonek a live dereat e savas ar c'hure yaouank ur strollad c'hoariva, [[Paotred Sant-Nouga]], hag e savas pezhioù-c'hoari evitañ. E kement parrez ma vo anvet e savas strolladoù c'hoariva : [[Paotred Sant-Tegoneg]], [[Paotred Mikael an Nobletz]], [[Paotred Skrignag]]. Merc'hed a oa er strolladoù-se, un dra nevez eo. Da-heul un abadenn gant Paotred Sant-Nouga e [[Kastell Keryann]] e savas Yann-Vari Perrot hag un nebeud pennoù bras ur gevarzhe nevez : ar [[Bleun-Brug]]. Difenn spered [[Breizh]] e oa pal ar Bleun Brug. Bep bloaz e veze gouelioù bras en ur barrez, ken un doare “[[Eisteddfod]]” ez eo gant oferenn ha gousperoù, prezegennoù kan ha c'hoariva ha tud a-viliadoù o tont eus Breizh-Izel a-bezh. Goude ehan ar brezel e lakaas ar Bleun Brug da adsevel, pa aozas gouelioù ar Bleun Brug e Kastell-Paol e 1920. ===Dastumer kanaouennoù-pobl=== Dastum a reas kanaouennoù-pobl e bastell-vro Goueled Leon. Kenskrivañ a reas gant merc'h-vihan Kervarker, p'he doe dastumet kanaouennoù ar vro-se ivezh. === Brouder evit lakaat war wel ar c'hentañ [[ti-embann brezhonek]], [[Emgleo Sant Iltud]] === O vezañ ma voe ur beleg e voe techet da bourveziñ traoù dereat ha kentelius da vezañ kinniget d'ar feizourien, ha d'ar yaouankañ anezho dreist-holl, e santas e c'hellfe lakaat da embann pezhioù-c'hoari berr ha buhezioù sent ivez, ar re-se tennet eus e pikol levr ''Buhez ar Sent''. E 1921 e kendrec'has darn pennadurezhioù ar Bleun-Brug sevel ar [[kevelouri|gevelouri]] evit en embann brezhonek, Emgleo Sant-Iltud, e anv<ref>Anv ofisiel : ''Société coopérative catholique d'Édition, de Propagande de la langue bretonne - Emgleo Sant-Iltud''. Mennad 2 ar statudoù : ''…lakaat da zont er-maez, prenañ ha gwerzhañ embannadurioù a bep seurt, kraflevrioù ha kelaouennoù e brezhoneg, dafarvpaper, traezoù arzel, skeudennoù-moul ha, diouzh an degouezh, plediñgant stalioù-levrioù brezhonek"" Arroudennet ha troet gant [[Jorj Abherve-Gwegen]]. E-barzh chabistr 2 ''E koun Youenn Drezen (1899-1972)'', Al Lanv, 2023, p. 42.</ref>. Staliet e voe e vurev e savadur ''Imprimerie de la presse libérale en Finistère'', anvadur ofisiel Moulerezh ar C'hastell e gêr gozh Brest. Goulenn a reas digant Youenn Drezen dont da gemer ur post [[skridaozerezh|skridaozer]] er [[Courrier du Finistère|C'hourrier du Finistère]] ha merour ar gevelouri embann asamblez. <ref>Goude un eskemm lizhiri e c'houlennas Yann-Vari Perrot digant Youenn Drezen da vont d'un emmziviz e Moulerezh ar C'hastell d'an 24 a viz Meurzh 1922 ha e krogas an danvez-kelaouenner da labourat enni d'an 18 a viz C'hwevrer 1924. E-barzh ''E koun Youenn Drezen''…, p. p. 45-46.</ref>. ==Ar politikerezh== ===Ar vroad=== [[Restr:Perrot - Bue ar Zent pajenn922.jpg|right|160 px]] Un amzer gaer eo ar « Belle Epoque » evit sevenadur Breizh. [[Theodore Botrel]] hag [[Anatol ar Braz]] a zo e-kreiz o brud. Skrivagnerien ampart a labour e brezhoneg: [[Frañsez Vallée]], [[Erwan ar Moal]], [[Job ar Bayon]], [[Yann-Ber Kalloc'h]], [[Ivon Krog]], [[Tangi Malmanche]] ... Al lezennoù a-enep an iliz a lak ar veleien da embann levriou ha kazetennoù. Skrivet int en ur brezhoneg kempenn ha n'eo ket e "brezhoneg beleg". Ur vroad eo Breizh evit an holl dud-se met n'int ket broadelourien. Krediñ a reont e ranker mirout sevenadur ar vro. ===Ar vroadelouriezh=== Ar gatoliked o deus un abeg mat evit difenn ar brezhoneg. An doareoù-bevañ nevez, ha digristen, a zeu gant ar galleg. Krediñ a reont e c'heller, gant ar brezhoneg, mirout an doareoù-bevañ kozh ha kristen. Kredenn kure yaouank Sant-Nouga eo ivez: "[[Ar Brezhoneg hag ar Feiz A zo breur ha c'hoar e Breizh]]." Buan, avat, e kas ar gudenn war dachenn ar politikerezh. Ur vro gatolik eo Breizh. Gouarnamant Pariz a vot lezennoù a-enep an iliz. Kontrol eo al lezennoù-se da sonjoù ar Vreizhiz. Dont a ra Yann-Vari Perrot da gredin e-rank ar Vreizhiz sevel o-unan al lezennoù evit Breizh. Dont a ra da vezañ broadelour eta. E vroadelouriezh a zo diskleriet fraezh en e destamant savet e-pad ar Brezel Bras. ===Breiz Atao=== Frankiz politikel Breizh a zo, dres, pal ar re yaouank a embann ar gazetenn « [[Breiz Atao]] » adalek 1918. Ganet int war-dro 1900 ha gwelet o deus [[Iwerzhon]] o c'hounit he frankiz. Laouen eo Yann-Vari Perrot o welout ar re yaouank o labourat hag o stourm evit frankiz politikel Breizh. E gouelioù ar « Bleun Brug » e tegemer tud « Breiz Atao » ha skolaerien « [[Ar Falz]] ». Labour ar re-mañ evit ar brezhoneg er skolioù-Stad a zo ur skouer evit ar skolioù kristen. Nec'het eo ar beleg gant un dra : lik eo « Breiz Atao ». Da be vad difenn Breizh hep difenn ar feiz ? Ha n'ez eus emsav broadelour ebet evit ar gristenien yaouank !<!-- Ha meneget eo komzoù YVP amañ ? --> ===1927=== Kavout a reas an diskoulm. E 1927 e kemmas reolieg ar Bleun-Brug. Palioù ar gevarzhe a oa difenn sevenadur Breizh hag ar feiz. Reiñ a ra ur pal nevez dezhi: labourat evit emrenerezh Breizh. Displijout a rae ar c'hemm-se da eskob Kemper-ha-Leon, an Aotrou [[Duparc]]. Hemañ a zifenne ouzh ar veleien labourat evit ar Bleun-Brug. Ret e voe da Yann-Vari Perrot dilezel ar politikerezh ha distreiñ d'ar sevenadur. ===Tabutoù=== Ne oa ket echu gant an tabutoù etre an eskob hag e berson broadelour. Lennet pizh e vez Feiz ha Breiz ha roll abadennoù ar Bleun Brug gant sekretourien an eskob. Sonjit 'ta ! E-pad Brezel Spagn emañ ar gatoliked e genou dirak [[Francisco Franco]]. Hemañ e oa difennour bras ar relijion en tu all d'ar [[Pireneoù]]. Ha setu Yann-Vari Perrot o tifenn Euskariz. Spontet e voe an Eskob. Person Skrignag a respontas dezhañ e oa kalz beleien euskarat o stourm a-enep Franco. ===Skrigneg=== Kalz beleien a oa da vare Yann-Vari Perrot. Ret e oa dezho gortoz pell a-raok bezañ anvet da berson. 53 bloaz e oa Yann-Vari Perrot. Poent e oa envel anezhañ e penn ur barrez. Daoust pelec'h e vo kaset ar beleg broadelour ? Kavout a reas an eskob an diskoulm. Kas a reas Yann-Vari Perrot da [[Skrignag]]. Ur barrez paour eus [[Menez Are]] e oa ha, dreist-holl, ur barrez e-lec'h ne c'houlenn ket an dud ali o ferson a-raok mont da votiñ. ==Yann-Vari Perrot e-kreiz e vrud== ===Ar pont=== Un den brudet eo Yann-Vari Perrot en [[Emsav]]. Darempredoù gant mistri-skol publik bodet gant Ar Falz e chome pa gave mat o oberezhioù evit ar brezhoneg er skol. Mont a reas da obidoù Yann Sohier e 1935, kerkoulz ha [[Marcel Cachin]]. Ur pont eo etre an amzer wechall hag an amzer da zont. Laouen eo yaouankiz Breiz Atao o kavout un den eus an Emsav kozh hag a gompren o mennozhioù. E labour pennek evit ar yezh a zo ur skouer evit difennerien yaouank ar brezhoneg. E feiz start e talvoudegezh ar frankiz politikel evit Breizh a zo ur skouer all. Ken darempredet eo presbital Skrigneg ha ma vo, diwezhatoc'h, ti Anjela Duval. Ur pont eo ivez etre ar Vreizhiz hag an Emsav. Bez emañ Yann-Vari Perrot e penn ar Bleun Brug ha Feiz ha Breiz. Anavezet eo e anv, hini ar gevarzhe hag hini ar gazetenn, gant milieroù a dud. ===An Eil Brezel-bed=== E-pad ar brezel e talc'h person Skrigneg da embann ''Feiz ha Breiz'', da aozañ gouelioù ar Bleun Brug ha da zaremprediñ an emsaverien. Kemmoù a zo er saviad politikel, pa ya [[Strollad Broadel Breizh (1931-1944)|P.N.B]] da vezañ ur strollad politikel kreñvoc'h, met gwelet re dost d'an ac'huberien alaman. En e benn emañ Remont Delaporte, ur broadelour kristen, hag a zo bet e penn ar Bleun Brug. Pa n'eus ket mui ar gureed yaouank aet d'ar brezel, kresket eo samm ar person kozh. Ret eo dezhañ lojañ Alamaned en e bresbital. Ne c'houlenne ket Skrignegiz ali o ferson evit votiñ ha n'int ket chalet gant ali Vichy pe Berlin kennebeut. Kalz anezho a zeu da vezañ stourmerien er strouezheg levezoned gant ar gomunourien. Disfiz o deus lod, pa welont tud n'anavezont ket da gaout ar person ===Ar bloavezh 1943=== E miz Even 1943, ec'h embannas Perrot un destenn anvet ''Karnel Katyn'' en e gelaouenn [[Feiz ha Breiz]]. Ur skrid enepkomunour a-grenn e oa, ha taolenniñ a rae [[lazhadeg Katyn]] ma voe lazhadeget Poloniz, prizonidi brezel anezho, gant al [[Lu Ruz]] dindan urzhioù [[Stalin]] er bloavezh 1940. En destenn e promet d'ar Vretoned e vijent aberzhet memes mod evel Poloniz ma vefe trec'h ar Soviediz er Brezel-Bed. Klasket e voe lazha~~ar beleg d'ar 25 a viz Du 1943, met un dro wenn e voe. D'an 12 a viz Kerzu 1943, eo bet enskrivet anv Perrot gant ur gleizenn war monumant ar re varv eus ar brezel bras, war blasen ar bourk ; pa oa o tont eus ur chapel, o vale en un hent don, e oe lazhet person Skrigneg gant ur tenner yaouank kefridiet gant pennadurezhioù an harzherezh komunour Penn ar Bed. ===Abegoù ar muntr goulakaet=== Meur a vartezeadenn a zo bet dispaket evit displegañ abegoù muntr Yann-Vari Perrot. Div zisplegadenn a zo bet : *Hervez kalz tud e Skrigneg eo bet lazhet ar person gant sponterien ar vro abalamour m'en dije roet harp d'an Alamaned. *Evit kalz tud en Emsav eo bet lazhet Perrot war urzh pennoù bras ar sponterezh e liamm gant Moskou. C'hoant o doa spontañ an emsaverien. Yann-Vari Perrot a oa doujet gant an holl, lazhañ anezhañ a oa skeiñ an holl, en o c'hreiz N'eus prouenn ebet eus kenlabour Yann-Vari Perrot gant an Alamaned nemet ar fed ma'z eo bet lazhet gant un den eus ar strouezheg. N'eus prouenn ebet da ziskouez e teue an urzh eus pennoù bras an harzerezh nemet efed marv Yann-Vari Perrot. Skoet eo bet Breizh a-bezh gantañ ha ne c’helle strouezheg Skrigneg kemer divizoù evit Breizh a-bezh. Ar gazetenn [[l'Heure Bretonne]], hini [[Strollad Broadel Breizh (1931-1944)|Strollad Broadel Breizh]] a savo meur a bennad war muntr Yann-vari Perrot, embannet e vezo ivez e zestamant dindan an titl''Ra chomo peb unan Breizhad. Dre holl, bepred, betek mervel!" oc'h adkemer ur frazenn eus an testamant''. ==Goude e varv== Ur c'hazetenner, [[Thierry Guidet]], en deus klasket dirouestlañ ar gudenn. Un dra hepken a zo anat, emezañ : biskoazh n'en doa labouret Yann-Vari Perrot gant an Alamaned. Lazhet e vije bet Yann-Vari Perrot abalamour da stad follentez ar speredoù en Breizh. En un tu ar re o tagañ ar bed breizhek, ha gante banniel ar gomunouriezh, levezonet gant Moskva, en tu arall tud troet war difenn o yezh diouzh dañjer bras ar mare-se hag a zo Bro-C'hall. Un enebiezh a savas etre Bretoned hag a oa broadelourien, a enep-bro c'hall ha Bretoned all, evit ar "mere patrie" hag a oa komunourien, pezh a reas d'an darempredoù bezañ kriz ha taer e 1943. Ar brezel a oa o ren e Skrigneg. Kalz eus paotred ha merc'hed ar strouezheg a oa marvet etre daouarn an Alamaned. Ret e oa dezho kavout an hini kablus, ha respont en un doare kalet ha kalz aesoc'h e oa lazhañ ur beleg broadelour eget tagañ an arme alouber. An Aotrou Perrot a oa person, - da lavarout eo enep-komunour, - ha broadelour breizhat, - da lavarout eo, war a greded, tost d'an Alamaned. Un dañjer e oa evit stourmerien ar strouezheg ha ret e oa lazhañ anezhañ. N'ouzer ket hiroc'h. Ur groaz-ruz a zo bet savet war al lerc'h m'edo bet drouklazhet an aotrou Perrot nebeut bloavezhioù war-lerc'h. Er bloavezh 1982 ez eo troc'het, nebeut mizioù da heul [[Front de libération de la Bretagne|Talbenn Dieubidigezh Breizh]] pe [[Front de libération de la Bretagne|FLB]] a zistruj ar mein-koun d'ar re varv e Skrigneg<ref name="test"/> . Abaoe ez eo bet adsavet ar groaz-ruz. 12 a viz Kerzu 1985 ez eo c'hoariet ur pezh-c'hoari war buhez Yann-Vari Perrot gant ar strollad c'hoariva en Brezhoneg [[Strollad ar Vro Bagan]] e Montroulez. Trouz a vo tro-dro d'ar pezh-c'hoari a-wechoù e vezo difennet<ref>https://web.archive.org/web/20160303212219/http://www.arvrobagan.fr/spip.php?article255.</ref> Ingal e vez lidet un devezh e koun Yann-Vari Perrot gant ar gevredigezh [[Unvaniezh Koad Kev]]. ==== Distruj bez Yann-Vari Perrot e 2018 ==== [[Restr:Koun al lun Fask e Koad kev.JPG|thumb|330px|Koun [[Lun Fask]] e Koad kev, en enor d'ar vroadelourien vreton, e [[2014]]. Bez Yann-Vari Perrot.]] D'ar sadorn [[31 a viz Meurzh]] [[2018]] e voa taolet evezh, gant ur Skrignagadez, e oa bet distrujet kroaz bez Yann-Vari Perrot<ref>https://abp.bzh/la-tombe-de-yann-vari-perrot-a-ete-profanee-44683</ref>. An deiz war-lerc'h e voe kavet luganioù skrivet gant pentur ruz war ar bez, ouzh [[Chapel Koad Kev]]. Al luganioù a zo reoù eus an tu kleiz pellañ hag a embann: ''FTP'', ''Menez Are enep faskour'', ''faskourien er maez''<ref>https://web.archive.org/web/20201202160015/http://7seizh.info/2018/04/02/scrignac-la-tombe-de-yann-vari-perrot-profanee-a-koat-keo/</ref>. Douget e voe klemm gant parrez [[Sant Herbod]], skourr [[eskopti Kemper]], hag unan all gant perc'hennerien ar bez<ref>https://www.argedour.bzh/scrignac-la-tombe-de-labbe-yann-vari-perrot-a-ete-profanee/</ref>{{,}}<ref>https://www.ouest-france.fr/bretagne/scrignac-29640/scrignac-la-tombe-de-l-abbe-perrot-profanee-5661288</ref>. Abaoe [[2024]] e vez aozet lidoù en e enor gant an [[David Aldalur | Tad Aldalur]], prezidant ar gevredigezh [[Hengoun, Feiz ha Breizh]]. == Oberennoù == [[File:Perrot_-_Bue_ar_Zent_pajenn935.jpg |thumb| ]] ===Kanaouennoù ha kantikoù=== *''Gwerz hag istor Koatkeo'', Saint-Pol-de-Léon, Feiz ha Breiz, 1933, 23 p. * ''Soniou Feiz ha Breiz'', embannet e 1930 (120 pajenn) * ''Beleg da viken'', 1937, 3 p. ===Buhez ar Sent=== *''[[Buez ar Zent (1911)|Buez ar Zent]]'', Ar Gwaziou, [[Montroulez]], 1911, 917 p. *''[[Bue ar Zent (1912)|Bue ar Zent]]'', evit Eskopti Sant-Brieg ha Landreger, gant [[Erwan ar Moal|E. ar Moal]], Ar Gwaziou, [[Montroulez]], 1912, 955 pajenn. ===Pezhioù c'hoari=== *''[[Alanik al Louarn]]. Pe "n'euz den fin n'en deuz e goulz". Pez c'hoari plijadurus rimet e daou Arvest'', [[Brest]], Moullerez "Ar c'hourrier", [[1905]], 104 p. Savet diwar ar pezh gallek "[[La Farce de maître Pathelin]]". *''[[Ar C'hornandoned]]'', Imprimerie Simon, [[Roazhon]], [[1907]]. C'hoari farsus. 42 bajenn. *''[[Dragon Sant Paol]]'', Imprimerie Simon, [[Roazhon]], [[1907]]. Drama e gwerzennoù. 95 pajenn. *[[Job ar Bayon]], ''Dizro an dianket Keriolet'', savet gant J. ar Bayon, lakaet e brezhoneg Leon gant Perrot, Ti-embann Simon, Roazhon, [[1908]], 15 p. *''Mouez ar goad'', savet gant , lakaet e brezhoneg Leon gant Perrot, Le Goaziou, Montroulez, [[1912]], 46 p. *''[[An Aotrou Kerlaban]]'', [[1922]]. Savet diwar [[Molière]] ''Monsieur de Pourceaugnac''. *''Eun Nozveziad reo gwenn'', savet gant R. G. Berry, troet e brezhoneg diwar kembraeg gant Y.-V. Perrot ha Geraint Dyfnallt Owen, Brest, Emgleo Sant-Iltud, [[1922]], 18 p. *''Yann Landevenneg'', savet gant François Cornou, lakaet e brezhoneg Leon gant Perrot, Brest, Emgleo Sant-Iltud, [[1924]], 151 p. *''[[E-tal ar poull]]'', Brest, Emgleo Sant-Iltud, [[1928]], 16 p., diwar ar pezh gallek ''La [[Farce du Cuvier]]''. *''En o eil bugaleach'', savet gant R. G. Berry, troet e brezhoneg diwar kembraeg gant Y.-V. Perrot ha Geraint Dyfnallt Owen, Brest, Moullerez ru ar C'hastell, [[1928]], 22 p. *''Ar Vamm'', diwar Betty Eynon Davies ha Kate Roberts (''Y Vam''), troet e brezhoneg diwar kembraeg gant Y.-V. Perrot et Meirion Dyfnallt Owen, Castell-Paol, éd. d’Arvor, [[1935]], 23 p. ===Goude e varv=== *''Nonik, ar filouter fin'', savet diwar [[Molière]], ''Les Fourberies de Scapin''. Meneget gant Lukian Raoul, hogen roud ebet eus embannadur ebet. *''Barzaz Bro-Leon'', kanaouennoù dastumet e [[Goueled Leon]] gant Yann-Vari Perrot, embannet gant [[Eva Guillorel]], [[Presses Universitaires de Rennes]], 2012, 605 p. {{ISBN|978-2-7535-2244-2}} == Enorioù== * Kroaz a Vrezel == Levrlennadur == * ''[https://bibliotheque.idbe.bzh/data/cle_250/Feiz_Ha_Breiz_1944_Genver_Chwevrer__.pdf En eñvor da Yann-Vari Perrot, hor mestr]''. Niverenn ispisial ''Feiz ha Breiz'', Genver-C'hwevrer 1944, 32 p. Enlinenn war an IDBE - Diazez Yann Fouere. * « 10^vet Bloavez maro an Ao. Perrot », ''Bleun-Brug'', niv. 66, kerzu 1953, 27 p. * [[Henri Poisson]], ''L'abbé Jean-Marie Perrot'', rakskrid gant [[François Falc'hun]], Roazhon, Plihon, [[1955]]. * [[Strollad ar Vro Bagan]], ''Yann-Vari Perrot - Istor ur pezh-c'hoari'', Embannadurioù Al Lanv, 1991. * [[Thierry Guidet]], ''Qui a tué Yann-Vari Perrot ?'', [[Coop Breizh]] ([[1997]]), {{ISBN|2-909924-84-X}}. * ''L'abbé Jean-Marie Perrot, fondateur du [[Bleun-Brug]]'', adembannet gant [[Unvaniezh Koad-Kev]] ([[1998]]). * [[Yvon Tranvouez]]. E-barzh "Actes du Colloque de l'université de Brest (2001) : ''Bretagne et identités régionales pendant la Seconde Guerre mondiale'' ", er . * [[Henri Fréville]], ''Archives secrètes de Bretagne, 1940-1944'', [[Ouest France]], [[2004]]. * [[Kristian Hamon]], ''Les nationalistes bretons sous l'occupation'', [[An Here]], 2001, {{ISBN|2-86843-224-7}} * [[Maoris ar C'hollo]], ''Stourm Yann-Vari Perrot en-dro d'ar Bleuñ-Brug''. E-barzh ''[[Al Liamm]]'', niv. 185, p.&nbsp;456. * [[Paskal ar Marc'heg]], ''Yann-Vari Perrot''. E-barzh ''[[Evit ar brezhoneg]]'', Genver 1994 * Yann Fournis, ''Le deuxième Emsav : des nationalistes bretons, en général et du Bezen Perrot, en particulier'', Institut d'études politiques de Toulouse, Mémoire 1994-1995. * [[Kristian Hamon]], ''Le Bezen Perrot : 1944, des nationalistes bretons sous l'uniforme allemand'', Yoran embanner, 2004 * Henri Poisson, ''Yann-Vari Perrot : l'abbé Jean-Marie Perrot, fondateur du Bleun Brug : 1877-1943'', eil embannadur kresket, Binic, Celtics chadenn, 2004, 463 p. * [[Éva Guillorel]], ''Barzaz Bro-Leon: une expérience inédite de collecte en Bretagne'', heuliet gant ar c'hanaouennoù dastumet gant Yann-Vari Perrot e enezeier ha Su Bro Leon, Roazhon, Presses universitaires de Rennes ; Brest, Centre de recherche bretonne et celtique, 2012, 605 p. {{ISBN|978-2-7535-2244-2}} * [[Françoise Morvan]], ''Miliciens contre maquisards : enquête sur un épisode de la Résistance en Bretagne'', Roazhon, Ouest-France, 2012, 505 p. * [[Youenn Caouissin]], ''Vie de l'abbé Yann-Vari Perrot : j'ai tant pleuré sur la Bretagne : un prêtre pour notre temps et nos patries'',Via romana, 2017, 508 p. * Youenn Caouissin, ''Yann-Vari Perrot, une âme pour la Bretagne'', kentskrid gant an Aotrou Raymond Centène, Via Romana/Éditions ar Gedour, 2021, 342 p.{{ISBN|978-2-37271-143-2}} == Adkemer er sevenadur == ===== Diell filmoù ===== * An Taol Lagad, ''Enklask war vuhez ha marv Yann-Vari Perrot'', gant [[Fañch Broudig]], 8 a viz Kerzu 1985 ===== C'hoariva ===== * Pezh c'hoari "Yann-Vari Perrot", [[Strollad ar Vro Bagan]], gant [[Goulc'han Kervella]], 12 a viz Kerzu 1985 Montroulez (kentañ wech c'hoariet) == Liammoù diavaez == *[https://web.archive.org/web/20130719171407/http://www.yvesfloch.org/perrot.htm Lec'hienn Yves Floc'h gant ur pennad brezhonek diwar-benn YV Perrot] *[https://web.archive.org/web/20180903142938/http://phase-iroise.fr/spip.php?article158 Yann-Vari Perrot - lec'hienn Phase-Iroise] *[http://precol.fr/PERROT-Jean-Marie-1877-1943 Lec'hienn Prêtres et religieux collecteurs] *[https://bibliotheque.diocese-quimper.fr/files/original/aff3e71bb4e026b3a5c56c4e282350e9.pdf Feiz ha Breiz, niv. Genver-C'hwevrer 1944, ''En eñvor da Yann-Vari Perrot, hor mestr''] ==Pennadoù kar== *[[Bezen Perrot]] * [[Emgleo Sant Iltud]] *[[Farce du Cuvier]] * [[Lazhadeg Katyn]] == Notennoù ha daveennoù == {{wikimammenn|Oberour:Yann-Vari Perrot}} {{DEFAULTSORT:Perrot, Yann-Vari}} [[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]] [[Rummad:Tud a relijion muntret]] [[Rummad:Beleien Breizh]] [[Rummad:Feiz ha Breiz]] [[Rummad:Bleun-Brug]] [[Rummad:Istor Breizh en XXvet kantved]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1877]] [[Rummad:Marvioù 1943]] [[Rummad:Yann-Vari Perrot]] [[Rummad:Broadelourien Breizh]] [[Rummad:Emsaverien Breizh]] 9yh65a9jt8hrsvns63s2a7hnr5r07rq 0 17366 2189096 2187516 2026-04-26T08:35:33Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2189096 wikitext text/x-wiki {{Labour zo}} {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Redon | anvYezh = ''Redon'' | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = ''Redon'' | skeudenn = Redon Vilaine.jpg | alc'hwez = Ar [[Gwilen]] e Redon. | ardamezioù = Blason ville fr Redon (Ille-et-Vilaine).svg | bro = {{Bro-Gwened}} | departamant = {{Il-ha-Gwilen}} | arondisamant = [[Arondisamant Redon|Redon]] <small>(''[[isprefeti]]'')</small> | kanton = [[Kanton Redon|Redon]] <small>(''[[pennlec'h]]'')</small> | etrekumuniezh = [[Redon tolpad-kêrioù]] <small>(sez)</small> | bro velestradurel = [[Bro Redon]] | cp = 35600 | maer = Pascal Duchêne | amzer-gefridi = [[2026]]-[[2032]] | gorread = 15.09 | hedred = -2.08361111111 | ledred = 47.6522222222 | uk = 12 | ubi = 0 | ubr = 73 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.redon.fr/ www.redon.fr] }} '''Redon''' zo ur gumun hag ur gêr e [[Breizh]], e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]]. Pennlec'h [[Kanton Redon]] hag [[Arondisamant Redon]] eo. == Douaroniezh == === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Redon''|norzh=[[Baen-Ballon]]|biz=[[Lokmaria-Redon]]|reter={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Gwilen]]''}},<br/>[[Sant-Nikolaz-an-Hent]]|su={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Oud (stêr)|Oud]]''}},<br/>[[Reoz]]|mervent={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Oud (stêr)|Oud]]''}},<br/>[[Sant-Yann-ar-Wern]]|gevred={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Gwilen]]''}},<br/>[[Sant-Nikolaz-an-Hent]]|gwalarn=[[Sant-Pereg]],<br/>{{Splannañ|#CCEAFF|''[[Oud (stêr)|Oud]]''}}}} == Anv == ;Stummoù skrivet * Erwan Vallerie ː ''Roton'', 832 ; ''Rothon'', 1089 ; ''Rothonum'', 1100 ; ''Rothenum'', 1449 ; ''Rothono'', 1453 ; ''Regidonum'', 1108. ;Gerdarzh Den ne oar a belec'h e teu an anv ''Redon''. N'eo ket liammet ouzh [[Roazhon]] (''Civitas Redonum''), a oa kêr-benn ar Redones, rak er-maez da diriad ar boblad-se e oa Redon<ref>{{fr}}Deroy, Louis & Mulon, Marianne. ''Dictionnaire de noms de lieux''. Paris : Le Robert, 1992, pp. 399 ha 401 {{ISBN|978-2-85036-195-1}}</ref>. == Ardamezioù == {| |- |''En glazur e lestr greet ha gwisket en argant war ur mor ivez en argant, e gab en argant karget gant pemp erminig en sabel.'' * Sturienn : ''Kear vihan brud vraz''<ref>{{br}}[https://web.archive.org/web/20210211053702/http://www.ofis-bzh.org/upload/Rapport%20Observatoire%202007.pdf Ofis ar Brezhoneg (p. 43)]</ref>{{,}}<ref>Abaoe [[1908]] e oa bet skrivet ouzh dremm an ti-kêr ; implij ar stumm leonek a oa bet graet a-ratozh dre c'hoant ar rannvroelourien da stagañ muioc'h c'hoazh Redon ouzh [[Breizh-Izel]]</ref>. |} == Istor == === Orin === * A-drugarez d'ar [[Gwilen]] e oa bet kreñv ar c'henwerzh en Arvor er [[Grennamzer]]. Chom a ra c'hoazh tiez kozh armatourien war ar porzh. === {{XIVvet kantved}} === * Er bloaz 1364 e voe diazezet chapeleniezh La Perche gant Raoulet d'Apremont, bet floc'h e-kerzh [[Emgann an Tregont|Emgann a Tregont]], hag e gwreg Julienne Soual. === {{XVvet kantved}} === * E 1449 e voe lakaet Redon da benn un eskopti, [[Eskopti Redon]], bet savet e miz Even ha diskaret e miz Kerzu<ref>{{fr}}B.A. Pocquet du Haut Jussé, "Les papes et les ducs de Bretagne", pajennoù 467 ha 468</ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Gant lezenn ar 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Redon da benn [[distrig Redon]]<ref>{{fr}}J. B. Duverger, ''Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat'', Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.106 </ref>. === {{XIXvet kantved}} === * [[1862]] : tizhet eo Redon gant an [[hent-houarn]]. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 209 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 3,12% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="MG">{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=4029 Monumant ar re varv - Memorial Genweb] </ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * D'an [[21 Mezheven|21 a viz Even]] [[1940]] e tegouezhas al lu [[Wehrmacht|alaman]] e Redon<ref>{{fr}}Archives départementales du Morbihan, ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', 2009, pajenn 24 </ref>. * Dieubet e voe Redon d'ar [[5 Eost|5 a viz Eost]] [[1944]] gant "Combat Command B" ar ''6th Armored Division'' eus lu [[SUA]]<ref>{{fr}} Eric Rondel, ''Les Américains en Bretagne'', p.142, Éditions Astoure, 2008 </ref>. * Mervel a reas 52 zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="MG" />. ==== [[Brezel Korea]] ==== * Lazhet e voe ur soudard e [[Munchi]] d'ar [[5 a viz Meurzh]] [[1951]]. Douaret e voe e Redon<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6696523 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== Broioù all ==== * [[TOE]] : daou vilour a varvas. == Darvoudoù-sport a bep seurt == * [[4 a viz Gouere]] [[2011]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2011|Tro Bro-C'hall]] etre [[Olonne-sur-Mer]] ([[Vañde]]) ha Redon ; trec'h eo [[Tyler Farrar]] ([[Stadoù Unanet]]). == Brezhoneg == * 15,1 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 389</ref>. Ur roll pouezus zo bet c'hoariet gant kêr Redon en istor ar brezhoneg. Ac'haleno e teu ar pep brasañ eus ar pezh a anavezer eus an [[henvrezhoneg]] a-drugarez da [[diellevr Redon]]. Unan eus an nebeud kêrioù eus Breizh-Uhel ganti ur ger-stur brezhonek eo Redon. === Ya d'ar brezhoneg === D'an 10 a viz Here 2008 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. [[Restr:Lise Sant Salver Redon.jpg|thumb|Lise Sant Salver Redon]] === Kelenn d'ar vugale === Kerkent ha votet al [[lezenn Deixonne]] e [[1951]] e voe digoret kentelioù brezhonek e lise prevez ar Salver e Redon. E-kerzh ar [[bloavezhioù 1970|bloavezhioù 70]] e veze kelennet istor ha sevenadurezh Breizh bep sizhun d'an holl liseidi e lise ar Salver. Er bloavezhioù [[1978]] ha [[1979]] e oa kentelioù brezhoneg gant [[Herve Frangeul]] eno ha, goude-se, gant [[Brigitte Corne]]. Herve Frangeul a ginnige ivez kentelioù istor ha yezh e lise publik Beaumont e dibenn ar bloavezhioù 1970. Goude-se e voe [[Fulup Lanoë]] a gelennas ar yezh eno e-kreiz ar [[bloavezhioù 1980|bloavezhioù 80]] kent na voe tro ar c'helenner [[Jean-Jacques Boisdron]] e lise Beaumont hag e skolaj publik Bellevue. E Redon eo bet o kelenn ivez [[Pierrick an Danteg]], [[Louis Lijour]], [[Jakez-Erwan Mouton]] ha [[Yann Duchet]]. E [[1988]] e oa bet goulennet gant kerent 62 bugel eus Redon ma vefe savet ur skol zivyezhek e kêr met ne voe nemet e [[1997]] ma voe aotreet digeriñ an hentad divyezhek kentañ. Berzh a reas hepdale. E distro-skol 2024 e oa enskrivet 121 skoliad er c'hlasoù divyezhek (12,6 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Ofis ar Brezhoneg]</ref> Un hentenn divyezhek a zo e [[Skolaj_ar_C'hleuz|Skolaj ar C'hleuz Sant Jozeb]] eus al live c'hwec'hvet betek al live trede. Desket e vez brezhoneg hag istor-douaroniezh dre ar brezhoneg. 24 bugel a oa en hentenniad er bloavezh 2017. {| |- bgcolor="#f2f2f2" ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:1.2em;"|Niver a vugale skoliet e klasoù divyezhek Redon |- valign="top" | {| class="wikitable sortable" |+ Er skolioù ! Bloavezh ! Skolioù publik Ar Gorriganed & Ar Chafotoù ! Skol gristen an Itron Varia ! sammad |- | 1997 | 23 | 0 | 23 |- | 1998 | 40 | 0 | 40 |- | 1999 | 52 | 0 | 52 |- | 2000 | 70 | 0 | 70 |- | 2001 | 74 | 49 | 123 |- | 2002 | 84 | 56 | 140 |- | 2003 | 90 | 66 | 156 |- | 2004 | 81 | 70 | 151 |- | 2005 | 74 | 77 | 150 |- | 2006 | 72 | 86 | 158 |- | 2007 | 76 | 97 | 173 |- | 2008 | 80 | 99 | 179 |- | 2009 | 67 | 110 | 177 |} | {| class="wikitable sortable" |+ Er skolajoù ! Bloavezh ! Skolaj publik Beaumont ! Skolaj prevez Ar C'hleuz Sant Jozeb ! Sammad |- | 2003 | 10 | 0 | |- | 2004 | | 0 | |- | 2005 | | 7 | |- | 2006 | | 9 | |- | 2007 | 24 | 15 | 39 |- | 2008 | 24 | 18 | 42 |- | 2016 | dianav | 20 | dianav |- | 2017 | dianav | 24 | dianav |- | 2018 | dianav | 25 | dianav |- | 2019 | dianav | | dianav |- | 2020 | dianav | | dianav |- | 2021 | dianav | | dianav |- | 2022 | dianav | | dianav |- | 2023 | dianav | 23 | dianav |- | 2024 | dianav | 21 | dianav |- | 2025 | dianav | 18 | dianav |- | 2026 | dianav | 16 | dianav |} |} === Kelenn d'an dud deuet === E [[1979]] e oa kentelioù [[brezhoneg]] e kreizenn sokial Redon gant ar gevredigezh [[Koun Nominoe]] hag e [[1983]] e voe krouet kleub ar vrezhonegerien evit bodañ ar yezherien a felle dezho eskemm e [[brezhoneg]] pe deskiñ lenn ha skrivañ. E [[1987]] e voe krouet ar gevredigezh [[Gwezenn]] gant [[Emile Granville]] evit kelenn ar yezh. Abaoe ez eus bet kentelioù dizehan e kêr bep bloaz. === Prizioù dazont ar brezhoneg === * E [[2009]] e oa bet roet da di-kêr Redon eil Priz dazont ar brezhoneg, rummad "Strollegezhioù" gant [[Ofis ar Brezhoneg]]<ref>{{br}}[https://web.archive.org/web/20160304224740/http://www.ofis-bzh.org/upload/actualite/fichier/bzh/278fichier.pdf Ofis ar Brezhoneg]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == === Savadurioù relijiel katolik === <gallery> Eglise Saint-Sauveur - Vue d'ensemble - Redon - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - APMH00034174.jpg Redon - église Saint-Sauveur (12).JPG Redon (35) Abbatiale Saint-Sauveur Extérieur 06.JPG Eglise Saint-Sauveur (ancienne basilique) - Tour clocher isolée, côté ouest - Redon - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - APMH00002297.jpg Redon (35) Abbatiale Saint-Sauveur - Intérieur - Peintures murales - 07.jpg </gallery> * Iliz [[abati Sant Salver|Abati ''ar Salver'']]. <gallery> Cloître et tour gothique de l'abbaye Saint-Sauveur de Redon.jpg Redon (35) Abbaye Saint-Sauveur Cloître 09.JPG </gallery> * Kloastr [[abati Sant Salver|Abati ''ar Salver'']]. === Brezelioù === ==== Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun ==== {| class = "wikitable" style="text-align:center" |+ ! Bro ! Niver a soudarded ! Anv |- |[[Skeudenn:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]] |1 |William Henry Kriehn<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=35236&dpt=35&idsource=990218&table=bp99 ''Lec'hienn memorialgenweb: Ganet e 1907, ezel eus ar Green Howards (Yorkshire Regiment) gant ar renk ''private'' (soudard kentañ renk), beziet e oa bet William Henry Kriehn d'ar 05/10/1939 e Redon e bered ar gumun, 32 vloaz e oa. Eric Blanchais en deus e notennet.''].</ref> |- | '''Hollad''' | '''1''' |} Soudard en [[Tirlu]] e oa. Marvet eo d'ar 5 a viz [[Here]] [[1939]] e-pad an [[Eil brezel-bed]]. <ref>{{en}}[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=2090374&mode=1 Commonwealth War Graves Commission]</ref>. ==== Monumant ar re varv ==== <gallery> Ille-Et-Vilaine Redon Parc Monument Morts 23022012 - panoramio.jpg Redon - Monument aux morts - dos.jpg </gallery> * Monumant ar re varv<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=4029 Memorial Genweb]</ref>. Dioueliet e voe d'ar [[1 a viz Du]] [[1921]]<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/33731/redon-place/ Université de Lille]</ref>. == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs abaoe 1793 === <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:700 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:10000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1793 text:1793 bar:1800 bar:1806 bar:1821 bar:1831 bar:1836 text:1836 bar:1841 bar:1846 bar:1851 bar:1856 bar:1861 text:1861 bar:1866 bar:1872 bar:1876 bar:1881 bar:1886 text:1886 bar:1891 bar:1896 bar:1901 bar:1906 bar:1911 text:1911 bar:1921 bar:1926 bar:1931 bar:1936 bar:1946 text:1946 bar:1954 bar:1962 bar:1968 bar:1975 bar:1982 text:1982 bar:1990 bar:1999 bar:2006 bar:2012 text:2012 PlotData= color:barra width:14 align:left bar:1793 from:0 till: 3549 bar:1800 from:0 till: 3783 bar:1806 from:0 till: 3777 bar:1821 from:0 till: 4183 bar:1831 from:0 till: 4504 bar:1836 from:0 till: 4506 bar:1841 from:0 till: 4606 bar:1846 from:0 till: 5303 bar:1851 from:0 till: 5882 bar:1856 from:0 till: 5471 bar:1861 from:0 till: 5943 bar:1866 from:0 till: 6064 bar:1872 from:0 till: 6131 bar:1876 from:0 till: 6446 bar:1881 from:0 till: 6537 bar:1886 from:0 till: 6428 bar:1891 from:0 till: 6929 bar:1896 from:0 till: 7034 bar:1901 from:0 till: 6935 bar:1906 from:0 till: 6681 bar:1911 from:0 till: 6699 bar:1921 from:0 till: 6640 bar:1926 from:0 till: 6718 bar:1931 from:0 till: 6698 bar:1936 from:0 till: 6565 bar:1946 from:0 till: 7401 bar:1954 from:0 till: 7869 bar:1962 from:0 till: 8876 bar:1968 from:0 till: 9363 bar:1975 from:0 till: 9649 bar:1982 from:0 till: 9170 bar:1990 from:0 till: 9260 bar:1999 from:0 till: 9499 bar:2006 from:0 till: 9601 bar:2012 from:0 till: 9305 </timeline> *Mammenn : {{fr}}[[EBSSA]]. == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}} {{DilennadBremañ |Deroù=[[2014]] |Anv=Pascal Duchêne |Strollad=Dehoù diseurt |Karg=Kelenner}} {{Dilennad |Deroù=[[2007]] |Penn=2014 |Anv=Vincent Bourguet |Strollad=UDI |Karg=Kelenner}} {{Dilennad |Deroù=[[2001]] |Penn=2007 |Anv=Jean-Michel Bollée |Strollad=Dehoù diseurt |Karg=Kuzulier departamant <small>(1995-2007)</small>}} {{Dilennad |Deroù=[[1995]] |Penn=2001 |Anv=[[Alain Madelin]] |Strollad=UDF |Karg=Kannad <small>(1978-2007)</small><br />Kuzulier departamant <small>(1994-1995)</small>}} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Buhez sevenadurel == * Gouel ar [[Kistin|c'histin]] (foar an Teillouse) e fin miz Here pep bloaz. E-pad foar an "Teillouse" e vez debret kistin krazet, ur meuz dibar eus Redon. Met klañv eo ar gwez kistin e Bro Redon. Digreskiñ a ra ar produiñ kistin abaoe 30 vloaz. * Gouel an [[Tolgenn aour|Dolgenn aour]] : gouel tonioù hengounel, kontadennoù ha sonerezh a [[Breizh-uhel|Vreizh-Uhel]]. E-pad ar gouel e vez kanet e galleg, gallaoueg ha brezhoneg ivez ([[kan ha diskan]]). * Bugale skol an Itron-Varia ha skolajidi ar C'hleuz o deus savet ur bladenn get Erwan Burban e 2006. Titl ar bladenn a zo "A benn dilun". * E Redon ez eus ur skol sonerezh klasel hag ur skol sonerezh hengounel (gant 500 skoliad e pep hini anezho). == Tud == === Tud istor Breizh === ==== Nevenoe ==== [[Restr:Straed_Nevenoe_e_Redon.jpg|thumb|Plakenn straed Nevenoe e Redon]] [[Nevenoe]] a oa rieg Breizh e [[819]]. Gounezet en deus e [[845]] [[Emgann Ballon|un emgann e Baen]] a-enep d'ar [[Franked]]. An Istorour [[Arthur De La Borderie]] en doa graet anezhañ : " Tad ar Vro ". E koun Nevenoe e oa bet savet un delwenn war plasenn an iliz e [[Baen]]. ==== Sant Konwoion ==== Savet e oa bet Redon en [[832]] gant [[Konwoion]]. Ar manac'h Konwoion en doa savet ivez un [[abati Sant Salver|abati]] hag un iliz etre [[842]] ha [[853]]. Un delwenn zo bet staliet e-tal skolaj Bellevue, war dosenn Beaumont. === Tud bet ganet eno === * [[1871]] : [[Arthur Bernède]], romantour gallek bet krouet meur a dudenn gantañ ([[Belphégor]], [[Judex]] ha [[Mandrin]] en o zouez). * [[1956]] : [[Philippe Chevallier]], fentigeller. === Tud bet marvet eno === * [[2015]] : [[Albert Poulain]], konter, kaner, dastumer. === Tud liammet ouzh ar gumun === * [[Jacques Pâris de Bollardière]], skoliad e Skolaj ar Salver adalek 1917 betek 1924. * [[Hervé Bazin]], skoliad er Salver. * [[Émile Granville]], bet prezidant Komite Gwernioù ha Stêrioù Bro-Redon ha Gwilen, bet prezidant [[Breizh Adunvan]], mouezh-aotreet [[Strollad Breizh]], eilmaer Redon e karg an aferioù sokial hag an [[diorren padus]]. === Ardamezeg ar familhoù === {| |- |[[Restr:Le_Bart.jpg|60px]] | :;Le Bart :''Mathieu'' († 1380), bet kañseller Breizh hag abad Redon. :''En glazur e leonparzh en argant''. |- |[[Restr:Guéguen_de_la_Villecolué.gif|60px]] | :;Guéguen :''Guillaume'' (†1506), kentañ kadoriad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|Kambr ar C'hontoù]] Breizh e 1485 ; abad Salver-Santel Redon ; eskob Noaned. :''En argant e wezenn-olivez c'heotet ; e grenn palefarzh en erminoù, karget gant div gadvouc'hal en gul lakaet en peul.'' |} == Liammoù etrebroadel == === Gevelliñ === {| class="wikitable" !Bro !Kêr !Abaoe |- |{{Alamagn}} |[[Goch]] |1974 |- |{{Bro-Saoz}} |[[Andover (Bro-Saoz)|Andover]] |1977 |} === Kevelouri === {| class="wikitable" !bro !kêr !abaoe |- |{{Roumania}} |[[Curtișoara]] |1990 |} == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Redon}}{{Wikeriadur}} * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20110208163518/http://www.redon.fr/ Lec'hienn web ar gumun] == Levrlennadur == * {{fr}} ''Contribution à l'enseignement de la langue bretonne dans le Pays de Redon; Unvaniezh ar Gelennerien Brezhoneg; bloavezhioù 1980, hep deiziad''. * {{fr}} Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù|bannoù=2}} [[Rummad:Redon|*]] [[Rummad:Eskopti Redon]] [[Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen]] [[Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth en Il-ha-Gwilen]] g7uivsxuy4qmk3y18c71xijiim7v79o 0 17420 2188842 2186548 2026-04-25T12:02:03Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188842 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Sant-Nazer | anvYezh = Saent-Nazaèrr | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = Saint-Nazaire | skeudenn = Saint-Nazaire.jpg | ardamezioù = Blason ville fr Saint-Nazaire (Loire-Atlantique) v2.svg | bro = {{Bro-Naoned}} | departamant = {{Liger-Atlantel}} | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Nazer|Sant-Nazer]] | etrekumuniezh = [[Tolpad-kêrioù Rannvro Sant-Nazer hag Aber]] | bro velestradurel = Tolpad-kêrioù Rannvro Sant-Nazer hag Aber | kanton = Pennlec'h tri c'hanton :<br/>[[Kanton Sant-Nazer-Kornôg|Sant-Nazer-Kornôg]] ;<br/>[[Kanton Sant-Nazer-Kreiz|Sant-Nazer-Kreiz]] ;<br/>[[Kanton Sant-Nazer-Reter|Sant-Nazer-Reter]] betek 2015, burev kreizenniñ kantonioù [[Kanton Sant-Nazer-Kornôg|Sant-Nazer-Kornôg]], [[Kanton Sant-Nazer-Kreiz|Sant-Nazer-Kreiz]] ha [[Kanton Sant-Nazer-Reter|Sant-Nazer-Reter]] abaoe 2015 | cp = 44600 | maer = David Samzun | amzer-gefridi = 2026-2032 | gorread = 46.79 | hedred = -2.208612 | ledred = 47.280556 | uk = 6 | ubi = 0 | ubr = 47 | lec'hienn web = [http://www.mairie-saintnazaire.fr/ www.mairie-saintnazaire.fr] }}'''Sant-Nazer''' a zo ur gêr hag ur porzh industriel a [[Vreizh]], e lez hanternoz [[aber]] al [[Liger]], e gevred ar vro hag e [[departamant]] al [[Liger-Atlantel]]. 69 993 annezad zo e [[2015]], trede brasañ unvez kêrel Breizh eo ivez gant 151 286 annezad e [[2014]]. Abalamour d'he bon splujerezioù e voe Sant-Nazer bombezet taer gant ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevredidi]] e-pad an [[Eil Brezel Bed]], o tistrujañ al lodenn vrasañ eus ar gêr. Ar gêr diwezhañ en Europa dieubet diouzh an Nazied eo. Hiziv eo ur pol lestrsaverezh hag aernijerezh a-bouez. Savet en deus [[Chanterioù an Atlanteg]], unan eus brasañ ar bed, listri veur evel an [[Normandie (lestr)|Normandie]], ar [[France (lestr)|France]], ar [[Queen Mary 2]] hag an [[Harmony of the Seas]]. ==Douaroniezh== * Ar stêr [[Brived]] a gember gant al [[Liger]] etre Sant-Nazer ha [[Mouster-al-Loc'h]]. === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Sant-Nazer''|gwalarn=[[Sant-Andrev-an-Doureier]]|norzh=[[Sant-Yoasin]], {{Splannañ|#CDE5B2|''[[Briver|Ar Briver]]''}}|biz=[[Trinieg]]|kornôg=[[Ar Baol-Skoubleg]], [[Pornizhan]]|reter=[[Trinieg]]|gevred={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Liger|Aber al Liger]]''}}, [[Sant-Brewenn]]|su={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Meurvor Atlantel]]''}}|mervent=[[Pornizhan]], {{Splannañ|#CCEAFF|''[[Meurvor Atlantel]]''}}|enklozadur=}} ==Anv== Dont a ra an anv eus ''[[Nazarius ha Celsus|Sant Nazer]]'' pe ''Nazarius'', merzher e [[Milano]], hag a vije bet degaset ur releg bennak anezhañ betek ar vro. * Erwan Vallerie (1995) ː '''Sanctus Nazarius de Sinnuario''', 1050; '''Sancto Nazario''', 1096 == Ardamezioù == {| |- |[[Restr:Blason ville fr Saint-Nazaire (Loire-Atlantique) v2.svg|100px]] | :''« En glazur e lestr greet en argant, war ur mor en argant ouzh beg, ar ouel karget gant un alc'hwez en sabel treustellet ; e gab en argant, karget gant pemp brizhenn en erminig en sabel, adkarget gant un alc'hwez ouzh kleiz en aour, treustellet, balirant war an erminigoù<ref>[[1910]] ; evit Froger & Pressensé : ''en gul ... war ur mor en glazur.''</ref> »'' *Sturienn : ''Aperit et nemo claudit'' ("Digeriñ a ra ha den ne serr")<ref>Tennet eus an [[Testamant Nevez]], [[Apokalips]], 3:7</ref> |} == Istor == ===[[Henamzer]]=== * Seblantout a ra Sant-Nazer bezañ ar gêr geltiek kozh Corbilo. Meneget eo anv ar porzh galian mojennel-mañ gant [[Piteas]] er {{Vvet}} kantved a-raok JK, ha war lerc'h gant [[Plinius an Henañ]]. * War tachenn pobl an [[Namneted]] e oa lec'hiet. ===[[Krennamzer]]=== Hervez an istorour [[Alain Bouchart]] ({{XVvet}} kantved) eo di e oa aet ar roue mojennel [[Brutus Breizh]] da ziazezañ e vroad nevez. === [[Dispac'h Gall]] === * Krouet e voe kumun Sant-Nazer e [[1790]] diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn [[Kanton Sant-Nazer]] hag e [[Bann Gwenrann]]. E [[1800]] e voe lakaet en [[Arondisamant Savenneg]]<ref>[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=33769 Cassini - EHESS - Fichenn kumun Sant-Nazer]</ref>. ===Greanteladur bras e-pad an {{XIXvet kantved|XIXvet}} hag an {{XXvet kantved}}=== * Ur porzh bras eo deuet da vezañ. Kalz stourmoù sokial zo bet ivez. * [[1857]]: tizhet eo '''Sant-Nazer''' gant an [[hent-houarn]]. === [[Brezel-bed kentañ]] === * Mervel a reas 1 280 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,34 % eus he foblañs e [[1911]]<ref>[http://lessoldatsdeloireinferieure.hautetfort.com/saint-nazaire/ Les soldats de Loire Inférieure – Dielloù an departamant]</ref>. * Daou vilour bet ganet e Sant-Nazer, Émile Le Pahun, korporal, ha Joseph Porcher, soudard, a voe fuzuilhet gant al lu gall e [[1916]]. ===[[Eil Brezel-bed]]=== '''[[1940]]''': * Miz [[Mezheven|Even]]: ** d'ar [[17 Mezheven|17]] e kouezhas ur c'harr-nij ''[[Heinkel 111]]'' ha d'an [[18 Mezheven|18]] e kouezhas ur c'harr-nij ''[[Junkers Ju 88]]'' eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') e Sant-Nazer<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Loire%20Atlantique/pertes_luftwaffe_loire_atlantique.html Pertes Luftwaffe]</ref>; ** an [[Alamagn|Alamaned]] a aloubas kêr d'ar [[21 Mezheven|21{{añ}}]]<ref name="Le Lancastria">[https://web.archive.org/web/20110916020136/http://www.lelancastria.com/Saint-Nazaire-avant-pendant-et.html Le Lancastria]</ref>. '''[[1941]]''': * Miz [[Genver]]: un diazezlec'h evit al [[lestr-spluj|listri-spluj]] a voe savet gant an [[Alamagn|Alamaned]]<ref name="Le Lancastria"/>. * Miz [[Meurzh]]: bombezet e voe ar porzh gant ar [[Royal Air Force]] d'an 10-11<ref>Eddy Florentin, ''Quand les Alliés bombardaient la France 1940-1945'', Embannadurioù Perrin, Dastumadenn Tempus, 2008, pajenn 35</ref>; * d'an [[13 Mae|13 a viz Mae]] e kouezhas ur c'harr-nij (''[[Bristol Blenheim]] IV'' marilhet U5997 ha kodet UX-?) eus [[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]] (''[[Royal Air Force]]''); serret e voe e dri nijour d'an [[Alamagn|Alamaned]]<ref name="Pertes RAF">[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Loire%20Atlantique/pertes_raf_loire_atlantique.html Pertes RAF]</ref>; * d'ar [[17 Gouere|17 a viz Gouere]] e kouezhas un nijerez (''[[Beaufort]] I'' marilhet AW189 ha kodet MW-X) eus [[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]] (''Royal Air Force'') e Sant-Nazer; mervel a reas he fevar nijour, tri anezhe a voe douaret [[Ar Baol-Skoubleg|er Baol-Skoubleg]], an hini all e [[Pornizh]]<ref name="Pertes RAF"/>. '''[[1942]]''': * dibenn miz [[Meurzh]] ([[27 Meurzh|27]]-[[28 Meurzh|28 a viz Meurzh]]) [[Oberiadenn Chariot]]; * d'ar [[20 Mae|20 a viz Mae]] e kouezhas un nijerez (''[[Vickers Wellington|Wellington II]]'' marilhet Z1141 ha kodet PM-?) eus [[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]] (''[[Royal Air Force]]'') e Sant-Nazer; pemp nijour a varvas, douaret e voent e bered [[Ar Baol-Skoubleg]]; an daou nijour all a voe serret gant an [[Alamagn|Alamaned]]<ref name="Pertes RAF"/>; * miz [[Du]]: d'an [[3 Du|3]] e kouezhas ur c'harr-nij (''[[Vickers Wellington|Wellington IV]]'' marilhet Z1421 ha kodet BH-V) eus [[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]] (''Royal Air Force'') e donvor Sant-Nazer; mervel a reas e bemp nijour, [[Polonia|Poloniz]] e oant holl, ne voe ket adkavet o c'horfoù<ref name="Pertes RAF"/>; d'an [[9 Du|9]] e kouezhas daou garr-nij ''[[B-17]]'' eus [[aerlu]] [[SUA]] (''[[United States Army Air Forces]]'') er mor nepell eus Sant-Nazer; lazhet e voe 16 nijour, tapet e voe unan gant an [[Alamagn|Alamaned]], an tri all a zeuas a-benn da achap; d'an [[20 Du|20]] e kouezhas un nijerez (''[[Vickers Wellington|Wellington IV]]'' marilhet Z1496 ha kodet SM-S) eus [[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]] (''[[Royal Air Force]]'') er mor nepell eus Sant-Nazer; mervel a reas he femp nijour, [[Polonia|Poloniz]] e oant holl, ne voe ket adkavet o c'horfoù<ref name="Pertes RAF"/>; d'an [[23 Du|23]] e kouezhas tri ''[[B-17]]'' all eus [[aerlu]] [[SUA]] (''[[United States Army Air Forces]]'') er mor, daou nepell eus Sant-Nazer, an trede hini en donvor, mervel a reas an 30 nijour<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Loire%20Atlantique/pertes_usaaf_loire_atlantique.html Pertes USAAF]</ref>. * bombezadegoù miz [[Du]]: bombezet e voe Sant-Nazer gant nijerezioù [[Boeing B-17 Flying Fortress|B-17]] eus an ''{{VIIIvet}} USAAF'' ([[United States Army Air Forces]]) d'an [[9 Du|9]], d'ar [[17 Du|17]], d'an [[18 Du|18]] ha d'an [[23 Du|23]], o fal a oa tagañ ar porzh d'ar 14 ha diazezlec'h al listri-spluj en taolioù all; teir nijerez a voe kollet d'an [[9 Du|9]] ha peder d'an [[23 Du|23]], hini ebet en tagadennoù all<ref>Eddy Florentin, ''Quand les Alliés bombardaient la France 1940-1945'', Embannadurioù Perrin, Dastumadenn Tempus, 2008, pajenn 106</ref>. D'an 9 e voe lazhet 186 den nann-soudard<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=51808dpt=44 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=44&id_source=51808 Memorial Genweb]</ref>. '''[[1943]]''': * miz [[C'hwevrer]] d'an [[28 C'hwevrer|28]] e kouezhas div nijerez (ul ''[[Avro Lancaster|Lancaster]] III'' marilhet ED467 ha kodet EA-E hag ul ''[[Avro Lancaster|Lancaster I]]'' marilhet R5913 ha kodet OL-G) eus [[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]] (''Royal Air Force'') e Sant-Nazer; mervel a reas o fevarzek nijour, douaret e voent e bered [[Ar Baol-Skoubleg]]<ref name="Pertes RAF"/>; * miz [[Meurzh]]:d'an [[13 Meurzh|13]] e kouezhas un nijerez (''[[Vickers Wellington|Wellington III]]'' marilhet BK516 ha kodet BH-K) eus [[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]] (''[[Royal Air Force]]'') e Sant-Nazer; mervel a reas he femp nijour, [[Polonia|Poloniz]] e oant holl<ref name="Pertes RAF"/>. * d'ar [[1 Mae|1 a viz Mae]] [[1943]] e voe bombezet Sant-Nazer gant nijerezioù [[Boeing B-17 Flying Fortress|B-17]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160304194141/http://archeosousmarine.net/vertigo.html Société Archéologie Maritime du Morbihan]</ref>. '''[[1944]]-[[1945]]''' * [[Sankenn Sant-Nazer]] a oa an dachenn bet dalc'het gant armeoù Alamagn betek diwezh an Eil Brezel-bed, en-dro da gêr Sant-Nazer. Dalc'het e oa bet gant an Alamaned evit gallout mirout an diazezlec'h listri-spluj. === {{XXIvet kantved}} === * Diskaret e voe kantonioù [[Kanton Sant-Nazer-Kornôg|Sant-Nazer-Kornôg]], [[Kanton Sant-Nazer-Kreiz|Sant-Nazer-Kreiz]] ha [[Kanton Sant-Nazer-Reter|Sant-Nazer-Reter]] e 2014 ha lodennet e voe Sant-Nazer etre daou ganton nevez, [[Kanton Sant-Nazer-1|Sant-Nazer-1]] ha [[Kanton Sant-Nazer-2|Sant-Nazer-2]]<ref>{{fr}} [http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000028661362 Décret n° 2014-243 du 25 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département de la Loire-Atlantique]</ref>. ===Darvoudoù-sport a bep seurt=== * [[4 a viz Gouere]] [[1958]] : 9{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1958|Tro Bro-C'hall]] etre [[Kemper]] ha Sant-Nazer ; trec'h eo [[André Darrigade]]. * [[5 a viz Gouere]] [[1958]] : loc'hañ a ra 10{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1958|Tro Bro-C'hall]] eus Sant-Nazer war-du [[Royan]] ([[Charente-Maritime]]). * [[30 a viz Mezheven]] [[1962]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1962|Tro Bro-C'hall]] etre [[Kemper]] ha Sant-Nazer ; trec'h eo [[Huub Zilverberg]] ([[Izelvroioù]]). * [[1añ a viz Gouere]] [[1962]] : loc'hañ a ra 8{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1962|Tro Bro-C'hall]] eus Sant-Nazer war-du [[Luçon]] ([[Vañde]]). * [[5 a viz Gouere]] [[1999]] : eil tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1999|Tro Bro-C'hall]] etre [[Challans]] ([[Vañde]]) ha Sant-Nazer ; trec'h eo [[Tom Steels]] ([[Belgia]]). * [[4 a viz Gouere]] [[2000]] : 4^re tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2000|Tro Bro-C'hall]] etre [[Naoned]] ha Sant-Nazer (a-benn d'an eur dre skipailh) ; trec'h eo [[Once]] ([[Spagn]]). == Brezhoneg == * 30,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 398</ref>. ==Skeudennoù an diazlec'h [[lestr-spluj|listri-spluj]] == <gallery> Skeudenn:Base sous-marine de Saint-Nazaire 04.JPG Skeudenn:Base sous-marine de Saint-Nazaire 02.JPG Skeudenn:Bundesarchiv Bild 101II-MW-6434-28, St. Nazaire, U-Boot einlaufend.jpg Skeudenn:Bundesarchiv Bild 101II-MW-6434-35, St. Nazaire, U-Boot einlaufend.jpg Skeudenn:Base ssmarin stnazaire.jpg Skeudenn:Bundesarchiv Bild 101I-719-0208-13A, Frankreich, Rommel auf Dach eines U-Boot-Bunkers.jpg Skeudenn:Bundesarchiv Bild 101II-MW-3747-30, St. Naziere, U-Bootbunker im Bau.jpg Skeudenn:Bundesarchiv Bild 101I-027-1495-18, Frankreich, U-Boot-Bunker.jpg </gallery> == Ekonomiezh == {| |[[Restr:Queen Mary 2 05 KMJ.jpg|thumb|180px|Ar [[Queen Mary 2]] savet e Sant-Nazer]] |} Diazezet eo ekonomiezh ar gêr war e [[Porzh Emren Naoned-Sant-Nazer|borzh]] : ezporzhiañ produioù oberiet met ivez ar servijoù. Ekonomiezh ar pesketa zo aet da get koulz lâret, ne chom nemet ul lestraz bihan. Sed amañ ar greanterezhioù pennañ : * [[lestrsaverezh]] : [[Chanterioù an Atlanteg]] (bremañ [[Aker Yards]]), bet savet ar morreder [[Queen Mary 2]] * [[aerlestrsaverezh]] : unan eus kreizennoù european [[Airbus]] zo enno. Labouradeg istorel ar SNCASO, ha war e lec'h ar SNIAS, an Aérospatiale ha goude [[Airbus]], zo lec'hiet e [[Penhoet]], e-kichen tout Chanterioù an Atlanteg. Ul labouradeg nevez oa savet e Gron er bloavezhioù 1980. * [[mekanikerezh]] gant ar [[SEMT Pielstick]], saver keflusker Diesel 4 amzer evit al listri, an trenioù hag ar produiñ tredan. Implijout a rae 670 den ar SEMT Pielstick e Sant-Nazer e 2006. * ar [[porzh]] : porzh kentañ Breizh an hini eo e framm [[Porzh Emren Naoned-Sant-Nazer]], ennañ ur termenva produioù boued, ur termenva metanlistri, termenva [[Elf]] e [[Donez]] ha kalz greanterezhioù all. Unan eus div sez [[Kambr Kenwerzh ha Greanterezh Naoned ha Sant-Nazer]] an hini eo. == Poblañs == ===Emdroadur ar boblañs abaoe 1800=== <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.5,0.5,0.9) ImageSize = width:950 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:80000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:20000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5000 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1800 text:1800 bar:1821 text:1821 bar:1831 text:1831 bar:1841 text:1841 bar:1851 text:1851 bar:1861 text:1861 bar:1872 text:1872 bar:1881 text:1881 bar:1891 text:1891 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1946 text:1946 bar:1954 text:1954 bar:1962 text:1962 bar:1968 text:1968 bar:1975 text:1975 bar:1982 text:1982 bar:1990 text:1990 bar:1999 text:1999 bar:2006 text:2006 bar:2011 text:2011 bar:2012 text:2012 bar:2013 text:2013 bar:2020 text:2020 PlotData= color:barra width:22 align:left bar:1800 from:0 till: 3316 bar:1821 from:0 till: 3204 bar:1831 from:0 till: 3789 bar:1841 from:0 till: 3771 bar:1851 from:0 till: 5318 bar:1861 from:0 till: 10845 bar:1872 from:0 till: 17066 bar:1881 from:0 till: 19626 bar:1891 from:0 till: 30935 bar:1901 from:0 till: 35813 bar:1911 from:0 till: 38267 bar:1921 from:0 till: 41631 bar:1931 from:0 till: 40488 bar:1946 from:0 till: 11802 bar:1954 from:0 till: 39350 bar:1962 from:0 till: 58286 bar:1968 from:0 till: 63289 bar:1975 from:0 till: 69251 bar:1982 from:0 till: 68348 bar:1990 from:0 till: 64812 bar:1999 from:0 till: 65874 bar:2006 from:0 till: 71373 bar:2011 from:0 till: 67097 bar:2012 from:0 till: 67940 bar:2013 from:0 till: 68513 bar:2020 from:0 till: 71887 PlotData= bar:1800 at: 3316 fontsize:S text: 3316 shift:(-8,5) bar:1821 at: 3204 fontsize:S text: 3204 shift:(-10,5) bar:1831 at: 3789 fontsize:S text: 3789 shift:(-10,5) bar:1841 at: 3771 fontsize:S text: 3771 shift:(-8,5) bar:1851 at: 5318 fontsize:S text: 5318 shift:(-10,5) bar:1861 at: 10845 fontsize:S text: 10845 shift:(-10,5) bar:1872 at: 17066 fontsize:S text: 17066 shift:(-10,5) bar:1881 at: 19626 fontsize:S text: 19626 shift:(-10,5) bar:1891 at: 30935 fontsize:S text: 30935 shift:(-10,5) bar:1901 at: 35813 fontsize:S text: 35813 shift:(-8,5) bar:1911 at: 38267 fontsize:S text: 38267 shift:(-10,5) bar:1921 at: 41631 fontsize:S text: 41631 shift:(-10,5) bar:1931 at: 40488 fontsize:S text: 40488 shift:(-10,5) bar:1946 at: 11802 fontsize:S text: 11802 shift:(-10,5) bar:1954 at: 39350 fontsize:S text: 39350 shift:(-10,5) bar:1962 at: 58286 fontsize:S text: 58286 shift:(-8,5) bar:1968 at: 63289 fontsize:S text: 63289 shift:(-10,5) bar:1975 at: 69251 fontsize:S text: 69251 shift:(-10,5) bar:1982 at: 68348 fontsize:S text: 68348 shift:(-10,5) bar:1990 at: 64812 fontsize:S text: 64812 shift:(-10,5) bar:1999 at: 65874 fontsize:S text: 65874 shift:(-10,5) bar:2006 at: 71373 fontsize:S text: 71373 shift:(-10,5) bar:2011 at: 67097 fontsize:S text: 67097 shift:(-10,5) bar:2012 at: 67940 fontsize:S text: 67940 shift:(-10,5) bar:2013 at: 68513 fontsize:S text: 68513 shift:(-10,5) bar:2020 at: 71887 fontsize:S text: 71887 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) </timeline> <ref>[[EBSSA]]</ref> == Monumantoù ha traoù heverk == * Monumant ar re varv e-tal iliz katolik ar Werc'hez Dinamm, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=15921dpt=44 Memorial Genweb]</ref>. * Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=18111dpt=44 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=44&id_source=18111 Memorial Genweb]</ref>. ===Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun ''Toutes Aides''=== {| class = "wikitable" style="text-align:center" |+ ! Bro ! Niver a dud |- |[[Restr:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]] |82 ([[Merdeadurezh kenwerzh]]: 2, [[Morlu]] ''Royal Marine Artillery'':1, [[Tirlu]]:79) |- |'''Hollad''' |'''82''' |- |} Marvet int e pad ar [[Brezel-bed kentañ]], re an [[Tirlu]] e 1914, ar re all e 1918<ref>{{en}} [http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=33968&mode=1 Commonwealth War Graves Commission]</ref> . == Sevenadur == * Filmoù zo zo bet graet e Sant-Nazer : ''[[Le Poulpe]]'' pe ''[[Les Vacances de Monsieur Hulot]]''. * [[Tintin]], [[Milou]] hag [[Kabiten Haddock|ar c'habiten Haddock]] a zay da Sant-Nazer en albom [[Ar 7 boulenn strink]]. Kerzhout a reont war kaeoù ar porzh da glask [[Kelenner Klaskato|ar c'helenner Klaskato]]. * [[Festival Voisinages]], arvestoù a bep seurt, e sal ''[[Le fanal]]'', leurenn "vroadel". * festival [[Les Escales]] sonerezhioù ar bed, bep hañv. == Brezhoneg == * Ur skol [[Diwan]] a zo eno abaoe [[1991]]. * E distro-skol 2024 e oa 65 skoliad enskrivet er skol [[Diwan]] ha skol divyezh (0,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Ofis Publik Ar Brezhoneg] </ref>. * Panelloù divyezhek zo er gumun abaoe fin miz Ebrel [[2015]]. * D'an 29 a viz Mae [[2015]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun<ref>[http://www.presseocean.fr/actualite/saint-nazaire-la-ville-adhere-au-niveau-1-de-la-charte-ya-d-ar-brezhoneg-31-05-2015-160592 presseocean.fr ''Presse-Océan'', 31 MAE 2015]</ref>. * Roet eo bet al label [[Ya d'ar brezhoneg]] a live 1 da Sant-Nazer d'ar 6 a viz Kerzu [[2019]]. *Abaoe 2019 e vez dalc'het ur stummadur 6 miz war ar brezhoneg aozet gant ar greizenn stummañ [[Skol an Emsav]] == Tud == ===Tud bet ganet eno=== * [[Alfred Caravanniez]] (1855), kizeller * [[Florentin Goinard]] (1894-1974), mouller, levrier, embanner hag emsaver * [[Odette du Puigaudeau]] (1894-1991), tudoniourez * [[Reun Kreston]], tudoniour ha [[livouriezh|livour]] [[breizh]]at, diazezer al luskad [[Unvaniez ar Seiz Breur]], [[25 a viz Here]] [[1898]]. * [[François Blancho]], maer ha kannad * [[Fernand Guériff]] (1914-1994), sonaozer, istorour, kazetenner diwar-benn [[Gourenez Gwenrann]] dreist-holl<ref>[https://web.archive.org/web/20070318215246/http://www.musica-stnazaire.com/dossiers/gueriff.htm#naissance www.musica-stnazaire.com]</ref> * [[Yann Goulet]] (1914-1999), stourmer breizhat, kizeller ofisiel [[Republik Iwerzhon]] * [[Gildas Bernard]], (1925-2001), diueller, loread ar [[Casa de Velãquez]] * [[Georges Bellec|Georges]] hag [[André Bellec]], izili ar strollad sonerezh ha fent [[Les Frères Jacques]] * [[Gustave Tiffoche]], prier, livour ha kizeller, ganet e 1930 * [[Olivier Josso]], treser bannoù-treset * [[Colonel Moutarde (treserez)|Colonel Moutarde]], skeudennerez * [[Rémi Boulon]], ganet e 1973, skrivagner ha videour * [[Patrice Halgand]], marc'hhouarner breizhat, bet ganet d’an 2 a viz Meurzh 1974. ==== Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar [[Brezel-bed kentañ]] ==== Daou vilour bet ganet e Sant-Nazer a voe fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ : * Émile Le Pahun, korporal, 30 vloaz, fuzuilhet d'ar [[1añ a viz Mezheven]] 1916 ; * Joseph Porcher, soudard, 36 vloaz, fuzuilhet d'ar [[24 a viz Here]] 1916. ===Tud all liammet ouzh ar gêr=== * [[Fernand Pelloutier]], (1867-1901), kazetenner, stourmer anarkour ha sindikadeler, teorisian an harz-labour hollek * [[Aristide Briand]], breutaer ha politikour, [[Priz Nobel ar Peoc'h]] e [[1926]]. Bet e oa er c'huzul-kêr etre Mae 1888 ha C'hwevrer 1889. E Sant-Nazer e oa bet savet ha skoliet, e dud a zalc'he "Le Grand Café", deuet da vout ur greizenn diskouezadegoù arz a-vremañ hiziv an deiz. [[Restr:St Nazaire.jpg|thumb|280px|right|Porzh Sant-Nazer]] === Ardamezeg ar familhoù === {| |- |[[Restr:De Carné.gif|80px]] |'''de Carné''' Beskonted Marcein ''En aour e ziv dreustell en gul'' |- |[[Restr:De Volvire.png|80px]] |'''de Volvire''' Aotrounez la Motte-Aleman Goudreustellet a zek pezh etre aour ha gul |} ==Sport== ===Rugbi=== An eil klub gwellañ e Breizh eo [[Sant-Nazer Rugbi Liger-Atlantel]]. == Gevellerezh == * [[Restr:Flag of Spain.svg|20px]] [[Avilés]] ([[Spagn]], [[Asturias]]) * [[Restr:Flag of Germany.svg|20px]] [[Saarlouis]] ([[Alamagn]], [[Saarland]]) * [[Restr:Flag of Quebec.svg|20px]] [[Saint-Hubert (Longueuil)]] ([[Kebek]]) * [[Restr:Flag of England.svg|20px]] [[Sunderland]] ([[Bro-Saoz]], [[Tyne ha Wear]]) Gevellet eo ivez gant ur gumun vihan nes a-walc'h : * [[Restr:Flag of Brittany.svg|20px]] [[Paolieg]] ([[Breizh]], [[Bro-Wened]]) Kenlabour gant : * [[Restr:Flag of Cameroon.svg|20px]] [[Kribi]] ([[Kameroun]], [[Su Kameroun|Su]]) * [[Restr:Flag of Cuba.svg|20px]] [[Cienfuegos]] ([[Kuba]]) === Pennad kar === * [[Pornizhan]]. == Levrlennadur == == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * [http://www.mairie-saintnazaire.fr Lec'hienn ofisiel kêr Sant-Nazer] [[Rummad:Sant-Nazer|*]] [[Rummad:Kumunioù Liger-Atlantel]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Naoned]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet e Liger-Izelañ e-pad an Dispac'h Gall]] [[Rummad:Aber al Liger]] [[Rummad:Porzhioù Breizh]] [[Rummad:Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Liger-Atlantel]] [[Rummad:Diazezlec'hioù listri-spluj alaman e Breizh e-pad an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Bombezadegoù ar Re Gevredet e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] gyn17rz76tlhcmdeuyb1ni59f4hfut1 0 17429 2188844 2185439 2026-04-25T12:02:07Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188844 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Sarajevo ortodox church.JPG|thumb|Iliz reizhkredennour serb.]] Kêr-benn [[Bosnia-ha-Herzegovina]] eo '''Sarajevo''' ([[Lizherenneg kirillek|kirillek]] : Сарајево). E 2013 e oa 275 524 annezad er gêr, ha 555 210 er veurgêr. E kreiz ar [[Balkanoù]] emañ hag ur pouez ekonomikel, arc'hantel, sokial ha sevenadurel he deus er rannvro-se eus Su Europa. Anavezet eo hiziv hon deiz evit he buhez sevenadurel, dreist-holl en dudi, er mediaoù, er giz hag en arzoù. Puilh eo istor ar gêr, diazezet anezhi gant an [[Impalaeriezh otoman|Otomaned]] e [[1461]]. Eno e voe drouklazhet [[Franz Ferdinand Aostria-Este|arc'hduk Franz Ferdinand Aostria]] e 1914, o loc'hañ ar [[Brezel bed kentañ]]. E 1984 e tegemeras ar [[C'hoarioù olimpek goañv 1984|C'hoarioù olimpek goañv]]. E-pad [[Brezelioù Yougoslavia]] e voe lakaet ar seziz war ar gêr e-pad 1425 deiz, eus miz Ebrel 1992 betek miz C'hwevrer 1996, e-pad [[Brezel Bosnia]]. E 2014 e voe anvet [[Kêr-benn Europa ar Sevenadur]]. == Poblañs == Hervez niveradeg 2013 e oa 275 524 annezad er gêr, 419 957 en tolead kêr, ha 555 210 er veurgêr. Lesanvet eo bet Sarajevo "Jeruzalem Europa" abalamour d'he lieseurted kenelel ha relijiel. ==Istor== Tud zo o chom eno abaoe an [[Neolitik]]. En em ziazezañ a rejont ar [[Slaved]] eno er {{VIIvet kantved}}. E 1461 e oa dibabet ar gêriadenn Brodac gant ar gouarnour otoman kentañ evit sevel ur gêr nevez : Sarajevo. E 1878 e voe an Aostrianed mestr war Bosnia. Drouklazhet e voe an [[Franz Ferdinand Aostria-Este|arc'hduk Franz Ferdinand Aostria]] hag e wreg [[Sofia Chotek]] e 1914, o loc'hañ ar [[Brezel bed kentañ]], anavezet eo an darvoud-se evel [[Gwalldaol Sarajevo]]. Savet e voe [[Yougoslavia]], ur stad sokialour, e 1929. D'an 2 a viz Ebrel 1992 e voe kelc'hiet ar gêr gant an nerzhioù serb, ha lakaet ar seziz ganto war ar gêr betek miz Ebrel 1995. === Gevellerezh === Gevellet eo '''Sarajevo''' gant : * {{Gevelliñ|Ankara|Turkia|Turkey}}, * {{Gevelliñ|Bakou|Azerbaidjan|Azerbaijan}}, * {{Gevelliñ|Barcelona|Katalonia|Catalonia}}, * {{Gevelliñ|Brusel|Belgia|Belgium}}, * {{Gevelliñ|Bursa|Turkia|Turkey}}, * {{Gevelliñ|Istanbul|Turkia|Turkey}}, * {{Gevelliñ|Rueil-Malmaison|Bro-C'hall|France}}, * {{Gevelliñ|Zagreb|Kroatia|Croatia}}. == Tud == * [[Aleksandar Hemon]], skrivagner * [[Emir Kusturica]], filmaozer [[Rummad:Bosnia-ha-Herzegovina]] [[Rummad:Kêrioù-penn Europa]] ouphozxcdn35srxbcnnqreryci3lbk4 0 17487 2189007 2112527 2026-04-25T13:29:18Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189007 wikitext text/x-wiki :[[Restr:Disambig gray.svg|20px]] ''Tennañ a ra ar pennad-mañ da stad kevredet Salzburg, en Aostria. Evit kêr-benn ar stad-mañ, sellit ouzh: [[Salzburg]].'' {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=250 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big>'''Salzburg'''</big><br /> |- | style="background:#f9f9f9;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="padding-top: 0.5em;" |- | align="center" width="125px" | [[Restr:Flag of Salzburg, Vienna, Vorarlberg.svg|border|125px|Banniel Salzburg]] | align="center" width="110px" | [[Restr:Salzburg Wappen.svg|80px|Skoed Salzburg]] |- | align="center" width="125px" | <small>(Banniel Salzburg)</small> | align="center" width="110px" | <small>(Skoed Salzburg)</small> |} |- | align="center" colspan=2 | [[Restr:Karte oesterreich salzburg.png|250px]] |- | '''[[Yezh ofisiel]]''' | [[Alamaneg]] |- | '''[[Kêr-benn]]''' | [[Salzburg]] |- | '''Pennrenerez ar stad kevredet''' ''(Landeshauptfrau)''||[[Wilfried Haslauer junior]] (ÖVP mirour) |- |'''Gorread'''<br />-Hollad<br />-Dour | <br />7 154,23 km²<br />1.4% |- |'''Poblañs'''<br /> -Stankter | 521 238 <small> (2003) </small><br />72/km² |- |} Ur stad kevredet a [[Aostria]] eo '''Salzburg''' ("Kastell an Holen", distaget [[LFE|['saltsbuɐk]]] en [[yezhoù aostriek-bavarek|alamaneg aostriek]]) a zo kêr [[Salzburg]] e [[kêr-benn|gêr-benn]]. Diazezet e oa bet evel sez un [[eskopti]] war dismatroù kêr roman ''Iuvavum'' e [[690]]. Etre [[1328]] ha [[1803]] e oa ur stad emren e-barzh an [[Impalaeriezh Santel Roman ha German]]. E [[1816]] e teuas da vezañ perzh eus [[Impalaeriezh Aostria]] renet gant an [[Habsbourged]]. Rannet eo Salzburg e pemp rannvro (''Gaue''): * [[Flachgau]] * [[Tennengau]] * [[Pinzgau]] * [[Pongau]] * [[Lungau]] == Kêrioù pennañ Salzburg == {| border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="background:#efefef;" |----- bgcolor=#DDDDDD ! &nbsp;&nbsp; ! Kêr ! annezad <small>(2006)</small> ! |- | align="right" | 1 || [[Salzburg]], kêr-benn stad Salzburg || align="right" |150 000 |- | align="right" | 2 || [[Hallein]] || align="right" |18 399 |- | align="right" | 3 || [[Saalfelden]] || align="right" | 15 093 |- | align="right" | 4 || [[Sankt Johann im Pongau]] || align="right" |10 489 |- | align="right" | 5 || [[Bischofshofen]] || align="right" | 10 087 |- | align="right" | 6 || [[Zell am See]] || align="right" | 9 638 |- |} == Emdroadur poblañs Salzburg == {| class="toccolours" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin:0 0 1em 1em; font-size: 95%;" |- ! colspan=2 bgcolor="#EFEFEF" align="center"| Niveradegoù |- ! align="center"| Deiziad!! align="right"| Niv. a annezidi |- | colspan=2|<hr> |- | align="center"| 31 a viz Kerzu [[1900]] || align="right"| 192 763 |- | align="center"| 7 a viz Meurzh [[1923]] || align="right"| 222 731 |- | align="center"| [[1939]] || align="right"| 267 169 |- | align="center"| 1 a viz Even [[1951]] || align="right"| 327 232 |- | align="center"| 21 a viz Meurzh [[1961]] || align="right"| 347 292 |- | align="center"| 12 a viz Mae [[1971]] || align="right"| 401 766 |- | align="center"| 12 a viz Mae [[1981]] || align="right"| 442 301 |- | align="center"| 15 a viz Mae [[1991]] || align="right"| 483 880 |- | align="center"| 15 a viz Mae [[2001]] || align="right"| 515 327 |- | align="center"| 15 a viz Mae [[2011]] || align="right"| 531 721 |} == Tud a Salzburg == * [[Wolfgang Amadeus Mozart]], [[sonaozour]] == Liammoù diavaez == {{Commons|Salzburg}} * [http://www.salzburg.at/ Lec'hienn ofisiel stad kevredet Salzburg] {{Stadoù Aostria}} {{Porched Aostria}} [[Rummad:Aostria]] [[Rummad:Salzburg]] pux8nfbhmjbvwxyqosj2gq0sri5d8cm 0 17524 2189010 2185443 2026-04-25T13:29:22Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189010 wikitext text/x-wiki {{Infobox Bro gozh |native_name = |conventional_long_name = Seisyllwg |common_name = Rouantelezh Seisyllwg |continent=Europa |era = Krennamzer |event_start = Krouidigezh |event_end = Krouidigezh [[Deheubarth]] |year_start = 680 |year_end = 920 |p1 = Rouantelezh Ceredigion |flag_p1 = Flag of Ceredigion.svg |s1 = Deheubarth |flag_s1 = Flag of Deheubarth.svg |image_map = Medieval Wales.JPG |image_map_caption = Rouantelezhioù ar Grennamzer e Kembre |common_languages = [[Kembraeg]] |Kerbenn = |Gouarnamant_type = Monarkiezh }} Ur [[rouantelezh]] e mervent Bro-[[Kembre|Gembre]] a oa '''Seisyllwg'''. Krouet e oa bet gant ar roue [[Seissyll]], un diskennad eus [[Usai]], mab roue [[Ceredig]] Ceredigion. Roue [[Rouantelezh Ceredigion|Ceredigion]] e oa e-pad ar {{VIvet kantved}}. Aloubiñ a reas [[Dyfed]] ha dont a-benn da stagañ [[Ystrad Tywi]]. Seisyllwg e oa anvet rouantelezh unvanet Ceredigion hag Ystrad Tywi en e enor. War-dro [[800]] e stagas outi rouantelezhioù [[Builth]] ha [[Gwerthrynion]] ha da rouantelezh pennañ Kembre ez eas. Dieub e chomas ar rouantelezh betek [[872]] pa veuzas e roue diwezhañ [[Gwgan ap Meurig]]. Tremen a reas ar rouantelezh da [[Angharad ferch Meurig]] ha, drezi, d'he breur [[Rhodri Mawr]] a roas anezhi d'e vab [[Cadell ap Rhodri]]. Goude-se e voe renet Seisyllwg gant ur skourr eus tiegezh roueel [[Rouantelezh Gwynedd|Gwynedd]] evel un isrouantelezh. == Tud ganet e Seisyllwg== * [[Priñs Sande Seisyllwg]] * [[Dewi|Sant Dewi]] * [[Kongar|Sant Cungar Kongresburi]] ==Listenn roueed Seisyllwg (disklaer eo an amzeriad)== ===Tiegezh Seisyll=== *[[Arthwyr ap Seisyll]] (700 - 735) *[[Dyfnwal ap Arthwyr]] (735 - 770) *[[Meurig ap Dyfnwal]] (770 - 807) *Arthen ? 807 (Annales Cambriae). *[[Gwgan ap Meurig]] (808 - 872) *[[Angharad ferch Meurig]] (g.810) c'hoar Rhodri Mawr, Roue [[Gwynedd]] ha [[Powys]] ===Tiegezh Gwynedd=== *[[Cadell ap Rhodri]] (872 - 909) *[[Clydog ap Cadell]] (909 - 920) *[[Hywel Dda]] (920 - 950) ==Unvaniezh gant Dyfed== E 920 kantved e voe unvanet Seisyllwg ha [[Dyfed]] gant [[Hywell Dda]] da grouiñ [[Deheubarth]] ==Daveoù== * Davies, John, "A History of Wales" (Originally: Hanes Cymru), Penguin Books, 2007, ISBN 978014028475 {{Keltia}} [[Rummad:Rouantelezhioù brezhon]] l4gs3w9nnfkow7ecld7rio859igqjkv 0 17755 2188906 2185505 2026-04-25T12:03:41Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188906 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Villach''' ([[LFE]]: [ˈfɪlax] ; [[sloveneg]] : '''Beljak'''), meneget evit ar wech kentañ en un [[dornskrid]] eus [[878]], eo eil gêr vrasañ [[Karintia]], [[Aostria]]. Lec'hiet eo war gember an [[Drava]] hag ar [[Gail]], tost ouzh harzhoù [[Aostria]] gant [[Italia]] ha [[Slovenia]]. Div wech, e [[1348]] hag e [[1690]], e voe distrujet Villach gant [[kren-douar|krenoù-douar]]. Aloubet gant [[Napoleone Buonaparte]] e [[1809]], e tistroas e dalc'h Aostria e [[1813]]. == Tud == * [[Werner Kofler]], [[skrivagner]] * [[Paul Watzlawick]], [[prederour]] * [[Konrad Paul Liessmann]], [[prederour]] ha kelenner == Gevelliñ == *[[Bamberg]], {{Alamagn}} *[[Udine]], {{Italia]}} *[[Suresnes]], {{Frañs}} == Liamm diavaez == *{{de}} [http://www.villach.at Lec'hienn ofisiel] [[Rummad:Kêrioù Aostria]] [[Rummad:Karintia]] 1faz9zfjls7swd8nex8kecmk92zeilj 0 17756 2188913 2060968 2026-04-25T12:03:56Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188913 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|'''Wels'''|00749f|talbenn map|fff}} |- | colspan="2" | [[Restr:Wels coat of arms.svg|center|80px]]<hr> |- align="center" | colspan="2" | [[Restr:Landesgericht Wels.JPG|250px]]<br>Lezvarn ar Stad<hr> |- |'''[[Riez]]''' |{{Aostria}} |- | '''Stad kevredet''' | {{Aostria-Uhel}} |- | '''Kod post''' | 4600 |- | '''Kod pellgomz''' | (43) 7242 |- | '''Maer'''<br>''Bürgermeister'' | Peter Koits<br>(sokialour) |- | '''Gorread''' | 45,92 km² |- | '''Hedred''' | 14° 01' R |- | '''Ledred''' | 48° 09' N |- | '''Uhelder''' | 317 m |- | '''Poblañs'''<br>hep kontoù doubl |60 739 <small>''(01/01/2017)''</small> |- | '''Stankter''' |1 323 a./km² |- bgcolor="#00749f" ! colspan="2" align="center" style="color:#fff;" | Lec'hiañ Wels en Aostria |- | colspan="2" | [[Restr:Map_at_wels.png|250px]]<hr> |- | '''Internet''' || [http://www.wels.at http://www.wels.at] |} [[Restr:Wasserturm_2.JPG|200px|thumb|left|Ar ''Wasserturm''<br>("Tour an Dour")]] '''Wels''' (''Ovilava'' e [[noriked|norikeg]]), diazezet gant meuriadoù keltieger e-kerzh [[oadvezh La Tène]], eo eil kêr vrasañ Stad kevredet [[Aostria-Uhel]], [[Aostria]].<br> Lec'hiet eo war riblennoù ar [[stêr]] [[Traun|Draun]] e kreiz Aostria-Uhel. == Tud == * [[Christoph Ransmayr]], [[skrivagner]] * [[Julius Wagner-Jauregg]], [[medisin]] == Gevelliñ == * [[Straubing]], {{Alamagn}} * [[Chichigalpa]], {{Nicaragua}} * [[Tábor]], {{Republik Tchek}} {{Commonscat|Wels}} [[Rummad:Kêrioù Aostria]] [[Rummad:Aostria-Uhel]] 2suonr7a7ulbvg7wa95rhu3yicz6lyu 0 17766 2188862 2117802 2026-04-25T12:02:34Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188862 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|Steyr|abcdef|talbenn map|000}} |- bgcolor="#efefef" ! colspan="2" | Kumun eus {{Aostria}} |- ! colspan="2" | [[File:AUT Steyr COA.svg|60px|Skoed-Ardamez Steyr]]<hr> |- align="center" ! colspan="2" | [[Skeudenn:Steyr Town 03.jpg|240px]]<br>Ribl an Enns e Steyr<hr> |- |'''[[Riez]]''' |{{Aostria}} |- |'''Stad kevredet''' | {{Aostria-Uhel}} |- | '''Kod post''' | 4400 |- | '''Kod pellgomz''' | (43) 7252 |- | Maer<br>''Bürgermeister'' | Gerald Hackl (SPÖ) |- | '''Gorread''' | 26.56 km² |- | '''Hed''' | 14° 25' R |- | '''Led''' | 48° 02' N |- | '''Uhelder''' | 310 m |- | '''Poblañs'''<br>hep kontoù doubl |39 340 <small>''(2001)''</small> |- | '''Stankter''' |1 481 ann./km² |- ! colspan="2" | [[Skeudenn:Map_at_steyr.png|240px]] |} '''Steyr''', lec'hiet e reter [[Aostria-Uhel]] war gember an [[Enns]] hag ar [[Steyr (stêr)|Steyr]], a zo ur gêr pouezus hec'h istor. Diazezet e voe gant trevadennourien eus [[Bavaria]] er {{VIvet kantved}}, ha chom a reas eil kêr binvidikañ [[Aostria]] (war-lerc'h [[Vienna]]) betek ar {{XVIIvet kantved}}. Koll a reas he zalvoudegezh e-kerzh ar [[Brezel Tregont Vloaz]] ([[1618]]-[[1648]]) ma voe drastet meur a wezh. Abaoe an {{XIXvet kantved}} ez eo Steyr ur greizenn [[greanterezh]] (kirri, armoù ar strollad [[Steyr Arms]]). == Tud == * [[Marlen Haushofer]], [[skrivagnerez]] * [[Erich Hackl]], [[skrivagner]] ==Gevelliñ== * [[Betlehem]], {{Palestina}} * [[Eisenerz]], {{Aostria}} * [[Kettering]], {{SUA}} * [[Plauen]], {{Alamagn}} * [[San Benedetto del Tronto]], {{Italia}} ==Liamm diavaez== *[http://www.steyr.at Lec'hienn ofisiel kêr Steyr] [[Rummad:Kêrioù Aostria]] [[Rummad:Aostria-Uhel]] hjrh42kdrrsw26pl5t379e2srdaj7zq 0 17767 2188916 2185516 2026-04-25T12:04:01Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188916 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Wiener Neustadt''' ([[hungareg]]: ''Bécsi Újváros'', [[latin]]: ''Civitas Nova Viennensis'') a zo ur gêr e gevred [[Aostria-Izel]]. Diazezet e voe e [[1194]] gant an dug [[Leopold V Babenberg]], eus [[Tiegezh Babenberg]], gant an arc'hant en doa tennet eus e brizoniad [[Richarzh Kalon-Leon]], roue [[Bro-Saoz]], evit e zieubiñ. Etre [[1487]] ha [[1490]] e oa Wiener Neustadt perzh eus [[Hungaria]]. E [[1786]] e voe distrujet gant ur [[kren-douar|c'hren-douar]] hag adsavet en doare [[barok]]. E [[1944]] e voe distrujet adarre, gant bombezennoù saoz hag amerikan ar wezh-mañ. E fin an [[Eil Brezel-bed]] ne chomas nemet 18 ti en o sav diwar an 3 000 a oa bet. == Tud == * [[Frederig II Babenberg]], [[dug]] * [[Masimilian Iañ an Impalaeriezh Santel]], eus an [[Tiegezh Habsbourg]], [[impalaer]], kentañ pried [[Anna Vreizh]] * [[Maria Anna Aostria (1634-1696)]] * [[Leonor Portugal (impalaerez)]] * [[Ferdinand Porsche]], [[ijinour]] * [[Michael Haneke]], [[leurenner]] == Gevelliñ == *[[Monheim am Rhein]] {{Alamagn}} *[[Desenzano del Garda]] {{Italia}} *[[Sopron]] {{Hungaria}} * [[Ningbo]] {{Sina}} == Liammoù diavaez == *[http://www.wiener-neustadt.at Lec'hienn ofisiel kêr Wiener Neustadt] {{commonscat}} [[Rummad:Kêrioù Aostria]] [[Rummad:Aostria-Izel]] nki179wesmakl21rxvk6tr6ruw4lrds 0 17796 2189003 2185422 2026-04-25T13:28:31Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189003 wikitext text/x-wiki {{Infobox Bro gozh |conventional_long_name = Rouantelezh ar Pek |common_name = Ar Pek |continent=Europa |event_start = Rannañ a ra [[Pabo Post Prydain]] e rouantelezh etre e daou vab |year_start = 525 |event_end = Aloubet gant [[Bernikia]] |year_end = 590 |p1 = |s1 = Pecset |image_map = |image_map_caption = Rouantelezhioù norzh Preden |common_languages = [[Kembraeg]] |Kerbenn = dianav |Gouarnamant_type = Monarkiezh |title_leader = Roue |leader1 = [[Sawyl Penuchel]] |year_leader2 = 525 }} '''Ar Pek''' eo an anv a reer eus ar rouantelezh vrezhon lec'hiet e [[Peninoù]] ar Su, er pezh a zo hiziv bann ar [[Peak]]. Krouet e voe, war a seblant, pa voe rannet e rouantelezh gant [[Pabo Post Prydain]], roue ar [[Peninoù]], etre e zaou vab e [[525]]. Degemer a reas [[Sawyl Penuchel]] ar Su tra ma voe roet ar pezh a yelo da rouantelezh [[Dunoting]] d'e vreur. N'anavezer ket penaoz e voe anvet ar rouantelezh gant hec'h annezidi, met marteze e oa Ar Pek rak ar strollad sakson a zalc'has he zachenn lavare bout [[Pecset]], pe [[Saksoned]] ar Pek. Ne badas ket hir rouantelezh ar Pek. He feuraloubiñ a reas [[Angled]] [[Bernikia]] war-dro [[590]] ha ret e voe da Sawyl Penuchel tec'hout da [[Kembre|Gembre]] == Tud ganet e Rouantelezh Ar Pek== *[[Sant Madoc Ailither]] *[[Sant Asaph]] ==Pennad kar== *[[Dunoting]] {{Keltia}} [[Rummad:Rouantelezhioù brezhon]] 6rdihoycncuusw5p7gmgvtjesmugpck 0 17804 2188975 2096701 2026-04-25T13:27:49Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188975 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Klosterneuburg''' (a dalvez hec'h anv kement ha "Kastell ar manati nevez") a zo ur rakkêr da Vienna, lec'hiet war ribl an [[Danav]] en [[Aostria-Izel]]. Etre ar bloavezhioù [[1133]] ha [[1298]] e oa sez duged Aostria eus lignez [[Babenberged|Babenberg]]. == Monumantoù heverk == <gallery mode="packed" heights="220px"> StiftKlosterneuburg b.jpg|Manati Stiftskirche Klosterneuburg Südansicht.JPG|Iliz </gallery> == Tud a gKlosterneuburg == * [[Johann Georg Albrechtsberger]], [[sonerezh|sonaozour]] * [[Karlheinz Essl]], sonaozour * [[O. W. Fischer]], [[aktour]] ==Gevelliñ== *{{Alamagn}} : [[Göppingen]] ([[1971]]) == Liammoù diavaez == * {{de}} [http://www.klosterneuburg.at Lec'hienn ofisiel kêr Klosterneuburg] {{commonscat|Klosterneuburg}} [[Rummad:Kêrioù Aostria]] [[Rummad:Aostria-Izel]] eafb1twpe9594gtg1n68gmep0ojwsj6 0 17840 2188989 2185330 2026-04-25T13:28:10Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188989 wikitext text/x-wiki {{adkas|Moskva}} {{databox}} {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- | colspan="2" | [[Restr:MSK Collage 2015.png|300px]] |- | colspan="2" style="text-align:center;"|'''Kan ar gêr :''' [[Moya Moskva]] "Ma Moskov" |- | [[Restr:Flag of Moscow, Russia.svg|center|100px]] || [[Restr:Coat of Arms of Moscow.svg|center|60px]] |- | style="text-align:center;" | [[Banniel]] || style="text-align:center;" | [[Ardamezouriezh|Skoed]] |- |'''Maer'''||Sergey Sobyanin |- |'''Rannvro armerzhel'''||Kreiz |- |'''Bann kevredel'''||Kreiz |- |'''[[Soubiekt]]''' ||Moskva |- |'''Gorread'''||2 061,5 km² |- |Poblañs |13 010 112 a dud ([[2021]]) |- |Stankter |6 311 den/km² |} '''Moskov''', '''Москва''' ''Moskva'' e [[rusianeg]] ({{LFE|[mɐˈskva]}} {{Audio|Москва.ogg|selaou}}), eo kêr-benn [[Kevread Rusia]]. E lodenn [[Europa (kevandir)|europat]] Rusia emañ, war ribl ar stêr [[Moskva (stêr)|Moskva]]. Brasañ kêr ar [[Stad]] eo gant 13&nbsp;010&nbsp;112 a dud hervez an niveradeg graet e [[2021]] (21&nbsp;534&nbsp;777 a dud en tolead kêr). Ur roll hep he far he deus c'hoariet Moskov en [[Istor Rusia]]. Bez' eo bet kêr-benn [[Priñselezh Veur Moskov]] ha hini [[Impalaeriezh Rusia]] betek an ''tsar'' [[Pêr Iañ (Rusia)|Pêr I{{añ}}]] a lakaas [[Sant-Petersbourg|Sankt-Peterbourg]] da vezañ ar gêr-benn nevez. Kêr-benn e voe Moskov a-nevez e [[1918]] er [[RSKS Rusia|Republik sokialour soviedel]] yaouank ha goude en [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel]]. Statud ur gêr gevreadel zo ganti. En [[Oblast Moskov]] emañ daoust da vezañ dizalc'h dioutañ war an dachenn velestradurel. Enni emañ staliet ar galloud politikel, ekonomikel ha skolveuriek. Meur a savadur brudet a ziskouez kement-se, lod anezho war roll lec'hiadoù [[glad bedel]] [[UNESCO]] : palez ar [[Kremlin|C'hremlin]] m'emañ [[prezidant Rusia]], [[Iliz-Veur Sant-Bazil]], al [[Plasenn Ruz|Leurgêr Ruz]], [[Iliz-Veur Krist ar Salver]] ha skraberioù-oabl [[Josef Stalin|Stalin]]. Div gambr Parlamant Rusia zo ivez : an [[Douma Stad|Douma]] ha [[Kuzul ar C'hevread]]. [[Manati Danilov]] eo sez [[Iliz Ortodoks Rusia]]. == Lec'hanvadurezh == ''Москва'' eo anv ar stêr [[Moskva]] ; e rusianeg kozh e talveze гра́д Моско́в ''Hrád Moskóv'' kement hag "ar gêr war ribl ar stêr Moskva". Meneget e voe Moskov evit ar wech kentañ e [[1147]] gant Youri Dolgoroukiy en e lizher da briñs Novgorod-Severski, ouzh e c'hervel "da zont d'am gwelout, ma breur, e Moskov"; «&nbsp;москвич&nbsp;» ''Maskvitch'' a vez graet eus hec'h annezidi e rusianeg. ; E brezhoneg Moskov eo e stumm ofisiel<ref>[[Geriadur brezhoneg An Here]], 2001, p. 1432 {{ISBN|978-2-86843-236-0}}</ref>, daoust da lod tud ober gant ''Moskou'' diwar skouer ar [[galleg]] ''Moscou'' ; [[Jarl Priel]] a reas gant Moskov en e oberenn ''[[Va Buhez e Rusia]]'' e [[1955]]. == Istor == E 1156 e c'hourc'hemennas ar priñs Youri Dolgoroukiy a [[Rostov Veliki|Rostov]] sevel ur voger goad, ar C'hremlin, hag a voe ret adsevel meur a wech evit gwareziñ ar gêr a oa war eskoriñ<ref>{{en}} {{cite web |url=http://web-static.nypl.org/exhibitions/russia/home.html |title=''Russia Engages the World: The Building of the Kremlin, 1156–1516'' |publisher=The New York Public Library |accessdate=03/01/2024}}</ref>. Goude bezañ bet dizalbadet ha peurzevet kêr ha bet lazhet he annezidi gant ar [[Impalaeriezh Vongol|Vongoled]] e [[1237]]–[[1238|38]] e voe adsavet Moskov, a zeuas da vezañ kêr-benn priñselezh [[Vladimir-Souzdal]] e [[1327]]<ref>{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20060723084926/http://www.moscow-city.ru/download/source/Golden_Ring_Engl.pdf/8-11.pdf |title=''Along the Moscow Golden Ring'' |publisher=Moskov, Kreizenn-gelaouiñ an douristed|accessdate=03/01/2024}}</ref>. En argrec'h d'ar stêr [[Volga]] emañ kêr, ar pezh a gendaolas d'he c'hresk ingal. Dont a reas da vezañ [[Dugelezh Veur Moskov]], ur briñselezh vleunius a sachas kalz tud eus Rusia a-bezh. Gant [[Ivan Iañ Kalita|Ivan I{{añ}} Kalita]] e kemeras Moskov lec'h [[Tver]] evel kreizenn bolitikel Vladimir-Souzdal ha dastumer tailhoù evit an Impalaeriezh Vongol. P'edo o paeañ un truaj bras d'ar ''[[Khan|c'han]]'' e c'hounaas Ivan ur goulezad bras : ne oa ket rannet Moskov etre e vibien hogen lezet d'an hini henañ, er c'hontrol d'ar priñselezhioù all. Kreskiñ a eure an enebiezh ouzh ar vestroni estren. E [[1380]] e voe ar priñs [[Dimitri Donskoi]] a Voskov e penn ul lu rusian unanet ha trec'h e voe war [[Tatared]] ar [[Bostad Aour|Vostad Aour]] en [[Emgann Koulikovo]]. Ne voe ket krennus en emgann avat, ha daou vloaz goude e voe preizhet Moskov gant ar ''c'han'' [[Tokhtamysh]]. E [[1480]] e teuas a-benn an ''tsar'' [[Ivan III (Rusia)|Ivan III]] da zieubiñ ar Rusianed eus reoladur an Datared. Dont a reas Moskov da vezañ kreiz ar galloud e Rusia<ref>{{en}} {{cite web |url=https://academics.iusb.edu/undergraduate-research-journal/2002-journals/vogel-michael-2-2002.html |title=''The Mongol Connection: Mongol Influences on the Development of Moscow'' |last=Vogel|first=Michael|publisher=Indiana University South Bend|accessdate=03/01/2024}}</ref>. E [[1571]] e voe preizhet Moskov adarre, gant [[Khanat Krimea]] ar wech-se. Devet e voe pep tra estreget ar C'hremlin<ref>{{en}} John F. Richards, John F. : ''The Unending Frontier: An Environmental History of the Early Modern World]''. University of California Press, 2006, p. 260 {{ISBN|0-520-24678-0}}</ref>. ==Douaroniezh== ===Hin=== Un [[hin]] [[kevandir|gevandirel]] c'hleb eo hini Moskov. Tomm ha gleb e vez en hañv, yen ha hir e vez ar goañvezhioù. Gallout a ra ar [[gwrezverk]] sevel ha diskenn eus 15°C da 30°C en hañv hag eus -25°C da zreist 0°C er goañv. E-pad an amzer c'hor en hañv [[2010]] e oa bet tizhet ar rekord a 39°C d'an 29 a viz Gouere e kreiz-kêr hag en [[aerborzh]] Domodedovo. Ar rekord a yenijenn a oa bet tizhet e miz Genver [[1940]] gant -42.2°C. [[Erc'h]] a vez e-pad etre tri ha pemp mizvezh bep bloaz ; kregiñ a ra da ober e miz Du, ha teuziñ a ra e miz Ebrel. E dibenn miz Genver/miz C'hwevrer e vez ar mareadoù yenañ ; miz Gouere eo ar miz tommañ. {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- ! colspan="14" | An hin e Moskov, [[1991]]-[[2020]] – Rekordoù : [[1879]]-2020 |- ! !! G !! C'h !! M !! E !! M !! M !! G !! E !! G !! H !! D !! K !!Bloaz |- | '''Rekord uhel (°C)''' || style="background-color:#ffe2c6;"|8,6 || style="background-color:#ffe2c6;"|8,3 || style="background-color:#ff962d;"|19,7 || style="background-color:#ff5600;"|28,9 || style="background-color:#ff3900;"|33,2 || style="background-color:#ff2e00;"|34,8 || style="background-color:#ff1600; color:#fff"|38,2 || style="background-color:#ff1c00;"|37,3 || style="background-color:#ff3f00;"|32,3 || style="background-color:#ff7800;"|24 || style="background-color:#ffae5d;"|16,2 || style="background-color:#ffdbb8;"|9,6 || style="background-color:#ff1600;"|38,2 |- | '''Keitad uhel pemdeziek (°C)''' || style="background-color:#d1d1ff;"|-3,9 || style="background-color:#d6d6ff;"|-3 || style="background-color:#f6f6ff;"|3 || style="background-color:#ffcd9b;"|11,7 || style="background-color:#ff9b37;"|19 || style="background-color:#ff8308;"|22,4 || style="background-color:#ff7300;"|24,7 || style="background-color:#ff8104;"|22,7 || style="background-color:#ffac5a;"|16,4 || style="background-color:#ffe0c2;"|8,9 || style="background-color:#efefff;"|1,6 || style="background-color:#dadaff;"|-2,3 || style="background-color:#ffd8b1;"|10,1 |- | '''Keitad pemdeziek (°C)''' || style="background-color:#c5c5ff;"|-6,2 || style="background-color:#c6c6ff;"|-5,9 || style="background-color:#e2e2ff;"|-0,7 || style="background-color:#fed;"|6,9 || style="background-color:#ffc081;"|13,6 || style="background-color:#ffa64e;"|17,3 || style="background-color:#ff962d;"|19,7 || style="background-color:#ffa44a;"|17,6 || style="background-color:#fc9;"|11,9 || style="background-color:#fff6ed;"|5,8 || style="background-color:#e4e4ff;"|-0,5 || style="background-color:#ceceff;"|-4,4 || style="background-color:#fff2e6;"|6,3 |- | '''Keitad izel pemdeziek (°C)''' || style="background-color:#b7b7ff;"|-8,7 || style="background-color:#b7b7ff;"|-8,8 || style="background-color:#d0d0ff;"|-4,2 || style="background-color:#f3f3ff;"|2,3 || style="background-color:#ffe6cd;"|8,1 || style="background-color:#ffc994;"|12,2 || style="background-color:#ffb871;"|14,8 || style="background-color:#ffc489;"|13 || style="background-color:#ffe6ce;"|8 || style="background-color:#f6f6ff;"|3 || style="background-color:#d9d9ff;"|-2,4 || style="background-color:#c3c3ff;"|-6,5 || style="background-color:#f4f4ff;"|2,6 |- | '''Rekord izel (°C)''' || style="background-color:#0303ff; color:#fff;"|-42,1 || style="background-color:#1818ff; color:#fff;"|-38,2 || style="background-color:#3737ff; color:#fff;"|-32,4 || style="background-color:#7575ff; color:#fff;"|-21 || style="background-color:#bebeff;"|-7,5 || style="background-color:#dadaff;"|-2,3 || style="background-color:#ededff;"|1,3 || style="background-color:#e0e0ff;"|-1,2 || style="background-color:#b8b8ff;"|-8,5 || style="background-color:#7979ff; color:#fff;"|-20,3 || style="background-color:#3535ff; color:#fff;"|-32,8 || style="background-color:#1515ff; color:#fff;"|-38,8 || style="background-color:#0303ff; color:#fff;"|-42,1 |- | '''Glaveier keitat (mm)''' || style="background-color:#b0ffb0;"|53 || style="background-color:#b7ffb7;"|44 || style="background-color:#c4ffc4;"|39 || style="background-color:#c6ffc6;"|37 || style="background-color:#a4ffa4;"|61 || style="background-color:#86ff86;"|78 || style="background-color:#81ff81;"|84 || style="background-color:#8aff8a;"|78 || style="background-color:#9f9;"|66 || style="background-color:#96ff96;"|70 || style="background-color:#aeffae;"|52 || style="background-color:#b3ffb3;"|51 || style="background-color:#a4ffa4;"|713 |- | '''Gwiskad erc'h uhelañ (cm)''' || style="background-color:#b5b5ff;"|24 || style="background-color:#9393ff;"|35 || style="background-color:#a5a5ff;"|29 || style="background-color:#f8f8ff;"|2 || style="background-color:#fff;"|0 || style="background-color:#fff;"|0 || style="background-color:#fff;"|0 || style="background-color:#fff;"|0 || style="background-color:#fff;"|0 || style="background-color:#fff;"|0 || style="background-color:#f2f2ff;"|4 || style="background-color:#dadaff;"|12 || style="background-color:#9393ff; color:#fff;"|35 |- | '''Devezioù glav (keitad)''' || style="background-color:#9c9cff;"|8 || style="background-color:#adadff;"|6 || style="background-color:#8f8fff;"|9 || style="background-color:#3f3fff; color:#fff;"|15 || style="background-color:#3939ff; color:#fff;"|16 || style="background-color:#3333ff; color:#fff;"|16 || style="background-color:#4545ff; color:#fff;"|15 || style="background-color:#3939ff; color:#fff;"|16 || style="background-color:#3333ff; color:#fff;"|16 || style="background-color:#2d2dff; color:#fff;"|17 || style="background-color:#5959ff; color:#fff;"|13 || style="background-color:#9c9cff;"|8 || style="background-color:#5c5cff; color:#fff;"|155 |- | '''Devezhioù erc'h (keitad)''' || style="background-color:#0000c9; color:#fff;"|25 || style="background-color:#0000c6; color:#fff;"|23 || style="background-color:#4545ff; color:#fff;"|15 || style="background-color:#b2b2ff;"|6 || style="background-color:#f2f2ff;"|1 || style="background-color:#fff;"|0 || style="background-color:#fff;"|0 || style="background-color:#fff;"|0 || style="background-color:#fbfbff;"|0,3 || style="background-color:#c1c1ff;"|5 || style="background-color:#2626ff; color:#fff;"|17 || style="background-color:#0000d5; color:#fff;"|24 || style="background-color:#8585ff; color:#fff;"|116 |- | '''Glebor keitat (%)''' || style="background-color:#0000b8; color:#fff;"|85 || style="background-color:#0000c8; color:#fff;"|81 || style="background-color:#0000e2; color:#fff;"|74 || style="background-color:#0000f9;"|68 || style="background-color:#0000fd; color:#fff;"|67 || style="background-color:#0000ea; color:#fff;"|72 || style="background-color:#0000e2; color:#fff;"|74 || style="background-color:#0000d3; color:#fff;"|78 || style="background-color:#0000c4; color:#fff;"|82 || style="background-color:#0000c0; color:#fff;"|83 || style="background-color:#0000b5; color:#fff;"|86 || style="background-color:#0000b5; color:#fff;"|86 || style="background-color:#0000d3; color:#fff;"|78 |- | '''Eurvezhioù heoliek (keitad miziek)''' || style="background-color:#3c3c3c; color:#fff;"|33 || style="background-color:#909090; color:#fff;"|72 || style="background-color:#b9b94a;"|128 || style="background-color:#cfcf00;"|170 || style="background-color:#e6e600;"|265 || style="background-color:#ebeb05;"|279 || style="background-color:#e7e700;"|271 || style="background-color:#e0e000;"|238 || style="background-color:#c4c408;"|147 || style="background-color:#8e8e8e; color:#fff;"|78 || style="background-color:#3c3c3c; color:#fff;"|32 || style="background-color:#202020; color:#fff;"|18 || style="background-color:#c2c216;"|1 731 |} ===Poblañs=== *13 010 112 a dud a oa o vevñ e Moskov hervez an niveradeg e 2021. {| class="wikitable" style="margin:auto;" |- ! colspan="4" | Strolladoù kenelel (2021) |- ! Kenelelezh !! Poblañs !! % !! % disklêriet |- | Rusianed || 9 074 375 || 69,7 || 90,2 |- | Tatared || 84 373 || 0,6 || 0,8 |- | [[Armenia|Armeniz]] || 68 018 || 0,5 || 0,7 |- | [[Ukraina|Ukrainiz]] || 58 788 || 0,5 || 0,6 |- | [[Azerbaidjan]]iz || 37 259 || 0,3 || 0,4 |- | [[Ouzbekistan|Ouzbeked]] || 29 526 || 0,2 || 0,3 |- | [[Yuzevien]] || 28 014 || 0,2 || 0,3 |- | [[Jorjia]]ned || 26 222 || 0,2 || 0,3 |- | [[Tadjikistan|Tadjiked]] || 22 783 || 0,2 || 0,2 |- | [[Belarus]]iz || 17 632 || 0,1 || 0,2 |- | [[Kirgizstan|Kirgized]] || 16 858 || 0,1 || 0,2 |- | All || 595 543 || 4,6 || 5,9 |- valign="top" | Kenelezh disklêriet ebet | 595 543 || 4,6 || 5,9 |- valign="top" ! Hollad !! 13 010 112 !! 100 ! 100 (10 059 391) |} <gallery mode="packed" heights="400px" caption="Piramidenn an oadoù (2021)">Moscow population pyramid 2021.svg</gallery> == Relijion == Ar relijion [[Iliz Ortodoks|ortodoks]] eo an hini bennañ e Moskov. Relijionoù all a vez disklêrier gant Moskoviz : an [[islam]], ar [[rodnoveri]], ar [[Protestantiezh|brotestantiezh]], ar [[Katoligiezh|gatoligiezh]], kredenn gozh an Ikiz Ortodoks, ar [[boudaegezh|voudaegezh]] hag ar [[yuzevegezh]]. Kêr-benn Iliz Ortodoks Rusia eo Moskov, gant patriark Moskov er penn anezhi, a zo o chom e manati Danilov. == Sevenadur hag arzoù == Brudet eo [[C'hoariva Bolchoi]] dre ar bed evit e arvestoù [[barrez]]. Ret eo menegiñ ivez Choariva Malyi, hini Vakhtangov ha C'hoariva Arz Moskov. [[Sirk]]où zo ivez, ha kalz salioù [[sinema]]. E-touez ar mirdioù brudetañ emañ [[Palier Tretiakov]], [[Mirdi Arzoù-kaer Pouchkin]] ha [[Mirdi Istor ar Stad]]. == Treuzdougen == [[File:Moscow metro ring.png|thumb|upright 1.4|Metro Moskov]] {{Commonscat|Москва}} Pemp aerborzh etrebroadel zo e Moskov : [[Aerborzh Etrebroadel Sheremetyevo|Sheremetyevo]] (SVO), [[Aerborzh Etrebroadel Domodedovo|Domodedovo]] (DME), [[Aerborzh Etrebroadel Vnukovo|Vnukovo]] (VKO), [[Aerborzh Etrebroadel Zhukovsky|Zhukovsky]] (ZIA) hag [[Aerborzh Etrebroadel Ostafyevo|Ostafyevo]] (OSF)) ; un aerborzh broadel nemetken zo : [[Bykovo]] (BKA), na gas nemet da Voskov ha da Rusia. Nav [[Porzh-houarn|forzh-houarn]] bras (возкал''vokzal'' e rusianeg) zo e Moskov : {| |- valign="top" | * [[Ti-gar Belorus]] * [[Ti-gar Kazan]] * [[Ti-gar Kiev]] | * [[Ti-gar Koursk]] * [[Ti-gar Leningrad]] * [[Ti-gar Pavelets]] | * [[Ti-gar Riga]] * [[Ti-gar Savyolov]] * [[Ti-gar Yaroslav]] |} Drezo e c'haller mont da galz kornioù en Europa hag en [[Azia]], da skouer gant an [[Treuzsiberian]] holl-vrudet. An holl diez-gar-se zo tost da greiz-kêr ha kenereet gant linenn 5 [[metro Moskou|ar metro]], kelc'hiek he stumm. Ar bannlev (пригород ''prigorod'') ha kêrioù tost zo kenereet gant an tren tredan anvet электричка ''elektrichka''. Tiez-gar bihanoc'h zo ivez. Daou dremenva zo e Moskov war ribl ar stêrioù Moskva hag [[Oka]], evit an dudi dreist-holl. Ur ganol a gas d'ar stêr Volga. E [[1935]] e voe digoret e linenn gentañ [[Metro Moskov]] (Московского Метрополитена ''Moskovskogo Metropolitena''). Bremañ ez eo ur rouedad a 188 arsavlec'h. Unan eus donañ ha brasañ metroioù ar bed eo, implijet gant tro-dro da 10 milion a dud bemdez. Anavezet e vez evel unan eus arouezioù kêr abalamour d'e ginklerezh pinvidik ha liesseurt. Ur rouedad stank busoù, trollebusoù ha trammgirri zo ivez, ouzhpenn d'un tren unroudenn zoken. [[Marc'h-houarn|Marc'hoù-houarn]] emservij anvet ''Velobike'' a zo kinniget da Voskoviz abaoe [[2013]]. Ouzhpenn 2.6 milion a girri a vez e kêr bemdez. Mell stankadegoù a gaver er bloavezhioù diwezhañ. Ur bern taksioù a zo ivez. Cheñchet en deus kalz ar servij-mañ er bloavezhioù diwezhañ abalamour d'an arloadoù implijet gant an dud war o hezoug : Yandex Taxi, Uber... == Tud ganet e Moskov == <gallery mode="packed"> Dmitri Donskoy.jpg|[[Dimitri Iañ Donskoi|Dmitri Donskoi]] priñs meur Moskov (1350-1389). Ivan III of Russia 3.jpg|[[Ivan III Rusia]] tsar. Michail I. Romanov.jpg|[[Mikael Iañ Rusia|Mikael {{Iañ}}]] tsar. Peter der-Grosse 1838.jpg|[[Pêr Iañ (Rusia)|Pêr ar Meur]] tsar. Louis Caravaque, Portrait of Empress Anna Ioannovna (1730).jpg|[[Anna Rusia]] tsarez. Suvorov Alex V.jpg|[[Aleksandr Souvorov]] milour (1730-1800). Alexander Pushkin 2013-10-06 17-38.jpg|[[Aleksandr Pouchkin]] barzh ha romantour (1799-1837). Mikhail lermontov.jpg|[[Mic'hail Lermontov]] barzh ha romantour (1814-1841). Herzen ge.png|[[Aleksandr Herzen]] skridarnodour (1812-1870). Alexander II of Russia photo.jpg|[[Aleksandr II (Rusia)|Aleksandr II]] tsar. Fyodor Mikhailovich Dostoyevsky 1876.jpg|[[Fyodor Dostoyevskiy|Fedor Dostoievski]] romantour (1821-1881). Sofja Wassiljewna Kowalewskaja 1.jpg|[[Sofia Kovalevskaia]] matematikourez (1850-1891). Stanislavski.jpg|[[Konstantin Stanislavski]] komedian ha kelenner arz ar c'hoariva (1863-1938). Vassily-Kandinsky.jpeg|[[Vassily Kandinsky]] livour (1866-1944). Skrjabin Alexander.jpg|[[Aleksandr Skriabin]] pianour ha sonaozer (1871-1915). Boris Pasternak in youth.jpg|[[Boris Pasternak]] skrivagner (1890-1960). Tsvetaeva.jpg|[[Marina Tsvetaeva]] barzez (1892-1941). Alexandre Alekhine Color.jpg|[[Aleksandr Alec'hin]] c'hoarier echedoù (1892-1946). Vera Menchik 1933.jpg|[[Vyera Mentchikova|Viera Menchik]] c'hoarierez echedoù (1906-1944). Sergey Mikhalkov.jpg|[[Sergei Mic'halkov]] barzh ha skrivagner (1913-2009). Виталий Лазаревич Гинзбург.jpg|[[Vitaly Ginzburg]] fizikour (1916-2009). RIAN archive 25981 Academician Sakharov.jpg|[[Andrey Sac'harov]] fizikour (1921-1989). Bundesarchiv Bild 183-R1202-0019, Berlin, Palast der Republik, Bulat Okudshawa cropped.jpg|[[Boulat Okoudjava]] kaner ha sonaozour (1924-1997). Maya Plisetskaya 2011.jpg|[[Maia Plissetskaia]] korollerez (1925-2015). Russia-2001-stamp-Yevgeny Leonov.jpg|[[Evgeni Leonov]] aktour (1926-1994). LevYashin.JPG|[[Lev Yachin]] melldroader (1929-1990). Людмила Георгиевна Зыкина.jpg|[[Lioudmila Zykina]] kanerez (1929-2009). Vladimir Vysotsky.jpg|[[Vladimir Vysotsky]] kaner (1938-1980). Russia-2001-stamp-Andrei Mironov.jpg|[[Andrei Mironov]] aktour (1941-1987). RIAN archive 378862 Alla Pugacheva (cropped).jpg|[[Alla Pougatcheva]] kanerez (1949-). Lavrov-Kerry (cropped).jpg|[[Sergei Lavrov]] politikour (1950-). Sergey Brin cropped.jpg|[[Sergey Brin]] (1973-) kenziazezer Google. Marat Safin (2794136084).jpg|[[Marat Safin]] c'hoarier tennis (1980-). </gallery>. ==Darempredoù etrebroadel== ===Gevellerezh=== {| width="100%" |- valign="top" | ;[[Afrika]] ---- *[[Aljer]], {{Aljeria}} | ;[[Amerika]] ---- *[[Buenos Aires]], {{Arc'hantina}} *[[Cusco]], {{Perou}} *[[La Habana]], {{Kuba}} | ;Azia ---- *[[Almaty]], {{Kazakstan}} *[[Ankara]], {{Turkia}} *[[Astana]], {{Kazakstan}} *[[Bakou]], {{Azerbaidjan}} *[[Beijing]], {{Sina}} *[[Dubai]], {{Emirelezhioù Arab Unanet}} *[[Jakarta]], {{Indonezia}} *[[Ganja]], {{Azerbaidjan}} *[[Kêr Ho-Chi-Minh]], {{Viêt Nam}} *[[Manila]], {{Filipinez}} *[[New Delhi]], {{India}} *[[Pyongyang]], {{Korea an Norzh}} *[[Rasht]], {{Iran}} *[[Seoul]], {{Republik Korea}} *[[Tehran]], {{Iran}} *[[Tochkent]], {{Ouzbekistan}} *[[Tokyo]], {{Japan}} *[[Ulaanbaatar]], {{Mongolia}} | ;Europa ---- *[[Aten]], {{Gres}} *[[Beograd]], {{Serbia}} *[[Berlin]], {{Alamagn}} *[[Bukarest]], {{Roumania}} *[[Krakow]], {{Polonia}} *[[Ljubljana]], {{Slovenia}} *[[Londrez]], {{Bro-Saoz}} *[[Podgorica]], {{Montenegro}} *[[Reykjavík]], {{Island}} *[[Riga]], {{Latvia}} *[[Valenciennes]], {{Bro-C'hall}} *[[Vilnius]], {{Lituania}} |} ===Emglevioù a vignoniezh ha kenlabour=== {| width="80%" |- valign="top" | *[[Bangkok]], {{Thailand}} *[[Lisbon|Lisboa]], {{Portugal}} | *[[Madrid]], {{Spagn}} *[[Pariz]], {{Bro-C'hall}} | *[[Tel Aviv]], {{Israel}} *[[Tunis]], {{Tunizia}} | *[[Yerevan]], {{Armenia}} |} ===Emglevioù torr=== Eizh kêr o deus torret o liammoù gant Moskov a-c'houde [[aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022]]. {| width="80%" |- valign="top" | *[[Brno]], {{Tchekia}} *[[Chicago]], {{SUA}} | *[[C'harkiv]], {{Ukraina}} *[[Düsseldorf]], {{Alamagn}} | *[[Kyiv]], {{Ukraina}} *[[Praha]], {{Republik Tchek}} | *[[Tallinn]], {{Estonia}} *[[Varsovia|Warszawa ]], {{Polonia}} |} == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} {{Rannoù melestradurel Rusia}} [[Rummad:Kêrioù Rusia]] [[Rummad:Kêrioù-penn Europa]] [[Rummad:Kêrioù distrujet gant un tan-gwall]] 4eq8v9hnlcy3538i8z3xzci3inc9kmq 0 17843 2188756 2185340 2026-04-25T11:59:41Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188756 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Mödling''' (diwar ar [[Yezhoù slavek|slaveg]] ''Medlica''), lec'hiet e runioù ar [[Wienerwald]] e [[Stad]] kevredet [[Aostria-Izel]], [[Aostria]], zo ur rakkêr da [[Vienna|Wien]]. == Monumantoù heverk == * Kreiz-kêr kozh * Dismantroù kastell Mödling * Iliz Sant Otmar ({{XVvet kantved}}) & [[karnel]] == Tud == * [[Paul Harather]], [[leurenner]] * [[Albert Drach]], [[skrivagner]] * [[Anton Wildgans]], skrivagner == Gevelliñ == *{{Alamagn}} : [[Offenbach am Main]] *{{Belgia}} : [[Sint-Gillis (Brusel)]] *{{Bro-C'hall}} : [[Puteaux]] *{{Hungaria}} : [[Kőszeg]] *{{Italia}} : [[Velletri]] *{{Luksembourg}} : [[Esch-sur-Alzette]] *{{Rouantelezh-Unanet}} : [[London Borough of Tower Hamlets]] *{{Serbia}} : [[Zemun]] *{{Tchekia}} : [[Vsetín]] == Liammoù diavaez == *{{de}} [http://www.Moedling.at Lec'hienn ofisiel] {{commonscat}} [[Rummad:Kêrioù Aostria]] [[Rummad:Aostria-Izel]] 62misqmamrc8mgjs0mufu8su37lr0ke 0 17892 2189030 2188455 2026-04-25T14:11:51Z Dakbzh 58931 + Kampionad bedel (Maouezi) Gwengolo 1991. 2189030 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Chiburdanidze Maia.jpg|right|thumb|180px|Maia Tchibourdanidze en [[Heraklion]], 2007.]] '''Maia Tchibourdanidze''' ([[jorjieg]]: მაია ჩიბურდანიძე), ganet d'ar [[17 a viz Genver]] [[1961]] e [[Kutaisi]] ([[RSS Jorjia]], [[URSS]]), zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1984, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1977, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1974, Gourdoner FIDE ''Senior'' Broadel eo abaoe 2020<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 500 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 432 he renk ''Fonnapl'' ha 2 437 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 560 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1988.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== Kampionez eo bet adalek 1978 betek 1991. Tapout a reas an eil plas e Tournamant Etretakadel e [[Tbilisi]] ([[URSS]]) e miz Du 1976 ha gounit a reas he flas perzhiadez e kevezadeg an Danvezioù Kampionezed e Mae 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, interzonal :: Tbilisi 1976 - Olimp Base]</ref>. Trec'h e voe war [[Nana Alexandria]] (URSS), 5,5 — 4,5 (+ 3, = 5, - 2) e Tbilisi e Miz Mae 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, Candidates' matches :: quarterfinals - Olimp Base]</ref>, war [[Elena Donaldson-Akhmilovskaya|Elena Akhmylovskaya]] (URSS), 6,5 — 5,5 (+ 4, = 5, - 3) e [[Tallinn]] (URSS) e 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-candsf.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, Candidates' matches :: semifinals - Olimp Base]</ref> ha war [[Alla Kushnir]] ([[Israel]]) 7,5 — 6,5 (+ 4, = 7, - 3) e [[Bad Kissingen]] ([[Republik Kevreadel Alamagn]])<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-candf.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978 , Candidates' matches :: final :: Bad Kissingen 1978 - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Enebourez||Notennoù ha daveennoù |- |Eost ha Gwengolo 1978||{{URSS}} [[Pitsunda]]||8,5 (+ 4, = 9, - 2) – 6,5 (+ 2, = 9, - 4)||[[Nona Gaprindachvili]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-wch.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, World Championship match :: Pitsunda 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1981||{{URSS}} [[Borjomi]] ha Tbilisi||8 (+ 4, = 8, - 4) – 8 (+ 4, = 8, - 8)||[[Nana Alexandria]]||Rampo, ar gampionez a viras he zitl<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1981.html Women's World Chess Championship 1978-1981 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1984||{{URSS}} [[Volgograd]]||8,5 – 5,5 (+ 5, = 7, - 2)||[[Irina Levitina]] ||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1984.html Women's World Chess Championship 1985-1986 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1986||{{Bulgaria}} [[Sofia]]||8,5 – 5,5 (+ 4, = 9, - 1)||[[Elena Donaldson-Akhmilovskaya|Elena Akhmylovskaya]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1986.html Women's World Chess Championship 1985-1986 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1988||{{URSS}} [[Telavi]]||8,5 – 7,5 (+ 3, = 11, - 2)||[[Nana Iosseliani]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1988.html Women's World Chess Championship 1987-1988 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1991||{{Filipinez}} [[Manila]]||6,5 – 8,5 (+ 2, = 9, - 4)||[[Xie Jun]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1991.html Women's World Chess Championship 1989-1991 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus seizh gwezh e skipailh [[URSS]] hag eizh gwezh e skipailh [[Jorjia]]. <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/so4wousj.html Women's Chess Olympiads, Chiburdanidze, Maia – Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad (Maouezi)|| Bro ha kêr ||Disoc'h||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1978||1||8||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]]||9/11 (+ 7, = 4, - 0)||81,8||1||aour||1||aour |- |1980||1||9 ||{{Malta}}, [[Valletta]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||81,8||1||aour||1||aour |- |1982||1||10||{{Suis}}, [[Luzern]]||9/12 (+ 6, = 6, - 0)||75||3||arem||1||aour |- |1984||1||11||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||7,5/11 (+ 4, = 7, - 0)||68,2||6||-||1||aour |- |1986||1||12||{{EAU}}, [[Dubai]]||8/10 (+ 6, = 4, - 0)||80||3||arem||1||aour |- |1988||1||13||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||7/10 (+ 4, = 6, - 0)||70||5||-||2||argant |- |1990||1||14||{{Yougoslavia}}, [[Novi Sad]]||6/9 (+ 4, = 4, - 1)||66,7||7||-|2||argant |- |1992||1||15 (29)||{{Filipinez}}, [[Manila]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||1||aour||1||aour |- |1994||1||16 (30)||{{Rusia}}, [[Moskov]]||8,5/11 (+ 7, = 3, - 1)||77,3||3||arem||1||aour |- |1996||1||17 (31)||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||8,5/12 (+ 5, = 7, - 0)||70,8||5||-||1||aour |- |1998||1||18 (33)||{{Rusia}}, [[Elista]]||9,5/12||79,2||3||arem||3||arem |- |2000||1||19 (34)||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||5,5/10 (+ 3, = , - 2) ||55||25||-||2||argant |- |2002||1||20 (35)||{{Slovenia}}, [[Bled]]||8/11 (+ 5, = 6, - 0)||72,7||||3||arem||4||- |- |2004||1||21 (36)||{{Spagn}}, [[Calvià]]||8,5/13 (+ 5, = 7, - 1)||65,4||12||-||4||- |- |2008||1||24 (38)||{{Alamagn}}, [[Dresden]]||7,5/9 (+ 7, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600036}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://ratings.fide.com/profile/13600036 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20070211040908/http://www.supreme-chess.com/famous-chess-players/maya-chiburdanidze.html Maia Tchibourdanidze e Supremechess, 666 partienn e pgn] *{{en}} [http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16894 Maia Tchibourdanidze e Chessgames] * {{en}}[http://www.wtharvey.com/chib.html 25 Lec'hiadenn a-bouez hag he fartiennoù] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20160303231206/http://www.chessdryad.com/articles/rankfile/art_03.htm Maia Tchibourdanidze e SUA e-pad ar "Perestroika"] {{DEFAULTSORT:Tchibourdanidze, Maia}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1961]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] ibdxuqld0wwjbiwoqcyjdm8clu5020l 2189031 2189030 2026-04-25T14:31:27Z Dakbzh 58931 + Kampionad soviedat ar Maouezi. 2189031 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Chiburdanidze Maia.jpg|right|thumb|180px|Maia Tchibourdanidze en [[Heraklion]], 2007.]] '''Maia Tchibourdanidze''' ([[jorjieg]]: მაია ჩიბურდანიძე), ganet d'ar [[17 a viz Genver]] [[1961]] e [[Kutaisi]] ([[RSS Jorjia]], [[URSS]]), zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1984, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1977, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1974, Gourdoner FIDE ''Senior'' Broadel eo abaoe 2020<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 500 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 432 he renk ''Fonnapl'' ha 2 437 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 560 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1988.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ==== {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù |- |Here 1975||[[Frunze]]||8/16 (+ 5, = 6, - 5))||7-11/18||[[Ludmila Belavenet]] a voe trec'h<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-ursw.html Women's Soviet Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== Kampionez eo bet adalek 1978 betek 1991. Tapout a reas an eil plas e Tournamant Etretakadel e [[Tbilisi]] ([[URSS]]) e miz Du 1976 ha gounit a reas he flas perzhiadez e kevezadeg an Danvezioù Kampionezed e Mae 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, interzonal :: Tbilisi 1976 - Olimp Base]</ref>. Trec'h e voe war [[Nana Alexandria]] (URSS), 5,5 — 4,5 (+ 3, = 5, - 2) e Tbilisi e Miz Mae 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, Candidates' matches :: quarterfinals - Olimp Base]</ref>, war [[Elena Donaldson-Akhmilovskaya|Elena Akhmylovskaya]] (URSS), 6,5 — 5,5 (+ 4, = 5, - 3) e [[Tallinn]] (URSS) e 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-candsf.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, Candidates' matches :: semifinals - Olimp Base]</ref> ha war [[Alla Kushnir]] ([[Israel]]) 7,5 — 6,5 (+ 4, = 7, - 3) e [[Bad Kissingen]] ([[Republik Kevreadel Alamagn]])<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-candf.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978 , Candidates' matches :: final :: Bad Kissingen 1978 - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Enebourez||Notennoù ha daveennoù |- |Eost ha Gwengolo 1978||{{URSS}} [[Pitsunda]]||8,5 (+ 4, = 9, - 2) – 6,5 (+ 2, = 9, - 4)||[[Nona Gaprindachvili]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-wch.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, World Championship match :: Pitsunda 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1981||{{URSS}} [[Borjomi]] ha Tbilisi||8 (+ 4, = 8, - 4) – 8 (+ 4, = 8, - 8)||[[Nana Alexandria]]||Rampo, ar gampionez a viras he zitl<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1981.html Women's World Chess Championship 1978-1981 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1984||{{URSS}} [[Volgograd]]||8,5 – 5,5 (+ 5, = 7, - 2)||[[Irina Levitina]] ||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1984.html Women's World Chess Championship 1985-1986 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1986||{{Bulgaria}} [[Sofia]]||8,5 – 5,5 (+ 4, = 9, - 1)||[[Elena Donaldson-Akhmilovskaya|Elena Akhmylovskaya]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1986.html Women's World Chess Championship 1985-1986 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1988||{{URSS}} [[Telavi]]||8,5 – 7,5 (+ 3, = 11, - 2)||[[Nana Iosseliani]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1988.html Women's World Chess Championship 1987-1988 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1991||{{Filipinez}} [[Manila]]||6,5 – 8,5 (+ 2, = 9, - 4)||[[Xie Jun]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1991.html Women's World Chess Championship 1989-1991 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus seizh gwezh e skipailh [[URSS]] hag eizh gwezh e skipailh [[Jorjia]]. <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/so4wousj.html Women's Chess Olympiads, Chiburdanidze, Maia – Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad (Maouezi)|| Bro ha kêr ||Disoc'h||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1978||1||8||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]]||9/11 (+ 7, = 4, - 0)||81,8||1||aour||1||aour |- |1980||1||9 ||{{Malta}}, [[Valletta]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||81,8||1||aour||1||aour |- |1982||1||10||{{Suis}}, [[Luzern]]||9/12 (+ 6, = 6, - 0)||75||3||arem||1||aour |- |1984||1||11||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||7,5/11 (+ 4, = 7, - 0)||68,2||6||-||1||aour |- |1986||1||12||{{EAU}}, [[Dubai]]||8/10 (+ 6, = 4, - 0)||80||3||arem||1||aour |- |1988||1||13||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||7/10 (+ 4, = 6, - 0)||70||5||-||2||argant |- |1990||1||14||{{Yougoslavia}}, [[Novi Sad]]||6/9 (+ 4, = 4, - 1)||66,7||7||-|2||argant |- |1992||1||15 (29)||{{Filipinez}}, [[Manila]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||1||aour||1||aour |- |1994||1||16 (30)||{{Rusia}}, [[Moskov]]||8,5/11 (+ 7, = 3, - 1)||77,3||3||arem||1||aour |- |1996||1||17 (31)||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||8,5/12 (+ 5, = 7, - 0)||70,8||5||-||1||aour |- |1998||1||18 (33)||{{Rusia}}, [[Elista]]||9,5/12||79,2||3||arem||3||arem |- |2000||1||19 (34)||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||5,5/10 (+ 3, = , - 2) ||55||25||-||2||argant |- |2002||1||20 (35)||{{Slovenia}}, [[Bled]]||8/11 (+ 5, = 6, - 0)||72,7||||3||arem||4||- |- |2004||1||21 (36)||{{Spagn}}, [[Calvià]]||8,5/13 (+ 5, = 7, - 1)||65,4||12||-||4||- |- |2008||1||24 (38)||{{Alamagn}}, [[Dresden]]||7,5/9 (+ 7, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600036}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://ratings.fide.com/profile/13600036 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20070211040908/http://www.supreme-chess.com/famous-chess-players/maya-chiburdanidze.html Maia Tchibourdanidze e Supremechess, 666 partienn e pgn] *{{en}} [http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16894 Maia Tchibourdanidze e Chessgames] * {{en}}[http://www.wtharvey.com/chib.html 25 Lec'hiadenn a-bouez hag he fartiennoù] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20160303231206/http://www.chessdryad.com/articles/rankfile/art_03.htm Maia Tchibourdanidze e SUA e-pad ar "Perestroika"] {{DEFAULTSORT:Tchibourdanidze, Maia}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1961]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] i4kz2i4ptln6knrmqnx8dyo30ffv93n 2189032 2189031 2026-04-25T15:17:27Z Dakbzh 58931 + Kampionad europat hiniennel (kemmesk) - Batoumi 2002. 2189032 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Chiburdanidze Maia.jpg|right|thumb|180px|Maia Tchibourdanidze en [[Heraklion]], 2007.]] '''Maia Tchibourdanidze''' ([[jorjieg]]: მაია ჩიბურდანიძე), ganet d'ar [[17 a viz Genver]] [[1961]] e [[Kutaisi]] ([[RSS Jorjia]], [[URSS]]), zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1984, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1977, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1974, Gourdoner FIDE ''Senior'' Broadel eo abaoe 2020<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 500 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 432 he renk ''Fonnapl'' ha 2 437 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 560 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1988.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad europat hiniennel (kemmesk) ==== {| class="wikitable" |Bloaz||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù |- |2002||3||{{Jorjia}} [[Batoumi]]||6/13 (+ 3, = 6, - 4))||64||[[Bartłomiej Macieja]] a voe trec'h<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-eicc/eur-2002.html European Individual Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ==== {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù |- |Here 1975||[[Frunze]]||8/16 (+ 5, = 6, - 5))||7-11/18||[[Ludmila Belavenet]] a voe trec'h<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-ursw.html Women's Soviet Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== Kampionez eo bet adalek 1978 betek 1991. Tapout a reas an eil plas e Tournamant Etretakadel e [[Tbilisi]] ([[URSS]]) e miz Du 1976 ha gounit a reas he flas perzhiadez e kevezadeg an Danvezioù Kampionezed e Mae 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, interzonal :: Tbilisi 1976 - Olimp Base]</ref>. Trec'h e voe war [[Nana Alexandria]] (URSS), 5,5 — 4,5 (+ 3, = 5, - 2) e Tbilisi e Miz Mae 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, Candidates' matches :: quarterfinals - Olimp Base]</ref>, war [[Elena Donaldson-Akhmilovskaya|Elena Akhmylovskaya]] (URSS), 6,5 — 5,5 (+ 4, = 5, - 3) e [[Tallinn]] (URSS) e 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-candsf.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, Candidates' matches :: semifinals - Olimp Base]</ref> ha war [[Alla Kushnir]] ([[Israel]]) 7,5 — 6,5 (+ 4, = 7, - 3) e [[Bad Kissingen]] ([[Republik Kevreadel Alamagn]])<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-candf.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978 , Candidates' matches :: final :: Bad Kissingen 1978 - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Enebourez||Notennoù ha daveennoù |- |Eost ha Gwengolo 1978||{{URSS}} [[Pitsunda]]||8,5 (+ 4, = 9, - 2) – 6,5 (+ 2, = 9, - 4)||[[Nona Gaprindachvili]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-wch.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, World Championship match :: Pitsunda 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1981||{{URSS}} [[Borjomi]] ha Tbilisi||8 (+ 4, = 8, - 4) – 8 (+ 4, = 8, - 8)||[[Nana Alexandria]]||Rampo, ar gampionez a viras he zitl<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1981.html Women's World Chess Championship 1978-1981 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1984||{{URSS}} [[Volgograd]]||8,5 – 5,5 (+ 5, = 7, - 2)||[[Irina Levitina]] ||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1984.html Women's World Chess Championship 1985-1986 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1986||{{Bulgaria}} [[Sofia]]||8,5 – 5,5 (+ 4, = 9, - 1)||[[Elena Donaldson-Akhmilovskaya|Elena Akhmylovskaya]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1986.html Women's World Chess Championship 1985-1986 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1988||{{URSS}} [[Telavi]]||8,5 – 7,5 (+ 3, = 11, - 2)||[[Nana Iosseliani]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1988.html Women's World Chess Championship 1987-1988 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1991||{{Filipinez}} [[Manila]]||6,5 – 8,5 (+ 2, = 9, - 4)||[[Xie Jun]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1991.html Women's World Chess Championship 1989-1991 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus seizh gwezh e skipailh [[URSS]] hag eizh gwezh e skipailh [[Jorjia]]. <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/so4wousj.html Women's Chess Olympiads, Chiburdanidze, Maia – Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad (Maouezi)|| Bro ha kêr ||Disoc'h||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1978||1||8||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]]||9/11 (+ 7, = 4, - 0)||81,8||1||aour||1||aour |- |1980||1||9 ||{{Malta}}, [[Valletta]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||81,8||1||aour||1||aour |- |1982||1||10||{{Suis}}, [[Luzern]]||9/12 (+ 6, = 6, - 0)||75||3||arem||1||aour |- |1984||1||11||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||7,5/11 (+ 4, = 7, - 0)||68,2||6||-||1||aour |- |1986||1||12||{{EAU}}, [[Dubai]]||8/10 (+ 6, = 4, - 0)||80||3||arem||1||aour |- |1988||1||13||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||7/10 (+ 4, = 6, - 0)||70||5||-||2||argant |- |1990||1||14||{{Yougoslavia}}, [[Novi Sad]]||6/9 (+ 4, = 4, - 1)||66,7||7||-|2||argant |- |1992||1||15 (29)||{{Filipinez}}, [[Manila]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||1||aour||1||aour |- |1994||1||16 (30)||{{Rusia}}, [[Moskov]]||8,5/11 (+ 7, = 3, - 1)||77,3||3||arem||1||aour |- |1996||1||17 (31)||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||8,5/12 (+ 5, = 7, - 0)||70,8||5||-||1||aour |- |1998||1||18 (33)||{{Rusia}}, [[Elista]]||9,5/12||79,2||3||arem||3||arem |- |2000||1||19 (34)||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||5,5/10 (+ 3, = , - 2) ||55||25||-||2||argant |- |2002||1||20 (35)||{{Slovenia}}, [[Bled]]||8/11 (+ 5, = 6, - 0)||72,7||||3||arem||4||- |- |2004||1||21 (36)||{{Spagn}}, [[Calvià]]||8,5/13 (+ 5, = 7, - 1)||65,4||12||-||4||- |- |2008||1||24 (38)||{{Alamagn}}, [[Dresden]]||7,5/9 (+ 7, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600036}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://ratings.fide.com/profile/13600036 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20070211040908/http://www.supreme-chess.com/famous-chess-players/maya-chiburdanidze.html Maia Tchibourdanidze e Supremechess, 666 partienn e pgn] *{{en}} [http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16894 Maia Tchibourdanidze e Chessgames] * {{en}}[http://www.wtharvey.com/chib.html 25 Lec'hiadenn a-bouez hag he fartiennoù] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20160303231206/http://www.chessdryad.com/articles/rankfile/art_03.htm Maia Tchibourdanidze e SUA e-pad ar "Perestroika"] {{DEFAULTSORT:Tchibourdanidze, Maia}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1961]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] sinm22unwf4q5vznhvsm4g97wu6ndjj 2189033 2189032 2026-04-25T15:19:45Z Dakbzh 58931 /* Kampionad europat hiniennel (kemmesk) */ 2189033 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Chiburdanidze Maia.jpg|right|thumb|180px|Maia Tchibourdanidze en [[Heraklion]], 2007.]] '''Maia Tchibourdanidze''' ([[jorjieg]]: მაია ჩიბურდანიძე), ganet d'ar [[17 a viz Genver]] [[1961]] e [[Kutaisi]] ([[RSS Jorjia]], [[URSS]]), zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1984, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1977, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1974, Gourdoner FIDE ''Senior'' Broadel eo abaoe 2020<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 500 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 432 he renk ''Fonnapl'' ha 2 437 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 560 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1988.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad europat hiniennel (kemmesk) ==== {| class="wikitable" |Bloaz||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù |- |2002||3||{{Jorjia}} [[Batoumi]]||6/13 (+ 3, = 6, - 4)||64||[[Bartłomiej Macieja]] a voe trec'h<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-eicc/eur-2002.html European Individual Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ==== {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù |- |Here 1975||[[Frunze]]||8/16 (+ 5, = 6, - 5))||7-11/18||[[Ludmila Belavenet]] a voe trec'h<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-ursw.html Women's Soviet Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== Kampionez eo bet adalek 1978 betek 1991. Tapout a reas an eil plas e Tournamant Etretakadel e [[Tbilisi]] ([[URSS]]) e miz Du 1976 ha gounit a reas he flas perzhiadez e kevezadeg an Danvezioù Kampionezed e Mae 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, interzonal :: Tbilisi 1976 - Olimp Base]</ref>. Trec'h e voe war [[Nana Alexandria]] (URSS), 5,5 — 4,5 (+ 3, = 5, - 2) e Tbilisi e Miz Mae 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, Candidates' matches :: quarterfinals - Olimp Base]</ref>, war [[Elena Donaldson-Akhmilovskaya|Elena Akhmylovskaya]] (URSS), 6,5 — 5,5 (+ 4, = 5, - 3) e [[Tallinn]] (URSS) e 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-candsf.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, Candidates' matches :: semifinals - Olimp Base]</ref> ha war [[Alla Kushnir]] ([[Israel]]) 7,5 — 6,5 (+ 4, = 7, - 3) e [[Bad Kissingen]] ([[Republik Kevreadel Alamagn]])<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-candf.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978 , Candidates' matches :: final :: Bad Kissingen 1978 - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Enebourez||Notennoù ha daveennoù |- |Eost ha Gwengolo 1978||{{URSS}} [[Pitsunda]]||8,5 (+ 4, = 9, - 2) – 6,5 (+ 2, = 9, - 4)||[[Nona Gaprindachvili]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-wch.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, World Championship match :: Pitsunda 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1981||{{URSS}} [[Borjomi]] ha Tbilisi||8 (+ 4, = 8, - 4) – 8 (+ 4, = 8, - 8)||[[Nana Alexandria]]||Rampo, ar gampionez a viras he zitl<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1981.html Women's World Chess Championship 1978-1981 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1984||{{URSS}} [[Volgograd]]||8,5 – 5,5 (+ 5, = 7, - 2)||[[Irina Levitina]] ||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1984.html Women's World Chess Championship 1985-1986 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1986||{{Bulgaria}} [[Sofia]]||8,5 – 5,5 (+ 4, = 9, - 1)||[[Elena Donaldson-Akhmilovskaya|Elena Akhmylovskaya]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1986.html Women's World Chess Championship 1985-1986 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1988||{{URSS}} [[Telavi]]||8,5 – 7,5 (+ 3, = 11, - 2)||[[Nana Iosseliani]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1988.html Women's World Chess Championship 1987-1988 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1991||{{Filipinez}} [[Manila]]||6,5 – 8,5 (+ 2, = 9, - 4)||[[Xie Jun]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1991.html Women's World Chess Championship 1989-1991 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus seizh gwezh e skipailh [[URSS]] hag eizh gwezh e skipailh [[Jorjia]]. <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/so4wousj.html Women's Chess Olympiads, Chiburdanidze, Maia – Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad (Maouezi)|| Bro ha kêr ||Disoc'h||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1978||1||8||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]]||9/11 (+ 7, = 4, - 0)||81,8||1||aour||1||aour |- |1980||1||9 ||{{Malta}}, [[Valletta]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||81,8||1||aour||1||aour |- |1982||1||10||{{Suis}}, [[Luzern]]||9/12 (+ 6, = 6, - 0)||75||3||arem||1||aour |- |1984||1||11||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||7,5/11 (+ 4, = 7, - 0)||68,2||6||-||1||aour |- |1986||1||12||{{EAU}}, [[Dubai]]||8/10 (+ 6, = 4, - 0)||80||3||arem||1||aour |- |1988||1||13||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||7/10 (+ 4, = 6, - 0)||70||5||-||2||argant |- |1990||1||14||{{Yougoslavia}}, [[Novi Sad]]||6/9 (+ 4, = 4, - 1)||66,7||7||-|2||argant |- |1992||1||15 (29)||{{Filipinez}}, [[Manila]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||1||aour||1||aour |- |1994||1||16 (30)||{{Rusia}}, [[Moskov]]||8,5/11 (+ 7, = 3, - 1)||77,3||3||arem||1||aour |- |1996||1||17 (31)||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||8,5/12 (+ 5, = 7, - 0)||70,8||5||-||1||aour |- |1998||1||18 (33)||{{Rusia}}, [[Elista]]||9,5/12||79,2||3||arem||3||arem |- |2000||1||19 (34)||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||5,5/10 (+ 3, = , - 2) ||55||25||-||2||argant |- |2002||1||20 (35)||{{Slovenia}}, [[Bled]]||8/11 (+ 5, = 6, - 0)||72,7||||3||arem||4||- |- |2004||1||21 (36)||{{Spagn}}, [[Calvià]]||8,5/13 (+ 5, = 7, - 1)||65,4||12||-||4||- |- |2008||1||24 (38)||{{Alamagn}}, [[Dresden]]||7,5/9 (+ 7, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600036}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://ratings.fide.com/profile/13600036 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20070211040908/http://www.supreme-chess.com/famous-chess-players/maya-chiburdanidze.html Maia Tchibourdanidze e Supremechess, 666 partienn e pgn] *{{en}} [http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16894 Maia Tchibourdanidze e Chessgames] * {{en}}[http://www.wtharvey.com/chib.html 25 Lec'hiadenn a-bouez hag he fartiennoù] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20160303231206/http://www.chessdryad.com/articles/rankfile/art_03.htm Maia Tchibourdanidze e SUA e-pad ar "Perestroika"] {{DEFAULTSORT:Tchibourdanidze, Maia}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1961]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] mqhbk2kf53aymsvxc7814hxi7i10hn9 2189039 2189033 2026-04-25T19:31:34Z Dakbzh 58931 + Kampionad europat hiniennel (Maouezi) - Batoumi, 2000. 2189039 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Chiburdanidze Maia.jpg|right|thumb|180px|Maia Tchibourdanidze en [[Heraklion]], 2007.]] '''Maia Tchibourdanidze''' ([[jorjieg]]: მაია ჩიბურდანიძე), ganet d'ar [[17 a viz Genver]] [[1961]] e [[Kutaisi]] ([[RSS Jorjia]], [[URSS]]), zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1984, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1977, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1974, Gourdoner FIDE ''Senior'' Broadel eo abaoe 2020<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 500 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 432 he renk ''Fonnapl'' ha 2 437 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 560 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1988.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad europat hiniennel (Maouezi) ==== {| class="wikitable" |Bloaz||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù |- |2000||1||{{Jorjia}} [[Batoumi]]||7,5/12 (+ 7, = 1, - 3)||3/32||[[Natalia Zhukova]] a voe trec'h<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/6/6q2yu6sg-eurw.html European Women's Individual Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad europat hiniennel (kemmesk) ==== {| class="wikitable" |Bloaz||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù |- |2002||3||{{Jorjia}} [[Batoumi]]||6/13 (+ 3, = 6, - 4)||64||[[Bartłomiej Macieja]] a voe trec'h<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-eicc/eur-2002.html European Individual Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ==== {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù |- |Here 1975||[[Frunze]]||8/16 (+ 5, = 6, - 5))||7-11/18||[[Ludmila Belavenet]] a voe trec'h<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-ursw.html Women's Soviet Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== Kampionez eo bet adalek 1978 betek 1991. Tapout a reas an eil plas e Tournamant Etretakadel e [[Tbilisi]] ([[URSS]]) e miz Du 1976 ha gounit a reas he flas perzhiadez e kevezadeg an Danvezioù Kampionezed e Mae 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, interzonal :: Tbilisi 1976 - Olimp Base]</ref>. Trec'h e voe war [[Nana Alexandria]] (URSS), 5,5 — 4,5 (+ 3, = 5, - 2) e Tbilisi e Miz Mae 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, Candidates' matches :: quarterfinals - Olimp Base]</ref>, war [[Elena Donaldson-Akhmilovskaya|Elena Akhmylovskaya]] (URSS), 6,5 — 5,5 (+ 4, = 5, - 3) e [[Tallinn]] (URSS) e 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-candsf.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, Candidates' matches :: semifinals - Olimp Base]</ref> ha war [[Alla Kushnir]] ([[Israel]]) 7,5 — 6,5 (+ 4, = 7, - 3) e [[Bad Kissingen]] ([[Republik Kevreadel Alamagn]])<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-candf.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978 , Candidates' matches :: final :: Bad Kissingen 1978 - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Enebourez||Notennoù ha daveennoù |- |Eost ha Gwengolo 1978||{{URSS}} [[Pitsunda]]||8,5 (+ 4, = 9, - 2) – 6,5 (+ 2, = 9, - 4)||[[Nona Gaprindachvili]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-wch.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, World Championship match :: Pitsunda 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1981||{{URSS}} [[Borjomi]] ha Tbilisi||8 (+ 4, = 8, - 4) – 8 (+ 4, = 8, - 8)||[[Nana Alexandria]]||Rampo, ar gampionez a viras he zitl<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1981.html Women's World Chess Championship 1978-1981 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1984||{{URSS}} [[Volgograd]]||8,5 – 5,5 (+ 5, = 7, - 2)||[[Irina Levitina]] ||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1984.html Women's World Chess Championship 1985-1986 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1986||{{Bulgaria}} [[Sofia]]||8,5 – 5,5 (+ 4, = 9, - 1)||[[Elena Donaldson-Akhmilovskaya|Elena Akhmylovskaya]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1986.html Women's World Chess Championship 1985-1986 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1988||{{URSS}} [[Telavi]]||8,5 – 7,5 (+ 3, = 11, - 2)||[[Nana Iosseliani]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1988.html Women's World Chess Championship 1987-1988 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1991||{{Filipinez}} [[Manila]]||6,5 – 8,5 (+ 2, = 9, - 4)||[[Xie Jun]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1991.html Women's World Chess Championship 1989-1991 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus seizh gwezh e skipailh [[URSS]] hag eizh gwezh e skipailh [[Jorjia]]. <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/so4wousj.html Women's Chess Olympiads, Chiburdanidze, Maia – Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad (Maouezi)|| Bro ha kêr ||Disoc'h||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1978||1||8||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]]||9/11 (+ 7, = 4, - 0)||81,8||1||aour||1||aour |- |1980||1||9 ||{{Malta}}, [[Valletta]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||81,8||1||aour||1||aour |- |1982||1||10||{{Suis}}, [[Luzern]]||9/12 (+ 6, = 6, - 0)||75||3||arem||1||aour |- |1984||1||11||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||7,5/11 (+ 4, = 7, - 0)||68,2||6||-||1||aour |- |1986||1||12||{{EAU}}, [[Dubai]]||8/10 (+ 6, = 4, - 0)||80||3||arem||1||aour |- |1988||1||13||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||7/10 (+ 4, = 6, - 0)||70||5||-||2||argant |- |1990||1||14||{{Yougoslavia}}, [[Novi Sad]]||6/9 (+ 4, = 4, - 1)||66,7||7||-|2||argant |- |1992||1||15 (29)||{{Filipinez}}, [[Manila]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||1||aour||1||aour |- |1994||1||16 (30)||{{Rusia}}, [[Moskov]]||8,5/11 (+ 7, = 3, - 1)||77,3||3||arem||1||aour |- |1996||1||17 (31)||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||8,5/12 (+ 5, = 7, - 0)||70,8||5||-||1||aour |- |1998||1||18 (33)||{{Rusia}}, [[Elista]]||9,5/12||79,2||3||arem||3||arem |- |2000||1||19 (34)||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||5,5/10 (+ 3, = , - 2) ||55||25||-||2||argant |- |2002||1||20 (35)||{{Slovenia}}, [[Bled]]||8/11 (+ 5, = 6, - 0)||72,7||||3||arem||4||- |- |2004||1||21 (36)||{{Spagn}}, [[Calvià]]||8,5/13 (+ 5, = 7, - 1)||65,4||12||-||4||- |- |2008||1||24 (38)||{{Alamagn}}, [[Dresden]]||7,5/9 (+ 7, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600036}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://ratings.fide.com/profile/13600036 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20070211040908/http://www.supreme-chess.com/famous-chess-players/maya-chiburdanidze.html Maia Tchibourdanidze e Supremechess, 666 partienn e pgn] *{{en}} [http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16894 Maia Tchibourdanidze e Chessgames] * {{en}}[http://www.wtharvey.com/chib.html 25 Lec'hiadenn a-bouez hag he fartiennoù] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20160303231206/http://www.chessdryad.com/articles/rankfile/art_03.htm Maia Tchibourdanidze e SUA e-pad ar "Perestroika"] {{DEFAULTSORT:Tchibourdanidze, Maia}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1961]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] khqew4ltlwyb836877liels41wtx45x 2189040 2189039 2026-04-25T19:32:15Z Dakbzh 58931 2189040 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Chiburdanidze Maia.jpg|right|thumb|180px|Maia Tchibourdanidze en [[Heraklion]], 2007.]] '''Maia Tchibourdanidze''' ([[jorjieg]]: მაია ჩიბურდანიძე), ganet d'ar [[17 a viz Genver]] [[1961]] e [[Kutaisi]] ([[RSS Jorjia]], [[URSS]]), zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1984, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1977, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1974, Gourdoner FIDE ''Senior'' Broadel eo abaoe 2020<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 500 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 432 he renk ''Fonnapl'' ha 2 437 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 560 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1988.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad europat hiniennel (Maouezi) ==== {| class="wikitable" |Bloaz||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù |- |2000||1||{{Jorjia}} [[Batoumi]]||7,5/12 (+ 7, = 1, - 3)||3/32||[[Natalia Zhukova]] a voe trec'h<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/6/6q2yu6sg-eurw.html European Women's Individual Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad europat hiniennel (kemmesk) ==== {| class="wikitable" |Bloaz||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù |- |2002||3||{{Jorjia}} [[Batoumi]]||6/13 (+ 3, = 6, - 4)||64||[[Bartłomiej Macieja]] a voe trec'h<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-eicc/eur-2002.html European Individual Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ==== {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù |- |Here 1975||[[Frunze]]||8/16 (+ 5, = 6, - 5)||7-11/18||[[Ludmila Belavenet]] a voe trec'h<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-ursw.html Women's Soviet Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== Kampionez eo bet adalek 1978 betek 1991. Tapout a reas an eil plas e Tournamant Etretakadel e [[Tbilisi]] ([[URSS]]) e miz Du 1976 ha gounit a reas he flas perzhiadez e kevezadeg an Danvezioù Kampionezed e Mae 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, interzonal :: Tbilisi 1976 - Olimp Base]</ref>. Trec'h e voe war [[Nana Alexandria]] (URSS), 5,5 — 4,5 (+ 3, = 5, - 2) e Tbilisi e Miz Mae 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, Candidates' matches :: quarterfinals - Olimp Base]</ref>, war [[Elena Donaldson-Akhmilovskaya|Elena Akhmylovskaya]] (URSS), 6,5 — 5,5 (+ 4, = 5, - 3) e [[Tallinn]] (URSS) e 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-candsf.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, Candidates' matches :: semifinals - Olimp Base]</ref> ha war [[Alla Kushnir]] ([[Israel]]) 7,5 — 6,5 (+ 4, = 7, - 3) e [[Bad Kissingen]] ([[Republik Kevreadel Alamagn]])<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-candf.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978 , Candidates' matches :: final :: Bad Kissingen 1978 - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Enebourez||Notennoù ha daveennoù |- |Eost ha Gwengolo 1978||{{URSS}} [[Pitsunda]]||8,5 (+ 4, = 9, - 2) – 6,5 (+ 2, = 9, - 4)||[[Nona Gaprindachvili]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-wch.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, World Championship match :: Pitsunda 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1981||{{URSS}} [[Borjomi]] ha Tbilisi||8 (+ 4, = 8, - 4) – 8 (+ 4, = 8, - 8)||[[Nana Alexandria]]||Rampo, ar gampionez a viras he zitl<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1981.html Women's World Chess Championship 1978-1981 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1984||{{URSS}} [[Volgograd]]||8,5 – 5,5 (+ 5, = 7, - 2)||[[Irina Levitina]] ||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1984.html Women's World Chess Championship 1985-1986 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1986||{{Bulgaria}} [[Sofia]]||8,5 – 5,5 (+ 4, = 9, - 1)||[[Elena Donaldson-Akhmilovskaya|Elena Akhmylovskaya]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1986.html Women's World Chess Championship 1985-1986 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1988||{{URSS}} [[Telavi]]||8,5 – 7,5 (+ 3, = 11, - 2)||[[Nana Iosseliani]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1988.html Women's World Chess Championship 1987-1988 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1991||{{Filipinez}} [[Manila]]||6,5 – 8,5 (+ 2, = 9, - 4)||[[Xie Jun]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1991.html Women's World Chess Championship 1989-1991 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus seizh gwezh e skipailh [[URSS]] hag eizh gwezh e skipailh [[Jorjia]]. <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/so4wousj.html Women's Chess Olympiads, Chiburdanidze, Maia – Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad (Maouezi)|| Bro ha kêr ||Disoc'h||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1978||1||8||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]]||9/11 (+ 7, = 4, - 0)||81,8||1||aour||1||aour |- |1980||1||9 ||{{Malta}}, [[Valletta]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||81,8||1||aour||1||aour |- |1982||1||10||{{Suis}}, [[Luzern]]||9/12 (+ 6, = 6, - 0)||75||3||arem||1||aour |- |1984||1||11||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||7,5/11 (+ 4, = 7, - 0)||68,2||6||-||1||aour |- |1986||1||12||{{EAU}}, [[Dubai]]||8/10 (+ 6, = 4, - 0)||80||3||arem||1||aour |- |1988||1||13||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||7/10 (+ 4, = 6, - 0)||70||5||-||2||argant |- |1990||1||14||{{Yougoslavia}}, [[Novi Sad]]||6/9 (+ 4, = 4, - 1)||66,7||7||-|2||argant |- |1992||1||15 (29)||{{Filipinez}}, [[Manila]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||1||aour||1||aour |- |1994||1||16 (30)||{{Rusia}}, [[Moskov]]||8,5/11 (+ 7, = 3, - 1)||77,3||3||arem||1||aour |- |1996||1||17 (31)||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||8,5/12 (+ 5, = 7, - 0)||70,8||5||-||1||aour |- |1998||1||18 (33)||{{Rusia}}, [[Elista]]||9,5/12||79,2||3||arem||3||arem |- |2000||1||19 (34)||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||5,5/10 (+ 3, = , - 2) ||55||25||-||2||argant |- |2002||1||20 (35)||{{Slovenia}}, [[Bled]]||8/11 (+ 5, = 6, - 0)||72,7||||3||arem||4||- |- |2004||1||21 (36)||{{Spagn}}, [[Calvià]]||8,5/13 (+ 5, = 7, - 1)||65,4||12||-||4||- |- |2008||1||24 (38)||{{Alamagn}}, [[Dresden]]||7,5/9 (+ 7, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600036}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://ratings.fide.com/profile/13600036 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20070211040908/http://www.supreme-chess.com/famous-chess-players/maya-chiburdanidze.html Maia Tchibourdanidze e Supremechess, 666 partienn e pgn] *{{en}} [http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16894 Maia Tchibourdanidze e Chessgames] * {{en}}[http://www.wtharvey.com/chib.html 25 Lec'hiadenn a-bouez hag he fartiennoù] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20160303231206/http://www.chessdryad.com/articles/rankfile/art_03.htm Maia Tchibourdanidze e SUA e-pad ar "Perestroika"] {{DEFAULTSORT:Tchibourdanidze, Maia}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1961]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] hj4hvk5lkfsgvu8wai1wcvv02kbbgej 2189041 2189040 2026-04-25T19:40:21Z Dakbzh 58931 2189041 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Chiburdanidze Maia.jpg|right|thumb|180px|Maia Tchibourdanidze en [[Heraklion]], 2007.]] '''Maia Tchibourdanidze''' ([[jorjieg]]: მაია ჩიბურდანიძე), ganet d'ar [[17 a viz Genver]] [[1961]] e [[Kutaisi]] ([[RSS Jorjia]], [[URSS]]), zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1984, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1977, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1974, Gourdoner FIDE ''Senior'' Broadel eo abaoe 2020<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 500 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 432 he renk ''Fonnapl'' ha 2 437 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 560 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1988.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad europat hiniennel (Maouezi) ==== {| class="wikitable" |Bloaz||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù |- |2000||1||{{Jorjia}} [[Batoumi]]||7,5/12 (+ 7, = 1, - 3)||3/32 (rampo)||[[Natalia Zhukova]] a voe trec'h<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/6/6q2yu6sg-eurw.html European Women's Individual Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad europat hiniennel (kemmesk) ==== {| class="wikitable" |Bloaz||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù |- |2002||3||{{Jorjia}} [[Batoumi]]||6/13 (+ 3, = 6, - 4)||64||[[Bartłomiej Macieja]] a voe trec'h<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-eicc/eur-2002.html European Individual Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ==== {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù |- |Here 1975||[[Frunze]]||8/16 (+ 5, = 6, - 5)||7-11/18||[[Ludmila Belavenet]] a voe trec'h<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-ursw.html Women's Soviet Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== Kampionez eo bet adalek 1978 betek 1991. Tapout a reas an eil plas e Tournamant Etretakadel e [[Tbilisi]] ([[URSS]]) e miz Du 1976 ha gounit a reas he flas perzhiadez e kevezadeg an Danvezioù Kampionezed e Mae 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, interzonal :: Tbilisi 1976 - Olimp Base]</ref>. Trec'h e voe war [[Nana Alexandria]] (URSS), 5,5 — 4,5 (+ 3, = 5, - 2) e Tbilisi e Miz Mae 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, Candidates' matches :: quarterfinals - Olimp Base]</ref>, war [[Elena Donaldson-Akhmilovskaya|Elena Akhmylovskaya]] (URSS), 6,5 — 5,5 (+ 4, = 5, - 3) e [[Tallinn]] (URSS) e 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-candsf.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, Candidates' matches :: semifinals - Olimp Base]</ref> ha war [[Alla Kushnir]] ([[Israel]]) 7,5 — 6,5 (+ 4, = 7, - 3) e [[Bad Kissingen]] ([[Republik Kevreadel Alamagn]])<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-candf.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978 , Candidates' matches :: final :: Bad Kissingen 1978 - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Enebourez||Notennoù ha daveennoù |- |Eost ha Gwengolo 1978||{{URSS}} [[Pitsunda]]||8,5 (+ 4, = 9, - 2) – 6,5 (+ 2, = 9, - 4)||[[Nona Gaprindachvili]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-wch.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, World Championship match :: Pitsunda 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1981||{{URSS}} [[Borjomi]] ha Tbilisi||8 (+ 4, = 8, - 4) – 8 (+ 4, = 8, - 8)||[[Nana Alexandria]]||Rampo, ar gampionez a viras he zitl<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1981.html Women's World Chess Championship 1978-1981 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1984||{{URSS}} [[Volgograd]]||8,5 – 5,5 (+ 5, = 7, - 2)||[[Irina Levitina]] ||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1984.html Women's World Chess Championship 1985-1986 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1986||{{Bulgaria}} [[Sofia]]||8,5 – 5,5 (+ 4, = 9, - 1)||[[Elena Donaldson-Akhmilovskaya|Elena Akhmylovskaya]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1986.html Women's World Chess Championship 1985-1986 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1988||{{URSS}} [[Telavi]]||8,5 – 7,5 (+ 3, = 11, - 2)||[[Nana Iosseliani]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1988.html Women's World Chess Championship 1987-1988 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1991||{{Filipinez}} [[Manila]]||6,5 – 8,5 (+ 2, = 9, - 4)||[[Xie Jun]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1991.html Women's World Chess Championship 1989-1991 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus seizh gwezh e skipailh [[URSS]] hag eizh gwezh e skipailh [[Jorjia]]. <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/so4wousj.html Women's Chess Olympiads, Chiburdanidze, Maia – Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad (Maouezi)|| Bro ha kêr ||Disoc'h||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1978||1||8||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]]||9/11 (+ 7, = 4, - 0)||81,8||1||aour||1||aour |- |1980||1||9 ||{{Malta}}, [[Valletta]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||81,8||1||aour||1||aour |- |1982||1||10||{{Suis}}, [[Luzern]]||9/12 (+ 6, = 6, - 0)||75||3||arem||1||aour |- |1984||1||11||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||7,5/11 (+ 4, = 7, - 0)||68,2||6||-||1||aour |- |1986||1||12||{{EAU}}, [[Dubai]]||8/10 (+ 6, = 4, - 0)||80||3||arem||1||aour |- |1988||1||13||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||7/10 (+ 4, = 6, - 0)||70||5||-||2||argant |- |1990||1||14||{{Yougoslavia}}, [[Novi Sad]]||6/9 (+ 4, = 4, - 1)||66,7||7||-|2||argant |- |1992||1||15 (29)||{{Filipinez}}, [[Manila]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||1||aour||1||aour |- |1994||1||16 (30)||{{Rusia}}, [[Moskov]]||8,5/11 (+ 7, = 3, - 1)||77,3||3||arem||1||aour |- |1996||1||17 (31)||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||8,5/12 (+ 5, = 7, - 0)||70,8||5||-||1||aour |- |1998||1||18 (33)||{{Rusia}}, [[Elista]]||9,5/12||79,2||3||arem||3||arem |- |2000||1||19 (34)||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||5,5/10 (+ 3, = , - 2) ||55||25||-||2||argant |- |2002||1||20 (35)||{{Slovenia}}, [[Bled]]||8/11 (+ 5, = 6, - 0)||72,7||||3||arem||4||- |- |2004||1||21 (36)||{{Spagn}}, [[Calvià]]||8,5/13 (+ 5, = 7, - 1)||65,4||12||-||4||- |- |2008||1||24 (38)||{{Alamagn}}, [[Dresden]]||7,5/9 (+ 7, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600036}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://ratings.fide.com/profile/13600036 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20070211040908/http://www.supreme-chess.com/famous-chess-players/maya-chiburdanidze.html Maia Tchibourdanidze e Supremechess, 666 partienn e pgn] *{{en}} [http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16894 Maia Tchibourdanidze e Chessgames] * {{en}}[http://www.wtharvey.com/chib.html 25 Lec'hiadenn a-bouez hag he fartiennoù] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20160303231206/http://www.chessdryad.com/articles/rankfile/art_03.htm Maia Tchibourdanidze e SUA e-pad ar "Perestroika"] {{DEFAULTSORT:Tchibourdanidze, Maia}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1961]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] b9hy3ibbebyzm7v98i0yolz2sdhrifz 2189103 2189041 2026-04-26T10:47:55Z Dakbzh 58931 + Kampionad bedel dre skipailh (kemmesk) - 1997. 2189103 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Chiburdanidze Maia.jpg|right|thumb|180px|Maia Tchibourdanidze en [[Heraklion]], 2007.]] '''Maia Tchibourdanidze''' ([[jorjieg]]: მაია ჩიბურდანიძე), ganet d'ar [[17 a viz Genver]] [[1961]] e [[Kutaisi]] ([[RSS Jorjia]], [[URSS]]), zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1984, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1977, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1974, Gourdoner FIDE ''Senior'' Broadel eo abaoe 2020<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 500 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 432 he renk ''Fonnapl'' ha 2 437 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 560 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1988.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad europat hiniennel (Maouezi) ==== C'hoariet he deus ur wezh. {| class="wikitable" |Bloaz||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù |- |2000||1||{{Jorjia}} [[Batoumi]]||7,5/12 (+ 7, = 1, - 3)||3/32 (rampo)||[[Natalia Zhukova]] a voe trec'h<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/6/6q2yu6sg-eurw.html European Women's Individual Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad europat hiniennel (kemmesk) ==== C'hoariet he deus ur wezh. {| class="wikitable" |Bloaz||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù |- |2002||3||{{Jorjia}} [[Batoumi]]||6/13 (+ 3, = 6, - 4)||64||[[Bartłomiej Macieja]] a voe trec'h<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-eicc/eur-2002.html European Individual Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus ur wezh. {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù |- |Here 1975||[[Frunze]]||8/16 (+ 5, = 6, - 5)||7-11/18||[[Ludmila Belavenet]] a voe trec'h<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-ursw.html Women's Soviet Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== Kampionez eo bet adalek 1978 betek 1991. Tapout a reas an eil plas e Tournamant Etretakadel e [[Tbilisi]] ([[URSS]]) e miz Du 1976 ha gounit a reas he flas perzhiadez e kevezadeg an Danvezioù Kampionezed e Mae 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, interzonal :: Tbilisi 1976 - Olimp Base]</ref>. Trec'h e voe war [[Nana Alexandria]] (URSS), 5,5 — 4,5 (+ 3, = 5, - 2) e Tbilisi e Miz Mae 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, Candidates' matches :: quarterfinals - Olimp Base]</ref>, war [[Elena Donaldson-Akhmilovskaya|Elena Akhmylovskaya]] (URSS), 6,5 — 5,5 (+ 4, = 5, - 3) e [[Tallinn]] (URSS) e 1977<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-candsf.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, Candidates' matches :: semifinals - Olimp Base]</ref> ha war [[Alla Kushnir]] ([[Israel]]) 7,5 — 6,5 (+ 4, = 7, - 3) e [[Bad Kissingen]] ([[Republik Kevreadel Alamagn]])<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-candf.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978 , Candidates' matches :: final :: Bad Kissingen 1978 - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Enebourez||Notennoù ha daveennoù |- |Eost ha Gwengolo 1978||{{URSS}} [[Pitsunda]]||8,5 (+ 4, = 9, - 2) – 6,5 (+ 2, = 9, - 4)||[[Nona Gaprindachvili]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1978-wch.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1975-1978, World Championship match :: Pitsunda 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1981||{{URSS}} [[Borjomi]] ha Tbilisi||8 (+ 4, = 8, - 4) – 8 (+ 4, = 8, - 8)||[[Nana Alexandria]]||Rampo, ar gampionez a viras he zitl<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1981.html Women's World Chess Championship 1978-1981 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1984||{{URSS}} [[Volgograd]]||8,5 – 5,5 (+ 5, = 7, - 2)||[[Irina Levitina]] ||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1984.html Women's World Chess Championship 1985-1986 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1986||{{Bulgaria}} [[Sofia]]||8,5 – 5,5 (+ 4, = 9, - 1)||[[Elena Donaldson-Akhmilovskaya|Elena Akhmylovskaya]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1986.html Women's World Chess Championship 1985-1986 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1988||{{URSS}} [[Telavi]]||8,5 – 7,5 (+ 3, = 11, - 2)||[[Nana Iosseliani]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1988.html Women's World Chess Championship 1987-1988 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1991||{{Filipinez}} [[Manila]]||6,5 – 8,5 (+ 2, = 9, - 4)||[[Xie Jun]]||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/s/so4wousj-wwc1991.html Women's World Chess Championship 1989-1991 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kampionad bedel (kemmesk) ==== C'hoariet he deus ur wezh. {| class="wikitable" |Bloaz||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Notennoù ha daveennoù |- |1997||1||{{Suis}} [[Luzern]]||3/8 (+ 1, = 4, - 3)||37,5||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-eicc/eur-2002.html https://www.olimpbase.org/playerst/so4wousj.html World Men's Team Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus seizh gwezh e skipailh [[URSS]] hag eizh gwezh e skipailh [[Jorjia]]. <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/so4wousj.html Women's Chess Olympiads, Chiburdanidze, Maia – Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad (Maouezi)|| Bro ha kêr ||Disoc'h||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1978||1||8||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]]||9/11 (+ 7, = 4, - 0)||81,8||1||aour||1||aour |- |1980||1||9 ||{{Malta}}, [[Valletta]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||81,8||1||aour||1||aour |- |1982||1||10||{{Suis}}, [[Luzern]]||9/12 (+ 6, = 6, - 0)||75||3||arem||1||aour |- |1984||1||11||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||7,5/11 (+ 4, = 7, - 0)||68,2||6||-||1||aour |- |1986||1||12||{{EAU}}, [[Dubai]]||8/10 (+ 6, = 4, - 0)||80||3||arem||1||aour |- |1988||1||13||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||7/10 (+ 4, = 6, - 0)||70||5||-||2||argant |- |1990||1||14||{{Yougoslavia}}, [[Novi Sad]]||6/9 (+ 4, = 4, - 1)||66,7||7||-|2||argant |- |1992||1||15 (29)||{{Filipinez}}, [[Manila]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||1||aour||1||aour |- |1994||1||16 (30)||{{Rusia}}, [[Moskov]]||8,5/11 (+ 7, = 3, - 1)||77,3||3||arem||1||aour |- |1996||1||17 (31)||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||8,5/12 (+ 5, = 7, - 0)||70,8||5||-||1||aour |- |1998||1||18 (33)||{{Rusia}}, [[Elista]]||9,5/12||79,2||3||arem||3||arem |- |2000||1||19 (34)||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||5,5/10 (+ 3, = , - 2) ||55||25||-||2||argant |- |2002||1||20 (35)||{{Slovenia}}, [[Bled]]||8/11 (+ 5, = 6, - 0)||72,7||||3||arem||4||- |- |2004||1||21 (36)||{{Spagn}}, [[Calvià]]||8,5/13 (+ 5, = 7, - 1)||65,4||12||-||4||- |- |2008||1||24 (38)||{{Alamagn}}, [[Dresden]]||7,5/9 (+ 7, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600036}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://ratings.fide.com/profile/13600036 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20070211040908/http://www.supreme-chess.com/famous-chess-players/maya-chiburdanidze.html Maia Tchibourdanidze e Supremechess, 666 partienn e pgn] *{{en}} [http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16894 Maia Tchibourdanidze e Chessgames] * {{en}}[http://www.wtharvey.com/chib.html 25 Lec'hiadenn a-bouez hag he fartiennoù] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20160303231206/http://www.chessdryad.com/articles/rankfile/art_03.htm Maia Tchibourdanidze e SUA e-pad ar "Perestroika"] {{DEFAULTSORT:Tchibourdanidze, Maia}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1961]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] tmzc9a8iw84v33mcbec2eorgxhpabip 0 18417 2188977 2188168 2026-04-25T13:27:52Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188977 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; margin-left:15px; text-align:center;" |- | {| width="100%" style="border:1px solid #aaa;" |- bgcolor="#f8f9fa" | [[Restr:P geography.svg|32px]] '''{{Coord|50|27|00|N|30|31|24|E}}''' |} |- | {{databox}} |} '''Kyiv''' (en [[ukraineg]]: Київ "Kyiv" pe "Kyyiv"<ref>"Kyyiv" hervez [https://niverel.brezhoneg.bzh/br/kerofis/45481 KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)]</ref>, anavezet a-raok gant ar stumm [[rusek]]: Киев "'''Kiev'''") eo kêr-benn [[Ukraina]]. Kêr vrasañ ar vro eo ivez ha tost da 3 milion a dud a oa o vevañ enni e [[2021]]. War lezioù ar stêr [[Dnipro]] eo bet savet. Kiev zo ur greizenn c'hreantel, skiantel, skolveuriek ha sevenadurel a-bouez en [[Europa ar Reter]]. E-touez he monumantoù emañ Iliz-veur Santez-Sofia. Ur rouedad metro ha trenioù bannlev he deus. Unan eus koshañ kêrioù Europa ar Reter eo. Da gentañ ne oa nemet ur greizenn a genwerzh slav diazezet er {{Vvet}} kantved war an hent kenwerzhel etre Skandinavia ha [[Kergustentin]]. Dindan truaj rouantelezh ar [[C'hazared]] e oa ar vourc'h betek ma voe kemeret gant ar [[Vareged]] (Vikinged) e kreiz ar {{IXvet}} kantved. Dont a reas da vezañ kêr-benn priñselezh Kiev, divraz Rusia a-vremañ. Peurzistrujet e voe ar gêr e 1240 gant an alouberien vongol ha koll a reas e fouez e-pad kantvedoù. Chom a reas dindan veli he amezeien c'halloudus : Lituania, Polonia hag a-benn ar fin Rusia. Mont a reas ar gêr e-barzh an impalaeriezh rus ha bleuniañ a reas e-pad an Dispac'h industriel etre fin an {{XIXvet}} kantved ha 1918, ar bloaz ma teuas da vezañ kêr-benn [[Republik Poblel Ukrania]]. Disklêriañ a reas ar Republik-se he dizalc'hiezh met ne voe ket gwerc'hel e-pad pell peogwir e voe staget ouzh an [[Unvaniezh Soviedel]]. E 1934 e voe kêr-benn [[Republik Soviedel Ukraina]]. Tost peurzistrujet e voe e-pad an Eil Brezel Bed, adsavet buan goude-se avat ha dont a reas da vezañ trede kêr pobletañ an Unaniezh Soviedel. Kêr-benn Ukraina e teuas da vezañ goude diskar an [[URSS]] ha disklêriadur dizalc'hiezh ar stad nevez e 1991. Kreskiñ a reas fonnus gant distro Ukrainiz bet o chom e republikoù all an Unvaniezh Soviedel. Chom a ra ar gêr pinvidikañ ha pobletañ ar vro. Genadoù ar servijoù hag an arc'hant bras en deus kemeret plas greanterezh an armoù hag a oa bras e blas en armerzh ukrainat kent. ==Brezel 2022== D'an {{Deiziad|11|Meurzh|2022}} e krogas [[Emgann Kyiv]] kaset gant an arme rus<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20220311181000/https://fr.euronews.com/2022/03/11/a-suivre-en-direct-la-guerre-entre-dans-sa-troisieme-semaine-en-ukraine ''Euronews'']</ref>. Kuit e oa aet an hanter eus ar boblañ d'an estrenvro.<ref>{{fr}} [https://www.ouest-france.fr/monde/guerre-en-ukraine/guerre-en-ukraine-la-moitie-des-habitants-de-kiev-ont-quitte-la-ville-selon-le-maire-80a51574-a076-11ec-853c-b9c08045ee08?utm_source=fluxpublicactu&utm_medium=fluxrss&utm_campaign=banquedecontenu ''Ouest-France'']</ref> == Tud ganet eno == * [[Mic'hail Boulgakov]] (1891–1940), skrivagner rus * [[Golda Meir]] (1898–1978), kentañ ministrez [[Israel]] * [[Viktor Nekrasov]] (1911–1987), skrivagner rus * [[Milla Jovovich]] (g. 1975), aktourez ha diskouezerez-c'hiz rus ha serb * [[Andriy Chevtchenko]] (g. e 1976), melldroader == Gevellerezh == {| |- valign="top" | * [[Restr:Flag of Kazakhstan.svg|20px]] [[Almaty]] (bet Alma-Ata, [[Kazakhstan]]) abaoe 1991. * {{Gevelliñ|Aten|Gres|Greece}} * {{Gevelliñ|Brusel|Belgia|Belgium}} * {{Gevelliñ|Budapest|Hungaria|Hungary}} * {{Gevelliñ|Chicago|Stadoù-Unanet|the United States}} * {{Gevelliñ|Chișinău|Moldavia|Moldova}} * {{Gevelliñ|Dinedin|Bro-Skos|Scotland}} * {{Gevelliñ|Erevan|Armenia|Armenia}} | * {{Gevelliñ|Firenze|Italia|Italy}} * {{Gevelliñ|Helsinki|Finland|Finland}} * {{Gevelliñ|Kraków|Polonia|Poland}} * {{Gevelliñ|Kyoto|Japan|Japan}} * {{Gevelliñ|Leipzig|Alamagn|Germany}} * {{Gevelliñ|Minsk|Belarus|Belarus}} * {{Gevelliñ|Munich|Alamagn|Germany}} * {{Gevelliñ|Odense|Danmark|Denmark}} |- | * {{Gevelliñ|Pariz|Bro-C'hall|France}} * {{Gevelliñ|Pretoria|Suafrika|South Africa}} * {{Gevelliñ|Rīga|Latvia|Latvia}} * {{Gevelliñ|Roma|Italia|Italy}} * {{Gevelliñ|Santiago de Chile|Chile|Chile}} * {{Gevelliñ|Sofia|Bulgaria|Bulgaria}} * {{Gevelliñ|Stockholm|Sveden|Sweden}} * {{Gevelliñ|Tallinn|Estonia|Estonia}} | * [[Restr:Flag of Georgia.svg|border|20px|Jorjia]] [[Tbilisi]] ([[Jorjia (bro)|Jorjia]]) * {{Gevelliñ|Toronto|Kanada|Canada}} * {{Gevelliñ|Tolosa|Republik Frañs|France}} * {{Gevelliñ|Varsovia|Polonia|Poland}} * [[Restr:Flag of Austria.svg|border|20px]] [[Vienna]] ([[Aostria]]) * [[Restr:Flag of the People's Republic of China.svg|border|20px]] [[Wuhan]] ([[Republik Pobl Sina]]) * {{Gevelliñ|Vilnius|Lituania|Lithuania}} |} <gallery mode="packed" heights="150px" caption="Ur sell war Gyiv"> Ukraine Kiev StMichael.jpg|Sant Mikael Kiev Golden Gate.jpg|An Nor aour Kiew Höhlenkloster Eingang.jpg|Pechersk Lavra Kiew Hoehlenkloster Turm.jpg|Pechersk Lavra </gallery> == Levrlennadur == * Magocsi Paul Robert, ''A History of Ukraine'', University of Toronto Press, 1996 {{ISBN|978-0-8020-0830-5}} == Notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kêrioù Ukraina]] [[Rummad:Kêrioù-penn Europa]] [[Rummad:Kêrioù distrujet gant un tan-gwall]] r46cuu2eiwmv0d5ln81a58wvzd0t9li 0 18468 2189042 2106950 2026-04-25T19:50:41Z Dakbzh 58931 + Nev. emdroadur ar boblañs ha kempennig. 2189042 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Landebaeron | anvOfisiel = ''Landebaëron'' | skeudenn = Église 2012-10-09 16-27-40.jpg | alc'hwez = An iliz katolik. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Dreger]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Gwengamp|Gwengamp]] | etrekumuniezh = [[Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Gwengamp]] | kanton = [[Kanton Bear|Bear]] | maer = Sébastien Tondereau | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2026]] | gorread = 6.44 | hedred = -3.20805555556 | ledred = 48.6352777778 | uk = | ubi = 51 | ubr = 113 | lec'hienn web = }} '''Landebaeron''' a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Treger]], e [[kanton Bear]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == == Anv == * Erwan Vallerie ː '''Landebazron''', 1442, 1516; '''La(?)debaron''', 1630; '''Landebazron''', 1654; '''Landebaron''', 1779 == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 24 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,73 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=44763 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; lazhet e voe unan anezhe e [[Maissin]] e [[Belgia]] d'an [[22 a viz Eost]] [[1914]], soudard en [[19vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|19vet Rujumant Troadegiezh]] e oa<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6169991 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Menhir_de_Menou_Glas_2.jpg|Ar peulvan. </gallery> * Peulvan Menou Glas. * Alez-toet Ros-Vras. <gallery> Landebaëron - Intérieur de l'église - AD22 - 16FI1971.jpg|Diabarzh an iliz katolik. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Maodez''. * Monumant ar re varv a-dal d'an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=44763 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant ar re varv (1939-1945) e-tal ar maerdi, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=104830 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=300 |passo1=50 |passo2=10 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2012 |bl10=2012 |bl11=2012 |p1=253 |p2=299 |p3=231 |p4=211 |p5=183 |p6=186 |p7=203 |p8=189 |p9=187 |p10=175 |p11=167 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}} {{DilennadBremañ |Deroù=Meurzh [[2014]] |Anv= Sébastien Tondereau|Strollad= |Karg= Labourer-douar}} {{Dilennad |Deroù= Meurzh [[2001]] |Penn=Meurzh 2014 |Anv= Daniel Cloarec |Strollad= |Karg= }} {{DilennadPenn}} == Tud == === Ardamezeg ar familhoù=== {| class="wikitable" |[[Restr:Acigne-d.jpg|80px]] |'''d'Acigné''', konted Grandbois ː ''En erminoù e dreustell zivouedet en gul karget gant teir flourdilizenn en aour''. * Ger-ardamez : ''Neque terrent monstra''<ref>{{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. 1890</ref> |} == Krennlavar (drouk)== * ''E Landebaeron, n'eus nemet gisti ha laeron''. == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Landebaëron}} * {{br}} [http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?numero_paysbreton=1&insee_ville=22095 Landebaeron war al lec'hienn Geobreizh] == Levrlennadur == == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Treger]] 6051ga9ay4occdyur6edqtgwmx36m52 2189043 2189042 2026-04-25T19:51:39Z Dakbzh 58931 /* Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 */ 2189043 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Landebaeron | anvOfisiel = ''Landebaëron'' | skeudenn = Église 2012-10-09 16-27-40.jpg | alc'hwez = An iliz katolik. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Dreger]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Gwengamp|Gwengamp]] | etrekumuniezh = [[Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Gwengamp]] | kanton = [[Kanton Bear|Bear]] | maer = Sébastien Tondereau | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2026]] | gorread = 6.44 | hedred = -3.20805555556 | ledred = 48.6352777778 | uk = | ubi = 51 | ubr = 113 | lec'hienn web = }} '''Landebaeron''' a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Treger]], e [[kanton Bear]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == == Anv == * Erwan Vallerie ː '''Landebazron''', 1442, 1516; '''La(?)debaron''', 1630; '''Landebazron''', 1654; '''Landebaron''', 1779 == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 24 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,73 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=44763 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; lazhet e voe unan anezhe e [[Maissin]] e [[Belgia]] d'an [[22 a viz Eost]] [[1914]], soudard en [[19vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|19vet Rujumant Troadegiezh]] e oa<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6169991 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Menhir_de_Menou_Glas_2.jpg|Ar peulvan. </gallery> * Peulvan Menou Glas. * Alez-toet Ros-Vras. <gallery> Landebaëron - Intérieur de l'église - AD22 - 16FI1971.jpg|Diabarzh an iliz katolik. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Maodez''. * Monumant ar re varv a-dal d'an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=44763 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant ar re varv (1939-1945) e-tal ar maerdi, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=104830 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=300 |passo1=50 |passo2=10 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2015 |bl10=2020 |bl11=2023 |p1=253 |p2=299 |p3=231 |p4=211 |p5=183 |p6=186 |p7=203 |p8=189 |p9=187 |p10=175 |p11=167 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}} {{DilennadBremañ |Deroù=Meurzh [[2014]] |Anv= Sébastien Tondereau|Strollad= |Karg= Labourer-douar}} {{Dilennad |Deroù= Meurzh [[2001]] |Penn=Meurzh 2014 |Anv= Daniel Cloarec |Strollad= |Karg= }} {{DilennadPenn}} == Tud == === Ardamezeg ar familhoù=== {| class="wikitable" |[[Restr:Acigne-d.jpg|80px]] |'''d'Acigné''', konted Grandbois ː ''En erminoù e dreustell zivouedet en gul karget gant teir flourdilizenn en aour''. * Ger-ardamez : ''Neque terrent monstra''<ref>{{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. 1890</ref> |} == Krennlavar (drouk)== * ''E Landebaeron, n'eus nemet gisti ha laeron''. == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Landebaëron}} * {{br}} [http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?numero_paysbreton=1&insee_ville=22095 Landebaeron war al lec'hienn Geobreizh] == Levrlennadur == == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Treger]] oxffwap96xkuncce8nku4bqk9blmg2v 0 18480 2188836 2185433 2026-04-25T12:01:46Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188836 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} [[Restr:SF Montage.jpg|thumb|300px|right|Skeudennaoueg.]] '''San Francisco''' ([[IPA]]: [sæn fɹænsɪsko]) a zo ur gêr hag ur [[Porzh (bagoù)|porzh-mor]], e kreiz stad kevredet [[Kalifornia]] ([[SUA]]), war ribl ar [[Meurvor Habask]]. Unan eus ar c'hêrioù birvidikañ e-keñver ar [[stuzioù]] frankizour hag ar spered nevesaat. Diazezet eo bet e [[1776]] gant ar [[Spagn Nevez|Spagn]]oled tro-war-dro d'ur [[kreñvlec'h|c'heñlvec'h]] en Nor Aour (''Golden Gate'') ha d'ur [[kouent mision|gouent mision]] dediet da [[Sant Frañsez a Asiz]] war ur [[gourenez|c'hourenez]] etre ar [[Meurvor Habask]] ha [[morlenn San Francisco]]. Gant 881 549 annezad e [[kontelezh san Francisco (Kalifornia)|kontelezh San Francisco]] e 2019 eo ar pevare kêr pobletañ e Kalifornia. E [[bannlev]] [[gevred]] ar gêr, en tu all d'ar vorlenn, ez eus un [[takad obererezh]] brudet, ar [[Silicon Valley]] (Traoñienn ar [[silikiom]]) e anv. Eno e vez ijinet un darn vras eus an ijinadennoù a denn d'an [[elektronik]] ha d'an [[urzhiataerezh]]. == Istor == Pa oa krouet e 1776 e oa e-barzh besrouantelezh [[Spagn Nevez]]. Dindan beli [[Bro-Vec'hiko]] e voe goude, betek [[1848]] pa oa gounezet gant ar Stadoù-Unanet [[Brezel etre Mec'hiko hag ar Stadoù-Unanet|en ur brezel a-enep Mec'hiko]]. En em astenn a reas ar gêr e-pad ar [[fardadeg war an aour]]. Savet e voe lies pezh tiez gant michourerien deuet da vezañ pinvidik-mor. Distrujet e voe tri-c'hard eus ar gêr e [[1906]] gant ur c'hrenn-douar hag an tanioù-gwall da heul. Kavell ar [[jeans]] eo ha krouet e voe an embregerezh [[Levi Strauss & Co.]] eno. Diwan a reas ar [[Beat Generation]] er bloavezhioù 1950. Adalek an eil lodenn eus an {{XXvet}} kantved o deus diorroet an teknologiezhoù nevez e [[Rannvro Bae San Francisco]]. == Gevelliñ == {| cellpadding="10" |- valign="top" | * [[Abidjan]] {{Aod an Olifant}} * [[Assisi]] {{Italia}} * [[Caracas]] {{Venezuela}} * [[Korkig]] {{Iwerzhon}} * [[Haifa]] {{Israel}} || || * [[Kêr Ho-Chi-Minh]] {{Vietnam}} * [[Manila]] {{Filipinez}} * [[Osaka]] {{Japan}} * [[Pariz]] {{Bro-C'hall}} * [[Seoul]] {{Sukorea}} || || * [[Shanghai]] {{Sina}} * [[Sydney]] {{Aostralia}} * [[Taipei]] {{Taiwan}} * [[Thessaloniki]] {{Gres}} * [[Zürich]] {{Suis}} |} == Tud == * [[Jack London]] (1876-1916), skrivagner ganet eno. * [[Milton Friedman]] (1912-2006), armerzhour marvet eno. * [[Dominique Crenn]] (1965), mestrez-geginerez vreizhat steredennet, tri freti e San Francisco ganti. ==Liammoù diavaez== * {{en}} {{es}} ''e sinaeg, e filipineg'' [https://sf.gov/ Lec'hienn ofisiel] * {{en}} [http://www.sfmuseum.org/ Mirdi niverel Kêr San Francisco] {{commons|San Francisco|San Francisco}} [[Rummad:Kêrioù Kalifornia]] [[Rummad:Kêrioù distrujet gant un tan-gwall]] [[Rummad:Kêrioù distrujet gant ur c'hren-douar]] fvyahi1iu8qki41nv6sseiho2d6uime 0 18542 2188939 1944356 2026-04-25T13:24:09Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188939 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" cellspacing="2" style="font-size:85%;" |- {{Infobox/Titl|'''Bad Radkersburg'''|f20d00|talbenn map|fcdd09}} |- | colspan="2" align="center" | <big>'''Radgona • Regede'''</big> |- | colspan="2" align="center" | [[Restr:20200713 Bad Radkersburg Langgasse (I).jpg|240px|Bad Radkersburg]] |- | colspan="2" align="center" bgcolor="#efefef" | [[Restr:AUT Bad Radkersburg COA.svg|100px|Skoed-Ardamez Bad Radkersburg]]<br><small>Skoed-Ardamez Bad Radkersburg</small> |- |[[Riez]] |{{Aostria}} |- |Rannvro / Stad kevredet | [[Stiria]] (''Steiermark'') |- | Kod post | 8490 |- | Kod pellgomz | (43) 3476 |- valign="top" | Maer<br>''Bürgermeister'' | Josef Sommer ([[ÖVP]]) |- | Gorread | 2,17 km² |- | Hed | 15° 59' 19" R |- | Led | 46° 41' 23" N |- | Uhelder | 209 m |- | Poblañs hep kontoù doubl |3 093 <small> ''(2015)''</small> |- | Stankter |737/km² |- ! colspan="2" bgcolor="#efefef" | Lec'hiadur Radkersburg en Aostria |---- bgcolor="#fff" | colspan="2" | [[Skeudenn:Map_at_bad_radkersburg.png|300px]] |} '''Bad Radkersburg''' ([[sloveneg]]: '''Radgona''', [[hungareg]]: '''Regede'''), diazezet en {{XIIIvet kantved}}, a zo ur gêr e rannvro [[Stiria Izel]], stad kevredet [[Stiria]], [[Aostria]]. Lec'hiet eo war riblennoù ar [[Mur (stêr)|Mur]] ha rannet etre Aostria ha [[Slovenia]]. Evit kêr '''Gornja Radgona''', rann slovenat Radkersburg, sellit ouzh: [[Gornja Radgona]]. {{clr|left}} ==Tud a vBad Radkersburg== * [[Franz Leopold von Nádasdy]], [[milour]] ha [[politikour]] * [[Leopold Vietoris]], [[jedoniour]] * [[Aribert Heim]] ([[torfedour nazi]]) == Liammoù diavaez == * [http://www.badradkersburg.org Porched ofisiel kêr Bad Radkersburg] {{Porched Aostria}} [[Rummad:Kêrioù Aostria]] [[Rummad:Stiria]] 1fuy0zxa5eney2o3obeuzf7bjdeohuv 0 18561 2189012 2185449 2026-04-25T13:29:25Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189012 wikitext text/x-wiki {{Infoboest Brezelioù |brezel=Seziz Leningrad |tammeus=[[Eil Brezel Bed]] |skeudenn=[[Restr:RIAN archive 324 In besieged Leningrad.jpg|300px|Leningradiz e-kerzh ar Seziz]] |titl= |deiziad= [[8 Gwengolo]] [[1941]] - [[18 Genver]] [[1944]] |lec'h=Leningrad (bremañ: [[Sankt Peterbourg]]) |casus= |tiriad= |disoc'h=trec'h al [[Lu Ruz]] |emganner1=[[Restr:Flag of the Soviet Union.svg|27px]][[Unaniezh Soviedad]] |emganner2=[[Restr:Flag of Germany 1933.svg|22px]][[Alamagn]] [[naziegezh|nazi]]<br />[[Restr:Flag of Finland.svg|22px]][[Finland]] |jeneral1=[[Kliment Vorochilov]]<br />[[Georgy Joukov]] |jeneral2=[[Wilhelm Ritter von Leeb]]<br />[[Georg Küchler]] |nerzh1=930 000 |nerzh2=725 000 |Tud marvet1=300 000 soudard, >1&nbsp;milion nannsoudard |Tud marvet2=Dianav }} E-kerzh an [[Eil Brezel-bed]] e voe lakaet [[seziz]] war [[Leningrad]] gant an [[Trede Reich]] ha [[Finland]]. D'an [[8 a viz Gwengolo]] [[1941]] e krogas ar seziz. Padout a reas tost da 900 devezh, betek an [[18 a viz Genver]] [[1944]]. Daou vilion a dud a gollas o buhez. Savet e voe hentoù hag [[hent-houarn|hentoù-houarn]] gant [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel|Soviediz]] war al [[Lenn Ladoga]] : tu-se hepken a chome evit daremprediñ al lec'hioù dalc'het gant al [[Lu Ruz]]. == Disorc'hoù war ar gêr == === Tuddebrerien === Brudet eo chomet ar fed ma vije bet [[Tuddebrerezh|tuddebrerien]] e-kerzh Seziz Leningrad. E-pad pell ez eo chomet diasur ma oa gwirvoud pe mojennoù. Kroget eo da vezañ gwiriet da vat dre studiañ dezrevelloù an [[NKVD]] er goañv 1941-[[1942|42]], a oa chomet kuzh betek [[2004]]. An darn eus ar prouennoù a-raok an darvoud-se a oa reoù damvojennel. Ar gazetennerez saoz Anna Reid he doa embannet e oa "evit darn an dud er mare-se, tuddebriñ a oa bet istorioù spont a eil dorn muioc'h evit na oa eñvorennoù personel" <ref>''For most people at the time, cannibalism was a matter of second-hand horror stories rather than direct personal experience'' ; Reid 2011 p. 286.</ref>. Tud Leningrad a oa saouzanet gant an istorioù tud debret gant tud all ; lod anezho na oant ket a-du gant sentiñ ouzh ar polis a voe drouktunet da vezañ lakaet en toull gant tuddebrerien. Hervez dezrevelloù resis an NKVD e oa bet krog lod tud da zebriñ kig den d'an 13 a viz Kerzu 1941. Hervez an testennoù e oa bet 13 darvoud, eus ur vamm o vougañ ur babig 18 miz evit boueta an tri bugel koshoc'h, betek ur plomer o lazhañ e wreg evit reiñ anezhi da zebriñ d'e vibien ha d'e nizezed. E miz Kerzu 1942, an NKVD en devoa harzet 2&nbsp;105 tuddebrer – rannet ganto etre daou strollad hervez lezenn : debrerien korfoù-marv (трупоедства ''trupoyedstva'', "kelanezadezh") ha tuddebrerien (людоедства ''lyudoyedstva'' "kanibalegezh"). Ar re gentañ a veze kondaonet d'an toull-bac'h alies padal an eil re a veze lazhet dre dennoù. == Tud e-kerzh ar seziz == * [[Viktor Kortchnoy]], c'hoarier [[echedoù]] rusian ha soviedat,bet ganet e Leningrad, a oa bugel e-pad ar sez. * [[Nikolai Nikoulin]], oberataer radio soviedel, kontet ar seziz gantañ en e vemorioù brezel skrivet er bloavezhioù 1970. * Komandant Ivan Vasilyevich Samsonov, tad al livour brudet [[Marat Samsonov]]. * [[Helmut Schmidt]], ofisour-tankoù en [[Heer (Wehrmacht)|Heer]]. * [[Aleksei Troitzky]], c'hoarier echedoù rusian ha soviedat, marvet gant an naon e-pad ar seziz. == Levrlennadur == * {{en}} Anna Reid : ''Leningrad – The Epic Siege of World War II, 1941-1944'' ; Londrez : Bloomsbury Publishing, 2011 {{ISBN|080271594X}} * {{nl}} Alan Wykes: ''Het beleg van Leningrad''; Antwerpen-Amsterdam: Standaard Uitgeverij, 1973 == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Istor Rusia]] [[Rummad:Eil Brezel-bed|Leningrad, Seziz]] [[Rummad:Emgannoù|Leningrad, Seziz]] [[Rummad:Emgannoù an Eil Brezel-bed|Leningrad, Seziz]] [[Rummad:Emgannoù Talbenn ar Reter]] [[Rummad:Sezizoù|Leningrad]] [[Rummad:Emgannoù Rusia]] [[Rummad:Emgannoù an XXvet kantved]] ahx4ecv5qupfdu0rvv3vzieh6l50xdo 0 18648 2188743 2185326 2026-04-25T11:59:22Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188743 wikitext text/x-wiki {{pennad zo|Montréal|Montereale}} {|class="infobox" style="font-size:90%;" {{Infobox/Titl|Montreal<br>''Montréal''|f00|talbenn map|fff}} |- |colspan="2"| {| |-align="center" |width="50%" style="padding-top:15px;"|[[File:Flag of Montreal.svg|120px|border]] |width="50%"|[[File:Coat of arms of Montreal.svg|80px]] |-align="center" |width="50%"|[[Banniel]] |width="50%"|[[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] |-align="center" |colspan="2"|'''• [[Sturienn]]''' : <abbr title="Ar savete dre an unaniezh ">''Concordia Salus''</abbr> |} <hr> |-align="center" |colspan="2"| <imagemap> Image:Montreal Montage July 7 2014.jpg|250px rect 6 6 1144 512 [[Kreiz kêr]] rect 6 520 382 1023 [[Iliz-veur]] rect 388 520 763 1024 [[Stad olimpek]] rect 769 520 1144 1024 [[McGill University]] rect 6 1030 695 1545 [[Montreal gozh]] rect 700 1030 1145 1545 [[Orator St-Joseph]] </imagemap> [[File:Italc logo.png|20px]] ''Bukit war pep skeudenn'' |-align="center" bgcolor="#f00" !colspan="2" style="color:#fff;"|Melestradurezh |- |'''[[Riez]]'''||{{Kanada}} |- |'''[[Proviñsoù ha tiriadoù Kanada|Proviñs]]'''||{{Kebek}} |- |'''Rannvro'''||{{Montreal}} |- |'''[[Maer]]ez'''||Valérie Plante<br><small>(16/11/[[2017]] '''→''')</small> |- |colspan="2"|<hr> |- |'''Diazezet'''<br>'''Kêr'''<br>'''Meurgêr'''||[[17 Mae]] [[1642]]<br>[[1832]]<br>[[1 Genver]] [[2002]] |-align="center" bgcolor="#f00" !colspan="2" style="color:#fff;"|Douaroniezh |- !colspan="2"|[https://www.google.com/maps/place/45%C2%B030'32.0%22N+73%C2%B033'42.0%22W/@45.5088888,-73.5638554,5z/data=!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d45.5088889!4d-73.5616667 45° 30' 32" N – 73° 33' 42" K]<hr> |- |'''[[Gorread]]'''<br>• Kêr<br>• Meurgêr||<br>365,65 km²<br>4 360 km² |- |'''[[Uhelder]]'''<br>• Uhelañ<br>• Izelañ||<br>233 m<br>6 m |- |'''[[Poblañs]]''' <small>([[2021]])</small><br>• Kêr<br>• Meurgêr||<br>1 762 949 <small>(2021)</small><br>4 291 732 <small>(2021)</small> |- |'''[[Stankter poblañs|Stankter]]''' <small>([[2021]])</small><br>• Kêr<br>• Meurgêr||<br>4 821<br>984 |- |'''[[Gwerzhid-eur]]'''||[[UTC]]-5 <small>(Goañv)</small><br>UTC-4 <small>(Hañv)</small> |- |colspan="2"|<hr> |- |'''[[Internet]]'''||[http://ville.montreal.qc.ca/portal/page?_pageid=5798,85041649&_dad=portal&_schema=PORTAL ville.montreal.qc.ca] |} '''Montreal'''<ref>Brezhonekaet e ''Krec'h-ar-Roue'' gant [[Jakez Konan]] ; sellit da skouer ouzh an danevell "O vont da Lenn-ar-C'hlujiri" e ''[[Lannevern e kañv ha danevelloù all|Lannevern e kañv]]'', p. 189.</ref> (''Montréal'' e galleg, distaget [mɔ̃ʁeˈal] e galleg standard, ''Montreal'' e saozneg, distaget [ˌmʌntriˈɔːl]) eo kêr vrasañ [[Kebek]] hag eil kêr [[Kanada]] gant ouzhpenn 1,8 milion a annezidi war 365,65 km². An tolead kêr a vod 4,3 milion a dud, tro an hanter eus poblañs Kebek<ref name="StatCanComparaisonMTLprovince">{{Liamm web |url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=F&Geo1=CMACA&Code1=462&Geo2=PR&Code2=24&Data=Count&SearchText=quebec&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&TABID=1 |titl=Série « Perspective géographique », Niveradeg 2016 |aozer=Statistique Canada |deiziad=2 a viz Ebrel 2017}}.</ref>. Tennañ a ra hec'h anv eus ar "Mont Royal" (Menez ar Roue), ur dorgenn a-us da greizenn istorel ar gêr badezet gant [[Jakez Karter]] e 1535-1536. Kalon armerzhel, kenwerzhel hag arc'hantel Kebek eo. Ouzhpenn 400 sez sokial he deus, c'hwec'h skol-veur ha 450 kreizenn enklask. Ur greizenn sevenadurel a-bouezh eo ivez evit ar [[c'hoari video|c'hoarioù video]], ar [[sinema]] hag an [[dezign]]. Ar galleg eo yezh ofisiel ar melestradurezh hag ar yezh ar muiañ komzet er gêr. Ouzhpenn an hanter eus ar boblañs zo divyezhek, hag ar c'hard zo teiryezhek. Sez meur a aozadur etrebroadel eo : Aozadur etrebroadel an nijerezh foran, Ensavadur stadegoù an UNESCO, sekretourva ar C'hendivizad war liesseurted ar vuhez , Ajañs bedel an enepdoperezh. Degemeret he deus an Diskouezhadeg Hollvedel e 1967 hag ar C'hoarioù Olimpek hañv e 1976. Bep bloaz e vez savet darvoudoù bras evel [[Priz Bras kirri Kanada]] ha festivalioù a bep seurt evel [[Festival etrebroadel jazz Montreal]], ar "Francofolies" ha "Juste pour rire". "Kanadianed Montreal", skipailh [[hoke war skorn]] ar gêr, eo skipailh oberiant koshañ Amerika. == Gevellerezh == {| |-valign="top" | *{{gevelliñ|Aljer|Aljeria|Algeria}} *{{gevelliñ|Amsterdam|Izelvroioù|Netherlands}} *{{gevelliñ|Boston|Stadoù Unanet|United States}} *{{gevelliñ|Brusel|Belgia|Belgium}} *{{gevelliñ|Bukarest|Roumania|Romania}} *{{gevelliñ|Busan|Republik Korea|Republic of Korea}} *{{gevelliñ|Hiroshima|Japan|Japan}} | *{{gevelliñ|Hanoi|Vietnam|Vietnam}} *{{gevelliñ|Lima|Perou|Peru}} *{{gevelliñ|Lucknow|India|India}} *{{gevelliñ|Lyon|Bro-C'hall|France}} *{{gevelliñ|Manila|Filipinez|Philippines}} *{{gevelliñ|Managua|Nicaragua|Nicaragua}} *{{gevelliñ|Milano|Italia|Italy}} | *{{gevelliñ|Pariz|Bro-C'hall|France}} *{{gevelliñ|Port-au-Prince|Haiti|Haiti}} *{{gevelliñ|Roma|Italia|Italy}} *{{gevelliñ|San Salvador (kêr)|El Salvador|El Salvador|kêr=San Salvador}} *{{gevelliñ|Shanghai|Sina|China}} *{{gevelliñ|Tel Aviv|Israel|Israel}} *{{gevelliñ|Yerevan|Armenia|Armenia}} |} == Tud == * [[Michel-Sidrac Dugué de Boisbriant]] (1638 [[Puñsel]]-1688 Montreal), ofiser breizhat an arme c'hall, komandant ha gouarnour enez Montreal ** e vab [[Pierre Dugué de Boisbriand]] (1675 [[Ville-Marie]]-1736 Bro-C'hall), gouarnour Louiziana c'hall. * [[Ernest Rutherford]] (1871-1937), kimiour ha fizikour, bet labouret nav bloaz e [[skol-veur McGill]], aet [[priz Nobel ar Gimiezh]] gantañ * [[Saul Bellow]] (1915 [[Lachine]]-2005 [[Brookline]]), skrivagner, [[priz Nobel al lennegezh]] * [[Pierre Elliott Trudeau]] (1919 [[Outremont]]- 2000 Montreal), kentañ ministr Kanada * [[Oscar Peterson]] (1925 Montreal-2007 [[Mississauga]]), pianoour, sonaozer jazz * [[Hubert Reeves]] (1932 Montreal-2023 [[Pariz]]), astrofizikour * [[Denise Bombardier]] (1941 Montreal-2023 Montreal), kazetennerez, romantourez * Béatrice Martin (1989 Outremont), kanerez [[Cœur de Pirate]] ==Notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kêrioù Kebek]] [[Rummad:Kebek]] [[Rummad:Kêrioù distrujet gant un tan-gwall]] jy0k5dmbb753inheuwznm2jkomwjubo 0 18650 2188947 2168953 2026-04-25T13:27:04Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188947 wikitext text/x-wiki {{pennad zo|Berlin (disheñvelout)}} {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" style="float:right; empty-cells:show; margin-right:0em; margin-left:1em; margin-bottom:0.5em; background:#e3e3e3; font-size:90%" ! colspan="2" bgcolor="ddffdd" | <span style="font-size:1.5em;"><big>'''Berlin'''</big></span> |-bgcolor="#FFFFFF" | colspan="2" align="center" bgcolor="#FFFFFF" |[[Restr:Cityscape Berlin.jpg|300px|Berlin Central]] |- ! colspan="2" bgcolor="ddffdd"| Lec'hiadur |-bgcolor="#FFFFFF" ! align="center" | [[Restr:Germany Laender Berlin.png|center|80px]] || [[Restr:LocationGermanyInEurope.png|center|120px]] |-bgcolor="#FFFFFF" ! align="center" | <small> Daveennoù :<br />{{coor dms|52|31|07|N|13|24|30|E|type:city(3396990)_region:DE-BE}}</small> ||<small> Gwerzhid-eur :<br /> [[Temps universel coordonné|UTC+1]]/ Hañv [[Temps universel coordonné|UTC+2]]</small> |- |- bgcolor="ddffdd" ! Banniel !! Ardamez |-bgcolor="#FFFFFF" ! align="center" | [[Restr:Flag of Berlin.svg|center|90px|Banniel Berlin]] || [[Restr:DEU Berlin COA.svg|center|60px|Ardamez Berlin]] |- !colspan="2" bgcolor="ddffdd" | Titouroù |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Gorread]]''' || 891.82&nbsp; km² |-bgcolor="#FFFFFF" | || 5 370&nbsp; km² <small>(meurgêr) </small> |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Poblañs]]''' || 3 769 495 <small>(kêr), (12/2020) </small> |-bgcolor="#FFFFFF" | || 4 429 847 <small>(meurgêr)</small> |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Stankted ar boblañs|Stankted]]''' || 4 108 annezad/km² |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Uhelder]]''' || 34 – 115 m |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Kod post]]''' || 10001-14199 |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Evit pellgomz]]''' || +49-30 |- !colspan="2" bgcolor="ddffdd" | Politikerezh |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[NUTS]]''' || DE3 [[Restr:Flag_of_Europe.svg|25px]] |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Bro]]''' || [[Alamagn]] [[Restr:Flag of Germany.svg|25px]] |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Stadoù Alamagn|Land]]''' || Berlin |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Karterioù Berlin|Karterioù]]''' || 12 Bezirke (arondisamant) |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Bourc'hvestr-gouarnour Berlin|Bourc'hvestr]]''' || [[:de:Kai Wegner|Kai Wegner]] <small> abaoe 2021 </small> |-bgcolor="#FFFFFF" |'''Strollad politikel''' || [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]] / [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] |-bgcolor="#FFFFFF" |'''Kenaozadenn al [[Landtag|Abgeordnetenhaus]]'''<br />(159 dileuriad, sifroù 2023) || [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]] 52<br />[[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] 34<br />[[Bündnis 90/Die Grünen|Die Grünen]] 34<br />[[Die Linke]] 22<br />[[Alternative für Deutschland|AfD]] 17 |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Lec'hienn]]''' || [http://www.berlin.de www.berlin.de] |} '''Berlin''' (distagañ : {{LFE-de|/bɛɐ̯ˈliːn/}} [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/0e/De-Berlin.ogg]) eo kêrbenn [[Alamagn]]. E biz Alamagn emañ. Ur gêr hag ul [[Land]] eo. Brasoc'h evit al Land eo tolead kêr Berlin, ennañ ouzhpenn 5 milion a dud a orin eus 190 broad disheñvel. E-touez 10 meurgêr bobletañ [[Unvaniezh Europa]] emañ<ref>[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=1996,45323734&_dad=portal&_schema=PORTAL&screen=welcomeref&open=/&product=EU_MASTER_urban_audit&depth=2 Indicators for larger urban zones 1999 - 2003], Eurostat.</ref>. En {{XIIvet}} kantved eo bet krouet ha bet eo Berlin kêr-benn [[Prusia|Rouantelezh Prusia]] (1701-1871), hini an [[Impalaeriezh alaman]] (1871-1918), hini [[Republik Weimar]] (1919-1933) ha hini an [[Trede Reich]] (1933-1945). Goude [[1945]] ha betek diskar [[moger Berlin]] e [[1989]] e voe rannet e pevar zachad-aloubiñ. E-pad ar [[Brezel yen]] e teuas [[Berlin ar Reter]] da vezañ kêr-benn [[DDR]] tra ma oa stag [[Berlin ar C'hornôg]] ouzh [[Alamagn|BRD]]. Adlakaet eo bet Berlin da gêr-benn Alamagn e 1990 goude adunvaniñ ar vro. Ur gêr a-bouez bras a-fet arz ha sevenadur eo. Enni e kaver 165 mirdi, 146 levraoueg ha 60 c'hoariva<ref>http://www.urbanaudit.org/rank.aspx</ref>. E [[2008]] e voe gweladennet Berlin gant war-dro 8 milion a douristed<ref>https://web.archive.org/web/20110522171622/http://www.morgenpost.de/berlin/article1040633/Touristen_stroemen_weiter_in_Rekordzahl_nach_Berlin.html</ref>. == Istor == Krouet eo bet Berlin e-tro ar bloavezh 1200. Hec'h anv en dije ur gerdarzh [[yezhoù slavek|slavek]] hag a zeufe sur-mat eus ar [[Sorabeg]]: ''barlen'' pe ''berlén'', hag a dalvez "kloued koad", a veze gwechall lakaet war vord ar [[Spree]] gant ar besketaerien. E [[1308]] e voe brasaet kêr gant unvaniezh Berlin ha [[Cölln]]. Kozh a-walc'h eo Berlin, memes ma ne vez ket santet kement-se pa vezer eno. Roudoù an amzer-se a zo da welet memestra, evel ''[[Nikolaiviertel]]'', e-kichen an ti-kêr. == Berlin er Grennamzer == En XIII^vet kantved e voe savet div stal-werzh gant kenwerzhourien, e Berlin ha Cölln (e-lec’h m’emañ bremañ [[Nikolaiviertel]]). Ur lec’h a-feson e oa, e-kreiz un ahel kenwerzh a-bouez-bras, etre div gêr greñvaet : [[Köpenick]] ha [[Spandau]]. A-drugarez da skoazell ar gouarnour lec’hel (Askanian Brandenburg) e reas berzh an div stal-werzh. E [[1307]] e voent kendeuzet, dre ma oa boutin o falioù a-fet surentez ha strategiezh. Mont a reas plaen an traoù betek marv Askanian ([[1319]]). Met goude-se e voe preizhet ar gêr gant baroned ar vro. Dizalc’h e chomas memestra, ha mont a reas er C’hevre Hanseatek e [[1359]]. Kemend-se a zisplijas da Friedrich Hohenzollern, bet anvet Dilennour Brandenburg gant an impalaer Sigismond e [[1417]]. Pa voe sikouret ar bobl gant Friedrich evit en em zizober diouzh ar varoned, e profitas Friedrich evit krennañ ar frankizoù politikel hag armerzhel. Chom a reas ar familh Hohenzollern e penn an traoù betek [[1918]], hep tamm troc’h ebet. == Berlin da vare an Disivoud protestant ha Brezel Tregont Vloaz == Lusket e voe an Disivoud protestant gant [[Martin Luther]] e [[Wittenberg]] e [[1517]]. Tamm-ha-tamm e tizhas ar Brandenburg ha Berlin ivez, hag e rankas ar priñs-dilennour Joachim II (ren : [[1535]]-[[1571]]) distreiñ da brotestant. D’ar 1^añ a viz Du [[1539]] e voe azoet an oferenn luterian gentañ e iliz Sant-Nikolaz [[Spandau]]. Hiziz an deiz c’hoazh e vez lidet an darvoud el land (nemet e kêr Verlin) hag un devezh vak eo. Diorren a reas Berlin betek [[Brezel Tregont Vloaz]] ([[1618]]-[[1648]]) etre protestanted ha katoliked. Pa glaskas ar priñs-dilennour Georg-Wilhelm chom neptu e-pad e ren ([[1620]]-[[1640]]) e voe preizhet Berlin gant preizhataerien an daou du. E dibenn ar brezel e oa distrujet Berlin, hag ar boblañs a oa peuzflastret abalamour d’ar muntroù, d’an naonidigezh ha d’ar c’hleñvedoù-red. == Kêr-benn ur rouantelezh nevez == [[Restr:Memhardt Grundriß der Beyden Churf. Residentz Stätte Berlin und Cölln 1652 (1888).jpg|thumb| Steuñv Berlin ha Cölln gant [[Johann Gregor Memhardt]], 1652]] [[Restr:ZLB-Berliner Ansichten-Januar.jpg|thumb|Berlin e 1688 (Tresadenn savet e 1835)]] Sioul e chomas an traoù e-pad ren Friedrich-Wilhelm ([[1640]]-[[1688]]). Meur a ziviz a gemeras-eñ (bet lesanvet Dilennour-Meur) a-benn lakaat ar Brandenburg da vezañ kevatal ouzh galloudoù pennañ [[Europa]]. Lakaat a reas krenvaat ar gêr. Gant argant an tailhoù e teuas a-benn da lakaat sevel tri c’harter nevez : Friedrichswerder, Dorotheenstadt ha Friedrichstadt. Unvanet e voe ar [[Spree]] hag an [[Oder]] gant ur ganol, kreñvaet e voe ar c’henwerzh war un dro. Krouet e voe ivez Lustgarten ha bali Unter den Linden. Dont a reas a-benn ivez da boblañ Berlin en-dro, dre zegemer repuidi : e [[1671]] e teuas 50 familh yuzev a [[Vienna]], e [[1685]] e teuas hugunoded a dec’he abalamour da heskinerezh [[Loeiz XIV]]. E [[1700]] e oa ur berlinad diwar pemp a orin eus [[Bro-C’hall]]. Levezon an hugunoded a c’haller gwelout c’hoazh hiziv an deiz : [[Französischer Dom]] (iliz c’hall) hag anvioù-lec’h evel [[Gendarmenmarkt]]. Etre [[1680]] ha [[1710]] e voe lieskementet poblañs Berlin dre dri, hag en holl e oa 56 000 annezad. Gant Friedrich III hag e wreg Sophie Charlotte, hag int dedennet-bras gant an arzoù hag ar skiantoù, e voe krouet Akademiezh an arzoù e [[1696]] hag Akademiezh ar skiantoù e [[1700]]. Bloaz war-lerc’h e teuas da vezañ roue [[Prusia]] (gantañ e-unan e voe divizet) gant an anv Friedrich I^añ (Dilennour etre [[1688]] ha [[1701]], roue etre [[1701]] ha [[1713]]). Dont a reas Berlin da vezañ annez ar roue ha kêr-benn ur stad nevez anvet Brandenburg-Prusia. == Berlin da vare Prusia == War-lerc’h Friedrich I^añ e renas e vab, Friedrich-Wilhelm Iañ (ren : [[1713]]-[[1740]]). Dindan e ren e chomas ar vuhez kefredel a-sav. Ar roue nevez, lesanvet ar Roue-Serjant, a voe kentoc’h dedennet gant an aferioù arme, ha lakaat a reas da bal kaout un arme 80 000 den enni. Met ken rust e oa ken e lakaas ur bern paotred da dec’hout kuit rak an enrolladur, asambles gant o ziegezhioù. Neuze e voe gorrekaet an armerzh, betek ma vefe echu gant an enrolladur ret e [[1730]]. Prest e oa an arme memestra pa vo kemeret e lec’h gant e vab, Friedrich II (ren : [[1740]]-[[1786]]), lesanvet Friedrich Meur. Dedennet e oa gant Silesia (ur rannvro eus [[Polonia]] hiziv an deiz), ha neuze e krogas da vrezeliñ a-enep [[Aostria]] ha [[Rusia]]. Dont a reas a-benn e [[1763]]. Ouzhpenn brezeliñ e lakaas sevel Opera Broadel Berlin, iliz-veur Santez Edwij ha skol-veur Humboldt. Ur raktres kemmañ Unter den Linden en doa ivez, met ne voe ket kaset da benn. A-du e savas ivez ar roue gant mennozhioù ar Gouleier : lakaat a reas un termen d’ar jahinañ, frankiz a-fet relijion a voe, ha kemmet mont en-dro ar barnerezh. Meur a gefredour en em gavas e Berlin dindan e ren : ar prederour [[Moses Mendelssohn]], ar barzh [[Gotthold Ephraim Lessing]], ar vreudeur Wilhelm hag [[Alexander von Humboldt]]. Ur greizenn bouezus a-fet sevenadur e teuas Berlin da vezañ, lesanvet e voe Athena ar Spree. [[Restr:Berlin_Dusableau_1737.jpg|thumb|Steuñv Berlin gant Abraham Guibert Dusableau, 1737]] [[Restr:Bburger_Tor_1832.jpg|thumb|[[Brandenburger Tor]], 1832]] [[Restr:ZLB-Berliner Ansichten-Maerz.jpg|thumb|Berlin, Charlottenburg ha Spandau, 1842]] == Da vare Napoleon == Goude marv Friedrich Meur ez eas [[Prusia]] war ziskar. E [[1806]] e voe trec’het e [[Iena]] (400&nbsp;km eus Berlin, war-du mervent) gant arme [[Napoleon]]. D’ar [[27 a viz Here]] [[1806]] e oa [[Napoleon]] dindan [[Brandenburger Tor|Dor Brandeburg]], an aloubadeg c’hall a badas tri bloaz. Ouzhpenn bezañ rediet da baeañ evit an dispignoù-brezel e rankas ar Verliniz reiñ bod d’ar soudarded c’hall. Gant ar C’hallaoued e voe degaset ur mont en-dro nevez, diazezet war ur melestradur-kêr dilennet. Ur wech aet kuit ar C’hallaoued e seblantas dibosupl distreiñ d’ur mont en-dro diamzeriet. Gant ar fonksionerien, ar skolveuridi hag ar genwerzherien e voe abeget galloud an noblañs. Rankout a reas neuze Friedrich-Wilhelm II (ren : [[1797]]-[[1840]]) adreizhañ meur a dra, en o zouez torridigezh al labour ret ha strishadur galloud ar c’horfuniadoù. Kevatalded keodedel a voe roet d’ar yuzevien ivez. Met a-fet bonreizh e chomas treut an adreizhadennoù, hag e chomas ar galloud etre daouarn ar Stad prusian. Ma chomas stanket an traoù war dachenn ar politikerezh ez eas war-raok ar vuhez kefredel, dreist-holl tro-dro da Universität zu Berlin (skol-veur Humboldt hiziv an deiz), gant tud evel [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]] pe Ranke. D’ar mare-se e voe ivez kemmoù a-fet kêraozañ (Neue Wache, Mirdi Kozh) gant Friedrich Schinkel. Al lec’hioù-se a c’haller gwelout c’hoazh hiziv an deiz. == Dispac’h(ioù) == Spi o doa an dud e cheñchfe an traoù pa voe lakaet Friedrich-Wilhelm IV (ren : [[1840]]-[[1861]]) da roue, met ne c’hoarvezas ket. E [[1848]] e krogas dispac’h ar vourc’hizien, o fal kaout ur stad alaman ha gwirioù diazez da geñver demokratelezh. Rankout a reas ar roue plegañ, ha kemmoù a voe war dachenn ar gwir d’en em vodañ ha gwirioù ar c’hazetennoù. An deiz goude ma vefe bet asantet ar cheñchamantoù-se e tennas an arme war an 10 000 manifester strollet a-benn lidañ ar c’hemmoù-se. Un nozvezh e padas an emgann, 200 den a voe lazhet. Rankout a reas ar roue goulenn digant an arme chom a-sav, hag ec’h embannas e save a-du gant ar frankizouriezh hag ar vroadelouriezh. Ur vodadeg vroadel prusian dilennet en em vodas d’ar [[1añ a viz Mae]] [[1848]]. Met divodet e voe e miz Kerzu, rak gwan e oa abalamour d’an diemglevioù etre ar strolladoù : c’hwitet e oa bet an dispac’h war dachenn ar politikerezh. Er c’hontrol ez eas war gresk armerzh Berlin, an dispac’h greantel a voe. Abaoe an XVIII^vet kantved e oa deuet Berlin da vezañ ul lec’h a-bouez e-keñver labouradegoù. Gant diorren an hentoù-houarn (digoret e voe linenn Berlin-[[Potsdam]] e [[1838]]) e tiorrenas al labouradegoù war un dro, en o zouez re dredan evel [[Siemens]] pe [[AEG]]. == Ganedigezh un impalaeriezh == Klañv e oa [[Friedrich-Wilhelm IV]], hag e vreur Wihelm a gemeras e lec'h e [[1857]]. E [[1861]] e teuas da vezañ [[Gwilherm Iañ Alamagn|Wilhelm Iañ]], hag e renas betek [[1888]]. Degemer a reas ar cheñchamantoù, ha gantañ e voe anvet [[Otto von Bismarck]] da gentañ ministr [[Prusia]] e [[1872]]. Pal [[Otto von Bismarck|Bismarck]] a oa implijout [[Prusia]] evit dont a-benn da unvaniñ [[Alamagn]]. Asambles gant [[Aostria]] e tapas proviñs Schleswig-Holstein digant [[Danmark]] e [[1864]], hag e [[1866]] e troas a-enep Aostria a-benn sevel Kengevread Alamagn an Norzh er bloaz goude. Goude-se e troas e selloù war-du ar Su. Dont a reas a-benn da zisrannañ [[Bro-C’hall]] hag e teuas a-benn da lakaat anezhi da vrezeliñ a-enep da Brusia ([[1870]]). Dont a reas a-benn, hag e tapas Elzas-Loren digant [[Bro-C’hall]]. Holl stadoù Alamagn a voe bodet, ha Berlin lakaet da gêr-benn. Anvet e voe Wilhelm I^añ da Gaiser d’an [[18 a viz Genver]] [[1871]]. Krouet e oa bet an Impalaerezh [[Alaman]]. E-pad bloavezhioù kentañ an Impalaerezh («Gründerzeit», bloavezhioù diazez) e kreskas an armerzh, gant sikour [[Bro-C’hall]] dre ma ranke paeañ evit an dispignoù-brezel, kreskiñ a reas ar boblañs ivez. Lakaet e voe sevel tiez e-leizh, anvet ''Mietkasernen'' : holl anezho diazezet war ranndioù bihan savet tro-dro d’ur porzh diabarzh. Strolladoù politikel nevez a voe savet a-benn sikour ar broleterien, evel [[SPD]] (Sozialdemokratische Partei Deutschlands). E [[1875]] e voe savet, hag e [[1877]] e tapas 40% eus ar mouezhioù da geñver votadegoù e Berlin. Bismarck a lakaas tremen ul lezenn evit ma vefe divodet ar strollad. Daoust ma oa [[Otto von Bismarck|Bismarck]] ur c’hilstourmer ec’h aozas ur sistem leveoù ha surentez sokial, evit chom hep ober adreizhadennoù all. Diemglev a voe etrezañ hag ar C’haiser Wilhelm II e [[1888]], pa fellas d’ar C’haizer e vefe astennet ar sistem surentez sokial. Ken bras e oa an diemglev ken e kuitaas [[Otto von Bismarck|Bismarck]] bed ar politikerezh e [[1890]]. == Berlin en XX^vet kantved == == Ar Brezel-bed Kentañ hag an dispac’h == Gant muntr arc’hdug [[Aostria]] e krogas ar [[Brezel-bed Kentañ]]. Eus tu Aostria-Hungaria e oa [[Alamagn]]. Goude trec’h [[Bro-C’hall]] e voe diskaret monarkiezh [[Alamagn]] dres goude fin ar brezel, e [[1918]]. D’an [[9 a viz Du]] e tilezas Wilhelm II, hag er memes deiz ec’h embannas Philipp Scheidemann (SPD), eus prinistri ar [[Reichstag]], ganedigezh Republik Alamagn. Un nebeud eurvezhioù goude, e kastell Berlin, ec’h embannas [[Karl Liebknecht]] e oa ganet Republik Sokialour Dieub Alamagn. Gant o [[Kevread spartakour|C’hevre spartakour]] e klaskas [[Karl Liebknecht]] ha [[Rosa Luxemburg]] lakaat e pleustr damkanoù [[Karl Marx]]. A-benn stourm a-enep [[SPD]] e voe kendeuzet ar C’hevre spartakour gant strolladoù all, ha krouet e voe Strollad Komunour Alamagn ([[Komunistische Partei Deutschlands]], KPD) e dibenn [[1918]]. E miz Genver [[1919]] e klaskjont aozañ un taol-dispac’h, hag a voe mouget krenn-ha-krak. Lazhet e voe [[Karl Liebknecht]] ha [[Rosa Luxemburg]], ha taolet o c’horfoù el Landwehrkanal. == Republik Weimar == Degemeret e voe ar Vonreizh nevez e miz Gouere [[1919]] e kêr [[Weimar]], dre ma oa re a reuz e Berlin. Gant ar Vonreizh nevez-se e c’helle ar merc’hed votiñ, hag e voe roe gwirioù diazez d’ar geodedourien dre vras. Met galloudus-tre e teue ivez ar prezidant da vezañ, ha gouest e oa da ren dre zekredoù ma oa ret. [[Hitler]] a brofitfe eus an dra-se un nebeud bloavezhioù goude. Gouarnamant [[Republik Weimar]] (1920-1933) a voe ur c’hengevredad kreiz-tu kleiz, Friedrich Eibert ([[SPD]]) a voe prezidant. [[SPD]] a voe strollad politikel brasañ Alamagn betek [[1932]]. Met bec’h a savas, peogwir ne blije ket ar gouarnamant-se na d’ar gomunisted, na d’an unpennelourien. Reuz a savas ken abred hag e miz Meurzh [[1920]] : stourmerien an tu dehou ha re ar strolladoù frank, kaset gant Wolfgang Kapp, a aloubas karterioù ar gouarnamant e Berlin. Rankout a reas ar gouarnamant tec’hout betek [[Dresden]], hag un [[harz-labour hollek]] a viras ouzh Kapp da gas e [[Putsch Kapp|butsch]] da benn. == Oad aour ar bloavezhioù 1920 == Er bloavezhioù 1920 e teuas Berlin da vezañ ar gêr vras a anavezer hiziv an deiz. E 1920 e tivizas ar gouarnamant bodañ ar c’harterioù hag ar c’hêriadennoù tro-war-dro ([[Charlottenburg]], [[Schöneberg]], [[Spandau]]) dindan ur melestradur boutin. A-daol-trumm e teuas neuze Berlin da vezañ unan eus kêrioù brasañ ar bed, gant war-dro 3,8 milion a annezidi. Koulskoude ne voe ke ken brav-se ar vuhez : flastret e oa bet ar vro e [[1918]], distabil e oa ar vuhez politikel, kleñvedoù-red ha naonedigezh a oa, ha war-dro 235 000 den dilabour. A-hed an amzer e voe harzoù-labour, manifestadegoù ha taolioù-dispac’h. Tamm-ha-tamm e stabilaas an ekonomiezh pa voe degemeret ur moneiz nevez, Rentenmark e anv e [[1923]]. E [[1924]] voe lakaet e pleustr steuñv Dawes, da grennañ pouez an dleoù a oa bet rediet [[Alamagn]] da asañtiñ goude ar [[Brezel-bed Kentañ]]. Er bloavezhioù da-heul e teuas Berlin da vezañ ur gêr enni kalz a virvilh a-fed sevenadur rakward : [[jazz]],[[dada]], sonerezh kabaret. E-touez an arzourien a roas brud da vBerlin e c’haller menegiñ an disavourien Bruno Taut, Martin Wagner, Hans Scharoum ha [[Walter Gropius]]. A-fed arzoù-kaer e voe [[George Grosz]] ha [[Max Beckmann]]. War dachenn al lennegezh e voe [[Bertolt Brecht]] ha [[Kurt Tucholsky]]. War dachenn an deknologiezh e voe lañs ivez : an abadenn skingomz kentañ a voe skignet e Berlin e [[1923]], hag an abadenn skinwel kentañ e [[1931]]. E dibenn an dekvloaziad e teuas ar c’hudennoù en-dro, goude krach ar Bours d’ar [[24 a viz Here]] [[1929]]. Dindan un nebeud sizhunvezhioù en em gavas 500 000 berlinad dilabour. Ar manifestadegoù hag an taolioù-dispac’h a grogas en-dro. Ar fallaenn ekonomikel a zeuas da-heul, hag an demokratelezh a voe gwanaet. [[Paul von Hindenburg]], hag en doa kemeret plas Ebert e [[1925]], a implijas ar galloudoù en doa a-drugarez d’ar vonreizh hag e voe anvet Heinrich Brüning (strollad : kreiz katolik) da gañseller. Pa voe o paouez en em gavout e krogas an digresk-moneiz, digresket e voe ivez ar goproù hag an espern a voe kaset d’an traoñ. Diaesoc’h-diaesañ e teuas an traoù da vezañ a-fet politikerezh, ha muioc’h-mui a reuz a savas etre ar gomunisted hag izili ur strollad politikel nevez, [[NSDAP]] (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei) e anv. == Hitler e penn an traoù == 18% a dapas [[NSDAP]] e votadegoù [[1930]]. Heligentañ a voe da vat e [[1932]] etre Hindenburg ha [[Hitler]], dre me felle dezhañ tapout ar galloud. [[NSDAP]] a dapas 37% eus ar mouezhioù e-pad an eil tro (25% e Berlin). Da-heul e voe dilennadegoù ar [[Reichstag]], hag e teuas [[NSDAP]] da vezañ strollad politikel pouezusañ [[Alamagn]], gant 230 kannad. Klask a reas von Schleicher adlañsañ an armerzh dre zispign arc’hant foran, ar pezh a spontas perc’henned an douaroù ha pennoù bras an embregerezhioù. O welout ne yae ket en-dro an adreizhadennoù ekonomikel hag o vezañ bountet gant kuzulierien an tu dehoue tivizas von Hindenburg kas von Schleicher kuit. D’an [[30 a viz Genver]] [[1933]] e voe anvet [[Hitler]] da gañseller ar Reich (Reichskanzler). Diouzh an noz e voe lidet an darvoud gant izili [[NSDAP]], ha dibuniñ a rejont gant pennoù-gouloù dindan [[dor Brandenburg]]. [[Hitler]] a aozas e strollad-ministred, ennañ nazied ha broadelourien eus tu von Papen. Daoust ma ne oa ket ar brasañ niver gantañ, e teuas [[NSDAP]] da vezañ strollad politikel kreñvañ [[Alamagn]]. Dilennadegoù «dieub» a voe aozet e miz Meurzh [[1933]]. Daoust da dan-gwall ar [[Reichstag]] ha da sikour paotred Stourmabteilung ([[SA]]) ne zeuas ket a-benn [[NSDAP]] da gaout ar brasañ niver a vouezhioù. E Berlin e tapas [[NSDAP]] 31% eus ar mouezhioù, ar pezh a oa izel keñveriet gant an disoc’hoù er peurrest eus [[Alamagn]]. Koulskoude e teuas a-benn [[Hitler]] da gendrec’hiñ von Hindenburg da reiñ muioc’h a c’halloud dezhañ, war zigarez «gwareziñ ar Stad hag ar bobl». D’ar [[24 a viz Meurzh]] e voe bodet ar parlamant en opera Kroll (distrujet e voe e-pad an [[Eil Brezel-bed]]) e Berlin hag e voe roet an holl c’halloudoù da [[Hitler]] : dic’halloud en em gavas neuze ar parlamant. == Berlin dindan beli an nazied == Diouzhtu e voe sañtet an efed e Berlin. Digarget e voe strolladoù politikel an tu kleiz, [[SPD]] hag ar strolladoù komunour en o zouez, hag ar sindikadoù ivez. Gawsket e voe ivez ar c’hazetennoù. Izili SA a harzas, a jahinas hag a lazhas a re na oant ket a-du gant politikerezh [[Hitler]]. Ar c’hampoù-kreizennañ kentañ a voe savet, en o zouez hini kastell-dour [[Prenzlauer Berg]] ha hini [[Sachsenhausen]]. E-pad «sizhunvezh wadek Köpenick» (miz Even [[1933]]) e voe lazhet 100 den. D’an [[10 a viz Mae]] e tevas studierien levrioù «enepalaman» e Bebelplatz. An arzourien hag an dud desket a grogas da guitaat ar vro. E miz Ebrel [[1933]] e voe anvet [[Joseph Goebbels]] da vinistr ar propaganda. ''Gauleiter'' (penn pastell-vro Berlin) a oa dija. Kemenn a reas boykott ar stalioù yuzev. E-pad an diskar-amzer e vo serr ouzhpenn an hanter eus an 40 sinagogenn a oa e Berlin, hag ar gelennerien yuzev a voe lakaet dilabour. E [[1935]] e tremenas lezennoù [[Nürnberg]] a embanne ne c’helle ket ar yuzevien kaout ar vroadelezh alaman, hag a embanne ivez e oa difennet an euredoù etre yuzevien hag aryaned. Adalek [[1934]] e krogas [[SA]] da dapout re a bouez, ar pezh a zisplijas da [[Hitler]]. Lod brasañ pennoù [[SA]], [[Ernst Röhm]] en o zouez, a voe bac’het ha lazhet e savadurioù perc'hennet gant [[SS]] (Schutzstaffel) e [[Lichtenberg]]. Anavezet eo an darvoud-se gant an anv [[Nozvezh ar c’hontilli hir]]. Pa varvas von Hindenburg e [[1934]] e teuas [[Hitler]] da vezañ prezidant, ouzhpenn bezañ kañseller. Embann a reas e oa Führer (sturier) nemetañ ar vro. Ne seblantas ket pennoù-bras ar broioù all bezañ gwall chalet gant ar pezh a c’hoarveze e [[Alamagn]], re'zo a seblante laouen zoken e vefe urzh en-dro. Dont a reas a-benn Hitler da stabilaat an armerzh dre reiñ lañs d’ur programm saverezh, dre vroadelaat an embregrezhioù hag dre rediañ an dud da labourat. A-fet proganda e voe ivez C’hoarioù olimpek Berlin un trec’h evit an nazied. Aozet e voent adalek ar 1^añ a viz Eost e sportva [[Charlottenburg]]. [[Alamagn]] a rastellas 42 vedalenn. A-boan echu ar c’hoarioù olimpek e krogas an heskinerezh en-dro. E-kerzh nozvezh an [[9 a viz Du]] [[1938]] e voe aozet ar Reichspogromnacht (nozvezh ar strink) : miliadoù a stalioù yuzev hag a sinagogennoù e Berlin hag er peurrest eus ar vro a voe distrujet. Kroget e oa ar yuzevien da guitaat [[Alamagn]] adalek [[1933]]. Kreñvaet e voe an divroañ goude an [[9 a viz Du]], hag ez eas ar yuzevien da repuiñ d'ar [[Rouantelezh-Unanet]] ha dreist-holl d'ar [[Stadoù-Unanet]]. War-dro 60 000 anezho a chomas e Berlin, tost hini ebet a voe adkavet bev e [[1945]]. == Berlin e-pad an Eil Brezel-bed == D’ar [[1añ a viz Gwengolo]] [[1939]] e voe taget [[Polonia]] gant [[Alamagn]] : kregiñ a reas an [[Eil brezel bed]]. Ne voe ket gwall entanet poblañs Berlin gant an darvoud, rak soñj he doa eus ar vizer a oa bet e-pad ar Brezel-bed Kentañ. Boued a vankas, an heskinerezh ne chomas ket a-sav avat. E miz Genver [[1942]] e voe aozet ur guzuliadeg e-kichen lenn Wannsee e Berlin. E-pad ar guzuliadeg-se e voe aozet ar [[Shoah]]. Ouzhpenn ar yuzevien a voe divizet tagañ : tziganed, tud heñvelreizh, beleien (jezuited dreist-holl) hag enebourien bolitikel. En holl e varvas 6 milion a dud. Hiziv an deiz e c’haller gwelout Eñvoradur ar [[Shoah]] e Berlin. Ne voe den ebet evit herzel ouzh [[Hitler]]. [[Claus Schenk von Stauffenberg]] a glaskas lazhañ [[Hitler]] d’an [[20 a viz Gouere]] [[1944]] : lakaat a reas ur vombezenn er Wolfschanze (unan eus lojeizoù arme [[Hitler]], nepell diouzh [[Görlitz]], 215&nbsp;km e reter Berlin). Tarzhañ a reas ar vombezenn e-pad un emvod, met a-boan ma voe gloazet [[Hitler]]. En noz da-heul e voe fuzulhiet von Stauffenberg hag e vignoned e Bendlerblock e Berlin. Kantadoù a dud, zoken ma n’o doa liamm ebet gant an istor-se, a voe lazhet e toull-bac’h Plötzensee. En daou lec’h-se ez eus bremañ eñvoriadurioù. == Emgann Berlin == Emgann Berlin a grogas d’ar [[16 a viz Ebrel]] [[1945]]. D’an 21 en em gavas ur milion hanter a soudarded soviedel e reter ar gêr-benn. Enkelc’hiet e voe a-benn ar 25. Daou zevezh goude en em gavas ar sovieded e kreiz-kêr, ha stourm a rejont a-enep d’an nebeud stourmerien a chome : soudarded [[SS]], tud yaouank-tre pe re gozh. D’an 30 a viz Ebrel ec’h en em ganne an dud tro-dro da garter ar gouarnamant. Mont a reas [[Hitler]] da repuiñ d'e vunker, staliet a-dreñv ar c’hañsellerdi. Gantañ e oa [[Eva Braun]]. Euredet e oant bet an deiz a-raok. D’an 30 goude kreisteiz en em zistrujjont. Daou zevezh war-lerc’h e voe tapet Berlin gant soudarded an [[Arme Ruz]]. Ganto e voe sezizet ha devet ar [[Reichstag]]. Kodianañ a reas [[Alamagn]] d’a 7 a viz Mae. An arsav-brezel a voe sinet e [[Reims]] hag e lojeizoù an [[Arme Ruz]] e Berlin-Karlshorst (deuet da vezañ ur mirdi hiziv an deiz). == Goude an Eil Brezel-bed == Ar boblañs a c’houzañvas dreist-holl. War-dro 125 000 den a varvas. Karterioù'zo a voe peurzistrujet, ouzhpenn an hanter eus ar savadurioù ivez, hag un drederenn eus an embregerezhioù. War-dro ur milion a vaouezed hag a vugale o doe ranket mont kuit, neuze ne chome nemet 2,5 milion a annezidi (div drederenn anezho a oa maouezed) e miz Mae [[1945]], padal e oant 4,3 milion e [[1939]]. Ar maouezed dreist-holl a gempennas ar gêr. Graet e veze ''Trümmerfrauen'' (merc’hed an dismantroù) anezho. Kement a zismantroù a oa ken e voe savet menezioù (Trümmerberge : menezioù dismantroù) ganto, evel an Teufelsberg e koad Grunewald. Tamm-ha-tamm ez eas gwelloc’h an traoù : ar metro a yas en-dro adalek ar [[14 a viz Mae]] [[1945]], ar gelaouenn gentañ a voe embannet d’ar 15 hag ur sonadeg a voe aozet gant ar Berliner Philarmonie d’ar 26. [[Restr:Potsdamer_Platz_1945.jpg |thumb|Potsdamer Platz e 1945]] == Berlin rannet == Goude kuzuliadeg [[Yalta]] (miz C’hwevrer 1945) e voe rannet [[Alamagn]] e pevar zakad, ha Berlin e ugent takad melestradurel. Gant ar Saozon e voe [[Charlottenburg]], [[Tiergarten]] ha [[Spandau]]. [[Wedding (Berlin)|Wedding]] ha [[Reinickendorf]] a voe roet d’ar C’hallaoued, ha [[Zehlendorf]], [[Steglitz]], [[Wilmersdorf]], [[Tempelhof]], [[Kreuzberg]] ha [[Neukölln]] d’an Amerikaned. An takadoù-se a zeufe da vezañ Berlin ar C’hornôg. Eizh takad a voe aloubet gant an Arme Ruz : [[Mitte]], [[Prenzlauer Berg]], [[Friedrichshain]], [[Treptow]] ha [[Köpenick]]. Ar c’harterioù-se a zeufe da vezañ Berlin ar Reter. An tachadoù tro-dro da Verlin a voe ivez aloubet ganti, da lavaret eo e oa enklozet Berlin ar C’hornôg. [[Restr:Occupied Berlin.svg|thumb|right|250px|Berlin : takadoù-aloubiñ goude an Eil Brezel-bed]] En em vodiñ a reas an drec’herien e kastell Cecilienhof ([[Potsdam]]) e miz Gouere hag e miz Eost [[1945]] a-benn eskemm diwar-benn dazont [[Alamagn]], dizemglev a savas buan etre Saozon, Amerikaned ha Gallaoued diouzh un tu, hag ar Rusianed diouzh an tu all. Evit ar re gentañ e oa pouezus adreiñ lañs buan da armerzh [[Alamagn]], padal e felle d’ar Rusianed pouezañ war an digoll. Buan e krogjont ivez da lakaat gwask war an dud a oa o chom war o zachad : kantadoù a baotred yac’h hag a brizonidi a voe kaset da gampoù-labour en [[Unvaniezh Soviedel]]. En tachadoù all e voe aozet dilennadegoù e 1946-1947. Muioc’h a vec’h a savas c’hoazh e miz Even [[1948]] pa voe adksignet an Deutschmark en tachadoù amerikan, saoz ha gall, hep ma ne vefe bet kelaouet ar Sovieded. Int a grouas neuze an Ostmark, hag a gemeras ivez an arguzenn-se evit aozañ kaeladur Berlin ar C’hornôg. O fal a oa dont a-benn da gontrolliñ Berlin en he fezh. Neuze e voe aozet ar pont dre aer gant ar Gevredidi : e-pad 11 miz e voe kaset boued, pourvezadurioù ha [[glaou-douar|glaou]] ganto. En holl e voe kaset 2,5 milion a donennoù traoù hag e voe aozet 278 000 nijadenn. Ar Soviediz a chomas a-sav gant ar c’haeladur e miz Mae [[1949]]. == Div stad == Rann Berlin hag [[Alamagn]] a voe ofisiel e [[1949]]. Tachad ar c’hornôg a zeuas da vezañ Bundesrepublik Deutschland ([[Alamagn|BRD]]), [[Konrad Adenauer]] a voe kañseller, ha [[Bonn]] a voe lakaet da gêrbenn. Buan e wellaas stad an traoù a-drugarez da [[Steuñv Marshall]]. Diouzh an tu all e teuas an tachad soviedel da vezañ Deutsche Demokratische Republik ([[DDR]]), lakaet e voe [[Berlin ar Reter]] da gêrbenn ha Willem Pieck a voe lakaet da brezidant. Met e gwirionez e voe renet ar vro gant ar strollad sokialour unvan alaman ([[Sozialistische Einheitspartei Deutschlands|SED]], Sozialistische Einheitspartei Deutschlands) renet gant Walter Ulbricht. A-benn stourm ouzh an enebourien e voe aozet ar Surentez Stad ([[STASI]], Staatssicherheit) e [[1950]], staliet e [[Lichtenberg]]. An enebourien a voe bac’het en un toull-bac’h nepell. E-pad ur pennad e voe gouest an dud da bourmen etre [[Berlin ar C’hornôg]] ha [[Berlin ar Reter]]. Cheñch a reas an traoù adalek [[1951]], pa rankas tud ar C’hornôg kaout un aotre evit mont da welout o familh a oa eus tu ar Reter. == Emsavadeg 1953 == Reuz a savas er Reter e 1953. Re a bouez a oa bet lakaet war an industriezh, ha re nebeud war ar produiñ madoù. Aet e oa skuizh ivez ar vicherourien pa rankent obe rmuioc’h-mui strivoù. Spi a voe pa varvas Stalin e miz Meurzh, met ne voe kemm politikel ebet e [[DDR]]. Er c’hontrol e c’houlennas [[Sozialistische Einheitspartei Deutschlands|SED]] ma’z afe war gresk ar produiñ en industriezhioù. Galvoù a voe d’ober harz-labour ha da adreizhañ ar politikerezh. D’ar [[17 a viz Even]] [[1953]] e savas reuz goude ar manifestadegoù aozet gant micherourien Karl-Marx Allee (Berlin). Dont a rejont a-benn da vodañ 10% eus micherourien [[DDR]]. Ne zeuas ket a-benn ar gouarnamant da lakaat paouez ar reuz, neuze e voe galvet an [[Arme Ruz]] : ur bern manifesterien a voe lazhet, 4000 den a voe harzet, ul lodenn vat anezho o vezañ kaset d’an toull-bac’h da viken. == Ar Voger == [[Restr:Mauer_axb02.jpg|thumb|upright| Labourioù war ar Voger, 1980]] An diouer a frankiz a lakaas muioc’h-mui a dud da dec’hout kuit evit mont war-du ar C’hornôg. E [[1953]] ez eas kuit 330 000 den, en o zouez kalz tud yaouank ha desket, ar pezh a lakaas armerzh [[DDR]] da vezañ gwanaet. Kement a dud a felle dezho mont kuit ken e voe toullet fozoù ha staliet orjal dreinek etre div lodenn Berlin e-pad nozvezh an [[13 a viz Eost]] [[1961]]. Kement-se a voe graet gant asant broioù Feur-Emglev Varsovia. Tri devezh war-lerc’h e krogas labourioù sevel ar Voger. Manifestadegoù bras a voe aozet e Berlin ar C’hornôg, met re ziwezhat e oa. Stegnoc’h e voe an traoù c’hoazh d’ar [[25 a viz Here]] [[1961]], pa nac’has re ar Reter leuskel ofiserien amerikan da dremen : tankoù amerikan ha rusian en em gavas neuze tal ouzh tal e [[Checkpoint Charlie]]. Da c’houde e klaskas kalz tud tec’hout kuit eus [[DDR]], kement-se a c’haller gwelout er mirdi bet savet e [[Checkpoint Charlie]] (''Haus am Checkpoint Charlie''). Etre [[1961]] ha diskar ar Voger d’an [[9 a viz Du]] [[1989]] e varvas 200 den en ur glask tremen anezhi. E [[1963]] e teuas ar prezidant amerikan [[John F. Kennedy]] da vBerlin, hag e tistagas e frazenn hollvrudet : « Ich bin ein Berliner » (Ur berlinad a zo ac’hanon). == An dostidigezh == E [[1971]] e voe anvet [[Erich Honecker]] (1912-1994) da sekretour meur [[Sozialistische Einheitspartei Deutschlands|SED]], e plas Walter Ulbricht. Neuze e soñjas d’an dud e vefe aesoc’h klask tostaat [[DDR]] ouzh [[Alamagn|BRD]]. E miz Gwengolo 1971 e vo sinet un emglev e lez-varn Schöneberg. Pal an emglev a oa lakaat an daou c’houarnamant da genlabourat a-benn aesaat an treuziñ etre Berlin ar C’hornôg ha peurrest [[Alamagn|BRD]], hag ivez aesaat an traoù evit ar re a feel dezho tremen eus Berlin ar C’hornôg da vBerlin ar Reter pe da [[DDR]]. E [[1972]] e voe sinet un emglev tremen a roe aotre da dud [[DDR]] mont d’ar C’hornôg ma oa un degouezh familh a-bouez. Rankout a rae tud ar C’hornôg asantiñ ivez ur feur eskemm 1 Deutschmark evit 1 Ostmark, padal e oa kalz gwanoc’h moneiz ar Reter. Un emglev Unvaniezh all a voe sinet e miz Kerzu 1972 : an div Stad a anavezas eben, he dishualded hag he riegezh hag an harzoù a voe degemeret evel ma oant. == Stourmoù ar studierien ha sponterezh == E [[1966]] e voe savet un emglev bras etre daou strollad politikel brasañ [[Alamagn|BRD]] : [[CDU]] (tu dehou) ha [[SPD]] (tu kleiz). Ne chome mui enebiezh bet er parlamant, neuze e savas enebiezh e skol-veur frank Berlin. E-touez pennaennoù ar studierien e oa brezel ar [[Viet-Nam]] hag ar programmoù skol-veur, blaz ar c’hozh ganto hervez ar studierien. Alies e voe moustret o manifestadegoù gant ar gouarnamant rak displijet e oa ganto. D’an [[2 a viz Even]] [[1967]] e voe lazhet ur studier anvet Benno Ohnesorg gant ar polis, nepell diouzh an Deutsche Oper ([[Charlottenburg]]), da-geñver ur vanifesadeg a-enep donedigezh shah [[Iran]] e [[Alamagn]]. Ar wech kentañ e oa da Ohnesorg kemer perzh en ur vanifestadeg, e varv a roas neuze kalz nerzh da emsavadeg ar studierien. D’an [[11 a viz Ebrel]] [[1968]] e voe tennet war Rudi Dutschke (unan eus ar re a oa e penn emsavadeg ar studierien) pa’z ae kuit eus burev e gevredigezh studierien e Kurfürstendamm. Tennet e voe gant ur micherour yaouank. Ne varvas ket Dutschke, met ar studierien a lakaas bec’h war embannadurioù Axel Springer, dre ma oa bet embannet gantañ kazetennoù a embanne : « Harzit Dutschke bremañ ! » Emsavadeg ar studierien a chomas a-sav e 1970, met merket e voe ar gevredigezh : tostoc’h ouzh ar politikerezh e oa ar re yaouank, kemmet e voe mont en-dro ar skolioù-meur, muioc’h a wirioù a voe evit ar merc’hed. Ur strollad tud a felle dezho kenderc’hel da stourm a grouas ar [[Tuad an Arme Ruz|Rote Armee Fraktion]] (RAF) e Berlin. E penn ar strollad e oa [[Andreas Baader]], [[Ulrike Meinhof]] ha [[Gudrun Ensslin]]. E-kerzh ar bloavezhioù 1970 e tapjont ha lazhjont tud a oa e penn embregerezhioù ha politikourien. Baader ha Meinhof en em zistrujas pa oant en toull-bac’h. Ar re all a guzhas e [[DDR]] betek ma kouezhfe ar Voger e 1989. == Diskar ar Voger == * Gwelout : [[Moger Berlin]] Ar C’hemm (alamaneg : ''die Wende'') hirc’hortozet a c’hoarvezas e miz Mae [[1989]]. Gouarnamant [[Hungaria]] a embannas e laoskfe tud [[DDR]] da vont d’ar C’hornôg dre dremen dre [[Hungaria]]. Kemend-se ne blijas ket da [[Sozialistische Einheitspartei Deutschlands|SED]], hag a zivizas strishaat ar reolennoù beajiñ. Met annezidi [[DDR]] a glaskas tec’hout dre dremen dre gannatioù [[Alamagn|BRD]] e Berlin ar Reter, [[Praha]], [[Varsovia]] ha [[Budapest]]. D’an [[10 a viz Gwengolo]] ec’h embannas Gyula Horn, ministr aferioù diavaez [[Hungaria]], e tigore an harzoù etre e vro hag [[Aostria]]. Kemend-se a dalveze e c’halle tud [[DDR]] tizhout [[Alamagn|BRD]]. E diabarzh [[DDR]] e voe savet ur strollad anvet ''Neues Forum'' (forom nevez), gant skoazell an Iliz. Pal ar strollad a oa stourm evit gwirioù mab-den ha lakaat [[Sozialistische Einheitspartei Deutschlands|SED]] da cheñch politikerezh. Egon Krenz a gemeras plas [[Erich Honecker]]. D’ar [[4 a viz Du]] voe bodet 500 000 den war [[Alexanderplatz]], goulenn a raent ma vefe adreizhet ar politikerezh. D’ar mare-se e oa war-dro 10 000 den o kuitaat [[DDR]] bemdez. Rankout a reas Politbüro [[DDR]] asañtiñ leuskel an dud da vont da vBDR. Embannet e vo an dra-se gant Günter Schabowski d’an [[9 a viz Du]], e-kerzh un abadenn skinwel. Pa voe goulennet outañ pevare e teufe da wir an diviz, e valbouzas hag e lavaras : «Diouzhtu.» Kerkent e profitas tud ar Reter hag e krogjont da dreuziñ ah harz etre div lodenn ar gêr. Ne oa bet roet urzh ebet d’ar warded, setu ma laoskjont anezho d’hen ober. == Unvanidigezh == Dilennadegoù dieub kentañ [[DDR]] abaoe [[1949]] a c’hoarvezas e miz Meurzh [[1990]], trec’h e voe ar c’hengevredad savet tro-dro [[CDU]], ha kaset gant [[Lothar de Maizière]]. A-boan ma oa bet unvanet Alamagn e teuas Berlin da vezañ ur gêr-stad. An emglev unvanidigzh a voe sinet e palez ar prinz hêr (straed Unter den Linden) e miz Eost 1990. E miz Gwengolo en em vodas kannaded ar [[Stadoù-Unanet]], re Vro-C’hall, re Vro-Saoz ha re eus [[Rusia]] : sinañ a rejont an emglev 2+4, a dalveze e oa echu gant aloubadeg [[Alamagn]]. E [[1991]] e votas (338 mouezh a-du, 320 a-enep) kannaded parlamant [[Alamagn]] ([[Bundestag]]) evit ma vefe kaset ar gouarnamant da Verlin en-dro. D’an 8 a viz Gwengolo [[1994]] e voe aozet lidoù pa’z ae kuit ar soudarded kornôg diwezhañ bet chomet e Berlin. [[Restr:di05.jpg|thumb|Restoù ar Voger, e-kichen Potsdamer Platz]] == Republik Berlin == Parlamant [[Alamagn]] a guitaas [[Bonn]] e 1999, ha d’an 19 a viz Ebrel en em stalias er [[Reichstag]] nevesaet. Tamm-ha-tamm e voe aozet ar vuhez politikel hag armerzhel er c’harter (Regierungsviertel : karter ar gouarnamant) tro-dro d’ar parlamant. Kalz cheñchamantoù a zo bet abaoe m’eo bet adunvanet Berlin. Lod brasañ ar c’harterioù a zo bet nevesaet, ha [[Mitte]] a zo deuet da vezañ kreiz ar gêr en-dro. === Mirdioù Berlin === [[Restr:Schloss Charlottenburg 2005 282.JPG|thumb|[[Kastell Charlottenburg]]]] * [[Mirdi yuzev Berlin|Mirdi yuzev]], savet gant [[Daniel Libeskind]] * Mirdi an Teknologiezhioù ([[Kreuzberg]]) * [[Neue Nationalgalerie (Berlin)|Neue Nationalgalerie]], unan eus savadurioù diwezhañ [[Ludwig Mies van der Rohe]] * [[Bauhaus-Archiv]] * [[Berlinische Galerie]] * [[Bröhan-Museum]] * [[Mirdi Brücke|Brücke-Museum]] * [[Ethnologische Museum]] * [[Gemäldegalerie (Berlin)|Gemäldegalerie]] * [[Jagdschloss Grunewald]] * [[Kulturforum]] * [[Museum Berggruen]] * [[Museum Europäischer Kulturen]] * [[Hamburger Bahnhof (Berlin)|Museum für Gegenwart (Berlin)]] * [[Museum für Indische Kunst]] * [[Museum für Ostasiatische Kunst]] * [[Musikinstrumenten-Museum]] * [[Museum für Naturkunde der Humboldt-Universität zu Berlin]] * [[Mirdi DDR]] == Da weladenniñ == == Karter ar gouarnamant (''Regierungsviertel'') == Diazezet eo ar c’harter-se tro-dro d’ar [[Reichstag]], (ennañ e vez bodet ar Bundestag). A-gozh eo bet gouestlet al lodenn-se eus Berlin d’ar politikerezh ha d’an diplomatiezh. Ennañ e kaver : * Ar [[Reichstag]], kambr izel parlamant [[Alamagn]] * Ar C’hañsellerdi * Wilhelmstrasse (ministrerezh an arc’hant, kannaddi ar [[Rouantelezh-Unanet]] ha hini [[Bro-C’hall]]) * Karter ar c’hannaddioù (''Botschaftsviertel'') tost eus [[Tiergarten]] == Karterioù all == * Kastell bihan Humboldt (Humboldt-Schlösschen) e [[Tegel]] * Kastell [[Biesdorf]] * [[Marzahn]] * Tierpark ha kastell Friedrichsfelde * Kastell [[Köpenick]], deuet da vezañ ur mirdi arz an [[Azginivelezh]], [[arz barok]] ha rokoko * Pennti chase Grunewald * Pennti chase Glienicke * Ar pont a-us ar stêr [[Pont Glienicke|Glienicke]], deuet da vezañ brudet dre ma oa lec’h eskemm ar spierien da vare ar brezel yen * Pfaueninsel (enezenn ar paoned) ; * East Side Gallery (ul lodenn eus ar Voger) e karter [[Friedrichshain]] * [[Checkpoint Charlie]] : al lec’h tremen etre [[Berlin ar C’hornôg]] ha [[Berlin ar Reter]] == Berlin nevez (Potsdamer Platz) == Adsavet penn-da-benn eo bet ar c’harter. Pa oa rannet Berlin ne oa nemet un ''no man's land'' anezhañ. E-touez ar savourien o deus labouret a-benn nevesaat ar c’harter emañ Richard Rogers, Rafael Moneo, Renzo Piano hag Arata Isozaki. Savadurioù : * [[Sony Center]], ennañ Mirdi ar Film * Savadur Daimler, ennañ ur greizenn genwerzh (Arkaden), meur a sal sinema hag ur c’hoariva * [[Kulturforum]] * [[Berliner Philharmonie]], ur sal sonerezh gouestel da laz-seniñ Berlin, lesanvet « Sirk Karajan » gant ar Verliniz, a-benn enoriñ an den a oa en e benn etre [[1954]] ha [[1989]] * [[Neue Nationalgalerie (Berlin)|Neue Nationalgalerie]] * Maen-koun ar yuzevien bet lazhet e-pad an eil brezel-bed, bet digoret e miz Mae [[2005]]. (gwelout [[Denkmal für die ermordeten Juden Europas|Monumant da Yuzevien Europa drouklazhet]]). Savet e vo un greizenn ditouriñ diwar-benn mont en-dro ar stad nazi nepell eus Potsdamer Platz. Kroget eo al labourioù d’an 2 a viz Du [[2007]]. Staliet e vo e-lec’h ma oa burevioù [[Gestapo]] ha re [[SS]]. == E kreiz-kêr reter == * Museumsinsel : [[Enezenn ar mirdioù]] * [[Berliner Dom]] : iliz-veur Berlin * [[Lustgarten]] : liorzh en enezenn ar mirdioù * [[Unter den Linden]] * Die Neue Wache : evit holl c’houzañverien an holl vrezelioù. Enni un eilad eus delwenn ar Vamm hag he mab marv ([[Käthe Kollwitz]]) * An arsanailh kozh (''Zeughaus'') : ennañ emañ an Deutsches Historisches Museum * Staatsoper Unter den Linden, bravañ opera Berlin (en holl ez eus tri anezho) * Friedrichstadt-Palast Berlin * Iliz-veur Santez-Hedwige (katolik) er Bebelplatz, enni ur monumant da zerc’hel soñj eus al levrioù bet devet eno (e-kreiz ar blasenn ez eus ur prenestr a ziskouez estajerennoù goullo ul levraoueg) * Alte Bibliothek, stag ouzh skol-veur Humboldt * Skol-veur Humboldt (Humboldt-Universität) * Staatsbibliothek zu Berlin (levraoueg stad) * [[Brandenburger Tor]] : unan eus arouezioù brudetañ Berlin eo * [[Pariser Platz]], enni kannaddi [[Bro-C’hall]] ha leti Adlon, unan eus ostalerioù brudetañ Berlin * [[Alexanderplatz]] ha [[Nikolaiviertel]] * [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (tour ar skinwel) : savadur uhelañ Berlin eo (368 m) * [[Rotes Rathaus]] ("ti-kêr ruz" abalamour da liv ar brik : ti-kêr istorel ar gêr eo) * Marienkirche * [[Nikolaikirche]], anavezet aes abalamour d' he daou dour * [[Gendarmenmarkt]], plasenn an archerien, marteze bravañ plasenn Berlin * Konzerthaus Berlin (bet Schauspielhaus) * [[Deutscher Dom]] (iliz-veur alaman,e su ar blasenn) ha [[Französischer Dom]] (iliz-veur c’hall): enno mirdi istor parlamant Alamagn ha hini an hugunoded * [[Hackesche Höfe]] : un hollad savadurioù aozet tro-dro da borzhioù boutin ("Mietcaserne") == E kreiz-kêr kornôg == En [[Tiergarten]] : * [[Siegessäule]] (kolonenn an trec’h): arouez Berlin ha hini al'' Love Parade'' eo * Kastell Bellevue (annez ar Prezidant) * [[Hansaviertel]] e Moabit, ur c’harter bet dibabet e [[1953]] evit ur genstrivadeg savouriezh. Ennañ 35 savadur bet ijinet gant 53 savour eus ar bed a-bezh : Alvar Aalto, Egon Eiermann, [[Walter Gropius]], Arne Jacobsen, Wassili Luckhardt, [[Oscar Niemeyer]], Sep Ruf, Paul Schneider-Esleben, Hans Schwippert ha Max Taut. E-kichen [[Kurfürstendamm]] : [[Restr:Knut IMG 8095.jpg|thumb|180px|Berlin Zoologischer Garten<br /> Knut 24.03.2007]] * [[Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche]] (iliz an eñvor) : distrujet e voe e-pad an eil brezel-bed, ha miret eo bet evel ma oa e [[1945]] a-benn derc’hel soñj. * Europa-Center * Kranzler-Eck * Theater des Westens * [[Zoologischer Garten]], zoo brasañ [[Europa]] eo * Deutsche Oper Berlin (e Bismarckstraße, karter [[Charlottenburg]]) * [[Kaufhaus des Westens]] (KaDeWe) : stal vrasañ [[Europa]] eo * Funkturm (tour ar skingomz) * [[Kastell Charlottenburg]] * Luisenstädtischer Kanal == Ar c'harterioù == * Gwelout ivez : [[Karterioù Berlin]] D'an [[10 a viz Even]] [[1998]], e voe tremenet ul lezenn da nevesaat an traoù (''Bezirke'' en alamaneg). D'ar [[1añ a viz Genver|1{{añ}} a viz Genver]] [[2001]], an niver a garterioù a dremenas eus 23 da 12 : {| class="wikitable" ! [[Restr:BerlinDistricts.svg|150px]] ! Anvioù an<br />arondisamantoù nevez ! Anvioù ar<br />c'harterioù kozh ! Gorread<br />e km² ! Poblañs |- | '''I''' | [[Berlin-Mitte|Mitte]] | Mitte, [[Tiergarten]], [[Wedding (Berlin)|Wedding]] | style="text-align:right;" | 39,74 | style="text-align:right;" | 320,420 |- | '''II''' | [[Friedrichshain-Kreuzberg]] | [[Friedrichshain]], [[Kreuzberg]] | style="text-align:right;" | 20,16 | style="text-align:right;" | 256,419 |- | '''III''' | [[Pankow]] | [[Prenzlauer Berg]], [[Weißensee]], Pankow | style="text-align:right;" | 103,07 | style="text-align:right;" | 348,412 |- | '''IV''' | [[Charlottenburg-Wilmersdorf]] | [[Charlottenburg]], [[Wilmersdorf]] | style="text-align:right;" | 64,72 | style="text-align:right;" | 315,054 |- | '''V''' | [[Spandau]] | Spandau | style="text-align:right;" | 91,91 | style="text-align:right;" | 225,856 |- | '''VI''' | [[Steglitz-Zehlendorf]] | [[Steglitz]], [[Zehlendorf]] | style="text-align:right;" | 102,50 | style="text-align:right;" | 288,285 |- | '''VII''' | [[Tempelhof-Schöneberg]] | [[Berlin-Tempelhof|Tempelhof]], [[Schöneberg]] | style="text-align:right;" | 53,09 | style="text-align:right;" | 335,171 |- | '''VIII''' | [[Neukölln]] | Neukölln | style="text-align:right;" | 44,93 | style="text-align:right;" | 306,214 |- | '''IX''' | [[Treptow-Köpenick]] | [[Treptow]], [[Köpenick]] | style="text-align:right;" | 168,43 | style="text-align:right;" | 233,923 |- | '''X''' | [[Marzahn-Hellersdorf]] | [[Marzahn]], [[Hellersdorf]] | style="text-align:right;" | 61,74 | style="text-align:right;" | 252,602 |- | '''XI''' | [[Lichtenberg (Bezirk)|Lichtenberg]] | [[Lichtenberg]], [[Alt-Hohenschönhausen]] | style="text-align:right;" | 52,29 | style="text-align:right;" | 258,455 |- | '''XII''' | [[Reinickendorf]] | Reinickendorf | style="text-align:right;" | 89,45 | style="text-align:right;" | 246,118 |} === Hin === Kevandirel eo hin Berlin, ha bras eo an diforc'h temperadurioù etre ar goañv (yen ha sec'h) hag an hañv (kentoc'h tomm hag arnevek). E-pad an hañv eo e vez ar muiañ a c'hlav. D'an [[11 a viz Gouere]] [[1959]] e voe an devezh tommañ (38.1&nbsp;°C) ha d'an [[11 a viz C'hwevrer]] [[1929]] e voe an devezh yenañ (-26&nbsp;°C). Keidenn-bloaz : 9.7&nbsp;°C. === Poblañs === Eil kêr bobletañ [[Unvaniezh Europa]] eo Berlin ma kemerer da ziazez gorread ar gêr (ha n'eo ket hini ar veurgêr). == Dasparzh ar boblañs er c'harterioù == [[Restr:Crowd at the MyFest in Berlin Kreuzberg.jpg|thumb|Berliniz e Kreuzberg]] [[Restr:Live8 berlin publikum.jpg|thumb|right|Berliniz en Tiergarten]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- style="text-align:center;" !'''Karter''' || Poblañs <br /><small>(30 a viz Du 2005)</small> || Gorread<br />e km² |- | align="left" | [[Charlottenburg-Wilmersdorf]] || 315 473 || 64,72 |- | align="left" | [[Friedrichshain-Kreuzberg]] || 261 734 || 20,16 |- | align="left" | [[Lichtenberg]] || 258 926 || 52, 29 |- | align="left" | [[Marzahn-Hellersdorf]] || 250 547 || 61, 74 |- | align="left" | [[Mitte]] || 323 187 || 39, 47 |- | align="left" | [[Neukölln]] || 305 940 || 44, 93 |- | align="left" | [[Pankow]] || 354 053 || 103, 01 |- | align="left" | [[Reinickendorf]] || 244 430 || 89, 46 |- | align="left" | [[Spandau]] || 225 097 || 91, 91 |- | align="left" | [[Steglitz-Zehlendorf]] || 288 862 ||102, 50 |- | align="left" | [[Tempelhof-Schöneberg]] || 333 330 || 53, 09 |- | align="left" | [[Treptow-Köpenick]] || 235 411 || 168, 42 |- | align="left" | Berlin || 3 396 990 || 891, 82 |} == Emdroadur poblañs Berlin == [[Restr:Berlin population2.svg|thumb|Emdroadur poblañs Berlin etre 1880 ha 2012]] {| | valign="top" | {| class="wikitable" ! style="background:#efefef;" | Bloavezh ! style="background:#efefef;" | Poblañs |- | 1250 || align="right" | 1 200 |- | 1307 || align="right" | 7 000 |- | 1400 || align="right" | 8 500 |- | 1576 || align="right" | 12 000 |- | 1600 || align="right" | 9 000 |- | 1631 || align="right" | 8 100 |- | 1648 || align="right" | 6 000 |- | 1685 || align="right" | 17 500 |- | 1709 || align="right" | 57 000 |- | 1750 || align="right" | 113 289 |- | 1775 || align="right" | 136 137 |- | 1800 || align="right" | 172 132 |- | 1825 || align="right" | 219 968 |- | 3 a viz Kerzu 1840 || align="right" | 322 626 |- | 3 a viz Kerzu 1846 || align="right" | 408 500 |- | 3 a viz Kerzu 1849 || align="right" | 418 733 |- |} | valign="top" | {| class="wikitable" ! style="background:#efefef;" | Bloavezh ! style="background:#efefef;" | Poblañs |- | 3 a viz Kerzu 1852 || align="right" | 426 600 |- | 3 a viz Kerzu 1855 || align="right" | 442 500 |- | 3 a viz Kerzu 1858 || align="right" | 463 600 |- | 3 a viz Kerzu 1861 || align="right" | 524 900 |- | 3 a viz Kerzu 1864 || align="right" | 632 700 |- | 3 a viz Kerzu 1867 || align="right" | 702 400 |- | 1añ a viz Kerzu 1871 || align="right" | 826 341 |- | 1añ a viz Kerzu 1875 || align="right" | 969 050 |- | 1añ a viz Kerzu 1880 || align="right" | 1 122 330 |- | 1añ a viz Kerzu 1885 || align="right" | 1 315 287 |- | 1añ a viz Kerzu 1890 || align="right" | 1 578 794 |- | 1añ a viz Kerzu 1895 || align="right" | 1 678 924 |- | 1añ a viz Kerzu 1900 || align="right" | 1 888 848 |- | 1añ a viz Kerzu 1905 || align="right" | 2 042 402 |- | 1añ a viz Kerzu 1910 || align="right" | 2 071 257 |- | 1añ a viz Kerzu 1916 || align="right" | 1 712 679 |- |} | valign="top" | {| class="wikitable" ! style="background:#efefef;" | Bloavezh ! style="background:#efefef;" | Poblañs |- | 5 a viz Kerzu 1917 || align="right" | 1 681 916 |- | 8 a viz Here 1919 || align="right" | 1 902 509 |- | 16 a viz Even 1925 || align="right" | 4 024 286 |- | 16 a viz Even 1933 || align="right" | 4 242 501 |- | 17 a viz Mae 1939 || align="right" | 4 338 756 |- | 12 a viz Eost 1945 || align="right" | 2 807 405 |- | 29 a viz Here 1946 || align="right" | 3 170 832 |- | 31 a viz Kerzu 1950 || align="right" | 3 336 026 |- | 31 a viz Kerzu 1960 || align="right" | 3 274 016 |- | 31 a viz Kerzu 1970 || align="right" | 3 208 719 |- | 31 a viz Kerzu 1980 || align="right" | 3 048 759 |- | 31 a viz Kerzu 1990 || align="right" | 3 433 695 |- | 31 a viz Kerzu 2000 || align="right" | 3 382 169 |- | 30 a viz Gwengolo 2005 || align="right" | 3 394 000 |- | 25 a viz Genver 2008 || align="right" | 3 431 473 |- |30 a viz Du 2009 || align="right" | 3 443 570 |} |} == Poblañs ha broadelezhioù == E Berlin e kaver ivez annezidi a orin eus [[Turkia]] (113 779), [[Polonia]] (44 400), [[Serbia]] (23 370), [[Rusia]] (14 615), [[Italia]] (14 446), [[Stadoù-Unanet]] (13 761), [[Bro-C'hall]] (12,611), [[Vietnam]] (12 165), [[Kroatia]] (11 029), [[Bosnia ha Herzegovina]] (10 576), [[Rouantelezh Unanet]] (9 797), [[Gres]] (9 749), [[Aostria]] (8 813), [[Ukraina]] (8 709), [[Liban]] (7 691), [[Spagn]] (6 637), [[Sina]] (6 013), [[Bulgaria]] (6 621) ha [[Thailand]] (5 878). === Armerzh === {| class="wikitable" ! style="background:#d8e2ef; color:navy;" |2007 EUROSTAT<ref>http://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:_JgilxNoYRQJ:epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/1-18022010-AP/EN/1-18022010-AP-EN.PDF+eurostat+Regional+GDP+per+inhabitant+in+the+EU+27&hl=de&gl=de&pid=bl&srcid=ADGEESimOFSZQ3D5aE2vWgMR3IFlQCzBcdl7NBIWfHjdZMvpwFW1fLwhHg2jvwx0OOnFsKVvbCm1fTNaTNtQ3K0o-8wEm_TAREoTOuCvqMDqLZZwKbZuQJ-jezQV5k1r5FHvP2qj1v6_&sig=AHIEtbQqggVoFeopAcI9aBQ75d0RvwSVRQ PDF, Regional GDP per inhabitant in the EU 27, Eurostat</ref> !! style="background:#d8e2ef; color:navy;" |Gorread ! style="background:#d8e2ef; color:navy;" |Poblañs ! style="background:#d8e2ef; color:navy;" |produadur diabarzh kriz (PDK) e bilion ! style="background:#d8e2ef; color:navy;" |produadur diabarzh kriz (PDK) dre zen |- | align=left |[[Restr:Flag of Berlin.svg|25px]] Berlin |892&nbsp;km² | align=right |3 420 000 | align=right |€ 85 | align=right |€ 24 900 |- | align=left |{{Alamagn}} |357 050&nbsp;km² | align=right |82 000 000 | align=right |€ 2 482 | align=right |€ 29 500 |- | align=left |[[Restr:Flag of Europe.svg|25px]] [[UE 27]] |4 325 675&nbsp;km² | align=right |498 000 000 | align=right |€ 12 363 | align=right |€ 24 900 |} === Treuzdougen === [[Restr:Hauptbahnhof Berlin.jpg|thumb|[[Berlin Hauptbahnhof]] : ti-gar brasañ Europa. Digoret eo abaoe 2006]] E Berlin ez eus bet savet meur a rouedad treuzdougen a-benn aesaat an tremen e kêr<ref>https://web.archive.org/web/20050501165946/http://www.iht.com/articles/2005/05/01/news/mayor5.php Broke but dynamic, Berlin seeks new identityIHT</ref> En holl ez eus 979 pont savet a-us 197&nbsp;km hent-dour, ha 5334&nbsp;km a hentoù (73&nbsp;km anezho o vezañ gourhentoù, "[[Autobahn]]"). E [[2006]] e oa 1 milion 416 karr (dre geflusker) enrollet e kêr<ref>http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Verkehr/VerkehrsmittelbestandInfrastruktur/Tabellen/Content75/Fahrzeugbestand,templateId=renderPrint.psml Kraftfahrzeuge und Schienenbestand, Destatis</ref>. Gant 358 karr evit 1000 annezad e 2008 (570/1000 en Alamagn) ez eo Berlin at stad alaman hag ar gêr europat gant an nebeutañ a girri dre annezad<ref>http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2009/0811/berlin/0025/index.html Die Hauptstadt des umweltfreundlichen Verkehrs, Berliner Zeitung</ref>. E Berlin e c'haller tapout trenioù da vont da gêrioù all, en Alamagn koulz hag e broioù all en Europa. Trenioù rannvrole a gas an dud d'ar Brandenburg ha d'ar [[Mor Baltel]]. [[Berlin Hauptbahnhof]] eo ti-gar brasañ Europa<ref>https://web.archive.org/web/20090108024843/http://www.hbf-berlin.de/site/berlin__hauptbahnhof/en/start.html Berlin Hauptbahnhof, Deutsche Bahn</ref>. Ennañ e c'haller tapout trenioù da vont da [[Nürnberg]], [[Hamburg]], [[Freiburg]], [[Moskva]], [[Vienna]], ha [[Salzburg]]. Brudet eo Berlin evit an niver a hentoù gouestlet d'an dud war varc'h-houarn (en holl ez eus 620&nbsp;km a  roudennoù divrodegoù)<ref>http://www.treehugger.com/files/2007/07/bike_city_berli.php Bike City Berlin, Treehugger</ref> Bez eus war-dro 710 marc'h-houarn evit 1000 annezad. War-dro 500 000 den a ya war varc'h-houarn bemdez, da lavaret eo 13% eus an tremen e Berlin e [[2008]] ha tizhout 15% e [[2010]] eo ar pezh a oa bet embannet gant Sened Berlin<ref>http://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/radverkehrsanlagen/en/radwege.shtml Bicycle Routes and Facilities Bicycle Paths Senate Department of urban development</ref>. [[Berliner Verkehrsbetriebe]] ha Deutsche Bahn eo an daou embregerezh a ra war-dro an treuzdougen e Berlin<ref>Amt für Statistik Berlin-Brandenburg, [http://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/KleineStatistik/kBEst_2008.pdf Die kleine Berlin-Statistik]</ref>. {| class="wikitable" |- ! style="background:#d8e2ef; color:navy;" |Sistem ! style="background:#d8e2ef; color:navy;" |Arsavioù/ Linennoù/ Hirder ar rouedad ! style="background:#d8e2ef; color:navy;" |Tremenidi (dre vloavezh) ! style="background:#d8e2ef; color:navy;" |Oberataer/ Notennoù |- |S-Bahn |166 / 15 / 331&nbsp;km |376 milion |[[Deutsche Bahn|DB]]/ trenioù |- |U-Bahn |173 / 10 / 147&nbsp;km |457 milion |[[BVG]]/ Dreist-holl dindan douar. Servij 24e/24 war an dibenn-sizhun |- |Tramway |398 / 22 / 192&nbsp;km |171 milion | BVG/ E karterioù ar reter dreist-holl |- |Karr-boutin |2627 / 147 / 1626&nbsp;km |407 milion |BVG/ En holl garterioù, 46 linenn e-pad an noz. |- |Lestr-treizh |6 linenn | |BVG/ Ar memes tiked a c'hall bezañ implijet, forzh pe zoare da veajiñ a vefe dibabet. |} == S-Bahn : al linennoù == [[Restr:S-Bahn-Logo.svg|150px|right|thumb|Logo S-Bahn Berlin]] [[Restr:Train station Berlin Friedrichstrasse 5.jpg|200px|thumb|right|Ti-gar S-Bahn e Friedrichstraße]] 15 linenn S-Bahn a zo : {| class="wikitable" width="55%" |- class="hintergrundfarbe6" ! width="10%" | Linenn ! width="34%" | Penn-linenn ! width="22%" | Hent ! width="34%" | Penn-linenn |- |[[Restr:Berlin S1.svg|25px]]||Wannsee ||'''Nord-Süd-Tunnel''' ||Oranienburg |- |[[Restr:Berlin S2.svg|25px]] ||Blankenfelde||'''Nord-Süd-Tunnel''' || Bernau |- |[[Restr:Berlin S25.svg|25px]]||Teltow Stadt ||'''Nord-Süd-Tunnel''' ||Hennigsdorf |- |[[Restr:Berlin S3.svg|25px]] ||Erkner || '''Stadtbahn''' ||Spandau |- |[[Restr:Berlin S41.svg|25px]]||Südkreuz ||'''Ringbahn''' ||Südkreuz (evel un horolaj) |- |[[Restr:Berlin S42.svg|25px]]||Südkreuz ||'''Ringbahn''' ||Südkreuz (tu kontrol un horolaj) |- |[[Restr:Berlin S45.svg|25px]]||✈ Berlin-Schönefeld||'''Ringbahn'''||Südkreuz&nbsp;(↔&nbsp;Bundesplatz) |- |[[Restr:Berlin S46.svg|25px]]||Königs Wusterhausen ||'''Ringbahn'''||Westend |- |[[Restr:Berlin S47.svg|25px]]||Spindlersfeld ||'''Ringbahn'''||Hermannstraße&nbsp;(↔&nbsp;Südkreuz) |- |[[Restr:Berlin S5.svg|25px]]||Strausberg Nord||'''Stadtbahn'''||Westkreuz |- |[[Restr:Berlin S7.svg|25px]]||Ahrensfelde ||'''Stadtbahn'''||Potsdam Hauptbahnhof |- |[[Restr:Berlin S75.svg|25px]]||Wartenberg ||'''Stadtbahn'''||Spandau |- |[[Restr:Berlin S8.svg|25px]]||Zeuthen&nbsp;↔Grünau ||'''Ringbahn''' ||Hohen Neuendorf |- |[[Restr:Berlin S85.svg|25px]]||Grünau&nbsp;↔Schöneweide||'''Ringbahn'''||Waidmannslust |- |[[Restr:Berlin S9.svg|25px]] ||✈ Berlin-Schönefeld ||'''Ringbahn''' ||Blankenburg |} == U-Bahn : al linennoù == 10 linenn U-Bahn a zo : [[Restr:U-Bahn.svg|thumb|right|150px|Logo U-Bahn Berlin]] [[Restr:Berlin U-Bahn, station Osloer Straße, H-type train on U8 line.jpg|thumb|right|200px|U-Bahn en arsav Osloer Straße]] {| class="wikitable" |- ! Linenn ! Penn-linenn ! Savet e ! Hirder ! Arsavioù |- | [[Restr:Berlin U1.svg|center|x15px]] || align="center" | Uhlandstraße ↔ Warschauer Straße || 1902 - 1926 || align="right" | 8,81&nbsp;km || align="right" | 13 |- | [[Restr:Berlin U2.svg|center|x15px]] || align="center" | Pankow ↔ Ruhleben || 1902 - 2000 || align="right" | 20,39&nbsp;km || align="right" | 29 |- | [[Restr:Berlin U3.svg|center|x15px]] || align="center" | Nollendorfplatz ↔ Krumme Lanke || 1913 - 1929|| align="right" | 12,10&nbsp;km || align="right" | 15 |- | [[Restr:Berlin U4.svg|center|x15px]] || align="center" | Nollendorfplatz ↔ Innsbrucker Platz || 1910 || align="right" | 2,86&nbsp;km || align="right" | 5 |- | [[Restr:Berlin U5.svg|center|x15px]] || align="center" | Alexanderplatz ↔ Hönow || 1930 - 1989 || align="right" | 18,35&nbsp;km || align="right" | 20 |- | [[Restr:Berlin U55.svg|center|x15px]] || align="center" | Berlin Hauptbahnhof ↔ Brandenburger Tor|| 2006 - 2009 || align="right" | 1,47&nbsp;km || align="right" | 3 |- | [[Restr:Berlin U6.svg|center|x15px|link=Ligne 6 (métro de Berlin)]] || align="center" | Alt-Tegel ↔ Alt-Mariendorf || 1923 - 1966|| align="right" | 19,88&nbsp;km || align="right" | 29 |- | [[Restr:Berlin U7.svg|center|x15px]] || align="center" | Rathaus Spandau ↔ Rudow || 1924 - 1984 || align="right" | 31,76&nbsp;km || align="right" | 40 |- | [[Restr:Berlin U8.svg|center|x15px]] || align="center" | Wittenau ↔ Hermannstraße || 1927 - 1996 || align="right" | 18,04&nbsp;km || align="right" | 24 |- | [[Restr:Berlin U9.svg|center|x15px]] || align="center" | Rathaus Steglitz ↔ Osloer Straße || 1961 - 1976|| align="right" | 12,52&nbsp;km || align="right" | 18 |} [[Restr:EDDT Empfang & Tower.jpg|thumb|Aerborzh etrebroadel Tegel]] E Berlin ez eus daou aerborzh etrebroadel : [[Aerborzh etrebroadel Tegel|Tegel]] (TXL) ha [[Aerborzh etrebroadel Schönefeld|Schönefeld]] (SXF), ma tremenas ouzhpenn 21 milion a veajourien e [[2009]]. Gan an daou aerborzh-se e c'haller mont da 166 lec'h disheñvel(123 anezho en Europa) e 50 bro (hañv 2010)<ref>https://web.archive.org/web/20110728150316/http://notizie.virgilio.it/notizie/economia/2010/3_marzo/24/aeroporti_nel_2011_unico_scalo_a_berlino_da_27_mln_di_2,23530301.html n 2009 nei 3 scali berlinesi sono transitati 21 mln passeggeri, notizie.virgilio.it</ref>. Lakaet eo bet da bal ez afe an holl girri-nij d'un aerborzh nevez savet e Schönefeld a-benn miz Even 2012, hag anvet e vo an aerborzh-se [[Aerborzh etrebroadel Berlin-Brandenburg|Aerborzh Berlin Brandenburg]]<ref>https://web.archive.org/web/20080922192300/http://www.berlin-airport.de/EN/BBI/ Airport Berlin Brandenburg International, Airports Berlin</ref>. === Skolioù-meur === [[Restr:Humboldt University And Bebelplatz.jpg|thumb|Skol-veur Humboldt]] * ''[[Freie Universität Berlin]]'' * ''[[Université Humboldt|Humboldt-Universität zu Berlin]]'' * ''[[Technische Universität Berlin]]'' * ''[[Universität der Künste]]'' Re all a denn da skolioù kenwerzh : * ''[[Hochschule für Wirtschaft und Recht]]'' * ''[[ESCP Business School]] - Campus Berlin'' * ''[[International Business School Berlin]]'' Re all heñvel ouzh skolioù ijinourien : * ''[[Hochschule für Technik und Wirtschaft]]'' * ''[[Beuth Hochschule für Technik]]'' Re all heñvel ouzh skolioù-meur an teknikoù : * ''[[Alice-Salomon-Fachhochschule für Sozialarbeit/-pädagogik]]'' * ''[[Evangelische Fachhochschule]]'' * ''[[Hertie School of Governance]]'' * ''[[Hochschule für Musik Hanns Eisler]]'' === Sportoù === Ar C’hoarioù Olimpek a zo bet azoet e Berlin e [[1936]]. Berlin a zo bet ivez e-touez ar c’hêrioù o deus degemeret Kib ar Bed mell-droad e [[2006]]. Ar gourfenn a zo bet aozet en ''Olympiastadion''. E [[2009]] e voe aozet kampionadoù bed atleterezh er memes lec’h. Bep bloaz e vez aozet [[Maraton Berlin]], hag ar genstrivadeg atleterezh ISTAF, hag a gont evit ar ''Golden League''. Ul lodenn eus WTA Tour (tournamantoù c’hoarierezed tennis) eo Open Berlin, aozet eno abaoe [[1979]]. Diwar atiz ''FIVB World Tour'' e vez aozet un tournamant volley bep bloaz, nepell diouzh ''Alexanderplatz''. Skipailh mell-droad Berlin a zo anvet ''Hertha BSC Berlin''. Ur skipailh mell-baner a zo ivez, anvet eo ''ALBA Berlin''. Aet eo ar maout gant ar skipailh-se e-pad an holl gampionadoù broadel etre [[1997]] ha [[2003]]. E Berlin e kaver ivez ur skipailh hockey war skorn, anvet ''Eisbären Berlin''. Ar skipailh-se a zo bet krouet da vare [[DDR]]. {| class="wikitable" |- ! style="background:#d8e2ef; color:navy;" |Kleub ! style="background:#d8e2ef; color:navy;" |Sport ! style="background:#d8e2ef; color:navy;" |Krouidigezh ! style="background:#d8e2ef; color:navy;" |Kevre ! style="background:#d8e2ef; color:navy;" |Sportva ! style="background:#d8e2ef; color:navy;" |Gourdoner |- |[[Hertha BSC]]<ref>[http://www.herthabsc.de/ Hertha BSC], www.herthabsc.de/</ref> |[[Mell-droad]] |1892 |[[2. Fußball-Bundesliga|2. Bundesliga]] |[[Olympic Stadium (Berlin)|Olympiastadion]] |[[Markus Babbel|M. Babbel]] |- |[[1. FC Union Berlin]]<ref>[http://www.fc-union-berlin.de/ Union Berlin], www.fc-union-berlin.de/</ref> |[[Mell-droad]] |1966 |[[2. Fußball-Bundesliga|2. Bundesliga]] |[[Alte Försterei]] |[[Uwe Neuhaus|U. Neuhaus]] |- |[[ALBA Berlin]]<ref>[http://www.albaberlin.de/ ALBA Berlin], www.albaberlin.de</ref> |[[Basketball]] |1991 |[[Basketball Bundesliga|BBL]] |[[O2 World|O₂ World]] |L. Pavicevic |- |[[Eisbären Berlin]]<ref>[https://web.archive.org/web/20111105015836/http://www.eisbaeren.de/content/index.php Eisbären Berlin], www.eisbaeren.de</ref> |[[Hockey war skorn]] |1954 |[[Deutsche Eishockey Liga|DEL]] |[[O2 World|O₂ World]] |[[D. Jackson]] |- |[[Füchse Berlin]]<ref>[https://web.archive.org/web/20110305003830/http://www.fuechse-berlin.de/2007/o.red.c/home-start.php Füchse Berlin], www.fuechse-berlin.de</ref> |[[Handball]] |1891 |[[Bundesliga (handball)|HBL]] |[[Max-Schmeling-Halle]] |D. Sigurdsson |- |[[SC Charlottenburg Berlin|SCC Berlin]]<ref>[https://web.archive.org/web/20100404040856/http://www.scc-berlin.de/abteilungen.html SCC Berlin], www.scc-berlin.de</ref> |[[Volleyball]] |1911 |DVL<ref>[http://www.volleyball-bundesliga.de/volleyball/ligen.php?menuid=192&topmenu=395&liga=1&runden=130&keepmenu=inactive]</ref> |Sporthalle Charlottenburg |A. Urnaut |- |Köpenicker SC Berlin<ref>[https://web.archive.org/web/20100830062839/http://www.k-sc.de/index.php?option=com_content&task=view&id=238&Itemid=123], www.k-sc.de</ref> |[[Volleyball]] |1991 | DVL<ref>[http://www.volleyball-bundesliga.de/volleyball/ligen.php?menuid=405&topmenu=394&liga=1&runden=131&keepmenu=inactive]</ref> | Sporthalle Hämmerlingstraße | Jürgen Treppner |} == Tud a Verlin == == Tud bet ganet e Berlin == * [[Albert Lortzing]] ([[1801]] - [[1851]]), sonaozour, aktour ha kaner * [[Max Liebermann]] ([[1847]] - [[1935]]), livour * [[Kurt Tucholsky]] ([[1890]] - [[1935]]), skrivagner ha kazetenner * [[Marlene Dietrich]] ([[1902]] - [[1992]]), kanerez hag aktourez * [[Joseph Weizenbaum]] ([[1923]] - ), prederour * [[Hildegard Knef]] ([[1925]] - [[2002]]), aktourez, kanerez ha sonazourez * [[Suzanne Roquette]] ([[1942]] - ), aktourez * [[Klaus Wowereit]] ([[1953]] - ), maer Berlin * [[Stefan Beinlich]] ([[1972]] – ), c'hoarier mell-droad * [[Guido Buchwald]] ([[1961]] – ), c'hoarier mell-droad * [[Judith Holofernes]] ([[1976]] - ), kanerez * [[Julia Jentsch]] ([[1978]] - ), aktourez * [[Niko Kovač]] ([[1971]] – ), c'hoarier mell-droad * [[Robert Kovač]] ([[1974]] – ), c'hoarier mell-droad * [[Erik Zabel]] ([[1970]] – ), marc'houarner * [[Alexandra Neldel]] ([[1976]] -), aktourez * [[Jeanette Biedermann]] ([[1981]] -), kanerez hag aktourez * [[Leni Riefenstahl]] ([[1902]]-[[2003]]), filmaozerez == Tud bet marvet e Berlin == * [[Karl Abraham]] ([[1877]] - [[1925]]), mezeg ha bredoniour * [[Herluf Bidstrup]] ([[1912]] - [[1988]]), flemmtresour danat * [[Bertolt Brecht]] ([[1898]] - [[1956]]), skrivagner ha leurennier pezhioù-c'hoari * [[Friedrich Ebert]] ([[1871]] - [[1925]]), prezidant kentañ [[Republik Weimar]] * [[Adolf Hitler]] ([[1889]] - [[1945]]), diktatour * [[Karl Liebknecht]] ([[1871]] - [[1919]]), politikour * [[Lupu-Pick]] ([[1886]] - [[1931]]), filmaozour * [[Anthony Mann]] ([[1906]] - [[1967]]), filmaozour * [[Rosa Luxemburg]] ([[1870]] - [[1919]]), damkanourez varksour == Mestrc'hoarierion [[echedoù]] bet ganet ha marvet e Berlin == * [[Curt von Bardeleben]] ([[1861]]-[[1924]]) . * [[Friedrich Sämisch]] ([[1896]]-[[1975]]). == Sevenadur == [[Restr:Simon-Dach-Straße Berlin.jpg|thumb| [[Friedrichshain]]]] Goude ma voe bet diskaret moger Berlin ([[1989]]), e verzas an dud e oa ur bern tiez dilezet e kreiz-kêr Berlin. Lod brasañ anezho a oa e [[Mitte]]. En tiez-se e teuas arzourien liesseurt d’en em staliañ, sonerien en o zouez : evel-se e voe krouet ur seurt sevenadur underground, hag eno e tispakas ar sevenadur tekno, gant toulloù-noz brudet evel Tresor. Hiziv an deiz ez eo brudet c’hoazh ar c’hlubbing e Berlin, gant toulloù-noz evel [[Kitkatclub]] pe c’hoazh [[Berghain]]. Menegiñ a c’haller ivez [[Tacheles]]. Hiziv an deiz e kendalc’h ar vuhez sevenadurel da vont, daoust d’ar c’hudennoù a-fet arc’hant. Darvoudoù evel CSD ([[Christopher Street Day]]) pe [[Love Parade]] a laka ur bern tud da vont betek Berlin. Daoust ma’z a war zigresk poblañs Berlin ha ma’z a war gresk an niver a dud dilabour e kendalc’h ur bern tud, studierien koul hag arzourien, da zont da Verlin : a-fet sevenadur ivez ez eo Berlin kêrbenn Alamagn. === Sinema === [[Restr:Berlinale2007.jpg|thumb| Ur gouel sinema eo ar [[Berlinale]], aozet e vez bep bloaz e miz C’hwevrer]] Filmoù a c’hoarvez e Berlin : * [[Berlin: Die Sinfonie der Großstadt]] ([[1927]]), film digomz gant [[Walter Ruttmann]] * [[Legende von Paul und Paula]] gant [[Heiner Carow]] ([[1972]]) * [[Himmel über Berlin]] gant [[Wim Wenders]] ([[1987]]) * [[Lola rennt]] gant [[Tom Tykwer]] ([[1998]]) * [[Sonnenallee]] gant [[Leander Haußmann]] ([[1999]]) * [[Good Bye, Lenin!]] gant [[Wolfgang Becker]] ([[2002]]) * [[Herr Lehmann]] ([[2003]]) gant [[Leander Haußmann]], diwar-benn [[Kreuzberg]] * [[Die Fetten Jahre sind vorbei]] gant [[Hans Weingartner]] ([[2005]]) * [[Der Untergang]], gant [[Oliver Hirschbiegel]], [[2004]] * [[Sommer vorm Balkon]] gant [[Andreas Dresen]], [[2005]] * [[Das Leben der Anderen]], gant Florian Henckel von Donnersmarck, [[2007]] == Gevellerezh == E-pad ar [[brezel yen]] e oa kevelerezhioù Berlin ar c'hornog gant kerioù-penn broioù ar c'hornog ha kevelerezhioù Berlin ar reter gant kerioù-penn broioù [[Feur-emglev Varsovia]] dreist-holl. Berlin he deus hiziv kevelerezhioù gant 18 kêr<ref>{{cite web|url=http://www.berlin.de/rbmskzl/staedteverbindungen/index_en.html|title=Darempredoù kêrioù etrevroadel Berlin|publisher=Der Regierende Bürgermeister von Berlin, Referat IV B}}</ref>. {| | valign="top" | * '''[[Los Angeles]]''', {{SUA}} ''(1967)'' * '''[[Pariz]]''', {{Bro-C'hall}} ''(1987)'' * '''[[Madrid]]''', {{Spagn}} ''(1988)'' * '''[[Istanbul]]''', {{Turkia}} ''(1989)'' * '''[[Moskov]]''', {{Rusia}} ''(1990)'' * '''[[Varsovia]]''', {{Pologn}} ''(1991)'' | valign="top" | * '''[[Budapest]]''', {{Hungaria}} ''(1991)'' * '''[[Brusel]]''', {{Belgia}} ''(1992)'' * '''[[Jakarta]]''', {{Indonezia}} ''(1993)'' * '''[[Tashkent]]''', {{Ouzbekistan}} ''(1993)'' * [[Restr:Flag_of_Mexico.svg|22px]] '''[[Kêr-Vec'hiko]]''', [[Mec'hiko]] ''(1993) * '''[[Beijing]]''', {{Sina}} ''(1994)'' | valign="top" | * '''[[Tokyo]]''', {{Japan}} ''(1994)'' * '''[[Brasília]]''', {{Brazil}} ''(1994)'' * '''[[Buenos Aires]]''', {{Arc'hantina}} ''(1994)'' * '''[[Praha]]''', {{Republik Tchek}} ''(1995)'' * '''[[Windhoek]]''', {{Namibia}} ''(2000)'' * '''[[Londrez]]''', {{UK}} ''(2000)'' |} == Daveoù == <references/> == Liammoù diavaez == * [http://www.diegeschichteberlins.de/ Istor Berlin, en alamaneg] * [http://www.panorama-cities.net/berlin/berlin_germany.html Berlin City Panoramas] * [https://web.archive.org/web/20130208010758/http://www.berlin.de/international/index.en.php/ Lec'hienn ofisiel Berlin.de] * [https://web.archive.org/web/20100313065659/http://www.hauptstadtregion-berlin-brandenburg.de/ Lec'hienn ofisiel tolead kêr Berlin-Brandenburg] * [http://www.berlin-regional.de/ Lec'hienn Berlin-Regional] * [https://web.archive.org/web/20100918070341/http://berlin-tourist-information.de/index.en.php Lec'hiennBerlin Tourist Information] * [https://web.archive.org/web/20100724175303/http://www.museumsportal-berlin.de/en.html Museumsportal Berlin: holl virdioù, kounlec'hioù ha kestell Berlin] {{commons|Berlin}} {{Kevre Hansa}} {{Stadoù Alamagn}} {{Kêrioù Alamagn}} {{porched Alamagn}} [[Rummad:Berlin| ]] [[Rummad:Kêrioù Alamagn]] [[Rummad:Kêrioù-penn Europa]] [[Rummad:Kêrioù distrujet gant ur brezel]] {{Pennad mat}} {{Steredenn pennad mat}} ojbyw8fqkba02zrsmjkvoak7sc4qgo2 0 18672 2188971 2185211 2026-04-25T13:27:41Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188971 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|Karlovy Vary|abcdef|talbenn map|fff}} |- |- ! style="background: #f0f0f0;width: 145px;" | [[Restr:Karlovy Vary (CZE) - flag.gif|150px|Banniel Karlovy Vary]]<br /> <small>Banniel Karlovy Vary</small> ! style="background: #f0f0f0;width: 145px;" | [[Restr:Karlovy Vary COA.svg|100px|Skoed-Ardamez Karlovy Vary]]<br /><small>Skoed-Ardamez Karlovy Vary</small> |- align="center" |[[Riez]] |[[Republik Tchek]] |- align="center" |Rannvro (''kraj'') | [[Rannvro Karlovy Vary|Karlovarský kraj]] |- align="center" | Kod post | 360 01 |- align="center" | Kod pellgomz | (420) 353 |- align="center" | Gorread | 59.1 km² |- align="center" | Hed | 12°52' R |- align="center" | Led | 50°14' N |- align="center" | Uhelder | bihanañ: 447m |- align="center" | Poblañs hep kontoù doubl | 51&nbsp;537 <small> ''(2005)''</small> |- align="center" | Stankter |872.03/km² |- |} [[Restr:2007-KarlovyVary-143s.jpg|thumb|right|250px|Karlovy Vary]] '''Karlovy Vary''' ([[alamaneg]]: ''Karlsbad'') a zo ur gêr eus [[Tchekia]]. 51&nbsp;537 annezad he doa e [[2005]]. Kêr-benn rannvro [[Rannvro Karlovy Vary|Karlovarský kraj]] an hini eo. == Tud liammet ouzh Karlovy Vary == * [[Pêr Iañ Rusia]] a weladennas Karlovy Vary e [[1711]] * [[Mustafa Kemal Atatürk]], a voe e Karlsbad e [[1918]] * [[František Běhounek]], skiantour ha skrivagner * [[Karl Hermann Frank]], ofiser nazi * [[Goethe|Johann Wolfgang Goethe]], skrivagner [[Alamagn|alaman]] * [[Walter Serner]], [[dada]]our * [[Hana Soukupová]],dougerez-dilhad * [[Adalbert Stifter]], skrivagner [[Aostria|aostriat]] * [[Ludwig van Beethoven]], sonaozer * [[Frédéric Chopin|Fryderyk Chopin]], sonaozer == Liamm diavaez == * [http://www.karlovy-vary.cz/cz/ Lec'hienn ofisiel Karlovy Vary] {{Commons|Category:Karlovy Vary}} [[Rummad:Kêrioù ar Republik Tchek]] 913lxoihoxmodg6yvssvykbepbsd4mz 0 18942 2188964 2185131 2026-04-25T13:27:30Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188964 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|Frankfurt am Main|abcdef|talbenn map|fff}} |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="#EFEFEF" | [[Restr:DEU Frankfurt am Main COA.svg|150px|Skoed-Ardamez Frankfurt]]<br /> <small>Skoed-Ardamez Frankfurt</small> |- align="center" |[[Riez]] |[[Alamagn]] |- align="center" |Stad kevredet (''Land'') | [[Hessen]] |- align="center" | Kodoù post | 60001-60599 |- align="center" | Kod pellgomz | (49) 69 |- align="center" | Maer (''Oberbürgermeister'') | Mike Josef |- align="center" | Gorread | 248.30 km² |- align="center" | Hed | 50° 07'' R |- align="center" | Led | 08° 41' N |- align="center" | Uhelder | 112 m |- align="center" | Poblañs hep kontoù doubl | 670 095 <small> ''(2008-03-31)''</small> <br /> 5.0 milion <br />(tolpad-kêrioù a-bezh) |- align="center" | Stankter | 2 659/km² |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="#EFEFEF" | '''Kartenn: Lec'hiañ Frankfurt am Main en Alamagn''' |---- bgcolor="#FFFFFF" | colspan="2" align="center" | [[Restr:Karte frankfurt am main in deutschland.png|200px]] |} [[Restr:Skyline Frankfurt am Main.jpg|200px|thumb|Frankfurt am Main]] '''Frankfurt am Main''' a zo ur gêr eus [[Hessen]], e kornôg-kreiz Alamagn, war lez ar stêr [[Main]]. Pempvet kêr vrasañ [[Alamagn]] an hini eo, war-lerc'h [[Berlin]], [[Hamburg]], [[München]] ha [[Köln]]. == Tud liammet ouzh Frankfurt == * [[Karl Voal]] ([[823]]-[[877]]), pe Charlez ar Moal, impalaer frank, mab bihan Karl Veur, ganet e Frankfurt * [[Johann Wolfgang von Goethe]] (1749-1832), romantour, dramatour, barzh, teorikour an arzh ha den a stad alaman, ganet e Frankfurt * [[Bettina von Arnim]] (1785–1859), skrivagnerez romantel alaman, ganet e Frankfurt * [[Eduard Rüppell]] (1794-1884), naturalour hag erzgerzhour alaman, ganet ha marvet e Frankfurt * [[Karl Schwarzschild]] (1873–1916), astrofizikour, ganet e Frankfurt * [[Otto Hahn]] (1879–1968), « tad ar gimiezh nukleel », aet [[priz Nobel ar Gimiezh]] gantañ e [[1944]], ganet e Frankfurt * [[Paul Hindemith]] (1895-1963), sonaozour, penn laz-seniñ hag altour alaman, bet o chom ha marvet e Frankfurt * [[Gabrielle Wittkop]] (1920-2002), skrivagnerez c'hall, bet o chom ha marvet e Frankfurt * [[Anne Frank]] (1929-1945), krennardez alaman yuzev bet o skrivañ un emgazetenn, lazhet gant an nazied, ganet e Frankfurt * [[Daniel Cohn-Bendit]] (1945-), politikour gall hag alaman, eil-maer ar ger, kannad europeat * [[Julianne Moore]] (1960-), aktourez stadunanat ha skosat, tapet diplom ''American High School'' Frankfurt ganti == Gevelliñ == Gevellet eo Frankfurt gant ar c'hêrioù-mañ: {| |{{border|[[Restr:Flag of France.svg|20px|Frañs]]}}||[[Lyon]] ([[Frañs]]) abaoe [[1960]] |- |{{border|[[Restr:Flag of England.svg|20px|Bro-Saoz]]}}||[[Birmingham]] ([[Bro-Saoz]]) abaoe [[1966]] |- |{{border|[[Restr:Flag of Italy.svg|20px|Italia]]}}||[[Milano]] ([[Italia]]) abaoe [[1971]] |- |{{border|[[Restr:Flag of Egypt.svg|20px|Egipt]]}}||[[Kaero]] ([[Egipt]]) abaoe [[1979]] |- |{{border|[[Restr:Flag of Israel.svg|20px|Israel]]}}||[[Tel Aviv]] ([[Israel]]) abaoe [[1980]] |- |{{border|[[Restr:Flag of the People's Republic of China.svg|20px|Sina]]}}||[[Guangzhou]] ([[Republik Pobl Sina|Sina]]) abaoe [[1988]] |- |{{border|[[Restr:Flag of Canada.svg|20px|Kanada]]}}||[[Toronto]] ([[Kanada]]) abaoe [[1989]] |- |{{border|[[Restr:Flag of Hungary.svg|20px|Hungaria]]}}||[[Budapest]] ([[Hungaria]]) abaoe [[1990]] |- |{{border|[[Restr:Flag of the Czech Republic.svg|20px|Republik Tchek]]}}||[[Praha]] ([[Republik Tchek]]) abaoe [[1990]] |- |{{border|[[Restr:Flag of Germany.svg|20px|Alamagn]]}}||[[Leipzig]] ([[Alamagn]]) abaoe [[1990]] |- |{{border|[[Restr:Flag of Poland.svg|20px|Polonia]]}}||[[Krakovia]] ([[Polonia]]) abaoe [[1991]] |- |{{border|[[Restr:Flag of Nicaragua.svg|20px|Nicaragua]]}}||[[Granada]] ([[Nicaragua]]) abaoe [[1991]] |- |{{border|[[Restr:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px|Emirelezhioù Arab Unanet]]}}||[[Dubai]] ([[Emirelezhioù Arab Unanet]]) abaoe [[2005]] |- |{{border|[[Restr:Flag of India.svg|20px|India]]}}||[[Chennai]] ([[India]]) abaoe [[2005]] |- |{{border|[[Restr:Flag of Pakistan.svg|20px|Pakistan]]}}||[[Islamabad]] ([[Pakistan]]) abaoe [[2005]] |} == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Frankfurt am Main}} [https://web.archive.org/web/20070408011921/http://www.frankfurt.de/ Lec'hienn ofisiel Frankfurt am Main] {{Patrom:Kêrioù Alamagn}} {{Porched Alamagn}} [[Rummad:Kêrioù Hessen]] [[Rummad:Kêrioù distrujet gant ur brezel]] kfmedp8k099mn3ug0469vm6z9to3fn4 0 19041 2188951 2185072 2026-04-25T13:27:11Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188951 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} [[Restr:Chicago.landsat.750pix.jpg|thumb|Skeudenn eus Chicago, tennet gant ul loarell]] '''Chicago''' (distaget: {{IPA|[ʃɪˈkɑːɡoʊ]}}) a zo ur gêr eus [[Stadoù-Unanet Amerika]], en [[Illinois]]. An trede brasañ kêr eus ar vro eo gant 2 707 120 a annezidi e [[2011]], hag 8 711 000 a dud gant ar bannlevioù. Emañ lec'hiet e norzh ar Stadoù-Unanet, er reter d'ar stêr [[Mississippi (stêr)|Mississippi]]. ==Geografiezh== [[Restr:Chicago buildings 01.jpg|thumb|200px|left|Ar Willis Tower]] Chicago eo an trede kêr vrasañ er Stadoù-Unanet, goude [[New York]] ha [[Los Angeles (California)|Los Angeles]], hag ur penn-ahel ekonomikel pouezus. Ur mor a dourioù uhel a ziskouez ar Cental Business District (CBD), pe karter an aferioù. Tri eus tourioù uhel Chicago a zo e-touesk 20 tour uhelañ er bed : ar John Hancock Center (344 metrad uhelder), an Aon Center (346 metrad uhelder) hag ar [[Willis Tower]] (442 vetrad uhelder). Chicago en em led war 47 km war mervent ribl ar stêr eus al lenn [[Michigan]].<br /> "Windy city" (kêr an avelioù) eo lesanv kêr Chicago abalamour ma vez avelioù kreñv enni a-hed ar bloavezh. ==Ekonomiezh== [[Restr:DowntownChicagoILatNight.jpg|thumb|200px|right|Kreiz-kêr Chicago diouzh noz]] Chicago eo ar greizenn trenoù gentañ. Kalz a genwerzh a vez graet, ur penn-ahel greantel pouezus eo (govelerezh, metalouriezh, kimiezh, moullañ, agrovouedel, elektronek, hag all) hag unan eus ar marc’hadoù bedel brasañ e-keñver hadoù ha chatal. Rannet eo Chicago e tri c’harter bras : an norzh (kentoc’h tiez ha tourioù evit lojañ), ar c’hornôg (lodenn greantelaet) hag ar su (karterioù evit lojañ). Bez' emañ ivez ar c’hreiz-kêr, "the loop" (ar c’helc’h). War-bouez un nebeud kilometradoù aod riblet gant greanterezhioù, tost an holl aodoù a zo implijet evit an amzer vak (mirdioù, aodoù ha gourliorzhoù). Savadur an tour-uhel amerikan kentañ e [[1885]] en deus merket ganedigezh skol Chicago, an dudennoù skouerius o vezañ [[Louis Sullivan]], [[William Baron Jenney]], [[Daniel H. Burnham]], [[Frank Lloyd Wright]] ha [[Mies van der Rohe]]. Ar Sears Towers, 110 estaj, a zo bet e-pad pell an tour brasañ er bed, a-raok bezañ distremenet gant tourioù Petronas (452 metrad uhelder) e [[Kuala Lumpur]]. ==Sevenadur== [[Restr:Downtown Chicago Illinois Nov05 stf 2722.jpg|thumb|200px|left|Ar Field Museum]] Mirdioù bras a zo e Chicago, an [[Art Institute of Chicago]] ([[1879]]) da skouer, unan eus ar mirdioù amerikan pouezusañ en arzoù-kaer, pe c’hoazh, ar Field Museum of Natural History (skiantoù naturel ha skiantoù ar vuhez diwar-benn an den). Laz-seniñ simfoniek Chicago, krouet e [[1891]], a zo anavezet e-giz unan eus ar re wellañ er bed. Kêr-benn ar [[blues]] eo Chicago: eus stadoù ar su e oa deuet kalz a sonerien evit klask muioc’h a arvesterien. ==Istor== E [[1673]], an ergerzhourien c’hall Jacques Marquette ha Louis Jolliet a zizoloas an dachenn e-lec’h m’emañ Chicago staliet bremañ, ur c’hantved a-raok ma krogfe an dud da erruout evit staliañ kêr. E [[1848]], kleuzadenn kanol an Illinois ha donedigezh an hentoù-houarn a aotreas brasadur ar gêriadenn, setu perak e teuas kalz a dud da chom enni.<br /> E-kerzh ar berzh (1919-1933), Chicago a zeuas da vezañ brudet gant al laerien hag al lazherien, [[Al Capone]] o vezañ an hini anevezetañ.<br /> Kalz labourioù a zo bet graet evit adnevesaat karterioù a zo. ==Gevellerezh== Gevellet eo Chicago gant eizh kêr warn-ugent<ref name="sistercities">Roll meneget war [https://web.archive.org/web/20120606050131/http://www.chicagosistercities.com/our.php Chicago Sister Cities International] Gwiriet e Kerzu 2012.</ref>. Kalz anezho a zo, evel Chicago, eil kêr o bro. Ul lodenn all zo kêrioù pennañ o bro, met ez eus deuet diouto kalz divroidi da Chicago. {| class="wikitable" |- ! Kêr !! Bro !! abaoe !! Kêr !! Bro !! abaoe !! Kêr !! Bro !! abaoe |- | [[Accra]] || {{Ghana}} || 1989 || [[Amman]] || {{Jordania}} || 2004|| [[Aten]] || {{Gres}} || 1997 |- | [[Beograd]] || {{Serbia}} || 2005 || Birmingham || {{Bro-Saoz}} || 1993 || [[Bogotá]] || {{Bolivia}} || 2009 |- | [[Busan]] || {{Korea ar Su}} || 2007 || [[Casablanca]] || {{Maroko}} || 1982 || [[Delhi]] || {{India}} || 2001 |- | [[Durban]] || {{Suafrika}} || 1997 || [[Gaillimh]] || {{Iwerzhon}} || 1997|| [[Göteborg]] || {{Sveden}} || 1987 |- | [[Hamburg]] || {{Alamagn}} || 1994 || [[Kyiv]] || {{Ukraina}} || 1991 || [[Lahore]] || {{Pakistan}} || 2007 |- | [[Luzern]] || {{Suis}} || 1998 || [[Kêr-Vec'hiko]] || {{Mec'hiko}} || 1973 || [[Milano]] || {{Italia}} || 1973 |- | [[Moskov]] || {{Rusia}} || 1997 || [[Osaka]] || {{Japan}} || 1973 || [[Pariz]] || {{Frañs}} || 1996 |- | [[Petah Tikva]] || {{Israel}} || 1994 || [[Praha]] || {{Tchekia}} || 1990 || [[Shanghai]] || {{Sina}} || 1985 |- | [[Shenyang]] || {{Sina}} || 1985 || [[Toronto]] || {{Kanada}} || 1991 || [[Vilnius]] || {{Lituania}} || 1993 |- | [[Varsovia]] || {{Polonia}} || 1960 || || || || || || |} {| style="align:center; border:1px solid grey; background-color:#fafafa;" |- | align="center" | <div style="width:900px; height:370px; overflow:auto; padding:6px;"> [[File:2010-02-19 16500x2000 chicago skyline panorama.jpg|2800px|Braswel eus Chicago]] </div> |- | align="center" | <HR noShade>Braswel eus '''Chicago''' |- |} == Tud ganet e Chicago == * [[Walt Disney]] (1901-1966), produour, animatour * [[Quincy Jones]] (1933-2024), trompilher * [[Bobby Fischer]] (1943-2008), mestrc'hoarier echedoù * [[Harrison Ford]] (1942), aktour * [[Michael Mann]] (1943), filmaozer * [[Robert Zemeckis]] (1952), filmaozer * [[Robert Francis Prevost]] (1955), pab dindan anv Leon XIV * [[R. Kelly]] (1967), kaner RnB ==Daveoù== {{Daveoù}} ==Liammoù diavaez== * {{en}} [http://www.cityofchicago.org/city/en.html Lec'hienn ofisiel] {{commons}} [[Rummad:Kêrioù Illinois]] [[Rummad:Kêrioù distrujet gant un tan-gwall]] 4pdabirphhaz21ndyx78wioqigq9r4y 0 19155 2189008 2124442 2026-04-25T13:29:20Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189008 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|'''Sankt Veit an der Glan'''|abcdef|talbenn map|000}} |- align="center" | colspan="2"| [[Skeudenn:AUT Sankt Veit an der Glan COA.jpg|100px]]<hr> |- |'''[[Riez]]''' |{{Aostria}} |- | '''Stad kevredet''' | {{Karintia}} |- | '''Kod post''' | 9300 |- | '''Kod pellgomz''' | (43) 4212 |- | '''Maer'''<br>''Bürgermeister'' | Gerhard Mock<br>(sokialour, SPÖ) |- | '''Gorread''' | 89.73 km² |- | '''Hedred''' | 14° 21' 37" R |- | '''Ledred''' | 46° 45' 60" N |- | '''Uhelder''' | 482 m |- | '''Poblañs'''<br><small>hep kontoù doubl</small> |12 839 <small>''(2001)''</small> |- | '''Stankter''' |143.09/km² |- | colspan="2" | <hr> |- align="center" | colspan="2" | [[Skeudenn:Map at sankt veit glan.png|250px]]<br>Lec'hiadur en Aostria |} '''Sankt Veit an der Glan''' ([[sloveneg]]: '''Št. Vid ob Glini'''), lec'hiet war ribloù ar [[Glan (stêr)|Glan]], a zo ur gêr a g[[Karintia]], [[Aostria]]. == Monumantoù heverk == * Ti-kêr gotek * Piler ar vosenn * Iliz ha karnel * ''Fuchspalast'' == Tud a Sankt Veit an der Glan == * [[Wolfgang Puck]], keginer == Liamm diavaez == *[http://www.stveit.carinthia.at Lec'hienn ofisiel kêr Sankt Veit an der Glan] {{Porched Aostria}} [[Rummad:Kêrioù Aostria]] [[Rummad:Karintia]] 164hdtfuks1fcygpypt0dahp7eguhl5 0 19651 2188831 2185428 2026-04-25T12:01:38Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188831 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Saint-Germain-en-Laye | skeudenn = Chateau de St Germain-en-laye.JPG | alc'hwez = Ar c'hastell. | ardamezioù = Blason Saint-Germain-en-Laye.svg | logo = | bro = | rannvro = [[Enez-Frañs (rannvro)|Enez-Frañs]] | departamant = [[Yvelines]] | arondisamant = [[Arondisamant Saint-Germain-en-Laye|Saint-Germain-en-Laye]] <small>([[pennlec'h]])</small> | kanton = [[Kanton Saint-Germain-en-Laye|Saint-Germain-en-Laye]] <small>([[pennlec'h]])</small> | etrekumuniezh = Communauté d'agglomération Saint Germain Boucles de Seine | bro velestradurel = | maer = Arnaud Péricard | amzer-gefridi = 2017-2020 | gorread = 51.94 | hedred = 2.0938 | ledred = 48.8989 | uk = | ubi = 22 | ubr = 107 | lec'hienn web = [http://www.saintgermainenlaye.fr/ www.saintgermainenlaye.fr] }} '''Saint-Germain-en-Laye''' zo ur gêr hag ur gumun eus [[Bro-C'hall]], en departamant [[Yvelines]], er c'hornôg da Bariz, er rannvro [[Enez-Frañs (rannvro)|Enez-Frañs]]. == Istor == * Kresket eo bet ar gumun d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2019 goude bezañ bodet gant [[Fourqueux]] d'ober ur gumun nevez<ref>{{fr}} [http://www.yvelines.gouv.fr/content/download/17271/107669/file/recueil-78-2018-188-recueil-des-actes-administratifs-special.pdf Recueil des actes administratifs de la préfecture des Yvelines, 20 Kerzu 2018]</ref>. == Melestradurezh == [[Restr:Saint-Germain-en-Laye Mairie01.jpg|thumb|kleiz|An ti-kêr.]] {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar maered}} {{DilennadBremañ |Deroù= [[2017]] |Anv= Arnaud Péricard |Strollad=[[Les Républicains|LR]] |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= [[1999]] |Penn= 2017 |Anv= Emmanuel Lamy |Strollad=[[Unvaniezh evit ul Luskad Poblel|UMP]] |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= [[1977]] |Penn= 1999 |Anv= Michel Péricard |Strollad=[[RPR]]|Karg= Gazetenner<br/>Kannad (1978-1999) }} {{Dilennad |Deroù= [[1965]] |Penn= 1977 |Anv= Jean Chastang |Strollad= |Karg= }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} ==Gevelliñ== * {{Gevelliñ|Aschaffenburg|Alamagn|Germany|bloavezh=1975}} * {{Gevelliñ|Témara|Maroko|Morocco|bloavezh=1982}} * {{Gevelliñ|Ayr|Rouantelezh-Unanet|United Kingdom|bloavezh=1984}} * {{Gevelliñ|Winchester (Massachusetts)|Stadoù-Unanet|United States|bloavezh=1990}} * {{Gevelliñ|Konstancin-Jeziorna|Polonia|Poland|bloavezh=1992}} == Tud == * [[Charlez IX (Bro-C'hall)|Charlez IX]] (1550-1574), roue Bro-C'hall ganet e kastell Saint-Germain-en-Laye, * [[Marc'harid Bro-C'hall (1553-1615)|Marc'harid Bro-C'hall]] (1553-1615), rouanez Navarra ha Bro-C'hall ganet e Saint-Germain-en-Laye, * [[Jakez II (Bro-Saoz)|Jakez II]] (1633-1701), roue Bro-Saoz ha Bro-Skos, marvet e Saint-Germain-en-laye en harlu, * [[Gérard de Nerval]] (1808-1855), barzh hag en deus tremenet e vugaleaj e Saint-Germain-en-Laye, * [[Louis-Ferdinand Céline]] (1894-1962), skrivagner gallek, en deus bevet e Saint-Germain-en-Laye, * [[Jacques Tati]] (1907-1982), filmaozer, aktour hag en deus bevet e Saint-Germain-en-Laye, * [[Auguste Le Breton]] (1913 [[Lesneven]]-1999 Saint-Germain-en-Laye), skrivagner romantoù polis, * [[Jean-Edern Hallier]] (1936-1997), kazetenner ha skrivagner ganet e Saint-Germain-en-Laye, * [[Dominique Crenn]] (1965), mestrez-geginerez vreizhat ganet e Saint-Germain-en-Laye. == Liammoù diavaez == {{commonscat}} * [http://www.saintgermainenlaye.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun] [[Rummad:Kumunioù Yvelines]] 1samziqbqfhspbeb7urau95dlh89k7g 0 19707 2188792 2185383 2026-04-25T12:00:35Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188792 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Pleuvihan | anvOfisiel = ''Pleubian'' | skeudenn = 013 Pleubian ( 22610 ).JPG | alc'hwez = An ti-kêr hag an iliz katolik. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Dreger]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Lannuon|Lannuon]] | etrekumuniezh = [[Lannuon-Treger Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Treger ha Goueloù]] | kanton = [[Kanton Landreger|Landreger]] | maer = Loïc Mahé<ref>{{fr}}[http://elections.ouest-france.fr/elections-municipales-2014/cotes-d-armor/22610-pleubian.html Ouest-France]</ref> | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2026]] | gorread = 20.16 | hedred = -3.138611111 | ledred = 48.8425 | uk = | ubi = 0 | ubr = 59 | lec'hienn web = }} '''Pleuvihan''' a zo ur gumun eus [[Breizh]] e departamant [[Aodoù-an-Arvor]], en [[arvor]] [[Bro-Dreger]]. Tost emañ eus ur "Bleuveur", evel a zo dleet ([[Pleuveur-Gaoter]] amañ). == Douaroniezh == E reter genoù ar [[Yeodi]] emañ Pleuvihan.<br> Kumunioù amezek : [[Kerborzh]], [[Lanvaodez]], [[Pleuveur-Gaoter]] *Lec'hienn dibar : [[Erv an Talberzh]]. == Anv == *R. de Saint-Jouan : ''Pleubihan'', ''Plubihan'', 103 4; ''Parvam Plebem'' ; ''Pleubihan'' ; ''Pleubian'', 1790. *B. Tanguy : ''Par. Plubihan'', 1034-1040 ; ''Parva Plebs'', 1040-1066 ; ''Plubihan'', ''c''. 1040, 1156, 1169 ; ''Plebihen'', 968-1077 ; ''Plobihan'', 1202 ; ''Plebs Parva'', ''c''. 1330 ; ''Parva Plebs'', 1371 ; ''Plebihen'' ; ''Ploebihan'', 1469. *E. Vallerie : ''Plubihan'', 1031 ''Parvam Plebem'', 1054 ; ''Plubihan'', 1058 ; ''Plobihan'', 1202 ; ''Plebe Parva'', 1330 ; ''Parve Plebis'', 1371 ; ''Plubihan'', 1417 ''Plebe Parva'', 1450 ; ''Plouebihan'', 1516 ; ''Plouebihan'', 1592 ; ''Plulihen'', 163 ; ''Ple-Bian'', ''Ple-Bien'', 1636. == Brezhoneg == === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>{{fr}}[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936</ref>. == Istor == === {{XIXvet kantved}} === <gallery mode="packed" heights="220px" style="float:left;">Lézardrieux. Canton. Rigaud. 1890.jpg|Kanton Lezardrev e 1890</gallery> {{clr|left}} === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 118 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,32% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=22195&dpt=22&idsource=27489&table=bp&maxligne=165 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; mont a reas unan anezhe diwar wel d’an [[22 a viz Eost]] [[1914]] en [[Ham-sur-Sambre]] e [[Belgia]], soudard e oa enn [[48vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|48vet Rujumant Troadegiezh]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=7158603 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== Parrez nevez ==== *[[1930]]: savet eo parrez [[an Arvor Pleuvihan|an Arvor]]. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * D'an [[29 a viz Mae]] [[1943]] e kouezhas un nijerez ''[[B-17]]F'' (marilhet 41-24602 ha kodet PU-A) eus [[aerlu]] ar Stadoù-Unanet (''[[United States Army Air Forces]]'') e Kervingant e Pleuvihan; daou nijour a voe lazhet, an eizh milour all a voe serret d'an [[Alamagn|Alamaned]]<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Cotes%20Armor/pertes_usaaf_cotes_armor.html Pertes USAAF]</ref>. * Kemeret e voe 19 500 Lur en ti-post, gant daou ezel eus ar Rezistañs moarvat, d’ar 1{{añ}} a viz Even 1944, hervez danevell sizhuniek [[Titouroù Hollek]] [[Sant-Brieg]]<ref>{{fr}}Éric Rondel, ''En attendant le Débarquement en Bretagne du 15 août 1943 au 6 juin 1944'', pajenn 272, Dastumadenn ''Guerres et Conflits'', Embannadurioù Astoure, Pleherel, 2011</ref>. * Mervel a reas 47 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. == Monumantoù ha traoù heverk == * Liac'hven Luzured. * Meineg Poull ar Varkez (tri peulvan), bet enrollet an 2 Eost 1982. * Peulvan Poul-Roue. * Peulvan Maen Kernevez (e troad [[Erv an Talberzh]]). <gallery> Pleubian chaire ext 102005.jpg|Ar gador-brezeg diavaez gant he c'halvar. </gallery> * Kador-brezeg (c. 1500); enrollet an 13 Gouere 1907. * Kastell ar Wern (XVI^vet-XVII^vet); en eus roet e anv da familh Launay / Gwern. * Maner Penn Krec'h (XVI{{vet}}), ivez gant familh ar Wern. * Maner Kermoda (1648). * Chapel Sant-Anton (1716); adkempennet e 1876. * Chapel Brestan (1769), enni ur vaen eus 1652. * Maner Krec'h Kelen (XVII^vet). * Presbital kozh (XVII^vet). * Ti-feurm Keflandry-bras (1657-1737-1777). * Kroaz ar bourg (c. 1700). * Ti Ti-Glas (c. 1700). * Ti-feurm Roc'h-Morvan-Bras (1736). * Ti-feurm Poull-Derrien (1776). * Ti Kergomar (1787). * Ti-gward (c. 1800). * Puñs Prat ar Skoul (c 1800). <gallery> 014 Pleubian ( 22610 ).JPG|''Sant Jorj''. </gallery> * Iliz ''Sant Jorj'' (c. 1810-1814). <gallery> Pleubian - Larmor Iliz Itron Varia an Arvor - AD22 - 16FI3773.jpg|''Intron-Varia an Arvor''. </gallery> * Iliz katolik ''Intron-Varia an Arvor'', savet e 1932 gant [[James Bouillé]]. * Monumant ar re varv. * Aodoù an Arvor, gant e inizi, bet enrollet ar 25 C'hwevrer 1974. * [[Erv an Talberzh]]. * Enez Gwenn, Enez Gwerc'hez, Tour tan "Héaux de Bréhat" (1836-1839). * Krec'h ar maout, gant e arouezva. <gallery> 009 Pleubian ( 22610 ).JPG|Ar monumant. </gallery> * Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=27489 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=22&id_source=27489 Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=80413 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant ar re varv (1939-1945), luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=52162 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=22&id_source=52162 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant an nijourion [[USAAF|SUAat]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=993925 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niveraannezidi |dimx= |dimy= |popmax=4000 |passo1=500 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2013 |p1=3523 |p2=3533 |p3=3401 |p4=3293 |p5=2963 |p6=2691 |p7=2532 |p8=2447 |mammenn=EBSSA }} == Krennlavar == ''Pleuvihan / Lec'h zo ezhomm daou vras d'ober un' bihan.'' == Melestradurezh == == Tud == ===Tud bet ganet ha marvet eno=== * Yann-Vari Rivoallan (Pleuvian, 26 Du 1748 / [[Roazhon]], 14 Kerzu 1812); melestrour [[Aodoù-an-Arvor|Aodoù an Hanternoz]], kannad ouzh [[Bodadenn lezenel]] , 1791, ouzh [[Kuzul ar Re-Gozh]], 1798, baner ouzh lez-varn Roazhon 1800, kuzulier ouzh al Lez, 1811. * Pêr-Vari-Loeiz Koad-Kelen a Gerdu, marc'heg urzh [[Malta]]; bet ganet e [[Pleuloc'h]] ar 5 Mae 1758. En us skrivet un istor Malta (1805-1809), un istor [[Portugal]] (1807), hag ur veaj e [[Danmark]] ha [[Sveden]]. Aet da Anaon e Pleuvian an 9 Gwengolo 1816, ha beziet eno. * [[Erwan Berthou|Erwan-Mari Bertou]], skrivagner (''Alc’houeder Treger'', ''Erwanig'' ha ''Kaledvoulc'h'' e anvioù-pluenn) ha drouiz. Unan eus diazezourien an ''[[Union Régionaliste Bretonne|Union Régionaliste bretonne]]'' (1898), ganet e Lancanaff, Pleuvihan, d'ar [[4 a viz Gwengolo]] [[1861]] ha marvet eno ivez, en dienez, d'ar [[27 a viz Genver]] [[1933]]. (d'ar <u>29 Genver</u>{{fr}} hervez R. de St Jouan. cf. ''Le Petit Bleu'', 19.12.1964; ''La Bretagne à Paris'', 11. 02.1933) === Ardamezeg ar familhoù === {| |- |[[Restr:Cillart de la Villehélio.gif|80px]] | :'''Cillart''' :Aotrounez Keriliz ha Kersalioù :''En gul e gorn-hemolc'h en argant, lêrennet heñvel ouzh lammell'' :Sturienn : ''Mon corps et mon sang'' |- |[[Restr:Jagu de Mesaudren.gif|80px]] | :'''Jegou''' :Aotrounez Kersaliou ha Launay :''En sabel e leon en argant heuliet gant teir steredenn ivez en argant'' |- |[[Restr:De Kerleau.gif|80px]] | :'''de Kerleau''' :Aotrounez al lec'h se ha Meshuel :''En glazur e garv en aour'' (siell 1452) |} == Levrlennadur == * {{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 * {{fr}}Jean Rigaud : ''Géographie historique des Côtes-du-Nord.'' Francisque Guyon. Saint-Brieuc. 1890 * {{fr}}Régis de Saint-Jouan : ''Dictionnaire des communes du département des Côtes d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie''. Conseil Général des Côtes d'Armor. 1990 * {{fr}}Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification''. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992 * {{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus''. An Here. 1995 == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Pleubian}} *{{br}} [http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?numero_paysbreton=1&insee_ville=22195 Pleuvihan war lec'hienn Geobreizh] *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20140301034931/http://www.larmor.info/Menugeneral.htm Lec'hienn diwar-benn an Arvor-Pleuvihan] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Treger]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Argant tapet e tiez-post Aodoù-an-Hanternoz gant tud eus ar Rezistañs]] 1vamim78ljif1y15j2987uivvk2oj3q 0 20007 2189018 2185475 2026-04-25T13:29:34Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189018 wikitext text/x-wiki {{Implijoù all}} {{StadSUA | Name = Texas | Fullname = State of Texas | Flag = Flag of Texas.svg|border | Flaglink = [[Banniel Texas]] | Seal = Seal of Texas.svg | Map = Map of USA TX.svg | Nickname = Lone Star State | Motto = Friendship | Capital = [[Austin (Texas)|Austin]] | LargestCity = [[Houston (Texas)|Houston]] | Governor = [[Greg Abbott]] (R) | Senators = [[John Cornyn]] (R),<br /> [[Ted Cruz]] (R) | PostalAbbreviation = TX | TradAbbreviation = Tex. | OfficialLang = ''Hini ebet'' <br /> | AreaRank = 2^l | TotalAreaUS = 268,581 <!--www.texas.gov Texas Almanac 2006-2007 Edition--> | TotalArea = 695,622 | LandAreaUS = 261,797 <!--www.texas.gov Texas Almanac 2006-2007 Edition--> | LandArea = 678,051 | WaterAreaUS = 6,784 <!--www.texas.gov Texas Almanac 2006-2007 Edition--> | WaterArea = 17,570 | PCWater = 2.5 | PopRank = 2^l | 2000Pop = 20,851,820 | DensityRank = 28vet | 2000DensityUS = 79.6 <!--quickfacts.census.gov --> | 2000Density = 30.75 | AdmittanceOrder = 28^vet | AdmittanceDate = [[29 Kerzu|29 a viz Kerzu]], [[1845]] | TimeZone = [[Central Standard Time Zone|Central]]: [[UTC]]-6/[[Daylight saving time|-5]] | TZ1Where = most of state | TimeZone2 =[[Mountain Standard Time Zone|Mountain]]: [[UTC]]-7/[[Daylight saving time|-6]] | TZ2Where = tip of [[West Texas]] | Latitude = 25°50'N da 36°30'N | Longitude = 93°31'K da 106°38K | WidthUS = 773 <!-- http://www.texasalmanac.com/environment/ --> | Width = 1,244 | LengthUS = 790 | Length = 1,270 | HighestPoint = [[Guadalupe Peak]] | | HighestElevUS = 8,749 | HighestElev = 2,667 | MeanElevUS = 1,700 | MeanElev = 520 | LowestElevUS =0 | LowestElev = 0 | ISOCode = US-TX | Website = www.texas.gov}} '''Texas''', pe a-wechoù '''Teksas'''<ref>Da skouer e-barzh [https://bibliotheque.idbe.bzh/data/cle_354/Imbourch_1982_Nenn_147.pdf Imbourc'h nv 147, 1982] ; [https://bibliotheque.idbe.bzh/data/cle_368/Brema_1984_Niv_38.pdf Bremañ 1984 Niv 38] ; ar podcast [https://rbg.bzh/episode/63915/ "Larsen ha mediator 129 : ar sonerezh, an dilennadegoù, ha prezidanted ar Stadoù-Unanet"] gant [[Radio Bro Gwened]] ; rann 35 tresadenn-vev Lucky Luke [https://www.brezhoweb.bzh/Lucky-luke-don-quijote-del-teksas_fiche_2546.html "Don Quijote Del Teksas"] war [[Brezhoweb]]. An holl gwelet d'ar 4 a viz Meurzh 2026.</ref>, a zo unan eus an 50 [[stadoù SUA|Stad]] a ya d'ober [[Stadoù-Unanet Amerika]], e kreisteiz ar vro. An eil brasañ eus ar stadoù eo, war-lerc'h [[Alaska]], hag an hini vrasañ eus an 48 stad kenstag. An eil stad pobletañ eo ivez, war-lerc'h [[Kalifornia]]. Eus ar peder stad dezho harzoù boutin gant [[Mec'hiko]] eo e Texas emaint hirañ. [[Austin (Texas)|Austin]] eo ar gêr-benn. == Istor Texas == Roudoù kentañ mab-den a sav da 11200 bloaz. Meur a sevenadur henvroat a oa araok ma teufe an Europeiz, konkistadored da gentañ er {{XVIvet kantved}}.<br> (da sevel) ==Yezhoù== E Texas n'eus yezh ofisiel ebet met ar saozneg eo yezh 66,24 % eus an dud. An eil yezh muiañ komzet eo ar spagnoleg, rak Texas zo bet un darn eus Besrouantelezh [[Spagn Nevez]] e-pad ur pennad mat, hag eus [[Mec'hiko]] e-pad un toullad bloavezhioù. Ar spagnoleg eo yezh 29,40 % eus an dud hag o kreskiñ emañ c'hoazh niver ar spagnolegerien. 143 yezh all zo hag a vez komzet gant nebeutoc'h eget 1 % eus an dud. == Tud Texas == * [[George Walker Bush|George Bush]], politikour * [[Lance Armstrong]], marc'hhouarner * [[Stevie Ray Vaughan]], gitarour blues * [[Tommy Lee Jones]], aktour * [[Renée Zellweger]] (aktourez) * [[Beyoncé Knowles|Beyoncé]] (kanerez) * [[Selena Gomez]] (kanerez) == Kêrioù Texas == {| class="wikitable sortable" |- | 1 || [[Houston (Texas)|Houston]] || 2 242 193 |- | 2 || [[San Antonio (Texas)|San Antonio]] || 1 373 668 |- | 3 ||[[Dallas (Texas)|Dallas]] || 1 279 910 |- | 4 || '''[[Austin (Texas)|Austin]]''' || 786 382 |- | 5 || [[Fort Worth (Texas)|Fort Worth]] || 727 575 |- | 6 || [[El Paso (Texas)|El Paso]] || 620 447 |- | 7 || [[Arlington (Texas)|Arlington]] || 492 682 |- | 8 || [[Corpus Christi (Texas)|Corpus Christi]] || 285 507 |- | 9 || [[Plano (Texas)|Plano]] || 273 611 |- | 10 || [[Laredo (Texas)|Laredo]] || 233 152 |- | 11 || [[Lubbock (Texas)|Lubbock]] || 225 856 |- | 12 || [[Garland (Texas)|Garland]] || 222 013 |- | 13 || [[Irving (Texas)|Irving]] || 205 540 |- | 14 || [[Brownsville (Texas)|Brownsville]] || 139 722 |- | 15 || [[Galveston]] || 47 743 |} == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://web.archive.org/web/20120610171139/http://www.texas.gov/en/Pages/default.aspx/ Lec'hienn ofisiel] == Daveoù == {{daveoù}} {{Stadoù-Unanet}} {{Broioù spagnolek}} [[Rummad:Texas]] crdssw1ovub4yjaxtk8v7cm6hcyhbhm 0 20517 2188983 2185297 2026-04-25T13:28:01Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188983 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Puerta de Alcalá - 04.jpg|thumb|200px|right|Dor Alcalá]] '''Madrid''' eo [[kêr-benn]] [[Spagn]] ha brasañ kêr ar vro. War-dro 3.5 milion a dud a zo o chom enni, ha gant he zolpad-kêr eo war-dro 7 milion a dud eo a zo. Kêr-benn uhelañ [[Europa]] eo (665 m.) hag e-kreiz ar vro emañ. Eno emañ sezoù an [[Instituto Cervantes|Ensavadurioù Cervantes]], [[Aozadur Bedel ar Douristerezh]], Akademiezh ar Roue Spagnol, hag Aozadur ar Stadoù Iberoamerikan. Savadurioù modern a zo e-kichen re a c'hiz [[nevezklasel]]. Kavout a reer ivez [[Plaza Mayor]] ha [[Mirdi ar Prado]]. Daou glub [[melldroad]] pennañ a zo e Madrid : [[Real Madrid]] hag [[Atlético Madrid]]. == Tud liammet ouzh ar gêr == === Tud ganet eno === * [[José Bergamín]] Gutiérrez, skrivagner spagnol, d'an [[30 a viz Kerzu]] [[1895]], * [[Hildegart Rodríguez Carballeira]] (1914-1933), bugel ampart-dreist ha stourmerez. === Tud bet o chom eno === * [[Bing Crosby]] (1903-1977), kaner hag aktour stadunanat, * [[Camilo José Cela]] (1916-2002), skrivagner galizat spagnolek, aet priz Nobel al lennegezh gantañ. == Gevellerezh == * {{Gevelliñ|Beograd|Serbia|Serbia}} * {{Gevelliñ|Berlin|Alamagn|Germany}} * {{Gevelliñ|Bogotá|Kolombia|Colombia}} * {{Gevelliñ|Bourdel|Republik Frañs|France}} * {{Gevelliñ|Brusel|Belgia|Belgium}} * {{Gevelliñ|Buenos Aires|Arc'hantina|Argentina}} * {{Gevelliñ|Caracas|Venezuela |Venezuela (state)}} * {{Gevelliñ|La Habana|Kuba|Cuba}} * {{Gevelliñ|Lisbon|Portugal|Portugal}} * {{Gevelliñ|Managua|Nicaragua|Nicaragua}} * {{Gevelliñ|Kêr-Vec'hiko|Mec'hiko|Mexico}} * {{Gevelliñ|Montevideo|Uruguay|Uruguay}} * {{Gevelliñ|Moskov|Rusia|Russia}} * {{Gevelliñ|Móstoles|Spagn|Spain}} * {{Gevelliñ|Kêr New York|Stadoù-Unanet|the United States}} * {{Gevelliñ|Nouakchott|Maoritania|Mauritania}} * {{Gevelliñ|Panamá (kêr)|Panamá|Panama}} * {{Gevelliñ|Beijing|Republik Pobl Sina|the People's Republic of China}} * {{Gevelliñ|Quito|Ecuador|Ecuador}} * {{Gevelliñ|Rabat|Maroko|Morocco}} * {{Gevelliñ|San José|Costa Rica|Costa Rica}} * {{Gevelliñ|Santo Domingo|Republik Dominikan|the Dominican Republic}} * {{Gevelliñ|Tripoli (Libia)|Libia|Libya|}} * {{Gevelliñ|Varsovia|Polonia|Poland}} ==Liammoù diavaez== * {{es}} [https://www.madrid.es/portal/site/munimadrid Lec'hienn ofisiel ti-kêr Madrid] * {{es}} {{en}} {{fr}} {{ru}} {{zh}} {{ja}} {{de}} {{it}} {{pt}} [http://www.esmadrid.com/en/ Lec'hienn ofisiel an douristerzh e Madrid] * {{es}} {{en}} {{fr}} {{ru}} {{zh}} {{ja}} {{de}} {{it}} {{pt}} {{pl}} [http://www.spain.info/en/que-quieres/ciudades-pueblos/grandes-ciudades/madrid.html Lec'hienn ofisiel Madrid war porched broadel an douristerezh] * {{es}} [https://www.postalcodigo.com/madrid Kodoù-post Madrid] {{Kumunioù Kumuniezh Madrid}} [[Rummad:Kêrioù Spagn]] [[Rummad:Kêrioù-penn Europa]] 3wqoy6u8lwh2ypb5q6jkxjviydaztd9 0 20822 2188990 2185345 2026-04-25T13:28:12Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188990 wikitext text/x-wiki :[[Restr:Confusion colour.svg|20px|]] '''''Nisa''', un anv all roet d'ar rouanez [[Pylia]], e mojennoù Hellaz kozh.'' {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Nisa | anvYezh = Niça | Yezh = okitanek | anvOfisiel = Nice | skeudenn = Port Of Nice, Côte d'Azur.jpg | alc'hwez = Porzh Nisa, ha, pelloc'h, pourmenadenn ar Saozon. | ardamezioù = Arms of Nice.svg | logo = | bro = {{Okitania}} | rannvro = [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]] | departamant = [[Alpoù-an-Arvor]] ([[prefeti]]) | arondisamant = [[Arondisamant Nisa|Nisa]] ([[pennlec'h]]) | kanton = 9 c'hanton | etrekumuniezh = | bro velestradurel = | insee = 06088 | cp = 06000, 06100, 06200, 06300 | maer = Christian Estrosi ([[Horizons|H]]) | amzer-gefridi = [[2020]]–[[2026]] | poblañs = {{PoblansKumun|06|088}} | deiziad-poblañs = {{PoblansKumun|06|deiziad}} | gorread = 71.92 | hedred = 7.271413 | ledred = 43.695949 | uk = | ubi = 0 | ubr = 520 | lec'hienn web = [http://www.nice.fr/ nice.fr] }} '''Nisa''' ([[okitaneg]]: ''Niça''; [[galleg]] ''Nice'', [[italianeg]]: ''Nizza'') a zo hiriv penn-kêr departamant [[Alpoù-an-Arvor]], er [[Frañs]]. == Douaroniezh == [[Restr:Nice-seafront.jpg|250px|thumb|right| Pleg-mor an Aelez ha Bali ar Saozon]] Emañ kêr Nisa war ribl ar [[Mor Kreizdouarel]], e pleg mor an Aelez (''baie des Anges''), torgennoù en-dro dezhi, sko ouzh menezioù ar [[Mercantour]], bevennet gant traoñienn ar stêr [[Var]] er c'hornôg ha gant ar menez Boron (''Mont-Boron'') er reter. Div stêr a red dre gêr (nemet d'an hañv, pa'z eont da hesk): * ar ''Paillon'' er reter (34 km), * ar ''Magnan'' er c'hornôg, kalz berroc'h. Un toulladig torgennoù a sav o fenn a-us d'ar gêr, menegomp div anezhe: * hini ''Cimiez'' gant dismantroù eus an [[Henamzer]]; * hini ar c'hastell, etre ar gêr gozh hag ar porzh. An eil kêr c'hall eo evit a sell an douristelezh, gant an eil aerborzh gall evit a sell niver ar veajerien: tost da 10 000 000 e 2005. [[Restr:Panorama_Nice.jpg|thumbnail|550px|center|Ar gwel, da noz, adalek ar menez Boron]] == Anv == === Stummoù skrivet === A. Nisa * '''Nikaia''' (Polybos, XXXIII, 4, 7; Strabon, IV, 1, 5; 9) * '''Nicaea''' (Ptolemaois, III, I, 2; Plinus, ''Hist. Nat.'' III, 47) * '''Nicea''' (Gregor a Dours) * '''Niccia''' (Sened-Iliz 585) B. Cimiez * '''Cemelennum''' (Ptolemaios, III, 1, 39) * '''oppido Vedantiorum civitatis Cemenelio''' (Plinus, ''Hist. Nat.'' III, 47) * '''Cemenelum, Cimela''' (''Passio Pontii'') === Gerdarzhioù === * '''Nikaia''' * '''Cemelennum''' == Ardamezioù == == Istor == === Henamzer === Ur stal-werzh gresian sujet da [[Massalia|Vassalia]] e oa Nisa. Chom e reas staget ouzh Massalia goude houmañ e oa bet bet aloubet gant ar Romaned e [[-49|49 kent J.-K.]]. Staget eo bet goude, war dro fin {{IIIe kantved}}, ouzh rannvro ''Alpes Maritimae''. Porzh Nisa e oa anvet ''plagia'' = traezhenn, gant ''[[Itinerarium Antoninii.|It. Ant.]]'' ha [[dizanv Ravenna]]. Cimiez e oa un ''oppidum'' eus al Ligured. Da vare [[Aogust (impalaer)]], Cimiez a voe savet da bennlec'h ar vro evit an arme roman. Diwezhatoc'h, e oa savet da gêrbenn ar rannvro ''Alpes Maritimae''. === {{XIXvet kantved}} === [[Kontelezh Nisa]] a oa bet staget ouzh Bro-C'hall e [[1860]] ==Dibunnadeg ar bleunioù== <gallery> Restr:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-43-52.jpg Restr:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-47-17.jpg Restr:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-50-16.jpg Restr:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-53-48.jpg Restr:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-56-44.jpg Restr:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-00-53.jpg Restr:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-18-29.jpg Restr:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-23-33.jpg Restr:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-15-01.jpg </gallery> == Monumantoù ha traoù heverk == == Emdroadur ar boblañs == == Melestradurezh == == Tud liammet ouzh Nisa == Ganet e Nisa : * [[Giuseppe Garibaldi]], brogarour italian, ganet e Nisa ([[Rouantelezh Sardinia]]) e [[1807]], * [[Jean-Marie Gustave Le Clézio]], skrivagner breizhat ha morisat, prix Nobel al lennegezh e 2008 * [[Christian Estrosi]], maer, ganet e[[1955]], * [[Eric Ciotti]], kannad, ganet e [[1965]]. Marvet e Nisa : * [[Ben Vautier|Ben]] (1935-2024), arzour ar gweled bet o chom e-pad pell e Nisa. == Gevellet eo Nisa gant == * [[Restr:Flag of Italy.svg|20px]] [[Cuneo]], [[Italia]] * [[Restr:Flag of Scotland.svg|20px]] [[Dinedin]] ([[Bro-Skos]]). * [[Restr:Flag of Poland.svg|20px]] [[Gdańsk]], [[Polonia]] * [[Restr:Flag_of_the_People's_Republic_of_China.svg|20px]] [[Hangzhou]], [[Republik Pobl Sina]] * [[Restr:Flag of Quebec.svg|20px]] [[Laval (Kebek)|Laval]], [[Kebek]] * [[Restr:Flag_of_the_United_States.svg|20px]] [[Louisiana]] (Stad), [[Stadoù Unanet]] * [[Restr:Flag of Germany.svg|20px]] [[Nürnberg]], [[Alamagn]] * [[Restr:Flag of French Polynesia.svg|20px]] [[Papeete]], [[Polinezia c'hall|Polinezia]] * [[Restr:Flag of Russia.svg|20px]] [[Sant Petersbourg]], [[Rusia]] * [[Restr:Flag of Hungary.svg|20px]] [[Szeged]], [[Hungaria]] * [[Restr:Flag of Greece.svg|20px]] [[Thessaloniki]], [[Gres]] * [[Restr:Flag of Crimea.svg|20px]] [[Yalta]], [[Krimea]] == Gwelet ivez == == Liammoù diavaez == {{Commons|Nice}} * {{fr}} {{en}} {{oc}} [http://mtcn.free.fr Sonerezh ha korolloù hengounel eus bro Nisa] == Levrlennadur == * Yvette Duval ː ''Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIIIè siècle. II. Provinces ecclésiastiques d'Aix et d'Embrum (Narbonensis Secunda et Alpes Maritimae)''. De Boccard. 1986 == Daveoù ha notennoù == <references/> [[Rummad:Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall]] [[Rummad:Kumunioù Alpes-Maritimes]] [[Rummad:Nisa]] [[Rummad:Porzhioù ar Mor Kreizdouar]] qgty4u4lituk5lajyayvxbyznpl8del 0 21300 2189025 2185513 2026-04-25T13:29:46Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189025 wikitext text/x-wiki [[Restr:Lambton_Harbour,_Wellington.jpg|thumb]] [[Restr:WellingtonPanorama.jpg|thumb]] '''Wellington''' ([[maorieg]]: ''Te Whanganui-a-Tara'' pe ''Poneke'') eo kêr-benn [[Zeland-Nevez]]. == Douaroniezh == == Istor == == Gevellerezh == * [[Restr:Flag of England.svg|20px|border]] [[Harrogate]], [[Bro-Saoz]] * [[Restr:Flag of Australia.svg|20px]] [[Sydney]], [[Aostralia]] * [[Restr:Flag_of_the_People's_Republic_of_China.svg|20px]] [[Beijing]], [[Republik Pobl Sina]] * [[Restr:Flag_of_the_People's_Republic_of_China.svg|20px]] [[Xiamen]], [[Fujian]], [[Republik Pobl Sina]] * [[Restr:Flag of Japan.svg|20px]] [[Sakai]], [[Japan]] == Tud eus kêr Wellington == * [[Jane Campion]] — ur filmaozerez * [[Katherine Mansfield]] — ur skrivagnerez * [[Jonathan Sarfati]] - ur c'hoarier echedoù [[Rummad:Kêrioù-penn Okeania]] [[Rummad:Kêrioù Zeland-Nevez]] 92mbww9bijby1et0lkg69czvxuly1cx 0 21850 2188817 2185409 2026-04-25T12:01:17Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188817 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} {{Infobox Bro gozh |native_name = Бугд Найрамдах Монгол Ард Улс |conventional_long_name = Republik Poblel Mongolia |common_name = Mongolia |continent=Azia |event_start = Krouet |year_start = 1924 |date_start = 24 a viz du 1924 |event_end = Aet da get |year_end = 1992 |date_end = 12 a viz c'hwevrer 1992 |p1 = Republik Sina |flag_p1 = Flag of China (1912–1928).svg |s1 = Mongolia |flag_s1 = Flag of Mongolia.svg |image_flag = Flag of the People's Republic of Mongolia (1949-1992).svg |image_coat = Coat of Arms of the People's Republic of Mongolia (1960-1991 version).png |image_map = LocationPRMongolia.png |image_map_caption = Kartenn Republik Poblel Mongolia e 1985 |common_languages = [[Mongoleg]] |Kerbenn = Ulaanbaatar ([[Oulan-Batar]]) |Gouarnamant_type = Republik Sokialour |title_leader = Ministr Kentañ |leader1 = [[Punsalmaagiin Ochirbat]] |stat_area1 = 1564116 |currency = [[tugrug]] }} Ur [[Republik Soviedel|stad sokialour]] e [[Kreiz Azia]] e oa '''Republik Poblel Mongolia''' ([[mongoleg]]: Бугд Найрамдах Монгол Ард Улс, pe БНМАУ dre ziverrañ), krouet ma voe e [[1924]] ha diskaret e [[1992]], erlec'hiet gant [[Mongolia]] hiziv. Staliet e oa bet war lodenn an douaroù m'emañ ar Vongoled o chom warno : [[Mongolia an Diabarzh]], ha tiriadoù nes. == Dindan veli ar Sinaiz == Pennad istorel pennañ : [[Istor ar Mongolia|Istor ar Vongolia]] Dindan veli Sina e kouezhas Mongolia an Diavaezh etre 1758 ha 1911, pa oa [[Tierniezh Qing|tierniezh mandchou Qing]] o ren. E penn an {{XXvet kantved}} e krogas ar gouarnamant sinat da drevadenniñ lodennoù ar vro, koulz ha ma rae e [[Mongolia an Diabarzh]] evit o enframmañ muioc'h e-barzh o impalaeriezh. [[Noblañs]] ar Vongoled a glaskas kaout harp [[Impalaeriezh Rusia]] hag bet en doe promesaoù an dileuriadur kaset da lez ar Tsar e miz Eost 1911. Pa oant distroet e tarzhas [[Dispac'h Sina]] hag e voe [[tron|didronet]] an Tierniezh Qing. E miz Kerzu 1911 e voe diskaret aotrouniezh ar gouarnour Qing, Amban, ha lakaet en e blas, Jebtsundamba Khutuktu, evel Khan Bogd Mongolia. Ne c'hellas ket ar riez nevez stagañ Mongolia an Diabarzh outañ, pa oa ar bastell-vro-se hep nerzh milourel, pa ne voe ket roet un asant gant darn he fennadurezhioù, ha pa oa un emglev kuzh etre Sinaiz ha Rusianed en he c'heñver. == Khaniezh Mongolia etre Rusia ha Sina == Gant harp [[Rusia]] e tisklêrias Khaniezh [[Mongolia]] e dishualded diouzh Republik nevez [[Sina]] e [[1911]] ha rediet e voe Sina gant Rusia da sinañ emglev Khiagt (1915) da anzav [[emrenerezh]] ar vro-se, met sañset dindan veli Sina atav. Torret e oa bet an emglev-se pa oa bet torret an darempredoù etre Republik Poblel Sina hag an [[Unaniezh Soviedel]]. Etre [[1911]] ha [[1919]] e vanas [[Mongolia]] feal da Rusia, daoust d'an trubuilhoù savet diwar ar [[Kentañ Brezel-bed|C'hentañ Brezel-Bed]] ha d'ar c'hudennoù e diabarzh ar vro ha da geñver [[Dispac'h Rusia]]. War wanaat ec'h eas levezon Rusia erfin hag e teuas Sina a-benn d'en em adstaliañ endro ha kaset e oa bet eno arme Sina e [[1919]]. == Distro ar Rusia soviedel == Ur wezh bet skarzhet Sinaiz diouzh [[Ulaanbaatar|Ourga]] (bremañ [[Ulaanbaatar]]), kêrbenn ar vro, gant [[Roman von Ungern-Sternberg]], e tisklêrias Mongolia e dishualded diouzh Sina evit an eil gwezh d'an 13 a viz Meurzh [[1921]]. Goude ma oa bet trec'h Soviediz war an [[Arme Gwenn]] ha war bagadoù Sternberg er penn-kentañ eus ar bloavezhioù [[1920]] ha da heul aloubadeg Ourga e miz Mezheven [[1921]] e teuas [[Moskov]] da gaout ar muiañ a bouez war Mongolia adarre. Diskêriet e oa bet Republik Poblel Mongolia d'ar 25 a viz Du [[1924]], levezonet-don gant [[Strollad Dispac'hel Pobl Mongolia]] (SDPM). [[Restr:Анхдугаар үндсэн хуулийг хэлэлцэн батласан Улсын анхдугаар их хурал.png|250px|thumb|right|First ''Dael meur ar Stad a renas divizoù hag a aprouas ar bonreizh kentañ e Du 1924.]] War gadarnaat a rae <!-- ? -->ar gouarnamant sokialour etre [[1925]] ha [[1928]] daoust d'ur stourm diabarzh etre ar re hag a save a-du gant [[URSS]] diouzh un tu hag ar re a felle dezhe muioc'h a emrenerezh diouzh an tu all. == Pouez ar stalinouriezh == E [[1936]] e teuas [[C'horloogiyn Tchoybalsan]] da vezañ penn ar Strollad dispac'hel gant skoazell ar Soviediz. Harzhet ha barnet d'ar marv e oa bet, [[Peljidiyn Genden]], bet Kentañ-Ministr en e raok, a-gevred gant ar re a oa bet a-du gant e bolitikerezh emrenerezh. [[Marksouriezh-leninouriezh|Marksour-leninour]]-rik oa Tchoybalsan hag heuliañ a rae linennoù stur an [[Unaniezh Soviedel]] renet gant [[Jozef Stalin|Stalin]]. Dont a reas a-benn d'ar mare-se SDPM d'en em ober da vat gant ar Strollad hag ar gouarnamant. Koulskoude e voe savet nebeudig-tre a industriezh pa vane kazi holl pinvidigezhioù ar vro e kerz an [[noblañs]] hag ar savadurioù [[relijion|relijiel]]. Ne oa ket SDPM kalz a vrud vat gant ar boblañs dre vras hag a vanas feal da bennoù ar meuriadoù lec'hel. O klask adsevel an [[ekonomiezh]] buan-ha-buan e klaskas ar gouarnamant tagañ an daou renkad pouezusañ er vro: an noblañs diouzh un tu hag ar savadurioù relijiel d'an tu all hag er bloavezhioù [[1930]] e oa bet distrujet meur a [[manati]] ha lazhet e oa bet 10.00 a dud, dreist-holl [[Boudaegezh|boudisted lamaisted]] hag adsavadurioù enep-komunour a oa dre ar vro a-bezh d'ar mare-se. == Tagadur ar Japan == Da geñver an [[Eil Brezel Bed]] ha rak aon e teufe [[Japan]] da argadiñ ar vevenn etre Mongolia ha [[Mandjouria]] e tivizas URSS cheñch penn d'ar vazh hag e klaskas kreñvaat an ekonomiezh hasevel live an [[Difenn|difenn]]. Trec'h e oa bet Soviediz ha Mongoliz en hañv [[1939]] war Japaniz bet aloubet reter Mongolia gante ha sinet e oa bet un arsav kenetreze en diskar-amzer. Da diwezh [[1945]] e talvezas Mongolia evit ma c'hellas an Unaniezh Soviedel dont a-benn gant arme Japan. == Republik Mongolia skornet gant ar Brezel yen == [[Restr:Monumento ruso en Ulan Bator, Mongolia.jpg|thumb|Mozaik-moger diwar-benn an Eil-Brezel-bed e Oulan-Bator, savet e amzer ar Republik poblel.]] Mervel a reas Tchoybalsan e [[Moskov]] e [[1952]] ha kemer e blas a reas [[Yumjaagiyn Tsedenbal]], feal eñ ivez da bolitikerezh Rusia. Goude ma savas [[Nikita C'hrouchtchov]] a-enep politikerezh [[Stalin]] e reas gouarnamant Mongolia heñvel e-keñver Tchoybalsan e [[1956]]. == Digoradur politikel a-blom gant hini an Unaniezh soviedel == Gant [[Mikhail Gorbatchev]] ouzh ar stern e [[URSS]] e oa bet lakaet e pleustr e bolitikerezhioù anvet ''[[perestroika]]'' ha ''[[glasnost]]'' ha levezonet e oa bet gante Mongolia diouzh e du ivez. Da heul manifestadegoù meur er goañv [[1990]] e krogas ar Strollad dispac'hel poblel da digeriñ un tammig ar leviadurezh. E miz Meurzh 1990 e roas [[Politburo|Burev politikel (''Politburo'')]] Strollad Dispac'hel Pobl Mongolia e dilez hag e miz Mae e oa bet kemmet ar bonnreizh o tennet ar melladoù a embanne e ranke ar strollad bezañ e penn ar vro evit he merañ, o tigeriñ al leviadurezh da strolladoù all hag o tivizout e oa ret kaout ur Prezidant e penn ar Stad. == Mongolia dishual ha demokratel == D'an 29 a viz Mezheven [[1990]] e oa bet dalc'het [[Dilennadeg|dilennadeg]]où liestrolladel ha dieub evit ar wezh kentañ e Mongolia. Mont a reas ar maout gant Strollad Dispac'hel Pobl Mongolia (SDPM) gant 85% eus ar mouezhioù. Ne oa nemet c'hwec'h bloaz war-lerc'h, e [[1996]] ma oa bet kollet ar votadegoù gant ar Strollad ez-komunour. == Tud == * Skrivagnerien : ** [[Galsan Tschinag]] == Liammoù diabarzh == * [[Mongolia]] [[Rummad:Mongolia]] [[Rummad:Komunouriezh]] [[Rummad:Sokialouriezh]] [[Rummad:Stadoù Komunour]] [[Rummad:Republikoù komunour bet]] rmah2nkg02q45tll462v24swk20ht0k 0 22029 2188736 2185315 2026-04-25T11:59:12Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188736 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Megrid | anvYezh = Mégrit | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = Mégrit | skeudenn = Mégrit (22) Mairie.JPG | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = Blason de la ville de Mégrit (Côtes-d'Armor).svg | bro = {{Bro-Sant-Maloù}} | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Dinan|Dinan]] | kanton = [[Kanton Bronn|Bronn]] | etrekumuniezh = [[Dinan Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Dinan]] | maer = Marie-Jeanne Després | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 20.63 | hedred = -2.24722222222 | ledred = 48.3755555556 | uk = 90 | ubi = 29 | ubr = 130 }} '''Megrid''' a zo ur gumun eus [[Breizh]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 68 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,37 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=17852 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; lazhet e voe unan anezhe, ur c’hanolier eus ar [[2vet Rujumant Kanolierezh Trevadennel]] a varvas e [[Rossignol]] e [[Belgia]] d’an [[22 a viz Eost]] [[2014]] <ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6703176 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. * Lazhet e voe ur Rezistant [[FFI]] er gumun en un emgann ouzh an [[Wehrmacht|Alamaned]] d'an [[3 a viz Eost]] [[1944]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5235261 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas daou vilour. == Brezhoneg == * 27,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 371</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Mégrit (22) Église 06.JPG|An iliz katolik. Ossuaire Megrit.png|Ar garnel. Mégrit (22) Croix de cimetière 02.JPG|Ar groaz. Mégrit (22) Calvaire 01.JPG|Ar c'halvar. Mégrit (22) Monument aux morts.JPG|Ar monumant. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Pêr ha Sant Paol''. * Ar garnel. * Kroaz ar vered. * Ar c'halvar. * Monumant ar re varv e Leurgêr an Iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=17852 Memorial Genweb]</ref>. * Plakennoù ar re varv (1914-1918, 1939-1945 ha [[Brezel Aljeria]]) en iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=64861 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant ar Rezistant marvet e miz Eost 1944, er vered, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=64824 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=800 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=725 |p2=776 |p3=721 |p4=702 |p5=654 |p6=645 |p7=692 |p8=786 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == ===Tud bet ganet eno=== * [[Émile Poilvé]], [[gouren]]er [[breizhat]] ha [[Kampioned olimpek gall|kampion olimpek]] e [[Berlin]] e [[1936]] ; ganet d'an [[19 a viz Gwengolo]] [[1903]] * [[Francis Guinard]], kizeller [[breizhat]] ; ganet d'an [[30 a viz Eost]] [[1913]]. == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Mégrit}} * {{br}}[https://web.archive.org/web/20160307075929/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22145 Megrid war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Sant-Maloù]] a64u0hv9pu8jxcps92euvf7rulq6f3l 0 22120 2188846 2185441 2026-04-25T12:02:10Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188846 wikitext text/x-wiki {{Infobox Departamant gall | anv = Sarthe | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Sarthe-Position.svg | alc'hwez = | ardamezioù = Blason département fr Sarthe.svg | logo = | bro = | rannvro = {{Broioù-al-Liger}} | prefeti = [[Ar Mañs]] | isprefetioù = [[La Flèche]]<br />[[Mamers]] | prezidant = Dominique Le Mèner ([[Les Républicains|LR]]) | prefed = Emmanuel Aubry | ebbsa = 72 | kod2 = FR-72 | kod3 = FR514 | anvAnnezidi = | hedred = 0/19/E | ledred = 48/00/N | gorread = 6206 | arondisamant = 3 | pastell-vro = 5 | kanton = 21 | etrekumuniezh = 16 | kumun = 354 }}Ar '''Sarthe''', pe ar '''Seurzh'''<ref>"[https://niverel.brezhoneg.bzh/br/kerofis/91632 Seurzh]" hervez KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)</ref>, a zo unan eus [[Departamant gall|departamantoù Frañs]] (niverenn 72) e kornôg [[Frañs]] e rannvro [[Broioù al Liger]]. [[Ar Mañs]] eo ar pennlec'h anezhañ. Arondisamantoù ar Sarthe : * [[Arondisamant ar Mañs]] * [[Arondisamant La Flèche]] * [[Arondisamant Mamers]] == Douaroniezh == E anv a zeu eus ar stêr [[Sarthe (stêr)|Sarthe]] a red eus Norzh da Su an departamant war-zu al [[Liger]] dre ar [[Maine (stêr)|Maine]], e departamant [[Maine-et-Loire]]. Kavout a reer ivez an [[Huisne]] hag al [[Lez (stêr)|Lez]]. Estreget kêr ar Mañs eo dreist-holl maezioù a gaver ennañ, gant ar [[garzhaoueg|c'harzhaoueg]]. An Norzh a zo heñvelikoc'h ouzh [[Normandi]] eget an Su. Al lodenn vrasañ eus an departamant zo plaen, nemet e gwalarn anezhañ emañ [[Alpoù Sarthe]], menezioù izel a-walc'h (217 m. war menez Haut-Fourché). [[La Flèche]] eo eil brasañ kêr an departamant. == Istor == Savet e oa bet da heul Dispac'h Frañs d'ar 4 a viz Meurzh [[1790]]. A-raok e rae ar Sarthe hag ar [[Mayenne (departamant)|Mayenne]] un broviñs nemetken, proviñs ar [[Maine (proviñs)|Maine]]. == Tud == * [[Herri II (Bro-Saoz)|Herri II]], kont Anjev, Maine ha Touraine, [[Duged Normandi|dug Normandi]], roue Bro-Saoz. * [[François Fillon]], ganet er Mañs, bet maer [[Sablé-sur-Sarthe]], kentañ ministr [[Bro-C'hall]] etre 2007 ha 2012. ==Liammoù diavaez== {{Commons|Category:Sarthe}} ==Notennoù ha daveennoù== {{Daveoù}} {{Departamantoù Frañs}} [[Rummad:Sarthe|*]] [[Rummad:Departamantoù Broioù al Liger]] p1jmn4lsa0iab1uz5sxmfjgy50ya3mu 0 22253 2188847 2185442 2026-04-25T12:02:12Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188847 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} {{Databox}} '''Savona''' ('''''Sàn-na''''' e [[ligureg]]) zo ur gêr en [[Italia]], pennlec'h [[Proviñs Savona]], e rannvro [[Liguria]]. War aod ar [[Mor Kreizdouar]] emañ, e kember ar stêrioù Lavanestro ha Letimbro. == Tud == * [[Kristof Koulm]], ganet e Genoa e 1451, a zeuas da chom da Savona gant e dud e 1470, ma talc'has e dad [[Domenico Colombo]], un davarn; * Ar [[pab]] [[Sikstus IV]] * Ar pab [[Jul II]], a oa un niz da Sikstus II. == Skeudennoù == <gallery mode="packed" heights="150px"> Savona Panorama.jpg|Savona gwelet eus ar [[fortezza del Priamar]] </gallery> <gallery mode="packed" heights="150px"> Sann-a.jpg|Savona gwelet eus [[Madonna del monte]]. Savona-piazza Leon Pancaldo.jpg|Piazza [[Leon Pancaldo]] Prefettura di Savona.jpg|Piazza Aurelio Saffi e la Prefettura Savona-IMG 1523.JPG|[[Santuario di Nostra Signora della Misericordia (Savona)|Santuario]] [[Nostra Signora della Misericordia]] </gallery> <gallery mode="packed" heights="150px"> Tribunale di savona.JPG|''Palazzo di Giustizia'', oberenn en tisavour [[Leonardo Ricci (tisavour)|Leonardo Ricci]], er Piazza del Popolo. Torre Leon Pancaldo (Torretta).jpg|kreiz-kêr. Savona, palazzo della rovere, disegnato da giuliano da sangallo e poi molto rimaneggiato 01.jpg|Palez Della Rovere. Fortezza del priàmar.JPG|[[Fortezza del Priamar]] Grattacelo bofill savona.JPG|Il nuovo quartiere situato nel porto turistico. </gallery> ==Kumunioù tro-dro== *[[Albissola Marina]], [[Albisola Superiore]], [[Altare]], [[Cairo Montenotte]], [[Quiliano]], [[Vado Ligure]] {{Kumunioù Proviñs Savona}} [[Rummad:Kêrioù Liguria]] [[Rummad:Porzhioù ar Mor Kreizdouar]] o8zarfzyudpclmykv2zh1o13ay74xf1 0 22431 2188926 2157284 2026-04-25T12:04:19Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188926 wikitext text/x-wiki {{Kêr Turkia |anv=İzmir |Skeudenn=[[Restr:TR Izmir asv2020-02 img30 Konak Clock Tower.jpg|250px]] |Proviñs=[[İzmir (proviñs)|İzmir]] |Rannvro= [[Egea (Rannvro)|Egea]] |Kod post= |Maer=Aziz Kocaoğlu (2004, 2009) (CHP) |Vali (prefed)= Mustafa Cahit Kıraç (2007) |hed=38°26' Norzh |led=27°09' Reter |uk= |gorread= |gorreadkm²= |poblañs= |deiziad-poblañs= |stankter= |Lec'hienn internet ar gêr=[http://www.izmir.bel.tr Ti-kêr İzmir] |Kartenn=[[Restr:İzmir Turkey Provinces locator.gif|300px]] |Displegadenn= |}} '''İzmir''' (إزمير ''İzmir'' e [[turkeg]], Σμύρνη ''Smýrnē'' e [[gresianeg]] modern, Իզմիր, en [[armenianeg]], ''Smirne'' en [[italianeg]], [[Ladino language|Ladino]], Izmir e [[ladinoeg]] hep an i gant ur pik) a zo an trede [[kêr]] e keñver ar [[poblañs|boblañs]] e [[Turkia]] hag ar porzh brasañ goude [[Istanbul|İstanbul]].Emañ e [[Pleg-mor İzmir]] war ar [[Mor Egaios]]. [[Kêr-benn]] proviñs [[İzmir (proviñs)|İzmir]] eo. Rannet eo bet ar gêr etre 9 distrig-meurgêr, i. e. [[Balçova]], [[Bornova]], [[Buca]], [[Çiğli]], [[Gaziemir]], [[Güzelbahçe]], [[Karşıyaka]], [[Konak]] ha [[Narlıdere]]. E [[2000]] eo bet jedet ur boblañs 2 409 000 annezad ha 3 500 000 e [[2005]]. == Gerdarzh == [[Restr:TR Izmir asv2020-02 img52 Asansör.jpg|thumb|left|250px|İzmir sellet diwar leurenn ar bignerez foran (an "Asansör") e [[1907]]]] Anv ez eus eus ar gêriadenn ''Ti-smurna'' war an [[tablezenn]]où Live II dizouaret e lec'h un [[trevadennerezh|trevadenn]] [[Assiria|assirian]] e [[Kültepe]] (hanterenn gentañ an 2vet milved K. J.-K.), met ne c'heller ket bezañ asur ma 'z eus un dave da İzmir. Lod a soñje e c'hellfe bezañ un dave da Smirna, unan eus an [[Amazonez]]ed. Ar meneg gresianek koshañ a zo unan e gresian aeolek, Μύῥρα, ''Mýrrha'' a zo bet kenstur d'an [[gresianeg ionek|ionieg]] ha [[gresianeg attik|attikeg]] Σμύρνη ''Smýrnē'', an daou stumm a vije deuet eus an hini[[rakgresianeg|rakgresianek]], ''*Smúrnā''. '''Smyrna''' a zo e [[gresianeg]] anv ar [[brousgwez]] ''Myrrha commifera'', ar ''gwez-dindin'', [[ur plant|blantenn]] a zo dezhi ur [[rousin]] frondus anvet ar [[mir (rousin)|mir]] hag a vez kavet er [[Reter-Nesañ]] ha Bis [[Afrika]]. Ar [[Henroma|Romaned]] o deus implijet Smyrna evel anv ar gêr hag e teu İzmir eus ar stumm-se. E [[brezhoneg]] e vez implijet ''Smirn'' evit ar mareoù rakturk. == Istor == === Ragistor === Diwar dizoaladennoù graet e [[2004]] ha [[2005]] e ouzer eo İzmir unan eus ar gêrioù koshañ a zo bet er [[Reter-Nesañ]] p'eo bet kavet roudoù an [[annez]]ioù er bloavezioù - 6500 betek - 4000 hag e c'heller gwelout n'eus ket bet [[spann]] ebet a-hed ar c'hantvedoù. == Tud == [[Edouard Balladur]] ganet d'an 2 a viz Mae 1929. [[Rummad:Kêrioù Turkia]] [[Rummad:Kêrioù distrujet gant un tan-gwall]] k59eylpku0qwtfsog3nwtdsii612046 0 22686 2188818 2185410 2026-04-25T12:01:19Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188818 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} {| class="wikitable" align="right" width="30%" !colspan=2| Resrudh |- !colspan= 2| [[Restr:Rysrudh (Redruth) locator.svg|300px]] |- !colspan=2| Amaezierezh |- | Broad | [[Kernev-Veur]] |- | [[Maered Resrudh|Maerez (2008-2009)]] | Itron Barbara Ellenbroek |- | [[Klerged parrezioù keodedel Bro-Saoz|Klerg ar barrez keodedel]] | |- !colspan=2|[https://web.archive.org/web/20081207192818/http://www.visionwebsites.co.uk/Contents/Text/Index.asp?SiteId=616&SiteExtra=15274524&TopNavId=735&NavSideId=7409 Load kefridiel Ti-Kêr Resrudh] |- !colspan= 2| Douaroniezh |- | Gorread | km2 |- | Poblañs (2001) | 12 352 annezad |- | Tudegezh | ann./ km2 |- !colspan= 2| Dilennadegoù |- | Pastell dilennel da Di ar C'humunioù | [[Pastell Dilennel Aberfal ha Kammbronn (Ti ar C'humunioù)|Aberfal ha Kammbronn]] |- | Pastelloù dilennel da Guzul Kernev-Veur | |- | Pastelloù dilennel da Guzul-kêr Resrudh | |- !colspan=2|Pellgehenterezh |- |[[Boneg post]] | TR 15 |- |[[Kêr-dave post]] | Resrudh |- |Boneg pellgomz | 01209 |} '''Resrudh''' ([[LFE]] : ['rɪˑzrɪð], [[saozneg]] : ''Redruth'' a zo ur gêr a g[[Kernev-Veur]], lec'hiet e-kichen [[Kammbronn]]. E [[2001]] e oa 12&nbsp;352 a dud o chom eno. Gant [[Pluvergad]] ([[Mor-Bihan]]) eo gevellet. [[Restr:Redruth Town Centre from the West - geograph.org.uk - 97840.jpg|thumb|left|Kreiz-kêr Resrudh.]] == Tud == ===Tud liammet gant istor ar gêr=== ===Tud bet ganet eno=== * [[Kristin Scott Thomas]], aktourez [[Breizh-Veur|vreizhveuriat]], [[24 a viz Mae]] [[1960]]. {{Kerneveur}} [[Rummad:Kêrioù Kernev-Veur]] fdhuitv0qr4967ay8cnpgucgxm4h34j 0 24561 2188901 2185499 2026-04-25T12:03:34Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188901 wikitext text/x-wiki [[Restr:Valparaiso Port (Chile) - new.jpg|thumb|Porzh Valparaíso]] [[File:Comuna_de_Valparaíso.svg |thumb| Kumun Valparaíso e [[Proviñs Valparaíso]], e [[Rannvro Valparaíso]].]] '''Valparaíso''' (distaget [[IPA]] [balpaɾaˈiso] e spagnoleg) a zo ur gêr hag ur porzh eus [[Chile]]. Emañ war ribl ar [[Meurvor Habask]], 130 km diouzh ar gêr-benn, [[Santiago de Chile]]. Trede kêr vrasañ Chile eo Valparaíso, war-lerc'h Santiago ha [[Concepción (Chile)|Concepción]]. Savet e voe gant ar Spagnoled e [[1536]]. Gouzañvet he deus kêr meur a wech diwar [[kren-douar|krenoù-douar]] kreñv. ==An anv== Eus ''Valle Paraíso'', ''traoñienn ar baradoz'' e brezhoneg. == Tud == * [[Salvador Allende]], politikour, ganet e Valparaíso d'ar [[26 a viz Gouere]] [[1908]]. <gallery> File:Cerro_Artiller%C3%ADa,_Valpara%C3%ADso,_Chile..jpg|Ar porzh. File:Ascensor_Polanco_Superior.jpg|Ascensore Polanco. File:Valparaiso en la noche.jpg|Da noz. File:2_Central_Building,_Universidad_T%C3%A9cnica_Federico_Santa_Mar%C3%ADa,_Valpara%C3%ADso,_Chile.jpg|Skol-veur Federico Santa María. File:13858022574 - Flickr - l.alcaino.jpg|Pleg-mor Valparaíso. File:On the Hill, Valparaíso (Valparaiso), Chile (3927311373).jpg|War ar menez, e Valparaíso. File:Plaza Sotomayor 2.JPG|Leurgêr Sotomayor. File:Sector Bancario de Calle Prat Edificio El Mercurio.JPG| [[El Mercurio]]. </gallery> {{Commons|Valparaíso}} [[Rummad:Kêrioù Chile]] [[Rummad:Porzhioù]] [[Rummad:Glad bedel]] 020ybbdeod22q7lg43kiybyqlqs49rb 0 24812 2188960 2185107 2026-04-25T13:27:24Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188960 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} [[Restr:Dresden_Stadtwappen.svg|thumb|kleiz|150px|Skoed Dresden]] [[Restr:Karte Dresden in Deutschland.png|thumb|Lec'hiadur Dresden en Alamagn]] [[Restr:Dresden Augustusbrücke Altstadt 1900.jpg|thumb|300px|Dresden er bloavezhioù 1890.]] [[Restr:Terassenufer DRI Pano.jpg|400px|dehou]] '''Dresden''' (''Drježdźany'' e [[sorabeg]]) zo ur [[Kêr-arondisamant (Alamagn)|gêr-arondisamant]] eus [[Alamagn]], ha kêr-benn Bro-[[Saks]] eo. Eil kêr vrasañ al [[Land]] eo ivez, goude [[Leipzig]]. 790 000 annezad zo en tolead kêr, ha war-dro 1,34 milion er veurgêr. War ribl ar stêr [[Elbe]] emañ. Hini brasañ Alamagn eo he [[marc'had Nedeleg]], hag unan eus ar re goshañ er bed. En [[Emgann Dresden]] e voe trec'h [[Napoleone Buonaparte]] war ar [[C'hwec'hvet Kenunaniezh]] d'ar 27 a viz Eost [[1813]]. Lazhet e voe 25 000 den ha distrujet e voe ar c'hreizkêr gant bombezadenn an Amerikaned hag ar Vreizhveuriz e fin an [[Eil Brezel-bed]]. Adsavet e voe ul lodenn eus ar c'hreizkêr istorel avat. Goude [[Adunanidigezh Alamagn]] e [[1990]] eo deuet Dresden da vezañ en-dro ur greizenn sevenadurel, kelenn ha politikel. == Gevelliñ == * {{gevelliñ|Coventry|Bro-Saoz|England|bloavezh=1959}} * {{gevelliñ|Sant-Petersbourg|Rusia|Russia|bloavezh=1961}} * {{gevelliñ|Wrocław|Polonia|Poland|bloavezh=1963}} * {{gevelliñ|Skopje|Makedonia|Macedonia|bloavezh=1967}} * {{gevelliñ|Ostrava|Tchekia|Czechia|bloavezh=1971}} * {{gevelliñ|Brazzaville|Republik Kongo|Congo|bloavezh=1975}} * {{gevelliñ|Firenze|Italia|Italy|bloavezh=1978}} * {{gevelliñ|Hambourg|Alamagn|Germany|bloavezh=1987}} * {{gevelliñ|Rotterdam|Izelvroioù|Netherlands|bloavezh=1988}} * {{gevelliñ|Strasbourg|Elzas|Alsace|bloavezh=1990}} * {{gevelliñ|Salzbourg|Aostria|Austria|bloavezh=1991}} * {{gevelliñ|Columbus (Ohio)|SUA|USA|bloavezh=1992}} * {{gevelliñ|Hangzhou|Sina|China|bloavezh=2009}} == Tud liammet ouzh Dresden == === Ganet e Dresden === * [[Maria Josepha von Sachsen (1731-1767)|Maria Josepha von Sachsen]] (1731-1767), priñsez, mamm [[Loeiz XVI]], [[Loeiz XVIII]] ha [[Charlez X]] * [[Otto Dix]] (1891-1969), livour * [[Uwe Tellkamp]] (1968-), mezeg ha skrivagner === Marvet e Dresden === * [[Caspar David Friedrich]] (1774-1840), livour romantel * [[Friedrich Paulus]] (1890-1957), [[Generalfeldmarschall]] trec'het ha skrapet gant an [[Arme Ruz]] d'an 31 a viz Genver [[1943]] e [[Stalingrad]] === Bet o chom e Dresden === * [[Fiodor Dostoievski]] (1821-1881), romantour rusian, etre 1862 ha 1863, lakaat a reas e verc'h da vezañ badizet en Iliz rusian Dresden * [[Johann Wolfgang von Goethe]] (1749-1832), romantour, dramaour, barzh ha skiantour (miz Gwengolo 1790, Körnerhaus) * [[Henrik Ibsen]] (1828-1906), c'hoarivaour norvegat (etre 1868 ha 1874) * [[Heinrich von Kleist]] (1777-1811), skrivagner ha c'hoarivaour prusian * [[Wolfgang Amadeus Mozart]] (1756-1791), sonaozour aostrian, (1787, 1789)<ref>{{liamm web |titl=Mozart in Sachsen |url=https://mozart-sachsen.de/mozart/mozart-in-sachsen/ |lec'hienn=Sächsische Mozart-Gesellschaft e.V. |consulté le=01-08-2020}}.</ref> * [[Friedrich von Schiller|Friedrich Schiller]] (1759-1805), barzh, (etre miz Gwengolo 1785 ha 1787, Körnerhaus) * [[Arthur Schopenhauer]] (1788-1860), prederour, (etre 1814 ha 1818) * [[Robert Schumann]] (1810-1856), sonaozour ha pianoour * [[Richard Wagner]] (1813-1883), sonaozour ha penn laz-seniñ == Daveoù == {{daveoù}} {{Patrom:Kêrioù Alamagn}} {{Porched Alamagn}} [[Rummad:Kêrioù Saks]] [[Rummad:Kêrioù distrujet gant ur brezel]] 4cpomeo73lsssfkm9d6yxpdx2luo435 0 25413 2188791 2185382 2026-04-25T12:00:34Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188791 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Plenaod | anvOfisiel = ''Plaine-Haute'' | skeudenn = | alc'hwez = Ar Goued. | ardamezioù = | bro = [[Bro Sant-Brieg]] ([[Goueloù]]) | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Brieg|Sant-Brieg]] | etrekumuniezh = [[Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Sant-Brieg (Voynet)|Bro Sant-Brieg]] | kanton = [[Kanton Kintin|Kintin]] <small>(betek 2015)</small> <br /> [[Kanton Pleuloc'h|Pleuloc'h]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 22800 | maer = Philippe Pierre | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | hedred = -2.8525 | ledred = 48.4461111111 | gorread = 15.29 | uk = 200 | ubi = 87 | ubr = 199 | lec'hienn web = }} '''Plenaod'''<ref>{{br}}Skrivet ''Plen-Aod'', e [[Geriadur Hemon]], e 1978, ha 1993.</ref> a zo ur gumun eus [[Breizh]] e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == <gallery> Plaine-Haute (Sainte-Anne-du-Houlin) - Le Gouët (cascade)1.jpg|Ar Goued. </gallery> * Treuzet eo ar gumun gant ar stêr [[Goued]]. == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 54 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,72 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=41011 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas pemp den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur soudard eus ar gumun d'an [[20 a viz Meurzh]] [[1956]] e [[Ghazaouet|Nemours]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=3541466 Memorial Genweb]</ref>. == Brezhoneg == * 14,7 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 380</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Menhir dit le Fuseau, Plaine-Haute, France.jpg|Ar peulvan. Plaine-Haute - Manoir de la Ville Daniel à Sainte-Anne-du-Houlin.jpg|Ar maner. Plaine-Haute - Sainte-Anne-du-Houlin chapelle - AD22 - 16FI3161.jpg|Ar chapel. </gallery> * Peulvan "Le Fuseau". * Maner Kerdaniel. * Chapel ''Santez Anna''. * Iliz katolik ''Sant Pêr''. * Monumant ar re varv e kloz an iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=41011 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1500 |passo1=500 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=898 |p2=918 |p3=1025 |p4=1102 |p5=1117 |p6=1211 |p7=1270 |p8=1485 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Gevelliñ == {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of France.svg|border|25px]] [[Frañs]] | [[Corbenay]] | |} == Tud == === Tud bet ganet eno === * [[François Budet]], barzh, [[kaner-sonaozer]], skrivagner ha soner gitar. == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Plaine-Haute}} * {{fr}}[http://www.quintin-communaute.fr/tourisme/les-communes-membres/plaine-haute/ pajenn Plenaod war lec'hienn an etrekumuniezh] * {{br}}[https://web.archive.org/web/20160307075112/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22170 Plenaod war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Bro Sant-Brieg]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Oueloù]] r8id7vp3nx21d4ygg0xc6ifzr27r9lm 0 25513 2188941 2154115 2026-04-25T13:26:55Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188941 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Beirut Corniche, Beirut, Lebanon.jpg|thumb|upright=1.4|E Beirout]] '''Beirout''' ([[arabeg]] : <big>'''بيروت'''</big> ''Bayrūt'') eo kêr-benn [[Liban]], ha kêr vrasañ ar vro-se. E [[2015]] e oa 363 033 a dud o chom eno, ha tost da 2 vilion gant an trowardroioù war a zo bet brasjedet ; tost da 50% eus poblañs Liban zo o chom e Beirout. Unan eus kêrioù koshañ er bed eo, pa oa bet diazezet 5 000 bloaz zo. Sez ar gouarnamant eo. Ur greizenn a bouez evit ar c’henwerzh hag ar bankoù e oa er [[Reter-Nesañ]] a-bezh a-raok [[Brezel Liban|ar brezel diabarzh]] a c'hoarvezas etre [[1975]] ha [[1990]]. En ur blegenn diaes emañ c'hoazh hiziv ar gêr hag ar vro, war dachenn an armerzh koulz hag ar politikerezh. Div darzhadenn a c'hoarvezas e porzh Beirout d'ar [[4 a viz Eost]] [[2020]], o tistrujañ ar porzh hag an trowardroioù ; 2 750 ton a nitrat amoniom a vijet kaoz d'an dra-se hervez ar pennadurezhioù libanat. ===Gevelliñ=== * {{Italia}} : [[Trieste]] ([[1956]])<ref>{{it}} [https://web.archive.org/web/20131029210207/http://www.anci.fvg.it/uploads/media/Gemellaggi_aggiornati_al_07.02.2011.pdf ''Elenco Aggiornato a Febbraio 2011 dei Gemellaggi Stipulati Dai Comuni del FVG'']</ref> * {{Gres}} : [[Aten]] ==Tud== === Tud ganet eno=== * [[Ibrahim Maalouf]], trompilher ganet e 1980 * [[Carlos Ghosn]], tud a afer, bet PPR ar strolladoù [[Renault]] ha [[Nissan]] * [[Léa Salamé]], kazetennerez c'hall * [[John Dolmayan]], tabouliner [[System of a Down]] * [[Amin Maalouf]], skrivagner * [[Keanu Reeves]], aktour kanadian == Daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kêrioù Liban]] [[Rummad:Kêrioù-penn Azia]] [[Rummad:Porzhioù ar Mor Kreizdouar]] clqpif34w2bskgz4gek4co7iufb68oo 0 25550 2188898 1766513 2026-04-25T12:03:29Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188898 wikitext text/x-wiki [[Restr:Uppsala.png|thumb|Lec’hiadur Uppsala e Sveden]] [[Restr:Domkyrkan i Uppsalas stadsbild.jpg|thumb|Iliz-veur Uppsala]] '''Uppsala''' (distaget [ɵpˈsɑːla]) zo ur gêr e-kreiz [[Sveden]], brudet dreist-holl abalamour d’he [[skol-veur]], an hini goshañ er vro hag e [[Skandinavia]] a-bezh. Sez arc’heskob [[Iliz Sveden]] eo ivez. Lec’hiet eo Uppsala war-hed 70 km en norzh da [[Stockholm]]. Kêr-benn velestradurel [[kontelezh Uppsala]] eo. War-dro 180 000 a annezidi zo, ha gant se ez eo Uppsala ar pevare kêr vrasañ er vro (goude Stockholm, [[Göteborg]] ha [[Malmö]]). == Tud == * [[Anders Jonas Ångström]] * [[Ingmar Bergman]] * [[Hans Blix]] * [[Anders Celsius]] * [[Dag Hammarskjöld]] * [[Carl von Linné]] [[Rummad:Kêrioù Sveden]] e7g2wvi3qdxc0w9c848y4qfh2hur21m 0 25695 2188790 2164711 2026-04-25T12:00:32Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188790 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Plelin-Tregavoù | anvYezh = ''Plélein-Trigavó'' | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = ''Pleslin-Trigavou'' | skeudenn = Pleslin-Trigavou - mairie.jpg|An ti-kêr | alc'hwez = An ti-kêr<hr> | ardamezioù = | bro = [[Bro-Sant-Maloù]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Dinan|Dinan]] | kanton = [[Kanton Plelin-Tregavoù|Plelin-Tregavoù]] <small>(pennlec'h)</small> | etrekumuniezh = [[Dinan Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Sant-Brieg]] | cp = 22490 | maer = Thierry Orveillon | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 21.80 | hedred = -2.0536111111 | ledred = 48.535833333 | uk = 50 | ubi = 32 | ubr = 95 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.pleslin-trigavou.fr/ www.pleslin-trigavou.fr] }} Ur gumun eus [[Breizh]] e departamant [[Aodoù-an-Arvor]] eo '''Plelin-Tregavoù''' (''Pleslin-Trigavou'' an anv gallek ofisiel). == Douaroniezh == == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: nac'het e voe al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant personed Plelin ha Tregavoù<ref>{{fr}}''Adhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale'', Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall, p.19</ref>. === {{XXvet kantved}} === * Kendeuzet e voe kumunioù [[Plelin]] ha [[Tregavoù]] e 1973 d'ober ur gumun nevez: Plelin-Tregavoù. == Brezhoneg == * 9,4 % eus anvioù-lecʼh [[Plelin]] ha 7,5 % eus re [[Tregavoù]] a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 381 ha 409</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Pleslin-Trigavou - Cimetière des Druides 05.jpg|Bered an Drouized. Pleslin-Trigavou, église Saint-Pierre et lavoir.jpg|An iliz hag he c'hanndi. Pleslin-Trigavou - gare.jpg|Ar porzh-houarn kozh. </gallery> * ''Bered an Drouized'', meineg e-kichen ar kreiz-kêr. == Tud == ===Tud bet ganet eno=== * [[Frañsez Favereau]], geriadurour, yezhoniour ha skrivagner brezhonek [[21 a viz Mezheven]] [[1948]]. == Emdroadur ar boblañs 1962-2006 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=5000 |passo1=1000 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2020 |p1=2139 |p2=2111 |p3=2267 |p4=2565 |p5=2830 |p6=2951 |p7=3373 |p8=3867 |mammenn=EBSSA }} {{commonscat|Pleslin-Trigavou}} == Melestradurezh == == Pennadoù kar == * [[Plelin]], * [[Tregavoù]]. == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == <references /> [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] sbwls5hjxh09skysnpit27vx7vd96ax 0 25973 2188793 2185384 2026-04-25T12:00:37Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188793 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Plevin | anvOfisiel = ''Plévin'' | skeudenn = 262 Plévin Ménez Gliguéric.jpg | alc'hwez = Ar Menez Du e Plevin. | ardamezioù = | bro = [[Kernev]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Gwengamp|Gwengamp]] | etrekumuniezh = [[Poc'hêr Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Kornôg Kreiz Breizh]] | kanton = [[Kanton Mêl-Karaez|Mêl-Karaez]] <small>(betek 2015)</small><br />[[Kanton Rostrenenn|Rostrenenn]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 22340 | maer = Dominique Cogen<ref>{{fr}}[http://elections.ouest-france.fr/elections-municipales-2014/cotes-d-armor/22340-plevin.html Ouest-France]</ref> | amzer-gefridi = 2014-2020 | gorread = 27.36 | hedred = -3.50388888889 | ledred = 48.2272222222 | uk = 190 | ubi = 90 | ubr = 302 | lec'hienn web = }} '''Plevin''' (distaget {{IPA|[pleˈviːn] pe [pliˈviːn]}}) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == Emañ Plevin e departamant Aodoù an Arvor. Stokañ a ra ivez ouzh departamant Penn ar Bed hag ouzh departamant ar Morbihan. Etre ar Menezioù-Du war an Norz ha kanol Naoned da Vrest war ar Su emañ. Daoust da vezañ e Aodoù an Hanternoz eo muioc'h liammet ar gumun gant departamant Penn ar Bed ha ger Karaez dre bezañ er Poc'her. == Istor == === {{XVIIvet kantved}} === * [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]: un digoll a 1 450 lur a voe paeet gant ar barrez d'an aotrou Le Moyne de Trevigny goude tagadenn e gastell e [[Sant-Hern]] d'an [[11 Gouere|11 a viz Gouere]] [[1675]] e-pad [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz|an emsavadeg]]<ref>{{fr}}[Arthur Le Moyne de La Borderie]], ''La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675'', adembannet e ''Les Bonnets Rouges'', Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e [[galleg]]), pajennoù 106-109</ref>. == Douaroniezh == Emañ Plevin e departamant Aodoù an Arvor. Stokañ a ra ivez ouzh departamant Penn ar Bed hag ouzh departamant ar Morbihan. Etre ar Menezioù-Du war an Norz ha kanol Naoned da Vrest war ar Su emañ. Daoust da vezañ e Aodoù an Hanternoz eo muioc'h liammet ar gumun gant departamant Penn ar Bed ha ger Karaez dre bezañ er Poc'her. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 90 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,20 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=22202&dpt=22&idsource=27292&table=bp&maxligne=114 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; unan anezhe a yeas diwar wel e [[Bièvre]] e [[Belgia]] d’an [[23 a viz Eost]] [[1914]], soudard e oa en [[135vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|135vet Rujumant Troadegiezh]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6176078 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>; unan all a voe lazhet hag unan all a yeas diwar wel e [[Boezinge]] e [[Flandrez]] [[Belgia]] d’an [[22 a viz Ebrel]] [[1915]], er [[74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel (lu gall)|74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel]] e oant o-daou <ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6971692 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>{{,}} <ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6971702 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 22 zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur milour e 1959. Ur soudard all a varvas en Aljeria. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> 519 Plévin.jpg|An iliz katolik. 517 Plévin.jpg|Monumant ar re varv. </gallery> * Iliz katolik ''Intron-Varia''. * Monumant ar re varv, luch'skeudenn ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?id_source=27292 Memorial Genweb]</ref>. * Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=113062 Memorial Genweb]</ref>. == Anv == Anvioù hen : ''Pleguin'' (1330 ha 1368), ''Plezvin'' (1371), ''Ploeizvin'' (1394), ''Ploeguin'' (1535 ha 1536), ''Ploevin'' (1536 ha 1599). Eus plou (parez) ha Sant Ewin. == Tud == === Tud liammet ouzh istor ar gêr === * [[Christian Troadec]], maer [[Karaez-Plougêr|Karaez]] a-vremañ, a zo e dud a orin eus Plevin. ===Tud bet marvet eno=== <gallery> Plévin Tombeau Julien Maunoir.jpg|Bez Juluan Maner. </gallery> * An tad [[Juluan Maner]] (Julien Maunoir), [[beleg]] ha [[misioner]] e [[Breizh]], [[28 a viz Genver]] [[1683]]. ==Emdroadur ar boblañs== {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1200 |passo1=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=845 |p2=1015 |p3=883 |p4=774 |p5=781 |p6=774 |p7=782 |p8=789 |mammenn=EBSSA }} ==Liammoù diavaez== {{Commonscat|Plévin}} == Dave ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] ej0pwao5l0qio8nu8m6hjmjho0exv5e 0 25996 2188956 2185089 2026-04-25T13:27:18Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188956 wikitext text/x-wiki [[Restr:Senegal 624.jpg|thumb|300px|Kreiz kêr Dakar.]] '''Dakar''' ('''Ndakaaru''' e [[wolofeg]]) eo [[kêr-benn]] ha kêr vrasañ [[Senegal]]. Emañ war ribl ar [[Meurvor Atlantel]], war [[ledenez ar C'hab Glas]], hag ar gêr vras ar pellañ er c’hornôg eo war kevandir [[Afrika]] ha zoken ar [[Bed Kozh]]. Ur [[porzh (bagoù)|porzh-mor]] a bouez eo evit ar marc’hadourezhioù ezporzhiet eus Afrika. [[Poblañs|Poblet]] eo Dakar gant 1 056 009 a dud e 2011<ref>[http://data.un.org/Data.aspx?d=POP&f=tableCode%3a240%3bcountryCode%3a686%3brefYear%3a2011%2c2012%2c2013%3bsexCode%3a0&c=2,3,5,7,9,11,13,15,16,17&s=_countryEnglishNameOrderBy:asc,refYear:desc,areaCode:asc&v=1 Aozadur ar Broadoù Unanet - Poblañs 2011 kêrioù bras Senegal]</ref> ha war-dro 3,2 milion a dud zo o chom en tolpad-kêrioù hervez an niveradeg ziwezhañ e 2013. Emañ [[Bodadenn Vroadel Senegal]] ha [[Palez Prezidant Senegal]] e Dakar. E-touez an traoù zo da welet c’hoazh e Dakar e c’haller menegiñ ar Voskeenn Vras (savet e 1964), [[enez Gorée]] dirak ar porzh, Mirdi Sevenadur Afrika ar C’hornôg, ar Skol-veur ''Cheikh Anta Diop'' (pe Skol-veur Dakar, savet e 1957). N'eo rannvro Dakar nemet 0,3 % eus gorread ar vro gant 550 km², met enni 25 % eus ar boblañs ha 80 % eus armerzerezh ar vro. == Istor == Korn-bro Dakar (enez [[Gorée]]) a voe ur greizenn a bouez evit kenwerzh ar [[sklaverezh|sklaved]] etre ar [[XVIvet kantved|XVIvet]] hag an {{XIXvet kantved}}. Ur c’hontouer a voe savet eno gant [[Portugal]]iz e [[1444]]. Etre 1588 ha 1677 e voe kêr e dalc’h, a-bep-eil, [[Portugal]]iz, [[Izelvroioù|Izelvroiz]], [[Bro-Saoz|Saozon]] pe [[Bro-C'hall|Gallaoued]]. Ar re-se a chomas mestr war an dachenn a-benn ar fin. Ur c’hreñvlec’h a voe savet gant ar jeneral gall [[Louis Faidherbe]], e [[1857]]. Ha diwar an dra-se e kreskas Dakar, a zeuas da vezañ kêr-benn [[Afrika C'hall ar C'hornôg]] e 1902, e-lec’h [[Saint-Louis (Senegal)|Saint-Louis]]. Unan eus kêrioù pennañ an [[Impalaeriezh trevadennel c'hall]] e voe Dakar en amzer-se. Ur gêr a bouez e oa evit ar c’henwerzh hag evit an arme c’hall en Afrika, betek an [[Eil Brezel-Bed]]. Kêr-benn [[Kevread Mali]] e voe Dakar e [[1959]] ha [[1960]]. Ha dont a reas da vezañ kêr-benn stad dieub Senegal d’ar [[4 Ebrel|4 a viz Ebrel]] [[1960]]. Gant an dud o tont eus ar maezioù, hag he emgrask, eo tremenet Dakar eus ur gêr a 400 000 a dud e 1970 d'ur veurgêr a 3,2 milion a dud e 2011. == Sevenadur == Enez [[Gorée]] zo bet lakaet war roll ar [[Glad bedel]] gant an [[Unesco]] e 1978. E-touez ar monumentoù e kaver [[Dor ar Trede Milved]] ha [[Monumant Adsav Afrika]]. Stank eo ar [[wolofeg]] er vuhez pemdez, deuet eo da vezañ [[yezh vehikular]] ar gêr. Ar galleg, yezh ofisiel ar vro, a zo komprenet ha komzet gant 49,4 % eus an annezidi<ref>La langue française dans le monde, 2014, Éditions Nathan, {{p.|30}}</ref>. == Tud genidik eus Dakar == === Politikerezh === * [[Pape Diop]], politikour senegalat * [[Ségolène Royal]], politikourez c’hall * [[Marc Le Fur]], politikour breton * [[Sibeth Ndiaye]], politikourez c'hall === Sevenadur === * [[Youssou N'Dour]], soner * [[Ismaël Lô]], kaner * [[MC Solaar]], raper === Sport === * [[Patrick Vieira]], c’hoarier mell-droad gall er c’hlub [[Football Club Internazionale Milano|F.C. Internazionale Milano]]. * [[Lamine Diatta]], c'horier mell-droad etrebroadel senegalat * [[Patrice Evra]], c'hoarier mell-droad == Kêrioù gevellet == * [[Restr:Flag of Azerbaijan.svg|25px]] [[Bakou]], [[Azerbaidjan]] * [[Restr:Flag of Mali.svg|25px]] [[Bamako]], [[Mali]], 1974 * [[Restr:Flag of Morocco.svg|25px]] [[Casablanca]], [[Maroko]] * [[Restr:Flag of Cameroon.svg|25px]] [[Douala]], [[Kameroun]] * [[Restr:Flag of France.svg|25px]] [[Marselha]], [[Frañs]], 1968 * [[Restr:Flag of Italy.svg|25px]] [[Milano]], [[Italia]] * [[Restr:Flag of Algeria.svg|25px]] [[Oran]], [[Aljeria]] * [[Restr:Flag of Niger.svg|25px]] [[Niamey]], [[Niger]] * [[Restr:Flag of the United States.svg|25px]] [[Washington D.C.|Washington]], [[USA]] == Daveoù et notennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * [https://web.archive.org/web/20071028121949/http://www.dakarville.sn/ dakarville.sn] – lec’hienn ofisiel (e galleg). [[Rummad:Douaroniezh Senegal]] [[Rummad:Kêrioù-penn Afrika]] nogzvtu89z1hqahnt0jm365rg16sfe7 0 26359 2188840 2185436 2026-04-25T12:01:58Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188840 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Sant-Koulman | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = Saint-Colomban | skeudenn = Saint-Colomban - Mairie.jpg | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Blason ville fr Saint-Colomban (Loire-Atlantique).svg | bro = [[Bro Naoned|Naoned]] | departamant = [[Liger-Atlantel]] | arondisamant = [[Arondisamant Naoned]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù al Lenn Veur]] | bro velestradurel = [[Bro Machikoul hag al Lon]] | kanton = [[Kanton Sant-Filberzh-Deaz|Sant-Filberzh-Deaz]] | cp = 44310 | maer = Patrick Bertin | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 35.72 | hedred = -1.58194444444 | ledred = 47.0097222222 | uk = 15 | ubi = 2 | ubr = 37 | lec'hienn web = [http://st-colomban.fr/ st-colomban.fr] }} '''Sant-Koulman''' a zo ur gumun a [[Vreizh]] e [[Kanton Sant-Filberzh-Deaz]], e [[Liger-Atlantel]], e [[gevred]] ar vro. == Douaroniezh == * Ar stêr [[Bolon]] a dreuz Sant-Koulman. == Anv == * Sanctum Columbanum, 1287 <ref>Erwan Vallerie ː ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus''. An Here. 1995</ref> == Ardamezioù == * ''Palefarzhet etre geot hag argant. Ouzh 1, un eilenn kommek en argant, pep c'houdreustell karget gant ur roued kommek en glazur; ouzh 2 bennzelwenn sant Koulman e zog-eskob en gwirion, e gammell en aour ouzh kleiz; ouzh 3 e galon kroaziganet en gul; ouzh 4 e blokad greunwin balirant war teir dañvouezenn gwifrellet, an holl en aour'' <ref>Michel Froger ha Michel Pressensé ː ''Armorial des communes de Loire-Atlantique''. 1996 Hervez eo skrivet gant Froger ha Pressensé, ar gammell a zo laret en sabel.</ref> == Istor == === {{XXvet kantved}} === === [[Dispac'h Gall]] === * Krouet e voe kumun Sant-Koulman e [[1790]] diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e [[Kanton Kerlouevig]] hag e [[Bann Machikoul]]. E [[1800]] e voe lakaet en [[Arondisamant Naoned]]. Lakaet e voe e [[Kanton Sant-Filberzh-Deaz]] e 1801 pa voe dilamet Kanton Kerlouevig<ref>{{fr}} [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=31013 Cassini - EHESS - Fichenn kumun Sant-Koulman]</ref>. ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 108 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,18% eus he foblañs e [[1911]]<ref>{{fr}} [http://lessoldatsdeloireinferieure.hautetfort.com/saint-colomban/ Les soldats de Loire Inférieure - Monumant ar re varv]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas dek den ag ar gumun hervez monumant ar re varv<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=26046dpt=44 Memorial Genweb]</ref>. * Mervel a reas daou nijour eus [[aerlu]] [[SUA]] (''[[United States Army Air Forces]]'') e miz [[Gouhere]] [[1943]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=992368dpt=44 Memorial Genweb]</ref>. ==== Trevadennoù ==== ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur milour eus ar gumun hervez monumant ar re varv<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=9529988 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Brezhoneg == == Monumantoù ha traoù heverk == * Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=26046dpt=44 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=44&id_source=26046 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=3500 |passo1=500 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2020 |p1=1642 |p2=1657 |p3=1625 |p4=1817 |p5=1889 |p6=2027 |p7=2807 |p8=3191 |p9=3428 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}} {{Dilennad |Deroù = 1944 |Penn = Mae 1953|Anv = Jean de La Robrie |Strollad = |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = Mae 1953|Penn = Meurzh 1971|Anv = Laurent Masson |Strollad = |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = Meurzh 1971|Penn = Meurzh 1983|Anv = Nicole Lambert-Broustra|Strollad = |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = Meurzh 1983|Penn = C'hwevrer 1995|Anv = Gérard Collignon<ref>Emziskarger.</ref> = |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = Mezheven 1995|Penn = Meurzh 2008|Anv = Jean-Luc Gauthier|Strollad = Distrollad|Karg = }} {{Dilennad |Deroù = Meurzh 2008 |Penn = ''bremañ''|Anv = Patrick Bertin |Strollad = Distrollad|Karg = }} {{DilennadPenn}} == Tud == * Jean Baudry de la Bertinière, mestr ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1779 === Tud bet ganet eno === === Tud bet marvet eno === === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Baudry du Plessix.gif|60px]] |'''Baudry''' Aotrounez la Bertinière |''En argant e deir dreustell en glazur'' |- |[[Restr:Clément de Beauvais.png|60px]] |'''Clément''' Aotrounez Beauvais |''En gul e zri skoedig en argant'' |- | | | |- | | | |} == Levrlennadur == == Liammoù diavez == == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == [[Rummad:Kumunioù Liger-Atlantel]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Naoned]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet e Liger-Izelañ e-pad an Dispac'h Gall]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] a409x8a9k6rsty3gpncal4yqomssnla 0 26377 2189090 2187602 2026-04-26T01:20:46Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2189090 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Plaen-Raez | anvYezh = La Plaènn | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = La Plaine-sur-Mer | skeudenn = La Plaine sur Mer littoral.JPG | alc'hwez = Peskerezh e Porzh Geraod. | ardamezioù = Blason ville 44 La Plaine-sur-Mer.svg | bro = [[Bro-Naoned|Naoned]] | departamant = [[Liger-Atlantel]] | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Nazer|Sant-Nazer]] | etrekumuniezh = [[Pornizh Tolpad Bro-Raez]] | bro velestradurel = [[Bro Raez Atlantel]] | kanton = [[Kanton Pornizh|Pornizh]] | cp = 44770 | maer = Danièle Vincent | amzer-gefridi = 2026-2032 | gorread = 16.39 | hedred = -2.1916 | ledred = 47.1381 | uk = 5 | ubi = 0 | ubr = 38 | lec'hienn web = [http://www.laplainesurmer.fr/ www.laplainesurmer.fr] }} '''Plaen-Raez''' a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Pornizh]], e [[Liger-Atlantel]], e [[gevred]] ar vro. == Douaroniezh == War lez ar [[Meurvor Atlantel]] emañ Plaen-Raez. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === Krouet e voe kumun Plaen-Raez e [[1790]] diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e [[Kanton Pornizh]] hag e [[Bann Pembo]]. E [[1800]] e voe lakaet en [[Arondisamant Pembo]]<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=26985 Cassini - EHESS - Fichenn kumun Plaen-Raez]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== Kemmoù melestradurel ==== * [[Pradvael]]: krouet e voe kumun Pradvael e [[1908]] diwar ul lodenn eus tiriad Plaen-Raez<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=27950 Cassini - EHESS - Fichenn kumun Pradvael]</ref>. * [[1926]]: lakaet e voe ar gumun en [[Arondisamant Sant-Nazer]] pa voe diskaret [[Arondisamant Pembo]]. ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== Mervel a reas 43 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,70 % eus he foblañs e [[1911]]<ref>{{fr}}[http://lessoldatsdeloireinferieure.hautetfort.com/la-plaine-sur-mer/ Les soldats de Loire Inférieure - Monumant ar re varv]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== Mervel a reas pemp den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=8153&dpt=44 Memorial Genweb]</ref>. == Brezhoneg == == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery mode="packed"> Mnh Ennerie.JPG </gallery> * Peulvan L'Ennerie. <gallery mode="packed"> 44 La Plaine-sur-Mer église.jpg </gallery> * Iliz katolik ''Gorroidigezh an Intron-Varia''. * Monumant ar re varv, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=8153&dpt=44 Memorial Genweb]</ref> ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/cpa/com.php?insee=44126&dpt=44&comm=La+Plaine-sur-Mer Memorial Genweb]</ref>. Dioueliet e voe d’an [[23 a viz Ebrel]] [[1922]]<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/31095/plaine-sur-mer-place/ Université de Lille] </ref>. * Plakennoù ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=61877&dpt=44 Memorial Genweb]</ref>. * Un draezheg noazhourien zo e Plaen-Raez. === Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun === {| class = "wikitable" style="text-align:center" |+ ! Bro ! Niver a soudarded |- |[[Skeudenn:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]] | 2 ([[Aerlu]]) 19 ([[Tirlu]]) hag un nebeut korfoù chomet dianv |- | '''Hollad''' | '''tost 30''' |} Tost tregont soudard a zo douaret e bered Plaen-Raez. Diwar an 21 anavezet o anv ez eus unan na ouier ket pelec'h emañ e vez er vered. 16 anezhe a varvas d'ar [[17 a viz Even]] [[1940]] pa voe kaset ar mordreizher eus ar [[Rouantelezh-Unanet]] ''RMS Lancastria'' d'ar strad e donvor [[Sant-Nazer]]. Korfoù daou garrnijour eus [[SUA]] a voe douaret er vered-mañ da gentañ, met gouarnamant [[SUA]] o lakaas en ur vered [[SUA]]at e [[1949]]<ref>{{en}}[http://www.cwgc.org/search/cemetery_reports.aspx?cemetery=2037901&mode=1 Commonwealth War Graves Commission]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=4000 |passo1=500 |passo2=100 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=1475 |p2=1635 |p3=1797 |p4=2006 |p5=2104 |p6=2517 |p7=3474 |p8=3929 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == * [[Mathieu Guibert]], mestr-keginer, perc'henn ar preti "Anne de Bretagne" == Gevellerezh == * {{Gevelliñ|Champs-sur-Tarentaine-Marchal|Bro-C'hall|France|bloavezh=2007}}<ref>[https://web.archive.org/web/20101125071922/http://www.jumelage-laplainesurmer.fr/ Poellgor Gevelliñ]</ref> == Pennad kar == * [[Pradvael]]. == Dave ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Bro-Naoned]] [[Rummad:Kumunioù Liger-Atlantel]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet e Liger-Izelañ e-pad an Dispac'h Gall]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Liger-Atlantel]] sg2eb29cdn1eugjnuiadj9cz2v5owi0 0 26379 2188841 2187603 2026-04-25T12:01:59Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188841 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Sant-Mikael-Keveger | anvYezh = Saent-Michaèu | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = Saint-Michel-Chef-Chef | skeudenn = Chapelle Saint-Anne de Tharon.jpg | alc'hwez = Chapel ''Santez Anna'' Taron. | ardamezioù = Blason Ville 44 Saint-Michel-Chef-Chef.svg | bro = [[Bro-Naoned|Naoned]] | departamant = [[Liger-Atlantel]] | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Nazer|Sant-Nazer]] | etrekumuniezh = [[Pornizh Tolpad Bro-Raez]] | bro velestradurel = [[Bro Raez Atlantel]] | kanton = [[Kanton Pornizh|Pornizh]] | cp = 44730 | maer = Maxime Leroux Rondineau | amzer-gefridi = 2026-2032 | gorread = 25.12 | hedred = -2.14722222222222 | ledred = 47.1816666666667 | uk = 60 | ubi = 0 | ubr = | lec'hienn web = [http://www.stmichelchefchef.fr/ www.stmichelchefchef.fr] }} '''Sant-Mikael-Keveger''' a zo ur gumun a [[Vreizh]] e [[Kanton Pornizh]], e [[Liger-Atlantel]], e [[gevred]] ar vro. == Douaroniezh == <gallery mode="packed"> Saint-Michel-Chef-Chef - Plage de la Roussellerie - 20220413.jpg </gallery> War vord ar [[Meurvor Atlantel]] emañ ar gumun. Emañ ar gêr gouronkañ Traez Taron e kumun Sant-Mikael-Keveger. == Anv == '''Chemicherium''', XIIvet; '''Sancti Mikaelkis de Chevecier''', 1287 <ref>Erwan Vallerie ː ''Diazezioù studi istorel an anviou-parrez. - Corpus''. An Here 1995</ref> == Ardamezioù == ''"en gul e zek bezanten en aour, (4, 3, 2, 1), e gab en azur skoret en aour"'' == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === Krouet e voe kumun Sant-Mikael-Keveger e [[1790]] diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e [[Kanton Pornizh]] hag e [[Bann Pembo]]. E [[1800]] e voe lakaet en [[Arondisamant Pembo]]<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=33687 Cassini - EHESS - Fichenn kumun Sant-Mikael-Keveger]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== Mervel a reas 54 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,11 % eus he foblañs e [[1911]]<ref>{{fr}}[http://lessoldatsdeloireinferieure.hautetfort.com/saint-michel-chef-chef/ Les soldats de Loire Inférieure - Monumant ar re varv]</ref>. ==== Kemm [[Arondisamant]] ==== [[1926]]: lakaet e voe ar gumun en [[Arondisamant Sant-Nazer]] pa voe diskaret [[Arondisamant Pembo]]. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas daouzek den ag ar gumun hervez monumant ar re varv<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=8212dpt=44 Memorial Genweb]</ref>. * Un tiegezh [[Yuzevegezh e Breizh|yuzev]] repuet er gumun a voe harzet e [[1942]]. Drouklazhet e voe e [[Kamp-diouennañ|kamp-diouennañ]] [[Auschwitz-Birkenau|Auschwitz]] gant an [[Trede Reich|Nazied]] <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=138226&dpt=44 Memorial Genweb]</ref>. ==== Trevadennoù ==== * [[Brezel Indez-Sina]] : mrvel a reas ur milour eus ar gumun d’ar [[5 a viz Mae]] [[1954]] e [[Ðiện Biên Phủ]] en [[Tonkin]] er [[Viêtnam]] hervez monumant ar re varv<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6120050 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. * [[Brezel Aljeria]] : mervel a reas ur milour ag ar gumun d’ar [[15 a viz Here]] [[1961]] hervez monumant ar re varv<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5070821 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Brezhoneg == == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery mode="packed"> St-michel-chef-chef souchais 01.jpg </gallery> * Peulvan La Souchais. * Chapel ''Santez Anna'' e Traezh Taron. <gallery mode="packed"> StMichCC_(2).jpg </gallery> * Monumant ar re varv e-tal ar vered, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=22652dpt=44 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=44&id_source=8212 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=69836dpt=44 Memorial Genweb]</ref><ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=44&id_source=69836 Memorial Genweb]</ref>. Dioueliet e voe d’an [[30 a viz Here]] [[1920]]<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/31181/saint-michel-chef-chef-dansleglise/ Université de Lille]</ref>. == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Liste des maires successifs}} {{Dilennad |Deroù = [[1945]] |Penn =[[1971]] |Anv = Louis Bochereau|Strollad = Distrollad |Karg =labourer-douar }} {{Dilennad |Deroù = [[1971]] |Penn =[[1983]] |Anv = Paul Casavielle|Strollad = Distrollad |Karg =mezeg}} {{Dilennad |Deroù = [[1983]] |Penn =[[1995]] |Anv = Michel Ferré|Strollad = Distrollad |Karg = gwiniennour }} {{Dilennad |Deroù = [[1995]] |Penn =[[2008]] |Anv = Patrick Girard|Strollad = Distrollad |Karg = kelennour sport }} {{Dilennad |Deroù = [[2008]] |Penn =[[2014]] |Anv = Alain Guillon|Strollad = Distrollad |Karg = bet frammer }} {{Dilennad |Deroù = [[2014]] |Penn =[[2020]] |Anv = Irène Geoffroy|Strollad = |Karg = }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Emdroadur ar boblañs abaoe 1793 == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7) ImageSize = width:900 height:340 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50 DateFormat = x.y Period = from:0 till:6000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1793 bar:1800 text:1800 bar:1806 text:06 bar:1821 text:21 bar:1831 text:31 bar:1836 text:36 bar:1841 text:41 bar:1846 text:46 bar:1851 text:51 bar:1856 text:56 bar:1861 text:61 bar:1866 text:66 bar:1872 text:72 bar:1876 text:76 bar:1881 text:81 bar:1886 text:86 bar:1891 text:91 bar:1896 text:96 bar:1901 text:1901 bar:1906 text:06 bar:1911 text:11 bar:1921 text:21 bar:1926 text:26 bar:1931 text:31 bar:1936 text:36 bar:1946 text:46 bar:1954 text:54 bar:1962 text:62 bar:1968 text:68 bar:1975 text:75 bar:1982 text:82 bar:1990 text:90 bar:1999 text:99 bar:2006 text:2006 bar:2008 text:08 bar:2009 text:09 bar:2012 text:12 bar:2020 text:20 PlotData= color:barra width:10 align:left bar:1793 from:0 till: 818 bar:1800 from:0 till: 689 bar:1806 from:0 till: 703 bar:1821 from:0 till: 874 bar:1831 from:0 till: 1034 bar:1836 from:0 till: 1095 bar:1841 from:0 till: 1095 bar:1846 from:0 till: 1122 bar:1851 from:0 till: 1190 bar:1856 from:0 till: 1249 bar:1861 from:0 till: 1180 bar:1866 from:0 till: 1155 bar:1872 from:0 till: 1143 bar:1876 from:0 till: 1134 bar:1881 from:0 till: 1172 bar:1886 from:0 till: 1168 bar:1891 from:0 till: 1198 bar:1896 from:0 till: 1173 bar:1901 from:0 till: 1161 bar:1906 from:0 till: 1234 bar:1911 from:0 till: 1311 bar:1921 from:0 till: 1165 bar:1926 from:0 till: 1335 bar:1931 from:0 till: 1410 bar:1936 from:0 till: 1400 bar:1946 from:0 till: 1719 bar:1954 from:0 till: 1837 bar:1962 from:0 till: 2106 bar:1968 from:0 till: 2242 bar:1975 from:0 till: 2447 bar:1982 from:0 till: 2517 bar:1990 from:0 till: 2663 bar:1999 from:0 till: 3176 bar:2006 from:0 till: 4103 bar:2008 from:0 till: 4364 bar:2009 from:0 till: 4404 bar:2012 from:0 till: 4503 bar:2020 from:0 till: 5297 TextData= fontsize:S pos:(50,15) text: </timeline> == Tud == * Nicolas Peillac de la Souchais ː mestr ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1728 * [[Mathieu Guibert ]], ganet e 1980, mestr-keginer. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Peillac des Montils-Férusseau.png|80px]] |'''Peillac''' Aotrounez la Souchais |''En argant e deir dorzhell en gul'' |- | | | |- | | | |} == Levrlennadur == * Michel Tessier ha Renée Guillemin, ''Saint-Michel-Chef-Chef et Tharon-Plage'', Embannadurioù Les Paludiers, Ar Baol, 1987. == Liammoù diavez == * [https://stmichelchefchef.fr Lec'hienn an ti-kêr] == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Liger-Atlantel]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Naoned]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet e Liger-Izelañ e-pad an Dispac'h Gall]] cwqbpvovcciq2w0uvj2zivhmzdwcjkz 0 26417 2188794 2185385 2026-04-25T12:00:39Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188794 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Plougonwaz | anvYezh = ''Ploegenas'' | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = ''Plouguenast'' | skeudenn = Plouguenast - Mairie.jpg | alc'hwez = | ardamezioù = Blason de la ville de Plouguenast (Côtes-d'Armor).svg | bro = [[Bro-Sant-Brieg]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Brieg|Sant-Brieg]] | etrekumuniezh = [[Loudieg Kumuniezh - Kreiz Breizh]] | bro velestradurel = [[Bro Kreiz Breizh]] | kanton = [[kanton Plougonwaz|Plougonwaz]]<small>(betek 2015)</small><br />[[Kanton Mur|Mur]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 22150 | maer = Ange Helloco | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2018]] | gorread = 35.12 | hedred = -2.703055556 | ledred = 48.282222222 | uk = | ubi = 112 | ubr = 253 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.plouguenast.fr/ www.plouguenast.fr] |poblañs=1855 |deiziad-poblañs=2016 }} '''Plougonwaz''' a oa ur [[kumun c'hall|gumun]] eus [[Breizh]], e [[kanton Mur]] e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. [[Kanton Plougonwaz|Penn kanton]] e oa betek 2015. == Ardamezioù == {| |- | [[Restr:Blason de la ville de Plouguenast (Côtes-d'Armor).svg|60px]] | :''En gul e lammell en aour.'' :*Tiegezh Carmené /Kervenez, aotrounez an Duchenn, {{XVvet kantved}}. |} == Douaroniezh == <gallery> Plouguenast - Pont sur le Lié - AD22 - 16FI4289.jpg|Ar pont dreist d'al Lié. </gallery> * war lez ar stêr [[Lié]] emañ Plougonwaz. == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 115 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,87% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=9802 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * D'an [[8 a viz Meurzh]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij ''[[B-17]]F'' (marilhet 41-24514 ha kodet BO-R) eus [[aerlu]] ar Stadoù-Unanet (''[[United States Army Air Forces]]'') e Plougonwaz; lazhet e voe un nijour, eizh milour a voe tapet gant an [[Wehrmacht|Alamaned]], an dekvet hini a zeuas a-benn da achap<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Cotes%20Armor/pertes_usaaf_cotes_armor.html Pertes USAAF]</ref>. * Kemeret e voe 30 000 Lur en ti-post, gant daou ezel eus ar Rezistañs moarvat, d’an 20 a viz Mae 1944, hervez danevell sizhuniek [[Titouroù Hollek]] [[Sant-Brieg]]<ref>{{fr}}Éric Rondel, ''En attendant le Débarquement en Bretagne du 15 août 1943 au 6 juin 1944'', pajenn 253, Dastumadenn ''Guerres et Conflits'', Embannadurioù Astoure, Pleherel, 2011</ref>. * Mervel a reas ugent den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas ur soudard. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur soudard. == Brezhoneg == * 14,4 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 381</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Manoir de la Touche-Brandineuf à Plouguenast.JPG|Ar maner. </gallery> * Maner "La Touche-Brandineuf", dibenn ar {{XVvet kantved}}. <gallery> Plouguenast (22) Église du Vieux-Bourg 03.JPG|An iliz katolik. Plouguenast (22) Église du Vieux-Bourg 04.JPG|Ar groaz. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Pêr'' (1835-1853) er Vourc'h Kozh ha kroaz ar vered e kloz an iliz. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1943 |passo1=200 |passo2=100 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2013 |p1=1943 |p2=1865 |p3=1821 |p4=1781 |p5=1720 |p6=1785 |p7=1785 |p8=1878 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == ===Tud bet ganet eno=== * [[1883]] : [[Dom Alexis]] ([[Mathurin Presse]] e anv gwir), [[manac'h]] kisterkiat, adsaver [[Abati Boken]] e [[Plened-Yugon]]. * [[1926]] : [[Lucien Rault]], kampion [[breizh]]at ar [[Treuz-kontre|redek a-dreuz maezioù]]. == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Plouguenast}} *{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307080347/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22219 Plougonwaz war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù kozh Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Bro Sant-Brieg]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Argant tapet e tiez-post Aodoù-an-Hanternoz gant tud eus ar Rezistañs]] cg5ozsozc68hrw4rpxmjrcxrppq0vat 0 26671 2188811 2185404 2026-04-25T12:01:05Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188811 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Priel | anvOfisiel = ''Plouguiel'' | skeudenn = Roche Jaune Rudloff 27.JPG | alc'hwez = Porzh ar Roc'h-Velen e genoù ar Yeodi. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Dreger]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Lannuon|Lannuon]] | etrekumuniezh = [[Lannuon-Treger Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Treger-Goueloù]] | kanton = [[Kanton Landreger|Landreger]] | maer = Pierre Huonnic | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 19.07 | hedred = -3.239444444 | ledred = 48.798055556 | uk = | ubi = 0 | ubr = 67 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.mairie-plouguiel.fr Ti-kêr] }} [[Restr:Plouguiel. Panneau d'agglomération.jpg|thumb|Priel. Panell ar Gêr]] '''Priel''' (distaget {{IPA|[pri'ɛl]}} er vro, {{IPA|[plø'jɛl]}} pelloc'h) zo ur gumun e [[Breizh]] e [[kanton Landreger]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]], war lez kleiz [[aber]] stêr [[Landreger]]. == Douaroniezh == Bevennet eo Priel gant an dour : ur mor (hini Breizh) ha div stêr (ar [[Gindi]] ha genoù ar [[Yeodi]] (rinier Landreger). * Gwelout ivez : [[Roc'h Velen|ar Roc'h Velen]]. [[Ar Vinic'hi]], [[Kamlez]], [[Landreger]], [[Perwenan]] ha [[Plougouskant]] eo ar c'humunioù amezek. == Dezougen == <gallery> Kerdeozer.jpg|Karrbont Kerdeozer bet savet gant [[Louis Harel de la Noë]]. </gallery> * War al [[Hent-houarn Landreger Lannuon|linenn hent-houarn Landreger Lannuon]] ([[1906]]- serret e [[1949]]) emañ Priel. == Anv == ''Ploeguyel'' ''c.'' [[1160]] (Dom Morice) ; ''Ploeguiel'', 1253 ha ''c.'' 1330 (Eskoptioù Breizh) ; ''Plogul'', ''Ploeguier'', ''Ployguiel'', ''Pluiguyel'', ''Ploeguielle'', ''Plueyguiel'', Pluoyguiel, ''Pluyguiuel'', 1330 (prosez santelezhadur [[sant Erwan]]) ; ''de Plebello ?'', 1371 (Dom Morice) ; ''Ploeguiell'' 1420 (Yann V) ; ''Ploeguiel'', 1426 ; ''Ploueguiel'' 1516 (diellevr Redon) ; ''Ploueguel'', 1592 (eskoptioù Breizh) ; ''Plonguel'', 1630 (Ao. Hardy)<ref>{{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus''. An Here. 1995</ref>. ;Gerdarzh Dont a ra eus an anv kozh ''Plougiel'' (alese an anv ofisiel gallek), deuet eus an anv [[Kiel (sant)|Kiel]], skrivet ''Chielus'' en ur ''Vita'' e 884 gant un diskibl da [[Paol Aorelian|Baol Aorelian]]<ref>{{fr}} Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification''. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992</ref>. == [[Ardamezouriezh]] == N'eus skoed-ardamez ebet evit ar poent. == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * E-pad ar [[Brezel bed kentañ|Brezel Bras]] e oa bet degemeret e Priel, e-tal kaeoù Landreger, unan eus kentañ bonioù dournijerezioù. E 2004 e oa bet savet ur monumant koun war lec'hienn ar Roc'h Du. * Mervel a reas 96 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,37 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="MG">{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/liste_des_noms.php?id=15189 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 31 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="MG" />. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ;[[Brezel Indez-Sina]] * Mervel a reas pemp soudard. ;[[Brezel Aljeria]] * Mervel a reas ur soudard e 1962 . == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Plouguiel. Bannière saint Goueno.jpg|"Zant Goueno, Pedet evidomp" Plouguiel. Bannière saint Laurent.jpg|"Zant Laurans, Pedet evidomp" </gallery> * Iliz katolik ''Itron Varia''. <gallery>Château de Kéralio - façade.JPG|Kastell Keralio </gallery> * Kastell Keralio, {{XVvet kantved}}, a c'haller gweladenniñ an diavaez anezhañ adalek miz Gouere betek miz Gwengolo. * Chapel ''Itron-Varia ar C'heloù Mat''. <gallery> Jardin du Kestellic à Plouguiel (22) - 03.jpg|Ar maner hag e liorzh. </gallery> * Liorzhoù ar plant arallvro e Maner Kestellig. <gallery> Aqueduc du Guindy (30572465987).jpg|An dourbont. Passerelle Saint-François2.jpg|An dreuzell. </gallery> * Dourbont ar [[Gindi]] bet savet adalek [[1610]] betek [[1623]]. * Treuzell Sant-Frañsez (dreist ar [[Gindi]]). <gallery> Monument aux morts de Plouguiel (22) - 01.jpg|Ar monumant. </gallery> * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=15189 Luc’hskeudenn ha kartenn-bost]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, anv ebet outi, ''Da vugale ar barrouz marvet er brezel 1914-1918''. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2500 |passo1=500 |passo2=100 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2022 |p1=1928 |p2=2017 |p3=2058 |p4=2022 |p5=2056 |p6=1858 |p7=2062 |p8=1802 |p9=2022 |mammenn=EBSSA }} ==Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Listenn ar vaered}} {{Dilennad |Deroù = 2020 |Penn = bremañ|Anv = Pierre Huonnic |Strollad = |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = miz Ebrel 2014 |Penn = 2020|Anv = Jean-Yves Nédélec |Strollad = |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = miz Meurzh 2008 |Penn = Ebrel 2014|Anv = Rolande Clochet |Strollad = |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = 1995 |Penn = miz Meurzh 2008|Anv = Michel Bataille |Strollad = |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = -- |Penn = 1995 |Anv = François Gégou |Strollad = [[PCF]] |Karg = }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == * [[Mabik Rémond]] ([[1835]]-[[1905]]) a oa ur skarzher-siminal ha livour kantreat e [[Ar Vinic'hi|Sant-Erwan]]. * [[Alexander Calder]] ([[1898]]-[[1976]]) a oa ur c'hizeller hag ul livour amerikan hag a chomas e [[Breizh]] ingal, adalek [[1931]]. Prenañ a reas ti ar Palud, er [[Roc'h Velen]], e Priel, e [[1957]]. * [[Yann Sohier]] ([[1901]]-[[1935]]), skolaer ha diazezer ar gelaouenn ''[[Ar Falz]]'' ([[1932]]), a bet o chom eno ; tad Mona Sohier, anavezet evel [[Mona Ozouf]], an hini eo. ===Tud bet ganet eno=== * Charles Trémel, [[Jarl Priel]] e anv-pluenn, skrivagner brezhonek ; anavezet mat eo abalamour d'e oberenn veur, da lâret eo teir levrenn: ''[[Va Zammig Buhez]]'', ''[[Va Buhez e Rusia]]'' hag ''Amañ hag ahont'' – e eñvorennoù, [[23 a viz Ebrel]] [[1885]]. ===Tud bet marvet eno=== * Jean-François-Marie Le Guen, [[Yann ar Gwenn]] pe "Dall-ar-Gwenn", ar gwerzour dall, [[29 a viz Kerzu]] [[1849]]. === Ardamezeg ar familhoù === {| |- |[[Restr:Arel-d.jpg|60px]] | :;Arel :Aotrounez Lesguiel :''Palefarzhet etre argant ha glazur''. |- |[[Restr:Arthur du Stang.jpg|60px]] | :;Artur :Aotrounez Keralio :''En glazur e greskenn en argant, heuliet gant teir rodig-kentr ivez en argant''. |- |[[Restr:De Keralio.gif|60px]] | :;de Keralio :Aotrounez Keralio :''En aour e leonparzh en sabel''. |} ==Gevelliñ== *{{Gevelliñ|Castèthnau de Manhoac|Okitania|Occitania|bloavezh=1999}} ==Liammoù diavaez== {{Commons|Category:Plouguiel}} == Levrlennadur== * {{fr}} Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 == Daveoù ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Treger]] [[Rummad:Priel]] [[Rummad:Yeodi]] soyknd31thf3m9vy3oufosdvs8qqsfc 0 26844 2189028 2185527 2026-04-25T13:29:51Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189028 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Épinal | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Epinal Centre Nuit.jpg | alc'hwez = Gwel eus ar [[Moselle (stêr)|Moselle]] diouzh an noz. | ardamezioù = Blason Épinal.svg | logo = | bro = | rannvro = [[Grand Est]] | departamant = [[Vosges (departamant)|Vosges]] <small>''([[prefeti]])''</small> | arondisamant = [[Arondisamant Épinal|Épinal]] <small>''([[pennlec'h]])''</small> | kanton = [[Pennlec'h]] kantonioù [[Kanton Épinal-1|Épinal-1]] hag [[Kanton Épinal-2|Épinal-2]] | etrekumuniezh = Communauté d'agglomération Épinal-Golbey | bro velestradurel = | cp = 88000 | maer = Michel Heinrich | amzer-gefridi = 2014-2020 | gorread = 59.24 | hedred = 6.4512 | ledred = 48.1744 | uk = | ubi = 315 | ubr = 492 | lec'hienn web = [http://www.epinal.fr epinal.fr] }} '''Épinal''' a zo ur gumun hag ur gêr eus [[Bro-C'hall]] e [[departamant gall]] ar [[Vosges]], er rannvro [[Grand Est]]. Pennlec'h an departamant eo. [[Skeudenn:Epinal Passerelle.jpg|left|thumb|200px]] {{clr|left}} ==Istor== ==Douaroniezh== ==Lec'hioù ha monumantoù== * Penniliz Sant-Moris == Touristerezh == Roet eo bet al label [[Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor]] dezhi. == Emdroadur ar boblañs == <timeline> ImageSize = width:250 height:200 PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = justify Colors = id:gray1 value:gray(0.9) DateFormat = yyyy Period = from:1960 till:2010 ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960 PlotData = bar:54000 color:gray1 width:1 from:start till:end bar:36000 color:gray1 from:start till:end bar:18000 color:gray1 from:start till:end bar:0 color:gray1 LineData = layer:front points:(48,125)(84,136) color:blue width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 33315 84,136)(100,145) color:blue width:2 #1975: 39604 points:(100,145)(128,139) color:blue width:2 #1982: 37818 points:(128,139)(160,136) color:blue width:2 #1990: 36732 points:(160,136)(196,133) color:blue width:2 #1999: 35794 </timeline> <ref>[[EBSSA]]</ref> == Melestradurezh == ==Skol-veur== == Tud ar gumun== *[[Émile Durkheim]] (1858-1917), sokiologour ganet e Épinal *[[Philippe Séguin]] (1943-2010), politikour, maer Épinal *[[Ségolène Royal]] (1953), graet he studioù eil-derez e Charmes, araok mont da lise Saint-Joseph Épinal e 1968 == Gevelliñ == Gevellet eo Épinal gant : * {{Gevelliñ|Loughborough|Bro-Saoz|England|bloaz=1956}}, borough Charnwood<ref>[http://www.petit-patrimoine.com/fiche-petit-patrimoine.php?id_pp=88160_7 Kloc'h Loughborough]</ref> * {{Gevelliñ|Schwäbisch Hall|Alamagn|Germany|bloaz=1964}}, land [[Baden-Württemberg]] * {{Gevelliñ|Bitola|Makedonia|Macedonia|bloaz=1968}} * {{Gevelliñ|Gembloux|Belgia|Belgium|bloaz=1974}}, [[proviñs Namur]] * {{Gevelliñ|La Crosse (Wisconsin) |SUA|USA|bloaz=1986}}, stad [[Wisconsin]]<ref>[http://www.petit-patrimoine.com/fiche-petit-patrimoine.php?id_pp=88160_16 gevelliñ La Crosse]</ref> ; * {{Gevelliñ|Chieri|Italia|Italy|bloaz=1999}}, [[proviñs Torino]] * {{Gevelliñ|Nový Jičín|Republik Tchek|Czech Republic|bloaz=2008}} == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == <references /> [[Rummad:Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall|Epinal]] [[Rummad:Kumunioù Vosges|Epinal]] ihl7w87g80rr3nylvvpglg4xj80usoy 0 27012 2188742 2185325 2026-04-25T11:59:21Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188742 wikitext text/x-wiki {{adkas|Montpellier}} {{droukveskañ|Montpelier}} <HR noShade> {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Montpelhièr | anvYezh = Montpelhièr | Yezh = okitanek | anvOfisiel = Montpellier | skeudenn = {{#property:P18}} | alc'hwez = | ardamezioù = Blason ville fr Montpellier.svg | logo = | bro = {{Okitania}}<br />[[Montpelhierenc]] (kêrbenn) | rannvro = [[Languedoc-Roussillon]] | departamant = [[Hérault (departamant)|Erau]] ([[prefeti]]) | arondisamant = [[Arondisamant Montpelhièr|Montpelhièr]] ([[pennlec'h]]) | kanton = [[Pennlec'h]] dek kanton | etrekumuniezh = Montpellier Agglomération | bro velestradurel = | insee = 34172 | cp = 34000, 34070, 34080, 34090 | maer = Michaël Delafosse | amzer-gefridi = [[2020]] - [[2026]] | poblañs = {{PoblansKumun|34|172}} | deiziad-poblañs = {{PoblansKumun|34|deiziad}} | gorread = 56.88 | hedred = 3.87722222222222 | ledred = 43.6119444444444 | uk = 27 | ubi = 8 | ubr = 119 | lec'hienn web = [http://www.montpellier.fr/ montpellier.fr] }} '''Montpelhièr''' eo anv pennlec'h [[departamant gall]] an [[Hérault (departamant)|Hérault]], e kreisteiz ar vro. ''Montpellier'' eo e anv e [[galleg]]. == Istor == === {{XXvet kantved}} === == Monumantoù ha traoù heverk == === Ilizoù katolik Montpellier === <gallery mode="packed" heights="150px"> Montpellier Cathedrale.jpg|Talbenn [[Iliz-veur Saint-Pierre Montpellier]] Cloitre medecine.JPG|Porzh-enor Skol-veur ar Medisinerezh <small>(kloastr kozh manati Sant-Benead)</small> Montpellier - Saint Pierre.jpg| Iliz-veur Saint-Pierre gwelet diwar lein an toennoù </gallery> == Armerzh == Montpellier he deus lies obererezh armerzhel. Ur gêr vodern eo. He industriezh a zo douget d'an [[trede gennad]] : teknologiezh ar c'helaouiñ hag ar c'hehentiñ (TKK), liesvedia, bevdeknologiezh, apotikerezh. Sez Kambr kenwerzh hag industriezh Montpellier eo. Merañ a ra hennezh aerborzh ar gêr, an "Eurogare", Skol-Uhel ar C'henwerzh, ar CFA kenwerzh ha dasparzh hag hini letierezh ha pretierezh. Gant 1000 goprad eo [[IBM]] unan eus implijerien prevez kentañ ar gêr. Sez Kambr kenwerzh hag industriezh rannvro [[Languedoc-Roussillon]] eo ivez. == Douaroniezh == == Emdroadur ar boblañs == == Melestradurezh == == Tud == * [[sant Rok]] * ar [[Gipsy Kings]] ===Tud ganet eno=== ===Tud marvet eno=== *[[2014]] : [[Manitas de Plata]], gitarour flamenko == Gevelliñ == [[Restr:Panneau indicateur villes jumelles avec montpellier.jpg|thumb|upright=1.2|Pannel nepell eus Ofis an Douristed Montpellier, war reper Charles De Gaulle]] * [[Louisville]], [[Kentucky]], {{SUA}} ([[1955]]) * [[Heidelberg]], [[Baden-Württemberg]], {{Alamagn}} ([[1961]] ; ledanet eo bet ar darempredoù gant kêr [[Bautzen|Vautzen]], paeronet gant Heidelberg abaoe [[1990]].) * [[Barselona]], {{Katalonia}} ([[1963]]) * [[Chengdu]], [[Sichuan]], {{Republik Pobl Sina}} ([[1981]]) * [[Tiberias]], [[Galilea]], {{Israel}} ([[1983]]) * [[Fes]], {{Maroko}} ([[2003]]) * [[Tlemcen]], {{Aljeria}} ([[2009]]) == Liammoù diavaez == {{Commons|Montpellier}} == Dave ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kêrioù Okitania]] [[Rummad:Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall]] [[Rummad:Kumunioù Hérault]] [[Rummad:Montpellier]] mfit7hgwa031v2sfp3yajt9c3bv22c8 0 27433 2188955 2185083 2026-04-25T13:27:17Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188955 wikitext text/x-wiki {{Labour zo}} {{Infobox kumunioù Italia | anv = Cremona | anvYezh = Cremona | Yezh = italianek | anvYezh2 = Cremùna | Yezh2 = lombardek | skeudenn = Cremona Duomo.jpg | alc'hwez = An iliz-veur | ardamezioù = Cremona-Stemma.svg | banniel = | rannvro = Lombardia | proviñs = Proviñs Cremona | maer = Gianluca Galimberti | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2019]] | poblañs = 71184 | deiz-pob = 31-12-2013 | gorread = 70.49 | hedred = 10.03333 | ledred = 45.13333 | uhelder = 45 }} '''Cremona''' zo ur gêr en [[Italia]] ha kêr-benn [[proviñs Cremona]] e [[Lombardia]], e traoñienn ar [[Po]]. Brudet eo evel kêr ar [[biolin|violin]] hag al [[ludaouerezh|ludaouer]] [[Antonio Stradivari]] (e-tro [[1644]] – [[1737]]). == Tud ganet e Cremona == * [[Liutprand Cremona]], eskob hag istorour eus an {{Xvet kantved}} * Kalz a livourien, en o zouez [[Galeazzo Campi]] hag e vibien : [[Giulio Campi]], [[Antonio Campi]] ha [[Vincenzo Campi]], hag al livourezed [[Sofonisba Anguissola]] ha [[Lucia Anguissola]]. * [[Claudio Monteverdi]], ganet en [[1567]], sonaozour * [[Gaspare Aselli]],ganet en v. [[1581]], surjian * [[Pietro Giovanni Guarneri]], ganet en [[1655]], ludaouer * [[Giuseppe Giovanni Guarneri]], ganet en [[1666]], ludaouer * [[Pietro Guarneri]], ganet en [[1695]], ludaouer * [[Guarnerius del Gesù]], ganet en [[1698]], ludaouer * [[Giuseppe Sigismondo Ala Ponzone]], ganet en [[1761]], amprevanoniour * [[Amilcare Ponchielli]], ganet en [[1834]], sonaozour * [[Ugo Tognazzi]], ganet en [[1922]], aktour === Kumunioù stok === [[Bonemerse]], [[Castelverde]], [[Castelvetro Piacentino]] (PC), [[Gadesco-Pieve Delmona]], [[Gerre de' Caprioli]], [[Malagnino]], [[Monticelli d'Ongina]] (PC), [[Persico Dosimo]], [[Sesto ed Uniti]], [[Spinadesco]], [[Stagno Lombardo]] == Levrlennadur == * [[Herbert le Porrier]]. ''Le luthier de Crémone''. Pariz : dtitions du Seuil, 2004 {{ISBN|978-2-02-065402-9}} == Liamm diavaez == {{commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20201209023933/https://www.comune.cremona.it/ Lec'hienn ar gumun] . [[Rummad:Cremona]] [[Rummad:Kêrioù Lombardia]] {{Kumunioù Proviñs Cremona}} 0u86anpiw5sdrfaak1do8blbjvhit8p 0 27697 2189024 2185512 2026-04-25T13:29:45Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189024 wikitext text/x-wiki '''Volos''' (Βόλος e [[gresianeg]]), gwechall '''Iolkos''' (en [[Hellaz]] kozh), a zo ur gêr hag ur porzh-mor e [[Gres]], e [[Tessalia]], war aod ar [[Pleg-mor pagasetik] (Παγασητικός κόλπος, Pagasitikós kólpos, e gresianeg), e-harz ar menez [[Pelion]]. Pennlec'h [[Magnesia]], unan eus pevar departamant rannvro [[Tessalia]] eo. == Mojenn == [[Iolkos]] e oa an anv kozh. Ac'haleno eo ez eas [[Jason]] hag e [[Argonaoted]] da gerc'hat ar [[maoutken aour]]. == Istor == Eno e voe c'hoariet darn eus an abadennoù mell-droad e-kerzh [[C'hoarioù Olimpek]] [[2004]]. == Kêrioù dimezet ganti == *{{gevelliñ|Ar Mañs|Bro-C'hall|France}} *{{gevelliñ|Rostov-an-Don|Rusia|Russia}} *{{gevelliñ|Pleven (Bulgaria)|Bulgaria|Bulgaria|kêr=Pleven}} *{{gevelliñ|Smederevo|Serbia|Serbia}} == Tud ganet enni == * [[Giorgio de Chirico]], al livour gresian hag italian; * [[Vangelis]], ar sonaozour. [[Rummad:Kêrioù Gres]] [[Rummad:Kumunioù Gres]] 0zcwb2eyccetmudfkrxcrtekdarbg7u 0 27782 2188770 2185359 2026-04-25T12:00:02Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188770 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} {{Databox}} '''Padova''' (e [[veneteg]]: '''Pàdoa''') a zo ur gêr ag [[Italia]], kêr-benn [[proviñs Padova]], e rannvro [[Veneto]]. == Tud == Brudet eo ar sant a reer [[sant Anton Padova]] anezhañ. ==Monumantoù== * [[Chapel ar Scrovegni]] == Liamm diavaez == * [http://www.comune.padova.it Lec'hienn kumun Padova]. {{Kumunioù Proviñs Padova}} [[Rummad:Padova]] [[Rummad:Kêrioù Veneto]] j65tfopdddv1oh373tuqe6st9vz4f0o 0 27909 2188884 2185484 2026-04-25T12:03:09Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188884 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Tredraezh-Lokemo | anvOfisiel = ''Trédrez-Locquémeau'' | skeudenn = ENCLOS PAROISSIAL DE TREDREZ.jpg | alc'hwez = Iliz katolik ''Itron-Varia'' Dredraezh. | ardamezioù = | bro = [[Treger]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Lannuon|Lannuon]] | etrekumuniezh = [[Lannuon-Treger Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Treger ha Goueloù]] | kanton = [[Kanton Plistin|Plistin]] | cp = 22300 | maer = Joël Le Jeune | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2026]] | gorread = 10.65 | hedred = -3.56444444444 | ledred = 48.6986111111 | uk = 108 | ubi = 0 | ubr = 120 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.tredrez-locquemeau.fr Ti-kêr] }} [[Restr:Chemin_côtier_Trédrez.jpg|thumb|250px|An tornaod e Tredraezh]] '''Tredraezh-Lokemo''' zo ur gumun e [[Breizh]], e [[Bro-Dreger]] hag e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == Emañ Tredraezh-Lokemo war genoù al Leger, war Mor Breizh. Kumunioù amezek : [[Plouilio]] ha [[Lokmikael-an-Traezh|Lomikael]]. == Anv == B. Tanguy : ''Par. de Tresdretz'', ''Tresdreyt'', ''Treydretz'', 1330; ''ecl. de Tre(r)ez'', c. 1330; ''Tredrez'', fin XIV^vet; ''Trefdraez'', ''Tredraez'', 1426; ''Tredrez'', 1444, 1461; ''Trefdrez'', 1481 E. Vallerie : ''Traderz, Tresdretz, Tresdreyt, Treydretz, Tresdreiz'', 1330; ''Trefdrez'', ''Tredraez'' 1426; ''Tredrez'', 1516; ''Tredrès'', 1779 diouzh ''Tref + Traezh'' == Ardamezioù == == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 53 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,04 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=19487 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas c'hwezek den a varvas abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Tredraezh-Lokemo - Karn Roskoualc'h 05.JPG|Karn Roskoualc'h Tredraezh-Lokemo - Iliz Sant-Kemo 01.jpg|Iliz ''Sant Kemo'' Lokemo. Tredraezh-Lokemo - Kastell Koad-Tredraezh.jpg|Kastell Koad-Tredraezh </gallery> Ar monumantoù da heul zo Monumantoù istorel : *Karn Roskoualc'h war un daol-vaen *Iliz katolik Tredraezh, gouestlet d’an ''Itron-Varia''. <gallery> ENCLOS PAROISSIAL DE TREDREZ 2.jpg| Trédrez-Locquémeau (22) Église de Trédrez 05.JPG|Karnel. Trédrez-Locquémeau (22) Église de Trédrez 13.JPG| Trédrez-Locquémeau (22) Église de Trédrez 06.JPG| </gallery> *Iliz katolik Lokemo, eus ar {{XVIvet kantved}}, gouestlet da ''Sant [[Kemo]]''. *Kastell Koad-Tredraezh, eus ar {{XVIvet kantved}}. <gallery> Coat-Trédrez. La Messelière.gif|Tresadenn La Messelière. 1941. Tredraezh-Lokemo - Kastell Koad-Tredraezh.jpg|</gallery> *daou galvar. *Gwenodenn ar Valtouterien <gallery>Trédrez-Locquémeau. Sentier du Dourven 1.gif|War beg an Dourven, war zu ar mor</gallery>. * Monumant ar re varv e-tal an ti-kêr, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=19487 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1500 |passo1=200 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=878 |p2=916 |p3=932 |p4=1069 |p5=1155 |p6=1250 |p7=1392 |p8=1441 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == *[[Jean Conan]], skrivagner. *[[Erwan Durant]], beleg, skrivagner brezhonek, ezel eus [[Emgleo ar Skrivagnerien]]. *[[Jules Gros]], yezhoniour. <gallery>Trédrez-Locquemeau. Plaque Jules Gros.jpg|Plakenn e-kichen an ti-kêr.</gallery> == Brezhoneg== * D'ar 25 a viz Gouere [[2006]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. * D'ar 15 a viz Meurzh [[2007]] e oa bet roet d'ar gumun al label [[Ya d'ar brezhoneg]] live 2. == Krennlavar == *''Etre Pempoull ha Lokemo'' / ''Emañ gwele an Anko(ù)''. == Levrlennadur == * {{fr}}Régis de Saint-Jouan : ''Dictionnaire des communes du département des Côtes d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie''. Conseil Général des Côtes d'Armor 1990 * {{fr}}Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification''. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992 * {{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus''. An Here. 1995 == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Trédrez-Locquémeau}} * {{fr}}[http://archives.cotesdarmor.fr/asp/inventaire/tredrez-locquemeau/Geoviewer/Data/html/IA22002704.html Inventaire général] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Treger]] c8yqj5dg5ohqmcitl1g3kwau6lxsw5d 0 27911 2188889 2185489 2026-04-25T12:03:16Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188889 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Tremael | anvOfisiel = ''Trémel'' | skeudenn = Bourg Trémel vers 1920.jpg | alc'hwez = Ar bourk war-dro 1920. | ardamezioù = Blason ville fr Trémel (Côtes-d'Armor).svg | bro = [[Treger]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Lannuon|Lannuon]] | etrekumuniezh = [[Lannuon-Treger Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Treger ha Goueloù]] | kanton = [[Kanton Plistin|Plistin]] | cp = 22310 | maer = Cécile Auriac | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 11.93 | hedred = -3.61027777778 | ledred = 48.6038888889 | uk = 128 | ubi = 25 | ubr = 155 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.tremel.bzh Ti-kêr] }} '''Tremael''' (distaget: {{IPA|[treˈmɛːl]}}) zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Bro-Dreger]] e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == * War lez ar stêr [[Yar (stêr)|Yar]] emañ Tremael. * Kumunioù amezek : [[Plistin]], [[Plufur]], [[Plounerin]], [[Plegad-Moezan]], [[Plouigno]], [[Plegad-Gwerann]]. == Anv == B. Tanguy : '''Tremel''', 1371, 1427<ref>{{fr}}Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor''. Chasse-Marée. Ar Men. 1992</ref>. == Ardamezioù == ''Palefarzhet; ouzh 1 ha 4 glazur karget gant ur greskenn en aour; ouzh 2 ha 3 en aour karget gant ur wezenn en glazur''<ref>{{fr}}Michel Froger & Michel Pressensé : ''Armorial des communes des Côtes d'Armor et Ille et Vilaine.'' 2008</ref>. Ardamezioù familh Tremael (XIV) == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 39 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,81 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=18387 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas c'hwezek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel, hervez monumant ar re varv<ref name="memorialgenweb.org"/>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas daou soudard. == Monumantoù ha traoù heverk == === Henamzer === * Peulvanioù : Kerginiou, Trebriand. * Moudennoù : Porzh ar Saoz, Kerivon. === Savadurioù relijiel === <gallery> Église Notre-Dame de la Merci de Trémel 01.JPG Trémel. Eglise-130409-a.jpg| Trémel. Eglise. Calvaire.jpg| Trémel. Eglise. Saints du porche. 32.jpg| Trémel. Eglise. Saints du porche. 33.jpg| </gallery> * Iliz katolik ''Itron-Varia Drugarez'' (1598 - digor XVII). Devet e voe an iliz gant [[ar Re Unanet]] d'an 3 Gouere 1590. Enrollet e voe war roll ar monumantoù istorel d'an 12 a viz Kerzu 1910. Distrujet e oa bet gant an tan er bloaz 2016<ref>{{fr}}[https://www.youtube.com/watch?v=CBdJFLiDk6I video]</ref>. * Chapel ''Sant Maoris''. * Kalvar ar vered. * Presbital kozh. === Manerioù ha kestell === <gallery> Trémel - Château de Kermarzit - AD22 - 16FI6626.jpg|Maner Kerverzid Château de Kermerzit 02.JPG|Ar c'houldri. </gallery> * Maner Kerverzid hag e gouldri. <gallery> Trémel - Château de Trébriand - AD22 - 16FI6630.jpg|Maner Trebriand. </gallery> * Maner Trebriand. * Maner Kerdudavel. * Maner Kersenant. * Maner Koad Tromarc'h. === Monumant ar re varv === == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=600 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=481 |p2=508 |p3=465 |p4=446 |p5=403 |p6=393 |p7=397 |p8=431 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == ===Tub bet ganet eno=== * [[Guillaume Ricou]], ganet d'ar 17 a viz C'hwevrer 1778, pastor ha skrivagner brezhonek, troet gantañ mojennoù [[Aisopos]] (1828), hag ar [[Bibl]], [[27 a viz Eost]] [[1845]], gant an tad Jenkins, eus ''Baptist missionary society''. ===Tub bet marvet eno=== * [[Gwilh ar C'hoad]], pastor ha skrivagner brezhonek, [[1añ Meurzh|1{{añ}} a viz Meurzh]] [[1914]]. (Regis de Saint-Jouan e lavar : 5 Meurzh 1848) == Levrioù talvoudus == * {{fr}}Régis de Saint-Jouan : ''Dictionnaire des communes. Département des Côtes d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie''. Conseil Général des Côtes d'Armor. Saint-Brieuc. 1990. == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Trémel}} * {{fr}}[http://www.tremel.bzh/ Lec'hienn ar gumun] * {{fr}}[http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087&CommuneId=85897 Tremael en Institut géographique national] * {{fr}}[http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=22366-COM Tremael en EBSSA] * {{br}}[http://www.infobretagne.com/tremel.htm infobretagne.com] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Treger]] g1rqyuaff2emfvb40js8g76im5ksw4h 0 28082 2189035 2188449 2026-04-25T16:37:57Z Kontributor 2K 75668 ardamez @original 2189035 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Sant-Ke-Porzh-Olued | anvOfisiel = Saint-Quay-Portrieux | skeudenn = Saint-Quay-Portrieux 2008 PD 02.JPG | alc'hwez = An aod e Sant-Ke. | ardamezioù = CoA_fr_SQP.svg | bro = [[Bro-Sant-Brieg]] ([[Goueloù]]) | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Brieg|Sant-Brieg]] | etrekumuniezh = [[Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Sant-Brieg]] | kanton = [[Kanton Staol|Staol]] <small>(betek 2015)</small> <br /> [[Kanton Plouha|Plouha]] <small>(abaoe 2015)</small> | maer = Thierry Simelière<ref>{{fr}}[http://elections.ouest-france.fr/elections-municipales-2014/cotes-d-armor/22410-saint-quay-portrieux.html Ouest-France]</ref> | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2026]] | hedred = -2.82777777778 | ledred = 48.6475 | gorread = 3.87 | uk = 20 | ubi = 0 | ubr = 74 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.mairie-saintquayportrieux.fr/ Ti-kêr] }} '''Sant-Ke-Porzh-Olued''' zo ur [[kumun c'hall|gumun]] e [[Breizh]] e [[Bro-Oueloù]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == <gallery mode="packed" heights="100px" style="margin-top:15px;"> Saint-Quay-Portrieux ile de la Comtesse, island, France.JPG|Enez ar Gontez. Saint-Quay-Portrieux_-_Phare-de-l'ile-Harbour,_6844.jpg|Enez Harbour. </gallery> * Div enezenn a reier a weler eus an aod : Enez ar Gontez hag an Enez Harbour. == Anv == === Stummoù skrivet === * Régis de Saint-Jouan ː '''ecclesia Sancti Coledoci cum cimiterio et dominio''', 1181; '''Sanctus Kequoledocus''', 1278; '''S. Ké''', XIVvet; '''S. Qué''', 1516 * Bernard Tanguy ː '''Eccl. S. Scophili''', 1138; '''eccl. Cophili desuper mare''', 1158; '''eccl. Kecoledoci''', 1163; '''eccl. S. Coledoci''', 1181; '''eccl. S. Kecoledoci''', 1197; '''S. Ke''', 1237, 1240; par '''S. Ghe''', 1270; '''Portus Orieut in par. Kequoledoci''', 1278; '''S. Quequelodeco''', 1280; '''S. Queocus''', 1308; '''S. Ke''', war dro 1330; '''Saint Qué''', 1516, '''Saint-Quay-Portrieux''', 1921. * Erwan Vallerie ː '''Sancti Kecoledoci''', 1197; '''Parrochia Sacti Gu'''e, 1270; '''Portum Orieut in Parrochia Sacti Kequoledoci''', 1273; '''Sanctus Ke''', XIVvet; '''Port Oriot''', 1370; '''Sancto Que''', 1371; '''Sancto Ke''', 1516; '''Saint Que''', 1709 === Gerdarzh === * '''Scofili''' ː anv ur sant, bet 'skarzhet' gant sant Ke. * '''Kecoledoci''' ː (sant) Ke ha ''Colodoc, Coledoc, Colezoc'', ar muiañ karet. * '''Portus Orieut''' ː porzh, hag anv den, ''Orieldis'', beskontez Dinan, gwreg beskont Jaffrez<ref>{{fr}}Bernard Tanguy, p. 307-308</ref>. === Anv roet d'an dud === * ''Quinocéen(s)'' e vez graet e galleg eus tud Sant-Ke-Porzh-Olued == Ardamezioù == ''En aour e lestr en gul, e gouelioù en sabel, war ur mor en glazur; e gab en glazur karget gant ur gammell en aour, hebiaet gant c'hwec'h ginerminig en argant, 2 , 1 a bep tu.'' == Istor == * En [[eskopti Dol]] edo parrez Sant-Ke betek [[krouidigezh an departamantoù]]. === XVIII^vet kantved === * 1719 ː eus miz Gwengolo betek miz Du, tost ur c'hant a dud a zo marvet abalamour ur c'hleñved-red a red-korf. * 5 Meurzh 1795 ː emgann etre 1000 chouan ha roueeler, staliet er maner la Ville-Mario, ha republikaned garnizon Pontrev kaset gant kabiten Redouté. Strewiet pe paket eo bet ar chouaned. === XIX^vet kantved === * 18 Mezheven 1821 ː aotreet eo seurezed ''Saint-Louis de Gonzagues'' d'en em staliañ e Sant-Ke, gant eskob Sant-Brieg. * 17 Genver 1827 ː aotre ar Roue a zo roet d'ar seurezed, pe ''Itronezed Kalonoù Sakr Jezuz ha Mari'', da ober skol. * Iñ Eost 1882 ː Deiz e interamant (ǃ), Ao. eskob David en-dije em ziskouezet d'un itron a vro Saoz, en ostaliri kouronkoù, er c'hambr e-lec'h ma oa bet e-unan a-raok<ref{{fr}}Régis de Saint-Jouan, notenn 1, p. 711</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 84 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 2,67% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=24984 Monumant ar re varv 1914-1918 - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * D'ar 5 a viz Ebrel 1943, 19 den yaouank en em dennas war ar vag ''Vicking'' da gaout ar re FFL, e bro Saoz. Tapet e voent gant an [[Wehrmacht|Alamaned]] e-kichen [[Jerzenez]], ha forbannet<ref>{{fr}}Régis de Saint-Jouan, p. 712</ref>. * D'an [[29 Mae|29 a viz Mae]] [[1943]] e kouezhas un nijerez ''[[B-17]]F-75-BO'' (marilhet 42-29878 ha kodet LF-G) eus [[aerlu]] [[SUA]] (''[[United States Army Air Forces]]'') er mor nepell eus Sant-Ke-Porzh-Olued ; eizh nijour a voe tapet gant an [[Alamagn|Alamaned]], an daou all a zeuas a-benn da achap<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Cotes%20Armor/pertes_usaaf_cotes_armor.html Kolloù an USAAF]</ref>. * D'an [[31 Kerzu|31 a viz Kerzu]] [[1943]] e kouezhas un nijerez [[Messerschmitt Bf 109]] G-6 eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') e Sant-Ke-Porzh-Olued ; gloazet e voe he nijour<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Cotes%20Armor/pertes_luftwaffe_cotes_arm.html Kolloù al Luftwaffe]</ref>. * Mervel a reas 71 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=55546 Monumant ar re varv 1939-1945 - Memorial Genweb]</ref>. == Brezhoneg == * 24,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 398</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=3402 |passo1=500 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |p1=3402 |p2=3105 |p3=3123 |p4=2977 |p5=3018 |p6=3114 |p7=3091 |p8=3052 |p9=2995 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == * [[Joseph Alexandre Ruellan]] (1864 - 1931), livour. === Ardamezeg ar familhoù === {| |[[Restr:Acigne-d.jpg|80px]] |style="padding-left:20px;"|'''d'Acigné'''<br>Aotrounez la Villemario<br>''En erminoù e dreustell zivouedet en gul karget gant teir flourdilizenn en aour'' *Sturienn : ''Neque terrent monstra''<ref name="PPC">{{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. 1890.</ref> |- |style="padding-top:10px;"|[[Restr:Berthou_des_Fontaines.gif|80px]]<br> |style="padding-left:20px;"|'''Berthou''' Aotrounez ar Feunteunioù<br>''En aour e sparfell en sabel, e benn ouzh kleiz, ur skourrig geotet en e bav dehoù, heuliet gant teir rodig-kentr en sabel''.<ref name="PPC" /> |} == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery mode="packed" heights="200px" style="margin-top:15px;"> St_Quay_Sémaphore.jpg|An arouezva. Saint-Quay-Portrieux - Église - AD22 - 16FI5766.jpg|An iliz katolik. </gallery> * An arouezva. * Iliz katolik ''Sant Ke''. * Milin-avel Sant-Mikael. * Monumant foran ar re varv (1914-1918) ouzh moger an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=24984 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant foran ar re varv (1939-1945), luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=55546 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant relijiel ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=80706 Memorial Genweb]</ref>. == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Saint-Quay-Portrieux}} * {{br}}[https://web.archive.org/web/20160308075807/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22325 Sant-Ke war lec'hienn Geobreizh] == Gevelliñ == == Levrlennadur == * {{fr}}Hervé Abalain : ''Les noms de lieux bretons''. Les Universels Gisserot. 2000 * {{fr}}René Couffon : ''Recherches sur les églises primitives''. Société d'Emulation des Côtes-du-Nord. Bulletins & Mémoires. Tome LXXV. 1945-1946 * {{fr}}Gilbert H. Doble ː ''The Saints of Cornwall. Part Three. Saints of the Fal.'' Holywell Press, Oxford. 1964 * {{fr}}Michel Froger & Michel Pressensé : ''Armorial des communes des Côtes-d'Armor & Ille-et-Vilaine''. 2008 * {{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 * {{fr}}Régis de Saint-Jouan : ''Dictionnaire des communes. Département des Côtes-d'Armor. Eléments d'histoire et d'archéologie''. Conseil Général des Côtes d'Armor. Saint-Brieuc. 1990 * {{fr}}Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor''. Chasse-Marée. ArMen. 1992 * {{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Bro Sant-Brieg]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Oueloù]] [[Rummad:Parrezioù ezklozet Eskopti Dol]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] db9ktsjnzxicige78tj5hqrt7010qni 0 28085 2188796 2185387 2026-04-25T12:00:42Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188796 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Plourivoù | anvOfisiel = ''Plourivo'' | skeudenn = Traou-Nez-Manoir-Maison de l'estuaire.jpg | alc'hwez = Maner Traou-Nez | ardamezioù = | bro = [[Bro-Sant-Brieg]] ([[Goueloù]]) | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Brieg|Sant-Brieg]] | kanton = [[Kanton Pempoull|Pempoull]] | etrekumuniezh = [[Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Treger ha Goueloù]] | maer = Véronique Cadudal | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 28.35 | hedred = -3.0716666667 | ledred = 48.744722222 | uk = | ubi = 1 | ubr = 100 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.plourivo.fr/ Ti-kêr] }} '''Plourivoù''' ({{LFE|[pluˈriˑu]}}) zo ur gumun e [[Breizh]] e [[Bro-Oueloù]], e [[kanton Pempoull]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == * Termenet eo dreist-holl gant e uhelder bras a-walc'h e-keñver [[Pempoull|Bempoull]], e daou dakad kêriekaet pennañ (ar bourk ha Penc'hoad), e div draoñienn gant ar stêrioù [[Leñv]], er su, hag aber an [[Trev (stêr)|Trev]] (lez dehoù), ha gant ar c'hoadeier ''Penc'hoad-Lanserv'' a 600 [[hektar]]ad perc'hennet gant [[Mirerezh an arvor]]. == Dezougen == <gallery mode="packed"heights="100px"> 73597-LANCERF-04112007.jpg|Un tren oc'h erruout e Lanserv. Gare-Lancerf-Halte-ancien BV.jpg|Ti-gar Lanserv. Halte-Frynaudour.jpg|Arsav Frinaudour. Halte-Traou-Nez-Vapeur-Trieux-141TD740-1.jpg|Un tren en arsav Traou-Nez. </gallery> * Al [[Hent-houarn Pempoull Gwengamp|linenn hent-houarn etre Pempoull ha Gwengamp]] a dremen a-hed aber an Trev dre ar gumun. Gellout a reer mont gant an tren adalek tri arsav er gumun: [[Frinaoudour]], [[Traou-Nez]] ha [[Lanserv]]. == Anv == === Stummoù skrivet === * Erwan Vallerie (1995) ː ''Plerivou'', 1198 ; ''Plerinou'', 1198 ; ''Plorivou'', ''de Plorivo'', 1220 ; ''Plourivou'', 1228 ; ''Ploirivou'', 1230; ''Ploerivou'', 1253 ; ''de Plorivo'', 1257 ; ''Plorivou'', ''Plourivou'', 1266 ; ''Plerivou'', 1287 ; ''Plurino'', 1401 ; ''Plourinou'', 1403 ; ''Plurinou'', 1405 ; ''Plurivo'', 1420 ; ''Pleurivou'' , 1516 ; ''Plourivou'', 1592 ; ''Plouriuau'', 1630 ; ''Plourinan'', 1654 ; ''Plourivoux'', 1731. == Istor == === {{Xvet kantved}} === <gallery mode="packed" heights="220px"> Bataille du Trieux.JPG|E Plourivoù e voe trec'h [[Alan II, dug Breizh|Alan Varvek]] war ar [[Vikinged]] e [[936]]. </gallery> ==={{XXvet kantved}}=== *[[Gwilhoù Sezneg|Afer Sezneg]]. ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 88 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,82% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="MG">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=9605 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; pevar milour eus ar gumun a varvas pe a yeas diwar wel e [[Belgia]] e penn kentañ ar brezel e miz Eost 1914, unan a yeas diwar wel en [[Arsimont]] d’an [[21 a viz Eost]] [[1914]], soudard en [[71vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|71vet Rujumant Troadegiezh]] e oa<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6175968 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, unan all a yeas diwar wel en [[Ham-sur-Sambre]] d’an [[22 a viz Eost|22]], soudard en [[48vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|48vet Rujumant Troadegiezh]] e oa<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6367828 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, lazhet e voe ur c’habiten eus an [[102vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|102vet Rujumant Troadegiezh]] en [[Ethe]] d’an [[22 a viz Eost|22]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5849949 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref> hag ur soudard eus an [[19vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|19vet Rujumant Troadegiezh]] e [[Maissin]] d'an 22 ivez<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6175962 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas seitek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="MG" />. === Brezelioù didrevadennañ === ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas ur c’harter-mestr kanolier eus ar gumun d’an [[2 a viz C'hwevrer]] [[1950]] e [[My Lac Thanh]] e [[Kochinsina]] er [[Viêtnam]] <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=1138911 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref> hag ur milour all. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur soudard eus ar gumun d'an [[11 a viz Mae]] [[1957]] en [[Ain Kechera]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=3541099 Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery mode="packed" heights="180px"> Croix_médiévales_de_Plourivo.jpg|Ar c'hroazioù. Plourivo. Château du Bourg-Blanc - AD22 - 16FI4448.jpg|Ar c'hastell. Église Saint-Pierre de Plourivo.jpg|An iliz katolik. </gallery> * Kroazioù eus ar [[Grennamzer]] uhel, straed [[Alan Varvek]]. * Kastell ar Vourc'h-Wenn. * Iliz katolik ''Sant Pêr''. * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=9605&dpt=22 Memorial Genweb]</ref>. ==Emdroadur ar boblañs abaoe 1962== {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2500 |passo1=500 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2020 |p1=1891 |p2=1869 |p3=1933 |p4=1927 |p5=1932 |p6=1973 |p7=2106 |p8=2218 |p9=2262 |mammenn=EBSSA }} == Brezhoneg == *D'an 9 a viz Du [[2015]] e oa bet votet emezelañ d'ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. *D'an 28 a viz Meurzh [[2019]] e oa bet roet d'ar gumun al label a live 1 eus ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]]. == Tud == *[[Marsel Kachin]] a oa ur [[politiker]] [[breizh]]at, rener ar gazetenn [[Komunouriezh|gomunour]] ''L'Humanité'' e-pad un hanter-kantved, dilennet d'ar [[Bodadenn Vroadel (Frañs)|Vodadeg Vroadel c'hall]], [[20 a viz Gwengolo]] [[1869]]. E vamm a oa eus Plourivoù hag un ti en doa an aotrou Kachin e Lanserv. ===Tud bet ganet eno=== * [[Yann Frañsez ar Pon]], den-a-iliz bet savet gerioù [[Kantikoù da Sant Erwan|Kantik Sant Erwan]] gantañ, [[24 a viz Gouere]] [[1848]]. * [[Mona Ozouf|Mona Sohier]], merc'h Yann Sohier, istorourez ha skrivagnerez hag a sin gant hec'h anv pried "Mona Ozouf", ganet e [[1931]] ===Tud bet marvet eno=== * [[Yann Sohier]], skolaer ha difenner ar [[brezhoneg]] er skol, [[21 a viz Meurzh]] [[1935]]. === Ardamezeg ar familhoù === {| |- |[[Restr:De Kerleau.gif|60px]] | :;de Kerleau :Aotrounez Goazanarhant :''En glazur e garv en aour'' – Siell 1452 |} == Melestradurezh == * Michel Raoult, maer (2008-2017), kuzulier war al labour, bremañ war e leve. ==Gevelliñ== *{{Iwerzhon}} : [[Cill na Mullach]] (1998) == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Plourivo}} * {{br}}[http://www.plourivo.fr/pages/decouvrir.php?lang=bzh Lec'hienn ofisiel ar gumun] * {{fr}}[https://web.archive.org/web/20120322121322/http://www.cc-paimpol-goelo.com/la-communaute/les-communes/la-commune-de-plourivo/ Plourivoù war lec'hienn ar gumuniezh-kumunioù] * {{br}}[https://web.archive.org/web/20160307080559/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22233 Plourivoù war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Bro Sant-Brieg]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Oueloù]] fi0ywruwq9wi4sqygvwhv2jqc2wp3mp 0 28457 2188802 2185394 2026-04-25T12:00:51Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188802 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Pontrev | anvOfisiel = ''Pontrieux'' | skeudenn = France Cotes d Armor Pontrieux Port 02.jpg | alc'hwez = Ar rinier e Pontrev, ha bagoù bale, gwelet eus al lez dehoù. E kumun Pleuzal emañ al lez all. | ardamezioù = Blason de la ville de Pontrieux (Côtes-d'Armor).svg | bro = [[Bro-Dreger]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Gwengamp|Gwengamp]] | etrekumuniezh = [[Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Gwengamp]] | kanton = [[Kanton Pontrev|Pontrev]] <small>(betek 2015)</small><br />[[Kanton Bear|Bear]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 22260 | maer = Samuel Le Gaouyat | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2026]] | gorread = 1.02 | hedred = -3.1581 | ledred = 48.6992 | uk = 9 | ubi = 7 | ubr = 77 | lec'hienn web = {{fr}}[https://pontrieux.bzh/ Ti-kêr] }} '''Pontrev''' ({{LFE|[põn'trẽˑ]}}<ref>Cf. [[Nouvel atlas linguistique de la Basse-Bretagne]] kartenn 6.</ref>, {{LFE|[põn'trɛw]}}, {{LFE|[põ'trẽf]}}) zo ur gumun e [[Breizh]] e departamant [[Aodoù-an-Arvor]], war ribloù an [[Trev (stêr)|Trev]], un 20&nbsp;km bennak eus an aod, a zeu al lanv betek enni. [[Kanton Pontrev|Penn kanton]] e oa betek [[2015]]. ==Anv== Savet eo an anv diwar ar ger [[pont]] hag anv ar stêr [[Trev]]. ==Douaroniezh== Pontrev zo bet savet en daou du d'ar stêr Trev (Treñv). {| align="center" |+ '''Kumunioù amezek''' |[[Pleuzal]]||rowspan="4"|[[Restr:Brosen windrose-fr.svg|80px]]||[[Kemper-Gwezhenneg]] |- |[[Ploueg-Pontrev]]||[[Sant-Kleve]] |} Ur porzh bihan zo war lez an aber, ma vez diskarget traezh-mor ha kregin d'ober temz. Abaoe ar [[bloavezhioù 1980]] e vez gwelet bagoù o c'hoañviñ war an Trev. ==Kanton== [[Kanton Pontrev]] zo bet enteuzet e [[kanton Bear]] e 2015. == Dezougen == <gallery> France Cotes d Armor Pontrieux Viaduc.jpg| Pont an hent-houarn dreist an Treñv. </gallery> * War al [[Hent-houarn Pempoull Gwengamp|linenn hent-houarn Pempoull Gwengamp]] emañ Pontrev, gant daou arsav er gumun, en arsavlec'h kreiz-kêr, anvet '' halte de Pontrieux'', deuet da vout ''Pontrieux halte'', gant an dreveziñ [[saozneg]] hag en ti-gar, e porzh Pontrev. == Ardamezioù == {| |[[Restr:Blason de la ville de Pontrieux (Côtes-d'Armor).svg|60px]] | :''En gul e groaz koñchek en aour.'' |} == Istor == === [[Henamzer]] === Kêr Bontrev zo bet savet war douaroù parrezioù [[Kemper-Gwezhenneg]] ha [[Sant-Kleve]] (''Itron Varia ar Feunteunioù''), en tu reter d'an Trev, ha parrez Pleuzal (''Sant-Erwan''), en tu kornôg d'an Trev. === [[XVIIIvet kantved]] === * 19 Eost 1773 : dour-beuz hag a gas un neubeut tiez hag ar pont * 3 Ebrel 1777 : tan-gwall hag a gas ul lodenn vras eus ar straed Galleries * 25 Genver 1778 : dour-beuz * 20 Gouere 1778 : dour-beuz ;[[Dispac'h gall]] *[[Emgann Pontrev]] e 1792. === {{XXvet kantved}} === ;[[Brezel-bed kentañ]] * Mervel a reas 62 waz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,46 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16939 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ;[[Eil Brezel-bed]] * Kemeret e voe 20 000 Lur en ti-post, gant daou ezel eus ar Rezistañs moarvat, d’ an 3 a viz Even 1944, hervez danevell sizhuniek [[Titouroù Hollek]] [[Sant-Brieg]]<ref>{{fr}}Éric Rondel, ''En attendant le Débarquement en Bretagne du 15 août 1943 au 6 juin 1944'', pajenn 276, Dastumadenn ''Guerres et Conflits'', Embannadurioù Astoure, Pleherel, 2011</ref>. * Mervel a reas 28 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas tri soudard. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> France Cotes d Armor Pontrieux Moulin du Richel.jpg|Milin ar Richel. France Cotes d Armor Pontrieux Maison tour Eiffel.jpg|Ti Tour Eiffel. Eglise de nuit.jpg|An iliz katolik . Pontrieux. Monument aux Morts. g-26042008.jpg|Monumant ar re varv (26 Ebrel 2008) </gallery> * Iliz katolik ''Itron Varia ar Feunteunioù''. * Feunteun. * An ti Eiffel, un ti kozh dirak an iliz. * Monumant ar re varv e Leurgêr ar Frankiz, luc’hskeudenn ha kartennoù-post <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=16939 Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=102953 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1600 |passo1=200 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2013 |bl9=2020 |p1=1543 |p2=1411 |p3=1359 |p4=1146 |p5=1050 |p6=1121 |p7=1080 |p8=1021 |p9=1000 |mammenn=EBSSA }} == Relijion gatolik == E pardon ar Feunteunioù, e miz Gouhere, e vez lidet Itron Varia ar Feunteunioù. Heñvel eo ton kantik Itron Varia ar Feunteunioù ouzh hini Itron Varia ar Gozh Iliz, e [[Planiel]]. == Tud == ===Tud bet ganet eno=== * [[Jacques Le Brigant]], d'an [[18 a viz Gouere]] [[1720]]. * [[Pierre-Marie Le Provost de Launay]], maer. * [[Yves Le Trocquer]], ijinour ha politikour, ministr ha maer Pontrev, d'ar [[4 a viz Here]] [[1877]]. * [[Maodez Glanndour|Loeiz ar Floc'h]], [[beleg]] breizhat, [[Barzhoniezh|barzh]], [[Prederouriezh|prederour]] hag [[Embann brezhonek|embanner]], anavezet dindan e [[anv-pluenn]] Maodez Glanndour, ganet d'ar [[7 a viz Meurzh]] [[1909]], marvet  e [[1986]] e  [[Louaneg]]. ==Brezhoneg== ;Rimadell :::''Me 'm eus ur mignon e Pontrev'' :::''Daou 're, daou 're'' :::''Ma zad a oa rouzmouzer'' :::''Ma mamm a oa rouzmouzerez'' :::''Ha me a zo rouzmouzer.'' :::''Domini Patris,'' :::''Sant Malo, Lomikêl ha Lokemo'' :::''Me 'm eus kerent e Pontrev,'' :::''N'onn ket pe int marv pe int bev.'' ;Krennlavaroù * ''Ebeul Pontrev'' a vez lavaret eus ur c'houer teuc'h a sperad ha gros<ref>{{fr}}Léopold-François Sauvé (1885). ''Proverbes et dictions de la Basse-Bretagne'' • ''Lavarou koz a Vreiz-Izel''. Genève : Slatkine Reprints, 1986, p. 150 {{ISBN|978-2-05-100101-4}}</ref> *''Merc'hed Pontrev'' / ''Daou benn moal hag unan dev.<ref>[...] ''unan '''d'''ev'' : kemmadur souezhus.</ref> ;Kantik *''Kantik Itron Varia ar Feunteunioù''. == Levrlennadur == * {{fr}}J.B. Ogée : ''Dictionnaire de Bretagne''; 1780. * {{fr}}A. Marteville & P. Varin : warlec'hien ha reizherien Ogée; 1843. * {{fr}}Yves Thomas : ''Pontrieux, petite cité du Trégor-Goëlo''. Embannadurioù la Plomée. Gwengamp. 2002 (16x24. 611 p.) == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Pontrieux}} * {{br}}[http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/fra/villes-fiche.asp?numero_departement=22&insee_ville=22018 Pontrev war Lec'hienn Geobreizh] * {{fr}}[https://maps.google.fr/maps?client=opera&oe=utf-8&channel=suggest&gws_rd=ssl&um=1&ie=UTF-8&fb=1&gl=fr&ftid=0x48121f8c0be1ded3:0x40ca5cd36e62be0&q=Pontrieux&sa=X&ei=otyJVObAL8q1UaW_gYgL&ved=0CDAQ8gEoADAD&output=classic&dg=brw Kumun Pontrev] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Treger]] [[Rummad:Argant tapet e tiez-post Aodoù-an-Hanternoz gant tud eus ar Rezistañs]] 3lhnmd4sphu45fqdngmg94mf9a8fx85 0 28652 2188887 2185487 2026-04-25T12:03:13Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188887 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Tregrom | anvOfisiel = ''Trégrom'' | skeudenn = 002 Trégrom.JPG | alc'hwez = Iliz sant Brandan | ardamezioù = Blason de la ville de Trégrom (Côtes-d'Armor).svg | bro = [[Bro-Dreger]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Lannuon|Lannuon]] | etrekumuniezh = [[Lannuon-Treger Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Treger ha Goueloù]] | kanton = [[Kanton Plouared|Plouared]] <small>(betek 2015)</small> </br> [[Kanton Plistin|Plistin]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 22140 | maer = Jean-François Le Bras | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2026]] | gorread = 18.01 | hedred = -3.40388888889 | ledred = 48.6016666667 | uk = 90 | ubi = 10 | ubr = 106 | lec'hienn web = }} [[Restr:Tregrom. Panneau d'agglomération.jpg|thumb]] '''Tregrom''' (distaget: {{IPA|[treˈɡrɔm]}}) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Bro-Dreger]] e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == Tregrom a zo bevennet er c'huzh heol hag e tu [[ar C'houerc'had]] gant al [[Leger]]. <gallery mode="packed" heights="120px"> Léguer Viaduc.jpg|Ar Pont Bras, dindan an [[hent-houarn]]. Plage de Trégrom.jpg|Kember al Leger hag ar Froud. </gallery> == Anv == '''Tregrom''', 1261; '''par. de Tregrom''', 1308; '''Tregroum''', 1310; '''Tregrom''', v. 1330<ref>{{fr}}Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification''. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992</ref> == Ardamezioù == {| |- |[[Restr:Blason de la ville de Trégrom (Côtes-d'Armor).svg|110px]] | ''Treustellet ha kommeg etre aour ha glazur a c'hwec'h pezh, karget gant seizh ruilhenn, 3, 3, 1, an eil en egile.'' Ger-stur : ''Evit pep hini'' Bet koñsevet gant Hervé Gilbert, ur vrezhonegour ar barrez. Digemeret gant ar gumun : 9 Here 1985 |} == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 54 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 2,81 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e [[1911]]<ref name="MG">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=47881 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel, hervez monumant ar re varv<ref name="MG" />. == Brezhoneg == * D'ar [[16 a viz Here]] [[2007]] e voe votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery mode="packed" heights="120"> Trégrom. Menhir de Kerscot.jpg|Peulvan Kerskot Trégrom. Vêpres. Début XXè.jpg|Iliz Sant-Brandan : ar gousperoù,<br>deroù an {{XXvet kantved}} Trégrom. Eglise. La Messelière.jpg|La Messelière, 1931 Trégrom. Eglise-Enclos-1970.jpg|Iliz-vered, 1970 Trégrom. Eglise-Enclos. JCE-2006.jpg|Iliz-vered Trégrom. Eglise-porche. JCE-2006.jpg|Iliz-porched 001 Trégrom.JPG 008 Trégrom église Saint-Brandan autel latéral gauche.JPG|Iliz. An aoter meur 005 Trégrom.JPG|Louer Sant Brendan, anvet ivez Arched Sant Brendan gant tud ar vro Trégrom. Chapelle de Christ.jpg|Chapel Krist Trégrom. Calvaire de Kergreun.jpg|Kalvar Kergreun Trégrom. Lavoir et fontaine-1.pdf|Feuntenn ha poull-kannañ </gallery> <gallery mode="packed" heights="120px"> Trégrom. Le Pont Coz cassé.jpg|Ar Pont Kozh torr Trégrom. Monument aux Morts. 2010-05-05.jpg|Monumant ar Re Varv </gallery> == Tud == ===Tud bet ganet eno=== * [[Gwilherm Dubourg]], beleg [[Iliz katolik roman|katolik]] ha skrivagner brezhonek, d'an [[13 a viz Mae]] [[1928]]. === Ardamezeg ar familhoù === == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=700 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=555 |p2=628 |p3=577 |p4=521 |p5=483 |p6=449 |p7=394 |p8=402 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Traoù bet skrivet; Troioù lavar == * Anatol ar Braz : ''Mojenn an Ankou''. : La truie aux sept cochons noirs. * ''Tregrom,'' ''e-lec'h emañ an diaoul o chom, hag e-lec'h ar merc'hed 'zo tomm'' * ''"Moc'h Tregrom n'eo ket tud int'' "! (lavaret gant tud Plounevez (Moedeg)). Evel just, ez eus ur respont : "''Moc'h Plounevez n'eo ket tud int''" == Liammoù diavaez== == Levrlennadur == == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} {{Commonscat|Trégrom}} {{Wikeriadur}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Treger]] pn56lchney3ij31d5lk8xow0bqw7wom 0 30636 2189006 2185431 2026-04-25T13:29:16Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189006 wikitext text/x-wiki [[Restr:Salamis.JPG|thumb|300px|Porzh Paloukia]] [[Restr:Salamis.png|300px|thumb|[[Salamis|Enez-Salamis]], gant ar strizh-mor a-zehoù]] '''Salamis ''' (Σαλαμίς / ''Salamís'' e [[henc'hresianeg]]) pe '''Salamina''' (Σαλαμίνα / ''Salamina'') hervez ar [[gresianeg]] a vremañ, zo un enezenn eus [[Hellaz]], [[Attika]], e toull-dor pleg-mor [[Eleusis]]. 19&nbsp;000 a zo enni, ha 95&nbsp;km² he gorread. Heñvel eo anv ar pennlec'h ha hini an enez. == Mojenn == '''Salamis''' a oa anv merc'h an doue-stêr [[Asopos]], a zimezas d'an doue [[Poseidon]]. Brudet eo enez Salamis evel mammvro daou [[haroz]] eus [[brezel Troia]], [[Aias Telamonios]] ha [[Teukros]], mibien ar roue [[Telamon]]. == Istor == E [[-480|480 kent JK]] e c'hoarvezas [[emgann Salamis]] er-maez d'an enez, etre [[morlu]] hellazat [[Eurybiade]] ha [[Thémistocle]] ha hini [[Persed]] [[Xerxes]]. E [[1823]] eo eno e oa diazezet gouarnamant Hellaz, e-pad [[brezel dieubidigezh Hellaz]]. [[Restr:Salamismap.jpg|thumb|200px|left|Kartenn Salamis]] == Tud Salamis == [[Restr:Seated Euripides Louvre Ma343.jpg|thumbnail|180px|Euripides]] == Liammoù diavaez == *[http://www.salamina.gr/ Lec'hienn ofisiel kumun Salamina] *[https://web.archive.org/web/20000408225743/http://www.ampelakia.gr/ Lec'hienn ofisiel kumun Ampelakia] {{DEFAULTSORT:Salamis}} [[Rummad:Inizi Mor Egea]] [[Rummad:Inizi Gres]] [[Rummad:Keodedoù Henc'hres]] [[Rummad:Kumunioù Gres]] 6nzcx8eal6wspc54iwlvx7dfrin38o9 0 30749 2188979 2185248 2026-04-25T13:27:55Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188979 wikitext text/x-wiki {{Pennad zo|Laval}} {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Laval | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Château Vieux Laval 2.JPG | alc'hwez = Kastell Laval hag ar [[Mezven]]. | ardamezioù = Blason ville fr Laval (Mayenne).svg | logo = | bro = [[Maine (proviñs)|Maine]] | rannvro = [[Broioù al Liger]] | departamant = [[Mayenne (departamant)|Mayenne]] <small>''([[prefeti]])''</small> | arondisamant = [[Arondisamant Laval|Laval]] <small>''([[pennlec'h]])''</small> | kanton = [[Pennlec'h]] pemp kanton | etrekumuniezh = Laval Agglomération | bro velestradurel = | maer = François Zocchetto | amzer-gefridi = 2014-2020 | gorread = 34.22 | hedred = -0.770000 | ledred = 48.072778 | uk = | ubi = 42 | ubr = 122 }} '''Laval''' a zo ur gumun hag ur gêr e departamant gall [[Mayenne (departamant)|Mayenne]]. Penn-kêr an departamant eo. == Lec'hanvadurezh == ''Laval'' a zo savet diwar ar galleg "la vallée" hag a dalv "an draoñienn". == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> ChateauFortLavalFrance050105smallGFDLMelusin.jpg|Kastell Laval </gallery> == Douaroniezh == * Tremen a ra ar stêr [[Mezven]] (''Mayenne'' e [[galleg]]) drezi. == Emdroadur ar boblañs 1962-2012 == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:350 height:373 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:52000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:2500 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1962 text:1962 bar:1968 text:1968 bar:1975 text:1975 bar:1982 text:1982 bar:1990 text:1990 bar:1999 text:1999 bar:2007 text:2007 bar:2012 text:2012 PlotData= color:barra width:30 align:left bar:1962 from:0 till: 39283 bar:1968 from:0 till: 45674 bar:1975 from:0 till: 51544 bar:1982 from:0 till: 50360 bar:1990 from:0 till: 50473 bar:1999 from:0 till: 50956 bar:2007 from:0 till: 50613 bar:2012 from:0 till: 50658 PlotData= bar:1962 at: 39283 fontsize:S text: 39283 shift:(-8,5) bar:1968 at: 45674 fontsize:S text: 45674 shift:(-10,5) bar:1975 at: 51544 fontsize:S text: 51544 shift:(-10,5) bar:1982 at: 50360 fontsize:S text: 50360 shift:(-10,5) bar:1990 at: 50473 fontsize:S text: 50473 shift:(-10,5) bar:1999 at: 50956 fontsize:S text: 50956 shift:(-10,5) bar:2007 at: 50613 fontsize:S text: 50613 shift:(-10,5) bar:2012 at: 50658 fontsize:S text: 50658 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text: </timeline><noinclude> <ref> Cassini hag [[EBSSA]]</ref> == Melestradurezh == == Tud genedik eus Laval == * [[Alfred Jarry]], skrivagner breizhat * [[Henri Rousseau]], livour gall == Touristerezh == * Roet eo bet al label [[Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor]] dezhi. == Gevellerezh == * {{gevelliñ|Boston (Lincolnshire)|Bro-Saoz|England}} * {{gevelliñ|Mettmann|Alamagn|Germany|année=2004}} * {{gevelliñ|Garango|Burkina Faso|Burkina Faso}} * {{gevelliñ|Gandie|Spagn|Spain}} * {{gevelliñ|Laval (Kebek)|Kebek|Quebec}} * {{gevelliñ|Vatava|Roumania|Romania}} * {{gevelliñ|Chalkidike|Gres|Greece}} == Levrlennadur == * ''Histoire de [[Bretagne historique|Bretagne]] avec les Chroniques des maisons de Laval et de [[Vitré (Ille-et-Vilaine)|Vitré]],'' Paris, [[1638]]. [[Pierre Le Baud]]. * ''Mémoire chronologique de [[Maucourt de Bourjolly]] sur la ville de Laval, suivi de la Chronique de [[Guitet de La Houllerie]]. ([[1771]]). Textes établis et annotés par [[Jules Le Fizelier]], publiés avec de nouvelles recherches par A. Bertrand de Broussillon,... Laval : Impr. de L. Moreau, [[1886]]. Société historique et archéologique du Maine. - Le tome III porte : Notes de feu M. L.-J. Morin de La Beauluère, publiées par son petit-fils [[Louis Morin de La Beauluère]].'' 3 volumes. * ''Essais historiques sur la ville et le pays de Laval et la Province du Maine...'' Jules Le Fizelier. Laval, [[1843]]. * ''Etudes et récits sur Laval et le Bas-Maine''. Laval, [[1884]]. Jules Le Fizelier. Ouvrage tiré à 311 exemplaires seulement. * ''Etudes sur les communautés et chapitres de Laval''. D'après le manuscrit de Louis-Julien Morin de la Beauluère. Publiées et annotées par [[Louis de La Beauluère]]. Avec des additions de J.-M. Richard. Laval, Imprimerie L. Moreau, Libr; A. Goupil, [[1891]]. * ''Le château de Laval. Notes d'histoire et d'archéologie et guide du visiteur''. Laval, Impr. A. Goupil, [[1918]]. [[Guy Ramard]]. * ''Laval vieilles rues, vieux logis''. Angers, atelier d'art Philippe Petit.- [[1974]]. Ouvrage en feuillets, sous chemise avec emboîtage. Tirage à 1195 exemplaires. [[Jean Le Solleuz]] et [[Berthe Marcou]]. * ''Ateliers de retabliers lavallois aux {{XVIIe}} et {{XVIIIe}} siècles : études Historiques et Artistiques''. par [[Jacques Salbert]], [[Presses universitaires de Rennes]]. [[1976]]. * ''Laval'', par [[Jean Grangeot]]. [[Ouest-France]], [[1977]]. * ''L'Église et la Paroisse Saint-Vénérand de Laval''. Imprimerie René Madiot, Saint-Berthevin. [[1979]]. [[Louis Saget]]. * ''Essai sur les rues de Laval''. Yves Floch, Imprimeur-Editeur. Mayenne. [[1982]]. par [[Olivier Chiron]]. * ''Musicque & Joüeurs d'Instrumens. Musique et Société à Laval sous l'Ancien Régime''. [[Société d'Archéologie et d'Histoire de la Mayenne]]. Laval. [[1994]]. [[Jean-Marie Poirier]]. * ''Cœurs de Laval''. Laval/Nantes, [[éditions Siloë]], [[1995]], de [[Jean-Pascal Lefebvre]]. * Malcolm Walsby, ''The Counts of Laval: Culture, Patronage and Religion in Fifteenth and Sixteenth-Century France'' Ashgate, Aldershot, 2007 == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == <references /> [[Rummad:Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall]] [[Rummad:Kumunioù Mayenne]] 1ubj4c4ivsr0315uu42mpo3qa9406i0 0 33166 2188986 2185311 2026-04-25T13:28:05Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188986 wikitext text/x-wiki '''Matelin''' pe '''Matilin''' zo un [[anv-bihan]] [[brezhonek]], pe [[brezhonekadur]] an [[anv-bihan gallek]] ''[[Mathurin]]'', diwar anv ar [[sant]]. ==Gerdarzh== Dont a rafe eus an anv latin Maturus (''azv, darev'') deuet da vout Maturinus, aet da Maturino en italianeg ha Mathurin e galleg. ==Yezhoù all== *[[Mathurin]], e galleg *''Maturino'', en italianeg ==Ar sant== Hennezh a oa un denjentil galian-roman, abostol [[Galia]], enoret e [[Kistinid]] ha [[Monkontour]] ([[IIIde kantved]]) a vez goueliet d'ar [[1añ a viz Du]]. ==Krennlavar== :''Sant Matilin Monkontour'' :''Mestr war an douar hag an dour''{{Daveoù a vank}} == Tud en anv-se== === {{Breizh}} === * [[Mathurin Crucy]] (1749-1826), [[tisavour]] *[[Matilin an Dall]] (1789-1859), [[talabarder]] *[[Matelin Prielleg]] (1869-1945), beleg ha skrivagner *[[Mathurin Méheut]] (1882-1958), livour *[[Jean-Mathurin Cadic]], beleg * [[François-Mathurin Gourvès]] (1929–2020), eskob Gwened === {{Bro-C'hall}} === *[[Mathurin Régnier]] (1573-1613), barzh * [[Mathurin Jacques Brisson]] (1723-1806), evnoniour ha fizikour === {{Italia}} === *[[Maturino da Firenze]] (Firenze, 1490 - Roma, 1528), livour ==Lec'hioù== ===Bro-C'hall=== * [[Camps-Saint-Mathurin-Léobazel]], e [[Corrèze (departamant)|Corrèze]], * [[Saint-Mathurin (Vande)|Saint-Mathurin]], e Vendée, * [[Saint-Mathurin-sur-Loire]], en Anjev. ===Enez Moris=== *[[Port Mathurin]], kêr-benn Enez [[Rodrigues]]. ==Liammoù diavaez== *[http://marikavel.org/documents/buhez-ar-zent/baz-930.htm Buhez ar Zent pp. 930-931] *[https://docs.google.com/viewer?url=http%3A%2F%2Ffv.kan.bzh%2Fdocs%2FFv-Bibliotheque%2F%2FLandevennec%2FL-11%2FFV-L-11-018.pdf Gwerz en enor da zant Matilin-Monkontour] [[Rummad:sent Breizh]] [[Rummad:anvioù-bihan brezhonek]] ll8r0v9qyytmztx5cd4m1nu0gdvtyly 0 33764 2188969 1772054 2026-04-25T13:27:38Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188969 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:95%;" |- ! {{Infobox/Titl|Honolulu|f5dc0f|talbenn map|006729}} |- align="center" |colspan="2" | {| |- align="center" | width="125px" | <br>[[Restr:Flag of Honolulu, Hawaii.svg|90px]] | width="125px" | [[Restr:Seal of Honolulu, Hawaii.svg|90px]] |- align="center" | width="125px" | [[Banniel]] | width="125px" | [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] |} |- align="center" | colspan="2" | [[Sturienn]]<br>''Haʻaheo No ʻO Honolulu''<br>"Lorc'h Honolulu"<hr> |- align="center" | colspan="2" | [[Restr:Honolulu - NASA.jpg|250px]]<br>Honolulu gwelet eus an [[Egorlec'h Etrebroadel|ISS]]<hr>[[Restr:Honolulu County Hawaii Incorporated and Unincorporated areas Honolulu Highlighted.svg|250px]]<br>Lec'hiadur Honolulu e Stad Hawaii<hr>[https://www.google.fr/maps/place/Honolulu,+Hawa%C3%AF,+%C3%89tats-Unis/@21.3281792,-157.869113,9z/data=!4m5!3m4!1s0x7c00183b8cc3464d:0x4b28f55ff3a7976c!8m2!3d21.3069444!4d-157.8583333 21° 18' 32" N – 157° 49' 34" R]<hr> |- |'''[[Riez]]''' |{{SUA}} |- |'''[[Stad]]''' |{{Hawaii}} |- |'''[[Kontelezh]]''' |[[Restr:Flag of Honolulu, Hawaii.svg|20px|border|Banniel Honolulu]]&nbsp;[[Honolulu]] |- |colspan="2" | <hr> |- | ''Entoueziet''' || [[30 Ebrel]] [[1907]] |- | '''Maer''' || Kirk Caldwell ([[Strollad Demokratel (Stadoù-Unanet)|D]])<br><small>([[2 Genver]] [[2013]] - bremañ)</small> |- |colspan="2" | <hr> |- |'''Gorread'''<br>• Kêr<br>• Douar<br>• Dour || <br>177,2 km²<br>156,7 km²<br>20,5 km² |- |'''Uhelder''' || 6 m |- |'''Poblañs'''<br><small>hep kontoù doubl</small> || 351 792 (2016) |- | '''Stankter''' || 1 985 ann./km² |- | colspan="2"| <hr> |- | '''Gwerzhid eur''' || [[UTC]]–10 |- | colspan="2" | <hr> |- | '''[[Internet]]''' || [http://www.co.honolulu.hi.us/ www.co.honolulu.hi.us] |} Kêr-benn ha kêr vrasañ [[Hawaii|Stad Hawaii]] eo '''Honolulu'''. E [[hawaieg]] e talv « ur bae goudoret » pe « ul lec'h goudoret ». War aod gevred [[Oahu|Enez Oahu]] emañ. E-mesk an traoù brudetañ kavet e Honolulu emañ he c'harter touristel war draezhenn Waikiki ha ''Diamond Head'', toull-diskarg ar [[menez-tan]] a zo en enezenn [[Oahu]]. Bez' emañ ivez Skol-Veur Hawaii e karter Manoa. <gallery mode="packed" heights="180px"> Honolulu Downtown.jpg|Kreiz kêr 1999 - Waikiki Beach Honolulu Hawaï.jpg|Traezhenn Waikiki 1999 - Surf à Waikiki Beach Honolulu Hawaï.jpg|Surf e Waïkiki </gallery> == Darvoudoù == E [[2006]] e voe dalc'het ar ''Centennial Fair'' da lidañ kantvet bloaz Honolulu. == Treuzdougen == [[Aerborzh Etrebroadel Honolulu]] (HNL) eo aerborzh pennañ ar stad. Gourhentoù zo ivez : Interstate H-1, Interstate H-201, Interstate H-3, Pali Highway, Likelike Highway, Kalanianaole Highway, Kamehameha Highway. == Tud ganet e Honolulu == * [[Tia Carrere]] * [[Duke Kahanamoku]] * [[Nicole Kidman]] * [[Bette Midler]] * [[Jason Momoa]] * [[Barack Obama]] * [[Kelly Preston]] * [[Nainoa Thomson]] * [[Michelle Wie]] * [[Nicole Scherzinger]] == Gevelliñ == Gant 27 kêr eo gevellet Honolulu : {| |- valign="top" | * [[Baguio]], {{Filipinez}} * [[Bakou]], {{Azerbaidjan}} * [[Bruyères]], {{Bro-C'hall}} * [[Caracas]], {{Venezuela}} * [[Cebu (kêr)|Cebu]], {{Filipinez}} * [[Funchal]], {{Portugal}} * [[Hainan|Enez Hainan]], {{Sina}} * [[Hiroshima]], {{Japan}} * [[Hue (kêr)|Hue]], {{Viêt Nam}} | * [[Incheon]], {{Korea ar Su}} * [[Kaohsiung Municipality]], {{Taiwan}} * [[Laoag (kêr)|Laoag]], {{Filipinez}} * [[Manila]], {{Filipinez}} * [[Mombasa]], {{Kenya}} * [[Montreal]], [[Kebek]], {{Kanada}} * [[Mumbai]], {{India}} * [[Naha City]], [[Okinawa]], {{Japan}} * [[San Juan (kêr Manila)|San Juan]], {{Filipinez}} | * [[San Juan (Puerto Rico)|San Juan]], {{Puerto Rico}} * [[Santiago (Ilocos Sur)|Santiago]], {{Filipinez}} * [[Seoul]], {{Korea ar Su}} * [[Sintra]], {{Portugal}} * [[Tokyo]], {{Japan}} * [[Uwajima]], {{Japan}} * [[Vigan (kêr)|Vigan]], {{Filipinez}} * [[Zhongshan (kêr)|Zhongshan]], {{Sina}} * [[Rabat]], {{Maroko}} |} {{Commons|Category:Honolulu, Hawaii}} [[Rummad:Hawaii]] [[Rummad:Kêrioù-penn Stadoù ar Stadoù-Unanet]] [[Rummad:Kêrioù SUA]] 9ymfd72r4df95vwv8ve2pkku8h3vaci 0 33771 2188866 2185463 2026-04-25T12:02:40Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188866 wikitext text/x-wiki :{{pennad zo|São Paulo}} {| class="infobox" style="font-size:90%" ! {{Infobox/Titl|São Paulo|dfd|talbenn map|000}} |- | colspan="2" align="center"|[[Restr:Montagem SP.png|280px|São Paulo]] |- ! colspan="2" bgcolor="#dfd"| Lec'hiadur |- | colspan="2" align="center" | [[Restr:SaoPaulo Municip SaoPaulo.svg|280px]]<br><small>Daveennoù :<br />{{coor dms|23|32|52|S|46|38|09|W|type:city(3396990)_region:DE-BE}}</small><br><small> Gwerzhid-eur :<br /> [[Temps universel coordonné|UTC-3]]</small>/ Hañv [[Temps universel coordonné|UTC-2]] |- bgcolor="#eaecf0" | colspan="2" align="center" | {| cellpadding="2" style="padding-top: 0.5em;" |- | align="center" width="125px" | <br>[[Restr:São Paulo City flag.svg|125px|border|Banniel São Paulo]] | align="center" width="125px" | [[Restr:Brasao SaoPaulo SaoPaulo Brasil.svg|100px|Ardamez São Paulo]] |- | align="center" width="125px" | [[Banniel]] | align="center" width="125px" | [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] |} |- !colspan="2" bgcolor="#dfd" | Ditouroù |- |'''[[Gorread]]''' || 1 523 km² |- |'''[[Poblañs]]''' || 12 530 593 <small>(2018)</small> |- |'''[[Stankted ar boblañs|Stankted]]''' || 7 247 annezad/km² |- |'''[[Uhelder]]''' || 760 m |- |'''[[Kod post]]''' || 01000-000 da 05999-999 ha 08000-000 da 08499-999. |- |'''[[Pellgomz|Kod pellgomz]]''' || 11 |- !colspan="2" bgcolor="#dfd" | Politikerezh |- |'''[[Riez]]''' || {{Brazil}} |- |'''[[Stad]]''' || [[Restr:Bandeira do Estado de São Paulo.svg|25px]] [[São Paulo (stad)|São Paulo]] |- |'''[[Maer]]''' || Bruno Covas (PSDB) |- |'''[[Lec'hienn]]''' || [http://www.capital.sp.gov.br/ www.capital.sp.gov.br ] |} '''São Paulo''' ([[LFE|distaget]]: [sɐ̃w̃ 'paw.lu]) (''Sant Paol''), eo kêr vrasañ [[Brazil]], ha kêr-benn stad [[São Paulo (stad)|São Paulo]], e gevred ar vro. Unan eus kêrioù brasañ ar bed eo, gant 20 milion a dud enni. == Tud == === Sport === E São Paulo eo ganet ar vlenierien [[Formulenn 1]] [[Ayrton Senna]] ha [[Rubens Barrichello]]. == Gevellerezh == {| class="wikitable" style="background:#ffffef; float:left;" |- ! style="background:#811541"|&nbsp; ! style="background:#811541"|<span style="color:white;">Amerika</span> ! style="background:#811541"|&nbsp; ! style="background:#811541"|<span style="color:white;">Europa</span> ! style="background:#811541"|&nbsp; ! style="background:#811541"|<span style="color:white;">Azia hag Afrika</span> |- | style="background:#ffffcf;"|{{Arc'hantina}} |[[Buenos Aires]] | style="background:#ffffcf;"|{{Armenia}} |[[Yerevan]] | style="background:#ffffcf;"|{{Angola}} |[[Luanda]] |- | style="background:#ffffcf;"|{{Bolivia}} |[[La Paz]] | style="background:#ffffcf;"|{{Bro-C'hall}} |[[Pariz]] | style="background:#ffffcf;"|{{Sina}} |[[Beijing]] |- | style="background:#ffffcf;"|{{Kanada}} |[[Toronto]] | style="background:#ffffcf;"|{{Alamagn}} |[[Hamburg]] | style="background:#ffffcf;"|{{Korea ar Su}} |[[Seoul]] |- | style="background:#ffffcf;"|{{Chile}} |[[Santiago de Chile|Santiago]] | style="background:#ffffcf;"|{{Italia}} |[[Milano]] | style="background:#ffffcf;"|{{Israel}} |[[Tel Aviv]] |- | style="background:#ffffcf;"|{{India}} |[[New Delhi]] | style="background:#ffffcf;"|{{Portugal}} |[[Coimbra]], [[Góis]], [[Leiria]], ha [[Funchal]] | style="background:#ffffcf;"|{{Japan}} |[[Naha, Okinawa|Naha]] |- | style="background:#ffffcf;"|{{SUA}} |[[Chicago]] | style="background:#ffffcf;"|{{Portugal}} |[[Lisbon]] | style="background:#ffffcf;"|{{Jordania}} |[[Amman]] |- | style="background:#ffffcf;"|{{Paraguay}} |[[Asunción]] | style="background:#ffffcf;"|{{Roumania}} |[[Bukarest]] | style="background:#ffffcf;"|{{Siria}} |[[Damask]] |- | style="background:#ffffcf;"|{{Uruguay}} |[[Montevideo]] | style="background:#ffffcf;"|{{Roumania}} |[[Cluj-Napoca]] | style="background:#ffffcf;"|{{Japan}} |[[Osaka]] |- | style="background:#ffffcf;"|{{Perou}} |[[Lima]] | style="background:#ffffcf;"|{{Katalonia}} |[[Barcelona]] | style="background:#ffffcf;"|{{Sina}} |[[Ningbo]] |- | style="background:#ffffcf;"|{{Arc'hantina}} |[[Mendoza (Arc'hantina|Mendoza]] | style="background:#ffffcf;"|{{Spagn}} |[[Córdoba]] | style="background:#ffffcf;"|{{Makao}} (Sina) |[[Makao|Macau]] |- | style="background:#ffffcf;"|{{SUA}} |[[Miami]] | style="background:#ffffcf;"|{{Galiza}} |[[Santiago de Compostela]] | style="background:#ffffcf;"|{{Mali}} |[[Bamako]] |} {{-}} {{Commons|São Paulo (city)}} [[Rummad:Kêrioù São Paulo]] 82xhdd9f6fligvn0144a133b611cuts 0 33908 2188746 2186677 2026-04-25T11:59:26Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188746 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Morzhell | anvYezh = ''Mordèll'' | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = ''Mordelles'' | skeudenn = Mordelles - hôtel de ville.jpg | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Ecu de gueules au croissant d'or.svg | bro = [[Bro-Roazhon]] | departamant = [[Il-ha-Gwilen]] | arondisamant = [[Arondisamant Roazhon|Roazhon]] | kanton = [[Kanton Reuz|Reuz]] | etrekumuniezh = [[Roazhon Meurgêr]] | bro velestradurel = [[Bro Roazhon (Voynet)|Bro Roazhon]] | maer = Thierry Le Bihan | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 29.76 | hedred = -1.84594002 | ledred = 48.07474106 | uk = 33 | ubi = 19 | ubr = 51 }} ''' Morzhell ''' a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]]. Pennlec'h [[Kanton Morzhell]] e oa betek 2015. == Douaroniezh == == Dezougen == <gallery> Gare hermitage 01.jpg|Ti-gar [[Ar Peniti]]-Morzhell. </gallery> * Tost eus al linenn [[Hent-houarn Brest Roazhon|hent-houarn Brest Roazhon]] emañ Morzhell. == Anv == * Erwan Vallerie : '''in Mauricellae parrochia''', 1031; '''Mozella''', 1080; '''Morzellae''', 1158; '''Morzelles''', 1300<ref>{{br}}[https://www.fr.brezhoneg.bzh/40-kerofis.htm OPAB]</ref>. == Ardamezioù == ''"En gul e greskenn en aour"'' == Istor == == {{XXvet kantved}} == ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 121 milour eus ar gumun, hervez monumant ar re varv, eleze 5,30% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name=":0"> Monumant ar re varv </ref>. ==== Trevadennoù ==== === [[Maroko]] === * Lazhet e voe ul letanant eus ar gumun d’ar [[25 a viz Gouhere]] [[1932]] e [[Bou Ma]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6453135 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Pevarzek milour ha daou zen nann-soudard eus ar gumun a gollas o buhez, ha seizh den all eus ar gumun a varvas er c'hampoù-bac'h<ref name=":0" />. == Brezhoneg == * 4,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 375</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Musée de Bretagne - Mordelles château d'Artois.jpg|Artois. Musée de Bretagne - Mordelles Haichois 02.jpg|La Haichois. Musée de Bretagne - Mordelles Ville-du-Bois 01.jpg|La ville-du-Bois. </gallery> * Kastelloù. <gallery> Mordelles - église Saint-Pierre.jpg|An iliz katolik. MorzhellMonumantarrevarv.jpg|Monumant ar re varv. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Pêr''. * Monumant ar re varv e Plasenn an Iliz, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=11805 Memorial Genweb]</ref> ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=11805 Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=11806 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant ar seizh rezistant, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=52533 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs 1962-2011 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=7500 |passo1=2000 |passo2=500 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2011 |p1=2268 |p2=2921 |p3=3869 |p4=5149 |p5=5362 |p6=5901 |p7=6628 |p8=7230 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar maerioù}} {{Dilennad |Deroù= 1865 |Penn= 1874 |Anv= François Veillard |Strollad= - |Karg= - }} {{Dilennad |Deroù= 1874 |Penn= 1919 |Anv= Paul de Farcy |Strollad= - |Karg= - }} {{Dilennad |Deroù= 1919<ref>{{fr}}''[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k646025d/f4 Les élections des maires : arrondissement de Rennes]'', [[L'Ouest-Éclair]], 11 Kerzu 1919, niv. 7269.</ref> |Penn= 1965 |Anv= Robert de Toulouse-Lautrec |Strollad= CNIP |Karg= Kuzulier-departamant <small>(1945-1966)</small><br />Prezidant Kuzul-departamant Il-ha-Gwilen <small>(1961-1966)</small>}} {{Dilennad |Deroù= 1965 |Penn= 1977 |Anv= Emile Jeantil |Strollad= - |Karg= - }} {{Dilennad |Deroù= 1977 |Penn= 1989 |Anv= Guy David |Strollad= - |Karg= - }} {{Dilennad |Deroù= 1989 |Penn= 1995 |Anv= Guy Aufrère |Strollad= - |Karg= -}} {{Dilennad |Deroù= 1995 |Penn= 2014 |Anv= Bernard Poirier |Strollad=[[Parti socialiste (Frañs)|PS]] |Karg= Ijinour gounezoniour }} {{DilennadBremañ |Deroù= 1995 |Penn= |Anv= Thierry Le Bihan{{fr}}<ref>« [http://www.ouest-france.fr/thierry-le-bihan-installe-dans-ses-fonctions-de-maire-2072290 Thierry Le Bihan installé dans ses fonctions de maire] », ''[[Ouest-France]]'', 30 Meurzh 2014.</ref> |Strollad=Dehoù-diseurt |Karg= }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == === Tud bet ganet eno === *[[1892]] : [[Jeanne Coroller-Danio]], broadelourez ha skrivagnerez c'hallek († [[13 a viz Gouere]] [[1944]] e [[Pengilli]]). *[[1909]] : [[Raffig Tullou]], kizeller ha broadelour. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:D'Artois.gif|80px]] |'''d'Artois''' Aotrounez al lec'h se Morzhell |''En sabel e c'hrizilher louanek en argant'' |- |[[Restr:Beaumont de la Guichardaye.gif|80px]] |'''de Beaumont''' Aotrounez al lec'h se ha la Guichardaye |Dougen a ra ''tri fod leinet gant un drailhenn'' (livioù disanvet) |- |[[Restr:De la Bintinaye.gif|80px]] |'''de la Bintinaye''' Aotrounez la Grignonnaye |''En argant e deir sourin en gwad, e dreustell ivez en gwad balirant'' |- |[[Restr:Chauvin de la Mulotaye.svg|80px]] |'''Chauvin''' Aotrounez la Mulotaye |''En argant e deir greskenn en gul, an hini ouzh beg war e eneb'' |- |[[Restr:Farcy de Pont-Farcy.gif|80px]] |'''Farcy''' Aotrounez la Ville-du-Bois; e Morzhell, ha lec'hioù all e Breizh |''En aour plezhek en glazur, e gab en gul'' |- |[[Restr:Machefer.gif|80px]] |'''Machefer''' Aotrounez la Macheferaye ha Verbois, e Morzhell |''En sabel, e zri houarn-marc'h en arc'hant'' |} == Brezhoneg == === Deskadurezh === * E distro-skol 2024 e oa 51 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (5,3 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Kelenn]</ref>. == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Mordelles}} * {{fr}}[https://web.archive.org/web/20110721024512/http://www.ville-mordelles.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun] * {{br}}[http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=35196 Morzhell war Geobreizh] == Levrlennadur == * {{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 == Daveoù ha notennoù == <references/> [[Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen]] ra07j9s0zc0330catgf8tobmtjn8n27 0 34072 2189095 2106879 2026-04-26T08:01:31Z Adriendelucca 53023 2189095 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Gen | anvYezh = Gènn | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = Gennes-sur-Seiche | skeudenn = Gennes-sur-Seiche (35) Mairie.jpg | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Blason ville fr Gennes-sur-Seiches (Ille-et-Vilaine).svg | bro = {{Bro-Roazhon}} | departamant = {{Il-ha-Gwilen}} | arondisamant = [[Arondisamant Felger-Gwitreg|Felger-Gwitreg]] | etrekumuniezh = [[Gwitreg Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Gwitreg]] | kanton = [[Kanton Gwerc'h-Breizh|Gwerc'h-Breizh]] | maer = Henri Béguin | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 18.5 | hedred = -1.1225 | ledred = 47.9891666667 | uk = 100 | ubi = 58 | ubr = 104 }} '''Gen''' (''Gennes-sur-Seiche'' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Argantred-ar-Genkiz]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]]. == Douaroniezh == * War lez ar [[Sec'h]] emañ ar gumun. == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 57 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 2,98% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.phpidsource=41067 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref> ; unan anezhe a varvas en [[Emgann Rossignol]] e [[Belgia]] d’an [[22 a viz Eost]] [[1914]], soudard er [[1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel]] e oa<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5998208 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas tri den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.phpidsource=41067 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Gennes-sur-Seiche_(35)_Église_1.jpg|An iliz katolik. Gennes-La_Motte.jpeg|Ar c'hastell. </gallery> * Iliz katolik Sant-Sulpis, {{XVIvet kantved}}-{{XVIIvet kantved}}, adkempennet en {{XIXvet kantved}} gant [[Arthur Regnault]]. * Kastell ''La Motte'', {{XVIvet kantved}}-{{XVIIvet kantved}}-{{XVIIIvet kantved}}. * Monumant ar re varv e-kreiz ar vered, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=41067 Memorial Genweb]</ref>. * Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=10294 Memorial Genweb]</ref>. == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs 1962-2012 === {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1000 |passo1=200 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2019 |p1=843 |p2=887 |p3=789 |p4=758 |p5=742 |p6=740 |p7=775 |p8=847 |p9=946 |mammenn=EBSSA |bl10=2023|p10=938}} == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}} {{Dilennad |Deroù=Bloaz VIII |Penn= |Anv=Pierre Gastinel |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1808 |Penn= |Anv=Pierre Mouezy |Strollad= |Karg=Mab-kaer Pierre Gastinel}} {{Dilennad |Deroù=1820 |Penn= |Anv=Julien Julliot |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1833 |Penn= |Anv=Pierre Bertin |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1840 |Penn= |Anv=Jean Gastinel |Strollad= |Karg=Mab Pierre Gastinel}} {{Dilennad |Deroù=1852 |Penn= |Anv=François Duclos |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1855 |Penn= |Anv=René Lebreton |Strollad= |Karg=}} {{Dilennad |Deroù=1862 |Penn= |Anv=Pierre Bertin |Strollad= |Karg=}} {{Dilennad |Deroù=1875 |Penn= |Anv=Henri Besneux |Strollad= |Karg=}} {{Dilennad |Deroù=1897 |Penn= |Anv=Jules Bertin |Strollad= |Karg=}} {{Dilennad |Deroù=1907 |Penn= |Anv=Julien Ricard |Strollad= |Karg=}} {{Dilennad |Deroù=1919 |Penn= |Anv=Arsène Gastinel |Strollad= |Karg=Mab-bihan Jean Gastinel}} {{Dilennad |Deroù=1928 |Penn= |Anv=Henri Faucheux |Strollad= |Karg=}} {{Dilennad |Deroù=1947 |Penn= |Anv=Paul Poirier |Strollad= |Karg=}} {{Dilennad |Deroù=1977 |Penn= |Anv=Léonie Perrier |Strollad= |Karg=}} {{Dilennad |Deroù=2001 |Penn=Mae 2020 |Anv=Yves Hisope |Strollad= |Karg=}} {{DilennadBremañ |Deroù=Mae 2020 |Anv=Henri Beguin |Strollad= |Karg=}} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == * [[Jean-Baptiste de Gennes]] (1656-1702) - Ofiser er morlu gall, ergerzhour ha melestrour an trevadennoù gall. == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == <references /> [[Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen]] nq83qbe745rh0k8e8f6gy5zey6syehb 0 34110 2188738 2185317 2026-04-25T11:59:15Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188738 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Menezgervant | anvYezh = ''Monjèrmont'' | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = ''Montgermont'' | skeudenn = Montgermont - Mairie.JPG | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Blason_ville_fr_Montgermont_(Ille-et-Vilaine).svg | bro = [[Bro-Roazhon]] | departamant = [[Il-ha-Gwilen]] | arondisamant = [[Arondisamant Roazhon|Roazhon]] | kanton = [[Kanton Lanvezhon|Lanvezhon]] | etrekumuniezh = [[Roazhon Meurgêr]] | bro velestradurel = [[Bro Roazhon (Voynet)|Bro Roazhon]] | cp = 35760 | maer = Laurent Prizé | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 4.67 | hedred = -1.71618079 | ledred = 48.15674391 | uk = 54 | ubi = 34 | ubr = 62 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.ville-montgermont.fr/ www.ville-montgermont.fr] }} '''Menezgervant''' (''{{lang|fr|Montgermont}}'' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Lanvezhon]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]]. ==Douaroniezh== ==Istor== ==={{XXvet kantved}}=== ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas daouzek gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 3,10% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=11142 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Repuidi Brezel Spagn e Breizh]] ==== * Degemeret e voe meur a diegezh repuidi er gumun<ref>{{fr}}Isabelle Le Boulanger, ''L'Exil espagnol en Bretagne 1937-1940'', Coop Breizh, 2016, pajenn 290</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * D'an [[9 a viz Gouere]] [[1944]] e kouezhas ur c'harr-nij ''A-20G'' (marilhet 43-9889) eus [[aerlu]] [[SUA]] (''[[United States Army Air Forces]]'') e "La Thebaudière" e '''Menezgervant''' ; lazhet e voe e dri nijour<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20110717154920/http://www.absa39-45.com/airfield/pertesusaaf.html Pertes USAAF]</ref>. ==Monumantoù ha traoù heverk== <gallery> Montgermont - Eglise.JPG|An iliz katolik. Montgermont - monument aux morts.JPG|Monumant ar re varv. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Varzhin''. * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=11142 Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=71160 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant an tri nijour [[USAAF|SUAat]] marvet e miz [[Gouhere]] [[1944]], luc’hskeudennoù<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=992820 Memorial Genweb]</ref>. ==Emdroadur ar boblañs== {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=3200 |passo1=1000 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2011 |p1=455 |p2=606 |p3=1099 |p4=1976 |p5=2395 |p6=2758 |p7=3141 |p8=3195 |mammenn=EBSSA }} ==Melestradurezh== {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar maerioù}} {{Dilennad | Deroù=1790 | Penn=1793 | Anv=Jean-Marie Aubrée | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1793 | Penn=1797 | Anv=Léonard Penard | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1797 | Penn=1798 | Anv=Jean-Marie Aubrée | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1798 | Penn=1826 | Anv=Joseph Lebreton | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1826 | Penn=1834 | Anv=Gabriel Jamet | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1834 | Penn=1848 | Anv=Charles Leguesdron | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1848 | Penn=1868 | Anv=Jean-Marie Aubrée | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1868 | Penn=1878 | Anv=Jean-Marie Aubrée | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1878 | Penn=1895 | Anv=Jean-Marie Lebrun | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1895 | Penn=1912 | Anv=Jean-Pierre Louazel | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1912 | Penn=1932 | Anv=Pierre Veillard | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1932 | Penn=1944 | Anv=Jean Gabillard | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1944 | Penn=1945 | Anv=Joseph Lehuger | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1945 | Penn=1956 | Anv=Albert Fourel | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1956 | Penn=1959 | Anv=Lucien Allée | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1959 | Penn=1976 | Anv=Pierre Texier | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1976 | Penn=1983 | Anv=Jane Beusnel | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1983 | Penn=1989 | Anv=Henri Le Polotec | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1989 | Penn=1995 | Anv=Bernard Douard | Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=1995 | Penn=2014 | Anv=Alain Poulard | Strollad=Kleiz-diseurt | Karg= }} {{Dilennad | Deroù=2014 | Anv=Brigitte Le Men<ref>{{fr}}« [http://www.ouest-france.fr/mise-en-place-du-nouveau-conseil-municipal-2081756 Mise en place du nouveau conseil municipal ] », ''[[Ouest-France]]'', 1{{añ}} Ebrel 2014.</ref> | Strollad=Kleiz-diseurt | Karg= {{DilennadBremañ | Deroù=2020 | Anv=Laurent Prizé | Strollad=Kleiz-diseurt | Karg= }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == ===Tud bet marvet eno=== * [[Michel Gérard]], [[labourer-douar]] dilennet e [[1789]] da [[kannad|gannad]] an Trede-stad - [[6 a viz Kerzu]] [[1815]]. ==Liammoù diavaez== {{Commonscat|Montgermont}} * {{fr}} [http://www.ville-montgermont.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun.] * {{br}}[http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=35189 Menezgervant war Geobreizh.] ==Notennoù ha daveoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen]] [[Rummad:Repuidi Brezel Spagn e Breizh]] 5npww3ysrzn6umhaq2uui7el4go2vkj 0 34221 2189050 2113945 2026-04-25T22:43:16Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2189050 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Pereg | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = Piré-sur-Seiche | skeudenn = Piré-sur-Seiche mairie.JPG | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Blason ville fr Piré-sur-Seiche (Ille-et-Vilaine).svg | bro = [[Bro-Roazhon]] | departamant = [[Il-ha-Gwilen]] | arondisamant = [[Arondisamant Roazhon|Roazhon]] | kanton = [[Kanton Kastell-Geron|Kastell-Geron]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù bro Kastell-Geron]] | bro velestradurel = [[Bro Roazhon (Voynet)|Bro Roazhon]] | maer = Dominique Denieul | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2018]] | gorread = 36.34 | hedred = -1.42916666667 | ledred = 48.0102777778 | uk = 52 | ubi = 31 | ubr = 86 | poblañs = 2553 | deiziad-poblañs = 2016 }} '''Pereg''' (''Pirae'' e [[gallaoueg]], ''Piré-sur-Seiche'' an anv [[Galleg|gallek]] ofisiel) a oa ur gumun e [[Breizh]] e [[kanton Kastell-Geron]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]]. == Douaroniezh == * Ar [[Sec'h]] a ra ar vevenn etre [[Gentieg]] ha Pereg. == Anv == * Jean-Yves Le Moing (1990), heuliet gant Erwan Vallerie (1995) : ''Piriacus'', 1030 ; ''Plebe Pire'', 1052. Ul lec'h plantet gant gwez-per. == Ardamezioù == == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 97 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,02% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="mg">{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=743 Monumant ar re varv - Memorial Genweb </ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 6 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="mg" />. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas 1 soudard d'ar [[7 a viz C'hwevrer]] [[1948]] en [[Hải Phòng]] en [[Tonkin]] e [[Viêt Nam]]<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=33022 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. === {{XXIvet kantved}} === * Kendeuzet e oa bet gant [[Kantieg]] d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : [[Pereg-Kantieg]]<ref>{{fr}} [http://raa.bretagne.sit.gouv.fr/sit_1_ALK/upload/raa_35_ALK/acte/24298/update_word24298.pdf Arrêté préfectoral n° 2018-24062 du 11 décembre 2018 portant création de la commune nouvelle de "Piré-Chancé" à compter du 1^er janvier 2019.]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Cimetière des Pères.jpg|Cimetière des Pères du Saint-Esprit Château des Pères.jpg|Château des Pères Château des Pères façade arrière.jpg|Château des Pères façade arrière Château des Pères oeuvre 1.jpg|Château des Pères oeuvre Château des Pères oeuvre chevaux.jpg|Château des Pères oeuvre Château des Pères oeuvre jardin.jpg|Château des Pères oeuvre </gallery> * Kastell Tadoù ar Spered Santel. * Iliz katolik ''Sant Pêr ha Sant Paol''. <gallery> Piré-sur-Seiche (35) Chapelle Notre-Dame de la Croix-Bouessée 01.jpg </gallery> * Chapel ''Intron-Varia'' e ''La Croix-Bouessée''. * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=743 Memorial Genweb]</ref>. * Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=106697 Memorial Genweb]</ref> == Emdroadur ar boblañs 1962-2012 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2600 |passo1=500 |passo2=100 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2011 |bl9=2016 |p1=1895 |p2=1950 |p3=1743 |p4=1809 |p5=1730 |p6=1877 |p7=2116 |p8=2303 |p9=2553 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == ===Tud bet ganet eno=== *[[1942]] : [[Pierre Duclos]], kelaouenner hag emsaver ===Tud marvet eno=== ===Tud beziet eno=== *[[Pierre Duclos]], kelaouenner hag emsaver === Ardamezeg ar familhoù === {| |- |[[Restr:Le Bel de la Gavouyere.gif|60px]] | :;Le Bel :Aotrounez Petitbois :''En argant e deir flourdilizenn en gul.'' |} == Gevelliñ == == Pennadoù kar == * [[Kantieg]], * [[Pereg-Kantieg]]. == Levrlennadur == == Liammoù diavaez == {{commonscat|Piré-sur-Seiche}} * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20160525002045/http://www.pire-sur-seiche.fr/ Lec'hienn web ar gumun] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù kozh Il-ha-Gwilen]] jbp1zb4j3zpfkc201qnizc9h1kh8uzv 0 34237 2188880 2185479 2026-04-25T12:03:03Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188880 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Torigneg-Fouilharzh | anvYezh = ''Torinyaé-Fólhard'' | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = ''Thorigné-Fouillard'' | skeudenn = Thorigné-Fouillard mairie.jpg|An ti-kêr. | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Roazhon]] | departamant = [[Il-ha-Gwilen]] | arondisamant = [[Arondisamant Roazhon|Roazhon]] | kanton = [[Kanton Liverieg|Liverieg]] | etrekumuniezh = [[Roazhon Meurgêr]] | bro velestradurel = [[Bro Roazhon (Voynet)|Bro Roazhon]] | cp = 35235 | maer = Jean-Jacques Bernard | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2020]] | gorread = 13.58 | hedred = -1.5786 | ledred = 48.1603 | ubi = 27 | ubr = 89 | lec'hienn web = [http://www.ville-thorigne-fouillard.fr www.ville-thorigne-fouillard.fr] }} '''Torigneg-Fouilharzh''' (''{{lang|fr|Thorigné-Fouillard}}'' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Liverieg]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]]. == Anvioù ofisiel == * 1790, Thorigné, * 1920, Thorigné-sur-Vilaine, * 1982, Thorigné-Fouillard. == Douaroniezh == == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 40 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.phpidsource=61426] Monumant ar re varv - Memorial Genweb</ref>. * [[Torigneg]]: mervel a reas c'hwezek gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 3,71% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.phpidsource=64821] Monumant ar re varv - Memorial Genweb</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.phpidsource=61426] Monumant ar re varv - Memorial Genweb</ref> ; unan anezhe a varvas e kamp-bac’h [[Mauthausen]] en [[Aostria]], ezel e oa eus an Is-rouedad ''Johnny'' er Rouedad Jade-Fitzroy<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5945454 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur milour eus [[Fouilharzh]] e [[Lodi]] (Draa Essamar) e departamant [[Medea]] d'ar [[15 a viz Mae]] [[1957]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5335856 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== Stagadenn [[Fouilharzh]] ==== * E miz Kerzu 1981 eo bet staget Fouilharzh, ul lodenn eus kumun [[Liverieg]], ouzh kumun Torigneg gant un dekred. E 1982 eo bet anvet ar gumun nevez ''Thorigné-Fouillard'' er yezh ofisiel. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Thorigné-Fouillard église.JPG Thorigné-église2.jpg </gallery> * Iliz katolik ''Sant Melani'', bet savet e 1901 diwar tres an ti-savour [[Arthur Regnault]]<ref name="ville-thorigne-fouillard.fr">{{fr}}[https://www.ville-thorigne-fouillard.fr/]</ref>. === Monumantoù ar re varv === <gallery> Le monument aux morts de thorigné fouillard - panoramio.jpg|Monumant ar re varv nevez. </gallery> * Monumant ar re varv nevez e bourc'h Torigneg, bet savet e 1998 a-drek d'an iliz<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=61426 Memorial Genweb (luc'hskeudenn)]</ref>{{,}}<ref name="ville-thorigne-fouillard.fr"/>. * Monumant ar re varv e Fouilharzh<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=11829 Memorial Genweb (roll)]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=11829 Memorial Genweb (luc'hskeudenn)]</ref>. * Monumant ar re varv e Torigneg er vered<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=64821 Memorial Genweb (roll)]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=64821 Memorial Genweb (luc'hskeudenn)]</ref>. == Emdroadur ar boblañs == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=7500 |passo1=1000 |passo2=500 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2007 |bl9=2011 |p1=781 |p2=892 |p3=2048 |p4=3591 |p5=5257 |p6=6625 |p7=6846 |p8=6937 |p9=7293 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar maerioù}} {{Dilennad |Deroù= 1919<ref>{{fr}}''[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k646025d/f4 Les élections des maires : arrondissement de Rennes]'', [[L'Ouest-Éclair]], 11 Kerzu 1919, niv. 7269.</ref> |Penn= ? |Anv= René Jean Mailleux |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad|Deroù= ... |Penn= ... |Anv= ... |Strollad=}} {{Dilennad |Deroù= ? |Penn= ? |Anv=Claude Raulet |Strollad=|Karg= }} {{Dilennad |Deroù= ? |Penn= Meurzh 2001 |Anv=Maurice Lelièvre |Strollad=|Karg= }} {{DilennadBremañ |Deroù= Meurzh 2001 |Anv=Jean-Jacques Bernard |Strollad=[[Parti socialiste (Frañs)|PS]] |Karg= }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Brezhoneg == * E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 32 skoliad (2,2 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Ofis publik Ar Brezhoneg]</ref> == Tud == *''Valentina'', gounezet ganti an ''Eurovision junior'' e 2020<ref>{{fr}}[https://www.ouest-france.fr/medias/eurovision/eurovision-junior-2020-valentina-je-dedie-ma-victoire-aux-artistes-de-france-7066538 Ouest-France]</ref>. ====Tud bet marvet eno==== * [[Bertrand d'Argentré]], gwiraour hag istorour breizhat, [[13 a viz C'hwevrer]] [[1590]] (e kastell Tizé, lec'hiet war barrez Torigneg d'ar mare-se). == Gevelliñ == Gevellet eo ar gumun gant: * {{Gevelliñ|Lusca|Iwerzhon|Ireland|bloavezh=1993}}, * {{Gevelliñ|Sibiu - karter niv. 6|Roumania|Romania|bloavezh=1994}}, * {{Gevelliñ|Győrújbarát|Hungaria|Hungary|bloavezh=2000}}. == Pennadoù kar == * [[Fouilharzh]], * [[Liverieg]], * [[Torigneg]]. == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Thorigné-Fouillard}} * {{fr}} [http://www.ville-thorigne-fouillard.fr Lec'hienn ofisiel ar gumun] * {{br}}[http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=35334 Torigneg-Fouilharzh war Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == <references /> [[Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen]] liwefvrb15up2vgigvbu6c7zv79stjw 0 34848 2188839 2165526 2026-04-25T12:01:55Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188839 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Sant-Denwal | anvYezh = Saent-Denóau | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = Saint-Denoual | skeudenn = Tombe du marquis de la Rouërie.jpg | alc'hwez = Bez [[Armand Tuffin ar Roueri|Markiz ar Roueri]]. | ardamezioù = Blason ville fr SaintDenoual (CôtesArmor).svg | bro = [[Bro-Sant-Brieg]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Dinan|Dinan]] | kanton = [[Kanton Matignon|Matignon]] | etrekumuniezh = [[Lambal Douar ha Mor]] | bro velestradurel = [[Bro Dinan]] | maer = Jérémy Allain | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 8.61 | hedred = -2.3991666666667 | ledred = 48.5280555555556 | uk = 57 | ubi = 44 | ubr = 108 | lec'hienn web = }} ''' Sant-Denwal ''' a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Matignon]] e [[departamant gall|departamant]] [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 23 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,32 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=9971 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; mervel a reas daou anezhe e [[Belgia]] e penn kentañ ar brezel, unan a voe lazhet d’an [[22 a viz Eost]] [[1914]] e [[Châtelet (Hainaut)|Châtelet]], en [[25vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|25vet Rujumant Troadegiezh]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6264824 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, egile a varvas d’an [[30 a viz Eost]] [[1914]] e [[Gembloux]], soudard e oa er memes rujumant<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6271691 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas tri den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. == Brezhoneg == * 4,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 394</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> La Guyomarais.JPG|Ar c'hastell. </gallery> * Kastell "La Guyomarais". <gallery> Mémorial du marquis de la Rouërie.jpg </gallery> * Bez ha maen-koun [[Armand Tuffin ar Roueri|Markiz ar Roueri]]. <gallery> SAINT DENOUAL.jpg|An iliz katolik. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Stevan''. * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=9971 Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=61884 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=500 |passo1=100 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |p1=382 |p2=369 |p3=330 |p4=342 |p5=362 |p6=354 |p7=388 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == ===Tud bet marvet eno=== * [[Armand Tuffin ar Roueri]], brogarour breton, [[30 a viz Genver]] [[1793]]. == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == <references /> [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] gjrt6ymo1q4907du3b9kt1o16wt99qs 0 35002 2188890 2185490 2026-04-25T12:03:17Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188890 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Tremuzon | anvOfisiel = ''Trémuson'' | skeudenn = Trémuson - église 01.jpg | alc'hwez = An iliz katolik. | ardamezioù = COA fr Trémuson.svg | bro = {{Bro-Sant-Brieg}} ([[Goueloù]]) | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Brieg|Sant-Brieg]] | etrekumuniezh = [[Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Sant-Brieg]] | kanton = [[Kanton Plerin|Plerin]] | maer = Yvon Orgebin | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | hedred = -2.84833333333 | ledred = 48.5247222222 | gorread = 6.31 | uk = 150 | ubi = 30 | ubr = 163 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.tremuson.fr Ti-kêr] }} '''Tremuzon''' a zo ur gumun eus [[Breizh]], e [[Bro-Oueloù]] hag e [[kanton Plerin]] e [[departamant gall|departamant]] [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == == Armerzh == <gallery> Trémuson - Maisons ouvrières - AD22 - 16FI3273.jpg|Tiez mengleuzerien. </gallery> * Ur vengleuz [[plom]] a oa er gumun, serret e voe e [[1931]]. == Dezougen == <gallery> Aéroport St Brieuc Armor.jpg|An aerborzh. </gallery> * Aerborzh "Saint-Brieuc Armor". == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 28 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,12 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=41013 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Un nijva eus al [[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]] ([[aerlu]] [[alaman]]) a voe er gumun<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/terrains%20bretagne/st_brieuc.html ABSA]</ref>. * D'an [[18 a viz Here]] [[1940]] e rankas daou garr-nij ''[[Messerschmitt Bf 109|Bf 109 E-4]]'' eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''Luftwaffe'') douarañ diouzh ret en nijva; mervel a reas ur sturier, douaret e voe e [[Plouzeniel]]; gloazet e voe ar sturier all<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Cotes%20Armor/pertes_luftwaffe_cotes_arm.html Pertes Luftwaffe]</ref>. * Bombezet e voe an nijva gant ar [[Royal Air Force]] en noz d'an 11 a viz Du 1940<ref>{{fr}}Eddy Florentin, ''Quand les Alliés bombardaient la France 1940-1945'', Embannadurioù Perrin, 1997, pajenn 26</ref>. ==== [[Brezel Indez-Sina]] ==== * Lazhet e voe un adjudant eus ar gumun d’ar [[21 a viz Ebrel]] [[1953]] e [[Dai-Dong]] en [[Annam]] er [[Viêtnam]] <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=1877455 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Brezel Aljeria]] ==== * Mervel a reas daou soudard. == Brezhoneg == * 11,1 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 408</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == * Iliz katolik ''Intron-Varia''. * Monumant foran ar re varv e Leurgêr ar Maerdi, bet savet e [[1919]], luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=41013 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=74820&dpt=22 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2000 |passo1=500 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |p1=830 |p2=778 |p3=1013 |p4=1168 |p5=1482 |p6=1684 |p7=1782 |p8=1963 |p9=1981 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == ===Tud ganet eno=== * [[Frañseza Dinan]], gouarnerez [[Anna Vreizh]], [[20 a viz Du]] [[1436]]. == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Trémuson}} * {{fr}}[http://www.tremuson.fr Lec'hienn ofisiel an Ti-kêr] * {{br}}[https://web.archive.org/web/20160307075210/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22372 Tremuzon war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Bro Sant-Brieg]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Oueloù]] [[Rummad:Nijvaoù al Luftwaffe e Breizh]] [[Rummad:Bombezadegoù ar Re Gevredet e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] 0ouypyv3k4u1a9dbbqntr67forr0uh9 0 35006 2188900 2185498 2026-04-25T12:03:32Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188900 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Uzel | anvYezh = ''Uzéu'' | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = ''Uzel'' | skeudenn = Mairieuzel.jpg | alc'hwez = An ti-kêr | ardamezioù = Blason d'azur à trois besants d'or.svg | bro = {{Bro-Sant-Brieg}} | departamant = {{Aodoù-an-Arvor}} | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Brieg|Sant-Brieg]] | etrekumuniezh = [[Loudieg Kumuniezh - Kreiz Breizh]] | bro velestradurel = [[Bro Kreiz Breizh]] | kanton = [[kanton Uzel|Uzel]] <small>(betek 2015)</small><br />[[Kanton Mur|Mur]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 22460 | maer = Gwenaël Choupaux | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 6.79 | hedred = -2.84 | ledred = 48.28 | uk = | ubi = 116 | ubr = 238 | lec'hienn web = }} '''Uzel''' a zo ur gumun eus [[Breizh]], e [[departamant gall|departamant]] [[Aodoù-an-Arvor]]. Pennlec'h [[kanton Uzel|Penn kanton]] e oa betek 2015. == Douaroniezh == === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Uzel''|gwalarn=|norzh=[[Alineg]]|biz=[[Peniti-Koedrac'h]]|kornôg=[[Merleag]]|reter=[[Sant-Herve]]|gevred=|su=[[Sant-Teliav]]|mervent=|enklozadur=}} == Anv == * Erwan Vallerie (1995) ː '''Usel''', 1253, 1280; '''Ussello''', '''Usselo''', 1371; '''de Uscello'''; '''de Ussello''', 1371; '''Usel''', 1475; '''Dusel''', 1516; == Ardamezioù == {| |- |[[Restr:Blason d'azur à trois besants d'or.svg|60px]] | :''« En glazur, e deir bezantenn en aour »'' *Tiegezh Uzel, kent an {{XIIIvet kantved}} |} == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * E 1917 e voe degemeret repuidi, tri Gall ha 18 Belgiad en Uzel<ref>{{fr}}''Le Pays de Loudéac et la Grande Guerre 1914-1918'', Mémoire du Pays de Loudéac, Eil c'hwec'hmiziad 1995, pajenn 20</ref>; e mizioù Meurzh hag Ebrel 1918 e teuas 52 repuad all eus departamantoù gall [[Oise (departamant)|Oise]] ha [[Somme (departamant)|Somme]] abalamour d'an dagadenn alaman boulc'het e miz Meurzh<ref>{{fr}}''Le Pays de Loudéac et la Grande Guerre 1914-1918'', Mémoire du Pays de Loudéac, Eil c'hwec'hmiziad 1995, pajenn 23</ref>;. * Mervel a reas 57 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,68 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=2748 Memorial Genweb]</ref>; unan anezhe a voe lazhet e [[Boezinge]] e [[Flandrez]] [[Belgia]] d’an [[22 a viz Ebrel]] [[1915]], soudard e oa er [[74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel (lu gall)|74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6538430 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas seizh den abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}Monumant ar re varv</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Lazhet e voe ur penngorporal eus ar gumun d’ar [[7 a viz Gwengolo]] [[1947]] en [[Gò Bắc Chiêng]] e [[Kochinsina]] er [[Viêtnam]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=7045251 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Brezhoneg == * 8,6 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 410</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Uzel - Chapelle de Notre-Dame-de-Bonne-Nouvelle - AD22 - 16FI6714.jpg|Ar chapel. </gallery> * Chapel ''Intron-Varia''. * Iliz katolik ''Sant Nikolaz''. * Monumant ar re varv Leurgêr Fulgence Bienvenüe, luc’hskeudenn ha kartenn-bost <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=2748 Memorial Genweb]</ref>. D’ar [[5 a viz Gouhere]] [[1925]] e voe dioueliet<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/41355/uzel-place/?elm=441 Université de Lille]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=55559 Memorial Genweb]</ref>. == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 === {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1200 |passo1=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=857 |p2=899 |p3=926 |p4=990 |p5=943 |p6=897 |p7=990 |p8= 1113 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == === Tud bet ganet eno === <gallery> Fulgence.jpg|Hanterskeudenn Bienvenüe. </gallery> * [[1852]] : [[Fulgence Bienvenüe]], pennseller an Hentoù ha Pontoù ha saver metro [[Pariz]]. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |+ |[[Restr:De Malestroit.gif|80px]] |'''de Malestroit''' aotrounez ar barrez |''En gul e nav bezantenn en aour, 3, 3, 3.'' |} == Levrlennadur == == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Uzel}} *{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307080624/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22384 Uzel war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Bro Sant-Brieg]] [[Rummad:Repuidi-brezel e Breizh (1914-1918)]] dljf14pcdsyrioklls9awjywd6y7brc 0 36914 2188767 2185355 2026-04-25T11:59:58Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188767 wikitext text/x-wiki {{databox}}{{commonscat}} '''Oudenaarde''' (''Audenarde'' e [[galleg]]) zo ur gumun e [[Belgia]] e proviñs [[Reter-Flandrez]]. He foblañs a gomz [[izelvroeg]], a zo yezh ofisiel ivez. <gallery mode="packed"> Oudenaarde East-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur Flag of Oudenaarde.svg|Banniel Blason Oudenaarde.svg|[[Ardamezouriezh|Skoed]] </gallery> ==Douaroniezh== * Gorread : 68,92 km² * Poblañs ([[2022]]) : 31 866 a dud * Stankter : 462 den/km² Treuzet eo kêr gant ar [[stêr]] Skeld (''[[Schelde]]'' en izelvroeg). == Armerzh == * Bervet e vez ar [[bier]]où "Ename bier", "Felix", "Liefmans" ha "Roman" en Oudenaarde. Bieroù skouerius kêr hag ar rannvro eo ar re c'hell evel Felix Speciaal Oudenaards (breserdi Brouwerij Felix), Oud Liefmans (Brouwerij Liefmans) hag Adriaen Brouwer (eus breserdi Roman e Mater). Un tammig sur eo o blaz. == Monumantoù ha traoù heverk == E-touez monumantoù kêr emañ an ti-kêr, a zo bet savet gant an tisavour [[brusel]]at Hendrik van Pede, treset ti-kêr Brusel gantañ ivez. Brudet eo ar pallennoù-moger aodenardat ivez, ''Verdures'' o anv. Er bed-holl ez eus mirdioù ma'z eus skouerennoù enno. War lec'hienn kêr e kaver meur a ditour diwar-benn ar pallennerezh kozh hag an adaozadur. == Tud == *[[Adriaen Brouwer]], livour eus ar {{XVIIvet kantved}}. ==Liammoù diavaez== *[http://www.oudenaarde.be/ lec'hienn ofisiel kêr] [[Rummad:Kêrioù Flandrez]] [[Rummad:Kêrioù Belgia]] qjg2xy1zmi5qfqzk56zmwh7pqz0knxy 0 37691 2188807 2155877 2026-04-25T12:00:58Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188807 wikitext text/x-wiki ::''Gwelet ivez [[Portland]] evit an heñvelstummoù'' [[Restr:DowntownPortlandMe1.jpg|300px|dehou|thumb|Tiez uhel goueled kêr]] '''Portland''' zo ur gêr e biz ar [[Stadoù-Unanet]]. Kêr-benn armerzhel ha sevenadurel stad [[Maine (SUA)|Maine]] eo. 64 249 annez e oa e [[2000]], 230 000 evit an tolpad. Penn-lec'h [[kontelezh Cumberland (Maine)|kontelezh Cumberland]] eo ivez. Un gêr istorel eo. Ar porzh kozh a sach ouzhpenn 3 milion a dud bep bloaz. Tennet eo bet anv [[Portland (Oregon)|Portland]] en [[Oregon]] eus he hini. ==Gevelliñ== Portland ’zo gevellet gant peder c'hêr: *[[Skeudenn:Flag of Japan.svg|border|25px]] [[Shinagawa]], [[Japan]] *[[Skeudenn:Flag of Russia.svg|border|25px]] [[Arc'hangelsk]], [[Rusia]] *[[Skeudenn:Flag of Haiti.svg|25px]] [[Cap-Haïtien]], [[Haiti]] *[[Skeudenn:Flag of Greece.svg|25px]] [[Mitilíni|Mytilene]], [[Gres]] == Tud == *ar skrivagner [[Stephen King]] *ar barzh [[Henry Wadsworth]] *ar filmaozer [[John Ford (sinema)|John Ford]] *an aktourez [[Andrea Martin]] *an aktour [[Judd Nelson]] ==Liammoù diavaez== * {{en}} [https://web.archive.org/web/19970530202255/http://www.ci.portland.me.us/city.htm Lec'hienn ofisiel kêr Portland] * {{en}} [http://www.visitportland.com Lec'hienn ofisiel touristel Portland] * {{en}} [http://www.portlandmaine.com Titouroù touristel diwar-benn Portland] [[Rummad:Kêrioù Maine]] jg67wkh1yx0vqhfovei23etog5axasn 0 38045 2188914 2185514 2026-04-25T12:03:58Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188914 wikitext text/x-wiki {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em; background:#fafafa; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:95%;" |+'''Wervik'''<br /> ! colspan="2" align="center" bgcolor="#EFEFEF" | |- align="center" |Banniel |[[Skeudenn:Flag of Wervik.svg|80px]] |- align="center" |Skoed |[[Skeudenn:Stad Wervik wapen.svg|80px]] |- align="center" |Lec’hiadur Wervik en [[Arondisamant Ieper]] hag e proviñs [[Kornôg-Flandrez]] |[[Skeudenn:Wervik West-Flanders Belgium Map.svg|250px]] |- align="center" |[[Riez]] |[[Skeudenn:Flag of Belgium (civil).svg|22x15px]] [[Belgia]] |- align="center" |Kumuniezh |{{BE-NL}} |- align="center" |[[Rannvroioù Belgia|Rannvro]] ||{{Flandrez}} |- align="center" |[[Proviñsoù Belgia|Proviñs]] |{{BE-VWV}} |- align="center" |[[Arondisamantoù Belgia|Arondisamant]] |[[Arondisamant Ieper|Ieper]] |- align="center" |ins |33029 |- align="center" |Kumunioù-Kod post |8940<br/>8940 |- align="center" |Kumunioù strollet |Wervik<br/>[[Geluwe]] |- align="center" |Kod pellgomz |056 |- align="center" |Maer |Johnny Goos (sp.a) |- align="center" |Gorread |43,61&nbsp;km² |- align="center" |Hed |03° 02' .." Reter |- align="center" |Led |50° 46' .." Norzh |- align="center" |Uhelder | .. m |- align="center" |Poblañs hep kontoù doubl |17 690 <small> (01.01.2007)</small> |- align="center" |Stankter |405 a./km² |- align="center" |Lec'hienn |{{URL|wervik.be}} |- |} '''Wervik''' a zo ur gêr hag ur gumun eus [[Belgia]] e proviñs [[Kornôg-Flandrez]]. Gant ar stêr [[Leie]] eo dispartiet diouzh [[Wervicq-Sud]], zo er [[Bro-C'hall|Stad C'hall]]. == Tud == *[[Yves Leterme]], politikour, Kentañ ministr Belgia [[Rummad:Kêrioù Flandrez]] [[Rummad:Kêrioù Belgia]] s8r3sde13ecm9ww39izhh5q8rcynz18 0 39409 2188763 2185348 2026-04-25T11:59:52Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188763 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Gipuzkoa municipalities Oiartzun.JPG|thumb|right|260px|Sede pelec'h emañ Oiartzun e [[Gipuzkoa]]]] '''Oiartzun''' (stumm ofisiel; ''Oyarzun'' e [[kastilhaneg]], diofisiel) zo ur gumun eus [[Gipuzkoa]], en [[Euskal Herria]], etre Donostia hag an harzoù etre stadoù [[Spagn]] ha [[Gall]]. 9 728 a dud a gonted eno e 2005. Gevellet eo gant [[Karaez]]. ==Eizh karter== Eizh karter zo er gumun ha sed o anvioù: * Altzibar. * Arragua. * [[Elizalde]], kreiz-kêr, al lec'h m'emañ an iliz, hervez an anv. * Ergoien. * Gurutze. * Iturriotz. * [[Karrika]]. * Ugaldetxo. ==Politikerezh== Ur gumun kreñv enni ar vroadelouriezh euskarat eo. ===Maered=== {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Listenn an alkaded (maered) |- |align=right| [[2011]] || Aiora Perez de San Roman ([[Bildu]]) |- | align=right| [[2007]] || Aitor Etxeberria Txurio ([[Eusko Abertzale Ekintza|ANV]]) |- | align=right| [[2003]] || Martin Beramendi Brit ([[Eusko Alkartasuna]]) |- | align=right| [[1999]] ||Xabier Iragorri Gamio ([[Euskal Herritarrok]]) |- | align=right| [[1995]] || Juan Iñarra Agirrezabala ([[Herri Batasuna|HB]]) |- | align=right| [[1991]] || Juan Iñarra Agirrezabala ([[Herri Batasuna|HB]]) |- | align=right| [[1987]] || Juan Iñarra Agirrezabala ([[Herri Batasuna|HB]]) |- | align=right| [[1983]] || Inaxio Irigoien Mitxelena ([[PNV]]) |- | align=right| [[1979]] || Inaxio Irigoien Mitxelena ([[PNV]]) |- |} == Tud == *Txomin Perurena (1943) marc'hhouarner. *Miguel Mari Lasa (1947) marc'hhouarner. *[[Xabier Lete]] (1944-) barzh, kaner ha politikour. ==Traoù all== *anv ar stêr a dremen dre ar gumun eo ivez. *un anv tiegezh eo ivez er vro, evel ma c'hoarvez alies gant lec'hanvioù Euskal Herria. ==Liammoù diavaez== {{Commons|Category:Oiartzun}} {{Kumunioù Gipuzkoa}} [[Rummad:Gipuzkoa]] 43r8riqtqiz31iiem0f0po9drzirv6b 0 41929 2188992 2185351 2026-04-25T13:28:15Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188992 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Colorful houses in New Orleans.jpg|thumb|250px|Ar "French Quarter" pe "Vieux Carré", karter kozh Orleañs Nevez.]] [[Restr:Map of Louisiana and USA highlighting Orleans Parish.png|thumb|250px]] '''Orleañs Nevez''' (''New Orleans'' e saozneg ha ''La Nouvelle-Orléans'' e [[galleg]]) eo brasañ kêr [[Louiziana]], e kreisteiz [[SUA]], war lez ar stêr [[Mississippi (stêr)|Mississippi]]. E gevred Louiziana emañ, war glannoù al [[lenn Pontchartrain]]. 390 144 annezad zo bet brasjedet e 2019. Ur porzh hag ur greizenn armerzhel bras eo. Dont a ra hec'h anv eus hini [[Fulup II Orleañs]], rejant [[Loeiz XV (Bro-C'hall)|Loeiz XV a Vro-C'hall]] en {{XVIIIvet kantved}}. Unan eus koshañ kêrioù SUA eo. E [[1840]] e oa trede brasañ kêr ar vro. Anavezet eo Orleañs Nevez abalamour d'he gwrizioù liessevenadurel, d'he sonerezh ha d'he c'heginerezh. Eno eo ganet ar [[jazz]]. Brasañ ha brudetañ festival ar gêr eo [[Meurlarjez]]. == Tud ganet e Orleañs Nevez == === Sonerien ha kanerien === * [[Louis Armstrong]] ([[1901]]-[[1971]]) soner jazz * [[Sidney Bechet]] ([[1897]]-[[1959]]) soner jazz * [[Terence Blanchard]] ([[1962]]- ) soner jazz * [[Buddy Bolden]] ([[1870]]-[[1931]]) soner jazz * [[Roy Brown]] ([[1925]]-[[1981]]) kaner blues * [[Fats Domino]] ([[1928]]- ) kaner rhythm and blues * [[Champion Jack Dupree]] ([[1910]]-[[1992]]) bluesman * [[Snooks Eaglin]] ([[1936]]- ) bluesman * [[Stuart Hamm]] ([[1960]]- ), soner gitar-boud * [[Mahalia Jackson]] ([[1911]]-[[1972]]) kanerez negro spiritual ha gospel * [[Dr. John]] ([[1940]]- ), soner * [[Lonnie Johnson]] ([[1894]]-[[1970]]) bluesman * [[Branford Marsalis]] ([[1960]]- ) soner jazz * [[Wynton Marsalis]] ([[1961]]- ) soner jazz ha breur an hini a-raok === Tud all === * [[Poppy Z. Brite]] ([[1967]]- ) skrivagnerez * [[Truman Capote]] ([[1924]]-[[1984]]) skrivagner * [[Harry Connick Jr.]] ([[1967]]- ) soner hag aktour * [[Clyde Drexler]] ([[1962]]- ) c'hoarier basket-ball * [[Marshall Faulk]] ([[1973]]- ) c'hoarier football amerikan * [[Jeffrey Hunter]] ([[1926]]-[[1969]]) aktour * [[Peyton Manning|Peyton]] ([[1976]]- ) hag [[Eli Manning]] ([[1981]]-), c'hoarerien [[football amerikan]] * [[John Allen Muhammad]] ([[1960]]- ) torfedour * [[Ray Nagin]] ([[1956]]- ) maer Orleans-Nevez * [[Lee Harvey Oswald]] ([[1917]]-[[1963]]) torfedour * [[Pauley Perrette]] ([[1969]]- ) aktourez * [[Anne Rice]] ([[1941]]- ) skrivagnerez * [[John Kennedy Toole]] ([[1937]]-[[1969]]) skrivagner * [[Carl Weathers]] ([[1947]]- ) c'hoarier football amerikan hag aktour * [[Stanley Williams]] ([[1953]]-[[2005]]) torfedour, diazezer ar re Crips * [[Reese Witherspoon]] ([[1976]]- ) aktourez * [[Paul Charles Morphy]], meurc'hoarier [[echedoù]] == Tud marvet eno == * [[Antoine Rigau]] ([[1758]]-[[1820]]) jeneral impalaeriezh [[Napoleone Buonaparte]] == Gevellerezh == Trizek kêr zo gevellet gant New Orleans ([[2022]]). {| |- valign="top" | *[[Cap-Haïtien]], {{Haiti}}| *[[Caracas]],{{Venezuela}} *[[Durban]], {{Suafrika}} *[[Innsbruck]], {{Aostria}} *[[Isola del Liri]], {{Italia}} | :*[[Juan-les-Pins]] ([[Antibes]]), {{Bro-C'hall}} :*[[Maracaibo]], {{Venezuela}} :*[[Matsue]], {{Japan}} :*[[Mérida]], {{Mec'hiko}} :*[[Orléans]], {{Bro-C'hall}} | :*[[Pointe-Noire]], {{Republik Kongo}}| :*[[San Miguel de Tucumán]], {{Arc'hantina}} :*[[Tegucigalpa]], {{Honduras}} |} == Daveoù == {{daveoù}} [[Rummad:Kêrioù Louiziana]] [[Rummad:Kêrioù distrujet gant un tan-gwall]] eqw1dehsuqhpqekbne8mpmiy4g7k9ew 0 42980 2188948 2185048 2026-04-25T13:27:06Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188948 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:GreeceViotia.png|thumb|200px|right|Boiotia, [[nomos]] e [[Gres]]]] '''Boiotia''' (Βοιωτία e [[gresianeg]], ''Boeotia'' e [[latin]]), pe '''Beotia''', a oa ur vro en [[Henc'hres]], en hanternoz da reter [[pleg-mor Korintos]], hag a zo un [[nomos]] e [[Hellaz]] a hiriv. Er c'hreisteiz dezhi e oa [[Megaris]] ha menezieg [[Kiteron]], [[Attika]] en tu all dezhi. En hanternoz e oa [[Lokris |Lokris opontek]] ha [[strizh-mor]] [[Euripos]] (e Mor Egea etre Enez-Euboia ha douar-bras Boeotia), ha [[Fokis]] er c'hornôg. An Euripos (Εύριπος e gresianeg) zo ur strizh-mor eus Attika, en Bro-C'hres. == Mojennoù == E [[gwengelouriezh Hellaz]] e vez kaoz alies eus Boeotia. Kalz mojennoù zo liammet ouzh [[Tebai]] ha [[Kadmos]], he diazezer, hag ouzh [[Orc'homenos]], bro ar [[Minyae]]. Graia (Γραία), ar pezh a dalvez kozh, a vefe ar geoded koshañ eus Bro-C'hres a-hervez. Ar Γραικός, ''Graecus'', zo liammet ouzh 'Graia' gant skrivagnerien zo<ref>Hatzidakis, 1977, e geriadur Babiniotis</ref>. [[Aristoteles]] en deus skrivet e oa bet savet ar geoded a-raok al [[Liñvadenn Veur]]. Kavet ez eus bet ar memes kredenn diwar-benn orin keoded Graia war ur stelenn, [[Bloazdanevell Paros]], dizoloet e 1687 ha bloaziet eus [[-267]]-[[-263]], miret hiziv en [[Oxford]] hag e [[Paros]]. Meneget eo ar geoded kozh-mañ ivez en oberennoù [[Homeros]], [[Paosanias ar Beajour]], [[Toukidides]], etc. ==Anv dismegañsus== Boeotia zo deuet da vout un anv kar d'ar sotoni, abalamour, marteze, ma kave da Ateniz e talvezent keroc'h dre ma oa brudet o sevenadur e-skoaz hini o amezeien. == Tud Beotia== *[[Epaminondas]] *[[Gorgidas]] *[[Hesiodos]] *[[Pelopidas]] *[[Pindaros]] *[[Ploutarc'hos]] *[[Narkissos]] *[[Bakis]] *[[Lukaz (an avielour)]] ==Notennoù ha daveoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Douaroniezh Henc'hres]] [[Rummad:Boiotia]] er4op14236duyqsfduuef4seqz64hkq 0 43058 2188952 2185075 2026-04-25T13:27:12Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188952 wikitext text/x-wiki {{databox}}{{commonscat|Cincinnati, Ohio}} <gallery mode="packed"> Map of Hamilton County Ohio Highlighting Cincinnati City.png|Lec'hiadur Flag of Cincinnati, Ohio.svg|Banniel Seal of Cincinnati, Ohio.svg|[[Ardamezouriezh|Skoed]] </gallery> '''Cincinnati''' zo ur gêr e [[SUA]] e mervent [[stadoù SUA|Stad]] [[Ohio]]. War lez ar [[Ohio (stêr)|stêr Ohio]] emañ. Trede kêr Ohio eo, war lerc'h [[Columbus (Ohio)|Columbus]] ha [[Cleveland ( Ohio)|Cleveland]], hag ar 56{{vet}} er Stadoù-Unanet. Diazezet e voe e [[1788]] gant [[John Cleves Symmes]] hag ar [[koronal|c'horonal]] [[Robert Patterson]]. E-touez savadurioù heverk e Cincinnati ez eus savadurioù mod [[Italia]] an {{XIXvet kantved}}. ==Douaroniezh== *Gorread : 206,26 km² *Poblañs ([[2022]]) : 309 513 a dud *Stankter : 1 501 den/km² == Tud ganet e Cincinnati == * [[Steven Spielberg]], filmaozer. == Gevellerezh == Cincinnati zo gevellet gant nav c'hêr:<ref name="sisters">{{cite web|url=http://www.sister-cities.org/|title=Sister ''Cities International, Inc. (SCI)''}}</ref> {| |- valign="top" | * [[Gifu]] ({{Japan}}) * [[Harare]] ({{Zimbabwe}}) * [[Kharkiv]] ({{Ukraina}}) | * [[Liuzhou]] ({{Sina}}) * [[München]] ({{Alamagn}}) * [[Nancy]] ({{Bro-C'hall}}) | * [[Netanya]] ({{Israel}}) * [[Roma]] ({{Italia}}) * [[Taipei]] ({{Taiwan}}) |} {| width="65%" |- | <gallery mode="packed" caption="Ur sell war Cincinnati"> Cincinnati Union Terminal at Dusk.JPG|''Cincinnati Museum Center'' Cincinnati-scripps-center.jpg|''Scripps Center'' e kreiz kêr Cincinnati McMicken Hall, University of Cincinnati, 2005-08-19.jpg|''McMicken Hall'' er Skol-veur Gabp from the gap.jpg|[[Baseball]] gant ar Reds er ''Great American Ball Park'' Cincinnati-procter-and-gamble-headquarters.jpg|Sez [[Procter & Gamble]] </gallery> |} == Liammoù diavaez == * [http://www.cincinnati-oh.gov Lec1'hienn ofisiel Cincinnati] * [http://www.CincinnatiUSA.com Cincinnati USA: lec'hienn ofisiel evit at douristed] * [http://www.pbase.com/cincyimages/cincinnati Palier luc'hskeudennoù Cincinnati, en o zouez dremmweloù ha tro-war-dro] * [http://www.cincinnatimagazine.com/ Cincinnati Magazine] == Daveoù == {{daveoù}} [[Rummad:Kêrioù Ohio]] k7gs37kszea8avqusxyvifwnx5idxp6 0 43789 2188745 2185328 2026-04-25T11:59:25Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188745 wikitext text/x-wiki {{pennad zo|Mauritius}} {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|'''Repiblik Moris'''<br>''République de Maurice''<br>''Republic of Mauritius''|abcdef|talbenn map|000}} |- valign="bottom" | align="center" | [[Restr:Flag of Mauritius.svg|100px]] | align="center" | [[Restr:Coat of arms of Mauritius (Original version).svg|60px]] |- | align="center" | Banniel || align="center | [[Ardamezouriezh|Skoed-ardamez]] |- | colspan="2" | <hr> |- align="center" | colspan="2" | [[Sturienn]]<br>''Stella clavisque maris Indici''<br>''L'étoile et la clef de l'Océan Indien''<hr> |- align="center" | colspan="2" | [[Kan broadel]]''Mère Patrie'' — ''Motherland''<hr> |- align="center" | colspan="2" | [[Restr:Mauritius (+claim islands).svg|250px]]<br>[https://www.google.com/maps/place/Port+Louis,+Maurice/@-20.162897,57.4617571,6z/data=!4m5!3m4!1s0x217c504941d601ef:0xfdc5186c91bdbb3d!8m2!3d-20.1608912!4d57.5012222?hl=fr 20°09'36" S – 57°30'36 R] |- bgcolor="#abcdef" align="center" | colspan="2" | '''Douaroniezh''' |- | '''Gorread''' || 2&nbsp;040 [[metr|m²]]<ref>Enno [[Cargados Carajos]], [[Rodrigez]] hag [[Inizi Agalega]].</ref> |- | '''Aodoù''' || 177&nbsp;km |- valign="top" | '''Uhelderioù'''<br>• Izelañ<br>• Uhelañ || <br>0 m ([[Meurvor Indez]])<br>828 m (MenezPiton) |- | '''Gwerzhid eur''' || [[UTC|UTC +4]] |- | colspan="2" | <hr> |- | '''Poblañs''' || 1&nbsp;356&nbsp; 388 <small>(Gouere [[2017]])</small> |- | '''Yezh ofisiel''' || Hini ebet<br><small>[[Kreoleg]] 86,5%</small><br><small>[[Bhojpurieg]] 5,3%</small><br><small>[[Galleg]] 4,1%</small><br><small>All 2,6%</small><ref>Ar [[saozneg]] en o zouez, anezhañ yezh ofisiel ar [[gouarnamant]], petra bennak ma ne vez komzet nemet gant nebeutoc'h eget 1% eus ar boblañs.</ref> |- bgcolor="#abcdef" align="center" | colspan="2" | '''Gouarnamant''' |- | '''Dizalc'hiezh''' || [[12 a viz Meurzh]] [[1968]]<br><small>Diouzh ar [[Rouantelezh-Unanet|R.-U.]]</small> |- | '''Doare''' || [[Republik]] [[parlamant]]el<br><small>(1 gambr hepken)</small> |- | '''Penn ar Stad''' || [[Prithvirajsing Roopun]]<br><small>([[2 a viz Kerzu]] [[2019]])</small> |- | '''Kêr-benn''' || Port Louis |- | '''Melestradur''' || 9 distrig<br>3 amzalc'h |- | '''Moneiz''' || MUR ([[Roupi]] morisian ) |- | colspan="2" | <hr> |- | '''Kod pellgomz''' || +230 |- | '''Kod Internet''' || .mu |- | colspan="2" | <hr> |- | '''Internet''' || [https://web.archive.org/web/20180509102221/http://www.govmu.org/French/Pages/default.aspx www.govmu.org] |- | colspan="2" | <hr> |- bgcolor="#d4d4d4" align="center" | colspan="2" | <small>'''Andon''' : [https://web.archive.org/web/20181211154438/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mp.html ''The WorldFactbook]</small> |} {{Commonscat|Mauritius}} <!--<u>'''Maoris'''{{daveoù a vank}}</u> pe -->'''Moris'''<ref>[[Geriadur brezhoneg An Here]], [[Geriadur Al Liamm]], Kartenn-ved [[Ti-embann ar skolioù|TES]].</ref> (''Moris'' e [[kreoleg Maoris|kreoleg]], ''[[Mauritius]]'' e [[saozneg]], ''[[Maurice]]'' e [[galleg]]) zo un [[enezenn]] hag ur [[republik]] e [[mervent]] [[Meurvor Indez]], a-vaez da [[Afrika]], nepell diouzh [[Madagaskar]]. [[Port Louis]] eo anv ar gêr-benn. ==An anv== Kentañ prouenn istorel eus an enez anvet ''Mauritius'' gant [[Europa|Europiz]] zo war ur gartenn [[Portugal|bortugalat]] laeret gant ar spier [[italia]]n [[Alberto Cantino]] e [[1502]]<ref>S. Toorawa, ''The medieval Waqwaq islands and the Mascarenes'', Hassam Toorawa Trust, Port Louis, Mauritius, 2007.</ref> [[Restr:Cantino planisphere (1502).jpg|thumb|center|500px|<div style="text-align:center;">Ar gartenn laeret</div>]] War a seblant e oa anvet ''Dina Arobi'' gant moraerion [[arab]] war-dro [[975]], ar re gentañ marteze o teurel troad war an enez. E [[1507]] e teuas moraerion eus Portugal da ober un dro war an enez didud. Anvet e voe ''Cirne'' ganto war ar c'hartennoù portugalek, marteze diwar anv unan eus o listri pe en abeg d'an evn anavezet evel [[dodo]], a oa stank eno d'ar c'houlz. Ur moraer portugalat all, [[Pedro de Mascarenhas]], a roas e anv d'an enezeg, ''Mascarenhas''. E [[1598]] e teuas ul lestraz [[Izelvroioù|izelvroat]], dindan an [[amiral]] [[Wybrand van Warwijck]], da aochañ e [[Grand Port]], hag an amiral da envel an enezenn ''Mauritius'', en enor d'ar priñs [[Maurits van Nassau]], ''stathouder'' ("penngouarnour") ar [[Proviñsoù-Unanet|Republik izelvroat]]. Diwar neuze e voe ul lec'h-arsav da bourveziñ dour ha boued war hent [[Indez Nederlandat ar Reter]]. == Douaroniezh == {| cellspacing="20px" |- valign="top" | [[Restr:Mauritius-CIA WFB Map.png|thumb|311px|Kartenn Moris]] | En [[enezeg]] [[Maskaregnez]] ''(Mascarenhas)'' emañ Moris, a-gevret gant ar [[Réunion|Reünion]] 200&nbsp;km anezhi er mervent, hag enez [[Rodrigues]] 570&nbsp;km er [[biz (roud-avel)|biz]] dezhi. Ouzhpenn enez Moris zo er republik : * [[Cargados Carajos]] (anvet ''Saint Brandon'' ivez a-wechoù), un enezeg didud ; * [[Rodrigez]] ; * an [[Inizi Agalega]]. | [[Restr:Maurice-plage.jpg|thumb|250px|Traezheg en hanternoz an enezenn]] |} == Yezhoù == N'eus yezh ofisiel ebet e Moris. [[Kreoleg]] dreist-holl, [[bhojpurieg]] ha [[galleg]] eo yezhoù an dud ; gant ar [[saozneg]] e vez graet er [[gouarnamant]]. == Touristelezh == Klask a ra renerien ar Republik diorren an douristelezh ha sachañ ar re binvidikañ.<br> Koz a oa bet eus vakañsoù ar prezidant gall [[Jacques Chirac]] en hañvezh [[2000]] en ul leti eus ar re gerañ (ar ''Royal Palm'', 21 972 lur gall bemdez)<ref>{{fr}} [http://www.denistouret.net/constit/2582.html ''Denis Touret'']</ref>. == Tud == * [[Jean-Marie Gustave Le Clézio]], skrivagner, [[Priz Nobel al Lennegezh]] 2008. == Notennoù == {{Daveoù}} {{Afrika}} [[Rummad:Inizi Afrika]] [[Rummad:Maoris]] [[Rummad:Inizi Meurvor Indez]] m075u9gv2fh3ajlzaao12uh5p4zqrvh 0 44340 2189045 2118254 2026-04-25T22:32:12Z ~2026-25396-99 91152 2189045 wikitext text/x-wiki '''Gwenael Emelyanoff''', zo ganet e [[Angers]], e Bro-[[Anjev]]. Spagnegour ha keltiegour. Kelenner agregad war ar [[spagnoleg]] e Klasoù Prientiñ ar Skolioù Uhel Liseoù [[Kemper]] (Kernev ha Brizeug).. Bet eo kelenner [[brezhoneg]] e [[Kamp Etrekeltiek Ar Vrezhonegerion]], Liseoù Pariz (Voltaire ha Buffon), [[Kelennerien Brezhoneg en Deskadurezh Publik]] e Pariz, [[Skol Ober]]...A-fet politikerezh ez emouestlas e [[Kelc'h Maksen Wledig]] evit difenn ur sell nevez-pagan war ar vuhez, a seurt gant an [[Nouvelle Droite]] gall. ==Labourioù== Kenlabouret en deus da sevel [[Geriadur brezhoneg An Here]]. Savet e oa gantañ studiadennoù war ar [[brezhoneg]] hag an [[astureg]] ivez. ==Troidigezhioù== Troet gantañ un nebeud skridoù diwar yezhoù [[Spagn]] ([[spagnoleg]], [[katalaneg]], [[astureg|astureg, galiseg]]), embannet gant [[Al Liamm]], [[Al Lanv]]... ===Levrioù bugale pe yaouankiz=== Troet ez eus bet gantañ levrioù evit ar vugale (dastumadeg ''Ar Skafig'', e ti [[an Here]]) : * 1993 : ''Stal Pepa'', gant [[Mariasun Landa]] ha [[Victoria Santesmases]] * 1993 : ''Gwilhom Tell'', gant [[M.Angels Gardella]] ha [[Valentina Cruz]] * 1993 : ''Ar ran fin'', gant [[Lauro Olmo]] ha [[Jesús Gabán]] * [[1996]] : ''Ar waz aour'', gant [[Jacob ha Wilhelm Grimm]], [[Mercè Canela]] ha [[Montserrat Ginesta]] * 1996 : ''Ar steredenn wer'', gant [[Mariasun Landa]] ha [[Jesus Lucas]] * 1996 : ''Dañvad du e bavioù melen'', gant [[Roser Capdevila]] * 2022 : ''Tangwall en Dielldi Istorel'', gant [[Josep Gòrriz]] ==Liamm diavaez== *[https://data.bnf.fr/fr/12309428/gwenael_emelianoff/ BnF Data] {{DEFAULTSORT:Emelyanoff, Gwenael}} [[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]] [[Rummad:Troourien vrezhonek]] [[Rummad:Kelennerien vrezhonek]] bz1nj5fo728yl3ljsjws8cts748lt6d 2189046 2189045 2026-04-25T22:34:45Z ~2026-25396-99 91152 2189046 wikitext text/x-wiki '''Gwenael Emelyanoff''', zo ganet e [[Angers]], e Bro-[[Anjev]]. Spagnegour ha keltiegour. Kelenner agregad war ar [[spagnoleg]] e Klasoù Prientiñ ar Skolioù Uhel Liseoù [[Kemper]] (Kernev ha Brizeug).. Bet eo kelenner [[brezhoneg]] e [[Kamp Etrekeltiek Ar Vrezhonegerion]], Liseoù Pariz (Voltaire ha Buffon), [[Kelennerien Brezhoneg en Deskadurezh Publik]] e Pariz, [[Skol Ober]]...A-fet politikerezh ez emouestlas e [[Kelc'h Maksen Wledig]] evit difenn ur sell nevez-pagan war ar vuhez, a seurt gant an [[Nouvelle Droite]] gall, ke,t bezañ oberia,nt e [[Parti Breton|Strollad Breizh]] ma voe skarzhet anezhañ evit e soñjoù kilstourmer hag etnisist. ==Labourioù== Kenlabouret en deus da sevel [[Geriadur brezhoneg An Here]]. Savet e oa gantañ studiadennoù war ar [[brezhoneg]] hag an [[astureg]] ivez. ==Troidigezhioù== Troet gantañ un nebeud skridoù diwar yezhoù [[Spagn]] ([[spagnoleg]], [[katalaneg]], [[astureg|astureg, galiseg]]), embannet gant [[Al Liamm]], [[Al Lanv]]... ===Levrioù bugale pe yaouankiz=== Troet ez eus bet gantañ levrioù evit ar vugale (dastumadeg ''Ar Skafig'', e ti [[an Here]]) : * 1993 : ''Stal Pepa'', gant [[Mariasun Landa]] ha [[Victoria Santesmases]] * 1993 : ''Gwilhom Tell'', gant [[M.Angels Gardella]] ha [[Valentina Cruz]] * 1993 : ''Ar ran fin'', gant [[Lauro Olmo]] ha [[Jesús Gabán]] * [[1996]] : ''Ar waz aour'', gant [[Jacob ha Wilhelm Grimm]], [[Mercè Canela]] ha [[Montserrat Ginesta]] * 1996 : ''Ar steredenn wer'', gant [[Mariasun Landa]] ha [[Jesus Lucas]] * 1996 : ''Dañvad du e bavioù melen'', gant [[Roser Capdevila]] * 2022 : ''Tangwall en Dielldi Istorel'', gant [[Josep Gòrriz]] ==Liamm diavaez== *[https://data.bnf.fr/fr/12309428/gwenael_emelianoff/ BnF Data] {{DEFAULTSORT:Emelyanoff, Gwenael}} [[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]] [[Rummad:Troourien vrezhonek]] [[Rummad:Kelennerien vrezhonek]] kgnoc95kfzsxirp74l709piyrdn8ptm 2189047 2189046 2026-04-25T22:34:59Z ~2026-25396-99 91152 2189047 wikitext text/x-wiki '''Gwenael Emelyanoff''', zo ganet e [[Angers]], e Bro-[[Anjev]]. Spagnegour ha keltiegour. Kelenner agregad war ar [[spagnoleg]] e Klasoù Prientiñ ar Skolioù Uhel Liseoù [[Kemper]] (Kernev ha Brizeug).. Bet eo kelenner [[brezhoneg]] e [[Kamp Etrekeltiek Ar Vrezhonegerion]], Liseoù Pariz (Voltaire ha Buffon), [[Kelennerien Brezhoneg en Deskadurezh Publik]] e Pariz, [[Skol Ober]]...A-fet politikerezh ez emouestlas e [[Kelc'h Maksen Wledig]] evit difenn ur sell nevez-pagan war ar vuhez, a seurt gant an [[Nouvelle Droite]] gall, kent bezañ oberia,nt e [[Parti Breton|Strollad Breizh]] ma voe skarzhet anezhañ evit e soñjoù kilstourmer hag etnisist. ==Labourioù== Kenlabouret en deus da sevel [[Geriadur brezhoneg An Here]]. Savet e oa gantañ studiadennoù war ar [[brezhoneg]] hag an [[astureg]] ivez. ==Troidigezhioù== Troet gantañ un nebeud skridoù diwar yezhoù [[Spagn]] ([[spagnoleg]], [[katalaneg]], [[astureg|astureg, galiseg]]), embannet gant [[Al Liamm]], [[Al Lanv]]... ===Levrioù bugale pe yaouankiz=== Troet ez eus bet gantañ levrioù evit ar vugale (dastumadeg ''Ar Skafig'', e ti [[an Here]]) : * 1993 : ''Stal Pepa'', gant [[Mariasun Landa]] ha [[Victoria Santesmases]] * 1993 : ''Gwilhom Tell'', gant [[M.Angels Gardella]] ha [[Valentina Cruz]] * 1993 : ''Ar ran fin'', gant [[Lauro Olmo]] ha [[Jesús Gabán]] * [[1996]] : ''Ar waz aour'', gant [[Jacob ha Wilhelm Grimm]], [[Mercè Canela]] ha [[Montserrat Ginesta]] * 1996 : ''Ar steredenn wer'', gant [[Mariasun Landa]] ha [[Jesus Lucas]] * 1996 : ''Dañvad du e bavioù melen'', gant [[Roser Capdevila]] * 2022 : ''Tangwall en Dielldi Istorel'', gant [[Josep Gòrriz]] ==Liamm diavaez== *[https://data.bnf.fr/fr/12309428/gwenael_emelianoff/ BnF Data] {{DEFAULTSORT:Emelyanoff, Gwenael}} [[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]] [[Rummad:Troourien vrezhonek]] [[Rummad:Kelennerien vrezhonek]] f31psids148at6rne4ru3u9fgp78ekb 2189048 2189047 2026-04-25T22:35:45Z ~2026-25396-99 91152 2189048 wikitext text/x-wiki '''Gwenael Emelyanoff''', zo ganet e [[Angers]], e Bro-[[Anjev]]. Spagnegour ha keltiegour. Kelenner agregad war ar [[spagnoleg]] e Klasoù Prientiñ ar Skolioù Uhel Liseoù [[Kemper]] (Kernev ha Brizeug).. Bet eo kelenner [[brezhoneg]] e [[Kamp Etrekeltiek Ar Vrezhonegerion]], Liseoù Pariz (Voltaire ha Buffon), [[Kelennerien Brezhoneg en Deskadurezh Publik]] e Pariz, [[Skol Ober]]... A-fet politikerezh ez emouestlas e [[Kelc'h Maksen Wledig]] evit difenn ur sell nevez-pagan war ar vuhez, a seurt gant an [[Nouvelle Droite]] gall, kent bezañ oberiant e [[Parti Breton|Strollad Breizh]] ma voe skarzhet anezhañ evit e soñjoù kilstourmer hag etnisist er bloavezhioù 2000. ==Labourioù== Kenlabouret en deus da sevel [[Geriadur brezhoneg An Here]]. Savet e oa gantañ studiadennoù war ar [[brezhoneg]] hag an [[astureg]] ivez. ==Troidigezhioù== Troet gantañ un nebeud skridoù diwar yezhoù [[Spagn]] ([[spagnoleg]], [[katalaneg]], [[astureg|astureg, galiseg]]), embannet gant [[Al Liamm]], [[Al Lanv]]... ===Levrioù bugale pe yaouankiz=== Troet ez eus bet gantañ levrioù evit ar vugale (dastumadeg ''Ar Skafig'', e ti [[an Here]]) : * 1993 : ''Stal Pepa'', gant [[Mariasun Landa]] ha [[Victoria Santesmases]] * 1993 : ''Gwilhom Tell'', gant [[M.Angels Gardella]] ha [[Valentina Cruz]] * 1993 : ''Ar ran fin'', gant [[Lauro Olmo]] ha [[Jesús Gabán]] * [[1996]] : ''Ar waz aour'', gant [[Jacob ha Wilhelm Grimm]], [[Mercè Canela]] ha [[Montserrat Ginesta]] * 1996 : ''Ar steredenn wer'', gant [[Mariasun Landa]] ha [[Jesus Lucas]] * 1996 : ''Dañvad du e bavioù melen'', gant [[Roser Capdevila]] * 2022 : ''Tangwall en Dielldi Istorel'', gant [[Josep Gòrriz]] ==Liamm diavaez== *[https://data.bnf.fr/fr/12309428/gwenael_emelianoff/ BnF Data] {{DEFAULTSORT:Emelyanoff, Gwenael}} [[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]] [[Rummad:Troourien vrezhonek]] [[Rummad:Kelennerien vrezhonek]] 6kkxyl6u3aj3fn0rfpyufleuwphjxve 2189049 2189048 2026-04-25T22:36:10Z ~2026-25396-99 91152 2189049 wikitext text/x-wiki '''Gwenael Emelyanoff''', zo ganet e [[Angers]], e Bro-[[Anjev]]. Spagnegour ha keltiegour. Kelenner agregad war ar [[spagnoleg]] e Klasoù Prientiñ ar Skolioù Uhel Liseoù [[Kemper]] (Kernev ha Brizeug).. Bet eo kelenner [[brezhoneg]] e [[Kamp Etrekeltiek Ar Vrezhonegerion]], Liseoù Pariz (Voltaire ha Buffon), [[Kelennerien Brezhoneg en Deskadurezh Publik]] e Pariz, [[Skol Ober]]... A-fet politikerezh ez emouestlas e [[Kelc'h Maksen Wledig]] evit difenn ur sell nevez-pagan war ar vuhez, a seurt gant an [[Nouvelle Droite]] gall, kent bezañ oberiant e [[Parti Breton|Strollad Breizh]] ma voe skarzhet anezhañ evit e soñjoù kilstourmer hag etnisist er bloavezhioù 2010. ==Labourioù== Kenlabouret en deus da sevel [[Geriadur brezhoneg An Here]]. Savet e oa gantañ studiadennoù war ar [[brezhoneg]] hag an [[astureg]] ivez. ==Troidigezhioù== Troet gantañ un nebeud skridoù diwar yezhoù [[Spagn]] ([[spagnoleg]], [[katalaneg]], [[astureg|astureg, galiseg]]), embannet gant [[Al Liamm]], [[Al Lanv]]... ===Levrioù bugale pe yaouankiz=== Troet ez eus bet gantañ levrioù evit ar vugale (dastumadeg ''Ar Skafig'', e ti [[an Here]]) : * 1993 : ''Stal Pepa'', gant [[Mariasun Landa]] ha [[Victoria Santesmases]] * 1993 : ''Gwilhom Tell'', gant [[M.Angels Gardella]] ha [[Valentina Cruz]] * 1993 : ''Ar ran fin'', gant [[Lauro Olmo]] ha [[Jesús Gabán]] * [[1996]] : ''Ar waz aour'', gant [[Jacob ha Wilhelm Grimm]], [[Mercè Canela]] ha [[Montserrat Ginesta]] * 1996 : ''Ar steredenn wer'', gant [[Mariasun Landa]] ha [[Jesus Lucas]] * 1996 : ''Dañvad du e bavioù melen'', gant [[Roser Capdevila]] * 2022 : ''Tangwall en Dielldi Istorel'', gant [[Josep Gòrriz]] ==Liamm diavaez== *[https://data.bnf.fr/fr/12309428/gwenael_emelianoff/ BnF Data] {{DEFAULTSORT:Emelyanoff, Gwenael}} [[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]] [[Rummad:Troourien vrezhonek]] [[Rummad:Kelennerien vrezhonek]] 77c9aoeih8eo1fddubgrz1d7w9qxhme 2189087 2189049 2026-04-26T00:24:03Z ~2026-25396-99 91152 2189087 wikitext text/x-wiki '''Gwenael Emelyanoff''', zo ganet e [[Angers]], e Bro-[[Anjev]]. Spagnegour ha keltiegour. Kelenner agregad war ar [[spagnoleg]] e Klasoù Prientiñ ar Skolioù Uhel Liseoù [[Kemper]] (Kernev ha Brizeug).. Bet eo kelenner [[brezhoneg]] e [[Kamp Etrekeltiek Ar Vrezhonegerion]], Liseoù Pariz (Voltaire ha Buffon), [[Kelennerien Brezhoneg en Deskadurezh Publik]] e Pariz, [[Skol Ober]]... ==Labourioù== Kenlabouret en deus da sevel [[Geriadur brezhoneg An Here]]. Savet e oa gantañ studiadennoù war ar [[brezhoneg]] hag an [[astureg]] ivez. ==Troidigezhioù== Troet gantañ un nebeud skridoù diwar yezhoù [[Spagn]] ([[spagnoleg]], [[katalaneg]], [[astureg|astureg, galiseg]]), embannet gant [[Al Liamm]], [[Al Lanv]]... ===Levrioù bugale pe yaouankiz=== Troet ez eus bet gantañ levrioù evit ar vugale (dastumadeg ''Ar Skafig'', e ti [[an Here]]) : * 1993 : ''Stal Pepa'', gant [[Mariasun Landa]] ha [[Victoria Santesmases]] * 1993 : ''Gwilhom Tell'', gant [[M.Angels Gardella]] ha [[Valentina Cruz]] * 1993 : ''Ar ran fin'', gant [[Lauro Olmo]] ha [[Jesús Gabán]] * [[1996]] : ''Ar waz aour'', gant [[Jacob ha Wilhelm Grimm]], [[Mercè Canela]] ha [[Montserrat Ginesta]] * 1996 : ''Ar steredenn wer'', gant [[Mariasun Landa]] ha [[Jesus Lucas]] * 1996 : ''Dañvad du e bavioù melen'', gant [[Roser Capdevila]] * 2022 : ''Tangwall en Dielldi Istorel'', gant [[Josep Gòrriz]] ==Liamm diavaez== *[https://data.bnf.fr/fr/12309428/gwenael_emelianoff/ BnF Data] {{DEFAULTSORT:Emelyanoff, Gwenael}} [[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]] [[Rummad:Troourien vrezhonek]] [[Rummad:Kelennerien vrezhonek]] 5zlfbhicqsv5x840bwuklfalvldqwpn 0 44569 2188958 2185097 2026-04-25T13:27:21Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188958 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Detroit''' (API : {{IPA|/ˈdiːtɹɔɪt/}} e saozneg) zo anezhi kêr bennañ stad [[Michigan]] er [[Stadoù-Unanet]]. Pennlec'h kontelezh Wayne eo ivez. Ur porzh bras eo e korn-bro ar [[Middle West]] war ar [[Detroit (stêr)|stêr Detroit]]. Unnekvet kêr vrasañ SUA eo. Diazezet e voe e [[1701]] gant marc'hadourien feur gall. Hiriv eo brudet Detroit evel kêr-benn ar c'hirri-tan, hag ivez ul lec'h a-bouez evit ar sonerezh modern stadunanat. == Istor == == Douaroniezh == == Armerzh == [[Restr:Detroit GM headquarters.jpg|thumb|260px|right|Karter an aferioù]] Kêr-benn an oto amerikan eo Detroit. Eno e kaver an tri firm amerikan [[General Motors]], [[Ford]] ha [[Chrysler]]. Koulskoude e treuzlec'hiont mui-ouzh-mui o unvezioù produiñ da vroioù marc'hadmatoc'h o zud labour. == Sevenadur == Meur a zoare sonerezh zo bet ganet eno, ar [[punk]] hag an [[techno]] da skouer. Arzourien vrudet o deus kroget eno : [[Iggy Pop]], [[Eminem]], [[Diana Ross]], [[Marvin Gaye]], [[Stevie Wonder]], [[MC5]], ar [[Stooges]] hag ar [[Supremes]], [[Aaliyah]], [[The Jackson Five]], [[Jay Dilla]], [[Mad Mike|Mike Banks]], [[Juan Atkins]], [[Derrick May]], [[Kevin Saunderson]], [[Jeff Mills]], [[D-12|D12]], [[Obie Trice]], ar [[White Stripes]]... == Tud liammet ouzh Detroit, ganet pe marvet eno == ;Sonerezh * [[Madonna]] he deus bevet e banlev Détroit pa oa yaouank araok mont da [[New York City]] * [[Eminem]] en deus bevet eno pa oa yaouank * [[Paul Rosenberg]] * [[Jackie Wilson]], kaner [[soul]] * [[Bob Seger]], kaner ha soner [[rock'n'roll]] * [[Alice Cooper]], kaner ha soner [[heavy metal]] * [[Xzibit]], raper * [[Meg White]], sonerez er strollad [[White Stripes]] * [[Jack White]], soner ha kaner e [[White Stripes]] * [[Derrick May]], [[Juan Atkins]], [[Kevin Saunderson]], DJoù, produerien hag tri diazezour ar sonerezh techno * [[Jeff Mills]], DJ, produer sonerezh techno * [[Carl Craig]], DJ, produer sonerezh techno * [[Proof]], raper, ezel ha kendiazezour ar strollad [[D-12]] * [[Bugz]], raper hag ezel [[D-12]] * [[Jay Dee]], raper ha produer * [[Diana Ross]] ;Sinema * [[Francis Ford Coppola]], filmaozer * [[Tom Selleck]], aktour == Gevellerezh == Detroit zo gevellet gant * {{Gevelliñ|Dubai|Emirelezhioù Arab Unanet|the United Arab Emirates}} * {{Gevelliñ|Kitwe|Zambia|Zambia}} * {{Gevelliñ|Minsk|Belarus|Belarus}} * {{Gevelliñ|Nassau|Bahamas|the Bahamas}} * {{Gevelliñ|Toyota|Japon|Japan}} * {{Gevelliñ|Torino|Italia|Italy}} Detroit he deus ul liamm tost gant he amezeg ar gêr ganadian [[Restr:Flag of Canada.svg|22x20px]] [[Restr:Flag of Ontario.svg|22x20px]] [[Windsor (Ontario)]]. === Liammoù diavaez === * {{en}} [https://web.archive.org/web/19981212023751/http://www.ci.detroit.mi.us/ Lec'hienn ofisiel kêr Detroit] * {{en}} [http://www.detroit.us Lec'hienn Detroit.US] * {{en}} [http://www.visitdetroit.com Lec'hienn ofisiel Burev an Douristed Detroit] * {{en}} [http://www.experiencedetroit.com C'hoarioù ha troioù-bale] * {{en}} [http://www.dia.org/ Detroit Institute of Arts] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20080829135100/http://www.archives.gov.on.ca/french/exhibits/franco_ontarian/detroit.htm Orinoù Detroit] [[Rummad:Kêrioù Michigan]] [[Rummad:Kêrioù SUA]] 89oa8o8mp0dhd9s3hii6qh838db8t3x 0 44637 2188779 2185370 2026-04-25T12:00:15Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188779 wikitext text/x-wiki {{pennad zo|penn (lec'hanvadurezh)}} Kalz anvioù-tiegezh [[brezhonek]] zo bet savet diwar ar ger '''[[penn]]'''. En o zouez lesanvioù : *(ar) Penn<ref>Stummoù evit [[marilh ar boblañs]] : ''(Le) Pen'', ''(Le) Pennec'', ''(Le) Penven''...</ref> *(ar) [[Penneg]] *(ar) Penn Gwenn, Penndu *Penn-Kole, Pennsivi... Kavet a reer ivez anvioù-tiegezh tennet eus anvioù-lec'hioù : *Penndelioù *Penngili, Penngwern, Penn-kêr, Penn(-ar-)C'hoad, Penn-Krec'h, Penn-an-Ne(a)c'h, Penn-ar-Run, Penn-an-Stêr, Penn(-ar-)Wern Met un anv familh angl-ha-saoz eo Penn ivez. == Tud == ===Armerzh=== * [[Claude Le Pen]] (ganet e 1948), armerzhour ===Politikerezh=== * [[William Penn]] (1644-1718), politikour hag adreizer relijiel saoz, diazezer proviñs [[Pennsylvania]] * [[Penn Nouth]] (1906-1985), kentañ ministr [[Kambodia]] * [[Jean-Marie Le Pen]] ([[1928]]-[[2025]]), politikour gall a orin breizhat * [[Marine Le Pen]] (ganet e 1968), politikourez c'hall, merc'h Jean-Marie Le Pen ===Sport=== * [[Ulrich Le Pen]], c'hoarier mell-droad breizhat ===Arzoù=== * [[Irving Penn]] (1917-2009), luc'hskeudennrer gizioù stadunanat * [[Arthur Penn]] (1922–2010), filmaozer stadunanat * [[Jef ar Penven]], sonaozer brudek * [[Jil Penneg]], aktour brezhonek * [[Sean Penn]], aktour stadunanat == Evel anv-bihan == * [[Pen Browning]] (1849-1912), livour ha buruteller arzoù breizhveuriat * [[Penn Badgley]], aktour stadunanata gaver er stirad [[Gossip Girl]] * [[Penn Jillette]], aktour ha hudour stadunanat == Aozadurioù == * [[Section carrément anti Le Pen]] (SCALP) a zo ur strollad « enepfaskour » gall krouet e [[1984]]. ==Notennoù== {{daveoù}} == Sell ivez ouzh ar pennad == * [[Anv-tiegezh brezhonek]] [[Rummad:Anvioù-tud brezhonek]] [[Rummad:Anvioù-tud saoznek]] nv5b0fns1838d7pfodxjd3py3t3p5y7 0 44916 2188985 2188725 2026-04-25T13:28:04Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188985 wikitext text/x-wiki '''Malcolm''', '''Máel Coluim''' pe '''Maol Choluim''', zo un [[anv-bihan gouezelek]], hag a dalv kement ha "diskibl, touzet e vlev, da [[Sant Koulm]]". == Tud == ===Tud jentil skosat=== * [[Máel Coluim, kont Atholl]], Mormaer Atholl etre 1153/9 hag ar bloavezhioù 1190 * [[Máel Coluim (Strat Clut)]], roue [[Strat Clut]] * [[Máel Coluim of Moray]], Mormaer Moray * [[Malcolm Bro-Skos]], anv meur a roue ** [[Malcolm Iañ Bro-Skos]], Roue ar Skosiz eus 1005 d'e varv ** [[Malcolm II Bro-Skos]], Roue ar Skosiz eus 1005 d'e varv ** [[Malcolm III Bro-Skos]], Roue ar Skosiz ** [[Malcolm IV Bro-Skos]], Roue ar Skosiz * [[Maol Choluim, Kont Angus]], Mormaer Angus * [[Maol Choluim Iañ, Kont Fife]], Mormaer Fife * [[Maol Choluim I, Kont Lennox]], Mormaer * [[Maol Choluim II, Kont Fife]], Mormaer * [[Maol Choluim II, Kont Lennox]], Mormaer === Tud all === * [[Malcolm X]], ur politikour [[stadunanat]] du * [[Malcolm Forbes]] (1919-1990), embanner ''Forbes magazine'' == Sinema == * [[Malcolm X (film)]], ur film gant [[Spike Lee]] diwar-benn buhez Malcolm X ==Lec'hanvioù e [[SUA]]== *Malcolm, [[Maryland]] *Malcolm, [[Nebraska]], e [[Lancaster County]] [[Rummad:Anvioù-bihan gouezelek]] [[Rummad:Anvioù-bihan saoznek]] itv0t135mzvrsewc3p4dcxpb83jnj61 0 47446 2188823 2185416 2026-04-25T12:01:26Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188823 wikitext text/x-wiki :[[Skeudenn:Disambig colour.svg|20px]]''Pennadoù all zo diwar-benn [[Stad Rio de Janeiro]] ha [[Rio de Janeiro (stêr)]].'' <hr> {| class="infobox" style="font-size:95%;" |- ! {{Infobox/Titl|Rio de Janeiro|4794e0|talbenn map|fff}} |- bgcolor="#efefef" | colspan="2" align="center" | {| |- | width="125px" align="center" | <br>[[Restr:Bandeira da cidade do Rio de Janeiro.svg|100px]] | width="125px" align="center" | [[Restr:Brasão da cidade do Rio de Janeiro.svg|80px]] |- | width="125px" align="center" | [[Banniel]] | width="125px" align="center" | [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] |} |- | colspan="2" align="center" | [[Skeudenn:RiodeJaneiro Municip RiodeJaneiro.svg|280px]]<br>[https://www.google.fr/maps/place/%C3%89tat+de+Rio+de+Janeiro,+Br%C3%A9sil/@-22.0597028,-44.0442353,5z/data=!4m5!3m4!1s0x981894cae28ac3:0x349c31ac10583d0!8m2!3d-22.3534263!4d-42.7076107 22°54′30″ S – 43°11′47″ K]<hr> |- | colspan="2" align="center" | [[Restr:Rio Collage.png|280px]]<br><small>A gleiz da zehoù hag a laez da draoñ :</small><br><small>Krist Dasprener • Ouf Botafogo • Pont Rio–Niterói</small><br><small>Stad Maracanã • Barra de Tijuca</small><hr> |- |'''[[Riez]]''' || {{Brazil}} |- | '''[[Stad]]''' || {{Rio de Janeiro (Stad)}} |- | '''Gorread''' || 1 260 [[metr|km²]] |- |'''[[Maer]]''' || [[Eduardo Paes]] [[Democratas|(DEM)]] |- | '''Poblañs'''<br>• Hollad<br>• Stankter || <br>143 420 309 (2005)<br>4 781/km² |- | '''Yezh''' || [[Portugaleg]] |} [[Restr:Rio de Janeiro - Pão de Açucar - Cablecar.jpg|thumb|285px|[[An Dorzh Sukr]]]] '''Rio de Janeiro''', alies ha dre verrdro '''Rio''', a zo ur vegalopolenn lec'hiet e gevred [[Brazil]]. Kêr-benn [[Stad Rio de Janeiro]] eo ivez. 6,1 milion a dud a zo o chom enni (''[[cariocas]]'' a vez graet anezho). Rio de Janeiro eo an eil brasañ kêr e Brazil war-lerc'h [[São Paulo]] (kêr-benn ekonomikel). Anavezet eo er bed a-bezh evit he [[meurlarjez]], hec'h aodoù ([[Copacabana]] hag [[Ipanema]]). Kêr-benn gozh Brazil eo ha deuet eo da vezañ ul lec'h sevenadurel a-bouez ha dreist-holl touristel-kenañ. == Istor == An Amerindianed a voe an annezidi gentañ o chom e pleg-mor Guanabara. E penn-kentañ ar XIX vet kantved e voe savet delwenn un European e penn uhelañ ar menez [[Pedra da Gavea]]. Krediñ a c'haller eo hennezh ar c'hentañ Europead en deus dizoloet Rio de Janeiro. Lec'h ar gêr a voe dizoloet d'ar c'hentañ a viz Genver 1502 gant un Italian o servij Portugal [[Amerigo Vespucci]]. Vespucci a anvas al lec'h Rio De Janeiro ( ''Stêr miz [[Genver]]'' e [[brezhoneg]]). D'ar mare-se, Indianed [[Guarani]]] a oa o vevañ du-se. Kregiñ a rejont da genwerzhañ gant Portugaliz. Ar c'henwerzh a eas mat en-dro. Met ne veze ket darempredoù mat atav etre an Indianed ha Portugaliz. Ouzhpenn-se, an Indianed a genwerzhe ivez gant Bro-C'hall ha gant an Izelvroioù. Er XVIvet kantved e voe tagadennoù a-berzh ar [[morlaer|vorlaeron]], ar C'hallaouded ha morlaerien an [[Izelvroioù]]. Distrujet e voe ganto un tamm eus kêr. Met Portugal n'he doa ket c'hoant e vije tud war he zachenn, neuze, e 1564, goude 2 bloavezh emgann e voe savet gant Estácio de Sá, d'ar c'hentañ a viz Meurzh, ar gêr « São Sebastião do Rio de Janeiro » (Sant Sebastian eus stêr miz Genver) en enor da [[Sebastião Iañ]], roue Portugal. Etrezek fin ar XVIvet kantved, roue ar Portugal a lakaas da sevel tourioù evit difenn ar gêriadenn ha goulenn a reas digant an Indianed e sikour d'he difenn. Ul gêr lec'hiet mat eo Rio de Janeiro rak gellout a rae ober kenwerzh gant Afrika hag Europa. E-koulz an XVIIIvet kantved e voe ar gêriadenn en ha wellañ gant dizoloadenn an aour hag ar maen prizhius Rio de Janeiro a zeuas da vezañ kêrbenn Portugal goude trevadenn Napoleon e Portugal. *''Ur pennad [[Protokol Rio de Janeiro]] e 1942 zo ivez.'' == Douaroniezh== === Karterioù === * '''Kreiz''' : Centro, Catumbi,Estácio, Praça Quinze, Santo Cristo, Gamboa, Saúde, Bairro de Fátima, Cidade Nova, Praça Mauá * '''Zonenn Su''' : Arpoador, Bairro Peixoto,Botafogo, Catete, Copacabana, Cosme Velho, Flamengo, Gávea, Glória, Humaitá, Ipanema, Jardim Botânico, Lagoa, Laranjeiras, Leblon, Leme, Rocinha, São Conrado, Santa Teresa, Urca, Vidigal * '''Zonenn Norzh''' : Abolição, Acari, Água Santa, Alto da Boa Vista, Anchieta, Andaraí, Barros Filho, Bento Ribeiro, Cachambi, Campinho, Cascadura, Cavalcante, Coelho Neto, Cordovil, Costa Barros, Encantado, Engenheiro Leal, Engenho de Dentro, Engenho Novo, Fundão, Grajaú, Guadalupe, Honório Gurgel, Irajá, Colégio, Jacaré, Jacarezinho, Jardim América, Lins de Vasconcelos, Madureira, Mangueira, Maracanã, Méier, Del Castilho, Oswaldo Cruz, Parada de Lucas, Pavuna, Piedade, Pilares, Praça Seca, Quintino Bocaiúva, Riachuelo, Ricardo de Albuquerque, Rocha, Rocha Miranda, Sampaio, São Francisco Xavier, Tijuca, Todos os Santos, Turiaçu, Vaz Lobo, Vicente de Carvalho, Vigário Geral, Vila da Penha, Vila Isabel, Vista Alegre, Vasco da Gama * '''Zonenn Kornôg''' : Bangu, Barra de Guaratiba, Barra da Tijuca, Camorim, Campo Grande, Cosmos, Curicica, Deodoro, Freguesia, Gericinó, Grumari, Guaratiba, Inhoaíba, Itanhangá, Jacarepaguá, Joá, Magalhães Bastos, Marechal Hermes, Paciência, Padre Miguel, Pedra de Guaratiba, Realengo, Recreio dos Bandeirantes, Santa Cruz, Santíssimo, Senador Camará, Sepetiba, Sulacap, Taquara, Vargem Grande, Vargem Pequena, Vila Militar, Vila Valqueire, Vila Kosmos. === Poblañs === Rio eo kêr vrasañ Brazil war-lerc'h [[São Paulo]]. Kêrbenn [[stad Rio de Janeiro]] eo ha lec'hiet eo e gevred ar vro. Tro-dro da 6.1 milion a annezidi a zo hervez sifroù 2005 war un dachenn a 1256 km². E-giz er peurrest eus Brazil, meur a ouenn disheñvel a zo, en o-zouezh : * Gwenn * Du * Indianed * Tud [[Azia]] * ''Pardas'' (ar ouennoù gant kerent n'int ket eus ar memes ouenn) * ''Mulato'' (bugale ganet diwar kerent gwenn ha du) * ''Cabloco'' pe ''Mameluco'' (bugale ganet diwar kerent gwenn hag indian) * ''Cafuzo'' (bugale ganet diwar kerent Indian ha Du) {| class="wikitable" |- | poblañs e 1991 | poblañs e 2000 | poblañs e 2005 |- | 5,480,768 | 5,857,904 | 6,094,200 |} === Tachenn === Al lodenn vrasañ eus ar gêr a zo ezel eus un dachenn geologel lesanvet "kristal brazilian". An niver vras a gerreg hag a granitoù (diaz ar c'hristal) a zo ar re goshañ eus Brazil. An diaz-se en deus gouzañvet meur a fiñv tektonek hag o deus krouet runioù, menezhioù ha traoniennoù hag a arouez aod Rio. Ar « [[Pão de açucar]] » (An Dorzh Sukr) hag ar c'h-« [[Corcovado]] » a zo skouerioù hag a lak anat disoc'hoù ar fiñvoù tektonek-se. == Tud == Ganet eno : *[[Adriana Lisboa]], skrivagnerez *[[Jair Ventura Filho]], melldroader *[[Ronaldo Luís Nazário de Lima]], melldroader *[[Hércules Brito Ruas]], melldroader *[[Nílton dos Santos]], melldroader *[[Carlos Alberto Torres]], melldroader *[[Oscar Niemeyer]], tisavour *[[Pedro II Brazil]], impalaer Brazil Marvet eno : * [[Morvan Lebesque]], kazetenner == Monumantoù ha traoù heverk == *[[Palez Sant Kristof]], implijet evit [[Mirdi Broadel Brazil]] {{Commons|Rio de Janeiro}} {{Commons|Category:Rio de Janeiro city}} [[Rummad:Rio de Janeiro]] [[Rummad:Kêrioù Brazil]] nmkcprswlye6i564ztkdv7wz09ur5cb 0 47448 2188902 2185500 2026-04-25T12:03:35Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188902 wikitext text/x-wiki [[Restr:Varanasi, India, Ghats, Cremation ceremony in progress.jpg|thumb|upright=1.4|Varanasi, gwelet eus ar stêr Ganga]] [[Restr:Ganges ceremony.jpg|thumb|upright=1.4|Ul lid hindouek war ar ''ghatioù'' e Varanasi]] {{Commonscat}} Ur gêr e Stad [[Uttar Pradesh]] en [[India]] eo '''Vārānasī'''. '''''Benares''''' e oa hec'h anv gwechall. Ur gêr santel eo evit an [[Hindouegezh|Hindoued]]. Emañ Varanasi etre ar stêr [[Ganga]] hag ar stêr [[Varuna]], ha moarvat ez eo unan eus kêrioù koshañ ar bed. E [[2011]] e oa 1 212 610 a dud o chom enni. Unan eus lec'hioù pouezusañ India eo Varanasi evit an Hindoued ha dont a ra e-leizh a dud da birc'hirinañ di, ouzhpenn ur milion a birc'hirined bep bloaz. Kontañ a reer e vije bet savet gant an doue [[Shiva]] gwechall. Mont a ra ar birc'hirined d'en em walc'hiñ er stêr Ganga rak evito e talvez d'en em walc'hiñ diouzh o [[pec'hed|fec'hedoù]]. Lec'h pouezusañ kêr eo ar [[ghat]]ioù, diri ledan da ziskenn d'ar stêr. Kalz temploù a gaver e Varanasi : templ Kashi Vishwanath eo an hini brudetañ, en enor da Shiva. Ur gêr santel eo Varanasi ivez evit ar [[Jainegezh|Jained]].<br> E-kichen kêr emañ [[Sarnath]], al lec'h ma reas [[Siddhartha Gautama]], lesanvet ar [[Bouda]], e brezegenn gentañ. Di e teu e-leizh a [[Boudaegezh|Voudaiz]] eta. == Tud == * [[Munshi Premchand]] * [[Jaishankar Prasad]] * [[Ravi Shankar]] [[Rummad:Kêrioù India]] [[Rummad:Uttar Pradesh]] [[Rummad:Kêrioù pirc'hirinañ]] gr4zcni575hyqkpamxmofeik1x18jrk 0 48002 2189004 2185426 2026-04-25T13:28:32Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189004 wikitext text/x-wiki [[Restr:Saint Hélyi avaû la Rue Morier.jpg|250px|thumb|Kêr Saint Helier]] [[Restr:Parishes of Jersey (Saint Helier shaded).GIF|thumb|]] '''Saint Hélyi''' a lavarer e [[jerzenezeg]] eus ''Saint Helier'' (e [[saozneg]]) ha ''Saint-Hélier'' (e [[galleg]]), unan eus 12 parrez [[Jerzenez]], ha war un dro kêr-benn an enez ha kêr vrasañ ha porzh brasañ an holl [[Inizi Angl-ha-Norman]].<br /> {{formatnum:33522}} den zo o chom enni (2011)<ref>[https://web.archive.org/web/20120918003705/http://www.gov.je/SiteCollectionDocuments/Government%20and%20administration/R%20CensusBulletin1%2020111208%20SU.pdf Niveridigezh Jersey 2011]</ref>, hag ur gorread a {{formatnum:10.6}} km² zo dezhi. == Rannoù == C'hwec'h ''[[vîngtaine]]'' a zo er barrez-mañ: * [[La Vîngtaine d'la Ville]] ** [[Lé Canton dé Bas d'la Vîngtaine d'la Ville]] ** [[Lé Canton dé Haut d'la Vîngtaine d'la Ville]] * [[La Vîngtaine du Rouoge Bouoillon]] * [[La Vîngtaine dé Bas du Mont au Prêtre]] * [[La Vîngtaine dé Haut du Mont au Prêtre]] * [[La Vîngtaine du Mont à l'Abbé]] * [[La Vîngtaine du Mont Couochon]] == Kêrioù gevellet == Saint Hélyi zo gevellet gant : *{{gevelliñ|Funchal|Madeira|Madeira}}, [[Portugal]]<ref>{{cite web |title={{en}} St Helier 'twinned' with Madeiran capital Funchal |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-jersey-17662941 |website=BBC News |accessdate=4 a viz Even 2019}}</ref> *{{gevelliñ|Avranches|Bro-C'hall|France}} *{{gevelliñ|Bad Wurzach|Alamagn|Germany}} *{{gevelliñ|Trenton (New Jersey)|Stadoù-Unanet|United States}}<ref>{{Cite web|url=https://www.jerseyeveningpost.com/news/2019/11/29/trenton-twinning-tourism-boost-for-jersey/|title={{en}} Trenton twinning tourism boost for Jersey?|last=|first=|date=2019-11-29|website=Jersey Evening Post|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2019-11-29}}</ref> == Tud liammet ouzh ar gêr == * [[Claude Cahun]] ha [[Marcel Moore]], arzourezed breizhat * [[Graeme Le Saux]], melldroader * [[Henry Cavill]], aktour ==Liammoù diavaez== {{Commonscat|Saint Helier, Jersey}} [https://www.sthelier.je/ Lec'hienn ar gêr] == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù}} {{Parrezioù Jerzenez}} [[Rummad:Parrezioù Jerzenez]] [[Rummad:Kêrioù-penn Europa]] dvzdluyacmx62r2a1qfz7avx6htqzls 0 48211 2188806 2185398 2026-04-25T12:00:56Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188806 wikitext text/x-wiki [[Restr:Poole_UK_locator_map.svg|thumb|upright=1.2|Poole e Bro-Saoz]] '''Poole''' ([puːl]) zo ur gêr vras hag ur porzh e kreisteiz [[Bro-Saoz]], e kontelezh [[Dorset]]. Un [[Kontelezhioù Bro-Saoz|Amaezerezh unvan]] eo abaoe ar [[1añ Ebrel]] [[1997]], daoust da se e chom e [[Kontelezhioù Bro-Saoz|kontelezh lidel]] [[Dorset]]. 34 km zo ac'hano da gêr [[Dorchester|Zorchester]], ha [[Bournemouth]] zo er reter dezhi. Listri a vez da gas marc'hadourezh ha tud ac'hano da [[Jerzenez]], [[Gwernenez|Wernenez]] ha [[Sant-Maloù]]. == Gevelliñ == Gevellet eo Poole gant [[Cherbourg]], e [[Normandi]]. ==Liammoù diavaez== *{{en}} [https://web.archive.org/web/20210223202502/https://www.poole.gov.uk/ Load kefridiel Kêr Boole] == Tud == [[J. R. R. Tolkien]] en deus bevet e Poole pevar bloaz pa oa war e leve.<ref name="trivia">{{cite web | year = 2008 | url = http://www.pooletourism.com/go.php?structureID=pages&ref=I4860E2F59A0F1 | title = Poole Knowledge: Facts and Trivia | publisher = Poole Tourism | access-date = 30 June 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110106103253/http://pooletourism.com/go.php?structureID=pages&ref=I4860E2F59A0F1 | archive-date = 6 January 2011 | url-status = dead | df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/dorset/6983965.stm | title = Tolkien's home to be demolished | work = BBC News | access-date = 30 June 2008 | date=7 a viz Gwengolo 2007}}</ref> Ganet e Poole : * [[John le Carré]], skrivagner. == Daveoù == {{daveoù}} [[Rummad:Dorset]] 4xnaxvlysl6nbhzoq037canpxosxo8p 0 49260 2188981 2185262 2026-04-25T13:27:58Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188981 wikitext text/x-wiki [[Restr:Vale of Glamorgan Wales countryside.jpg|thumb|right|Llancarfan, nepell diouzh [[Y Barri]]]] [[Restr:St Cadoc Llancarfan, Glamorgan, Wales.jpg|thumb|Iliz Sant Cadoc]] '''Llancarfan''' a zo anv ur gêriadenn hag ur gumuniezh er c'hornôg da [[Y Barri]], demdost da [[Y Bont-faen]], e [[Bro Morgannwg]], e kreisteiz [[Kembre]]. Un davarn zo, hag un iliz, ma oa un [[abati]] kozh. == Abati == Eno e oa un abati diazezet gant sant Cadoc, pe [[Kadog|Kadoù]] er {{VIvet kantved}}, ha brudet e oa an deskadurezh roet enni<br />Sant [[Cainnech]] (515/516 - 600)<ref>Anavezet evel ''Cainnech of Aghaboe'', pe ''Canice'' en Iwerzhon, ''Kenneth'' e [[Skos]], pe ''Kenny'' pe ''Canicus''.</ref>, [[Caradoc Llancarfan]] (XIIvet kantved) eo ar re vrudetañ skoliet eno. Ac'hano moarvat ez ae Brezhoned an tolead da Vreizh, o treuziñ ar [[Mor Hafren]], ha [[Domnonea]] gozh, ha goude [[Mor Breizh]]. Er Grennamzer e oa stag an iliz ouzh [[abati Gloucester]]. ==Murlivadurioù== En 2013 e voe dizoloet murlivadurioù eus ar XVvet kantved er manati. pembloavezh labour nevesaat a vo, betek 2018. == Tud all == E-touez an dud brudet all eus ar barrez eo ret menegiñ ar barzh [[Iolo Morganwg]]. == Notennoù == {{Daveoù}} == Liammoù == {{commonscat}} *{{en}} [http://www.geograph.org.uk/search.php?i=3435473 geograph.co.uk: luc'hskeudennoù eus Llancarfan hag an trowardroioù] {{Kêrioù Morgannwg}} [[Rummad:Abatioù Kembre]] [[Rummad:Kêriadennoù Bro Morgannwg]] [[Rummad:Kumuniezhoù Bro Morgannwg]] 0u1vmfudxjtepnyyn4u0nm0ig1djjfu 0 49354 2188864 2185458 2026-04-25T12:02:37Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188864 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Straßburg | anvYezh = Strossburi | Yezh = elzasek | anvYezh2 = Straßburg | Yezh2 = alamanek | anvOfisiel = Strasbourg | skeudenn = Absolute cathedrale vue quais 01.JPG | alc'hwez = Ribl an Ill hag iliz-veur Itron-Varia. | ardamezioù = FRA Strasbourg (lesser arms) COA.svg | logo = Flag of Strasbourg.svg | bro = [[Elzas]] | rannvro = [[Grand Est]] <small>''([[prefeti]])''</small> | departamant = [[Roen-Izel]] <small>''([[prefeti]])''</small> | arondisamant = [[Arondisamant Straßburg|Straßburg]] <small>''([[pennlec'h]])''</small> | kanton = [[Pennlec'h]] dek kanton :<br />[[Kanton Straßburg-1|1]], [[Kanton Straßburg-2|2]], [[Kanton Straßburg-3|3]], [[Kanton Straßburg-4|4]], [[Kanton Straßburg-5|5]], [[Kanton Straßburg-6|6]] | etrekumuniezh = Strasbourg Eurométropole | bro velestradurel = | maer = Jeanne Barseghian | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 78.26 | hedred = 7.750576 | ledred = 48.584760 | uk = | ubi = 132 | ubr = 151 }} [[Restr:Strasbourg Cathedral.jpg|thumb|upright 1.4|Iliz-veur Strossburi]] Kêr-benn [[Elzas]] eo '''Strossburi''' ([[yezhoù alemanek|alemaneg]], distaget [ˈʃd̥rɔːsb̥uri]), '''Straßburg''' en [[alamaneg]], distaget [ˈʃtʁaːsbʊʁk]) pe '''Strasbourg''' e [[galleg]] hag ent-ofisiel (distaget: [stʁazbuʁ], [stʁasbuʁ]). War c'hlann gleiz ar stêr [[Roen]] emañ, e-tal ar gêr [[Alamagn|alaman]] [[Kehl]] e [[Baden-Württemberg]]. Pennlec'h departamant ar [[Roen-Izel]] eo ivez, ha sez meur a ensavadur etrebroadel evel [[Parlamant Europa]] ha [[Kuzul Europa]]. ==An anv == ''Argentoratum'' e oa an anv [[keltiek]] a-raok donedigezh ar Romaned. Meneget e voe an anv er bloaz [[-12|12]] kent JK, pa voe savet ur c'hamp roman gant [[Nero Claudius Drusus]]. ==Istor== Adal ar bloaz [[90]] e voe kamp diazez al Lejion VIII Augusta . E 842 e voe touet [[Leoù Straßburg]] etre [[Karl Voal]], roue [[Frankia ar C'hornôg]] ha [[Loeiz Germania]], roue [[Frankia ar Reter]], a-enep o breur [[Lotar Iañ|Lotar I{{añ}}]]. Ur perzh a-bouez a gemeras Strossburi en [[Disivoud protestant]] en {{XVIvet kantved}}. Staget e voe ouzh [[Bro-C'hall]] e 1681, 1918 hag abaoe 1945 hervez ar brezelioù a oa etre Bro-C'hall ha Prusia pe Alamagn. == Douaroniezh == Treuzet eo Strossburi gant ar stêr [[Ill (Elzas)|Ill]]. E [[traoñienn ar Roen]] emañ, war ribl kleiz ar [[Roen]], etre menezioù ar [[Vojoù]] un 20 km bennak d'ar c'hornôg hag ar [[Koad Du|C'hoad Du]] 25 km d'ar reter en tu all d'ar stêr bras, a-dal da kêr g[[Kehl]], e [[Baden-Württemberg]]. E kreiz ur c'hroashent bras europat emañ, e-lec'h eo fetis ar treizhid dre hent, dre hent-houarn ha dre stêr etre ar Su hag an Norzh. == Savadurioù ha glad == Brudet eo an [[iliz-veur]] [[Arkitektouriezh c'hotek|gotek]] savet e krag hag he horolaj steredoniel, ha tiez o bannoù koad ar straedoù grennamzerel. Kalz savadurioù eus mareoù all a gaver avat : ilizoù e-leizh, savadurioù eus an [[Azginivelezh]] alaman (ar gambr kenwerzh ha greanterezh), palezioù eus ar [[barok]] gall (ar palez Roc'han), tiez an [[Arz Nevez]] (''Palais des Fêtes''), ha mell ensavadurioù evel ti [[Lez europat gwirioù mab-den]]. Pontoù eus ar Grennamzer betek ar mare a-vremañ, parkoù liesseurt ha mirdioù zo ivez, evel Mirdi an arzoù-kaer, Mirdi an arzoù-kinklañ, Mirdi Tomi Ungerer, ar Mirdi elzasat, Mirdi an arkeologiezh, etc. ==Sportoù== Ar [[Racing Club de Strasbourg]] zo e-touez ar c'hluboù sport a-vicher brudetañ ar gêr, ur c'hlub mell-droad eo. Kluboù basket-ball ha hoke-war-skorn zo ivez. == Tud == === Tud ganet e Stroosburi === * [[Ludwig Iañ Bavaria|Ludwig {{Iañ}}]] (1786-1868), roue [[Bavaria]] * [[Tomi Ungerer]] (1939-2019), treser ha skrivagner * [[M. Pokora]] (g. e 1985), kaner === Annezidi brudet === * [[Johannes Gutenberg]] (wd 1400 - 1468), ijiner ar moullañ * [[Jean Calvin]] (1509-1564), doueoniour gall * [[Johann Wolfgang von Goethe]] (1749-1832), skrivagner * [[Louis Pasteur]] (1822-1895), kimiour ha fizikour gall, bet kelenner e Skol-Veur Strossburi * [[Ferdinand Braun]] (1850-1918), fizikour hag ijinour ==Kêrioù gevellet== * {{gevelliñ|Boston|SUA|USA}} abaoe [[1960]]<ref name="Boston sisters">{{cite web|url=http://www.cityofboston.gov/arts/sistercity.asp |title=Boston Sister Cities |access-date=5 April 2009|publisher=The City of Boston |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208224246/http://www.cityofboston.gov/arts/sistercity.asp|archive-date=8 February 2009}}</ref> * {{gevelliñ|Leicester|Bro-Saoz|England}} abaoe 1960<ref name="Archant twinning">{{cite web|url=http://www.completefrance.com/language-culture/twin-towns|title=British towns twinned with French towns|access-date = 11 July 2013|work=Archant Community Media Ltd}}</ref> * {{gevelliñ|Stuttgart|Alamagn|Germany}} abaoe [[1962]]<ref name="Stuttgart twinnings">{{cite web|url=http://www.stuttgart.de/item/show/14673/1|title =Stuttgart Städtepartnerschaften|access-date=27 July 2013|work=Landeshauptstadt Stuttgart, Abteilung Außenbeziehungen|language=de}}</ref> * {{gevelliñ|Dresden|Alamagn|Germany}} abaoe [[1990]]<ref name="Dresden">{{cite web|url=http://www.dresden.de/en/02/11/c_03.php |title=''Dresden – Partner Cities'' |publisher=2008 Landeshauptstadt Dresden |access-date=29 December 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081016001550/http://www.dresden.de/en/02/11/c_03.php |archive-date=16 October 2008 }}</ref> * {{gevelliñ|Ramat Gan|Israel|Israel}} abaoe [[1991]]<ref name="Ramat Gan twinnings">{{cite web |url=http://www.ramat-gan.muni.il/RamatGan/sister-cities/home-page.htm |title=Ramat Gan Sister Cities |access-date=6 April 2008 |archive-url =https://web.archive.org/web/20080307234012/http://www.ramat-gan.muni.il/RamatGan/sister-cities/home-page.htm |archive-date = 7 March 2008}}</ref> Emglevioù kenlabour he deus Strossburi gant : * {{gevelliñ|Jacmel|Haiti|Haiti}} abaoe [[1996]] (''kenlabour digreizennet'') * {{gevelliñ|Veliky Novgorod|Rusia|Russia}} abaoe [[1997]] (''kenlabour digreizennet'') * {{gevelliñ|Fes|Maroko|Morocco}} (''kenlabour digreizennet'') * {{gevelliñ|Douala|Kameroun|Cameroon}} (''kenlabour digreizennet'') * {{gevelliñ|Bamako|Mali|Mali}} (''kenlabour digreizennet'') ==Liammoù diavaez== * {{fr}} {{de}} {{en}} [https://web.archive.org/web/20221101073409/https://int.strasbourg.eu/ lec'hienn ofisiel ar gêr] * {{fr}} {{de}} {{en}} {{es}} {{it}} [https://www.visitstrasbourg.fr/en/welcome-in-strasbourg/ lec'hienn ofis an douristed] {{Commonscat|Strasbourg}} == Daveoù ha notennoù == {{daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Elzas]] [[Rummad:Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall|Strasbourg]] [[Rummad:Kumunioù ar Roen-Izel]] la3ou8ezzdp0b9yyrqd2qo1rzw5w762 0 49392 2188832 2132744 2026-04-25T12:01:39Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188832 wikitext text/x-wiki {{Labour zo}} {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Saint-Omer | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = A Saint-Omer - Cathedrale Notre-Dame 1.JPG | alc'hwez = An iliz-veur. | ardamezioù = Blason ville fr Saint-Omer.svg | logo = | bro = | rannvro = [[Hauts-de-France]] | departamant = [[Pas-de-Calais]] | arondisamant = [[Arondisamant Saint-Omer|Saint-Omer]] <small>([[pennlec'h]])</small> | kanton = Pennlec'h daou ganton :<br />[[Kanton Saint-Omer-Norzh|Saint-Omer-Norzh]] ha [[Kanton Saint-Omer-Su|Saint-Omer-Su]] | etrekumuniezh = Communauté d'agglomération de Saint-Omer | bro velestradurel = | maer = François Decoster | amzer-gefridi = 2014-2026 | gorread = 16.4 | ledred = 50.7461 | hedred = 2.2617 | uk = | ubi = 0 | ubr = 27 }} '''Saint-Omer''' (en [[izelvroeg]] : ''Sint-Omaars'') a zo ur gumun eus departamant [[Pas-de-Calais]] ([[Bro-C'hall]]), en [[Artez]]. Pennlec'h [[Arondisamant Saint-Omer]] eo. == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel bed kentañ]] ==== * Bombezet e voe Saint-Omer meur a wezh gant an Alamaned: lazhet e voe 54 den nann-soudard, distrujoù bras a voe. * Mervel a reas 586 milour eus ar gumun, da lâret eo 2,89% eus he foblañs e 1911. * Roet e voe ar [[Kroaz-vrezel 1914-1918|Groaz Vrezel 1914-1918]] d'ar gumun e [[1920]]<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20170303083543/http://pages14-18.mesdiscussions.net/pages1418/forum-pages-histoire/communes-decorees-guerre-sujet_7632_2.htm Pages 14-18]</ref>. ==== [[Eil brezel bed]] ==== * Bombezet e voe Saint-Omer gant an [[Luftwaffe (Wehrmacht)|Alamaned]] e miz Mae 1940, distrujet e voe karter Mathurin. == Monumantoù ha traoù heverk == == Douaroniezh == == Emdroadur ar boblañs 1793-2006 == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7) ImageSize = width:800 height:350 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50 DateFormat = x.y Period =from:0 till:24000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1791 bar:1792 bar:1793 bar:1794 bar:1795 bar:1796 bar:1797 bar:1798 bar:1799 bar:1800 text:1800 bar:1801 bar:1802 bar:1803 bar:1804 bar:1805 bar:1806 bar:1807 bar:1808 bar:1809 bar:1810 bar:1811 bar:1812 bar:1813 bar:1814 bar:1815 bar:1816 bar:1817 bar:1818 bar:1819 bar:1820 text:1820 bar:1821 bar:1822 bar:1823 bar:1824 bar:1825 bar:1826 bar:1827 bar:1828 bar:1829 bar:1830 bar:1831 bar:1832 bar:1833 bar:1834 bar:1835 bar:1836 bar:1837 bar:1838 bar:1839 bar:1840 text:1840 bar:1841 bar:1842 bar:1843 bar:1844 bar:1845 bar:1846 bar:1847 bar:1848 bar:1849 bar:1850 bar:1851 bar:1852 bar:1853 bar:1854 bar:1855 bar:1856 bar:1857 bar:1858 bar:1859 bar:1860 text:1860 bar:1861 bar:1862 bar:1863 bar:1864 bar:1865 bar:1866 bar:1867 bar:1868 bar:1869 bar:1870 bar:1871 bar:1872 bar:1873 bar:1874 bar:1875 bar:1876 bar:1877 bar:1878 bar:1879 bar:1880 text:1880 bar:1881 bar:1882 bar:1883 bar:1884 bar:1885 bar:1886 bar:1887 bar:1888 bar:1889 bar:1890 bar:1891 bar:1892 bar:1893 bar:1894 bar:1895 bar:1896 bar:1897 bar:1898 bar:1899 bar:1900 text:1900 bar:1901 bar:1902 bar:1903 bar:1904 bar:1905 bar:1906 bar:1907 bar:1908 bar:1909 bar:1910 bar:1911 bar:1912 bar:1913 bar:1914 bar:1915 bar:1916 bar:1917 bar:1918 bar:1919 bar:1920 text:1920 bar:1921 bar:1922 bar:1923 bar:1924 bar:1925 bar:1926 bar:1927 bar:1928 bar:1929 bar:1930 bar:1931 bar:1932 bar:1933 bar:1934 bar:1935 bar:1936 bar:1937 bar:1938 bar:1939 bar:1940 text:1940 bar:1941 bar:1942 bar:1943 bar:1944 bar:1945 bar:1946 bar:1947 bar:1948 bar:1949 bar:1950 bar:1951 bar:1952 bar:1953 bar:1954 bar:1955 bar:1956 bar:1957 bar:1958 bar:1959 bar:1960 text:1960 bar:1961 bar:1962 bar:1963 bar:1964 bar:1965 bar:1966 bar:1967 bar:1968 bar:1969 bar:1970 bar:1971 bar:1972 bar:1973 bar:1974 bar:1975 bar:1976 bar:1977 bar:1978 bar:1979 bar:1980 text:1980 bar:1981 bar:1982 bar:1983 bar:1984 bar:1985 bar:1986 bar:1987 bar:1988 bar:1989 bar:1990 bar:1991 bar:1992 bar:1993 bar:1994 bar:1995 bar:1996 bar:1997 bar:1998 bar:1999 bar:2000 text:2000 bar:2001 bar:2002 bar:2003 bar:2004 bar:2005 bar:2006 bar:2007 bar:2008 bar:2009 bar:2010 PlotData= color:barra width:10 align:left bar:1793 from:0 till: 20135 bar:1800 from:0 till: 20109 bar:1806 from:0 till: 20362 bar:1821 from:0 till: 18246 bar:1831 from:0 till: 19344 bar:1836 from:0 till: 19032 bar:1841 from:0 till: 20661 bar:1846 from:0 till: 21078 bar:1851 from:0 till: 22054 bar:1856 from:0 till: 21987 bar:1861 from:0 till: 22011 bar:1866 from:0 till: 21869 bar:1872 from:0 till: 22381 bar:1876 from:0 till: 21855 bar:1881 from:0 till: 21556 bar:1886 from:0 till: 21266 bar:1891 from:0 till: 21661 bar:1896 from:0 till: 21481 bar:1901 from:0 till: 20867 bar:1906 from:0 till: 18205 bar:1911 from:0 till: 20469 bar:1921 from:0 till: 19238 bar:1926 from:0 till: 19774 bar:1931 from:0 till: 17815 bar:1936 from:0 till: 18373 bar:1946 from:0 till: 18106 bar:1954 from:0 till: 19280 bar:1962 from:0 till: 19283 bar:1968 from:0 till: 18205 bar:1975 from:0 till: 16932 bar:1982 from:0 till: 15415 bar:1990 from:0 till: 14434 bar:1999 from:0 till: 15747 bar:2006 from:0 till: 15004 TextData= fontsize:S pos:(50,10) text:sources Cassini et INSEE </timeline> <ref> Cassini, [[EBSSA]] ha [[:fr:Saint-Omer (Pas-de-Calais)]]</ref> == Melestradurezh == == Tud == * [[Philippe Pétain]] (1856-1951), marichal a Vro-C'hall, erruet e Saint-Omer d'an oad a 11 bloaz, chom a reas e-pad 8 bloaz er skolaj Saint-Bertin. ===Tud bet ganet eno=== * [[Audomar]] (600 - † 670), mamac'h, eskob, santelezaet dindan anv Saint-Omer. * [[Daniel Carroll (politikour)|Daniel Carroll]] (1730-1796), politikour stadunanat, unan eus [[Tadoù diazezerien ar Stadoù-Unanet]]. Studiet en doa e skolaj ar Jezuisted e Saint-Omer. * [[Tangi Malmanche]], skrivagner [[Breizh|breizhat]], ganet e Saint-Omer e 1875. * [[Ronan Huon]], [[barzh]] ha [[Skrivagnerien vrezhonek|skrivagner brezhonek]] ganet e Saint-Omer e 1922, bet rener [[Al Liamm]] betek e varv e 2003. == Liammoù diavaez == == Dave ha notennoù == <references/> [[Rummad:Kumunioù Pas-de-Calais]] [[Rummad:Kroaz-brezel 1914-1918 (kumunioù Pas-de-Calais)]] cqbngwque8gq3scmk6pinf0fjghaty6 0 50347 2189014 2185460 2026-04-25T13:29:28Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189014 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|Südtirol / Sutirolo - Alto Adige<br>{{de}} ''<small>Autonome Provinz Bozen - Südtirol</small>''<br>{{it}} ''<small>Provincia Autonoma di Bolzano - Alto Adige</small>''<br><small>(ladineg) ''Provinzia Autonòma de Balsan - Südtirol''</small>|da121a|talbenn map|fff}} |- | colspan="2" | {| width="100%;" |- | align="center" width="50%" | [[Restr:Flag of South Tyrol.svg|100px|border|Banniel Su Tirol]] | align="center" width="50%" | [[Restr:Suedtirol CoA.svg|70px]] |- | align="center" width="50%" | [[Banniel]] | align="center" width="50%" | [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] |} <hr> |- bgcolor="#fff" align="center" | colspan="2"|[[Restr:Bolzano_posizione.png|220px]]<br>Lec'hiadur en Italia |- |Stad |{{Italia}} |- |Rannvro |{{R. Trentino-Alto Adige}} |- | '''[[Yezh ofisiel]]''' | [[italianeg]], [[alamaneg]], [[ladineg]] |- | '''[[Kêr-benn]]''' | [[Bozen]] |- | '''Berradur''' | BZ |- | '''Prezidant ar broviñs'''<br /><small>''(Landeshauptmann/presidente)''</small>||[[Luis Durnwalder]]<br>([[Südtiroler Volkspartei]]) |- |'''Gorread''' |7 399,97 km² |- |'''Poblañs'''<br /> -Stankter | 511.750 <small> (31.12.2011) </small><br />67,4 a./km² |- |'''Lec'hienn''' |[https://web.archive.org/web/20071219062844/http://www.provincia.bz.it/index_i.asp Südtirol / Sutirolo - Alto Adige] |} '''Sutirol''' (''Südtirol'' en [[alamaneg]] hag e [[ladineg]], ''Sutirolo'', pe ''Alto Adige'' en [[italianeg]]), pe '''proviñs Bolzano''', pe '''Proviñs Bozen''' (en alamaneg ) zo unan eus teir lodenn rannvro europat [[Tirol]]. Ur broviñs emren eo en [[Italia]]. == Lec'hanvadur == Meur a anv zo d'ar vro, ha politikel hag istorel eo an abegoù. * '''Proviñs Bolzano''' pe '''Proviñs Bozen''', gant anv ar gêrbenn * ''Alto Adige'', anv douaroniezhel, deuet diwar ar c'hiz gallek dispac'hel hag an anv '''Haut-Adige''', lakaet d'ar vro en amzer an impalaer gall [[Napoleone Buonaparte]] abalamour da eien ar stêr [[Adige]], adlakaet en [[italianeg]] gant pennadurezhioù italian en amzer gouarnamant faskour [[Benito Mussolini|Mussolini]]. ** Abaoe an [[18 a viz Here]] [[2001]] eo anavezet e [[Bonreizh Italia]] (mellad 116) an daou anv ''Alto-Adige''/''Südtirol''. * '''Südtirol''', anv istorel ha doaroniezhel Tirol. [[Tirol]] zo ur vro istorel hag a oa ur rannvro eus impalaeriezh [[Aostria-Hungaria]] betek 1918. == Yezhoù == Teir yezh ofisiel a zo: * [[Alamaneg]] (komzet gant 69.15% eus ar boblañs) * [[Italianeg]] (26.47%) * [[Ladineg]] (4.37%) Kêr-benn ar broviñs eo [[Bozen]] (''Bolzano'' en italianeg, ''Balsan'' e ladineg). Abaoe sin an eil statud emrenerezh evit Sutirol e 1972 ez eo bet gouarnet gant an ''[[SVP]]'' ("Strollad poblek Sutirol", mirourien). Hiziv an deiz ez eo Sutirol proviñs pinvidikañ Italia: n'eus nemet 2.7% a dud dilabour eno. [[Restr:Language distribution in South Tyrol, Italy 2011.png|thumb|Ar yezhoù e Sutirol : alamaneg (gwer), italianeg (orañjez ha melen), ladineg (glas)]] == Kêrioù pennañ Sutirol == {| class="wikitable" !Kêr <small>''(alamaneg)''</small> !<small>''(italianeg)''</small> !<small>''(ladineg)''</small> !Poblañs ! |- |[[Bozen]] |[[:it:Bolzano|Bolzano]] |Balsan / Bulsan | align="right" |97.778 |- |[[Meran]] |[[:it:Merano|Merano]] | | align="right" |35.246 |- |[[Brixen]] |[[:it:Bressanone|Bressanone]] |Persanù | align="right" |19.302 |- |[[Leifers]] |[[:it:Laives|Laives]] | | align="right" |15.779 |- |[[Bruneck]] |[[:it:Brunico|Brunico]] |Bornech | align="right" |14.211 |- |} == Tud a Sutirol == [[File:(1874)_The_Valleys_of_TIROL.jpg |thumb|Sutirol en ur gartenn eus 1874. ]] * [[Oswald von Wolkenstein]] (1377-1445) * [[Jakob Hutter]] (?-1536) * [[Andreas Hofer]] (1767-1810) * [[Luis Trenker]] (1898-1990) * [[Silvius Magnago]] (*1914) * [[Paul Flora]] (*1922) * [[Giorgio Moroder]] (*1940) * [[Reinhold Messner]] (*1944) == Liammoù diavaez == * [http://www.provinz.bz.it/land/landesregierung/default.asp Landesregierung - Autonome Provinz Bozen - Südtirol] Lec'hienn ofisiel ar broviñs (alamaneg, italianeg) [[Rummad:Tirol]] [[Rummad:Sutirol]] [[Rummad:Proviñsoù Trentino-Alto Adige]] [[Rummad:Proviñsoù Italia]] {{Kumunioù Sutirol}} 6id0c8wddwfzx2q1lk2i3xiba7sh5ub 0 51631 2189101 2130701 2026-04-26T09:22:29Z Jeanne Angerie 69197 /* Familh */ ouzhpennañ ul liamm 2189101 wikitext text/x-wiki '''Ivetig an Dred''' (''Yvette Le Dret'' en ti-kêr), a oa ur skrivagnerez vrezhonek, ganet e parrez [[Langoad]], [[Treger]], d'an [[2 a viz C'hwevrer]] [[1923]], ha marvet d'ar [[15 a viz Even]] [[2009]] en he zi e [[Brelevenez]] ([[Lannuon]]). Pried hag intañvez [[Frañsez Kervella]] e oa. Sinet he deus ul levr ha pennadoù dindan an anv ''Soaz an Tieg''. ==Buhez== Tapet he deus diplom pe desteni war ar studioù keltiek e [[Skol-Veur Roazhon]]-2. Deuet eo da vezañ kelennerez ha difazierez war ar brezhoneg e [[Skol Ober]], ur skol da zeskiñ brezhoneg edo Ivetig an Dred enni abaoe 1972 o tifaziañ. Bet he deus bet betek 30 skoliad war un dro, ul labour hirbadus a-youl-vat. ===Skrivañ e brezhoneg=== N'he doa ket bet soñjet skrivañ drezi hec'h-unan, met dre ma oa brezhonegerez a-vihanik e oa bet goulennet ganti mont d'ober kaozeadennoù e Kamp Etrekeltiek ar Vrezhonegerien ([[KEAV]]), ur c'hamp a vez anezhañ c'hoazh bep bloaz hag a zegemer bep hañv studierien war ar brezhoneg c'hoant ganto en em soubañ er yezh. Goude ar brezel, e oa an tier-embann evel [[Barr-Heol]] hag [[Al Liamm]] o klask lakaat merc'hed da skrivañ. Setu m'he deus lakaet he c'haozeadennoù dre skrid. Skignet int bet ivez war [[Radio Kimerc'h]], renet gant [[Charlez ar Gall]]. ===Familh=== Desket ganti brezhoneg er gêr gant he zud, ez eo Ivetig an Dred merc'h henañ ur familh a seizh bugel. Marc'hadour krec'hen a oa he zad. E [[1947]] e timezas gant Frañsez Kervella, skrivagner ha yezhadurour brudet ar brezhoneg, anvet ivez dre an anv-pluenn [[Kenan Kongar]]. Asambles o deus strivet da gas war-raok ar brezhoneg. Pevar bugel o deus bet asambles, [[Riwanon Kervella|Riwanon]], hag a ra war-dro ''Skol Ober'' ha bet roet dezhi [[Kolier an Erminig]] e [[1994]]<ref>https://www.skoluhelarvro.bzh/liste-hermines/ivetig-an-dred-kervella/</ref>, [[Divi Kervella|Divi]], a ra war-dro an embann brezhonek evit [[Kuzul ar Brezhoneg]] a vod meur a di-embann brezhonek, un eil merc'h, [[Annaig Kervella|Annaig]] hag a ra war-dro abadennoù brezhonek war [[France3|Frañs3]] hag [[Erwan Kervella|Erwan]], he mab henañ, treser fent ha barzh, bet ivez unan eus skolaerien gentañ Diwan, marvet e 1984 en e bemp bloaz ha tregont. ===Soñjoù=== Hervez testeni [[Daniel Giraudon]] ez eus eus Ivetig an Dred ur vaouez eürus ha leun a startijenn, a vousc'hoarzh kalz hag a lavar he soñj, hag a vez prest dalc'hmat da reiñ sikour d'ar re a zeu da welout anezhi evit he gouiziegezh. ===Oberennoù=== *''Barr-heol war ar gegin ha war an daol'' :[[levrioù kegin e brezhoneg|Levr keginañ]], embannet e ti [[Barr-Heol]] e 1975, gant an anv-pluenn "Soaz an Tieg". *''Gerioù ar gegin'' (Soaz an Tieg ha [[Jakez Konan]]), Embannadurioù [[An Amzer]], Roazhon, Kerzu 1981 - 22 bajenn *Naontek pennad bet embannet gant an anv-pluenn "Soaz an Tieg" bepred, war ar gelaouenn ''[[Al Liamm]]'' : **''Añjela a Dreger hag Añjela a Vreizh'', studi, niv. 210, 1982 **''Gozed hag gozetaerien'', studi, niv. 222, 1984 **''Tu gin Barr-Heol'', studi, niv. 228, 1985 **''Anavezet em eus Jarl Priel'', eñvorennoù, niv. 230, 1985 **''Hañvig Gouel Mikael e Tintagel'', barzhoneg, niv. 240, 1987 **''Goañv Treger'', barzhoneg, niv. 241, 1987 **''Deomp 'ta d'ober tro al liorzh...'', studi, niv. 276, 1993 **''Micher: difazierez'', eñvorennoù eus he labour evit [[Skol Ober]], niv. 284, 1994 **''Ur yaouvezh e ti an avel lour'', danevell, niv. 308, 1998 **''Koñstañsa ar Merer hag ograoù Lanvaeleg'', studi, niv. 310, 1998 **''Kastellbriant hag ar gwez'', studi, niv. 312, 1999 **''Anna Vreizh, mein-sked ha bravigoù'', studi, niv. 315, 1999 **''Iwerzhon-Treger ha Treger-Iwerzhon'', studi, niv. 316, 1999 **''Yezh ar vugale vihan'', studi, niv. 318, 2000 **''Janed Trevenou'', danevell, niv. 320, 2000 **''Inizi Faroe'', studi, niv. 330, 2000 **''Ivona, an hini fur'', skrid, niv. 349, 2005 **''Yann-Vari Derrien'', skrid, niv. 354, 2006 **Gant hec'h anv gwir, Ivetig an Dred, he deus savet ur pennad en enor d'ur vignonez aet d'an anaon ''Itron Galbrun-Iona'' 1904-1985, niverenn 233 *Ur pennad hepken bet embannet dindan an anv "Vetig an Dred", war ar gelaouenn ''Al Liamm'' bepred : **''Itron Galbrun-Iona (1904-1985)'', studi, niv. 233, 1985. ====Pennadoù all==== *''Bugale Kerugan'', Embannadurioù al Lanv; 1998. Savet gant [[Madalen an Amour]] ha Marcel Le Guillard (1931-). 222 p. Diverradenn : Eil lodenn ("Kostez ar Pemp Kroaz") eñvorennoù bugaleaj un Dregeriadez… Buhezskrid. Ur ger a-raok, gant Ivetig an Dred-Kervella. {{DEFAULTSORT:Dred, Ivetig}} [[Rummad:Skrivagnerezed Breizh]] [[Rummad:Skrivagnerezed brezhonek]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1923]] [[Rummad:Marvioù 2009]] [[Rummad:Urzh an Erminig]] {{Porched Breizh}} 358phvik4bkp477y9tztvdd3p5akua6 0 51776 2189036 2065118 2026-04-25T17:44:23Z JackyM59 87937 Photograph updated 2189036 wikitext text/x-wiki [[Restr:Apis mellifera on Taraxacum officinale.JPG|thumb|upright 1.4|Ur [[gwenan|wenanenn]] war ur vleunienn c'hwervizon]] Al '''louzaouenn-staoter''', pe '''c'hwervizon''' zo ul [[louzaouenn]] anavezet ivez evel ''taraxacum'', a zo eus ur spesad louzoù bleunius eus ar seurt ''asteraceae''. Paotañ a reont e [[meteier kerreizh]] lodenn hanternozel an Douar, met bremañ ivez el lodenn greisteiz. Alies e vezont gwelet evel gwalllouzoù, goude ma vez debret seurtoù zo. <gallery perrow="5"> Restr:Taraxacum-00.jpg Restr:Taraxacum-01.jpg Restr:Une prairie fleuries de pissenlits à Wéris.jpg </gallery> [[Rummad:Louzoù]] nbgypoxixks9e7gbhui02yixhz26qyh 0 51779 2188848 2174874 2026-04-25T12:02:13Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188848 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Sderot''' ([[hebraeg]]: '''שׂדרות''' {{LFE|[sdeˈʁot]}}, a dalvez "balioù" ; [[arabeg]]: '''سديروت''' ''Soudirot'') a zo ur gêr e su [[Israel]], e [[Distrig ar Su (Israel)|Distrig ar Su]]. E [[2007]] e oa 19 300 annezad enni, ouzhpenn 99% anezho a orin yuzev ; 30 553 a du a oa e [[2021]]<ref>{{en}} [https://www.cbs.gov.il/en/settlements/Pages/default.aspx?mode=Yeshuv ''Central Bureau of statistics'', Israel, kumun niverenn 1,031]</ref>. ==Douaroniezh== {| width="65%" |- valign="top" | <gallery mode="packed"> Gaza conflict map.png|Lec'hiadur Sderot e-keñver [[bandenn Gaza]] </gallery> | * Diazezidigezh : [[1951]] * Gorread : 4,472 km² * Poblañs : 30 553 (2021) * Stankter : 6 832 zen/km² | <gallery mode="packed"> Coat_of_arms_of_Sderot.png|[[Ardamezouriezh|Skoed-ardamez]] </gallery> |} == Istor== Ar c'hêriadennoù [[palestina]]t anvet Najd ha Huj, hag a oa tamm-pe-damm er memes lec'h, a voe distrujet gant Brigadenn Negev al lu israelian, skarzhet e voe o annezidi, kavout a rejont repu e [[bandenn Gaza]] e [[1948]]<ref>{{en}}[https://www.independent.co.uk/voices/comment/the-suffering-of-sderot-how-its-true-inhabitants-were-wiped-from-israel-s-maps-and-memories-8348734.html Robert Fisk, ''The suffering of Sderot: how its true inhabitants were wiped from Israel's maps and memories'', Independant, 26/11/2012]]]]</ref>. An annezidi israelian kentañ en em stalias azalek [[1951]], e-lec'h ma oa kamp-tremen Gevim-Dorot. Al lod brasañ anezho a oa a orin kurd pe persian. Lochoù ha teltennoù a savjont, hage e krogjont da sevel ti azalek [[1954]]. A-hed ar bloavezhioù 1950 e voe degemeret annezidi nevez, al lod brasañ anezho o tont eus [[Maroko]] pe [[Roumania]]. Da vare niveradeg [[1961]] e oa 87% eus an annezidi a orin eus ar [[Maghreb]] ([[Maroko]] dreist-holl), hag 11% a oa a orin eus [[Kurdistan]]. E [[1958]] e teuas Sderot da vezañ ur [[Kuzul-lec'h (Israel)|c'huzul-lec'h]]. Er bloavezhioù 1990 e voe degemeret divroidi o tont eus [[URSS]], ha dindan dek vloaz e voe daougementet poblañs kêr. Ez-ofisiel e teuas Sderot da vezañ ur gêr e [[1996]]. === Hiziv an deiz === Tost-tre (nebeutoc'h evit ur c'hilometr) emañ Sderot ouzh [[bandenn Gaza]], ha setu perak eo deuet da vezañ ur gwenn aes da dizhout gant mortezioù [[Hamas]] pe re [[Jihad islamour]] abaoe penn-kentañ an eil [[Intifada]]. D'an 23 a viz Du [[2007]] e oa bet taolet 6311 roked war Sderot (dindan 23 bloaz)<ref>[https://web.archive.org/web/20080706010805/http://web.israelinsider.com/views/12461.htm {{lang|en|''23 Years and 6,311 Rockets''}}], 7 a viz Kerzu 2008</ref>. <gallery mode="packed" heights="150px"> Qassam-Rockets-Sderot.jpg|Restachoù rokedoù Quassam bet taolet war Sderot Sderot_Shelter.JPG|Goudor enep bombezadegoù e Sderot </gallery> Daoust ma n'eo ket gwall spis hent-bann ar rokedoù Quassam, ne c'heller ket herzel anezho : ouzhpenn dek annezad eus Sderot a zo bet lazhet abalamour dezho, hag ouzhpenn kant anezho a zo bet gloazet. Setu perak ez eo aet kuit ul lodenn eus an annezidi. War gresk eo aet ar bombezadegoù abaoe miz Gwengolo [[2005]]. Kement a rokedoù Quassam a voe bannet e miz Mae [[2007]] (goude kudennoù etre izili Hamas ha re Fatah) ken e rankas miliadoù a dud kuitat kêr<ref>[https://web.archive.org/web/20070602112718/http://www.iht.com/articles/2007/05/31/europe/town.php {{lang|en|''Israeli border town lives in the shadow of falling rockets''}}], Isabel Kershner, [[International Herald Tribune]], 31 a viz Mae 2007</ref>. == Tud == Annezad brudetañ ar gêr eo [[Amir Peretz]]. Bet eo bet maer Sderot, ha bet eo ivez e penn strollad al labour Israel betek [[2007]], pa voe ministr an difenn e gouarnamant [[Ehud Olmert]]. Eno e vez ivez izili ar strollad sonerezh [[Teapacks]] o chom. == Liamm diavaez == * [https://www.arte.tv/fr/videos/113450-000-A/israel-sderot-le-deuxieme-israel/ ''Sdetor, le deuxième Israël'' – arte TV] == Notennoù == {{daveoù}} [[Rummad:Kêrioù Israel]] fupqeh0p8yaesrwvkdm4501cltn5sm9 0 52099 2188911 2185510 2026-04-25T12:03:53Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188911 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_ex-comune_of_Virgilio_(province_of_Mantua,_region_Lombardy,_Italy).svg |thumb|Virgilio , e [[proviñs Mantova]] ]] '''Virgilio ''' zo ur [[frazione]] e kumun [[Borgo Virgilio]] e [[proviñs Mantova]], e rannvro [[Lombardia]], en [[Italia]] abaoe 2014; a-raok e oa ur gumun distag, hag 11.042 a dud o chom enni e 2008. 130 km zo ac'hano da gêr Milano er gwalarn ha 6 km da v-Mantova. === Keriadennoù === Cerese, Cappelletta, Pietole === Kumunioù stok === [[Bagnolo San Vito]], [[Borgoforte]], [[Curtatone]], [[Mantova]] == Istor == Krouet e voe ar gumun e 1805, hag anvet ''Quattroville'', abalamour d'ar peder c'hêriadenn ''Bellaguardia, Cerese'' (sez ar gumun hiziv), ''Parenza'' ha ''Pietole''. E 1883 e voe adanvet ''Virgilio'', anv italianek ar barzh latin [[Vergilius]], ganet en ''Andes'', a zo ''Pietole vecchia'' hiziv, tostik da b-[[Pietole]]. === Tud === * Ar barzh latin [[Vergilius]] a oa ganet en ''Andes'' (Pietole hiziv, er gumun,) [[Rummad:Kêrioù Lombardia]] rsrwb2g2enjd1xov20qsqdjp0gu8o7f 0 54218 2188860 2185456 2026-04-25T12:02:31Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188860 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Spoleto''' zo ur gêr en [[Umbria]], e kreiz [[Italia]], war ar stêr [[Maroggia]], 104 km en hanternoz da [[Roma]]. ''Spoletum'' e oa an anv [[latin]]. ==Istor== Er bloaz 217 kJK e talc'has penn ouzh [[Hannibal Barca]]. Adalek ar {{VIvet kantved}} betek an {{Xvet kantved}} e voe kêr-benn un dugelezh lombard. Kêr-benn an ''[[Ducato di Spoleto]]'' ("Dugelezh Spoleto") e oa er [[Krennamzer|Grennamzer Uhelañ]]. E [[1324]] e voe devet gant tud [[Perugia]]. Dindan an [[Impalaeriezh c'hall]] eo bet penn-lec'h an [[departamant gall]] [[Trasimène]], hag anvet '''Spolète''' e galleg. == Monumantoù == * Templ an doueez ''Concordia'' * Palez [[Theodoricus]] == Tud == * Sant Condordius, beleg, merzheriet dindan an impalaer [[Antoninus Pius]]. <gallery mode="packed" heights="220px" style="margin-top:20px;"> Rocca Albornoz e Ponte delle Torri - Spoleto.jpg|Ar ''Roca Albornoz'' Spoleto Chiesa San Pietro.jpg|Iliz ''San Pietro'' Spoleto078.jpg|E diabarzh an ti roman </gallery> [[Rummad:Kêrioù Umbria]] [[Rummad:Spoleto]] [[Rummad:Kumunioù Proviñs Perugia]] {{Kumunioù Proviñs Perugia}} plmy7gw0yfce32zfd9ed5q4ae0tl0nf 0 54283 2189016 2185464 2026-04-25T13:29:31Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189016 wikitext text/x-wiki '''Süleyman''' (e [[turkeg]] diwar an [[arabek]] سليمان‎ ''Sulaymān'') zo un anv den turkek a glot gant an anv brezhonek [[Salaun]]. == Tud anvet Suleyman == * [[Suleiman ar Meurdezus|Suleyman Iañ]] : dekvet sultan otoman, anavezet gant al lesanv Suleyman ar Meurdezus. * [[Suleyman Bey II]] (pe Suleyman Shah) : [[Beylik|Bey]] ar c'hlan Mibien Echref, marvet e 1325. * [[Suleyman Demirel]] : navet prezidant republik [[Turkia]], ganet e 1924. [[Rummad:Anvioù paotred turkek]] gwkv1tuwkwlh3ilktcb0nlv91pigqr4 0 55494 2188976 2185232 2026-04-25T13:27:51Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188976 wikitext text/x-wiki [[Restr:India West Bengal locator map.svg|right|250 px|thumb|Kornôg Bengal en India]] [[Restr:Panthera tigris tigris.jpg|thumb|200px|right|An [[tigr]], arouez Bengal]] '''Kornôg Bengal''' (পশ্চিমবঙ্গ ''Poshchim Bônggo'' e [[banglaeg]], distaget /poʃtʃim bɔŋɡo/) zo unan eus [[Stadoù ha tiriadoù India|stad]]où Unaniezh [[India]]. En-dro dezhi emañ [[Bangladesh]] er reter, [[Assam]], [[Sikkim]] ha [[Bhoutan]] er biz, [[Orissa]] er mervent, [[Jharkhand]] ha [[Bihar]] er c’hornôg, ha [[Nepal]] er gwalarn. Er c’hreisteiz emañ [[Pleg-mor Bengal]]. [[Bangladesh]] ha Kornôg Bengal a ya, asambles, d’ober un unanenn istorel ha sevenadurel : [[Bengal]]. Ouzhpenn 80 milion a dud zo o vevañ e Kornôg Bengal. E-keñver poblañs ez eo ar pevare stad vrasañ en India, met an hini gentañ eo pa seller ouzh stankter an dud. [[Kolkata]] eo ar gêr-benn. Yezh ofisiel ar stad eo ar [[banglaeg]] (pe ''bengali''), yezh an darn vrasañ eus an dud enni (85 %); bihanniveroù a gomz yezhoù all evel [[hindeg]] (7 %), [[ourdoueg]] (2 %) ha yezhoù all c'hoazh ([[santaleg]], [[nepaleg]]...). Etre an {{VIIIvet}} hag an {{XIIIvet kantved}} e oa poblet ar rannved-mañ gant [[Hindouegezh|hindoued]]. Goude se e voe ar vro e dalc’h an [[islam]]. An dud kentañ eus [[Europa]] a erruas e-pad ar {{XVvet kantved}}. Dont a reas India a-bezh, tamm-ha-tamm, da vezañ un drevadenn [[Rouantelezh Unanet|saoz]]. Krouet e oa bet stad Kornôg Bengal e [[1947]] pa oa deuet India da vezañ digabestr ha pa oa bet rannet India ha Pakistan da vont d’ober div stad distag. Neuze e oa bet rannet Bengal e div lodenn : Kornôg Bengal, annezet gant hindoued dreist-holl, en India, pa oa reter Bengal, annezet gant muzulmaned dreist-holl, o vont d’ober lodenn [[reter Pakistan]] (aet da vezañ Bangladesh diwezhatoc’h). E-pad meur a viz e voe milionoù a dud o vont da glask repu eus an eil bro d’eben. Diazezet eo armerzh Kornôg Bengal war al [[labour-douar]] dreist-holl. Kreñv eo ar strolladoù politikel eus an tu kleiz er vro, hag abaoe bloavezhioù eo renet gant un emglev strolladoù eus an tu kleiz, kaset war-raok gant [[Strollad Komunour India (Marksour)]]. == Tud eus Kornôg Bengal == * [[Satyajit Ray]] * [[Ravi Shankar]] * [[Rabindranath Tagore]] * [[Amartya Sen]] == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:West Bengal}} * [http://www.wbgov.com/ Lec'hienn gouarnamant Kornôg Bengal] (e saozneg) * [http://www.wbtourism.com West Bengal Tourism] {{StadoùIndia}} [[Rummad:Stadoù India]] 8utgzmofyehdske661z8e5q03b99cec 0 56090 2188973 2185222 2026-04-25T13:27:46Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188973 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Bundesarchiv Bild 105-DOA0220, Deutsch-Ostafrika, Syphilitiker.jpg|thumb|Un naplezeg en Afrika]] [[Restr:Treponema pallidum.jpg|thumb|''[[Treponema pallidum]]'' eo a zo pennkaoz d'an naplez.]] [[Restr:Chancres on the penile shaft due to a primary syphilitic infection caused by Treponema pallidum 6803 lores.jpg|thumb|right|260px|Livant war galc'h un naplezeg]] '''Kleñved Naplez''', pe '''naplez(enn)''', a reer eus ur c'hleñved dre ma kreder e vije deuet eus [[Naplez]], pe [[Napoli]], degaset gant ar C'hallaoued pa oant bet oc'h ober brezel en [[Italia]] er XVvet ha XVIvet kantved, hag a deu eus an ''[[Treponema pallidum]]'', pe ''treponem disliv'', ur [[bakteri|vakterienn]]. Ur [[kleñved|c'hleñved]] [[infektus]] diwar an [[embarañ]] eo, pegus ha kontammus. En deroù e teu ul livant war groc'hen kalc'h ar baotred, goude se, a-wechoù bloavezhioù goude, e vez taget ar bouzelloù hag an nervennoù. == Treponemoù == ''[[Treponema pallidum]]'' zo bet diskoachet gant [[Fritz Schaudinn]] hag Erich Hoffman e [[Berlin]] en [[1905]]. En 1963 e kinnigas Hackett un displegadur all. Dont a rafe an treponem disliv eus un treponem all, ''Treponema caracteum'' e anv, a vije mamm an ''Treponema pallidum'' sub species ''endemicum'' anvet ivez [[bejel]]. == Tud o c'hleñved == [[Restr:Ulrich von Hutten - De morbo gallico (French translation).jpg|thumb|right|280px|Troet e voe levr [[Ulrich von Hutten]] diwar-benn ar ''morbus gallicus'', ar ''c'hleñved gall'', e galleg. Ne blijas ket an anv [[latin]] d'an troour gall, [[Jean Chéradame]], a reas gant 'le mal de Naples', un anv tremenet e brezhoneg.]] (m = marvet gant ar c'hleñved) * 1488-1523 [[Ulrich von Hutten]] * 1491-1547 [[Herri VIII]] ha pemp [[pried]] dezhañ * 1537-1553 [[Edouarzh VI]], mab da Herri VIII * 1606-1668 [[William Davenant]] * 1776-1822 [[Ernst Theodor Amadeus Hoffmann|Ernst Hoffmann]] * 1797-1828 [[Franz Schubert]] * 1797-1848 [[Gaetano Donizetti]] * 1810-1856 [[Robert Schumann]] (a greder) * 1818-1862 [[Mary Todd Lincoln]] * 1821-1867 [[Charles Baudelaire]], m * 1824-1884 [[Bedrich Smetana]] * 1830-1870 [[Jules de Goncourt]] * 1840-1897 [[Alphonse Daudet]] * 1844-1900 [[Friedrich Wilhelm Nietzsche]] (a greder) * 1849-1895 [[Randolph Churchill]] * 1850-1893 [[Guy de Maupassant]] * 1853-1890 [[Vincent Van Gogh]] * 1862-1921 [[Georges Feydeau]] * 1862-1934 [[Frederick Delius]] * 1864-1901 [[Henri de Toulouse-Lautrec]] * 1868-1917 [[Scott Joplin]] * 1870-1924 [[Lenin]] * 1872-1906 [[Harry Nelson Pillsbury]] * 1883-1945 [[Benito Mussolini]] * 1895-1962 [[Karen Blixen]] * 1899-1947 [[Al Capone]] * 1905-1976 [[Howard Hughes]] hag un toullad aktourezed darempredet gantañ * 1911-1938 [[Robert Johnson]] * 1924-2003 [[Idi Amin Dada]] (a greder) * 1932-1972 Ar glañvourien e [[studienn Tuskegee diwar-benn an naplez]] == Levrlennadur == * ''La Méthode Curatoire de la maladie venerienne vulgairement appelée grosse Vérole et de la diversité de ses symptômes.'' Arnoul L'Angelier. [[1552]], Paris, Nicolas Pepingué, [[1660]] == Liammoù diavaez == {{commons|Category:Syphilis|Kleñved Naplez}} * [https://web.archive.org/web/20111011162916/http://www.bium.univ-paris5.fr/sfhd/musee/image12.htm Moulage pédagogique ancien (cire)] présentant les papules squameuses typiques d'une syphilis secondaire (Collection des moulages de l'hôpital Saint-Louis) * [https://web.archive.org/web/20111011163034/http://www.bium.univ-paris5.fr/sfhd/musee/image04.htm Moulage pédagogique ancien (cire)] présentant chez un bébé des syphilides papuleuses et pustuleuses (Collection des moulages de l'hôpital Saint-Louis) * [https://web.archive.org/web/20111011162815/http://www.bium.univ-paris5.fr/sfhd/musee/image39.htm Moulage pédagogique ancien (cire)] présentant un chancre syphilitique (Collection des moulages de l'hôpital Saint-Louis) <!-- == Notennoù == {{Daveoù}} --> [[Rummad:Kleñvedoù]] j4mowz1uzjjtlzvz311yeb1ifw6vgxu 0 58621 2188942 2168580 2026-04-25T13:26:57Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188942 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Skeudenn:HighgateCemeteryLondon2.jpg|thumb|right]] [[Skeudenn:Karl Marx Grave.jpg|thumb|right|Bez Karl Marx]] [[Skeudenn:HighgateCemeteryLondon3.jpg|thumb|right]] [[Skeudenn:HighgateCemeteryLondon4.jpg|thumb|right]] [[Skeudenn:HighgateCemeteryLondon5.jpg|thumb|right]] '''Bered Highgate''' a zo ur [[bered|vered]] e [[Highgate]], e [[Bro-Saoz]], er [[Rouantelezh-Unanet]]. Digoret e voe e [[1839]]. Buan e teuas da vezañ ur vered diouzh ar c'hiz, ha stank e voe ar weladennerien enni. Ur vered naturel eo, hag an alezioù anezhi a zo leun a wez hag a vleunioù. Hervez kont e vije bet darvoudoù kuzh ha dreistnatur enni. == Tud douaret e bered Highgate == * [[Karl Marx]] (1818-1883) * [[Michael Faraday]] (1791-1867) * [[Douglas Adams]], skrivagner * [[Edward Hodges Baily]], kizeller * [[Jacob Bronowski]], skiantour * [[Patrick Caulfield]], livour * [[Robert Caesar Childers]], skrivagner * [[William Kingdon Clifford]], prederour * [[John Singleton Copley]], livour * [[Charles Cowper]], politikour * [[Charles Dickens]], skrivagner * [[George Eliot]], skrivagner * [[Paul Foot]], kazetenner * [[William Friese-Greene]], diaraoger ar sinema * [[Mansoor Hekmat]], komunour * [[Alexandre Litvinenko]], spier eus KGB * [[Ralph Richardson]], aktour * [[Donald Alexander Smith]], politikour * [[Herbert Spencer]], prederour * [[Leslie Stephen]], skrivagner * [[Arthur Waley]], arbennigour war Sina * [[George Wombwell]], penn ur gouezvildi * [[Adam Worth]], torfedour * [[Patrick Wymark]], aktour [[Rummad:Beredoù|Highgate]] ixwc4q2j44zm2kdby8zje1y3zh4aqiu 0 58819 2188730 2185306 2026-04-25T11:59:03Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188730 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Manzanillo, Cuba Location.png|thumb|right|280px|Setu men emañ Manzanillo e Cuba]] *''Meur a lec'h zo anvet [[Manzanillo]].'' '''Manzanillo''' zo ur gumun hag ur porzh e [[Proviñs Granma]] e reter Enez [[Cuba]], e pleg-mor [[Guacanayabo]], e-kichen aber ar stêr [[Cauto]]. Krouet e oa bet e 1784. Pevar [[Emgann Manzanillo |emgann]] a voe eno e-pad [[Brezel 1898]]. == Tud == === <small>Tud bet ganet eno</small> === * [[Carlos Puebla]], sonaozour kuban, [[11 a viz Gwengolo]] [[1917]]. ==Kanaouenn== *''Manzanillo'', ur ganaouenn gant [[Benny Moré]] [[Rummad:kêrioù Kuba]] i8r69ny3go6j90psns59mohtc1x36v6 0 60336 2188928 2185529 2026-04-25T12:04:22Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188928 wikitext text/x-wiki [[Restr:Panoramic photo Piotrkowska Street in Lodz.jpg|580px|thumb|center|E kreiz kêr : ar straed Piotrkowska]] '''Łódź''' (distaget [wudʑ] e [[poloneg]], ''Lodz'' en alamaneg) eo an trede kêr vrasañ e [[Polonia]], e-kreiz ar vro. E [[2014]] e oa 707 504 a annezidi o chom enni. Diazezet e voe diwezhat a-walc’h (ar meneg koshañ a gaver anezhi zo eus [[1332]]) ha lakaet da gêr gant roue Polonia e [[1423]]. [[Restr:Łódź - Pałac Izraela Poznańskiego.jpg|thumb|200px|right|Palez Izrael Poznański]] [[Restr:Rynek S Miasta Lodz.jpg|thumb|right|200px|plasenn an Ti-Kêr]] [[Restr:Biala Fabryka2.jpg|thumb|200px|right|Biała_ Fabryka, al ‘’labouradeg wenn’’]] [[Restr:Pałac_Juliusza_Heinzla_2.jpg|thumb|right|200px|’’Palez Heinzel’’, Ti-Kêr Łódź]] == Tud == * [[Marek Belka]] * [[Artur Rubinstein]] * [[Julian Tuwim]] * [[Władysław Reymont]] == Kêrioù gevellet == * [[Restr:Flag of Germany.svg|20px]] [[Chemnitz]] en [[Alamagn]] <small>''(abaoe 1972)''</small> * [[Restr:Flag of Germany.svg|20px]] [[Stuttgart]] en [[Alamagn]] <small>''(abaoe 1988)'' </small> * [[Restr:Flag of France.svg|20px]] [[Lyon]] e [[Bro-C'hall]] <small>''(abaoe 1991)'' </small> * [[Restr:Flag of Lithuania.svg|20px]] [[Vilnius]] e [[Lituania]] <small>''(abaoe 1991)''</small> * [[Restr:Flag of Russia.svg|20px]] [[Ivanovo]] e [[Rusia]] <small>''(abaoe 1992)''</small> * [[Restr:Flag of Russia.svg|20px]] [[Kaliningrad]] e [[Rusia]] <small>''(abaoe 1992)'' </small> * [[Restr:Flag of Belarus.svg|20px]] [[Minsk]] e [[Belarus]] <small>''(abaoe 1993)'' </small> * [[Restr:Flag of Ukraine.svg|20px]] [[Odesa]] en [[Ukraina]] <small>''(abaoe 1993)''</small> * [[Restr:Flag of Israel.svg|20px]] [[Tel Aviv]] en [[Israel]] <small>''(abaoe 1994)'' </small> * {{Sina}}: [[Tianjin]] <small>''(abaoe 1994)''</small> * [[Restr:Flag of Georgia.svg|20px]] [[Rustavi]] e [[Jorjia (bro)|Jorjia]] <small>''(abaoe 1995)''</small> * [[Restr:Flag of Portugal.svg|20px]] [[Barreiro]] e [[Portugal]] <small>''(abaoe 1996)''</small> * [[Restr:Flag of Finland.svg|20px]] [[Tampere]] e [[Finland]] <small>''(abaoe 1996)''</small> * [[Restr:Flag of Mexico.svg|20px]] [[Puebla, Puebla|Puebla]] e [[Mec'hiko]] <small>''(abaoe 1997)''</small> * [[Restr:Flag of Spain.svg|20px]] [[Murcia]] e [[Spagn]] <small>''(abaoe 1999)''</small> * [[Restr:Flag of Sweden.svg|20px]] [[Örebro]] e [[Sveden]] <small>''(abaoe 2001)''</small> == Liammoù diavaez == {{Commons|Łódź}} * [https://web.archive.org/web/20080410173802/http://en.cityoflodz.com/ Virtual Łódź] * [https://web.archive.org/web/20210903014449/https://uml.lodz.pl/ Lec’hienn ofisiel ti-kêr Łódź] [[Rummad:Kêrioù Polonia|Lodz]] cwiht808h640hz7b8pwb2yejl69ro1i 0 61181 2188867 2185465 2026-04-25T12:02:42Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188867 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Fferyllfa_Tal-y-bont.jpg|thumb|dehou|220px|]] [[Skeudenn:Tabernacl,_Tal-y-bont.jpg|thumb|dehou|220px|Tabernacl, Tal-y-bont.]] [[Skeudenn:Eglwys Dewi Sant, Tal-y-bont.jpg|thumb|dehou|220px|Iliz sant Dewi, Tal-y-bont.]] [[Skeudenn:Bethel, Capel yr Annibynwyr, Tal-y-bont.jpg|thumb|dehou|220px|Bethel, Capel yr Annibynwyr, Tal-y-bont.]] Ur vourc'h vihan eo '''Tal-y-bont''', e [[Ceredigion]] e [[Kembre]], tost da [[Aberystwyth]]. Brudet eo abalamour da [[Y Lolfa]] (Ar Saloñs), un ti-embann ha ti-moullañ. Brudet eo evel ti-embann kembraek, met embann a ra ivez levrioù saoznek, diwar-benn Kembre dreist-holl. Brudet eo ivez evel chomlec'h [[Mihangel Morgan]], ur skrivagner [[kembraek]]. Etre [[Aberystwyth]] ha [[Machynlleth]], war an A487, emañ. Div stêr zo: [[Afon Leri]] hag [[Afon Ceulan]] hag un dorgenn, Ceulan Maes-mawr (383m). Gwechall e oa 15 stal, daou di-bank ha div chapel hag un iliz er vourc'h. Bremañ n'eus nemet div davarn e Tal-y-bont, ar ''Llew Gwyn'' hag ar ''Llew Du''. Ur skol gembraek eo [[Ysgol Gynradd Gymunedol Tal-y-bont]] gant 100 skoliad etre 4 hag 11 oad. Kazetenn a-youl-vat ar vourc'h eo ar [[Papur Pawb (Tal-y-bont)|Papur Pawb]], e kembraeg penn-da-benn. == Tud == * [[J. J. Williams (barzh)]] * [[Ruth Jên]], livourez * [[Mihangel Morgan]] ==Liammoù== * [https://web.archive.org/web/20090617073933/http://www.tal-y-bont.org/ Lec'hienn tal-y-bont.org] {{Kêrioù Ceredigion}} [[Rummad:Kêriadennoù Ceredigion]] nv8po1qbbsb0o15zi4sj4s4gr38fvqv 0 61545 2188987 2185313 2026-04-25T13:28:07Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188987 wikitext text/x-wiki [[Image:Man fishing, by P. B. Greene.jpg|thumb|right|300px]] '''Maywood''' zo ur gêr eus [[stad]] [[Illinois]], er [[Stadoù-Unanet Amerika]]. == Poblañsouriezh == 26&nbsp;987 annezad a oa eno er bloaz [[2000]]. == Istor == Krouet e oa bet anv '''Maywood''' en ur mod ofisiel e [[1869]]. == Tud bet ganet e Maywood == * [[Jim Brewer]] (c'hoarier basket-ball), * [[Shannon Brown]] (c'hoarier basket-ball), * [[Eugene Cernan]] (astraer stadunanat), * [[Dennis Franz]] (aktour), * [[Walter Burley Griffin]] (tisavour), * [[Fred Hampton]] (emsaver stadunanat), * [[Steven Hunter]] (c'hoarier basket-ball), * [[John Prine]] (soner). == Liammoù diavaez == * {{en}} [http://www.maywood-il.org/ Lec'hienn ofisiel kêr Maywood] [[Rummad:Kêrioù Illinois]] 5v6s82k4unpwvi6z51gt2q6v7e015hi 0 61655 2188940 1554001 2026-04-25T13:26:37Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188940 wikitext text/x-wiki '''Bagad Bleimor''' (pe '''ar bagad Bleimor''') a oa ur [[bagad]] krouet gant skouted an aozadur, [[Skaouted Bleimor]], renet gant Perig ha Lizig Keraod, hag a grogas da seniñ e deroù ar bloazioù 1950. E 1967, da heul dizemglevioù ideologiezh etre pennsonerien ar bagad ha pennoù [[Bleimor]] e teuas ar bagad Bleimor da vezañ ur gevredigezh distag. Gounezet ez eus bet meur a genstrivadeg gant ar bagad ha gwelet e voe o seniñ war leurennoù bras a-dreñv da [[Alan Stivell]] er bloazioù 1970. Lec'hiet eo bet e meur a lec'h ([[Pariz]], [[an Oriant]], [[Langoned]]). Er bloazioù 1990, d'ur mare ma ne oa ket gwall oberiant ar bagad ken, e voe kendeuzet e [[Kevrenn an Arvorig]]. == Tud bet o seniñ gant bagad Bleimor == *[[Alain Cochevelou]] (Alan Stivell) *[[Donatien Laurent]] *[[Gwennole ar Menn]] *[[Youenn Sicard]] *[[Yann-Fañch ar Merdy]] == Pladennoù == *''Bagad Bleimor - sonerezh geltiek'' (sic) (1974) - Keltia III [[Rummad:Bagadoù|Bleimor]] 0zmzhkcee4uqpg1sy2bq03ftjtj5y9y 0 64108 2189015 2185461 2026-04-25T13:29:30Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189015 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:1109 Szczecin Panorama.jpg|thumb|center|800px|Szczecin]] [[File:POL Szczecin COA.svg|thumb|120px|Szczecin]] '''Szczecin''' zo ur gêr vras e gwalarn [[Polonia]] (''Stettin'' hec'h anv en [[alamaneg]]). E [[2014]] e oa 408 176 a dud o chom enni. Emañ Szczecin war ribloù ar stêr [[Oder]], ha kreiz kêr war ribl ar c'hornôg. Daoust m'emañ kêr war-hed 65 km diouzh ar [[Mor Baltel]], e c'hall listri bras erruout betek enni, hag unan eus porzhioù bras Polonia eo. Szczecin a oa gwechall kêr-benn [[Pomerania]]. Er {{Vvet kantved}} e oa eno ul lec'h-kreñv, savet gant Slaved. Ur greizenn genwerzh e oa, a rae eskemmoù gant tud [[Skandinavia]] ha re kreiz Europa. Er [[Krennamzer|Grennamzer]] e voe tro-ha-tro dindan dalc'h renerien [[Polonia]] hag en [[Impalaeriezh Santel Roman]]. En {{XIIvet kantved}} e teuas tud ar c'hornad da vezañ kristenien. Unan eus kêrioù an [[Hansa]] e voe ivez, evel kalz kêrioù bras all war aodoù ar [[Mor Baltel]]. Mont a reas Stettin e dalc'h roue [[Sveden]] e [[1648]], goude ar [[Brezel Tregont Vloaz]]. E [[1721]] e rankas Svediz lezel kêr gant renerien [[Prusia]]. E [[1870]], evel ar peurrest eus Prusia, e teuas da vezañ ur rann eus an [[Impalaeriezh alaman]]. E [[1945]], goude an [[Eil Brezel Bed]], en em gavas e Polonia. <gallery caption="Szczecin"> File:0907 Zamek KPom Wieża Dzwonów Szczecin SZN.jpg File:PolandSzczecinLoitz.JPG File:PolandSzczecinKingsGate.JPG File:PolandSzczecinRedCityHall.JPG File:0907 Pomnik Czynu Polaków Szczecin SZN.jpg File:PESA 120Na, Szczecin, Poland (2).jpg File:1109 Ratusz Staromiejski Szczecin.jpg File:0907 Plac Grunwaldzki Szczecin SZN.jpg File:0910 Bazylika archikatedralna św Jakuba Szczecin.jpg File:0908 PAZIM Szczecin SZN 1.jpg File:0907 Most Długi Szczecin SZN 7.jpg File:Stocznia.jpg </gallery> == Tud eus Szczecin == === Tud bet ganet eno === * [[Katelin II]], impalaerez [[Rusia]] * [[Alfred Döblin]] ([[1878]]-[[1957]]), skrivagner alamanek === Tud bet marvet eno === * [[Karl Anton August von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Beck]] {{commons|Szczecin}} {{Patrom:Kevre Hansa}} [[Rummad:Kêrioù Polonia]] [[Rummad:Porzhioù ar Mor Baltel]] 0rj211ngerzkcka2h44mdmkjues252w 0 64205 2189000 2177041 2026-04-25T13:28:27Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189000 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" style="float:right; empty-cells:show; margin-right:0em; margin-left:1em; margin-bottom:0.5em; background:#e3e3e3; font-size:90%" ! colspan="2" bgcolor="ddffdd" | <span style="font-size:large;"> Potsdam |-bgcolor="#FFFFFF" | colspan="2" align="center" bgcolor="#FFFFFF" |[[Skeudenn:Brandenburger_Straße.jpg|250px]] |- ! colspan="2" bgcolor="ddffdd"| Lec'hiadur |-bgcolor="#FFFFFF" ! align="center" | [[Skeudenn:Potsdam_in_Germany.png|center|80px]] || [[Skeudenn:LocationGermanyInEurope.png|center|120px]] |-bgcolor="#FFFFFF" ! align="center" | <small> Daveennoù :<br />{{coor dms|52|24|00|N|13|04|00|E|type:city(3396990)_region:DE-BE}}</small> ||<small> Gwerzhid-eur :<br /> [[Temps universel coordonné|UTC+1]]/ Hañv [[Temps universel coordonné|UTC+2]]</small> |- bgcolor="ddffdd" |- ! colspan="2" bgcolor="ddffdd"| Ardamez |-bgcolor="#FFFFFF" ! align="center" | [[Skeudenn:DEU Potsdam COA.svg|center|60px|Ardamez Potsdam]] || [[Skeudenn:Flag of Potsdam.svg|100px]] |-bgcolor="#FFFFFF" |- !colspan="2" bgcolor="ddffdd" | Titouroù |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Gorread]]''' || 187.37&nbsp; km² |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Poblañs]]''' || 151 725 <small>(12/2008) </small> |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Stankted ar boblañs|Stankted]]''' || 810 annezad/km² |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Uhelder]]''' || 35m |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Kod post]]''' || 14401-14482 |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Evit pellgomz]]''' || (0)331 |- !colspan="2" bgcolor="ddffdd" | Politikerezh |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[NUTS]]''' || DE3 [[Skeudenn:Flag_of_Europe.svg|25px]] |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Bro]]''' || [[Alamagn]] [[Skeudenn:Flag of Germany.svg|25px]] |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Land]]''' || [[Brandenburg]] [[Skeudenn:Flag of Brandenburg.svg|25px]] |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Karterioù]]''' || 16 ''Ortsteile'' (karter) |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Bourc'hvestr]]''' || [[Jann Jakobs]] <small> abaoe 2002 </small> |-bgcolor="#FFFFFF" |'''Strollad politikel''' || [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] / [[Die Linke]] <small>(amzeriad 2002/2010) </small> |-bgcolor="#FFFFFF" |-bgcolor="#FFFFFF" |'''[[Lec'hienn]]''' || [http://www.potsdam.de www.potsdam.de] |} [[Skeudenn:Potsdam - Schloss Sanssouci.jpg|thumb|220px|Kastell [[Sanssouci]], palez hañv [[Friedrich II Prusia]].]] '''Potsdam''' a zo ur gêr e reter [[Alamagn]] ha kêr-benn land [[Brandenburg]] eo. Emañ er mervent da [[Berlin|Verlin]], war vord ar stêr [[Havel]]. E [[2008]] e oa war-dro 150 000 den o chom e Potsdam. E Potsdam e veze roueed [[Prusia]] o chom betek [[1918]]. Meur a savadur zo eus an amzer-se, evel Kastell [[Sanssouci]]. [[Skeudenn:Potsdam_Altes_Rathaus.jpg|thumb|right|200px|An ti-kêr kozh (''Altes Rathaus'')]] == Istor == [[Skeudenn:Schenkungsurkunde_Potsdam_993.jpg|thumb|right|200px|Diell eus [[993]] ma weler an anv Potzupimi (Potsdam)]] Soñjal a reer e voe savet Potsdam en {{Xvet}} kantved. Anv a voe graet eus ar gêr evit ar wech kentañ e [[993]]. Bihan e chomas betek ma voe dibabet evel annez gant [[Friedrich Wilhelm Iañ Prusia|Friedrich Wilhelm Iañ]] e [[1660]]. Dibabet e voe ivez evel kêr-annez gant familh roue Prusia. Lod brasañ savadurioù brudet Potsdam a voe savet da vare ren [[Frederig II (Prusia)|Friedrich der Große]] . Palez [[Sanssouci]] eo ar savadur brudetañ a gaver e Potsdam. E-keit ha ma oa Berlin kêrbenn ofisiel [[Prusia]], ha goude-se hini ar Reich, e chomas al Lez e Potsdam. E [[1918]] e voe lemet an titl an eil penngêr digant Potsdam, pa roas an impalaer [[Wilhelm II Alamagn|Wilhelm II]] e zilez. E [[Potsdam]] e voe aozet an abadenn progapaganda nazi kentañ d'an [[21 a viz Meurzh]] [[1933]] gant [[Joseph Goebbels]]. Anavezet eo dindan an anv Devezh Potsdam. E miz Ebrel [[1945]] e voe bombezet kalz Potsdam gant Breizhveuriz, neuze e voe distrujet lod brasañ kreiz-kêr istorel hag ivez an dielloù broadel. Gant gouarnamant [[DDR|Republik Demokratel Alamagn]] e voe dibabet diskar lod brasañ ar savadurioù a denne da soudardegezh Prusia, neuze e voe diskaret ur bern savadurioù istorel. Da vare [[moger Berlin]] e oa peg Potsdam ouzh harz [[kornôg Berlin]]. Goude ur pennad e voent dispartiet da vat. Ur wech adunvanet [[Alamagn]] e voe lakaet Potsdam da gêrbenn land [[Brandenburg]]. [[Skeudenn:L_to_R,_British_Prime_Minister_Winston_Churchill,_President_Harry_S._Truman,_and_Soviet_leader_Josef_Stalin_in_the..._-_NARA_-_198958.jpg|thumb|right|200px|Kuzuliadeg Potsdam, d'ar [[25 a viz Gouere]] [[1945]] ma weler a-gleiz da zehou : [[Winston Churchill]], [[Harry S. Truman]] ha [[Jozef Stalin]]]] == Monumantoù ha lec'hioù dibar == * Palez [[Sanssouci]] (savet gant [[Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff|Knobelsdorff]] evit [[Friedrich II Prusia|Friedrich II]]) * Kastell [[Cecilienhof]] ma voe aozet Kuzuliadeg Potsdam e [[1945]] * Karter istorel savet diwar ar stil nederlandat * Studioioù sinema Babelsberg ([[UFA]]) e Potsdam-[[Babelsberg]] [[Skeudenn:Einsteinturm_7443.jpg|thumb|right|200px|Tour-arvestiñ Einstein]] * Tour-arvestiñ [[Albert Einstein|Einstein]], savet e [[1920]] * Alexander-Newski-Gedächtniskirche (iliz Sant Aleksandr-Nevsky) <gallery perrow ="5"> Image:Pc 150036 Nikolaikirche.jpg|Iliz Sant Nikolaz (Nikolaikirche), savet gant [[Karl Friedrich Schinkel|Schinkel]] Image:Brandenburger Straße.jpg|Brandenburger Straße Image:Potsdam - Schloss Sanssouci.jpg|Palez [[Sanssouci]] Image:Potsdam Nauener Tor 07-2017.jpg|Porzh Nauen File:Potsdam_Villa_Gericke.jpg|Kenkiz Gericke </gallery> == Gevellerezh == * [[Skeudenn:Flag of the United States.svg|22px]] [[Sioux Falls]], [[SUA]], 1990 * {{flagicon|Poland}} [[Opole]], [[Polonia]], 1973 * [[Skeudenn:Flag of Italy.svg|22px]] [[Perugia]], [[Italia]], 1990 * [[Skeudenn:Flag of France.svg|22px]] [[Bobigny]], [[Frañs]], 1974 * [[Skeudenn:Flag of Finland.svg|22px]] [[Jyväskylä]], [[Finland]], 1985 * {{flagicon|Germany}} [[Bonn]], [[Nordrhein-Westfalen]], 1988 * [[Skeudenn:Flag of Switzerland.svg|22px]] [[Luzern]], [[Suis]], 2002 == Tud bet ganet e Potsdam == * [[Charles Gustave Jacob Jacobi]] * [[Wilhelm von Humboldt]] * [[Mikhaïl Grabovski]], c'hoarier hockey * [[Stefanie Stappenbeck]] (1974-), aktorez * [[Bernd ha Hilla Becher|Hilla Wobeser]], luc'hskeudennerez {{Commons|Potsdam|Potsdam}} {{Patrom:Kêrioù Alamagn}} {{Porched Alamagn}} [[Rummad:Kêrioù Brandenburg]] g4ix94eoo837pa8h8pil7nxow3d87c0 0 64457 2188877 2177082 2026-04-25T12:02:58Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188877 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Stad dieub Thüringen''' ([[alamaneg]] : ''Freistaat Thüringen'') a zo unan eus ar 16 [[Länder|Land]] a ya d'ober [[Alamagn]]. E-kreiz ar vro emañ, hag [[Erfurt]] eo ar gêr-benn. 16 200 km² eo gorread al Land, ha 2,3 milion a annezidi a zo ennañ. [[Restr:Thuringia Erfurt Hbf asv2020-07 img1.jpg|thumb|right|200px|Ti-gar Erfurt]] == Douaroniezh == E-kreiz [[Alamagn]] emañ Stad dieub Thüringen, etre al Länder da-heul : [[Saks-Izel]], [[Saks-Anhalt]], [[Saks]], [[Bavaria]] ha [[Hessen]]. Stank eo ar c'hoadeier en Thüringen, ul Land lesanvet ''kalon c'hlas Alamagn''. Ar c'hoadeier-se a gaver dreist-holl e gwalarn al Land, en ''Thüringer Wald''. E norzh ar c'hoad-se e kaver un uhelgompezenn. Er gwalarn ez eus ul lodenn eus ar menezioù [[Harz]]. Torosadurioù menezioù all a gaver en Thüringen : Rhön, Dün, Kyffhäuser ha Hainich. Lodenn reter Thüringen a zo un uhelgompezenn. Ar [[Saale]], an [[Ilm]], ar [[Werra]], an [[Unstrut]] hag ar [[Weibe Blanc]] eo ar stêrioù a gaver en Thüringen. == Aozadur an tiriad == ;*Arondisamantoù (''Landkreise'') ha kêrioù-arondisamantoù (''kreisfreie Städte'') [[Restr:Landkreise Thueringen.svg|400px|center]] {| class="wikitable sortable" |+17 ''Landkreise'' Thüringen !Niv. !Arondisamant !Pennlec'h !Marilh !Gorread (km²) !Annezidi (2007) |- |1 |[[Arondisamant Altenburger Land|Altenburger Land]] |[[Altenburg]] |ABG |align=right|569,08 |align=right|103 313 |- |2 |[[Arondisamant Eichsfeld|Eichsfeld]] |[[Heilbad Heiligenstadt|Heiligenstadt]] |EIC |align=right|939,82 |align=right|107 924 |- |3 |[[Arondisamant Gotha|Gotha]] |[[Gotha]] |GTH |align=right|935,59 |align=right|141405 |- |4 |[[Arondisamant Greiz|Greiz]] |[[Greiz]] |GRZ |align=right|843,52 |align=right|112 682 |- |5 |[[Arondisamant Hildburghausen|Hildburghausen]] |[[Hildburghausen]] |HBN |align=right|937,38 |align=right|69 425 |- |6 |[[Arondisamant Ilm|Ilm]] |[[Arnstadt]] |IK |align=right|843,30 |align=right|114 445 |- |7 |[[Arondisamant Kyffhäuser|Kyffhäuser]] |[[Sondershausen]] |KYF |align=right|1 035,13 |align=right|85 362 |- |8 |[[Arondisamant Nordhausen|Nordhausen]] |[[Nordhausen]] |NDH |align=right|710,91 |align=right|91 762 |- |9 |[[Arondisamant Saale-Holzland|Saale-Holzland]] |[[Eisenberg (Thüringen)|Eisenberg]] |SHK |align=right|816,99 |align=right|88 935 |- |10 |[[Arondisamant Saale-Orla|Saale-Orla]] |[[Schleiz]] |SOK |align=right|1.148,41 |align=right|90 910 |- |11 |[[Arondisamant Saalfeld-Rudolstadt|Saalfeld-Rudolstadt]] |[[Saalfeld/Saale|Saalfeld]] |SLF |align=right|1.034,58 |align=right|121 542 |- |12 |[[Arondisamant Schmalkalden-Meiningen|Schmalkalden-Meiningen]] |[[Meiningen]] |SM |align=right|1.210,14 |align=right|134 262 |- |13 |[[Arondisamant Sömmerda|Sömmerda]] |[[Sömmerda]] |SÖM |align=right|804,17 |align=right|75 257 |- |14 |[[Arondisamant Sonneberg|Sonneberg]] |[[Sonneberg]] |SON |align=right|433,36 |align=right|62 384 |- |15 |[[Arondisamant Unstrut-Hainich|Unstrut-Hainich]] |[[Mühlhausen/Thüringen|Mühlhausen]] |UH |align=right|975,48 |align=right|111 643 |- |16 |[[Arondisamant Wartburg|Wartburg]] |[[Bad Salzungen]] |WAK |align=right|1.304,84 |align=right|13 058 |- |17 |[[Arondisamant Weimarer Land|Weimarer Land]] |[[Apolda]] |AP |align=right|803,03 |align=right|86568 |} ;*6 kêr-arondisamant (kreisfreie Städte) Thüringen * [[Eisenach]] (EA) * [[Erfurt]] (EF) * [[Gera]] (G) * [[Jena]] (J) * [[Suhl]] (SHL) * [[Weimar]] (WE) == Kêrioù == {| class="wikitable" |----- |colspan="6" align="center" bgcolor="#EFEFEF" | '''Kêrioù Thüringen''' |----- |rowspan="2" align="center" bgcolor="#CCCCCC" | '''niv.''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#CCCCCC" | '''kêr''' || colspan="3" align="center" bgcolor="#CCCCCC" | '''annezidi''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#CCCCCC" | '''distrig''' |----- |align="center" bgcolor="#CCCCCC" | '''31 a viz Kerzu 1970''' || align="center" bgcolor="#CCCCCC" | '''31 a viz Kerzu 2000''' || align="center" bgcolor="#CCCCCC" | '''30 a viz Even 2005''' |----- |align=right | 1. || [[Erfurt]] || align=right | 192.679 || align=right | 200.564 || align=right | 202.590 || kêr dizalc'h |----- |align=right | 2. || [[Gera]] || align=right | 106.841 || align=right | 112.835 || align=right | 104.737 || kêr dizalc'h |----- |align=right | 3. || [[Jena]] || align=right | 85.169 || align=right | 99.893 || align=right | 102.201 || kêr dizalc'h |----- |align=right | 4. || [[Weimar]] || align=right | 63.985 || align=right | 62.425 || align=right | 64.361 || kêr dizalc'h |----- |align=right | 5. || [[Gotha]] || align=right | 57.256 || align=right | 48.376 || align=right | 47.045 || Gotha |----- |align=right | 6. || [[Eisenach]] || align=right | 50.059 || align=right | 44.442 || align=right | 43.858 || kêr dizalc'h |----- |align=right | 7. || [[Nordhausen]] || align=right | 42.018 || align=right | 45.633 || align=right | 43.781 || Nordhausen |----- |align=right | 8. || [[Suhl]] || align=right | 28.177 || align=right | 48.025 || align=right | 43.202 || kêr dizalc'h |----- |align=right | 9. || [[Altenburg]] || align=right | 47.497 || align=right | 41.290 || align=right | 38.203 || Altenburg |----- |align=right | 10. || [[Mühlhausen (Thüringen)|Mühlhausen]] || align=right | 46.135 || align=right | 38.695 || align=right | 37.480 || Unstrut-Hainich |----- |align=right | 11. || [[Saalfeld]] || align=right | 31.048 || align=right | 29.511 || align=right | 28.148 || Saalfeld-Rudolstadt |----- |align=right | 12. || [[Ilmenau]] || align=right | 19.634 || align=right | 27.176 || align=right | 26.713 || Ilm |----- |align=right | 13. || [[Arnstadt]] || align=right | 27.368 || align=right | 27.220 || align=right | 25.828 || Ilm |----- |align=right | 14. || [[Rudolstadt]] || align=right | 30.087 || align=right | 27.528 || align=right | 25.584 || Saalfeld-Rudolstadt |----- |align=right | 15. || [[Apolda]] || align=right | 29.754 || align=right | 25.899 || align=right | 24.684 || Weimar |----- |align=right | 16. || [[Greiz]] || align=right | 39.424 || align=right | 26.177 || align=right | 24.007 || Greiz |----- |align=right | 17. || [[Sonneberg]] || align=right | 29.811 || align=right | 24.837 || align=right | 23.928 || Sonneberg |----- |align=right | 18. || [[Sondershausen]] || align=right | 22.195 || align=right | 23.088 || align=right | 21.718 || Kyffhäuser |----- |align=right | 19. || [[Meiningen]] || align=right | 24.876 || align=right | 22.240 || align=right | 21.642 || Schmalkalden-Meiningen |----- |align=right | 20. || [[Sömmerda]] || align=right | 15.959 || align=right | 21.977 || align=right | 20.885 || Sömmerda |} == Istor == === Ragistor === Roudoù pobladur e Thüringen a gaver ken abred hag e 350 000 kent JK. Korf-eskern un [[Homo sapiens]] (200 000 kent JK) a zo bet kavet e-kichen [[Weimar]]. === Roud kentañ an anv Thüringen === Anv Thüringen a zeu eus hini an ''Dhüringed'' a veze o chom eno e-tro an eil kantved. Tapet e voe gant ar Franked e-tro ar {{VIvet}} kantved, hag ul ''landgraf'' (kontelezh) eus an [[Impalaeriezh santel roman german]] e voe azalek [[1130]]. === Er Grennamzer === Gant marv Heinrich Raspe IV e [[1247]] ez eas familh konted Thüringen da netra. Goude ar brezel a hêrezh ([[1247]]-[[1264]]) e voe dizalc'h lodenn gornôg Thüringen dindan an anv Hessen. Ar peurrest eus Thüringen a voe perc'hennet gant konted Meissen, hag int eus familh Wettin. Dont a reas neuze da vezañ kreiz trede dukelezh Saks ha rouantelezh Saks. Pa voe rannet ar familh Wettin e daou skourr e [[1485]] e voe perc'hennet Thüringen gant an hini kentañ, ha tamm-ha-tamm e voe rannet e meur a stadig abalamour d'an hengoun sakson diazezet war rannañ an hêrezh hetre an hêred c'hourel. Graet e vez dukelezhioù sakson eus ar stadoù-se. Ar re bouezusañ a oa hini [[Saks-Weimar]], [[Saks-Eisenach]], [[Saks-Jena]], [[Saks-Meiningen]], [[Saks-Altenburg]], [[Saks-Coburg]] ha [[Saks-Gotha]]. === An Disivoud === Da vare an [[Disivoud]] e teuas Thüringen da vezañ ur vro brotestant. E [[1520]] e voe diskaret ar gredenn gatolik : distrujet e voe ar manatioù ha skarzhet ar veleien. Dindan ren priñs-dilenner [[Mainz]] e oa distrig Eichsfeld ha katolik e chomas, evel kêr Erfurt ha tro-war-dro dezhi. === An {{XIXvet}} kantved === [[Restr:Napoleonstein.JPG|thumb|Napoleonstein, monumant da zerc'hel soñj eus emgann Jena]] [[Napoleon Iañ]] a adsavas an tiriad pa voe krouet kengevredad ar Roen e [[1806]]. Kemmoù a voe degaset en-dro da vare [[Kendalc'h Vienna]] ([[1814]]-[[1815]]) pa voe krouet ar C'hengevredad german. [[Restr:Schloss_Friedenstein_01.jpg|thumb|right|200px|Kastell Friedenstein]] === An {{XXvet}} kantved === E [[1920]] e voe kendeuzet ar stadoù-se en ur stad nemetken anvet Thüringen ha lakaet e voe [[Weimar]] da gêrbenn. Gant dileuridi [[Saks-Coburg]] e voe dibabet bezañ staget ouzh [[Bavaria]]. D'ar mare-se e oa dispac'hel an traoù e Thüringen. E miz Here [[1923]] e voe degemeret izili eus [[KPD]] e gouarnamant Thüringen. Fellout a rae dezho ma vefe aozet ur Republik kuzulioù, met ne badas ket ha flastret e voe gant an arme. [[Restr:ErfurterDom.jpg|thumb|right|200px|Iliz-veur Erfurt]] E [[1937]] e vo digoret kamp-bac'h [[Buchenwald]] e-kichen Weimar. Kalz distruj a voe e Thüringen e-pad an [[Eil Brezel-bed]], dreist-holl e Jena hag e [[Nordhausen]], hag a voe bombezet kalz. Stadunaniz eo a voe ar re gentañ o tizhout Thüringen e miz Ebrel [[1945]], met azalek miz Gouere [[1945]] e voe aloubet gant an [[Arme Ruz]]. Ul lodenn eus Saks Prusia ([[Erfurt]], [[Mühlhausen (Thüringen)|Mühlhausen]] ha [[Nordhausen]]) a voe staget neuze ouzh Thüringen ha lakaet e voe [[Erfurt]] da gêrbenn. Dilennadegoù kentañ ar parlamant a voe aozet e [[1946]]. E [[1949]] e voe krouet [[DDR]] ha staget e voe Thüringen outi. Divodet e voe al Länder e 1952 hag aozet distrigoù (''Bezirke'') en o lec'h. Rannet e voe neuze Thüringen e tri distrig : hini Erfurt, hini Gera ha hini Suhl. Da vare ar [[Brezel Yen]] e voe harzoù su Thüringen ul lodenn eus ar rideoz houarn, evel ma c'haller gwelout e Mirdi ar Voger e [[Mödlareuth]]. Adsavet e voe Land Thüringen e pa voe adunvanet Alamagn e [[1990]]. E [[1993]] e voe votet ur vonreizh nevez ha dibabet an anv ''Freistaat Thüringen''. Abaoe an adunvanidigezh ez eo bet [[CDU]] ar strollad politikel pennañ hag e izili o deus kemeret perzh en holl c'houarnamantoù : gouarnamantoù kenunaniezh (1990-1999) pe o-unan e penn an traoù abaoe [[1999]]. === Galloud lezenniñ === Gant parlamant Thüringen eo e vez votet al lezennoù. Aozet e vez dilennadegoù bep pemp bloaz. 88 dileuriad a zo el [[Landtag]]. === Embregerezhioù pennañ Thüringen === {| border="0" align="center" style="border: 1px solid #999; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="#ccc" | '''Anv an embregerezh''' || '''Skourr''' | '''Niver a implijidi''' || '''Lec'h pennañ''' |----- | [[Deutsche Post AG]] || Post, ensavadur kred || 5000 || [[Erfurt]], [[Nohra]] |-----bgcolor="#EFEFEF" | [[Deutsche Bahn AG]] || Transportoù dre hent-houarn || 4800 || Erfurt |----- | [[Deutsche Telekom AG]] || Pellgehenterezh || 3300 || Erfurt | |-----bgcolor="#EFEFEF" | Helios Kliniken GmbH || Ospitalioù || 2900 || Erfurt, [[Gotha]], [[Bleicherode]] | |----- | AOK Thüringen || Asurañsoù || 2300 || Erfurt | |-----bgcolor="#EFEFEF" | [[Metro AG|Metro]] || Kenwerzh a-vunut hag a-vras || 2300 || | |----- | Rhön Klinikum AG || Ospitalioù || 2200 || [[Bad Berka]], [[Hildburghausen]], [[Meiningen]] |-----bgcolor="#EFEFEF" | [[EDEKA]] || Kenwerzh a-vunut hag a-vras || 2100 || |----- | Zeitungsgruppe Thüringen Verwaltungsgesellschaft mBH || Kelaouiñ || 1800 | |-----bgcolor="#EFEFEF" | [[Opel]] || Sevel kirri || 1800 || [[Eisenach]] | |} == Deskadurezh == === Deskadurezh uhel === E Thüringen e kaver nav ensavadur a zeskadurezh uhel : * Skol-veur Friedrich Schiller e Jena * Skol-veur [[Erfurt]] * Skol-veur Bauhaus e [[Weimar]] * Skol-veur teknologiezh [[Ilmenau]] * Fachhochschule Jena, Erfurt, [[Schmalkalden]] ha [[Nordhausen]] * Skol-uhel sonerezh [[Franz Liszt]] e Weimar == Sevenadur == [[Restr:Coudr 12.jpg|thumb|right|200px|Mirdi ar [[Bauhaus]] e Weimar]] A-bouez ez eo Thüringen en Alamagn a-fet sevenadur. A-viskoazh eo bet brudet kêr Weimar a-fet sevenadur, hag eno eo e c'hanas al luskas lennegezh anvet "Weimarer Klassik" (e-tro 1786-1805), eno e voe krouet ar [[Bauhaus]] hag e Thüringen ivez e vo skrivet kentañ bonreizh Alamagn. === Tud === Tud a-bouez bras e sevenadur Europa a zo liammet ouzh Thüringen. [[Martin Luther]] a repuas e [[kastell Wartburg]] ma stagas gant treiñ an [[Testamant Nevez]] en alamaneg. [[Goethe]] a voe o chom eno e-pad ouzhpenn 50 vloaz, hag eno ivez eo e kejas ouzh ar barzh [[Friedrich Schiller]]. <gallery> Wartburg-Lutherstube.02.JPG|Kambr [[Martin Luther|Luther]] e [[kastell Wartburg]] Goethe (Stieler 1828).jpg|[[Goethe|Johann Wolfgang von Goethe]] Friedrich von Schiller Coloured Drawing.png|[[Friedrich Schiller]] </gallery> A-bouez eo ivez Thüringen a-fet sonerezh klasel :[[Johann Sebastian Bach]] a voe ganet en [[Eisenach]] hag ul lodenn eus e vuhez a gasas e Thüringen. Alies e teuas [[Johannes Brahms]] da [[Meiningen]], ma savas e bevare sinfonienn. [[Franz Liszt]] a labouras e [[Weimar]] ha [[Richard Wagner]] a zeuas alies da [[Eisenach]] ha da Weimar ma krouas [[Lohengrin]]. <gallery> Bach.jpg|[[Johann Sebastian Bach]] Franz Liszt 1884.jpg|[[Franz Liszt]] RichardWagner.jpg|[[Richard Wagner]] </gallery> War dachenn ar skiantoù e c'haller menegiñ ar fizikour [[Ernst Abbe]], ar matematikour [[Friedrich Ludwig Gottlob Frege]], ar mezeg [[Christoph Wilhelm Hufeland]] pe c'hoazh ar biologour [[Ernst Haeckel]]. <gallery> Ernst Haeckel.jpg| [[Ernst Haeckel]] </gallery> === Levrlennadur === * Thüringen, Kerstin Sucher, Bernd Wurlitzer, 2006, ISBN 3-7701-6396-6. * Thüringer Landesamt für Statistik : http://www.tls.thueringen.de/seite.asp * Landesentwicklungsgesellschaft : http://www.leg-thueringen.de * Bonreizh Freistaat Thüringen er Wikisource, http://de.wikisource.org/wiki/Verfassung_des_Freistaates_Th%C3%BCringen === Liammoù diavaez === * [http://www.thueringen.de/fr/ Lec'hienn ofisiel Land Freistaat Thüringen] * [http://www.thueringer-landschaften.de Skeudennoù gweledvaoù Thüringen] * [https://web.archive.org/web/20080821023946/http://www.erfurt.de/ Lec'hienn ofisiel kêr Erfurt] {{Commons|category:Thuringia}} {{Patrom:Stadoù Alamagn}} {{Porched Alamagn}} [[Rummad:Stadoù Alamagn]] [[Rummad:Thüringen| ]] ctuou2c2himqtdn43v9qja6l0dlbjqv 0 64497 2188968 1861829 2026-04-25T13:27:36Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188968 wikitext text/x-wiki [[Restr:Lage_der_kreisfreien_Stadt_Görlitz_in_Deutschland.png|thumb|100px|Lec'hiadur Görlitz en Alamagn]] [[Restr:Wappen Goerlitz vector.svg|thumb|100px|Ardamaez Görlitz]] [[Restr:Goerlitz stadtansicht.jpg|thumb|Iliz-veur Görlitz]] '''Görlitz''' ([[sorabeg]] : Zhorjelc) a zo ur gêr-arondisamant e [[Saks]], en [[Alamagn]]. War at stêr Neisse emañ, hag E-tal ar gêr [[Polonia|boloniat]] anvet [[Zgorzelec]]. Ur gêr nemetken e oa an div gêr-se betek [[1945]]. Mat eo an darempredoù etre an div gêr hiziv an deiz : daou bont a zo bet adsavet, boutin eo ar merañ, ha bodet e vez an daou guzul-kêr meur a wech ar bloaz. 56 724 annezad a oa e [[2007]]. == Istor == Ne ouezer ket pe vare e voe savet Görlitz. E [[1071]] e voe meneget evit ar wech kentañ. D'ar mare-se e oa ur gêriadenn anvet Gorelic, e rannvro Luzasia, hag a voe staget goude-se ouzh Bohemia. Ur gêr e teuas da vezañ en {{XIIIvet}} kantved. Goude-se e voe unan eus a 6 kêr a yae d'ober Kevredad ar C'hwech Kêr : Görlitz, [[Bautzen]], [[Lauban]], [[Löbau]], [[Kamenz]] ha [[Zittau]]. E Görlitz eo e voe ganet ar prederour alaman [[Jakob Böhme]] e [[1575]]. Goude [[Brezel Tregont Vloaz]] e voe perc'hennet Luzasia-Uhel gant [[Saks]] ([[1635]]). Goude brezelioù Napoleon e voe aozet [[Kendalc'h Vienna]] e [[1815]], ha roet e voe Görlitz da [[Prusia|Brusia]]. Ul lodenn eus [[Silezia]] e voe neuze etre [[1815]] ha [[1945]]. Da vare dibenn an [[Eil Brezel-Bed]] e voe lakaet holl bontoù ar stêr Neiße da darzhañ. E 1945 e voe kemmet an harzoù, ha neuze e voe rannet Görlitz : al lodenn war vord dehou ar stêr a voe roet da Bolonia hag anvet e voe [[Zgorzelec]] e [[1948]], padal e chomas al lodenn a-gleiz en Alamagn. Pa voe divodet ar stadoù kozh gant gouarnamant [[DDR]] e [[1952]] e voe lakaet Görlitz e distrig Dresden. Ar stadoù (Länder) a voe savet en-dro e [[1990]]. [[Restr:Goerlitz-Schoenhof von Westen-20110626.jpg|thumb|150px|right|Schönhof, ur savadur eus mare an Azginivelezh ([[1526]])]] [[Restr:Goerlitz-Untermarkt 24 23 von Suedosten-20110627.jpg|thumb|150px|right|Un ti e karter ''Untermarkt'']] Ur gêr a-bouez bras eo Görlitz a-fet tisavouriezh : savadurioù gotek, barok, arz nevez ha re eus an [[Azginivelezh]] a gaver enni. Un dra rouez eo, rak lod brasañ kêrioù Alamagn a zo bet distrujet e-pad an [[Eil Brezel-Bed]]. [[Restr:Goerlitz frauenturm bzw dicker turm.jpg|right|thumb|Tour bras (Dicker Turm) Görlitz]] [[Restr:Goerlitz kaisertrutz.jpg|thumb|Kaisertrutz Görlitz]] == Tud bet ganet e Görlitz == * [[Michael Ballack]] ([[1976]] - ), c'hoarier mell-droad * [[Jens Jeremies]] ([[1974]] - ), c'hoarier mell-droad * [[Oskar Morgenstern]] ([[1902]] - [[1977]]), matematikour * [[Thomas Ritter]] ([[1967]] - ), c'hoarier mell-droad * [[Reinhart Koselleck]] (1923-2006) - istorour == Liamm diavaez == * [http://www.goerlitz.de Lec'hienn ofisiel] {{Commons|Category:Görlitz}} [[Rummad:Kêrioù Saks]] nnc5tpsb2bk9u6wi2gqb2j7wnbuuk6u 0 64860 2188997 2185381 2026-04-25T13:28:22Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188997 wikitext text/x-wiki [[Restr:Planoise Montage.jpg|thumb|Planoise]] [[Restr:Besancon dot.png|thumb]] [[Restr:Tour de Planoise.JPG|thumb|Une tour]] '''Planoise''' a zo unan eus karterioù [[Besançon]], en [[departamant gall]] [[Doubs (departamant)|Doubs]], e [[Franche-Comté (rannvro)|Franche-Comté]].<br /> == Douaroniezh == * Uhelder : ** keitat : 343 m ** bihanañ : 310 m ** brasañ : 901 m * Gorread : 2.5 km2 * Arondisamant : Besançon-Planoise * Kod INSEE : 25050 * Kod post : 25000 == Poblañs == {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999; background: #f3fff3" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Emdroadur ar boblañs |-style="background: #ddffdd" ! [[1962]] !! [[1971]] !! [[1977]] !! [[1989]] !! [[1990]] !! [[1999]] |- | align=center| 0 || align=center| 7480|| align=center| 12.000|| align=center| 21.300|| align=center| 18.489|| align=center| 20.700 |- | colspan=6 align=center| <small>Niver a dud diwar [[1962]] : [[Poblañs hep kont doubl]]</small> |} == Istor == Savet e voe ar braz eus tiez Planoise adalek dibenn ar [[bloavezhioù 1950]]. == Lec'hioù ha monumantoù == * Iliz Saint-François d'Assise * Iliz Cepee * Moskeenn Al-fath == Tud ar gumun == * Lil Shaolin, Germinal, Mifa Saï Saï, Radmo... raperien * Sandrine Delerce, Morade Hakar... sportourien * Jean-Louis Fousseret, Barbara Romagnan... politikerien == Lec'hiennoù internet == [[Rummad:Besançon]] kr3hbqrck9n2jfqpu9lwlg0b7huhfn7 0 65307 2188828 2185421 2026-04-25T12:01:34Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188828 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Rostock asv2018-05 img38 NeuerMarkt.jpg|thumb|250px|An Neuer Markt (Marc’had Nevez) e Rostock.]] '''Rostock''' zo ur gêr e hanternoz [[Alamagn]]. Kêr vrasañ stad [[Mecklenburg-Vorpommern]] eo. E [[2006]] e oa 200 414 den o chom enni. En em astenn a ra Rostock war ribl ar stêr [[Warnow]], a-hed un 20 km bennak, betek genoù ar stêr-se ; [[Warnemünde]], ur c’harter eus Rostock, zo ur porzh bras war aod ar [[Mor Baltel]]. Rostock eo eil porzh brasañ Alamagn war ar Mor Baltel hiziv, goude [[Lübeck]]. Savet e voe en {{XIvet kantved}}, gant [[Slaved]], dindan an anv [[polabeg|polabek]] ''Roztoc'', a dalveze "lec’h ma’z eo ledan ar stêr". Diwezhatoc’h e teuas da vezañ unan eus kêrioù an [[Hansa]], ar c’hevre kenwerzhel galloudus a unane kêrioù bras war aodoù hanternoz Europa evel [[Bremen]] pe [[Hamburg]]. Skol-veur Rostock a voe savet e [[1419]]. [[Skeudenn:Rostock Stadthafen 3.jpg|thumb|left|350px|Rostock]] == Tud == E Rostock eo ganet * [[Gebhard Leberecht von Blücher]] ([[1742]] - [[1819]]), jeneral prusian. * [[Joachim Gauck]] ([[1940]] - ) anvet da Brezidant kevreadel ar Republik e 2012. * [[Jan Ullrich]] ([[1973]] - ), reder marc'h-houarn, gounezet gantañ [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1997]]. {{commons|Rostock}} {{Patrom:Kevre Hansa}} {{Patrom:Kêrioù Alamagn}} {{Porched Alamagn}} [[Rummad:Kêrioù Mecklenburg-Vorpommern]] [[Rummad:Porzhioù ar Mor Baltel]] rc6n0xok4zm9gm6fimvbpu3mpi4dga9 0 65659 2188930 2022924 2026-04-25T13:16:57Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188930 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Dutch Municipality Aalsmeer 2006.png|thumb|right|200px|Lec'hiadur Aalsmeer]] [[Skeudenn:Aalsmeer flag.svg|thumb|right|150px|Banniel Aalsmeer]] [[Skeudenn:Aalsmeer wapen.svg|thumb|right|80px|Ardamez Aalsmeer]] '''Aalsmeer''' (distagañ : [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/54/Nl-Aalsmeer.ogg]) a zo ur gumun e proviñs [[Noord-Holland]] en [[Izelvroioù]]. Dont a ra hec'h anv eus ar gerioù [[nederlandeg|nederlandek]] silienn (''aal'') ha lenn (''meer'').<ref name="eb"/> E-kichen Aalsmeer a zo etre al lenn [[Westeinderplassen]] (lenn digor brasañ [[Randstad]] eo), ha kanol [[Ringvaart]].<ref name="eb">[http://search.eb.com/eb/article-9003200 "Aalsmeer"]. (2006). In ''Encyclopædia Britannica''</ref> Emañ Aalsmeer 8&nbsp;km ac'haleno da [[Amsterdam]] war-du mervent. 32,24&nbsp;km² eo gorread Aalsmeer, ha d'an [[31 a viz Mae]] [[2009]] e oa 28 405 annezad enni. En Aalsmeer e kaver ur marc'had bleuñvioù diouzh ar c'hresk, hini brasañ ar bed eo. Eno e kaver ivez ul labourva arnodiñ war al liorzhouriezh, ha splusegoù. Tud zo a ra eus Aalsmeer kêrbenn ar bleuñvioù er bed. Ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul a ya d'ober Aalsmeer : Aalsmeer, [[Kudelstaart]] hag [[Oosteinde]]. ==Istor== [[Image:Aalsmeer 1866.png|thumb|200px|left|Aalsmeer e 1866]] [[Image:Raadhuis Aalsmeer.jpg|thumb|200px|right|Ti-kêr Aalsmeer]] [[Image:Westeinder Plassen.jpg|thumb|200px|right|[[Westeinderplassen]]]][[Image:Bloemenveiling Aalsmeer1.jpg|thumb|right|240px|Marc'had ar bleuñvioù]] Roud a gaver eus anv Aalsmeer en un diell eus [[1133]] m'eo anvet "''Alsmar''" ha m'eo lavaret ez eo perc'hennet gant tud abati [[Rijnsburg]]. [[Diederik VII van Kleef]] a gadarnaas ar berc'hentiezh-se e [[1199]]. Tro-dro da Aalsmeer e voe toullet an douar da gaout [[taouarc'h]], ha neuze e voe krouet lennoù bras ha stankoù evel [[Oosteinderpoel]], Schinkelpoel, Stommeer, Hornmeer, Legmeer ha Westeinderplassen. Neuze ne chome ket kalz douaroù ha tud ar vro a stagas gant ar peskerezh. Implijet e veze an douar da c'hounit bleuñvioù. Ken bihan e oa an douaroù ken voe adtapet lennoù : Stommeer e [[1650]] ha Hornmeer e [[1674]]. E [[1852]] e voe lakaet [[Haarlemmermeer|Lenn Haarlem]] da bolder. Da-heul e voe savet Schinkelpoel, Oosteinderpoel ha Legmeer. Tra ma'z ae war disgresk ar peskerezh ez eas war gresk ar c'hounidigezh bleuñvioù hag ar c'hounidigezh sivi, dreist-holl etre [[1850]] ha [[1885]]. Sed penaos e teuas ar sivi da vezañ banniel Aalsmeer: ruz (frouezh), glas (delioù), ha du (an douar). Ar c'hounidigezh bleuñvioù a grogas war-dro [[1880]], da gentañ gant roz bet lakaet da greskiñ e tiez-gwer. Lakaet e veze ar frouezh hag ar bleuñvioù e kobiri bras ha kasent e vezent da varc'had [[Amsterdam]]. Met ar gwerzh diouzh ar c'hresk a voe aozet e tavarnioù Aalsmeer hag e [[1912]] e voe aozet e koc'hu en Aalsmeer : ''Centrale Aalsmeerse Veiling'' ha ''Bloemenlust''. ===Eil Brezel-Bed=== Dont a reas Aalsmeer da vezañ gwallvrudet e-pad an [[Eil Brezel-Bed]] peogwir e oa enni kalz tud a save a-du gant an [[naziegezh]]. Maer ar gumun a oa ezel eus Nationaal-Socialistische Beweging in Nederland. [[Friedrich Christiansen]] hag a oa e penn ar [[Wehrmacht]] en Izelvroioù, a zeue alies da Aalsmeer. Goude ar brezel e voe kaset ouzhpenn kan den eus Aalsmeer dirak al lez-varn abalamour ma oant savet a-du gant an nazied. ===Goude an Eil Brezel-Bed=== 12 500 annezad a oa en Aalsmeer e [[1950]]. Kendeuzet e voe an daou goc'hu e [[1968]] hag anvet ''[[Verenigde Bloemenveilingen Aalsmeer]]''. Ur savadur a voe ouzhpennet e [[1972]] ha kresket e voe e [[1999]]. 999000 m² eo gorread ar marc'had bleuñvioù, da lavaret eo ez eo unan eus savadurioù kenwerzh brasañ ar bed. Tost ouzh aerborzh Schiphol emañ, neuze eo aes kas ar bleuñvioù er bed a-bezh. Abaoe ar [[1añ a viz Genver]] [[2008]] ez eo bet kendeuzet ar c'hoc'hu gant [[FloraHolland]]. Er savadur bet implijet da werzhañ bleuñvioù emañ bremañ studioioù skinwel [[Endemol]] hag ar savadur anvet Bloemenlust a zo deuet da vezañ ur greizenn ma vez aozet darvoudoù, kendalc'hioù ha kenstrivadegoù sport. ==Kuzul-kêr== E kuzul-kêr Aalsmeer ez eus 19 dileuriad : * [[Christen Democratisch Appèl|CDA]] - 6 dileuriad * de Progressieve Aalsmeerse Combinatie Tweeduizend Aalsmeer (PACT) - 5 dileuriad * Aalsmeerse Belangen (AB) - 4 dileuriad * [[Volkspartij voor Vrijheid en Democratie|VVD]] - 4 dileuriad ==Sevenadur== A-viskoazh ez eus bget aozet davroudoù sevenadurel en Aalsmeer. [[Bloemencorso]] eo an hini brudetañ, aozet e veze bep bloaz da Sadorn diwezhañ miz Gwengolo, betek ma cheñchas an traoù e 2007. Brudet eo ivez Aalsmeer peogwir eo pinvidik a-fet sonerezh, ha meur a arzour eus Aalsmeer a zo bet brudet abaoe ar bloavezhioù 1970 evel : * Hobo String band * The Whatts * Livin' at A * Madeliefjes * Los Boundros * Café Blue * Ten Beers After * Katelijne van Otterloo Group * Social Animal == Tud bet ganet en Aalsmeer= = * [[Jacques van Tol]] (1897-1969), skrivagner * [[Johannes Fake Berghoef]] (1903-1994), arkitektour * [[Jan Willem de Pous]] (1920-1996), ministr * [[Peter R. de Vries]] (1956), kazetenner * [[Theodore van Houten]] (1952), skrivagner ha kazetenner * [[Tijn Docter]] (1972), aktor ==Notennoù== <references/> ==Liammoù diavaez== {{commons|category:Aalsmeer}} * [http://www.aalsmeer.nl/ Lec'hienn ofisiel Aalsmeer] * [https://web.archive.org/web/20071210220813/http://www.plattegronden.nl/gemeenteaalsmeer/index.html Kartenn Aalsmeer] * [http://www.bloemencorsoaalsmeer.nl/ Bloemencorso Aalsmeer] * [https://web.archive.org/web/20100611140504/http://www.muzikaalsmeer.nl/ Muziekaalsmeer] {{Proviñs Noord-Holland}} [[Rummad:Kumunioù Noord-Holland]] 263derceytixc73i2vkx848y79pirbp 0 65690 2188932 2138753 2026-04-25T13:17:01Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188932 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|<big>Alkmaar</big>|f00|talbenn map|fff}} |- align="center" | colspan="2" | {| style|}="font-size:90%:" |- | width=50% align=center | [[Restr:Alkmaar Flag.svg|80px]] | width=50% align=center | [[Restr:Wapen van Alkmaar bewerkt.svg|100px]] |- | width=50% align=center | [[Banniel]] | width=50% align=center | [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] |} |- | colspan="2" | <hr> |- align="center" | colspan="2" | '''Sturienn''' : ''Alcmaria victrix'' |- | colspan="2" | <hr> |- align="center" | colspan="2" | [[Restr:Alkmaar Stadhuis.JPG|240px]]<br>An ti-kêr<hr> |- | '''[[Riez]]''' || {{Izelvroioù}} |- | '''[[Proviñsoù an Izelvroioù|Proviñs]]''' || {{Noord-Holland}} |- | colspan="2" | <hr> |- | '''Gorread'''<br>&nbsp;• Hollad<br>&nbsp;• Douar<br>&nbsp;• Dour || <br>31,20 [[metr|km²]]<br>29,26&nbsp;km²<br>1,94&nbsp;km² |- | '''Uhelder''' || 1 m |- | colspan="2" | <hr> |- | '''Poblañs'''<br><small>hep kontoù doubl</small> || 108 596<br><small>(31 MAE 18)</small> |- | '''Stankder''' || 3 711 ann./km² |- | colspan="2" | <hr> |- | '''Kod post''' || 1800-1831 |- | '''Kod pellgomz''' || 072 |- | colspan="2" | <hr> |- align="center" | colspan="2" | [[Restr:Map - NL - Municipality code 0361 (2009).svg|240px]]<br>[https://www.google.com/maps/place/Alkmaar,+Pays-Bas/@52.5136162,3.4729319,7z/data=!4m5!3m4!1s0x47cf57b2d7368c5b:0x400de5a8d1e7470!8m2!3d52.6323813!4d4.7533754 52° 38' 04" N - 4° 44' 47" R] |- | colspan="2" | <hr> |- | '''Internet''' || [https://www.alkmaar.nl www.alkmaar.nl] |} '''Alkmaar''' (distagañ :[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3a/376_Alkmaar.ogg]) a zo ur gumun e rannvro [[West-Friesland]] e proviñs [[Noord-Holland]] en [[Izelvroioù]]. 31,22&nbsp;km² eo gorread Alkmaar, hag d'an [[31 a viz Mae]] [[2009]] e oa 93 681 annezad enni. Brudet eo Alkmaar peogwir e vez aozet enni ur marc'had fourmaj, ma teu stank an douristed. Ar c'hêriadennoù, kêrioù ha distrigoù da-heul a ya d'ober Alkmaar : Alkmaar, ul lodenn eus [[Koedijk]], [[Overdie]], [[Oudorp]] ha [[Omval]]. D'ar [[1añ a viz Here]] [[1972]] eo e voe staget Oudorp ha tachadoù su Koedijk ha Sint Pancras ouzh Alkmaar<ref>Repertorium Nederlandse Gemeenten</ref>. Liammet eo an holl lec'hioù-se an eil re ouzh ar re all abaoe ma'z eus bet savet tiez etre dibenn ar bloavezhioù 1970 ha penn-kentañ ar bloavezhioù 1990. D'ar mare-se e voe tost lieskementet dre zaou poblañs Alkmaar. == Istor == [[Restr:Almaar 1573.jpg|thumb|left|Emgann Alkmaar, 1573]] Roudoù eus anv Alkmaar a zo bet kavet abred hag en {{Xvet kantved}}. Kreskiñ a reas ar gêriadenn, anavezet e voe evel kêr e [[1254]]. Lodenn goshañ Alkmaar a zo diazezet war ur reuzeulenn-draezh, hag a servije da wareziñ an dud diouzh ar mor da vare ar [[Krennamzer|Grennamzer]]. E-kichen Alkmaar e kaver ivez unan eus ar [[polder]]ioù kentañ bet savet en Izelvroioù. E [[1573]] e talc'has tud Alkmaar dirak tagadenn an arme spagnol kaset gant [[Fernando Álvarez de Toledo, 3e Dug Alba]]. Un darvoud a bouez eus [[Brezel ar Pevar-Ugent Vloaz]] e voe, ha diwarnañ e voe savet an dro-lavar ''Bij Alkmaar begint de victorie'' ("En Alkmaar e krog an trec'h"). Bep bloaz e vez lidet an darvoud-se d'an deiz ma c'hoarvezas, da lavaret eo d'an [[8 a viz Here]]. E [[1799]], da vare brezelioù an [[Dispac'h gall]], e voe kaset un arme enni Saozon ha Rusianed da dapout Alkmaar. Dont a rejont a-benn, met goude-se e voent trec'het e [[Emgann Castricum]]. Anvet eo trec'h "Alcmaer" gant ar C'hallaoued. [[Noordhollandsch Kanaal]] a voe digoret e [[1824]], ha treuziñ a ra Alkmaar. E [[1865]] e voe savet an hent-houarn etre Alkmaar ha [[Den Helder]] hag an hini etre Alkmaar ha [[Haarlem]] e [[1867]]. == Kuzul-kêr == [[Restr:Nordholland Alkmaar 2004 055.jpg|thumb|upright=1.5|left|Ur ganol en Alkmaar]] E kuzul-kêr Alkmaar ez eus 37 dileuriad : * [[Partij van de Arbeid|PvdA]] - 11 dileuriad * [[OPA]] - 5 dileuriad * [[Socialistische Partij|SP]] - 5 dileuriad * [[Christen Democratisch Appèl|CDA]] - 4 dileuriad * [[Volkspartij voor Vrijheid en Democratie|VVD]] - 3 dileuriad * [[GroenLinks]] - 3 dileuriad * [[Leefbaar Alkmaar]] - 2 zileuriad * [[ChristenUnie]] - 1 dileuriad * [[Democraten 66|D66]] - 1 seat * [[Around Alkmaar|OMA]] - 1 dileuriad * [[Liberale Kracht]] - 1 dileuriad == Transportoù == Ar gourhent A9 a ya eus [[Amsterdam]] da Alkmaar, ha goude-se betek [[Den Helder]] (N9). Trenioù a zo da vont da [[Den Helder]], [[Hoorn]], [[Zaandam]], [[Amsterdam]], [[Utrecht (kêr)|Utrecht]], [[Ede]], [[Arnhem]], [[Nijmegen]], [['s-Hertogenbosch]], [[Eindhoven]], [[Maastricht]], [[Heerlen]], [[Haarlem]], [[Leiden]] ha [[Den Haag]]. Daou di-gar a zo en Alkmaar : ti-gar Alkmaar ha ti-gar norzh Alkmaar (Alkmaar Noord) == Touristelezh == [[Restr:Alkmaar.jpg|thumb|upright=1.5|Marc'had ar fourmaj]] Marc'had fourmaj Alkmaar a vez er ''Waagplein'', hag unan eus an darvoudoù a zesach ar muiañ a douristed en Izelvroioù eo. Diazezet eo deiziadoù ar marc'had war an hengoun : kregiñ a ra da Wener kentañ miz Ebrel hag ec'h echu da Wener diwezhañ miz Gwengolo. Bep Gwener vintin (10e00-12e30) e vez aozet an traoù en un doare hengounel. Goude bezañ stlaket o daouarn e krog ar werzherien hag an dougerien da bouezañ ar fourmaj. Fourmajoù eus ar vro eo a vez kavet en Alkmaar, ha n'eo ket fourmajoù brudetañ an Izelvroioù evel [[Edam (fourmaj)|Edam]] pe [[Gouda (fourmaj)|Gouda]]. Unan eus pevar marc'had fourmaj hengounel a vez aozet bepred en Izelvroioù eo. Ne c'hall ket an dud prenañ fourmaj er marc'had peogwir eo kentoc'h un seurt abadenn da ziskouez d'an dud penaos e veze graet gwechall. Tro-dro avat, ez eus stalioù ma c'hallont kavout fourmajoù liesseurt, ha traoù all ivez. Er [[Waag]] emañ ti-degemer an douristed ha Mirdi ar fourmaj. Ur c'harter ruz a zo en [[Achterdam]], ha birvidik eo an traoù diouzh an noz en tavarnioù dirak marc'had ar fourmaj. === Mirdioù === *Mirdi ar Beatles (gitar kentañ [[John Lennon]] a voe savet en Alkmaar) *Mirdi Holland ar fourmaj *Mirdi broadel ar bier, "De Boom" *Mirdi izelvroat ar fornigelloù *Mirdi istor kêr Alkmaar == Sportoù == [[AZ Alkmaar|AZ]] (Alkmaar Zaanstreek) eo anvet skipailh mell-droad Alkmaar. Abaoe [[2006]] e c'hoari ar skipailh war an dachenn anvet [[DSB Stadion]], ma c'haller degemer 17 000 arvester. AZ a c'hounezas an [[Eredivisie]] e 2008-2009. Kampionad mell-droad an Izelvroioù eo. Kampion mell-droad an Izelvroioù e voe ivez e 2008-2009. === Gevellerezh === *[[Restr:Flag of the United Kingdom.svg|25px]] [[Bath]] *[[Restr:Flag of Germany.svg|25px]] [[Darmstadt]] *[[Restr:Flag of France.svg|25px]] [[Troyes]] *[[Restr:Flag of Hungary.svg|25px]] [[Tata]] *[[Restr:Flag of Turkey.svg|25px]] [[Bergama]] *[[Restr:Flag of South Africa.svg|25px]] [[Uitenhage]] == Tud bet ganet en Alkmaar = = [[Restr:Alkmaar Waag.jpg|thumb|upright=1.2|Waag Alkmaar]] * [[Willem Blaeu]] (1571), kartennour (marteze e vije bet ganet en [[Uitgeest]]) * [[Metius]] (1571), muzulier / steredoniour * [[Cornelis Drebbel]] (1572), ijiner al lestr-spluj kentañ * [[Caesar van Everdingen]] (e-tro1617), livour * [[Reinier Jansen]] (17{{vet}} kantved), a savas an embregerezh-moullañ [[Quaker]] kentañ er [[Stadoù-Unanet]].<ref name="Marquis 1607-1896">Who Was Who in America, Historical Volume, 1607-1896, Marquis Who's Who, Chicago, 1963}}</ref> * [[Willem de Fesch]] (1687), sonaozer * [[Alfred Peet]] (1920), krouer an embregerezh [[Peet's Coffee & Tea]] * [[Rudi Carrell]] (1934), ''entertainer'' * [[Rudi Vis]] (1941), politikour breizhveuriat * [[Sybilla Dekker]] (1942), bet ministr * [[Harm Ottenbros]] (1943), marc'hhouarner, kampion ar bed e 1969 * [[Jos Punt]] (1946), eskop * [[Patrick Cammaert]] (1950), jeneral * [[Gerard Joling]] (1960), kaner * [[Marco Borsato]] (1966), kaner * [[Jakko Jan Leeuwangh]] (1972), skater * [[Ephraim Beks]] (1989), kaner ezel eus ar strollad [[Lexington Bridge (strollad)|Lexington Bridge]] == Notennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == {{commons|category:Alkmaar}} *[http://www.alkmaar.nl Alkmaar's Lec'hienn ofisiel Alkmaar] *[http://www.kaasmuseum.nl Lec'hienn Mirdi izelvroat ar fourmaj] *[http://www.biermuseum.nl Mirdi broadel ar bier (Biermuseum "De Boom")] *[https://web.archive.org/web/20161001174443/http://kachelmuseum.nl/ Nederlands Kachel Museum] *[http://www.stedelijkmuseumalkmaar.nl Mirdi Stedelijk Alkmaar] *[http://www.beatlesmuseum.nl Mirdi ar Beatles] *[http://www.vvvalkmaar.nl VVV / Degemer an douristed en Alkmaar] {{West-Friesland}} {{Proviñs Noord-Holland}} {{Porched Izelvroioù}} [[Rummad:Kumunioù Noord-Holland]] 3vj2yg9sr48rah8ywc98974ano9l8tr 2188935 2188932 2026-04-25T13:18:06Z Strebot 79554 /* = Tud bet ganet en Alkmaar = */ 2188935 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|<big>Alkmaar</big>|f00|talbenn map|fff}} |- align="center" | colspan="2" | {| style|}="font-size:90%:" |- | width=50% align=center | [[Restr:Alkmaar Flag.svg|80px]] | width=50% align=center | [[Restr:Wapen van Alkmaar bewerkt.svg|100px]] |- | width=50% align=center | [[Banniel]] | width=50% align=center | [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] |} |- | colspan="2" | <hr> |- align="center" | colspan="2" | '''Sturienn''' : ''Alcmaria victrix'' |- | colspan="2" | <hr> |- align="center" | colspan="2" | [[Restr:Alkmaar Stadhuis.JPG|240px]]<br>An ti-kêr<hr> |- | '''[[Riez]]''' || {{Izelvroioù}} |- | '''[[Proviñsoù an Izelvroioù|Proviñs]]''' || {{Noord-Holland}} |- | colspan="2" | <hr> |- | '''Gorread'''<br>&nbsp;• Hollad<br>&nbsp;• Douar<br>&nbsp;• Dour || <br>31,20 [[metr|km²]]<br>29,26&nbsp;km²<br>1,94&nbsp;km² |- | '''Uhelder''' || 1 m |- | colspan="2" | <hr> |- | '''Poblañs'''<br><small>hep kontoù doubl</small> || 108 596<br><small>(31 MAE 18)</small> |- | '''Stankder''' || 3 711 ann./km² |- | colspan="2" | <hr> |- | '''Kod post''' || 1800-1831 |- | '''Kod pellgomz''' || 072 |- | colspan="2" | <hr> |- align="center" | colspan="2" | [[Restr:Map - NL - Municipality code 0361 (2009).svg|240px]]<br>[https://www.google.com/maps/place/Alkmaar,+Pays-Bas/@52.5136162,3.4729319,7z/data=!4m5!3m4!1s0x47cf57b2d7368c5b:0x400de5a8d1e7470!8m2!3d52.6323813!4d4.7533754 52° 38' 04" N - 4° 44' 47" R] |- | colspan="2" | <hr> |- | '''Internet''' || [https://www.alkmaar.nl www.alkmaar.nl] |} '''Alkmaar''' (distagañ :[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3a/376_Alkmaar.ogg]) a zo ur gumun e rannvro [[West-Friesland]] e proviñs [[Noord-Holland]] en [[Izelvroioù]]. 31,22&nbsp;km² eo gorread Alkmaar, hag d'an [[31 a viz Mae]] [[2009]] e oa 93 681 annezad enni. Brudet eo Alkmaar peogwir e vez aozet enni ur marc'had fourmaj, ma teu stank an douristed. Ar c'hêriadennoù, kêrioù ha distrigoù da-heul a ya d'ober Alkmaar : Alkmaar, ul lodenn eus [[Koedijk]], [[Overdie]], [[Oudorp]] ha [[Omval]]. D'ar [[1añ a viz Here]] [[1972]] eo e voe staget Oudorp ha tachadoù su Koedijk ha Sint Pancras ouzh Alkmaar<ref>Repertorium Nederlandse Gemeenten</ref>. Liammet eo an holl lec'hioù-se an eil re ouzh ar re all abaoe ma'z eus bet savet tiez etre dibenn ar bloavezhioù 1970 ha penn-kentañ ar bloavezhioù 1990. D'ar mare-se e voe tost lieskementet dre zaou poblañs Alkmaar. == Istor == [[Restr:Almaar 1573.jpg|thumb|left|Emgann Alkmaar, 1573]] Roudoù eus anv Alkmaar a zo bet kavet abred hag en {{Xvet kantved}}. Kreskiñ a reas ar gêriadenn, anavezet e voe evel kêr e [[1254]]. Lodenn goshañ Alkmaar a zo diazezet war ur reuzeulenn-draezh, hag a servije da wareziñ an dud diouzh ar mor da vare ar [[Krennamzer|Grennamzer]]. E-kichen Alkmaar e kaver ivez unan eus ar [[polder]]ioù kentañ bet savet en Izelvroioù. E [[1573]] e talc'has tud Alkmaar dirak tagadenn an arme spagnol kaset gant [[Fernando Álvarez de Toledo, 3e Dug Alba]]. Un darvoud a bouez eus [[Brezel ar Pevar-Ugent Vloaz]] e voe, ha diwarnañ e voe savet an dro-lavar ''Bij Alkmaar begint de victorie'' ("En Alkmaar e krog an trec'h"). Bep bloaz e vez lidet an darvoud-se d'an deiz ma c'hoarvezas, da lavaret eo d'an [[8 a viz Here]]. E [[1799]], da vare brezelioù an [[Dispac'h gall]], e voe kaset un arme enni Saozon ha Rusianed da dapout Alkmaar. Dont a rejont a-benn, met goude-se e voent trec'het e [[Emgann Castricum]]. Anvet eo trec'h "Alcmaer" gant ar C'hallaoued. [[Noordhollandsch Kanaal]] a voe digoret e [[1824]], ha treuziñ a ra Alkmaar. E [[1865]] e voe savet an hent-houarn etre Alkmaar ha [[Den Helder]] hag an hini etre Alkmaar ha [[Haarlem]] e [[1867]]. == Kuzul-kêr == [[Restr:Nordholland Alkmaar 2004 055.jpg|thumb|upright=1.5|left|Ur ganol en Alkmaar]] E kuzul-kêr Alkmaar ez eus 37 dileuriad : * [[Partij van de Arbeid|PvdA]] - 11 dileuriad * [[OPA]] - 5 dileuriad * [[Socialistische Partij|SP]] - 5 dileuriad * [[Christen Democratisch Appèl|CDA]] - 4 dileuriad * [[Volkspartij voor Vrijheid en Democratie|VVD]] - 3 dileuriad * [[GroenLinks]] - 3 dileuriad * [[Leefbaar Alkmaar]] - 2 zileuriad * [[ChristenUnie]] - 1 dileuriad * [[Democraten 66|D66]] - 1 seat * [[Around Alkmaar|OMA]] - 1 dileuriad * [[Liberale Kracht]] - 1 dileuriad == Transportoù == Ar gourhent A9 a ya eus [[Amsterdam]] da Alkmaar, ha goude-se betek [[Den Helder]] (N9). Trenioù a zo da vont da [[Den Helder]], [[Hoorn]], [[Zaandam]], [[Amsterdam]], [[Utrecht (kêr)|Utrecht]], [[Ede]], [[Arnhem]], [[Nijmegen]], [['s-Hertogenbosch]], [[Eindhoven]], [[Maastricht]], [[Heerlen]], [[Haarlem]], [[Leiden]] ha [[Den Haag]]. Daou di-gar a zo en Alkmaar : ti-gar Alkmaar ha ti-gar norzh Alkmaar (Alkmaar Noord) == Touristelezh == [[Restr:Alkmaar.jpg|thumb|upright=1.5|Marc'had ar fourmaj]] Marc'had fourmaj Alkmaar a vez er ''Waagplein'', hag unan eus an darvoudoù a zesach ar muiañ a douristed en Izelvroioù eo. Diazezet eo deiziadoù ar marc'had war an hengoun : kregiñ a ra da Wener kentañ miz Ebrel hag ec'h echu da Wener diwezhañ miz Gwengolo. Bep Gwener vintin (10e00-12e30) e vez aozet an traoù en un doare hengounel. Goude bezañ stlaket o daouarn e krog ar werzherien hag an dougerien da bouezañ ar fourmaj. Fourmajoù eus ar vro eo a vez kavet en Alkmaar, ha n'eo ket fourmajoù brudetañ an Izelvroioù evel [[Edam (fourmaj)|Edam]] pe [[Gouda (fourmaj)|Gouda]]. Unan eus pevar marc'had fourmaj hengounel a vez aozet bepred en Izelvroioù eo. Ne c'hall ket an dud prenañ fourmaj er marc'had peogwir eo kentoc'h un seurt abadenn da ziskouez d'an dud penaos e veze graet gwechall. Tro-dro avat, ez eus stalioù ma c'hallont kavout fourmajoù liesseurt, ha traoù all ivez. Er [[Waag]] emañ ti-degemer an douristed ha Mirdi ar fourmaj. Ur c'harter ruz a zo en [[Achterdam]], ha birvidik eo an traoù diouzh an noz en tavarnioù dirak marc'had ar fourmaj. === Mirdioù === *Mirdi ar Beatles (gitar kentañ [[John Lennon]] a voe savet en Alkmaar) *Mirdi Holland ar fourmaj *Mirdi broadel ar bier, "De Boom" *Mirdi izelvroat ar fornigelloù *Mirdi istor kêr Alkmaar == Sportoù == [[AZ Alkmaar|AZ]] (Alkmaar Zaanstreek) eo anvet skipailh mell-droad Alkmaar. Abaoe [[2006]] e c'hoari ar skipailh war an dachenn anvet [[DSB Stadion]], ma c'haller degemer 17 000 arvester. AZ a c'hounezas an [[Eredivisie]] e 2008-2009. Kampionad mell-droad an Izelvroioù eo. Kampion mell-droad an Izelvroioù e voe ivez e 2008-2009. === Gevellerezh === *[[Restr:Flag of the United Kingdom.svg|25px]] [[Bath]] *[[Restr:Flag of Germany.svg|25px]] [[Darmstadt]] *[[Restr:Flag of France.svg|25px]] [[Troyes]] *[[Restr:Flag of Hungary.svg|25px]] [[Tata]] *[[Restr:Flag of Turkey.svg|25px]] [[Bergama]] *[[Restr:Flag of South Africa.svg|25px]] [[Uitenhage]] == Tud bet ganet en Alkmaar == [[Restr:Alkmaar Waag.jpg|thumb|upright=1.2|Waag Alkmaar]] * [[Willem Blaeu]] (1571), kartennour (marteze e vije bet ganet en [[Uitgeest]]) * [[Metius]] (1571), muzulier / steredoniour * [[Cornelis Drebbel]] (1572), ijiner al lestr-spluj kentañ * [[Caesar van Everdingen]] (e-tro1617), livour * [[Reinier Jansen]] (17{{vet}} kantved), a savas an embregerezh-moullañ [[Quaker]] kentañ er [[Stadoù-Unanet]].<ref name="Marquis 1607-1896">Who Was Who in America, Historical Volume, 1607-1896, Marquis Who's Who, Chicago, 1963}}</ref> * [[Willem de Fesch]] (1687), sonaozer * [[Alfred Peet]] (1920), krouer an embregerezh [[Peet's Coffee & Tea]] * [[Rudi Carrell]] (1934), ''entertainer'' * [[Rudi Vis]] (1941), politikour breizhveuriat * [[Sybilla Dekker]] (1942), bet ministr * [[Harm Ottenbros]] (1943), marc'hhouarner, kampion ar bed e 1969 * [[Jos Punt]] (1946), eskop * [[Patrick Cammaert]] (1950), jeneral * [[Gerard Joling]] (1960), kaner * [[Marco Borsato]] (1966), kaner * [[Jakko Jan Leeuwangh]] (1972), skater * [[Ephraim Beks]] (1989), kaner ezel eus ar strollad [[Lexington Bridge (strollad)|Lexington Bridge]] == Notennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == {{commons|category:Alkmaar}} *[http://www.alkmaar.nl Alkmaar's Lec'hienn ofisiel Alkmaar] *[http://www.kaasmuseum.nl Lec'hienn Mirdi izelvroat ar fourmaj] *[http://www.biermuseum.nl Mirdi broadel ar bier (Biermuseum "De Boom")] *[https://web.archive.org/web/20161001174443/http://kachelmuseum.nl/ Nederlands Kachel Museum] *[http://www.stedelijkmuseumalkmaar.nl Mirdi Stedelijk Alkmaar] *[http://www.beatlesmuseum.nl Mirdi ar Beatles] *[http://www.vvvalkmaar.nl VVV / Degemer an douristed en Alkmaar] {{West-Friesland}} {{Proviñs Noord-Holland}} {{Porched Izelvroioù}} [[Rummad:Kumunioù Noord-Holland]] 9idi557dwgmvzyi9cc7bni7ycwu7gut 0 65765 2188961 2048997 2026-04-25T13:27:26Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188961 wikitext text/x-wiki {| align="right" width="310px" |- valign="top" | [[Restr:Enkhuizen vlag.svg|130px]] || [[Restr:Coat of arms of Enkhuizen.svg|100px]] |} {{databox}} '''Enkhuizen''' zo ur gumun hag ur gêr e rannvro [[West-Friesland]], e proviñs [[Noord-Holland]] en [[Izelvroioù]]. 116,04&nbsp;km² eo gorread Enkhuizen (douar : 12,40&nbsp;km², dour : 103,64&nbsp;km²) ha d'an [[31 a viz Mae]] [[2009]] e oa 18 196 annezad enni. Ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul a ya d'ober kumun Enkhuizen : Enkhuizen, [[Oosterdijk]], [[Westeinde]]. == Istor == [[Skeudenn:Blaeu 1652 - Enkhuizen.jpg|thumb|left|200px|Enkhuizen e 1652]] Enkhuizen a oa unan eus ar c'hêrioù implijet [[Vereenigde Oost-Indische Compagnie|VOC]], (evel [[Hoorn (Noord-Holland)|Hoorn]] hag [[Amsterdam]]), ma loc'he ar bagoù da vont d'ober kenwerzh en [[Indez]]. Lakaet e voe da gêr e [[1355]]. E bar he brud e voe Enkhuizen er {{XVIIvet}} kantved, hag unan eus porzhioù brasañ an Izelvroioù e oa d'ar mare-se. Tamm-ha-tammne reas ket kement a verzh abalamour da veur a dra (lec'hidet e voe ar porzh)hag Amsterdam eo a gemeras he flas. {{clr|left}} == Touristelezh == Derc'hel a ra bepred Enkhuizen d'he hengoun-mor hiziv an deiz memestra, hag ez eus enni ur marina e-touez re vrasañ an Izelvroioù. En Enkhuizen emañ ivez ar [[Zuiderzeemuseum]], ur mirdi en diavaez ma c'haller dizoloiñ buhez an dud a tro-dro da [[Zuiderzee]] a-hed red an istor. Lod brasañ savadurioù ar mirdi a zeu eus kêrioù all evel [[Purmerend]] hag [[Amsterdam]]. Ur perzh bras he deus an douristelezh en Enkhuizen peogwir ez eus chomet enni kalz savadurioù kozh : div iliz eus ar {{XVvet}} kantved, an ti-kêr ha mogerioù-kêr eus ar {{XVIIvet}} kantved. <gallery mode="packed" heights="220px"> Zuiderzeemuseum 8.jpg|''Zuiderzeemuseum'' Westerkerk Enkhuizen Toren 20081227.jpg|Kloc'hdi Westerkerk Enkhuizen </gallery> == Transportoù == Un ti-gar z zo en Enkhuizen, ma c'haller tapout an tren da vont da Hoorn ha da Amsterdam (war-dro un eurvezh-hent). E-pad an hañv ez eus ivez listri-treizh evit an droadeien hag an dud war varc'h-houarn da vont da [[Stavoren]], [[Medemblik]] hag [[Urk]]. == Tud bet ganet en Enkhuizen == * [[Lucas Janszoon Waghenaer]] (1533), pennofiser ha kartennour * [[Paulus Potter]] (1625), livour * [[Gerrit Zalm]] (1952), bet ministr an argant * [[Wijda Mazereeuw]] (1953), neuier == Liammoù diavaez == * [http://www.enkhuizen.nl Lec'hienn ofisiel Enkhuizen] * [http://www.zzm.nl/4/museum/?language=en Lec'hienn ofisiel Zuiderzeemuseum] * [http://www.jazzfestivalenkhuizen.nl Jazzfestival Enkhuizen] * [https://web.archive.org/web/20120204170546/http://www.schickert.info/enkhuizen/ Skeudennoù] * [http://enkhuizen.net Dizoloiñ Enkhuizen] {{commonscat|Enkhuizen}} {{West-Friesland}} {{Proviñs Noord-Holland}} {{Porched Izelvroioù}} [[Rummad:Kumunioù Noord-Holland]] rb6xks5e5ybzbij0ylw1boadcfwzb13 0 65890 2188995 2185368 2026-04-25T13:28:19Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188995 wikitext text/x-wiki :''Arabat droukveskañ '''Penllyn''', ur bastell-vro a zo e Gwynedd, ha [[Pen-llin]], ur gêriadenn e [[Bro Morgannwg]].'' '''Penllyn''' eo anv ar bastell-vro, e [[Kembre]], en-dro da [[Llyn Tegid]] hag [[Y Bala]] e [[Meirionnydd]] (e gevred [[Gwynedd]]). Enni emañ ploueoù [[Llandderfel]], [[Llanfor]], [[Llangywair]], [[Llanycil]] ha [[Llanuwchllyn]]. Brudet eo Penllyn dre ma'z eo pinvidik sevenadur [[kembraek]] ar vro, al lennegezh. Korn "[[Y Pethe]]", an hini eo, ar vojenn skrivet gant [[Llwyd o'r Bryn]]. ==Kantrev Penllyn== Er Grennamzer eo ur [[kantrev|c'hantrev]] e oa [[Penllyn]]. E [[Caer Gai]], e-kichen [[Llyn Tegid]], edo al lez, met kaset e voe da [[Y Bala]] goude. Etre [[rouantelezh Gwynedd]] ha [[Rouantelezh Powys]] edo ar c'hantrev. Un domani dizalc'h e oa moarvat a orin. Liammet eo an haroz mojennel [[Gronw Pebyr]] eus Penllyn ouzh [[Math fab Mathonwy]] e pevare skourr ar [[Mabinogi]]. Ur c'hornad a bouez e oa da rouaned Gwynedd dre ma oa etre [[Ardudwy]] ha [[Meirionnydd]] er c'hornôg, ha [[Glyndyfrdwy]] er reter. Klask a raent bout mistri war ar vro evit diwall diouzh arsailhoù rouaned Powys er reter. Adalek [[1284]] e voe staget ouzh [[Meirionnydd]] hag [[Ardudwy]] d'ober [[Sir Feirionnydd]]. ==Kombodoù== Daou [[kombod|gombod]] a oa: *[[Is Tryweryn]] *[[Uwch Tryweryn]] == Tud Penllyn== *[[Bedo Aeddren]], [[barzh]] eus ar Grennamzer *[[R. J. Derfel]], *[[Owen M. Edwards]], *[[Tom Ellis]], *[[Peredur Lynch]] barzh, *[[Huw Cae Llwyd]], [[barzh]] eus ar Grennamzer *[[Ieuan ap Tudur Penllyn]], [[barzh]] eus ar Grennamzer *[[Michael D. Jones]], a eas da ziazezañ [[y Wladfa]], en [[Arc'hantina]]; *[[Siôn Dafydd Las]], *[[Tudur Penllyn]], unañ eus brasañ barzhed marevezh [[Beirdd yr Uchelwyr]] == Levrlennadur == *Geraint Bowen, ''Penllyn'' (1967) *Elwyn Edwards, ''Blodeugerdd Penllyn'' (1983) [[Rummad:Istor Gwynedd]] [[Rummad:Meirionnydd]] [[Rummad:Rouantelezh Gwynedd]] [[Rummad:Kantrevoù Powys]] 511b8y1qjikhdgwekwru2ekck5bdwcr 0 65969 2188904 2185503 2026-04-25T12:03:38Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188904 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Vichy | anvYezh = Vichèi | Yezh = okitanek | skeudenn = Vichy-hoteldeville.jpg | alc'hwez = An ti-kêr | ardamezioù = Blason fr Vichy.svg | bro = [[Arvern]] ({{Okitania}}) | rannvro = [[Arvern-Ron-Alpoù]] | departamant = [[Allier (departamant)|Allier]] | arondisamant = [[Arondisamant Vichy|Vichy]] ([[isprefeti]]) | kanton = [[Pennlec'h]] daou ganton :<br>[[kanton Vichy-1|Vichy-1]] ha [[kanton Vichy-2|Vichy-2]] | etrekumuniezh = Kumuniezh tolpad-kêrioù Vichy Val d'Allier | maer = Frédéric Aguilera | amzer-gefridi = [[2020]] – [[2026]] | poblañs = {{PoblansKumun|03|310}} | deiziad-poblañs = {{PoblansKumun|03|deiziad}} | gorread = 5.85 | hedred = 3.42666666667 | ledred = 46.1277777778 | ubi = 243 | ubr = 317 }} [[Restr:Vichy_-_Eglise_Saint_Louis.jpg|thumb|right|Iliz Sant-Loeiz]] '''Vichy''' (''Vichèi'' en [[okitaneg]]) zo ur gêr e departamant an [[Allier (departamant)|Allier]] e-kreiz [[Bro-C'hall]]. E {{PoblansKumun|03|deiziad}} e oa annezet gant {{formatnum:{{PoblansKumun|03|310}}}} a dud. Vichy, savet e-kichen ur [[roudouz]] ma c'halled treuziñ ar stêr [[Allier (stêr)|Allier]], a oa anavezet en amzer ar [[Henroma|Romaned]] dija evel ul lec'h-kouronkañ, abalamour d'an [[eien]] tomm a oa eno. Brudet-bras e voe abalamour da se, betek an amzer vremañ. En {{XIXvet kantved}} e krogas da vezañ darempredet kalzik gant touristed. E-pad an [[Eil Brezel-bed]] e oa Vichy kêr-benn gouarnamant [[Pétain]], a rae war-dro merañ al lodenn greisteiz eus Bro-C'hall na oa ket gouarnet gant an Alamaned. Lakaet e oa bet hec'h anv war roll lec'hiennoù ar [[Glad bedel]] evel kêr-zour gant an [[UNESCO]] d'ar 24 a viz Gouere 2021. == Gevelliñ == D'an 10 a viz Gwengolo 2025 e oa gevellet Vichy gant <ref>{{Liamm web|titl=Gevelliñ |url=https://www.ville-vichy.fr/ma-ville/presentation-de-la-ville/jumelages/ |lennet d'an=10 a viz Gwengolo 2025}}.</ref>{{,}}<ref>{{Liamm web|titl=Atlas de la coopération décentralisée et des autres actions extérieures |url=https://pastel.diplomatie.gouv.fr/cncdext/dyn/public/atlas/rechercheAvanceeAtlasFrancais.html |embanner=Ministrerezh an aferioù estren |lenet d'an =27 a viz Gouere 2021}}. Dans le champ « Collectivité territoriale française », saisir « Vichy (03201) ».</ref> : * {{gevelliñ|Wilhelmshaven|Alamagn|Germany|bloavezh=1965|miz=Even}}, kêr borzh eus [[Saks-Izel]], er Gwalarn da Alamagn<ref>{{Liamm web|titl=Vichy - Wilhelmshaven |url=https://www.ville-vichy.fr/jumelage/wilhelmshaven |lennet d'an=27 a viz Gouere 2021}}.</ref> ; * {{gevelliñ|Bad Tölz|Alamagn|Germany|bloavezh=1966}}, kêr-zour eus Bayern, es Su da Vunich<ref name="spv-badtoelz">{{Liamm web|langue=allemand |titl=Wer wir sind und was wir tun |url=https://www.spv-badtoelz.de/staedtepartnerschaft/wir.php.de |traduction titre=Qui sommes-nous et que faisons-nous |lec'hienn=spv-badtoelz.de |éditeur=Städtepartnerschaftsverein Bad Tölz - Vichy - San Giuliano Terme e.V. |lennet d'an =27 a viz Gouere 2021}}.</ref> ; * {{gevelliñ|Arondisamant Roen-Neckar|Alamagn|Germany|bloavezh=1970}}<ref>{{Liamm web|stumm=pdf|url=http://dsj.franceolympique.com/dsj/fichiers/File/Temoignages/vichy.pdf|titl=Echange entre Vichy et le Rhein Neckar Kreis|bloavezh=2007|lec'hienn=dsj.franceolympique.com|lennet d'an=16 a viz Eost 2015}}.</ref>, arondisamant (''Landkreis'') eus [[Baden-Württemberg]] er Mervent da Alamagn ; * {{gevelliñ|Dùn Phàrlain|Bro-Skos|Scotland|bloavezh=1983}}, kêr eus rannvro [[Fìobha]] er Reter da Vro-Skos ; * {{gevelliñ|Logroño|Bro-Spagn|Spain|bloavezh=1993}}, kêr-benn [[La Rioja]], kumuniezh emrenn er Biz da Vro-Spagn ; * {{gevelliñ|San Giuliano Terme|Italia|Italy|bloavezh=2003}} (gellevadenn dric'hormek gant Bad Tölz, San Giuliano Terme o vezañ gevellet gant ar gêr bavariat, ofisielaet e 2004<ref name="spv-badtoelz"/>). == Tud === * [[Marie de Rabutin-Chantal]], markizez Sevigneg (1626-1696), skrivagnerez. * [[Napoleon III]] (1808-1873) hag an [[Eugénie de Montijo|impalaeriez Eugénie]] (1826-1920). * [[Philippe Pétain]] (1856-1951), den a Stad. * [[Pierre Laval]] (1883-1945). Politikour, penn ar gouarnamant etre 1942 ha 1944. Genidik e oa eus [[Châteldon]], un ugent kilometr bennak eus Vichy. * [[Albert Londres]] (1884-1932), kazetenner ganet e Vichy. * [[Raoul Salan]] (1899-1984), jeneral, douaret e bered Vichy. * [[Robert Faurisson]] (1929-2018), kelenner ha [[nac'helouriezh|nac'helour]] gall, marvet ha douaret e Vichy. * [[Guy Ligier]] (1930-2015), levier kirri ha penn ur c'harrchosi Formulenn 1<ref>{{Liamm web|url=https://www.lemonde.fr/formule-1/article/2015/08/24/mort-de-guy-ligier-ancien-pilote-et-patron-d-ecurie-de-formule-un_4734583_1616771.html|titl=Mort de Guy Ligier, ex-pilote et patron d'écurie de F1|deiz=24|miz=Eost|bloavezh=2015|lec'hienn=lemonde.fr|lennet d'an=24 a viz Eost 2015}}.</ref>. * Claude Vorilhon, lesanvet [[Raël]] (1946-), diazezer ha penn speredel al luskad "raelian". * [[Denis Tillinac]] (1947-2020), skrivagner, tremenet en deus e grennardez e Vichy (1961-1966). * [[Nolwenn Leroy]] (1982-), kannerez c'hall ha breizhat, tremenet he deus he c'hrennardez e Vichy. == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Vichy}} * {{fr}} {{en}} [https://web.archive.org/web/20081107213311/http://www2.ville-vichy.fr/index.html Lec'hienn ofisiel kêr Vichy] ==Notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Allier]] k9t8ofw0pungsu9hm1ulvqhe9whoc1e 0 65975 2188777 2185367 2026-04-25T12:00:12Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188777 wikitext text/x-wiki [[File:Old Bridge Bridgend.jpg|thumb|right|Ar [[stêr Ogwr]] dindan ar pont kozh e Pen-y-bont ar Ogwr.]] '''Pen-y-bont ar Ogwr''' zo ur gêr e kreisteiz [[Kembre]], er c'huzh-heol da [[Kerdiz|Gerdiz]], e kontelezh [[Pen-y-bont ar Ogwr (sir)|Pen-y-bont ar Ogwr]], war lez ar [[stêr Ogwr]]. 40,000 a dud zo o chom enni. Ur gêr kenwerzh ha marc'had e oa betek an XXvet kantved. Deuet eo da vout ur gêr a ijinerezh, dre ma'z eo tost d'an hent bras [[M4]], ken na eo deuet ar c'hompagnunezhioù bras [[Sony]] ha [[Ford]] d'en em staliañ eno. Eno ive emañ burev kreiz [[Heddlu De Cymru]], ''polis kreisteiz Kembre''. ==Karterioù== *[[Pendre]] *[[Llidiart]] (saozneg: ''Litchard'') *[[Hendre]] (saozneg: ''Nolton'') *[[Castell Newydd (Pen-y-bont ar Ogwr)|Castell Newydd]] *[[Cefn Glas]] *[[Bryntirion]] *[[Bragle]] (saozneg: ''Brackla'') *[[Hen Gastell]] (saozneg: ''Oldcastle'') *[[Melin Wyllt]] (saozneg: ''Wildmill'') *[[Chwarela]] (saozneg: ''Quarella'') ==Stêrioù== Treuzet eo Pen-y-Bont gant ar stêr [[Ogwr (stêr)|Ogwr]], ha gwazh-dour Nant Morfa o'n em deurel enni e-kichen Meysydd y Bragdy. Redek a ra ar [[stêr Ewenni]] hebiou kêr, e Tredŵr, hag en em deurel en aber an Ogwr, e-kichen [[Kastell Ogwr]]. ==Anvioù ar skolioù== *Ysgol Gyfun Brynteg *Ysgol Gyfun Bryntirion *Ysgol Gyfun Pencoed *Ysgol Gyfun Ynysawdre *Ysgol Gyfun Ogwr *Ysgol Gynradd Penybont *Ysgol Gynradd yr Hen Gastell *Ysgol Gynradd Bragle *Ysgol Gynradd Gymraeg Bro Ogwr *Ysgol Gynradd Tremaen *Ysgol Archddeon John Lewis yr [[Eglwys yng Nghymru]] *Ysgol Gynradd Llidiart *Ysgol Plant Bach Bryntirion *Ysgol Plant Iau Llangewydd *Ysgol Gynradd Brynmenyn *Ysgol Gynradd Ffaldau *Ysgol Gynradd Betws ==Eisteddfod Genedlaethol== Div [[Eisteddfod Genedlaethol]] zo bet er c'hornad: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pen-y-bont ar Ogwr 1948]] *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Ogwr 1998]] e [[Pencoed]]. == Tud == [[Rugbi]]erien: *[[JPR Williams]] *[[Robert Howley]] *[[Gareth Llewellyn]] *[[Gavin Henson]] ==Kêrioù gevell== * [[Langenau]], en [[Alamagn]] * [[Villenave D'Ornon]] e [[Bro-C'hall]] ==Pennadoù kar== *[[Ogwr]] {{Kêrioù Penybont}} [[Rummad:Morgannwg]] [[Rummad:Pen-y-bont ar Ogwr]] obq30tqsdp19lxbzerkwv3oosn23m59 0 66434 2188856 2185452 2026-04-25T12:02:25Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188856 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:0 Sluis - Stenen Kade (1).JPG|thumb|right|250px|Sluis]] [[Skeudenn:LocatieSluis.png|thumb|right|250px|Lec'hiadur Sluis]] [[Skeudenn:Sluis vlag.svg|thumb|right|150px|Banniel Sluis]] [[Skeudenn:Coat of arms of Sluis.svg|thumb|right|90px|Ardamez Sluis]] [[Skeudenn:Bevolkingspiramide 2008 - CBS gemeentecode 1714.svg|thumb|right|250px|Krugell an oadoù (01/01/2009)]] '''Sluis''' (distagañ [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/84/248_Sluis.ogg]) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs [[Zeeland]] en [[Izelvroioù]]. 307,01 km² eo gorread kumun Sluis (douar : 280,20 km², dour : 26,81 km² ). D'an [[31 a viz Mae]] [[2009]] e oa 24 102 annezad enni. Krouet eo bet ar gumun d'ar 1{{añ}} a viz Genver [[2007]] pa voe kendeuzet [[Oostburg]] ha [[Sluis-Aardenburg]]. Ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul a ya d'ober kumun Sluis : [[Aardenburg]], [[Breskens]], [[Cadzand]], [[Draaibrug]], [[Eede]], [[Groede]], [[Heille]], [[Hoofdplaat]], [[IJzendijke]], [[Nieuwvliet]], [[Oostburg]], [[Retranchement]], [[Schoondijke]], [[Sint Anna ter Muiden]], [[Sint Kruis]], [[Terhofstede]], [[Waterlandkerkje]], [[Zuidzande]] ha [[Zwindorp]]. Ul lestr-treizh a zo da vont eus Breskens da[[Vlissingen]]. Abaoe m'eo bet digoret riboul [[Westerschelde]] e-kichen [[Terneuzen]] e [[2003]] n'eus nemet troadeien ha marc'hhouarnerien a c'hall tapout al lestr-treizh. ==Kêr Sluis== [[Skeudenn:Sluis, Netherlands ; Ferraris Map.jpg|thumb|right|Sint Anna ter Muiden ha Sluis e-tro 1775]] Gwirioù-kêr a voe roet da Sluis e [[1290]]. E [[1340]] e c'hoarvezas [[Emgann Sluis]] nepell. 2 324 annezad a oa e kêr Sluis d'ar 1{{añ}} a viz Genver [[2009]]. ==Kuzul-kêr== E kuzul-kêr kumun Sluis ez eus 19 dileuriad : *[[Partij van de Arbeid|PvdA]] : 4 dileuriad *Nieuw West : 4 dileuriad *Dorpsbelangen & Toerisme : 4 dileuriad *[[Christen Democratisch Appèl|CDA]] : 3 dileuriad *[[Volkspartij voor Vrijheid en Democratie|VVD]] : 2 zileuriad *Gemeentebelangen : 2 zileuriad == Tud == * [[Jacob van Loo]], livour * [[Johan Hendrik van Dale]], geriadurour ==Liamm diavaez== {{commons|Sluis}} * [http://www.gemeentesluis.nl Lec'hienn ofisiel] {{Proviñs Zeeland}} {{Porched Izelvroioù}} [[Rummad:Kumunioù Zeeland]] oa42t6f2uqocj9lbdensx0pkpr99plq 0 66853 2188899 1965537 2026-04-25T12:03:31Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188899 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:95%;" |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="#EFEFEF" |Kumun en {{Izelvroioù}} |- align="center" ! {{Infobox/Titl|Urk||talbenn map|}} |- align="center" |width="150px"|[[Skeudenn:Urker vlag met schelvis 25-12-2016.svg|90px]] |width=""150px"|[[Skeudenn:Coat of arms of Urk.svg|60px]] |- align="center" |colspan="2" | [[Skeudenn:Map - NL - Municipality code 0184 (2009).svg|300px]]<br>Lec’hiadur e proviñs [[Flevoland]] hag en [[Izelvroioù]] |- |[[Proviñs]] |{{Flevoland}} |- |Kod post | 8320-8324 |- | Maer |[[Jaap Kroon]] ([[Christen Democratisch Appèl|CDA]]) |- | Gorread | 109,90&nbsp;km² |- |douar | 11,52&nbsp;km² |- |dour | 98,38 km2 |- | Hed | 5° 36' .." Reter |- align="center" | Led | 52° 39' .." Norzh |- align="center" | Uhelder | .. m |- | Poblañs |18 161 <small> (31.05.2009)</small> |- | Piramidenn hervez an oad |[[Skeudenn:Bevolkingspiramide 2008 - CBS gemeentecode 0184.svg|200px]] <small> (01.2009)</small> |- | Stankter |1576 ann./km² |- | Lec'hienn ar gumun |[http://www.urk.nl/ www.urk.nl/] |- |} '''Urk''' (distagañ [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e9/258_Urk.ogg]) a zo ur gêr hag ur gumun e proviñs [[Flevoland]] en [[Izelvroioù]]. An hini vihanañ hag an hini goshañ eo ivez e Flevoland. Meneg kentañ an anv Urk a voe en {{Xvet}} kantved. D'ar mare-se e oa Urk un enezenn war lenn Almere. En {{XIIIvet}} kantved e teuas Almere da vezañ [[Zuiderzee]] (betek [[1932]]) ha goude-se [[IJsselmeer]]. Pa voe dizouret penn-da-benn [[Noordoostpolder]] e [[1939]] ha staget Urk ouzh Lemmer ne voe ket mui Urk un enezenn. Diwar anv ar gêr bet anvet ar bladenn ''live'' ''Urk'' gant [[Nits]] ([[1989]]) hag un teulfilm anvet ''Urk'' ivez, sevenet gant [[Andrew Berends]] ([[2003]]). == Istor / Aotrouniezh Urk hag Emmeloord == Meneg kentañ an anv "Urk" a gaver en un testeni roidigezh bet savet e [[966]] gant an impalaer roman german Otton Iañ e kouent sant-Pantaleon e [[Köln]], ma lenner : ''cuiisdam insulae medietatem in Almere, que Urch vocatur'' (un enezenn e-kreiz an Almere, hag a zo anvet Urch''). <br />Ar familh van Kuinre a voe perc'henn war aotrouniezh Urk hag [[Emmeloord]] betek [[1475]]. Etre [[1475]] ha [[1614]] ez eo ar familh [[Zoudenbalch]] eus [[Utrecht]] a gemeras he flas. Etre [[1614]] ha [[1660]] e voe ar re [[Jonkheer]] [[Tiegezh van de Werve|van de Werve]] (ur familh a-bouez eus [[Antwerpen]]). <br />Etre [[1660]] ha [[1792]] Urk hag [[Emmeloord]] a voe e kumun [[Amsterdam]]. <br />Eus [[1792]] betek [[1950]] e voe Urk e proviñs [[Noord-Holland]]. Goude-se e voe staget ouzh proviñs [[Overijssel]], a-raok bezañ lakaet e proviñs [[Flevoland]] e [[1986]]. Goude an [[Eil Brezel-bed]] e voe kresket Urk war ar [[polder]]. [[Noordoostpolder]] a voe anvet ivez ''Urker Land'' pa voe krouet. Sed orin anv ar gazetenn ''Het Urkerland'' a vez embannet en Urk. Dre un dekred gant ar roue e voe roet he skoed da d'ar [[26 a viz Du]] [[1819]]. E [[1965]] e voe krouet banniel Urk. == Armerzh == War ar peskerezh eo diazezet armerzh Urk. Abaoe m'eo bet krouet an [[Ijsselmeer]] ez a pesketaerien Urk betek [[Mor an Hanternoz]]. En Urk ez eus un delwenn d'ar besketaerien marvet abalamour d'o micher, lesanvet eo ''Urker vrouw'' (maouez Urk). == Politikerezh == E [[2006]] e oa 17 dileuriad e kuzul-kêr Urk, ha meret e oa dre ur genunaniezh CU-CDA. * [[ChristenUnie]] : 36,2 % ; 6 dileuriad * [[Staatkundig Gereformeerde Partij]] : 30,4 % ; 5 dileuriad * [[Christen Democratisch Appèl|CDA]] : 20,3 % ; 4 dileuriad * UGB : 13,1 % ; 2 zileuriad == Rannyezh == En Urk ez eus ur rannyezh kozh ha distag diouzh an [[nederlandeg]]. Implijet e vez stank gant an dud. Gant yezhourien zo ez eo bet savet familh rannyezhoù Urk, an urkeg eo ar yezh nemeti a zo enni<ref>Wilbert Jan Heeringa : ''Measuring dialect pronunciation differences using Levenshtein distance'' [http://irs.ub.rug.nl/ppn/258438452 Skol-veur Groningen]</ref>. En urkeg ez eus muioc'h a vogalennoù evit e nederlandeg, ha pep vogalenn he deus ur stumm berr ha hir. == Mojenn an Ommelebommelestien == En Urk ez eus ur vojenn diwar-benn orin ar babigoù. Er vojenn-se e vez graet anv eus ur roc'h bras a gaver tregont metrad ac'hann da Urk. Anvet eo ar roc'h-se ''Ommelebommelestien''. == Tud == * [[Albert Cornelis Baantjer]] ([[16 a viz Gwengolo]] [[1923]]), [[skrivagner]] * [[Gusanne Hakvoort]] ([[24 a viz Here]] [[1990]]), [[komedian]] <gallery> Image:Urk.jpg|Urk Image:Vuurtoren Urk.jpg|Tour-tan Urk Image:Urk_20030816.PNG|Urk gwelet eus an oabl Image:Urk kade.PNG|Kae Urk </gallery> == Notennoù == <references /> == Liamm diavaez == * [http://www.opurk.nl Het Urkerland, kazetenn Urk] {{Commons|category:Urk}} {{Proviñs Flevoland}} {{Porched Izelvroioù}} [[Rummad:Kumunioù Flevoland]] 5dqsrci723ur9xi9ba9v8su54voe3h4 0 67670 2189026 2178567 2026-04-25T13:29:47Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189026 wikitext text/x-wiki {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em; background:#fafafa; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:95%;" |+'''Winschoten ''' ! colspan="2" align="center" bgcolor="#EFEFEF" |Kumun en {{Izelvroioù}} |- align="center" |- align="center" |Banniel |[[Skeudenn:Flag of Winschoten.svg|90px]] |- align="center" |Skoed |[[Skeudenn:Winschoten wapen.svg|90px]] |- align="center" |Lec’hiadur Winschoten e proviñs [[Groningen (proviñs)|Groningen]] hag en [[Izelvroioù]] |[[Skeudenn:Map - NL - Municipality code 0052 (2009).svg|300px]] |- align="center" |[[Proviñs]] |{{Groningen}} |- align="center" |Kod post |9670-9676 |- align="center" |Maer |[[Peter van der Zaag]] ([[Christen Democratisch Appèl|CDA]]) |- align="center" |Gorread |22,24 km² |- align="center" |Douar |21,63 km² |- align="center" |Dour |0,61 km2 |- align="center" |Hed |7° 2' .." Reter |- align="center" |Led |53° 8' .." Norzh |- align="center" |Uhelder | .. m |- align="center" |Poblañs |18 256 (31.05.2009) |- align="center" |Piramidenn hervez an oad |[[Skeudenn:Bevolkingspiramide 2008 - CBS gemeentecode 0052.svg|200px]] (01.2009) |- align="center" |Stankter |844 ann./km² |- align="center" |Lec'hienn ar gumun |{{URL|winschoten.nl}} |- |} '''Winschoten''' ([https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/90/Nl-Winschoten.oga distagañ]) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs [[Groningen (proviñs)|Groningen]] en [[Izelvroioù]]. ==Istor== [[Skeudenn:Rathaus Winschoten.jpg|thumb|right|200px|Ti-kêr Winschoten]] Winschoten a oa kêrbenn distrig 'Oldambt', ma veze labouret an douar. Lakaet e voe da gêr e [[1825]]. E Winschoten ez eus un ti-gar war al linenn [[Groningen (kêr)|Groningen]] - [[Leer]]. ==Meilhoù== [[Skeudenn:Winschoten, molen Berg 2.JPG|thumb|right|200px|Meilh Berg]] Bez e voe betek 13 meilh e Winschoten, hiziv an deiz ne chom nemet an teir vrasañ anezho : Molen Berg, Dijkstra Molen ha Molen Edens. ==Ilizoù== Kalz ilizoù protestant a gaver e Winschoten. An hini goshañ anezhoa voe savet en {{XIIvet}} kantved. Bras e oa kumuniezh yuzev Winschoten : e [[1940]] e oa an eil hini en Izelvroioù, goude hini [[Amsterdam]]. E-pad an [[Eil Brezel-bed]] e voe implijet Winschoten da borzh da gas ar yuzevien kuit. Diwar an 493 yuzev a veze o chom e Winschoten e penn-kentañ ar brezel, ne chome nemet 20 anezho e dibenn ar brezel. ==Kuzul-kêr== E kuzul-kêr Winschoten ez eus 17 dileuriad : {| BORDER="0" |----- | {| class="wikitable" align="left" !colspan="4"|Disoc'hoù dilennadeg 2006 |- |Strollad||Mouezhioù|| %||Dileuridi |- |PvdA||align="right"|4 002||align="right"|49,7||align="right"|8 |- |GroenLinks||align="right"|1 301||align="right"|16,2||align="right"|3 |- |VVD||align="right"|1 126||align="right"|14,0||align="right"|2 |- |CDA||align="right"|1 111||align="right"|13,8||align="right"|2 |- |ChristenUnie||align="right"|516||align="right"|6,4||align="right"|1 |- |''En holl''||align="right"|8 056||align="right"|''55''||align="right"|''17'' |} | WIDTH="30" | || |} == Tud a orin eus Winschoten== * [[Bas Jan Ader]] (1942-aet diwar wel er mor e 1975), arzour * [[Piet Hamberg]] (1954), c'hoarier mell-droad * [[Wiebbe Hayes]], soudard hag haroz er bloavezhioù 1600 * [[Marnix Kolder]] (1981), c'hoarier mell-droad * [[Marcel Seip]] (1982), c'hoarier mell-droad * [[Dirk Stikker]] (1897-1979), bet ministr an aferioù diavaez (1948-1952), ha sekretour meur [[Aozadur Feur-emglev Norzh-Atlantel|AFNA]] (1961-1964) * [[Bernard D. H. Tellegen]] (1900-1990), ijinour * [[Henriëtte Weersing]] (1965), c'hoarier volleyball * [[Bert Zuurman]] (1973), c'hoarier mell-droad * [[Marcel Hensema]] (1970), aktor {{Commons|Category:Winschoten}} {{Porched Izelvroioù}} [[Rummad:Groningen (proviñs)]] rafwv9i7ikktn3dg7zuh3oqh614oyrr 0 67855 2188903 2185502 2026-04-25T12:03:37Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188903 wikitext text/x-wiki [[Restr:Domenico ghirlandaio, madonna della misericordia, ognissanti, Firenze.jpg|thumb|270px|''Madonna della Misericordia'' (Itron-Varia an Drugarez), gant [[Domenico Ghirlandaio]], Iliz [[Ognissanti]], [[Firenze]]. En oberenn ez eus poltredet meur a zen eus an tiegezh Vespucci, ha marteze [[Amerigo Vespucci]], en bugel, en dorn kleiz d'ar Werc'hez.]] [[Restr:Palazzo Incontri 02.JPG|thumb|270px|Ar [[Palazzo Incontri]], bet anvet Vespucci gwechall, e Firenze.]] '''Vespucci''' zo un anv-tiegezh [[italianek]], ha hini un tiegezh uhel eus kêr [[Firenze]] war-dro dibenn ar {{XVvet kantved}}, harperien feal d'an Tiegezh [[Medici]], a urzhias oberennoù digant [[Sandro Botticelli]] ha [[Domenico Ghirlandaio]] hag a gemeras perzh e politikerezh kêr. == Tud == *[[Amerigo Vespucci]], ar moraer eus ar {{XVvet}} kantved en deus roet e anv da [[Amerika]], *[[Simonetta Vespucci]], [[maouez]] eus ar {{XVvet}} kantved, e [[Firenze]], livet gant [[Sandro Botticelli]], marvet en yaouank, * Agostino Vespucci (1495-1515), kañseller ha grefier, kenderv da Amerigo. ==Traoù== *[[Amerigo Vespucci (A 5312)]], ul lestr-skol eus [[morlu Italia]], *[[Pont Amerigo Vespucci]], ur [[pont]] e [[Firenze]], en [[Italia]]. ==Pennad kar== *[[Amerigo]] [[Rummad:Tiegezhioù Italia]] 6nouxskt7pfk91aprfoo64vblsu5gwt 0 77027 2188882 2185482 2026-04-25T12:03:06Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188882 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Treboull''' a zo ur gumun a-wezharall eus [[Breizh]] e departamant [[Penn-ar-Bed]] hag e [[Kerne-Izel]]. Ul lodenn eus kumun [[Douarnenez]] eo bremañ. == Douaroniezh == Ur porzh eus [[Kerne-Izel]] eo, war lez kleiz ar [[Porzh-Ruz]], p'emañ [[Douarnenez]] war al lez dehoù. Tostik emañ [[Enez Tristan]]. == Istor == Ur barrez eus [[Eskopti Kerne|eskopti]] Kerne e oa. Dont a reas da vout ur gumun e [[1790]]. Staget e voe kumun Treboull ouzh kumun [[Douarnenez]] e 1945. === [[Brezel-bed kentañ]] === [[Restr:Gare_Treboul_1914.jpg|thumb|kleiz|Milourion o kuitaat ar gumun e miz Eost 1914.]] Mervel a reas 193 gwaz ag ar gumun, da lavaret eo 3,65% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=55989&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. === Brezel diabarzh Rusia === Mervel a reas ur martolod eus ar gumun en [[Arkhangelsk]] d'ar [[7 a viz Ebrel]] [[1919]]<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=2742615 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == [[Restr:1092_Tréboul_Monument_aux_morts.jpg|thumb|Monumant ar re varv.]] * Monumant ar re varv (luc’hskeudenn<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=55989 Memorial Genweb]</ref>), e [[Bered Treboull]]. == Sonerezh == == Brezhoneg == == Armerzh == == Emdroadur ar boblañs == == Melestradurezh == == Tud == *[[Christian Gourcuff]], bet o c'hoari [[mell-droad]] e skipailh ar vourc'h. * [[Mich Beyer]], skrivagnerez danevelloù, [[romant]]où brezhonek, ganet eno d'an 13 a viz Eost [[1948]]. * Eugène Léon Édouard Torquet, [[John-Antoine Nau]] eus e anv-pluenn, skrivagner [[stadunanat]] ([[San Francisco]], 19 a viz Du [[1860]] - Treboull, 17 a viz Meurzh [[1918]]), douaret [[Bered Treboull|er vered]]. == Liammoù diavaez == == Pennadoù kar == * [[Kanton Brest-Sant-Mark]] * [[Mark]] == Notennoù ha daveoù == {{daveoù}} [[Rummad:Douarnenez]] [[Rummad:Kumunioù kozh Penn-ar-Bed]] [[Rummad:porzhioù-pesketa Breizh]] 16iy1x211lmjt7h0q42aqi5700e8vap 0 77817 2188896 2185497 2026-04-25T12:03:26Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188896 wikitext text/x-wiki [[Restr:Ulm Muenster mit Donau im Vordergrund.jpg|240px|thumb|Iliz-veur Ulm hag ar stêr [[Danav]].]] '''Ulm''' zo ur gêr [[Alamagn|alaman]] e stad [[Baden-Württemberg]], e-kichen [[Bavaria]]. Emañ war ribl ar stêr [[Danav]], e-kichen kember ar stêr-se hag ar stêr [[Iller]]. E 2018 e oa 126 000 a dud o chom en Ulm. Diazezet e voe ar gêr e [[850]]. Anavezet eo dreist-holl abalamour d'hec'h iliz-veur, [[iliz-veur Ulm]] (''Ulmer Münster''), gant he c'hloc'hdi 161,5 metr uhelder, an tour-iliz uhelañ er bed evit doare. == Poblañsouriezh == E 2006 e oa 120 000 a dud o chom en Ulm. == Tud == * ar fizikour [[Albert Einstein]] (1879-1955) a voe ganet eno * [[Johannes Kepler]], ar matematikour, steredoniour ha steredour eus an {{XVIIvet kantved}} a chomas eno ur pennad * ar jeneral [[Erwin Rommel]] (1891-1944, ganet en [[Heidenheim an der Brenz|Heidenheim]] e [[Baden-Württemberg]]), a chomas en [[Herrlingen]] e-kichen Ulm e fin e vuhez * [[Hans Scholl]] ha [[Sophie Scholl]], diazezerien ar [[Rozenn Wenn]], a dremenas o yaouankiz eno == Darempredoù etrebroadel == Ezel eo Ulm eus ''Eurotowns'', ur rouedad kêrioù europat o ment etre<ref>[https://www.eurotowns.org/ ''Eurotowns – The future's city network in Europe (2019)''] war lec'hienn Eurotowns</ref>. N'eo ket gevellet gant kêrioù all en ur mod ofisiel, met darempredoù zo gant : {| cellpadding="10" |- style="vertical-align:top;" | *{{gevelliñ|Bratislava|Slovakia|Slovakia}}<ref name="Bratislava twinnings">{{cite web|url=http://www.bratislava-city.sk/bratislava-twin-towns|title=Partner (Twin) towns of Bratislava|access-date=5 August 2013|work=Bratislava-City.sk|archive-url=https://web.archive.org/web/20130728183628/http://www.bratislava-city.sk/bratislava-twin-towns|archive-date=28 July 2013}}</ref> *{{gevelliñ|Budapest|Hungaria|Hungary}} *{{gevelliñ|Baja (Hungaria)|Hungaria|Hungary}} *{{gevelliñ|Novi Sad|Serbia|Serbia}} *{{gevelliñ|Subotica|Serbia|Serbia}} *{{gevelliñ|Kladovo|Serbia|Serbia}} *{{gevelliñ|Sibiu|Roumania|Romania}} *{{gevelliñ|Jinotega|Nicaragua|Nicaragua}} *{{gevelliñ|New Ulm (Minnesota)|SUA|USA}}<ref name="City of Ulm">{{cite web|url=http://www.ulm.de/ueber_ulm_hinaus/europa_international/internationale_kontakte.57385.3076,4082,3836,57385.htm|title=Ulm – International Contacts (in German)|publisher=City of Ulm|access-date=22 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719101659/http://www.ulm.de/ueber_ulm_hinaus/europa_international/internationale_kontakte.57385.3076,4082,3836,57385.htm|archive-date=19 July 2011|url-status=dead}}</ref> || || *{{gevelliñ|Timișoara|Roumania|Romania}} *{{gevelliñ|Arad (Roumania)|Roumania|Romania}} *{{gevelliñ|Cluj-Napoca|Roumania|Romania}} *{{gevelliñ|Tulcea|Roumania|Romania}} *{{gevelliñ|Vidin|Bulgaria|Bulgaria}} *{{gevelliñ|Silistra|Bulgaria|Bulgaria}} *{{gevelliñ|Vukovar|Kroatia|Croatia}}<ref name="City of Ulm"/> |} == Daveoù ha notennoù == {{daveoù}} {{Patrom:Kêrioù Alamagn}} [[Rummad:Kêrioù Baden-Württemberg]] pgts0poe1hbcpf15gs3yh0azqp2r96e 0 78403 2188938 2185025 2026-04-25T13:20:26Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188938 wikitext text/x-wiki '''Azoniad Poland''' pe '''sindrom Poland''' a zo ur [[kleñved|c'hleñved]] dianav e abeg ha tapet a-vihanik. Etre 1 ha 3 babig diwar 100.000 ganedigezh a vez ganet gant ar c'hleñved-mañ. An dra voutin d'an holl dud gant azoniad Poland eo aplaziezh (ehan er c'hresk) pe ezvezañs unan eus an div [[kigenn-vruched|gigenn-vruched]] (kleiz pe zehou). Direizhderioù all a c'hell bezañ : oligodaktiliezh (mankout a ra ur [[biz]] pe veur a hini), sindaktiliezh (juntret ar bizied asambles), asimetriezh an izili-krec'h, direizhder el [[lienenn-gig]], en [[avu]], er [[kalon|galon]], el [[lounezh]]i... Alies e vez kudennoù analat ha [[skolioz]] gant an den ivez. Azoniad Poland a c'hellfe bezañ ur c'hleñved genetek met n'eo ket bet prouet evit c'hoazh. [[Skeudenn:poland-syndrome.jpg|250px|thumb|right|Bruched ur vaouez gant azoniad Poland]] == Tud gant azoniad Poland == [[Jérôme Thomas]], bokser gall</br> [[Jeremy Beadle]], kinniger tele saoz [[Rummad:Kleñvedoù]] oqrxkox163kw5hrmi9yj952hbhp39cv 0 80166 2188816 2161735 2026-04-25T12:01:16Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188816 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:AUT Rechnitz COA.jpg|thumb|right|200px|Skoed-ardamez Rechnitz]] '''Rechnitz''' ([[hungareg]] : Rohonc, Rohoncz, [[tchekeg]] : Rohunac, [[Sloveneg Prekmurje]] : Rohunc, [[romani]]: Rochonca) a zo ur gumun e [[Burgenland]] e distrig [[Oberwart]] en [[Aostria]]. == Douaroniezh == E Su [[Burgenland]] emañ Rechnitz, tost ouzh harzoù [[Hungaria]], e-kichen [[Bozsok]]<ref>Bozsok :Welcome to Hungary!, Compalmanach http://www.1hungary.com/info/bozsok/</ref> and [[Szombathely]]. Menezioù uhelañ Burgenland (alamaneg: Geschriebenstein, hungareg: [[Írott-kő]]) a gaver war dachenn ar gumun. 43,8 km² zo dindan ar gumun ha niver an annezidi a sav da {{WD Poblañs}} == Istor == Berek [[1920]]/1921 e oa Rechnitz ur gumun eus [[Hungaria]], evel ma oa stad [[Burgenland]] en he fezh. Abaoe [[1898]] e veze implijet an anv hungarek ''Rohonc'', diwar urzh gouarnamant [[Budapest]]. E [[1919]], da-heul ar [[Brezel-bed kentañ]] ha dre feur-emglev [[Feur-emglev Saint-Germain|Saint-Germain]] ha hini [[Feur-emglev Trianon|Trianon]], e voe roet Burgenland da [[Aostria]]. Diwar [[1921]] e voe neuze ur gêr eus stad Burgenland. E-pad an noz etre ar 24 hag ar [[25 a viz Meurzh]] [[1945]] e voe lazhet e-tro 200 yuzev a orin eus Hungaria e-kichen Rechnitz. N'eo ket bet adkavet o c'horfoù c'hoazh<ref>[http://www.spiegel.de/international/germany/0,1518,512869,00.html Historians Dispute Journalist's Claims: Mass Murder as Party Entertainment? - International - SPIEGEL ONLINE]</ref> Ar skrivagnerez aostrian [[Elfriede Jelinek]] he deus savet ur pezh-c'hoari (''Rechnitz – der Würgengel'')<ref>Le Monde, 29 a viz Mae 2010, pajenn 23</ref>. diwar-benn al lazhadeg. Un darvoud heñvel a c'hoarvezas e [[Lazhadeg Deutsch Schützen|Deutsch Schützen]]. == Politikerezh == Engelbert Kenyeri (Sozialdemokratische Partei Österreichs |SPÖ) eo a zo maer Rechnitz. 23 dileuriad a zo er c'huzul-kêr : * 14 eus [[Sozialdemokratische Partei Österreichs|SPÖ]] * 9 eus [[Österreichische Volkspartei|ÖVP]] (sifroù dilennadeg 2007). === Gevellerezh === * {{Alamagn}} : [[Alzey]], [[Rheinland-Pfalz]] (abaoe 1981) * {{Hungaria}} : [[Lábatlan]] (abaoe 2003) == Tud == * [[Karl Josef Batthyány]] * [[Christian Kolonovits]], soner * [[Gustav Pick]], sonaozer == Daveoù == <references/> ==Liamm diavaez== * [http://www.rechnitz.com Lec'hienn ofisiel kêr Rechnitz] {{Commons|Category:Rechnitz}} [[Rummad:Kumunioù Aostria]] [[Rummad:Burgenland]] 6gexooe00mdzn1vr5lwpewol6kdcytg 0 81805 2188965 2185133 2026-04-25T13:27:32Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188965 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Skeudenn:DK - Funen.PNG|thumb|250px|Fyn]] '''Fyn''' (distaget [ˈfyːˀn] e [[daneg]]) zo unan eus inizi [[Danmark]]. An eil enezenn vrasañ eo er vro, gant ur gorread a 2&nbsp;975 km². Dre bontoù ha ribouloù-hent eo stag ouzh ledenez [[Jutland]] hag ouzh enez [[Sjælland]]. Annezet eo gant war-dro 447&nbsp;000 a dud. [[Odense]] eo kêr-benn an enezenn. == Tud eus Fyn== * [[Hans Christian Andersen]], skrivagner ha dastumer kontadennoù pobl, * [[Carl Nielsen]], sonaozour. [[Skeudenn:Egeskov Slot spejling Edit 2.jpg|thumb|left|300px|Kastell Egeskov]] [[Rummad:Inizi Danmark]] 1dup3gyt1oandu87rqayiaewpuhoqis 0 82372 2188919 2185520 2026-04-25T12:04:07Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188919 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Newtown, Wales.jpg|thumb|right|240px|Kreiz kêr Y Drenewydd]] '''Y Drenewydd''' (''Newtown'' e [[saozneg]] ; an daou anv a dalvez kement hag “ar gêr nevez” e brezhoneg) zo ur gêr eus Kembre, e biz [[Powys]], war lez ar stêr [[Hafren]], e-kichen harzoù [[Bro-Saoz]]. Brudet eo ar gêr evel unan eus kreizennoù istorel labour ar [[gloan]] e Kembre. Savet e voe Y Drenewydd en {{XIIIvet kantved}}, war urzh ar roue saoz [[Edouarzh Iañ (Bro-Saoz)|Edouarzh Iañ]] a oa o paouez lakaat e grabanoù war Kembre. == Tud == *[[Robert Owen]] (1771-1858), sokialour a seller outañ evel tad luskad ar [[kevelouri|c’hevelourioù]] == Pennad kar == * [[Kernevez]] {{Kêrioù_Powys}} [[Rummad:Kêrioù Powys|Drenewydd]] cqlma16dhjecxd7eydziykv83b68dpj 0 82651 2188827 2185420 2026-04-25T12:01:32Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188827 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Dorfkirche Rosenthal 02.jpg|thumb|right|200px|Iliz Rosenthal]] [[Skeudenn:Berlin Pankow Rosenthal.png|thumb|right|200px|Lec'hiadur Rosenthal e Pankow]] '''Rosenthal''' a zo ur c'harter en arondisamant [[Pankow (Bezirk)|Pankow]] e [[Berlin]]. 4,9 km² eo gorread ar c'harter, 8 933 annezad a oa ennañ d'an [[30 a viz Even]] [[2008]] (1 723 annezad/km²). Meneget e vo evit ar wech kentañ e [[1356]] gant an anv ''Rosendalle'' hag e teuas da vezañ ul lodenn eus Berlin e [[1920]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120306020031/http://www.franzoesisch-buchholz.de/rosenthal.html]</ref>. E Rosenthal emañ ar c'harter anvet [[Nordend (Berlin)|Nordend]]. Bep bloaz e vez lidet ''Rosenthaler Herbst'' (Diskar-amzer Rosenthal) gant annezidi ar c'harter. ==Treuzdougen== Linenn tramway ''M1''. == Tud == *[[Emmy Damerius-Koenen]] *[[Otto Nagel]] ==Notenn== {{Daveoù}} {{commons|category:Berlin-Rosenthal|Rosenthal}} {{Arondisamantoù ha karterioù Berlin}} [[Rummad:Karterioù Berlin]] 9bbwy1du0jfmd83q0ldzgb8a9ikypbp 0 82754 2188822 2185415 2026-04-25T12:01:25Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188822 wikitext text/x-wiki [[Restr:Rijeka-view-2.jpg|thumb|280px|Rijeka]] '''Rijeka''' (distaget {{LFE|[ˈrijɛːka]}} e [[kroateg]], ''Rika'' pe ''Reka'' er yezh komzet ; ''Fiume'' en [[italianeg]], ''Reka'' e [[sloveneg]], ''Sankt Veit am Flaum'' en [[alamaneg]]) eo [[porzh (bagoù)|porzh]] brasañ [[Kroatia]] war aod [[Mor Adria]]. E-pad pell eo bet anavezet gant an anv italianek '''Fiume''' a dalvez, evel an anv kroatek '''Rijeka''', kement ha ''stêr'', ''froud''. An trede kêr vrasañ eus Kroatia eo, gant 144 043 a annezidi (2001) (240 000 en tolpad-kêrioù).<br /> Kêr-benn [[kontelezh Primorje-Gorski Kotar]] eo Rijeka. E goueled [[Pleg-mor Kvarner]] emañ. Diazezet eo armerzh Rijeka war he forzh dreist-holl, ha war an touristerezh hag ar sevel-listri. ==Istor== En {{XVIIIvet}} hag en {{XIXvet kantved}} e oa Rijeka en [[Impalaeriezh Aostria-Hungaria|Impalaeriezh Aostria]] (hag Aostria-Hungaria goude). Ur porzh bras e oa evit Aostria da neuze. Goude ar [[Brezel-bed Kentañ]], pa oa goulennet gant [[Yougoslavia|Rouantelezh ar Serbed, Kroated ha Slovened]] hag [[Italia]] war un dro, e oa bet roet da Rijeka statud ur stadig dizalc’h, anvet [[Stad Dieub Fiume]], a badas eus 1920 da 1924. == Tud == * [[János Kádár]] == Gevellet eo Rijeka gant == *{{Gevelliñ|Bitola|Makedonia an Norzh|North Macedonia}} *{{Gevelliñ|Faenza|Italia|Italy}} *{{Gevelliñ|Este|Italia|Italy}} *{{Gevelliñ|Genova|Italia|Italy}} *{{Gevelliñ|Kolun|Alamagn|Germany}} *{{Gevelliñ|Neuss|Alamagn|Germany}} *{{Gevelliñ|Ljubljana|Slovenia|Slovenia}} *{{Gevelliñ|Kawasaki (Kanagawa)|Japan|Japan|kêr=Kawasaki}} *{{Gevelliñ|Yalta|Ukraina|Ukraine}} == Liammoù diavaez == {{commons|Rijeka}} * [http://www.rijeka.hr/ Lec’hienn ofisiel kêr Rijeka] (e kroateg, italianeg ha saozneg) [[Rummad:Kêrioù Kroatia]] [[Rummad:Porzhioù ar Mor Kreizdouar]] m4tf461s32upc7fos8mifu2i407b924 0 82769 2188740 2185321 2026-04-25T11:59:18Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188740 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn: Navarra municipios Monteagudo.PNG|right|thumb|250px]] '''Monteagudo''' zo ur gumun eus [[Nafarroa]], en [[Euskal Herria]]. == Poblañs== == Tud == *[[Ezequiel Moreno y Díaz]], beleg ha sant katolik {{Kumunioù Nafarroa}} [[Rummad:Kumunioù Nafarroa]] fbu7k50tjvopoz9c0xfxud9kgapb6le 0 82770 2188744 2185327 2026-04-25T11:59:23Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188744 wikitext text/x-wiki '''Morentin''' zo ur gumun eus [[Nafarroa]], en [[Euskal Herria]]. == Poblañs== Emdroadur: == Tud == {{Kumunioù Nafarroa}} [[Rummad:Kumunioù Nafarroa]] kuo5xrli0nti2xhvyfeelnz5vexntjw 0 82771 2188750 2185334 2026-04-25T11:59:32Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188750 wikitext text/x-wiki <!--[[Skeudenn: Navarra - Mapa municipal Mues.svg|right|250px]]--(desconocida)--> {| class="infobox" |- | colspan="2" align="center" bgcolor="red" style="font-size:2em;" | '''Mués''' |- | align="center" | [[File:Escudo de Mués.svg|80px]] |- | align="center" | [[File:Mués - DSC 8924.JPG|280px]] |- |} ''' Mues''' zo ur gumun eus [[Nafarroa]], en [[Euskal Herria]]. == Poblañs== == Tud == {{Kumunioù Nafarroa}} [[Rummad:Kumunioù Nafarroa]] rsqd2ao7iz835yqe30nvb64t10x8eb4 0 82772 2188751 2185335 2026-04-25T11:59:34Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188751 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn: Nafarroa municipalities Murchante.PNG|right|250px]] '''Murchante''' zo ur gumun eus [[Nafarroa]], en [[Euskal Herria]]. == Poblañs== == Tud == {{Kumunioù Nafarroa}} [[Rummad:Kumunioù Nafarroa]] fpd6qjii2bt8oawi78fktlmsgkd9msv 0 82817 2188991 2185350 2026-04-25T13:28:13Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188991 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Kamp-kreizennañ Oranienburg''' a oa ur c'hamp-kreizennañ a voe savet gant an nazied e miz Meurzh [[1933]] e-kreiz [[Oranienburg]] ([[Brandenburg]]) e-lec'h ma oa ur vreserezh ma teue izili [[Sturmabteilung|SA]]. Unan eus [[Roll kampoù-bac’h an nazied|kampoù-kreizennañ]] kentañ an [[Trede Reich]] e voe. Pa voe diskaret SA ez eo izili [[SS]] a reas war e dro (miz Gouere 1934). Betek ma vefe serret ar c'hamp e miz Gouere [[1935]] e voe bac'het 3 000 paotr ha teir maouez ennañ. 16 den da nebeutañ a voe lazhet gant ar warded, en o zouez ar skrivagner anarkour [[Erich Mühsam]] (d'an [[9 a viz Gouere]] 1934). E [[1936]] e voe savet kamp-kreizennañ [[Sachsenhausen (kamp-kreizennañ)|Sachsenhausen]] nepell diouzh Oranienburg. == Tud bet bac'het er c'hamp == * [[Alwin Brandes]], ezel eus [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] ha penn ur sindikad * [[Edmund Bursche]], pastor * [[Hans Coppi]], stourmer komunour * [[Alexander Falzmann]], pastor * [[Erich Knauf]], skrivagner * [[Erich Mühsam]], skrivagner * [[Ehm Welk]], skrivagner * [[Kurt Hiller]], peoc'hgarour * [[Gerhart Seger]], sokial-demokrat * [[Friedrich Ebert (mab)|Friedrich Ebert]], ezel eus ar Reichstag * [[Ernst Heilmann]], dileuriad SPD e parlamant Land Prusia * [[Ernst Hörnicke-Zerbst]], dileuriad [[Kommunistische Partei Deutschlands|KPD]] er Reichstag * [[Kurt Magnus]] ha [[Heinrich Giesicke]], renerien kevredigezh skingomz ar Reich (''Reichsrundfunkgesellschaft'') * [[Alfred Braun]], aktor, sevener, senarier ha produour * [[Marie Luise Fähling]], gwreg Erich Fähling, komunour == Gwelout ivez == * [[Roll kampoù-bac’h an nazied]] == Liammoù diavaez == * [https://web.archive.org/web/20120326071350/http://www.stiftung-bg.de/kz-oranienburg/ Kamp Oranienburg e lec'hienn stiftung-bg] (en alamaneg) * [http://www.dhm.de/lemo/html/wk2/holocaust/oranienburg/ Kamp Oranienburg e lec'hienn dhm] (en alamaneg) {{Commons|Category:Oranienburg concentration camp}} {{Loskaberzh}} [[Rummad:Kampoù-bac'hañ an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Mirdioù an Holokost]] isu30dg05cboaha1w6h28mvqs4po48b 0 82909 2188999 2185388 2026-04-25T13:28:25Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188999 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Ploetzensee Prison 1.jpg|thumb|right|Toull-bac'h Plötzensee hiziv an deiz]] '''Toull-bac'h Plötzensee''' ([[alamaneg]] : '''Strafgefängnis Plötzensee''') a oa un toull-bac'h savet detre [[1869]] ha [[1879]] e-kichen lenn Plötzensee, e karter [[Charlottenburg]] e [[Berlin]]. E-pad an [[Trede Reich]] ([[1933]]-[[1945]]) e voe lazhet 2 891 den ennañ. En o zouez izili [[Lazh-seniñ ruz)|Rote Kapelle]], re [[Kelc'h Kreisau]], enepnazied eus [[Tchekoslovakia]] ha tud a all a veze laaket da "enebourien ar Stad" gant lez-varn ar bobl (alamaneg : [[Volksgerichtshof]]). ==Istor== Da vare an [[Impalaeriezh alaman]] ha [[Republik Weimar]] (1890-1932) e voe dibennet 36 den en toull-bac'h. An holl anezho a oa muntrerien. Da vare an Nazied e voe lazhet 2 891 den en toull-bac'h. An hanter anezho a oa Alamaned, bet bac'het ha kondaonet d'ar marv peogwir e oant enepnazi. Bez e voe ivez 677 prizoniad eus Tchekoslovakia, 253 eus [[Polonia]] ha 245 eus [[Bro-C'hall]]. An dud-se a oa stourmerien enepnazi pe tud bet kaset da Alamagn da labourat dre ret. [[Skeudenn:Gedenkstaette_Ploetzensee02.jpg|thumb|right|Monumant koun]] D'ar [[14 a viz Gwengolo]] [[1952]] e voe savet ur monumant da enoriñ an dud bet lazhet (krouget pe dibennet e veze ar brizonidi) e toull-bac'h Plötzensee. Goude an [[Eil Brezel-bed]] ha betek [[1987]] e voe implijet toull-bac'h Plötzensee da vac'hañ tud yaouank etre 14 hag 20 vloaz. Ur wech kaset an dud yaouank-se d'un toull-bac'h all (''Jugendstrafanstalt Berlin'' e Friedrich-Olbricht-Damm)e teuas da vezañ un toull-bac'h ma oa tu da vac'hañ betek 577 den<ref>[http://www.berlin.de/jva-ploetzensee/historisches.htm Historisches]</ref>. == Tud bet lazhet e toull-bac'h Plötzensee== *[[Abdulla Aliş]] *[[Cato Bontjes van Beek]] *[[Liane Berkowitz]] *[[Robert Bernardis]] *[[Eugen Bolz]] *[[Eva-Maria Buch]] *[[Musa Cälil]] *[[Hans Coppi]] *[[Hilde Coppi]] *[[Alfred Delp]] *[[Benita von Falkenhayn]] *[[Erich Fellgiebel]] *[[Eberhard Finckh]] *Jakob Gapp<ref>http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=486</ref> *[[Julius Fučík (journalist)|Julius Fučík]] *[[Carl Friedrich Goerdeler]] *[[Hans Bernd von Haeften]] *[[Albrecht von Hagen]] *[[Otto ha Elise Hampel]] *[[Georg Hansen]] *[[Arvid Harnack]] *[[Mildred Harnack]] *[[Paul von Hase]] *[[Ulrich von Hassell]] *[[Egbert Hayessen]] *[[Wolf-Heinrich Graf von Helldorf]] *[[Albert Hensel]] *[[Liselotte Herrmann]] *[[Erich Hoepner]] *[[Caesar von Hofacker]] *[[Helmuth Hübener]] *[[Friedrich Gustav Jaeger]] *[[Otto Kiep]] *[[Johanna Kirchner]] *[[Hans Georg Klamroth]] *[[Friedrich Klausing]] *[[Theodor Korselt]] *[[Alfred Kranzfelder]] *[[Karlrobert Kreiten]] *[[Adam Kuckhoff]] *[[Julius Leber]] *[[Wilhelm Leuschner]] *[[Hans Otfried von Linstow]] *[[Herbert Michaelis]] *[[Helmuth James Graf von Moltke]] *[[Renate von Natzmer]] *[[Vera Obolensky]] *[[Paul Ozgorkow]] *[[Erwin Planck]] *[[Johannes Popitz]] *[[Adolf Reichwein]] *[[Rudolf von Scheliha]] *[[Fritz-Dietlof von der Schulenburg]] *[[Harro Schulze-Boysen]] *[[Libertas Schulze-Boysen]] *[[Elisabeth Schumacher]] *[[Kurt Schumacher (kizeller)|Kurt Schumacher]] *[[Ulrich Wilhelm Graf Schwerin von Schwanenfeld]] *[[Robert Stamm]] *[[Berthold Schenk Graf von Stauffenberg]] *[[Helmuth Stieff]] *[[Carl-Heinrich von Stülpnagel]] *[[Maria Terwiel]] *[[Elisabeth von Thadden]] *[[Fritz Thiele]] *[[Adam von Trott zu Solz]] *[[Peter Yorck von Wartenburg]] *[[Erwin von Witzleben]] ==Notennoù== {{Daveoù}} ==Levrlennadur== *Brigitte Oleschinski: ''Gedenkstätte Plötzensee''. Berlin: Gedenkstätte Dt. Widerstand, 1997 (3. Auflage), ISBN 3926082054 ==Liammoù diavaez== {{Commons|JVA Berlin-Plötzensee}} *[https://web.archive.org/web/20110719225753/http://www.gdw-berlin.de/pdf/englisch-screen.pdf Levr elektronek diwar-benn toull-bac'h Plötzensee] *[http://www.berlin.de/jva-ploetzensee/ Toull-bac'h Plötzensee e lec'hienn Berlin.de] *[http://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/ Maen-koun Plötzensee] {{DEFAULTSORT:Plotzensee Prison}} [[Rummad:Trede Reich]] rsaowb9n3siiuc3dufenawd5iix4e3z 0 82965 2188786 2185376 2026-04-25T12:00:27Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188786 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Navarra - Mapa municipal Petilla de Aragón.svg| thumb|250px |Setu pelec'h emañ Petilla de Aragón]] '''Petilla Aragoi''' ('''Petilla de Aragón''' e [[spagnoleg]] hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus [[Nafarroa]], evel un enezenn e komark [[Cinco Villas (Aragon)|Cinco Villas]], e [[proviñs Zaragoza]], en [[Aragon|Aragón]]. <br /> Div rann zo er gumun: hini Petilla ha hini Los Bastanes, distag diouti. == Poblañs == {| class="wikitable centre" cellspacing="0" cellpadding="3" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999" ! align="center" colspan="11"| Kresk-digresk |- ! [[1996]] !! [[1998]] !! [[1999]] !! [[2000]] !! [[2001]] !! [[2002]] !! [[2003]] !! [[2004]] !! [[2005]] !! [[2006]] !! [[2007]] |- | align=center| 52 || align=center| 54 || align=center| 48 || align=center| 43 || align=center| 40 || align=center| 40 || align=center| 36 || align=center| 34 || align=center| 33 || align=center| 33 || align=center| 30 |- | align="center" colspan="11"| Dihelloù: [http://www.navarra.es/home_es/Navarra/272+Municipios/entidad.htm?IdEnt=528 Petilla de Aragón] hag [http://www.cfnavarra.es/estadistica/index.html Instituto de Estadística de Navarra] |} <!-- en la [[merindad de Sangüesa]], que está formado por dos [[enclave]]s dentro de la comarca [[Provincia de Zaragoza|zaragozana]] de [[Cinco Villas (Aragón)|Cinco Villas]], [[Aragón]]: el enclave principal y el separado de ''Los Bastanes''. Está situado a 71 [[Kilómetro|km]] de la capital de la comunidad foral, [[Pamplona]]. Desde el punto de vista eclesiástico, pertenece a la [[diócesis de Jaca]] y [[archidiócesis de Pamplona]]. El enclave principal de Petilla linda por el norte con [[Gordún]] y con [[Isuerre]], por el este y por el sur con [[Uncastillo]], y por el oeste con [[Sos del Rey Católico]]. El enclave de ''los Bastanes'' linda por el norte y el oeste con Sos, y con Uncastillo por el este y por el sur. Famoso por ser la localidad natal de [[Santiago Ramón y Cajal]] y por su peculiar ubicación geográfica como enclave navarro en tierras aragonesas. == Geografía == Es un [[exclave]] de [[Navarra]], rodeado por la [[provincia de Zaragoza]], en [[España]]. Situada en el valle del [[río Onsella]], se accede desde la carretera entre [[Navardún (Zaragoza)|Navardún]] y [[Sos del Rey Católico (Zaragoza)|Sos del Rey Católico]] en apenas 12 km. La peculiaridad geográfica de Petilla de Aragón, un territorio navarro rodeado por tierras aragonesas, ha sido el acicate de la eterna discusión sobre si [[Santiago Ramón y Cajal]] era aragonés o navarro, por el hecho de que Ramón y Cajal abandonara en su más tierna infancia las tierras navarras de Petilla y se criara en tierras aragonesas, además de ser descendiente de aragoneses. El término de Petilla está recorrido por el [[barranco de la Rinconera]], un afluente del [[río Onsella]]. Por el núcleo de los Bastanes discurre el [[barranco de los Bastanes]], que desagua en el [[río Riguel]] en el término de Uncastillo, pero cerca de [[Layana]]. Al sur del término municipal, en el límite con [[Uncastillo]], se encuentran las mayores alturas del mismo, los montes de [[Selva (monte)|Selva]] (1.159 m) y [[Cruz (monte)|Cruz]] (1.132 m), que forman ya parte de las estribaciones occidentales de la llamada [[sierra de Santo Domingo]]. == Lengua aragonesa == También fue el último pueblo en mantener viva la lengua [[navarroaragonés|aragonesa]] en Navarra, la hablada en su entorno, por su propia situación geográfica. {{Mapa de localización |Navarra |label=Petilla de Aragón |position=right |lat_deg=42 | lat_min=27 | lat_seg=41 |lon_deg=-1 | lon_min=-5 |lon_seg=-34 |float=right |caption= |width=350 }} == Administración == {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Lista de alcaldes ! Legislatura !! Alcalde !! Partido |- | colspan="3 align="center" | <small> |- | align=right| [[1984]] - [[1987]] || Paulino Rived Murillo|| AEP |- | align=right| [[1987]] - [[1991]] || Paulino Rived Murillo|| AEP |- | align=right| [[1991]] - [[1999]] || Paulino Rived Murillo|| AEP |- | align=right| [[1999]] - [[2003]] || Paulino Rived Murillo|| AEP |- | align=right| [[2003]] - [[2007]] || Paulino Rived Murillo|| AEP |- | align=right| [[2007]] || Paulino Rived Murillo|| AEP |} == Monumentos == === Monumentos religiosos === * '''Iglesia de San Millán'''. Edificio [[Arquitectura gótica|gótico]] ([[siglo XIII]]) realizado en piedra, de [[Nave (arquitectura)|nave]] única, dividida en dos tramos y cabecera poligonal. * '''Ermita de San Antonio''', en el núcleo de Bastanes. === Monumentos civiles === * '''Castillo''': Petilla contaba con un [[castillo]] roquero que envolvía una pequeña peña situada sobre el pueblo. Los únicos restos que quedan son unos surcos labrados en la roca a 3 metros de altura. Se sabe por la documentación que contaba con una gran torre de tres pisos y una cubierta de madera sobre su almenado. La guarnición habitual era de 30 hombres<ref>Iñaki Sagredo. "Navarra. Castillos que defendieron al reino" ISBN 84-7681-477-1</ref>. == Fiestas == Las fiestas patronales se celebran el [[8 de septiembre]]. == Notas y referencias == {{Listaref}} * http://www.cfnavarra.es/estadistica - Instituto de estadística de Navarra * http://idena.navarra.es/ - Infraestructura de Datos Espaciales de Navarra == Enlaces externos == * [http://toponimianavarra.tracasa.es/listaTopo.aspx?lang=cas&pag=0&nRes=20&Muni=Petilla+de+Arag%C3%B3n&Patr=&Enti=&Ofic=&Fuen=&Orig=&Etim= Toponimia oficial de Petilla de Aragón]. [[Categoría:Exclaves de España]] --> == Tud == * [[Santiago Ramón y Cajal]] ([[1852]] - [[Madrid]], [[1934]]). [[Priz Nobel ar Medisinerezh]] en [[1906]] . == Pennadoù kar == * [[Kumunioù Nafarroa]] {{Kumunioù Nafarroa}} [[Rummad:Kumunioù Nafarroa]] df55edqyck1bm596e6gc5uon3af7jh2 0 83261 2188821 2185414 2026-04-25T12:01:23Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188821 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |- bgcolor="#f99" align="center" | style="font-size:1.5em;" |'''Rhymni'''<br><small>''[[Caerffili]]''</small> |- | <div style="position: relative">[[Restr:WalesCaerphilly.png]]<div style="position: absolute; left: 138px; top: 177px">[[Restr:Red Dot.gif]]</div></div> |- |} '''Rhymni''' zo ur gêr vihan e kreisteiz Kembre, e [[bwrdeistref sirol]] [[Caerffili (sir)|Caerffili]].<br /> Tostik emañ eienenn [[Stêr Rhymni]]. [[Restr:Rhymney-Panorama.jpg|thumb|kleiz|200px|Kêr Rhymni]] {{clr|left}} == Tud == * [[Idris Davies]], barzh * [[Thomas Jones (1870-1955)]] ==Kanaouenn== Brudet eo ar ganaouenn saoznek ''[[The Bells of Rhymney]]'', kanet gant [[Pete Seeger]] ha [[The Byrds]]. ==Eisteddfod Genedlaethol== An [[Eisteddfod Genedlaethol]] zo bet e Rhymni e [[1990]] (Cwm Rhymni). Gwelout ar pennad: *[[Eisteddfod Genedlaethol Cymru Cwm Rhymni 1990]] {{Kêrioù Caerffili}} [[Rummad:Kontelezh Caerffili]] afwxeysp6ih950jqq3g52fk4vbqgsla 0 83493 2188733 2185309 2026-04-25T11:59:08Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188733 wikitext text/x-wiki '''Margaret''' zo un [[anv-bihan]] [[saoznek]], hag a glot gant [[Marc'harid]] e brezhoneg. ==E yezhoù all== <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3"> *''Bitxi,Bitxilore'', en [[euskareg]] *''Gita, Gitka, Gituska'', e [[tchekeg]] *''Gosia, Gośka'', e [[poloneg]] *''Greet, Greetje, Griet '', en [[izelvroeg]] *''[[Greta]]'', e [[saozneg]], [[alamaneg]], [[svedeg]] *''Gretchen'', e saozneg, alamaneg *''[[Grete]]'', e [[daneg]], alamaneg *''[[Gretel]], Gretl '' en alamaneg *''Grethe'', e daneg, alamaneg *''Gretta'', e saozneg *''Grieta'' e [[latveg]] *''Jorie'', e saozneg *''Maarit'', e [[finneg]] *''Madge'', e saozneg *''[[Magali]]'', e [[provañseg]] *''Mággá'' e [[sami]] *''Maggan'' e [[svedeg]] *''Maggie'', e saozneg *''Mágredá, Magredá'', e sami *''Maighread'', e [[gouezeleg Skos]] *''Mairéad'', en iwerzhoneg *''Mairead, Maisie'' e [[gouezeleg Skos]] *''Makelesi'' e [[tongaeg]] *''Makkak'' e [[greunlandeg]] *''Małgorzata, Małgorzatka, Małgosia, Małgośka'' e poloneg *''Mamie'', e saozneg *''Manci'' e hungareg * ''[[Marc'harid]]'', e brezhoneg *''Mared'' e kembraeg *''Maret'' en estoneg *''Máret'' e sami *''Marga'', en estoneg ha katalaneg *''[[Margalida]]'' e katalaneg *''[[Margaid]]'' e [[manaveg]] *''Margalit'' en [[hebreeg]] *''Margaréta'' en hungareg *''[[Margareta]]'', en alamaneg, daneg, izelvroeg, [[gresianeg]], norvegeg, roumaneg, sloveneg, svedeg *''[[Margarete]]'' en estoneg hag alamaneg *''Margaretha'' en izelvroeg hag alamaneg *''Margarethe'' en daneg hag alamaneg *''Margaretta'', e saozneg *''Margarid'' en armenieg *''[[Margarida]]'', e galizeg ha portugaleg, *''[[Margarita]]'', e bulgareg, [[gresianeg]], lituaneg, ruseg, spagnoleg *''Margaritis, Margaro'' e gresianeg *''[[Margaux]]'' e galleg *''Marge'', e saozneg *''Márge, Márgget, Márgu'', e [[samieg]] *''Marged'' e [[kembraeg]] *''Margery, Margie'', e saozneg *''[[Margherita]]'' en [[italianeg]] *''[[Margit]]'', e daneg, hungareg, norvegeg, svedeg, *''Margita'' e [[hungarek]], [[poloneg]] [[slovakeg]] *''Margo'', e saozneg <!--([[Hungarian language|Hungarian]])??--> *''[[Margot]]'', e saozneg, alamaneg, galleg, *''Márgrehtá, Márgreittá'', e [[samieg]] *''Margrét'', en islandeg *''[[Margret]]'' en alamaneg *''[[Margrethe]]'', e daneg ha norgeeg *''Margriet'', en izelvroeg *''Margrit'', en alamaneg *''[[Marguerite]]'', e [[galleg]] *''Margy'', e saozneg *''Marit'' e norgeeg ha svedeg *''Marita, Maritta, Marja, Marjatta'', e finneg *''Marjeta'', e sloveneg *''Marjorie, Marjory'', e saozneg *''Markéta'', e tchekeg *''Marketta'', e finneg *''Markit'', e tchekeg *''Marsaili'', e skoseg *''Mayme, Meagan, Meaghan, Meg,'' e saozneg *''Megan'', e saozneg ha [[kembraeg]] *''Meghan'', e saozneg *''[[Mererid]]'' e [[kembraeg]] *''Meret'' e samieg *''Merete'' e daneg *''Merit'' e svedeg *''Meta'' e daneg, alamaneg, norvegeg, svedeg *''Mette'' e daneg ha norvegeg, *''Midge'', e saozneg *''Muchlina'' e tchekeg *''Mysie'' <!--([[Scottish language|Scottish]])??--> *''Paaie'' e [[manaveg]] *''Pegeen'', e saozneg hag iwerzhoneg, *''Peigi'', e skoseg *''Penina'' en [[hebreeg]] *''Peg, Peggie, Peggy'', e saozneg *''Perele, Perle'', e yideg *''Reeta, Reetta'', e finneg *''[[Rita]]'', e saozneg, alamaneg, hungareg, italianeg, portugaleg, ruseg, spagnoleg *''Tita'', e spagnoleg, </div> ==Tud== ===Sentezed, gwenvidigezed ha merzerezed=== *[[Margaret Pole]], pe - ''Margaret Plantagenêt'' - (1473-1541), gwenvidigez * [[Margaret Clitherow]] (1556-1586), merzherez katolik * [[Margaret Wilson]] (war-dro 1667 - 11 a viz Mae 1685), merzherez skos ===Rouanezed ha priñsezed=== *[[Margaret Beaufort]], anv meur a briñsez saoz, *''Margaret of England'', pe [[Marc'harid Bro-Saoz]], *''Margaret of Scotland'', pe [[Marc'harid Bro-Skos]], anv meur a rouanez ha priñsez skosat *[[Margaret Stewart]], anv meur a rouanez ha priñsez skosat === Tud === ==== {{XVIIIvet}} kantved==== * Margaret Burr (1728-1798), merc'h vastard da [[Dug Beaufort (Bro-Saoz)]], pried d'al livour saoz [[Thomas Gainsborough]]. Hi e vefe ar vaouez er poltred [[Maouez en glas]]. ==== {{XIXvet}} kantved==== * [[Margaret Campbell MacPherson]], livourez kanadian ==== {{XXvet}} kantved==== * [[Margaret Chan]], politikourez sinaat * [[Margaret Lockwood]], aktourez saoz * [[Margaret Mitchell]], skrivagnerez stadunanat * [[Margaret Thatcher]], politikourez saoz * ''Margaret Smith'', anavezetoc'h evel [[Maggie Smith]], aktourez saoz. ==Lec'hioù== === {{Aostralia}}=== * [[Stêr Margaret (Aostralia ar C'hornôg)]] === {{Kolombia}}=== * [[Enez Margarita (Kolombia)|Enez Margaret]] === {{Hungaria}}=== * [[Enez Margaret (Budapest)|Enez Margaret]], e [[Budapest]] * [[Pont Margaret]], Budapest === {{SUA}}=== * [[Margaret (Alabama)]] === {{Venezuela}}=== * [[Enez Margarita]] === {{Roumania}} === * [[Marghita]], ur gêr. ===Loar=== * [[Margaret (loar)|Margaret]], ul loar da [[Ouran]]. ==Lennegezh== * ''Margaret'', ur vaouez a renk uhel er pezh ''[[Much ado about nothing]]'', gant [[Shakespeare]], er {{XVIvet}} kantved * ''Margaret'', romant saoznek gant ar skrivagner stadunanat [[Sylvester Judd]] e 1845. ==Filmoù== * [[Margaret (film)|''Margaret'']], film renet gant Kenneth Lonergan, * [[Margaret (2009 film)|''Margaret'']], ur film skinwel gant ar BBC db Margaret Thatcher. ==Pennadoù kar== *[[Margareta]] *[[Margarita]] *[[Margret]] *[[Margarethe]] *[[Margit]] *[[Marguerite]] [[Rummad:Anvioù-bihan saoznek]] p9zpxp70zm9x89mgdmu0nco3woyi828 0 83534 2188959 2185103 2026-04-25T13:27:23Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188959 wikitext text/x-wiki '''Doolish''' (''Douglas'' e [[saozneg]]) eo kêr-benn enez [[Manav|Vanav]] ha kêr vrasañ an enezenn. Da 26 677 a dud e save ar boblañs, un digresk a 8,5% e-keñver ar 28 939 a dud a oa o chom enni e 2011, da lavaret eo un drederenn eus poblañs an enezenn a-bezh. E Doolish emañ an [[Tynwald]] ([[parlamant]] Manav). [[Restr:IsleOfManDouglasBay.jpg|thumb|800px|center|Gwel eus Doolish hag ar mor]] == Tud ganet e Doolish == * [[Edward Forbes]] ([[1815]]-[[1854]]), naturalour * [[Brian Stowell]] ([[1936]]-[[2019]]), difenner ar yezh [[manaveg|vanavek]] * [[Mark Cavendish]] (g. e 1985), marc'hhouarner * [[Peter Kennaugh]] (g. e 1989), marc'hhouarner * [[Geoff Duke]] (1923-2015), reder moto, kampion ar bed * [[Chris Killip]] ([[1946]]-[[2020]]), luc'hskeudenner * Izili ar strollad sonerezh ar [[Bee Gees]] : ** [[Barry Gibb]] ([[1946]]-) ** [[Maurice Gibb]] ([[1949]]-[[2003]]) ** [[Robin Gibb]] ([[1949]]-[[2012]]) * [[Joe Locke (aktour)|Joe Locke]] (g. e 2003), aktour, brudet evit e roll er stirad skinwel [[Heartstopper (stirad skinwel)|''Heartstopper'']] ([[2022]]). [[Rummad:Kêrioù Manav]] nhxt3220cpq8c88ori6fkdgzeqggi0s 0 84341 2188729 2185305 2026-04-25T11:59:02Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188729 wikitext text/x-wiki [[Restr:Mannheim-Wasserturm-2005-06-26.jpg|thumb|250px|Ar ''Wasserturm'' ("tour dour"), arouez kêr Mannheim]] '''Mannheim''' zo ur gêr e stad [[Baden-Württemberg]] en [[Alamagn]]. Poblet eo gant 311 969 a dud (Kerzu 2009), hag hi eo an eil kêr vrasañ e Baden-Württemberg goude [[Stuttgart]]. Emañ Mannheim e kember ar stêrioù [[Neckar]] ha [[Roen]]. En tu all d'ar Roen emañ kêr [[Ludwigshafen]], ur gêr vras all. Meneget eo ar gêr evit ar wech kentañ e [[766]] e-barzh ar ''Codex Laureshamensis'', gant an anv "Mannenheim". Distrujet e voe kêr e 1622 e-pad ar [[Brezel Tregont Vloaz]], hag adarre e 1689 e-pad [[Brezel an Nav Bloaz]], gant ar soudarded c'hall. En {{XVIIIvet kantved}} e roas bod da sonaozourien glasel bodet er pezh a anver "Skol Mannheim". E Mannheim e voe ijinet e geflusker kentañ gant [[Carl Benz]], e [[1886]]<ref>[http://www.bertha-benz.de ''Bertha Benz Memorial Route'']</ref>. Distrujet e voe ul lodenn vat eus kêr gant bombezadegoù an [[Eil Brezel Bed]]. == Tud == * [[Albert Speer]] * [[Steffi Graf]] == Notennoù == <references/> {{Kêrioù Alamagn}} [[Rummad:Kêrioù Baden-Württemberg]] [[Rummad:Kêrioù distrujet gant ur brezel]] nhi2029w6ssxbi1agjstej7eo8lcs5r 0 84412 2188878 2185477 2026-04-25T12:03:00Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188878 wikitext text/x-wiki *''Meur a lec'h all zo anvet [[Tolosa]].'' [[Skeudenn:Gipuzkoa municipalities Tolosa.JPG|thumb|Sede pelec'h emañ Tolosa e [[Gipuzkoa]].]] [[Skeudenn:Tolosa Tinglado Mercado Muelles DSC00034.JPG|thumb|Gwel eus Tolosa]] '''Tolosa''' zo ur gêr e [[Gipuzkoa]], en [[Euskal Herria]], war lez ar [[stêr Oria]]. == Tud == * [[Xabi Alonso]] (1981): [[melldroader]]. * [[Mikel Alonso]] (1980): melldroader. * Ainhoa Arteta (1964): [[soprano]] * [[Miguel Ángel Alonso|Periko Alonso]] (1953): melldroader * Martín de Gaztelu: [[sekretour]] an impalaer [[Karl V]] * Juan Garmendia Larrañaga: [[skrivagner]]. * Eduardo Mokoroa: [[soner]]. * Justo Maria Mokoroa (1901-1990): lean ha skrivagner euskarek * [[Edurne Pasaban]] (1973): [[kraper-menezioù]]. {{Kumunioù Gipuzkoa}} 64j0itt7fkvoln6p96kw5zx0dlwkg7j 0 84522 2188894 2185494 2026-04-25T12:03:24Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188894 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Skeudenn:Tübingen Neckarfront BW 2015-04-27 15-31-07.jpg|thumb|right|Tiez Tübingen war ribl an [[Neckar]].]] '''Tübingen''' zo ur ger eus [[Alamagn]], e [[Stadoù Alamagn|Land]] [[Baden-Württemberg]], e [[Landkreis Tübingen]]. War lez ar stêr [[Neckar]] emañ, war-hed 40 km er c'hreisteiz da [[Stuttgart]]. Brudet eo skol-veur Tübingen, an ''[[Eberhard Karls Universität]]'', savet e [[1477]], unan eus ar re goshañ en Alamagn. Poblet eo gant 87 788 a dud (2009). == Tud == *[[Leonhart Fuchs]] *[[Johann Friedrich Gmelin]] *[[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] *[[Friedrich Hölderlin]] *[[Johannes Kepler]] *[[Eduard Mörike]] *[[Ludwig Uhland]] == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Tübingen}} *[http://www.tuebingen.de Lec'hienn ofisiel Tübingen] *[http://www.tuepedia.de Tüpedia - Wiki Tübingen] {{Kêrioù Alamagn}} {{DEFAULTSORT:Tubingen}} [[Rummad:Kêrioù Baden-Württemberg]] krt1al0nb6qh6h9vmqcdwucaxmlwse2 0 84719 2188820 2185412 2026-04-25T12:01:22Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188820 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Rhydaman''' (''Ammanford'' e [[saozneg]]) zo ur gêr hag ur [[Roll kumuniezhioù Kembre|gumuniezh]] e gevred [[Sir Gaerfyrddin]]. Da vare niveradeg 2011 e oa 5 411 a dud o chom enni, ha 51,5% anezho a gomze [[kembraeg]]. == Tud == * [[John Rhys-Davies]], aktour (ganet e 1944). ==Eisteddfod Genedlaethol== Div wech eo bet aozet an [[Eisteddfod Genedlaethol]] e Rhydaman : e [[1922]] hag e [[1970]]. ==Kelaouenn gembraek ar vro== * [[http://www.gloman.blogspot.com/ ''Glo Man'']] {{Kêrioù_Sir_Gaerfyrddin}} [[Rummad:Kêrioù Sir Gaerfyrddin]] [[Rummad:Kumuniezhoù Sir Gaerfyrddin]] mao9lyodc2fp1ewfrani1udig7bkaqf 0 85045 2188801 2185393 2026-04-25T12:00:49Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188801 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Ponterwyd, Hen Bont - geograph.org.uk - 26701.jpg|250px|thumb|"Yr Hen Bont", « ''ar pont kozh'' », war ar stêr [[Rheidol]].]] '''Ponterwyd''' zo ur gêr vihan e menezioù [[Ceredigion]], un 20 km bennak er reter da [[Aberystwyth]], war an hent etre ar gêr-se ha [[Llangurig]]. En hanternoz da Bonterwyd emañ pikernioù [[Pumlumon]]. Ar stêr [[Rheidol]] zo o redek er c'hreisteiz d'ar gêriadenn. ==Istor== Mengleuzioù a oa gwechall tro-war-dro Ponterwyd. Ur vengleuz arc'hant, a oa e Llywernog, zo bet treuzfurmet en ur mirdi. == Tud == *Ar c'heltiegour [[John Rhŷs]], bet kelenner e [[skol-veur Oxford]], a oa bet ganet e-kichen Ponterwyd e [[1840]]. {{Kêrioù Ceredigion}} [[Rummad:Kêriadennoù Ceredigion]] 7yknk4dyrwjvylg6r2zr3kxdka26lkk 0 85048 2188886 2185486 2026-04-25T12:03:11Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188886 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:TregMainstreet.jpg|thumb|250px|right|Kreiz kêr Tregaron]] '''Tregaron''' zo ur gêr vihan e [[Ceredigion]], e-kreiz [[Kembre]], war lez ar [[stêr]] ''Brenig'', un adstêr d'an [[Teifi]]. Hervez niveradeg 2001, e oa annezet Tregaron gant 1.183 a dud. En niveradeg-se e weler ivez e vez komzet [[kembraeg]] gant 68,8% eus an dud. Gevellet eo Tregaron gant [[Plouvien]], e [[Bro-Leon]]. == Tud == * [[Henry Richard]], bet kannad er C'humunioù ha stourmer evit ar peoc'h en {{XIXvet kantved}}. * [[Twm Siôn Cati]], "Robin ar C'hoadoù" Kembre, marvet e [[1609]]. {{Kêrioù Ceredigion}} [[Rummad:Kêrioù Ceredigion]] [[Rummad:Kumuniezhoù Ceredigion]] tgg7wjijfzsa02p7bh9ljwx0ul18mov 0 88364 2188783 2185374 2026-04-25T12:00:22Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188783 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumun gozh Breizh | anv = Perroz-Hamon | skeudenn = Chapelle de Perros-Hamon de face.JPG | alc'hwez = Chapel Perroz-Hamon. | anvOfisiel = Perros-Hamon | bro = {{Bro-Sant-Brieg}} | departamant = {{Aodoù-an-Arvor}} | arondisamant = [[Arondisamant Gwengamp|Gwengamp]] | kumun = [[Plaeraneg]] | diskar = 1824 | statud = [[Roll kumunioù kozh Aodoù-an-Arvor|Kumun gozh]] | maer = Yves Augustin Michel | seurt-maer = diwezhañ | amzer-gefridi = 1795-1824 | cp = 22620 | poblañs = 400 | deiziad-poblañs = 1831 | ledred = 48.80142 | hedred = -3.01860 }}Ur gumun gozh a [[Breizh|Vreizh]] eo '''Perroz-Hamon'''. Ul lodenn eus kumun [[Plaeraneg]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]] eo bremañ. == Douaroniezh == === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Perroz-Hamon''|gwalarn=|norzh={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Meurvor Atlantel]]''}}|biz={{Splannañ|#CDE5B2|''[[Enezeg Briad]]''}}|kornôg=[[Plaeraneg]]|reter={{Splannañ|#CDE5B2|''[[Enez Sant-Rion]]''}}|gevred={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Meurvor Atlantel]]''}}|su={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Meurvor Atlantel]]''}}|mervent=[[Pempoull]]|enklozadur=}} == Istor == * Perroz-Hamon a oa ur barrez eus [[eskopti Dol]] gwechall, [[enklozadur|enklozet]] en eskopti Sant-Brieg. Stag e oa bet an iliz parrez ouzh abati [[enez Sant-Rion]], er bloavezhioù 1180, hag ouzh [[abati Boporzh]] war-lerc'h. Div drev a oa er barrez, [[Lannevez]] ha [[Lanvigneg]]. E 1664 e oa deuet Lannevez da vezañ un drev stag ouzh parrez Perroz-Hamon. === [[Dispac'h Gall]] === * E 1790 e voe krouet kumun Perroz-Hamon. === {{XIXvet kantved}} === * D'ar 14 a viz Ebrel 1824 e oa bet staget kumunioù [[Lannevez]] ha Perroz-Hamon ouzh kumun [[Plaeraneg]]. [[Restr:Extrait de plan de Perros-Hamon 1824.jpg|kreizenn|thumb]] === {{XXvet kantved}} === == Monumantoù == <gallery> Chapelle de Perros-Hamon Ploubazlanec.JPG|Ar chapel. Calvaire de la chapelle de la Trinité de Perros-Hamon à Ploubazlanec.jpg|Ar c'halvar. </gallery> * Chapel ''an Drinded'' hag he c'halvar. == Emdroadur ar boblañs 1793-1831 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=400 |passo1=50 |passo2=5 |bl1=1793 |bl2=1800 |bl3=1806 |bl4=1821 |bl5=1831 |p1=254 |p2=166 |p3=277 |p4=345 |p5=400 |mammenn= }} <ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=26551 Cassini-EHESS]</ref> == Melestradurezh == * Joseph Pierre Michel a voe maer adalek 1790 betek 1792, Yves Poëns adalek 1792 betek 1795 hag Yves Augustin Michel adalek 1795<ref>{{fr}}Gordon Carter, ''Ploubazlanec. Revivre le passé des origines à la Grande Guerre'', Embannadurioù an Dosen, Montroulez</ref>. == Tud == ==Liammoù diavaez== == Notennoù ha daveoù == <references /> [[Rummad:Kumunioù kozh Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Parrezioù ezklozet Eskopti Dol]] ktl24ja6fxogsiqb1zkze4l6ed69efg 0 88813 2188755 2185339 2026-04-25T11:59:40Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188755 wikitext text/x-wiki [[Restr:Teatro del Bosque - Móstoles 2007.jpg|thumb|dehou|300px|''Teatro del Bosque'', Móstoles.]] '''Móstoles''' zo ur gêr vras eus [[Spagn]], e [[Kumuniezh Madrid]]. Emañ war-hed 18 km diouzh kreiz-kêr [[Madrid]]. 206 478 den a oa o chom enni e [[2009]]. E Móstoles emañ ar skol-veur ''Universidad Rey Juan Carlos''. == Tud == === <small>Tud bet ganet eno</small> === * [[Iker Casillas]], melldroader etrebroadel [[spagn]]ol, [[20 a viz Mae]] [[1981]]. {{Kumunioù Kumuniezh Madrid}} {{DEFAULTSORT:Mostoles}} [[Rummad:Kumunioù Kumuniezh Madrid]] rrdez5nvo6ushs4ni23waw87bmwkg2q 0 89409 2188766 2185354 2026-04-25T11:59:56Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188766 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:OSRathaus.JPG|thumb|right|250px|An ti-kêr kozh]] '''Osnabrück''' (distaget [ɔsnaˈbʁʏk] en [[alamaneg]], ''Ossenbrügge'' e [[Yezhoù alamanek izel|Plattdüütsch]]) zo ur gêr e [[Saks-Izel]], en [[Alamagn]]. Emañ ur 80&nbsp;km bennak er gwalarn da z-[[Dortmund]], 45&nbsp;km er biz da v-[[Münster]], ha war-dro 100&nbsp;km er c’hornôg da [[Hannover]]. Diazezet eo en un draoñienn en hanternoz da goad [[Teutoburg]]. D’an 30 a viz Mezheven 2006 e oa poblet gant 163 357 a dud, ar pezh a rae da Osnabrück bezañ an trede kêr vrasañ e land Niedersachsen (Saks-Izel), goude [[Hannover]] ha [[Braunschweig]]<ref>[http://www.osnabrueck.de/25423.asp Lec’hienn kêr Osnabrück]</ref>. ==Istor== Kreskiñ a reas kêr Osnabrück e-kichen an eskopti savet eno gant [[Karl Veur]], roue ar [[Franked]] e [[780]]. E 804 e oa bet savet eno, gant Karl Veur, ar ''Gymnasium Carolinum'', a vefe neuze, hervez kont, koshañ skol Alamagn ha koshañ skol Europa. A-raok ar bloavezh 803 e oa deuet kêr da vezañ sez priñs-eskob Osnabrück. En [[Impalaeriezh Santel Roman]] e oa priñselezh-eskopti Osnabrück betek [[1803]]. == Tud == *[[Erich Maria Remarque]], skrivagner *[[Felix Nussbaum]], livour *[[Christian Wulff]], prezidant Alamagn *[[Hans-Gert Pöttering]], bet prezidant [[Parlamant Europa]] == Gevelliñ == {| class="wikitable" |- valign="top" | *{{Gevelliñ|Haarlem|Izelvroioù|Netherlands}} abaoe 1961 *{{Gevelliñ|Angers|Bro-C’hall|France}} abaoe 1964 *{{Gevelliñ|Gmünd in Kärnten|Aostria|Austria}} abaoe 1971 *{{Gevelliñ|Derby|Bro-Saoz|England}} abaoe 1976 *{{Gevelliñ|Greifswald|Alamagn|Germany}} abaoe 1988 *{{Gevelliñ|Tver|Rusia|Russia}} abaoe 1991 || *{{Gevelliñ|Evansville (Indiana)|Stadoù Unanet|USA}} abaoe 1991 *{{Gevelliñ|Gwangmyeong|Sukorea|South Korea}} abaoe 1997 *{{Gevelliñ|Çanakkale|Turkia|Turkey}} abaoe 2004 *{{Gevelliñ|Vila Real (Portugal)|Portugal|Portugal}} abaoe 2005 *{{Gevelliñ|Hefei|Republik Pobl Sina|China}} abaoe 2006 |} ==Notennoù== <references/> == Liammoù diavaez == {{Commons|Osnabrück}} *[http://www.osnabrueck.de Lec’hienn ofisiel Osnabrück] <br> {{Kêrioù Alamagn}} {{Kevre Hansa}} {{DEFAULTSORT:Osnabruck}} [[Rummad:Kêrioù Saks-Izel]] bw33bqor93alnabx4zcypa299uepcn6 0 89992 2188918 2185518 2026-04-25T12:04:05Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188918 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Wolfsburg''' zo ur [[Kêr-arondisamant (Alamagn)|gêr-arondisamant]] en [[Alamagn]], e Land [[Saks-Izel]], nepell diouzh ar stêr [[Aller]] ha stok ouzh kanol hirañ [[Alamagn]], [[Mittellandkanal]] hec'h anv. E Wolfsburg emañ sez [[Volkswagen]]. <gallery mode="packed" heights="180px"> VW Wolfsburg.JPG|Al labouradeg [[Volkswagen (embregerezh)|Volkswagen AG]] 12-03-01-autostadtr-by-RalfR-08a.jpg|Ar milionvet VW Käfer (1955) </gallery> == Istor == D'ar 1an a viz Genver [[1938]] e voe krouet Wolfsburg gant an anv ''Stadt des KdF-Wagens bei Fallersleben'' (kêr ar Volkwagen Käfer e Fallersleben). Fellout a rae da bennoù bras an [[Trede Reich]] kaout ur gêr da lojañ labourerien labouradeg Volkswagen a oa bet krouet eno. D'an [[11 a viz Ebrel]] [[1945]] e voe bombezennet al labouradeg, an div drederenn anezhi a voe distrujet. Ha goude ar [[Eil Brezel-bed|brezel]] e vo anvet «Wolfsburg», diwar anv ar gêr gozh a oa bet savet diwarni. Goude-se e voe renet labouradeg Volkswagen gant ar major saoz [[Ivan Hirst]]. E [[1955]] e voe savet ar milionvet Käfer e Wolfsburg. E-pad bloavezhioù ar burzhud ekonomikel e kreskas kêr, ha labourerien estren a voe degemeret enni, al lod brasañ anezho a oa [[Italia|Italianed]]. E [[1972]] e voe kendeuzet ar c'humunioù nesañ (evel Fallersleben ha Vorsfelde) e Wolfsburg. Ar mirdi arzoù a voe digoret e [[1994]]. E [[2000]] e voe krouet an diskouezadeg-mirdi anvet ''die Autostadt'' (kêr ar c'hirri). E [[2003]] e voe savet ''Arena'' Volkswagen. Pa voe savet pempvet rummad ar [[Volkswagen Golf]] e voe anvet Wolfsburg ''Golfsburg'', etre ar [[25 a viz Eost]] hag an [[10 a viz Here]] [[2003]]. == Tud == * [[Peter Bialobrzeski]] (1961), luc'hskeudenner * [[Dero Goi]] (1970), soner * [[Stefanie Gottschlich]] (1978), c'hoarier mell-droad * [[August Heinrich Hoffmann von Fallersleben]] (1798–1874), barzh * [[Karin Janke]] (1963), sprinter * [[Wolfgang Müller (soner)|Wolfgang Müller]] (1957), soner * [[Sascha Paeth]] (1970), soner * [[Tim Burrows]] (1990), c'hoarier hockey war skorn == Gevelliñ == * Proviñs Pesaro hag Urbino, {{Italia}}, 1975 * [[Togliatti]], {{Rusia}}, 1991 * [[Halberstadt]], {{Alamagn}}, 1989 * [[Marignane]], {{Frañs}}, 1963 * [[Bielsko-Biała]], {{Polonia}}, 1998 * Luton, {{Rouantelezh-Unanet}}, 1950 * [[Sarajevo]], {{Bosnia-ha-Herzegovina}}, 1985 * [[Toyohashi]], {{Japan}}, 2002 * [[Changchun]], {{Sina}}, 2006 * [[Distrig Jiading]], {{Sina}}, 2007 == Sportoù == * Klub mell-droad Wolfsburg, [[VfL Wolfsburg]] e anv, zo perc'hennet gant Volkswagen. Er rummad kentañ (''Bundesliga'' en alamaneg) emañ. == Liammoù diavaez == {{commonscat}} *{{de}} [http://www.wolfsburg.de Lec'hienn ofisiel Wolfsburg] *{{de}} [http://www.autostadt.de ''Autostadt''] *{{de}} [http://www.kunstmuseum-wolfsburg.de Lec'hienn Mirdi an Arzoù Wolfsburg] {{Patrom:Kêrioù Alamagn}} {{Porched Alamagn}} [[Rummad:Kêrioù Saks-Izel]] a84o2u6mgh8wqthmx2wterjrl8j6e4f 0 90145 2188978 2185235 2026-04-25T13:27:54Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188978 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Location Free City of Danzig 1923-Br.svg|thumb|upright 1.4|{{legend|#008001|Kêr zieub Dantzig}}]] [[Skeudenn:Gdansk flag.svg|thumb|right|200px|Banniel Kêr dieub Dantzig]] [[Skeudenn:Wappen Freie Stadt Danzig.svg|thumb|right|200px|Skoed ardamez Kêr dieub Dantzig]] '''Kêr dieub [[Gdańsk|Danzig]]''' ([[alamaneg]] : Freie Stadt Danzig, [[poloneg]] : Wolne Miasto Gdańsk) a oa ur gêr lakaet dindan gwarez Kevredigezh ar Broadoù etre [[1919]] ha [[1939]]. == Orin== Goude bezañ bet kêrbenn dugelezh [[Pommern]] e voe tapet Danzig gant ar Boloniz e [[1295]] ha goude-se e voe dindan ren Urzh ar Varc'heien Alaman e [[1309]]. E [[1350]] e teuas da vezañ unan eus kêrioù [[Kevre Hansa]]. Lakaet e voe da gêr dieub e [[1454]] ha dieub e chomas betek [[1793]], pa voe staget ouzh [[Prusia]]. Lakaet e voe da gêr dieub en-dro da vare Napoleon, e 1807-1813/1815. E [[1815]] e voe roet da [[Prusia|Brusia]] ha lakaet e voe da gêrbenn Prusia ar C'hornôg e [[1878]]. == Bec'h etre Alamaned ha Poloniz == Gant [[Feur-emglev Versailhez]] (1919) e voe tennet Danzig diouzh Alamagn, daoust ma ne save ket a-du an annezidi (96,4 % anezho a oa Alamaned). Lakaet e voe da gêr dieub hag e [[1920]] e voe lakaet dindan gwarez Kevredigezh ar Broadoù. Miret e voe un nebeud gwirioù a-fet armerzh gant Polonia. Da vare an Trede Reich e voe goulennet groñs gant pennoù Alamagn e vefe adroet d'ar Reich kement tiriad ennañ poblañsoù a-orin alaman. Er bloavezhioù 1930 e voe savet bonreizh Danzig gant ar ''Gauleiter'', diwar batrom hini an ''[[Trede Reich]]''. Daoust ma c'houlennas groñs pennoù-bras an Trede Reich ha ma rejont meur a ginnig (evel lakaat sevel ur gournhent hag un hent-houarn etre Brandenburg ha [[Prusia ar Reter]] dre Danzig<ref name="Berlin">''Seconde Guerre mondiale'' gant Pierre Vallaud, p 27 - 29</ref>) ne voe kemm ebet betek tagadenn e arme e tremen Dantzig d'ar [[1añ a viz Gwengolo]] [[1939]]. == Da vare an Trede Reich == [[Skeudenn:Bundesarchiv Bild 183-E10458, Polen, Zollstation, deutsche Soldaten.jpg|thumb|right|200px|Soudarded an Trede Reich o tennañ ur banell bolonek war an harzoù etre Polonia ha Danzig, e-kichen Zoppot, d'ar 1añ a viz Gwengolo 1939]] E miz Gwengolo [[1939]] e voe aloubet tiriad kêr dieub Danzig gant arme an [[Trede Reich]], goude bombezenniñ gwarnizon polonat Westerplatte. ''Gauleiter'' Danzig a embannas e oa bet staget Danzig ouzh ar Reich, ha kadarnaet e voe goude-se gant dileuridi ar ''Reichstag''<ref name="Berlin" />. == Goude ar brezel == Da zibenn an [[Eil Brezel-bed]] e voe distrujet kêr gant an [[Arme Ruz]]. An annezidi a-orin alaman a voe lazhet pe skarzhet ha diwar urzh Stalin e voe roet Danzig da [[Polonia|Bolonia]]. == Roll komiserien-uhel Kevredigezh ar Broadoù == * 1919-1920 : [[Reginald Tower]] {{Rouantelezh-Unanet}} * 1920 : [[Edward Lisle Strutt]] {{Rouantelezh-Unanet}} * 1920 : [[Bernardo Attolico]] {{Italia (1861-1946)}} * 1921-1923 : [[Richard Haking|Richard Cyril Byrne Haking]] {{Rouantelezh-Unanet}} * 1923-1925 : [[Mervyn Sorley McDonnell]] {{Rouantelezh-Unanet}} * 1925-1929 : [[Joost Adriaan van Hamel]] {{Izelvroioù}} * 1929-1932 : [[Manfredi di Gravina]] {{Italia (1861-1946)}} * 1932-1934 : [[Helmer Rosting]] {{Danmark}} * 1934-1936 : [[Seán Lester]] {{Iwerzhon}} * 1937-1939 : [[Carl Jakob Burckhardt]] {{Suis}} == Tud bet ganet e kêr dieub Danzig == ; etre 1919 ha 1939 * [[Boris Fraenkel]] (1921) * [[Klaus Kinski]] (1926) * [[Günter Grass]] (1927) * [[Holger Czukay]] (1938) == Notennoù == <references /> {{Commons|Category:Free City of Danzig}} {{Alamagn}} [[Rummad:Istor Alamagn]] [[Rummad:Istor Polonia]] [[Rummad:Eil Brezel-bed]] 6yd9o7cjd3evemo3repi3rtf3d28t5t 0 90209 2188931 2185005 2026-04-25T13:16:59Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188931 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Alençon | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Hotel de ville Alencon.jpg | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Blason Alençon.svg | logo = | bro = [[Normandi]] | rannvro = [[Normandi (rannvro)|Normandi]] | departamant = [[Orne (departamant)|Orne]] <small>''([[prefeti]])''</small> | arondisamant = [[Arondisamant Alençon|Alençon]] <small>''([[pennlec'h]])''</small> | kanton = [[Pennlec'h]] daou ganton :<br />[[Kanton Alençon-1|Alençon-1]], [[Kanton Alençon-2|Alençon-2]] | etrekumuniezh = Kumuniezh-kêr Alençon | bro velestradurel = | cp = 61000 | maer = Joaquim Pueyo ([[Strollad Sokialour (Frañs)|PS]]) | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 10.68 | hedred = 0.091944 | ledred = 48.429722 | uk = | ubi = 127 | ubr = 152 | lec'hienn web = [http://www.ville-alencon.fr www.ville-alencon.fr] }} '''Alençon''' eo pennlec'h [[departamant gall]] [[Orne (departamant)|Orne]] e [[rannvro Normandi]], war bevenn departamant [[Sarthe (departamant)|Sarthe]]. War lez ar stêr [[Sarthe (stêr)|Sarthe]] emañ. Navvet kêr [[Normandi]] eo gant ur boblañs a 25 744 den. Ur c'hroasent eo bet e-pad pell etre Rouen ha Tours, ha Pariz ha Breizh, a-raok lezel he flas d'[[Ar Mañs]] ha [[Laval]]. Bremañ eo ul lec'h anavezet evit e [[touristerezh|douristerezh]] glas ha sevenadurel. == Gerdarzh == Meneget eo evel ''Alencione'' da vare ar v[[Meroveed|Merovingiz]], ''Alercio'' e 1060 (ur fazi evit ''Alencio'' moarvat) hag ''Alencio'' e 1070. Un anv-den galian e vefe, met netra zo sur peogwir n'eus ket stummoù koshoc'h anavezet. == Douaroniezh == * War gember ar stêrioù [[Sarthe (stêr)|Sarthe]] ha [[Briante]] emañ Alençon, en [[diazad doureier]] "Liger-Breizh". * War an hent etre Hanternoz Breizh ha Pariz e voe e-pad pell, a-raok ma voe dibabet [[Ar Mañs]] ha [[Laval]] e 1848 evit bezañ treuzet gant an [[Hent-houarn Brest Roazhon|hent-houarn Brest-Pariz]]. == Istor == === [[Ragistor]] === En trowardrioù eo bet dizoloet lec'hiennoù eus an [[Neolitik]], [[Oadvezh an arem]] ha dreist-holl [[Oadvezh an houarn]]. Met evit ar mare galian-ha-roman n'eus roud ebet eus ur ''villa'' pe ur ''vicus''. === [[Henamzer]] === [[Kristenidigezh]] ar gêr a grogas adalek kreiz ar {{IVe kantved}}. E-barzh ar broviñzh anvet ''[[lugdunensis|Gallia lugdunensis]]'' edo, [[Lyon]] he c'hêr-benn, hag er rann ''Lugdunensis II'', ar pezh a glot gant Normandi a-vremañ. Ar rannvro-se a oa e-barzh ur rannvro velestradurel brasoc'h anvet ''[[Tractus Armoricanus et Nervicanus]]'' evit difenn an aodoù ouzh ar Saksoned. === [[Krennamzer]] === Da vare ar [[Karolingidi|Garolingidi]] edo Alençon e-barzh ''ducatus cenomannensis'', [[Maine (proviñs)|Dugelezh Ar Mañs]] hag a oa ur rann eus [[Neustria]]. Taget e voe gant redadegoù ar Vikinged. E 911 e voe skoulmet [[Emglev Saint-Clair-sur-Epte]] etre ar roue karolingat ha [[Rollon]], ur penn viking hag a zeuas da vezañ Dug kentañ Normandi. ==== [[Amzerioù modern]] ==== E 1636 e kemeras Jeneraliezh Alençon plas Dugelezh Alençon e framm [[Gouarnamant Normandi]]. E 1637 e voe degemeret e kêr ur senez protestant. Er bloavezhioù 1660 e voe krouet gant ar brotestantez Marthe La Perrière ar ''point d'Alençon'' (adanvet ''Point de France'') ha diazezet e voe ganti ur vichererezh [[dantelez]] brudet. Er {{XVIvet}} ha {{XVIIvet}} kantvedoù e voe Alençon ur bod eus an [[Disivoud protestant]], met pa voe freizet [[Skrid-embann Naoned]] gant [[Loeiz XIV (Bro-C'hall)|Loeiz XIV]], roue Bro-C'hall, e 1685, e tec'has kuit Protestanted ar gêr (ha Katoliked zo ivez, ar re a laboure en dantelez hag er voullerez) dirak Dragoned ar roue, war-zu Bro-Saoz, an Izelvroioù hag an Inizi Angl-ha-Norman. Evel-se e voe distrujet penn-da-benn ekonomiezh ar gêr. === [[Dispac'h gall]] === * Krouet e voe ar gumun e [[1790]]. Lakaet e voe da benn [[Kanton Alençon]], da benn [[Distrig Alençon]] ha da benn departamant [[Orne (departamant)|Orne]]. Lakaet e voe da benn [[Arondisamant Alençon]] pa voe krouet e [[1800]]. E [[1801]] e voe savet kantonioù [[Kanton Alençon -Kornôg]] ha [[Kanton Alençon-Reter]] diwar Kanton Alençon<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=397 Cassini – EHESS]</ref>. * E [[1793]], goude e oa bet trec'het ar Vendéens e [[emgann Ar Mañs]], e voent harzet ha kaset da Alençon evit bezañ fuzuilhet. Diwezatoc'h e voe gwastet ar vro gant ar Chouaned, [[Jorj Kadoudal (chouan)|Kadoudal]] ha [[Louis de Frotté|Frotté]] en o fenn. Harzet e voe Frotté e Alençon, a-raok bezañ fuzuilhet, ha goude-se e voe sioul ar gêr en-dro. === {{XIXvet kantved}} === E deroù ar bloavezhioù 1850 e yeas ar boblañs dreist 15000 annezad. D'ar mare-se e oa o chom ar familh Martin, Louis ha Zélie an dud, kenwerzhourien anezho, hag a voe santelezhet, hag o femp merc'h, an holl leanezed anezho, unan anezho o vezañ [[Tereza a Lisieux]], santelezet ivez gant an Iliz katolik. Etre miz Genver hag ar 7 a viz Meurzh [[1871]] e voe gouzalc'het ar gêr gant an Alamanted, e-pad [[Brezel Gall-Prusian eus 1870|ar brezel etre Bro-C'hall ha Prusia]]. === {{XXvet kantved}} === E-pad an [[Eil Brezel-bed]] e voe gouzalc'het Alençon etre miz Even 1940 hag an 12 a voz Eost 1944. Ur ''Frontstalag'' a oa (ur c'hamp prizonidi eus an arme alaman). Etre ar 6 hag an 11 a viz Eost 1944 e voe bombezaet ar gêr un ugent gwech bennak gant ar Gevrididi, o lazhañ un 200 den bennak. Ar gêr gall kentañ dieubet gant an nerzhioù gall a voe Alençon, ar pezh ne voe ket gwall ziaes peogwir e oa aet kuit dija an Alamanted, ha tenn ebet ne voe ezhomm evit dieubiñ ar gêr. == Monumantoù ha traoù heverk == [[Restr:Alencon Maison d'Oze.JPG|thumb|Ar "Maison d'Ozé"<ref>Diaz Mérimée n°PA00110706.</ref>.]] * Kastell Duged Alençon * an Ti-kêr * ar ''Maison d'Ozé'', lec'h emañ Ti an Douristed * penniliz an Itron-Varia == Emdroadur ar boblañs 1793-2006 == Hervez an INSEE e oa 27 653 a dud o chom en Alençon e [[2008]] (65 575 en tolpad-kêrioù). <div class="center"> <br /><small> (Krouet gant Wikipedia) </small><timeline> Colors = id:grisclair value:gray(0.9) id:grisfonce value:gray(0.5) id:vert value:rgb(0,0.6,0.4) ImageSize = width:710 height:247 PlotArea = left:40 right:10 top:1 bottom:20 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = justify DateFormat = yyyy Period = from:1790 till:2010 ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1790 BarData = bar:16 text: bar:15 text:35000 bar:14 text: bar:13 text:30000 bar:12 text: bar:11 text:25000 bar:10 text: bar:9 text:20000 bar:8 text: bar:7 text:15000 bar:6 text: bar:5 text:10000 bar:4 text: bar:3 text:5000 bar:2 text: bar:1 text:0 PlotData = color:grisclair width:0.5 # repères et légende axe vertical (population) bar:16 color:white from:start till:end bar:15 color:grisfonce from:start till:end bar:14 from:start till:end bar:13 color:grisfonce from:start till:end bar:12 from:start till:end bar:11 color:grisfonce from:start till:end bar:10 from:start till:end bar:9 color:grisfonce from:start till:end bar:8 from:start till:end bar:7 color:grisfonce from:start till:end bar:6 from:start till:end bar:5 color:grisfonce from:start till:end bar:4 from:start till:end bar:3 color:grisfonce from:start till:end bar:2 from:start till:end bar:1 color:grisfonce from:start till:end LineData = layer:front color:vert width:1 # courbe de population points:(49,97)(70,94) # 1793: 12954 h. à 1800: 12407 h. points:(70,94)(88,99) # 1800: 12407 h. à 1806: 13222 h. points:(88,99)(133,103) # 1806: 13222 h. à 1821: 13955 h. points:(133,103)(178,103) # 1821: 13955 h. à 1836: 13934 h. points:(178,103)(193,103) # 1836: 13934 h. à 1841: 13917 h. points:(193,103)(208,106) # 1841: 13917 h. à 1846: 14388 h. points:(208,106)(223,108) # 1846: 14388 h. à 1851: 14760 h. points:(223,108)(238,118) # 1851: 14760 h. à 1856: 16473 h. points:(238,118)(253,116) # 1856: 16473 h. à 1861: 16110 h. points:(253,116)(268,116) # 1861: 16110 h. à 1866: 16115 h. points:(268,116)(286,116) # 1866: 16115 h. à 1872: 16037 h. points:(286,116)(298,119) # 1872: 16037 h. à 1876: 16615 h. points:(298,119)(313,123) # 1876: 16615 h. à 1881: 17237 h. points:(313,123)(328,125) # 1881: 17237 h. à 1886: 17550 h. points:(328,125)(343,129) # 1886: 17550 h. à 1891: 18319 h. points:(343,129)(358,127) # 1891: 18319 h. à 1896: 17841 h. points:(358,127)(373,123) # 1896: 17841 h. à 1901: 17270 h. points:(373,123)(388,127) # 1901: 17270 h. à 1906: 17843 h. points:(388,127)(403,124) # 1906: 17843 h. à 1911: 17378 h. points:(403,124)(433,117) # 1911: 17378 h. à 1921: 16249 h. points:(433,117)(448,116) # 1921: 16249 h. à 1926: 16044 h. points:(448,116)(463,120) # 1926: 16044 h. à 1931: 16688 h. points:(463,120)(478,126) # 1931: 16688 h. à 1936: 17731 h. points:(478,126)(508,120) # 1936: 17731 h. à 1946: 16691 h. points:(508,120)(532,151) # 1946: 16691 h. à 1954: 21893 h. points:(532,151)(556,173) # 1954: 21893 h. à 1962: 25584 h. points:(556,173)(574,209) # 1962: 25584 h. à 1968: 31656 h. points:(574,209)(595,221) # 1968: 31656 h. à 1975: 33680 h. points:(595,221)(616,209) # 1975: 33680 h. à 1982: 31608 h. points:(616,209)(640,199) # 1982: 31608 h. à 1990: 29988 h. points:(640,199)(667,193) # 1990: 29988 h. à 1999: 28935 h. points:(667,193)(685,190) # 1999: 28935 h. à 2005: 28400 h. points:(685,190)(688,190) # 2005: 28400 h. à 2006: 28458 h. color:black width:3 # points de population points:(49,96)(49,98) # 1793: 12954 h. points:(70,93)(70,95) # 1800: 12407 h. points:(88,98)(88,100) # 1806: 13222 h. points:(133,102)(133,104) # 1821: 13955 h. points:(178,102)(178,104) # 1836: 13934 h. points:(193,102)(193,104) # 1841: 13917 h. points:(208,105)(208,107) # 1846: 14388 h. points:(223,107)(223,109) # 1851: 14760 h. points:(238,117)(238,119) # 1856: 16473 h. points:(253,115)(253,117) # 1861: 16110 h. points:(268,115)(268,117) # 1866: 16115 h. points:(286,115)(286,117) # 1872: 16037 h. points:(298,118)(298,120) # 1876: 16615 h. points:(313,122)(313,124) # 1881: 17237 h. points:(328,124)(328,126) # 1886: 17550 h. points:(343,128)(343,130) # 1891: 18319 h. points:(358,126)(358,128) # 1896: 17841 h. points:(373,122)(373,124) # 1901: 17270 h. points:(388,126)(388,128) # 1906: 17843 h. points:(403,123)(403,125) # 1911: 17378 h. points:(433,116)(433,118) # 1921: 16249 h. points:(448,115)(448,117) # 1926: 16044 h. points:(463,119)(463,121) # 1931: 16688 h. points:(478,125)(478,127) # 1936: 17731 h. points:(508,119)(508,121) # 1946: 16691 h. points:(532,150)(532,152) # 1954: 21893 h. points:(556,172)(556,174) # 1962: 25584 h. points:(574,208)(574,210) # 1968: 31656 h. points:(595,220)(595,222) # 1975: 33680 h. points:(616,208)(616,210) # 1982: 31608 h. points:(640,198)(640,200) # 1990: 29988 h. points:(667,192)(667,194) # 1999: 28935 h. points:(685,189)(685,191) # 2005: 28400 h. points:(688,189)(688,191) # 2006: 28458 h. # échelle de temps: le graphe commence à 1790 = 40 px, ensuite chaque année fait 3 px jusqu’à 2010 = 40+3x220 = 700 px # échelle de population: le graphe va de 20px à 244px, donc 0 = 20px et 1 habitant fait 224/35000 = 0,0064 pixel # et donc chaque l’ordonnée des points est y = 20 + nb(habitants) x 0,0064 </timeline> </div> == Melestradurezh == Penn-lec'h an arondisamant hag an departamant eo. Sez Kumuniezh-kêr Alençon eo ivez, un etrekumuniezh krouet e 1996. Gevellet eo Alençon gant teir c'hêr : * {{Gevelliñ|Basingstoke|Bro-Saoz|England|bloaz=1968}} * {{Gevelliñ|Quakenbrück|Alamagn|Germany|bloaz=1969}} * {{Gevelliñ|Koutiala|Mali|Mali|bloaz=1970}} == Tud ganet e Alençon = = * [[Marc'harid Bro-C'hall (1492-1549)]], rouanez Navarra ha Dugelez Alençon * [[Charlez Mayenne]] (1554-1611), markiz ha goude dug Mayenne, penn ar [[Kevre katolik|C'hevre]] * [[Jacques-René Hébert]], politikour ha kazetenner e-pad an [[Dispac'h gall]] * santez [[Tereza a Lisieux]] (1873-1897), karmezez santelezet e 1925 * [[Jacques Ozouf]] (1928-2006), istorour * [[Daniel Balavoine]] (1952-1986), kaner-sonaozer * [[Lorànt Deutsch]] (1975-), aktour ha skrivagner === Tud all === * [[Alain (prederour)|Alain]] (1868-1951), prederour, en deus studiet pemp bloaz e lise Alençon. == Liammoù diavaez == * [http://www.alencon.fr/ Lec'hienn an ti-kêr] == Notennoù ha daveoù == {{daveoù}} {{DEFAULTSORT:Alencon}} [[Rummad:Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall]] [[Rummad:Kumunioù Orne]] jeu1ox9voso43fabavjv5o65j7tdi6k 2188934 2188931 2026-04-25T13:17:55Z Strebot 79554 /* = Tud ganet e Alençon = */ 2188934 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Alençon | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Hotel de ville Alencon.jpg | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Blason Alençon.svg | logo = | bro = [[Normandi]] | rannvro = [[Normandi (rannvro)|Normandi]] | departamant = [[Orne (departamant)|Orne]] <small>''([[prefeti]])''</small> | arondisamant = [[Arondisamant Alençon|Alençon]] <small>''([[pennlec'h]])''</small> | kanton = [[Pennlec'h]] daou ganton :<br />[[Kanton Alençon-1|Alençon-1]], [[Kanton Alençon-2|Alençon-2]] | etrekumuniezh = Kumuniezh-kêr Alençon | bro velestradurel = | cp = 61000 | maer = Joaquim Pueyo ([[Strollad Sokialour (Frañs)|PS]]) | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 10.68 | hedred = 0.091944 | ledred = 48.429722 | uk = | ubi = 127 | ubr = 152 | lec'hienn web = [http://www.ville-alencon.fr www.ville-alencon.fr] }} '''Alençon''' eo pennlec'h [[departamant gall]] [[Orne (departamant)|Orne]] e [[rannvro Normandi]], war bevenn departamant [[Sarthe (departamant)|Sarthe]]. War lez ar stêr [[Sarthe (stêr)|Sarthe]] emañ. Navvet kêr [[Normandi]] eo gant ur boblañs a 25 744 den. Ur c'hroasent eo bet e-pad pell etre Rouen ha Tours, ha Pariz ha Breizh, a-raok lezel he flas d'[[Ar Mañs]] ha [[Laval]]. Bremañ eo ul lec'h anavezet evit e [[touristerezh|douristerezh]] glas ha sevenadurel. == Gerdarzh == Meneget eo evel ''Alencione'' da vare ar v[[Meroveed|Merovingiz]], ''Alercio'' e 1060 (ur fazi evit ''Alencio'' moarvat) hag ''Alencio'' e 1070. Un anv-den galian e vefe, met netra zo sur peogwir n'eus ket stummoù koshoc'h anavezet. == Douaroniezh == * War gember ar stêrioù [[Sarthe (stêr)|Sarthe]] ha [[Briante]] emañ Alençon, en [[diazad doureier]] "Liger-Breizh". * War an hent etre Hanternoz Breizh ha Pariz e voe e-pad pell, a-raok ma voe dibabet [[Ar Mañs]] ha [[Laval]] e 1848 evit bezañ treuzet gant an [[Hent-houarn Brest Roazhon|hent-houarn Brest-Pariz]]. == Istor == === [[Ragistor]] === En trowardrioù eo bet dizoloet lec'hiennoù eus an [[Neolitik]], [[Oadvezh an arem]] ha dreist-holl [[Oadvezh an houarn]]. Met evit ar mare galian-ha-roman n'eus roud ebet eus ur ''villa'' pe ur ''vicus''. === [[Henamzer]] === [[Kristenidigezh]] ar gêr a grogas adalek kreiz ar {{IVe kantved}}. E-barzh ar broviñzh anvet ''[[lugdunensis|Gallia lugdunensis]]'' edo, [[Lyon]] he c'hêr-benn, hag er rann ''Lugdunensis II'', ar pezh a glot gant Normandi a-vremañ. Ar rannvro-se a oa e-barzh ur rannvro velestradurel brasoc'h anvet ''[[Tractus Armoricanus et Nervicanus]]'' evit difenn an aodoù ouzh ar Saksoned. === [[Krennamzer]] === Da vare ar [[Karolingidi|Garolingidi]] edo Alençon e-barzh ''ducatus cenomannensis'', [[Maine (proviñs)|Dugelezh Ar Mañs]] hag a oa ur rann eus [[Neustria]]. Taget e voe gant redadegoù ar Vikinged. E 911 e voe skoulmet [[Emglev Saint-Clair-sur-Epte]] etre ar roue karolingat ha [[Rollon]], ur penn viking hag a zeuas da vezañ Dug kentañ Normandi. ==== [[Amzerioù modern]] ==== E 1636 e kemeras Jeneraliezh Alençon plas Dugelezh Alençon e framm [[Gouarnamant Normandi]]. E 1637 e voe degemeret e kêr ur senez protestant. Er bloavezhioù 1660 e voe krouet gant ar brotestantez Marthe La Perrière ar ''point d'Alençon'' (adanvet ''Point de France'') ha diazezet e voe ganti ur vichererezh [[dantelez]] brudet. Er {{XVIvet}} ha {{XVIIvet}} kantvedoù e voe Alençon ur bod eus an [[Disivoud protestant]], met pa voe freizet [[Skrid-embann Naoned]] gant [[Loeiz XIV (Bro-C'hall)|Loeiz XIV]], roue Bro-C'hall, e 1685, e tec'has kuit Protestanted ar gêr (ha Katoliked zo ivez, ar re a laboure en dantelez hag er voullerez) dirak Dragoned ar roue, war-zu Bro-Saoz, an Izelvroioù hag an Inizi Angl-ha-Norman. Evel-se e voe distrujet penn-da-benn ekonomiezh ar gêr. === [[Dispac'h gall]] === * Krouet e voe ar gumun e [[1790]]. Lakaet e voe da benn [[Kanton Alençon]], da benn [[Distrig Alençon]] ha da benn departamant [[Orne (departamant)|Orne]]. Lakaet e voe da benn [[Arondisamant Alençon]] pa voe krouet e [[1800]]. E [[1801]] e voe savet kantonioù [[Kanton Alençon -Kornôg]] ha [[Kanton Alençon-Reter]] diwar Kanton Alençon<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=397 Cassini – EHESS]</ref>. * E [[1793]], goude e oa bet trec'het ar Vendéens e [[emgann Ar Mañs]], e voent harzet ha kaset da Alençon evit bezañ fuzuilhet. Diwezatoc'h e voe gwastet ar vro gant ar Chouaned, [[Jorj Kadoudal (chouan)|Kadoudal]] ha [[Louis de Frotté|Frotté]] en o fenn. Harzet e voe Frotté e Alençon, a-raok bezañ fuzuilhet, ha goude-se e voe sioul ar gêr en-dro. === {{XIXvet kantved}} === E deroù ar bloavezhioù 1850 e yeas ar boblañs dreist 15000 annezad. D'ar mare-se e oa o chom ar familh Martin, Louis ha Zélie an dud, kenwerzhourien anezho, hag a voe santelezhet, hag o femp merc'h, an holl leanezed anezho, unan anezho o vezañ [[Tereza a Lisieux]], santelezet ivez gant an Iliz katolik. Etre miz Genver hag ar 7 a viz Meurzh [[1871]] e voe gouzalc'het ar gêr gant an Alamanted, e-pad [[Brezel Gall-Prusian eus 1870|ar brezel etre Bro-C'hall ha Prusia]]. === {{XXvet kantved}} === E-pad an [[Eil Brezel-bed]] e voe gouzalc'het Alençon etre miz Even 1940 hag an 12 a voz Eost 1944. Ur ''Frontstalag'' a oa (ur c'hamp prizonidi eus an arme alaman). Etre ar 6 hag an 11 a viz Eost 1944 e voe bombezaet ar gêr un ugent gwech bennak gant ar Gevrididi, o lazhañ un 200 den bennak. Ar gêr gall kentañ dieubet gant an nerzhioù gall a voe Alençon, ar pezh ne voe ket gwall ziaes peogwir e oa aet kuit dija an Alamanted, ha tenn ebet ne voe ezhomm evit dieubiñ ar gêr. == Monumantoù ha traoù heverk == [[Restr:Alencon Maison d'Oze.JPG|thumb|Ar "Maison d'Ozé"<ref>Diaz Mérimée n°PA00110706.</ref>.]] * Kastell Duged Alençon * an Ti-kêr * ar ''Maison d'Ozé'', lec'h emañ Ti an Douristed * penniliz an Itron-Varia == Emdroadur ar boblañs 1793-2006 == Hervez an INSEE e oa 27 653 a dud o chom en Alençon e [[2008]] (65 575 en tolpad-kêrioù). <div class="center"> <br /><small> (Krouet gant Wikipedia) </small><timeline> Colors = id:grisclair value:gray(0.9) id:grisfonce value:gray(0.5) id:vert value:rgb(0,0.6,0.4) ImageSize = width:710 height:247 PlotArea = left:40 right:10 top:1 bottom:20 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = justify DateFormat = yyyy Period = from:1790 till:2010 ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1790 BarData = bar:16 text: bar:15 text:35000 bar:14 text: bar:13 text:30000 bar:12 text: bar:11 text:25000 bar:10 text: bar:9 text:20000 bar:8 text: bar:7 text:15000 bar:6 text: bar:5 text:10000 bar:4 text: bar:3 text:5000 bar:2 text: bar:1 text:0 PlotData = color:grisclair width:0.5 # repères et légende axe vertical (population) bar:16 color:white from:start till:end bar:15 color:grisfonce from:start till:end bar:14 from:start till:end bar:13 color:grisfonce from:start till:end bar:12 from:start till:end bar:11 color:grisfonce from:start till:end bar:10 from:start till:end bar:9 color:grisfonce from:start till:end bar:8 from:start till:end bar:7 color:grisfonce from:start till:end bar:6 from:start till:end bar:5 color:grisfonce from:start till:end bar:4 from:start till:end bar:3 color:grisfonce from:start till:end bar:2 from:start till:end bar:1 color:grisfonce from:start till:end LineData = layer:front color:vert width:1 # courbe de population points:(49,97)(70,94) # 1793: 12954 h. à 1800: 12407 h. points:(70,94)(88,99) # 1800: 12407 h. à 1806: 13222 h. points:(88,99)(133,103) # 1806: 13222 h. à 1821: 13955 h. points:(133,103)(178,103) # 1821: 13955 h. à 1836: 13934 h. points:(178,103)(193,103) # 1836: 13934 h. à 1841: 13917 h. points:(193,103)(208,106) # 1841: 13917 h. à 1846: 14388 h. points:(208,106)(223,108) # 1846: 14388 h. à 1851: 14760 h. points:(223,108)(238,118) # 1851: 14760 h. à 1856: 16473 h. points:(238,118)(253,116) # 1856: 16473 h. à 1861: 16110 h. points:(253,116)(268,116) # 1861: 16110 h. à 1866: 16115 h. points:(268,116)(286,116) # 1866: 16115 h. à 1872: 16037 h. points:(286,116)(298,119) # 1872: 16037 h. à 1876: 16615 h. points:(298,119)(313,123) # 1876: 16615 h. à 1881: 17237 h. points:(313,123)(328,125) # 1881: 17237 h. à 1886: 17550 h. points:(328,125)(343,129) # 1886: 17550 h. à 1891: 18319 h. points:(343,129)(358,127) # 1891: 18319 h. à 1896: 17841 h. points:(358,127)(373,123) # 1896: 17841 h. à 1901: 17270 h. points:(373,123)(388,127) # 1901: 17270 h. à 1906: 17843 h. points:(388,127)(403,124) # 1906: 17843 h. à 1911: 17378 h. points:(403,124)(433,117) # 1911: 17378 h. à 1921: 16249 h. points:(433,117)(448,116) # 1921: 16249 h. à 1926: 16044 h. points:(448,116)(463,120) # 1926: 16044 h. à 1931: 16688 h. points:(463,120)(478,126) # 1931: 16688 h. à 1936: 17731 h. points:(478,126)(508,120) # 1936: 17731 h. à 1946: 16691 h. points:(508,120)(532,151) # 1946: 16691 h. à 1954: 21893 h. points:(532,151)(556,173) # 1954: 21893 h. à 1962: 25584 h. points:(556,173)(574,209) # 1962: 25584 h. à 1968: 31656 h. points:(574,209)(595,221) # 1968: 31656 h. à 1975: 33680 h. points:(595,221)(616,209) # 1975: 33680 h. à 1982: 31608 h. points:(616,209)(640,199) # 1982: 31608 h. à 1990: 29988 h. points:(640,199)(667,193) # 1990: 29988 h. à 1999: 28935 h. points:(667,193)(685,190) # 1999: 28935 h. à 2005: 28400 h. points:(685,190)(688,190) # 2005: 28400 h. à 2006: 28458 h. color:black width:3 # points de population points:(49,96)(49,98) # 1793: 12954 h. points:(70,93)(70,95) # 1800: 12407 h. points:(88,98)(88,100) # 1806: 13222 h. points:(133,102)(133,104) # 1821: 13955 h. points:(178,102)(178,104) # 1836: 13934 h. points:(193,102)(193,104) # 1841: 13917 h. points:(208,105)(208,107) # 1846: 14388 h. points:(223,107)(223,109) # 1851: 14760 h. points:(238,117)(238,119) # 1856: 16473 h. points:(253,115)(253,117) # 1861: 16110 h. points:(268,115)(268,117) # 1866: 16115 h. points:(286,115)(286,117) # 1872: 16037 h. points:(298,118)(298,120) # 1876: 16615 h. points:(313,122)(313,124) # 1881: 17237 h. points:(328,124)(328,126) # 1886: 17550 h. points:(343,128)(343,130) # 1891: 18319 h. points:(358,126)(358,128) # 1896: 17841 h. points:(373,122)(373,124) # 1901: 17270 h. points:(388,126)(388,128) # 1906: 17843 h. points:(403,123)(403,125) # 1911: 17378 h. points:(433,116)(433,118) # 1921: 16249 h. points:(448,115)(448,117) # 1926: 16044 h. points:(463,119)(463,121) # 1931: 16688 h. points:(478,125)(478,127) # 1936: 17731 h. points:(508,119)(508,121) # 1946: 16691 h. points:(532,150)(532,152) # 1954: 21893 h. points:(556,172)(556,174) # 1962: 25584 h. points:(574,208)(574,210) # 1968: 31656 h. points:(595,220)(595,222) # 1975: 33680 h. points:(616,208)(616,210) # 1982: 31608 h. points:(640,198)(640,200) # 1990: 29988 h. points:(667,192)(667,194) # 1999: 28935 h. points:(685,189)(685,191) # 2005: 28400 h. points:(688,189)(688,191) # 2006: 28458 h. # échelle de temps: le graphe commence à 1790 = 40 px, ensuite chaque année fait 3 px jusqu’à 2010 = 40+3x220 = 700 px # échelle de population: le graphe va de 20px à 244px, donc 0 = 20px et 1 habitant fait 224/35000 = 0,0064 pixel # et donc chaque l’ordonnée des points est y = 20 + nb(habitants) x 0,0064 </timeline> </div> == Melestradurezh == Penn-lec'h an arondisamant hag an departamant eo. Sez Kumuniezh-kêr Alençon eo ivez, un etrekumuniezh krouet e 1996. Gevellet eo Alençon gant teir c'hêr : * {{Gevelliñ|Basingstoke|Bro-Saoz|England|bloaz=1968}} * {{Gevelliñ|Quakenbrück|Alamagn|Germany|bloaz=1969}} * {{Gevelliñ|Koutiala|Mali|Mali|bloaz=1970}} == Tud ganet e Alençon == * [[Marc'harid Bro-C'hall (1492-1549)]], rouanez Navarra ha Dugelez Alençon * [[Charlez Mayenne]] (1554-1611), markiz ha goude dug Mayenne, penn ar [[Kevre katolik|C'hevre]] * [[Jacques-René Hébert]], politikour ha kazetenner e-pad an [[Dispac'h gall]] * santez [[Tereza a Lisieux]] (1873-1897), karmezez santelezet e 1925 * [[Jacques Ozouf]] (1928-2006), istorour * [[Daniel Balavoine]] (1952-1986), kaner-sonaozer * [[Lorànt Deutsch]] (1975-), aktour ha skrivagner === Tud all === * [[Alain (prederour)|Alain]] (1868-1951), prederour, en deus studiet pemp bloaz e lise Alençon. == Liammoù diavaez == * [http://www.alencon.fr/ Lec'hienn an ti-kêr] == Notennoù ha daveoù == {{daveoù}} {{DEFAULTSORT:Alencon}} [[Rummad:Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall]] [[Rummad:Kumunioù Orne]] 7175rcds3lw37im4yba0lb8a29rlf0l 0 90416 2188815 2185408 2026-04-25T12:01:14Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188815 wikitext text/x-wiki [[Restr:Rabat montage.jpg|right|300px]] {{Commonscat}} '''Rabat''' ([[arabeg]] : الرباط, ''al-Rabāṭ'' ; [[yezhoù berberek|tamazight]] : ⵕⴲⴰⵟ, ''ar-Rabāṭ'', ''ar-Ribāṭ'', ''Rbat'') eo [[kêr-benn]] [[Maroko]] ha seizhvet brasañ kêr ar vro<ref name="CP">{{en}} {{de}} [https://www.citypopulation.de/en/morocco/cities/ ''City population'']</ref>. Emañ war aod ar [[Meurvor Atlantel]], e gwalarn ar vro. E niveradeg ar bloaz [[2024]] e voe kontet 515 619 a dud o chom enni<ref name="CP" />. Ar ger ''rabat'' en [[arabeg]] a dalv kement ha "kêr vogeriet". Kêr-benn [[Rabat-Salé-Zem-Za]] eo, unan eus ar c'hwezek [[rannvroioù Maroko|rannvro eus ar vro]]. == Savadurioù == * Kasbah an Udayas * Bez Mohammed V * Palez roueel * Parlamant * Tour Hasa. == Tud == * [[Mohammed VI Maroko]] * [[Maxim Levy]] (1950-2002), [[politiker]] * [[Alain Badiou]] (ganet e 1937), [[Prederouriezh|prederour]] ha politiker == Gevelliñ == * [[Tunis]], [[Tunizia]]. == Notennoù ha dave== {{Daveoù}} [[Rummad:Kêrioù Maroko]] [[Rummad:Kêrioù-penn Afrika]] l0jboq99wxsigmjdof1o2ijfheuy3jl 0 93423 2188852 2185448 2026-04-25T12:02:19Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188852 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Restr:Cathedral and Archivo de Indias - Seville.jpg|thumb|Kreiz kêr Sevilla, gant an iliz-veur]] '''Sevilla''' (distaget [seˈβiʎa] e spagnoleg) a zo ur gêr vras eus [[Spagn]], kêr-benn [[proviñs Sevilla]] ha kêr-benn [[Kumuniezhioù emren Spagn|kumuniezh emren]] [[Andalouzia]]. War lez ar stêr [[Guadalquivir]] emañ. E miz Genver 2010 e oa annezet Sevilla gant 704 198 annezad hag en tolpad-kêrioù e oa 1,5 milion a dud. ==Anv== ''Spal'' eo an anv koshañ a anavezer evit Sevilla. Da vare ar Romaned e voe latinekaet an anv-se ha mont a reas da ''Hispalis''. Goude aloubaegoù an [[Omeyad|Omeyaded]] e voe arabekaet e Išbīlīya (Arabeg: إشبيلية‎). Mont a reas goude da vezañ Chbilya, ha goude Sevilla e spagnoleg. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery mode="packed" heights="150px"> Restr:Calatrava Puente del Alamillo Seville.jpg|Pont Alamillo Restr:Pierre Dancart Altarpiece Seville.jpg|Sternaoter an Iliz-veur Restr:Spain Andalusia Seville BW 2015-10-23 13-04-37.jpg| Ur sell war plasenn an trec'h Restr:Patio montería fl.jpg| An Alcázar </gallery> == Tud == * sant [[Isidoro Sevilla|Izidor]], eskob Sevilla e 601, marvet e 636. Bet ganet marteze e [[Cartagena]]. Skrivagner hag istorour. * [[Diego Velázquez]] (1599-1660), livour, ganet e Sevilla * [[Antonio Aparicio]] (1916-2000), skrivagner, ganet e Sevilla. == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Sevilla}} *{{es}} [https://web.archive.org/web/20110412180453/http://www.sevilla.org/ Lec'hienn ofisiel kuzul-kêr Sevilla] {{Kumunioù proviñs Sevilla}} [[Rummad:Kêrioù Andalouzia]] 31dxz4k3gbv4nleg7jp6n8k4hupf571 0 94340 2188908 2185507 2026-04-25T12:03:49Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188908 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Villers-sur-Mer strand 4.jpg | alc'hwez = An draezhenn. | ardamezioù = Blason Villers-sur-Mer.svg | logo = | bro = | rannvro = [[Normandi (rannvro)|Normandi]] | departamant = [[Calvados (departamant)|Calvados]] | arondisamant = [[Arondisamant Lisieux|Lisieux]] | kanton = [[Kanton Pont-l'Évêque|Pont-l'Évêque]] | etrekumuniezh = Communauté de communes Cœur Côte Fleurie | bro velestradurel = | maer = Jean-Paul Durand | amzer-gefridi = 2014-2020 | gorread = 8.99 | hedred = -0.006389 | ledred = 49.320556 | uk = | ubi = 3 | ubr = 136 }} '''Villers-sur-Mer''' a zo ur gumun eus [[departamant gall|departamant]] [[Calvados (departamant)|Calvados]] e [[Bro-C'hall]]. == Istor == === {{XIXvet kantved}} === === {{XXvet kantved}} === * [[Eil Brezel-bed]], [[1944]] : dieubet e voe '''Villers-sur-Mer''' d'an [[22 Eost|22 a viz Eost]] 1944 gant Belgiz ha Luksembourgiz ar [[Brigadenn Piron|Vrigadenn Piron]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120309084810/http://www.normandie44lamemoire.com/fichesvilles/villerblonvdeauvcantour.htm Normandie 44 - la Mémoire]</ref> ; mervel a reas tri den nann-soudard e Villers abalamour d'ar brezel, daou anezhe a voe lazhet gant minennoù e mizioù Eost ha Kerzu, an hini all gant ur vombezadeg e miz Gouere<ref>[http://www.crhq.cnrs.fr/1944/liste-reponses.php Mémorial des victimes civiles en Normandie]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == [[Restr:FranceNormandieVillersSurMerEglise.jpg|left|thumb]] {{clr|left}} * Iliz katolik ''Sant Varzhin'', nevez-gotek<ref>[http://clochers.org/Fichiers_HTML/Accueil/Accueil_clochers/14/accueil_14754.htm Skeudennoù - Clochers de France]</ref>. * Maen-koun da soudarded ar [[Rouantelezh-Unanet]] marvet e Villers e 1944<ref>[https://web.archive.org/web/20120309084810/http://www.normandie44lamemoire.com/fichesvilles/villerblonvdeauvcantour.htm Normandie 44 - la Mémoire]</ref>. == Armerzh == == Douaroniezh == == Emdroadur ar boblañs 1962-2008 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2700 |passo1=200 |passo2=100 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2008 |p1=1608 |p2=1669 |p3=1769 |p4=1853 |p5=2019 |p6=2318 |p7=2652 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == ===Tud bet ganet eno=== ===Tud bet marvet eno=== * [[Adélaïde-Louise d'Eckmühl de Blocqueville]], lennegourez hag barzhez c'hall, d'ar [[6 a viz Here]] [[1892]]. == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == <references /> [[Rummad:Kumunioù Calvados]] n5zl3a34w6pqbm1gq2r3oko99eg4w5j 0 94582 2188917 2185517 2026-04-25T12:04:03Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188917 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Winnipeg''' eo kêr-benn [[Proviñsoù ha tiriadoù Kanada|proviñs]] [[Manitoba]], e [[Kanada]]. Seizhvet kêr vrasañ Kanada eo, hag an hini vrasañ eus kreiz ar vro. Annezet eo gant 727 500 (2016). Emañ kêr Winnipeg e [[kember]] ar stêrioù [[Red River of the North|Red River]] (''Rivière Rouge'') hag [[Assiniboine]], nepell diouzh al [[lenn Winnipeg]]. Rust e vez an amzer eno (war-dro -19&nbsp;°C well-wazh e miz Genver, ha 19,7&nbsp;°C e miz Gouere) hag unan eus kêrioù bras yenañ ar bed eo. == An anv == Dont a ra anv kêr Winnipeg eus an anv-lec'h [[kreeg|kreek]] ᐄᐧᓂᐯᐠ, wînipêk, a dalvez kement ha « dour du », « dour lous ». == Poblañs == 632.837 a dud a oa e 2006, 633 617 annezad a oa e 2011, hag hervez niveradeg 2016 e oant kresket da 727 500. Saozneger a-vihanik eo 95% anezho. Ar [[galleg]] (yezh ofisiel all Kanada), an [[filipineg]], an [[alamaneg]], ar [[pandjabeg]] hag an [[ukraineg]] a zo e-touez ar yezhoù komzet all. 64% eus an dud a zo kristen. [[Restr:Forks View.jpg|thumb|centre|700px|Gwel eus karter ''The Forks'', e kember an div stêr]] == Tud == * [[Neil Young]] en deus tremenet eno ul lodenn eus e vuhez * [[Louis Riel]], politikour * [[Jamie Cudmore]], c'hoarier rugbi XV [[Rummad:Kêrioù Kanada]] [[Rummad:Manitoba]] bvkiaoyy9h0s55jx6yxwzq7nethsfph 0 97678 2188872 2185471 2026-04-25T12:02:50Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188872 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Tarba | anvYezh = Tarba | Yezh = okitanek | anvOfisiel = Tarbes | skeudenn = Mairie de Tarbes (Hautes-Pyrénées, France).jpg | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Blason ville Tarbes.svg | logo = | bro = {{Okitania}}<br />[[Bigòrra]] <small>''(kêr-benn)''</small> | rannvro = [[Midi-Pyrénées]] | departamant = [[Pireneoù-Uhel]] <small>''([[prefeti]])''</small> | arondisamant = [[Arondisamant Tarba|Tarba]] <small>''([[pennlec'h]])''</small> | kanton = [[Pennlec'h]] pemp kanton :<br />[[Kanton Tarba-1|Tarba-1]]<br />[[Kanton Tarba-2|Tarba-2]]<br />[[Kanton Tarba-3|Tarba-3]]<br />[[Kanton Tarba-4|Tarba-4]]<br />[[Kanton Tarba-5|Tarba-5]] | etrekumuniezh = Communauté d'agglomération du Grand Tarbes | bro velestradurel = | cp = 65000 | maer = Gérard Trémège ([[Unvaniezh evit ul Luskad Poblel|UMP]]) | amzer-gefridi = 2014-2020 | gorread = 15.33 | hedred = 0.072600 | ledred = 43.230700 | uk = 304 | ubi = 286 | ubr = 324 | lec'hienn web = [http://www.tarbes.fr/ www.tarbes.fr] }} '''Tarba''' (''Tarba'' en [[okitaneg]], ''Tarbes'' e [[galleg]]) eo pennlec'h [[departamant gall]] [[Hautes-Pyrénées]]. Kêr-benn proviñs kozh [[Bigorra]] eo ivez. == Istor == === {{XXvet}} kantved === == Monumantoù ha traoù heverk == [[Restr:Cathédrale Notre-Dame-de-la-Sède de Tarbes.JPG|thumb|left|Iliz-veur Tarba]] {{clr|left}} * An iliz-veur. == Douaroniezh == Emañ Tarba e traoñienn ar stêr [[Adour]], war-dro 155 km er mervent da [[Toloza|Doloza]] ha 155 km er reter da [[Baiona|Vaiona]]. == Emdroadur ar boblañs == E [[2008]] e oa war-dro 50 000 a annezidi e kêr ha 85 000 en tolpad kumunioù anvet ''Grand Tarbes''. == Melestradurezh == == Tud == * [[Théophile Gautier]], skrivagner gallek. * [[Ferdinand Foch]], marichal en arme c'hall. * [[Gilles Servat]], barzh ha kaner. == Kêrioù gevellet == Gevellet eo Tarba gant : * [[Huesca]] {{Spagn}} (Aragon) * [[Altenkirchen]] {{Alamagn}} == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Tarbes}} * {{fr}} [http://www.tarbes.fr/ Lec'hienn ti-kêr Tarba] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20111124080304/http://www.tarbes.com/ Ofis an Douristed] == Dave ha notennoù== <references/> [[Rummad:Kumunioù Hautes-Pyrénées]] [[Rummad:Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall]] [[Rummad:Kêrioù Okitania]] 9fkjmlwv1ogdge9oj0q305cyzpy25gp 0 97732 2188859 2185455 2026-04-25T12:02:29Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188859 wikitext text/x-wiki [[Restr:Downtown Spokane WA on approach to the airport.jpg|thumb|250px|O vont da bradañ war an aerborzh]] [[Restr:Spokane County Washington Incorporated and Unincorporated areas Spokane Highlighted.svg|thumb|250px|Spokane e Skpokane County]] '''Spokane''' zo ur gêr lec'hiet e reter stad [[Washington (stad)|Washington]] er [[Stadoù-Unanet]]. ''Lilac City'', "Kêr al Lireu", eo lesanv ofisiel kêr. Er bloavezh [[2010]] e oa 208 916 a annezidi o chom enni. E 2016 e voe istimet ar boblañs da 215 973 anneziad. == Torfedouriezh == Dregantad an torfedelezh e tolead kêr Spokane (Spokane County) evit mil anneziad a oa 64.8 e 2012. Uheloc'h eo evit hini Stad [[Washington (stad)|Washington]] hag a zo 38.3 == Skeudennoù == <gallery mode="packed" heights="180px"> Monroe Street Dam on Spokane River.jpg |Monroe Street Review Tower Spokane.jpg |Review Tower Ferry MV Spokane.jpg |Ferry Fox Theater Spokane.JPG |Fox Theater </gallery> == Kêrioù gevellet == {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr |- | [[Restr:Flag of Japan.svg|border|25px]] [[Japan]] | [[Nishinomiya]] |- | [[Restr:Flag of South Korea.svg |border|25px]] [[Republik Korea|Korea ar Su]] | [[Jecheon]] |- | [[Restr:Flag of the People's Republic of China.svg |25px]] [[Republik Pobl Sina|Sina]] | [[Jilin]] |- | [[Restr:Flag of Ireland.svg|25px]] [[Republik Iwerzhon|Iwerzhon]] | [[Limerick]] |} == Tud == * [[Robert Lee Yates]]: serial killer a lazhas trizek gast e kêr Spokane == Liammoù diavaez == * {{en}} [http://www.spokanecity.org/ Lec'hienn ofisiel] {{Commonscat}} [[Rummad:Kêrioù Washington]] [[Rummad:Kêrioù distrujet gant un tan-gwall]] rasuslllmjnmg0kt5jbc17svjew5rw4 0 98087 2188954 2185081 2026-04-25T13:27:15Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188954 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:TXMap-doton-CorpusChristi.PNG|right|250px|border]] '''Corpus Christi''' zo ur gêr lec'hiet e gevred [[Stadoù SUA|stad]] [[Texas]] e [[Stadoù-Unanet Amerika]]. Er bloavezh [[2010]] e oa 305 215 a annezidi o chom enni. <gallery mode="packed" heights="150px"> CorpusChristiTX Night.jpg 1914 Nueces County Courthouse 2.jpg Texas State Aquarium Corpus Christi.JPG Broadway Bluff 1 Corpus Christi Texas.jpg Sidbury House Corpus Christi Texas.jpg </gallery> == Tud ganet e Corpus Christi == * [[Farrah Fawcett]] (1947-2009), aktorez * [[Eva Longoria]] (1975 - ), aktorez == Liammoù diavaez == * {{en}} [http://www.cctexas.com/ Lec'hienn ofisiel] {{Commonscat}} [[Rummad:Kêrioù Texas]] 7328e1thb3xwolgaipq7sowo5l2ukxn 0 98090 2188982 2185292 2026-04-25T13:27:59Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188982 wikitext text/x-wiki [[Restr:TXMap-doton-Lubbock.PNG|right|250px|border]] '''Lubbock''' zo ur gêr lec'hiet e gwalarn [[Stadoù SUA|stad]] [[Texas]] e [[Stadoù-Unanet Amerika]]. Er bloavezh [[2010]] e oa 229 573 a annezidi o chom enni. <gallery mode="packed" heights="150px"> Downtown Lubbock 2008.jpg JonesATT.jpg TTU English Philosophy Building.jpg Silent Wings Museum Nov 2009.jpg Warren and Myrta Bacon House (west).JPG </gallery> == Tud ganet e Lubbock == * [[Buddy Holly]] ([[1936]]-[[1959]]), kaner stadunanat == Liammoù diavaez == * {{en}} [http://www.ci.lubbock.tx.us/ Lec'hienn ofisiel] {{Commonscat}} [[Rummad:Kêrioù Texas]] hcpmg6hw7piwzty4hacztycgiajq9r8 0 98285 2188996 2185378 2026-04-25T13:28:21Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188996 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Restr:Philadelphia Montage by Jleon 0310.jpg|thumb|250px|]] [[Restr:Map of Pennsylvania highlighting Philadelphia County.svg|thumb|250px|]] '''Philadelphia''' eo kêr vrasañ stad [[Pennsylvania]] er [[Stadoù-Unanet]]. Er bloavezh [[2010]] e oa 1 526 006 a annezidi o chom enni. Ar pempvet kumun gant ar muiañ a dud er Stadoù- Unanet eo. Philadelphia a zo ur gêr eus ar C'hommonwealth e Pennsylvania lec’hiet e biz ar Stadoù-Unanet, etre [[New York]] ha kêr [[Washington, D.C.|Washington]]. Kreiz istorel, sevenadurel hag arzel pouezus er Stadoù-Unanet. Philadelphia a zo ivez ur porzh industriel bras. Krouet e [[1682]], eo bet Philadelphia en XVIIIvet kantved ar gêr gant ar muiañ a dud eus an trizek trevadenn ( hag a zo [[Trevadenn|trevadennoù]] [[Bro-Saoz]] en [[Norzhamerika|Amerika an Norzh]]) a-raok dont da vezañ kêrbenn ar Stadoù-Unanet. Abalamour da-se, zo bet kevezerezh e-pad un toullad bloavezhioù etre Philadelphia ha New York. Goude-se eo bet lakaet Washington da gêrbenn ar Stadoù-Unanet. Bremañ eo brasañ meurgêr [[Pennsylvania|stad Pennsylvania]]. == Tud liammet ouzh ar gêr == * [[William Penn]], diazezer ar gêr ha [[Proviñs Pennsylvania]]. * [[Benjamin Franklin]], unan eus [[Tadoù diazezerien Stadoù-Unanet Amerika]], dre e atiz eo bet krouet meur a ensavadur e Philadelphia, en o zouez Skol-veur Pennsylvania ha Library Hall. Marvet er gêr-se e 1790. * [[Sylvester Stallone]], aktour hag en deus kresket e Philadelphia ha liammet eo strizh an heuliad filmoù [[Rocky (heuliad filmoù)|Rocky]] ouzh ar gêr. * [[Will Smith]], aktour ha kaner genidik eus ar gêr. * [[Bill Cosby]], aktour ganet e Philadelphia, brudet evit e roll er stirad skinwel ''[[Cosby Show]]''. * [[John Coltrane]], sellmet evel unan eus brasañ saksofonourien jazz en istor. * [[Lil Uzi Vert]], raper ganet er gêr. * [[Meek Mill]], raper ganet er gêr. * [[Judith Heumann|Judy Heumann]], stourmerez evit gwirioù an dud nammet. * [[Grace Kelly]], aktourez ha Priñsez Monako, ganet er gêr. * Raymond Pace Alexander, barner ha stourmer evit ar gwirioù keodedel, ganet ha marvet er gêr. == Skeudennoù == <gallery> Image:Philly skyline.jpg| Image:Philadelphia-CityHall-2006.jpg| Image:Philly041907-004-GenosSteaks.jpg| Image:Regrail.jpg| </gallery> == Kêrioù gevellet == * [[Restr:Flag of Italy.svg|border|18px]] - [[Firenze]], [[Italia]] (abaoe 1964) * [[Restr:Flag of Israel.svg|border|18px]] - [[Tel Aviv]], [[Israel]] (abaoe 1966) * [[Restr:Flag of South Korea.svg |border|18px]] - [[Incheon]], [[Republik Korea|Korea ar Su]] (abaoe 1974) * [[Restr:Flag of Poland.svg|border|18px]] - [[Toruń]], [[Polonia]] (abaoe 1976) * [[Restr:Flag of the People's Republic of China.svg |18px]] - [[Tianjin]], [[Ningbo]], [[Republik Pobl Sina|Sina]] (abaoe 1980) * [[Restr:Flag of Cameroon.svg |18px]] - [[Douala]], [[Kameroun]] (abaoe 1986) * [[Restr:Flag of Russia.svg |border|18px]] - [[Nijniy Novgorod]], [[Rusia]] (abaoe 1992) == Liammoù diavaez == * {{en}} [http://www.phila.gov/Pages/default.aspx Lec'hienn ofisiel] {{Commonscat}} [[Rummad:Kêrioù Pennsylvania]] bjac7gpj30281x3htal23k9gb0zxa8q 0 98350 2188753 2185337 2026-04-25T11:59:37Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188753 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Mâcon | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Vue de Mâcon.jpg | alc'hwez = Gwel eus ar Saône e Mâcon. | ardamezioù = Blason Mâcon.svg | logo = | bro = | rannvro = [[Bourgogne-Franche-Comté]] | departamant = [[Saône-et-Loire]] <small>''([[prefeti]])''</small> | arondisamant = [[Arondisamant Mâcon|Mâcon]] <small>''([[pennlec'h]])''</small> | kanton = [[pennlec'h]] tri c'hanton :<br />[[Kanton Mâcon-Kreiz|Mâcon-Kreiz]]<br />[[Kanton Mâcon-Norzh|Mâcon-Norzh]]<br />[[Kanton Mâcon-Su|Mâcon-Su]] | etrekumuniezh = Communauté d'agglomération du Mâconnais - Val de Saône | bro velestradurel = | cp = 71000 | maer = Jean-Patrick Courtois ([[Unvaniezh evit ul Luskad Poblel|UMP]]) | amzer-gefridi = 2014-2020 | gorread = 27 | hedred = 4.83133717 | ledred = 46.30627150 | uk = | ubi = 167 | ubr = 347 | lec'hienn web = [http://www.macon.fr/ macon.fr] }} '''Mâcon''' zo ur gêr eus reter [[Bro-C'hall]], pennlec'h an departamant [[Saône-et-Loire]], e rannvro [[Bourgogne-Franche-Comté]]. Ouzhpenn 30 000 a annezidi zo o chom e Mâcon. Emañ kêr war lez ar stêr [[Saône]], etre div vroig : [[Bresse]] er reter ha [[Beaujolais]] er c'hornôg. == Gerdarzh == Dont a ra an anv Mâcon eus ''Matisco'', a oa unan eus kêrioù pobl c'halian an [[Aedui]]. == Istor == === {{XXvet}} kantved === == Monumantoù ha traoù heverk == == Douaroniezh == == Emdroadur ar boblañs 1793-2006 == <div style="text-align:center;"> <timeline> Colors = id:grisclair value:gray(0.9) id:grisfonce value:gray(0.5) id:couleurcourbe value:rgb(0,0.6,0.4) ImageSize = width:712 height:253 PlotArea = left:42 right:10 top:1 bottom:20 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = justify DateFormat = yyyy Period = from:1790 till:2010 ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1790 BarData = bar:22 text: bar:21 text:40 000 bar:20 text: bar:19 text:36 000 bar:18 text: bar:17 text:32 000 bar:16 text: bar:15 text:28 000 bar:14 text: bar:13 text:24 000 bar:12 text: bar:11 text:20 000 bar:10 text: bar:9 text:16 000 bar:8 text: bar:7 text:12 000 bar:6 text: bar:5 text:8 000 bar:4 text: bar:3 text:4 000 bar:2 text: bar:1 text:0 PlotData = color:grisclair width:0.5 # repères et légende axe vertical (population) bar:22 color:white from:start till:end bar:21 color:grisfonce from:start till:end bar:20 from:start till:end bar:19 color:grisfonce from:start till:end bar:18 from:start till:end bar:17 color:grisfonce from:start till:end bar:16 from:start till:end bar:15 color:grisfonce from:start till:end bar:14 from:start till:end bar:13 color:grisfonce from:start till:end bar:12 from:start till:end bar:11 color:grisfonce from:start till:end bar:10 from:start till:end bar:9 color:grisfonce from:start till:end bar:8 from:start till:end bar:7 color:grisfonce from:start till:end bar:6 from:start till:end bar:5 color:grisfonce from:start till:end bar:4 from:start till:end bar:3 color:grisfonce from:start till:end bar:2 from:start till:end bar:1 color:grisfonce from:start till:end LineData = layer:front color:couleurcourbe width:1 # courbe de population points:(51,86)(72,79) # 1793: 12 000 h. à 1800: 10 807 h. points:(72,79)(90,78) # 1800: 10 807 h. à 1806: 10 653 h. points:(90,78)(135,77) # 1806: 10 653 h. à 1821: 10 411 h. points:(135,77)(165,88) # 1821: 10 411 h. à 1831: 12 384 h. points:(165,88)(180,94) # 1831: 12 384 h. à 1836: 13 515 h. points:(180,94)(195,99) # 1836: 13 515 h. à 1841: 14 466 h. points:(195,99)(210,103) # 1841: 14 466 h. à 1846: 15 112 h. points:(210,103)(225,112) # 1846: 15 112 h. à 1851: 16 783 h. points:(225,112)(240,111) # 1851: 16 783 h. à 1856: 16 546 h. points:(240,111)(255,123) # 1856: 16 546 h. à 1861: 18 765 h. points:(255,123)(270,125) # 1861: 18 765 h. à 1866: 19 175 h. points:(270,125)(288,120) # 1866: 19 175 h. à 1872: 18 239 h. points:(288,120)(300,116) # 1872: 18 239 h. à 1876: 17 570 h. points:(300,116)(315,127) # 1876: 17 570 h. à 1881: 19 567 h. points:(315,127)(330,128) # 1881: 19 567 h. à 1886: 19 669 h. points:(330,128)(345,127) # 1886: 19 669 h. à 1891: 19 573 h. points:(345,127)(360,123) # 1891: 19 573 h. à 1896: 18 739 h. points:(360,123)(375,120) # 1896: 18 739 h. à 1901: 18 298 h. points:(375,120)(390,124) # 1901: 18 298 h. à 1906: 19 059 h. points:(390,124)(405,128) # 1906: 19 059 h. à 1911: 19 779 h. points:(405,128)(435,120) # 1911: 19 779 h. à 1921: 18 207 h. points:(435,120)(450,121) # 1921: 18 207 h. à 1926: 18 427 h. points:(450,121)(465,121) # 1926: 18 427 h. à 1931: 18 496 h. points:(465,121)(480,126) # 1931: 18 496 h. à 1936: 19 324 h. points:(480,126)(510,135) # 1936: 19 324 h. à 1946: 21 073 h. points:(510,135)(534,143) # 1946: 21 073 h. à 1954: 22 393 h. points:(534,143)(558,161) # 1954: 22 393 h. à 1962: 25 714 h. points:(558,161)(576,203) # 1962: 25 714 h. à 1968: 33 445 h. points:(576,203)(597,235) # 1968: 33 445 h. à 1975: 39 344 h. points:(597,235)(618,230) # 1975: 39 344 h. à 1982: 38 404 h. points:(618,230)(642,224) # 1982: 38 404 h. à 1990: 37 275 h. points:(642,224)(669,209) # 1990: 37 275 h. à 1999: 34 469 h. points:(669,209)(690,207) # 1999: 34 469 h. à 2006: 34 171 h. color:black width:3 # points de population points:(51,85)(51,87) # 1793: 12 000 h. points:(72,78)(72,80) # 1800: 10 807 h. points:(90,77)(90,79) # 1806: 10 653 h. points:(135,76)(135,78) # 1821: 10 411 h. points:(165,87)(165,89) # 1831: 12 384 h. points:(180,93)(180,95) # 1836: 13 515 h. points:(195,98)(195,100) # 1841: 14 466 h. points:(210,102)(210,104) # 1846: 15 112 h. points:(225,111)(225,113) # 1851: 16 783 h. points:(240,110)(240,112) # 1856: 16 546 h. points:(255,122)(255,124) # 1861: 18 765 h. points:(270,124)(270,126) # 1866: 19 175 h. points:(288,119)(288,121) # 1872: 18 239 h. points:(300,115)(300,117) # 1876: 17 570 h. points:(315,126)(315,128) # 1881: 19 567 h. points:(330,127)(330,129) # 1886: 19 669 h. points:(345,126)(345,128) # 1891: 19 573 h. points:(360,122)(360,124) # 1896: 18 739 h. points:(375,119)(375,121) # 1901: 18 298 h. points:(390,123)(390,125) # 1906: 19 059 h. points:(405,127)(405,129) # 1911: 19 779 h. points:(435,119)(435,121) # 1921: 18 207 h. points:(450,120)(450,122) # 1926: 18 427 h. points:(465,120)(465,122) # 1931: 18 496 h. points:(480,125)(480,127) # 1936: 19 324 h. points:(510,134)(510,136) # 1946: 21 073 h. points:(534,142)(534,144) # 1954: 22 393 h. points:(558,160)(558,162) # 1962: 25 714 h. points:(576,202)(576,204) # 1968: 33 445 h. points:(597,234)(597,236) # 1975: 39 344 h. points:(618,229)(618,231) # 1982: 38 404 h. points:(642,223)(642,225) # 1990: 37 275 h. points:(669,208)(669,210) # 1999: 34 469 h. points:(690,206)(690,208) # 2006: 34 171 h. # échelle de temps: le graphe commence à 1790 = 42 px, ensuite chaque année fait 3 px jusqu'à 2010 = 42+3x220 = 702 px # échelle de population: le graphe va de 20px à 250px, donc 0 hab. = 20px et 1 habitant fait 230/42000 = 0.005476 pixel # et donc l'ordonnée (population) des points est y = 20 + nb(habitants) x 0.005476 # Courbe réalisée avec l'aide du modèle [[Modèle:Générateur de code de courbe démographique]] </timeline> <span style="color:#00528c;"><big>•</big></span> Mammennoù: Cassini-EHESS hag EBSSA </div> == Melestradurezh == == Tud == *[[Alphonse de Lamartine]] (1790-1869), barzh gallek ganet e Mâcon. == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == == Dave ha notennoù== {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Macon}} [[Rummad:Kumunioù Saône-et-Loire]] [[Rummad:Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall]] mh3ef0o0qmbd9ak935vpmtep4s0xbvm 0 98386 2188803 2185395 2026-04-25T12:00:52Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188803 wikitext text/x-wiki [[File:Pont-rhyd-y-groes-by-Stephen-Elwyn-RODDICK.jpg|thumb|Ar pont kozh e Pontrhydfendigaid|250px]] Ur gêriadenn eus [[Kembre]] eo [[Pontrhydfendigaid]] e [[Ceredigion|Kontelezh Ceredigion]], war lez ar stêr [[Afon Teifi|Teifi]], tost d'an eien anezhi, e menezeg [[Elenydd]]. Emañ etre [[Tregaron]] er su ha [[Pontarfynach]] en norzh. E kembraeg komzet ar c'hornad e reer "Y Bont" hepken eus ar gêriadenn. ==Monumantoù== *[[Abati Ystrad Fflur]] == Tud == *[[Caradog Jones]], ar C'hembread kentañ a grimpas gant ar [[Menez Everest]]. {{Kêrioù Ceredigion}} [[Rummad:Kêriadennoù Ceredigion]] 99i1dedw2xlqxvqavg1t07916o2deby 0 98743 2188837 2185434 2026-04-25T12:01:50Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188837 wikitext text/x-wiki '''San Juan''', pe ''' Ciudad de San Juan''' zo ur gêr eus [[Arc'hantina]], kêr-benn [[Proviñs San Juan]] er rannvro [[Patagonia Arc'hantina]]. Er veurgêr, Gran San Juan, e 2010, e konted 471.389 a dud o chom, ha gant se emañ e-touez dek kêr vrasañ ar vro. Diazezet e voe d'an 13 a viz Mezheven [[1562]] gant ar [[konkistador|c'honkistador]] spagnol [[Juan Jufré]], hag anvet ''San Juan de la Frontera'', staget ouzh [[Capitanía General de Chile]]. == Tud == *[[Domingo Faustino Sarmiento]], politikour, Prezidant ar Republik. [[Rummad:Kêrioù Arc'hantina]] 8dcfbos1u5yrj2o9j1rpfbciagfv0ub 0 100233 2188843 2185438 2026-04-25T12:02:05Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188843 wikitext text/x-wiki [[Restr:Mosaico Santander.jpg|thumb|200px|Lec'hioù ha savadurioù e Santander.]] '''Santander''' zo ur gêr hag ur porzh bras en arvor hanternoz [[Spagn]]. Kêr-benn kumuniezh emren [[Kantabria]] eo. Sevel a rae poblañs Santander da 179 921 a dud e [[2011]], tost d'un drederenn eus poblañs Kantabria. En amzer ar [[Henroma|Romaned]] e oa anavezet kêr gant an anv ''Portus Victoriae Iuliobrigensium''. Kresket eo kêr diwar ar porzh, unan goudoret mat. Ur porzh a bouez e oa evit [[Rouantelezh Kastilha]] er Grennamzer ha kenwerzh a rae gant trevadennoù spagnol Amerika goude. Hiziv ez eus ul linenn listri a ya alese da [[Plymouth|Blymouth]] e [[Bro-Saoz]]. E [[1941]] e voe un [[tangwall]] bras e Santander. Ne voe lazhet nemet un den met distrujet e voe tiez e-leizh, e kreiz kêr dreist-holl. == Tud == * [[Seve Ballesteros]] (1957–2011), c'hoarier golf * [[María Gutiérrez Blanchard]] (1881–1932), livourez * [[Matilde Camus]] (1919-2012), barzhez * [[Marcelino Menéndez Pelayo]] (1856-1912), skrivagner hag istorour. * [[Concha Espina]] (1869-1955), skrivagnerez == Liammoù diavaez == {{Commons|Santander}} * [http://www.ayto-santander.es Ti-kêr Santander] (e spagnoleg) {{Kumunioù Kantabria}} [[Rummad:Kêrioù Spagn]] [[Rummad:Kantabria]] 7cjvio7fnuf66e0uwm0oeqfof3jdugn 0 100257 2188870 2185468 2026-04-25T12:02:46Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188870 wikitext text/x-wiki [[Restr:The Bro Silyn Estate, Talysarn - geograph.org.uk - 235634.jpg|thumb|Talysarn]] ''' Talysarn''' zo ur gêriadenn e [[Gwynedd]], en hanternoz [[Kembre]], e [[Dyffryn Nantlle]], nepell diouzh [[Pen-y-groes]]. == Tud == *[[Robert Williams Parry]], barzh. *[[Gwilym Richard Jones]], barzh ha pennskrivagner ar gelaouenn ''[[Y Faner]]''. *[[John Jones, Talysarn]], pastor ha prezegenner brudet. {{Kêrioù Gwynedd}} [[Rummad:Kêriadennoù Gwynedd]] 12z3mew4xa9e0lo3hrytockh6kcxr8w 0 100740 2188851 2185447 2026-04-25T12:02:18Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188851 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Seta | anvYezh = Seta | Yezh = okitanek | anvOfisiel = Sète | skeudenn = Rochelongue 048 Sète.JPG | alc'hwez = Ar c'hanolioù hag ar gambr kenwerzh. | ardamezioù = Blason ville fr Sète (Hérault).svg | logo = | bro = {{Okitania}} | rannvro = [[Languedoc-Roussillon]] | departamant = [[Hérault (departamant)|Erau]] | arondisamant = [[Arondisamant Montpelhièr|Montpelhièr]] | kanton = [[Pennlec'h]] kantonioù [[Kanton Seta-1|Seta-1]] ha [[Kanton Seta-2|Seta-2]] | etrekumuniezh = Communauté d'agglomération du Bassin de Thau | bro velestradurel = | insee = 34301 | cp = 34200 | maer = François Commeinhes ([[Unvaniezh evit ul Luskad Poblel|UMP]]) | amzer-gefridi = [[2014]] - [[2020]] | poblañs = {{PoblansKumun|34|301}} | deiziad-poblañs = {{PoblansKumun|34|deiziad}} | gorread = 24.21 | hedred = 3.6975 | ledred = 43.405278 | uk = 4 | ubi = 0 | ubr = 176 | lec'hienn web = http://www.sete.fr }} '''Seta''' (''Sète'' e [[galleg]]), a zo ur [[kumun c'hall|gumun]] eus [[departamant gall|departamant]] an [[Erau (departamant)|Erau]], en [[Okitania]]. == Tud == ===Tud ganet eno=== *[[1871]] : [[Paul Valéry]] *[[1912]] : [[Jean Vilar]] *[[1921]] : [[Georges Brassens]] *[[1921]] : [[Manitas de Plata]] *[[1936]] : [[Ives Roqueta]], emsaver ha skrivagner okitanek ===Tud marvet eno=== ===Tud liammet ouzh ar gumun=== ==Liamm diavaez== {{Commons|Category:Sète, France}} *{{fr}} [http://www.sete.fr Lec'hienn ofisiel] *{{fr}} [http://www.ot-sete.fr Lec'hienn Ti an douristed] [[Rummad:Kumunioù Hérault]] 91z7dgbtdlbw3nkov7n24uibdueihc0 0 101150 2188760 2185344 2026-04-25T11:59:47Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188760 wikitext text/x-wiki {{pennad zo|Newark}} [[Restr:Newark, New Jersey at night.jpg|right|250px]] [[Restr:Newark nj 013.png|right|250px]] '''Newark''' eo kêr vrasañ [[Stadoù SUA|stad]] [[New Jersey]] e [[Stadoù-Unanet Amerika]]. Bez' e oa 277 140 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Newark en ur mod ofisiel e [[1625]]. == Skeudennoù == <gallery> Newark, New Jersey-02.jpg | Bnai Jeshurun High St jeh.jpg | Newark cherry blossoms.jpg | High Court Sts castle jeh.jpg | </gallery> == Kêrioù gevellet == {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr |- | {{Bahamas}} | [[Freeport]] |- | {{Kameroun}} | [[Douala]] |- | {{Republik Pobl Sina}} | [[Xuzhou]] |- | {{Portugal}} | [[Aveiro]] |- | {{Brazil}} | [[Belo Horizonte]] |- | {{Gambia}} | [[Banjul]] |- | {{Ghana}} | [[Kumasi]] |- | {{Brazil}} | [[Porto Alegre]] |- | {{Liberia}} | [[Monrovia]] |- | {{Azerbaidjan}} | [[Ganja]] |- | {{Brazil}} | [[Rio de Janeiro]] |- | {{Brazil}} | [[Governador Valadares]] |- | {{Brazil}} | [[Reserva, Paraná|Reserva]] |} == Tud == * [[Philip Roth]], skrivagner. == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://web.archive.org/web/19970530051304/http://www.ci.newark.nj.us/ Lec'hienn ofisiel] {{Commonscat}} [[Rummad:Kêrioù New Jersey]] 6l5ddq9pos0743993m26a1z4c3jfwlz 0 101475 2188762 2185347 2026-04-25T11:59:50Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188762 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:USS George Washington in Norfolk Naval Station.jpg|right|250px|]] [[Restr:VAMap-doton-Norfolk.PNG|right|250px|border]] '''Norfolk''' zo ur gêr lec'hiet e gevred [[Stadoù SUA|stad]] [[Virginia]] e [[Stadoù-Unanet Amerika]]. Bez' e oa 242 803 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Norfolk en ur mod ofisiel e [[1682]]. Ur bonn eus an [[US Navy]] a zo eno, ar bonn aervorel brasañ eus ar bed. <gallery mode="packed" heights="150px"> Basilica of Saint Mary of the Immaculate Conception (Norfolk, Virginia), exterior, front, spring.jpg NS HQ NorfolkVA WJGrimes.JPG US Navy 060524-N-2779T-032 Navy File Photo.jpg Half Moone Cruise & Celebration Center, Norfolk, VA.jpg </gallery> == Kêrioù gevellet == {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr |- | {{Alamagn}} | [[Wilhelmshaven]] |- | {{Japan}} | [[Kitakyūshū]] |- | {{Bro-Saoz}} | [[Norfolk]] |- | {{Filipinez}} | [[Cagayan de Oro]] |- | {{Bro-C'hall}} | [[Toulon]] |- | {{Rusia}} | [[Kaliningrad]] |- | {{Kanada}} | [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]], [[Nova Scotia]] |} == Tud == * [[Philip Roth]], skrivagner. == Liammoù diavaez == * {{en}} [http://www.norfolk.gov/ Lec'hienn ofisiel] {{Commonscat}} [[Rummad:Kêrioù Virginia]] a9eus0iiao7gwgr54kz1gzckvwk0d5l 0 102286 2188974 2185223 2026-04-25T13:27:48Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188974 wikitext text/x-wiki '''Kleñved an anaoud''', pe '''anozognoziezh''' zo ur c'hleñved a lam digant an den an ananaoudegezh eus e nammoù. Anozognoziezh a deu eus ar gerioù henc'hresianek ''nosos'', " kleñved ", ha ''gnosis'', " anaoudegezh ", hag ''an-'' pe ''a-'' evel rakger. Savet e voe an anv gant an neurologour Joseph Babinski, en 1914. C'hoarvezout a ra kleñved an anaoud eus freuz e kornioù zo eus an [[empenn]] . == Tud skoet gant ar c'hleñved== *[[Jacques Chirac]] [[Rummad:Kleñvedoù]] b8qdv8lbg6m9zy8r0e4ww89fpy91tnr 0 102349 2188747 2185331 2026-04-25T11:59:28Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188747 wikitext text/x-wiki [[Restr:Mostar Old Town Panorama.jpg|thumb|400px|Mostar gozh]] '''Mostar''' (e kirillek : Мостар) zo ur gêr eus [[Bosnia-ha-Herzegovina]]. Emañ e kanton [[Herzegovina-Neretva]]. E [[2001]] e oa bet kontet 69 838 annezad. Hiziv e vez e-tro 105 000 annezad. Kreizenn velestradurel ar c’hanton Herzegovina-Neretva eo Mostar. Karter “Pont kozh ar kêr kozh Mostar“ zo enskrivet war roll glad bedel an UNESCO abaoe [[2005]]. == Douaroniezh == [[Restr:Carte de Bosnie Herzegovine.png|thumb|300px|Kartenn Bosnia-ha-Herzegovina]] Ur c’hant kilometrad bennak e kreisteiz Sarajevo emañ Mostar, war-dro 40 km eus an harz etre Bosnia-ha-Herzegovina ha Kroatia, ha 50 km eus ar Mor Adriatik. War porzhioù ar stêr Neretva eo Mostar. Treugiet eo gant an tren d’an aod kroat ha da Sarajevo. == Istor == [[Restr:Cskt-tavasz mosztarban (1903).jpg|thumb|Nevez-amzer e Mostar, Tivadar Kosztka Csontváry (1853–1919)]] [[Restr:Mostar-bruecke-1930.jpg|thumb|Pont Mostar e 1930]] Evel e tiskouez ar mogerioù-tro hag ar beredegoù e oa dalc’het lec’hienn Mostar diwar ragistor. Komprenet o deus ar Romaned pouez strategel ha kenwerzh al lec’h-se ha neuze en em stalient eno. Kavet eo bet aspadennoù endonet ar gêr roman dindan ar gêr a-vremañ. Er fin Henamzer e oa bet savet pennilizoù kristen. Ar vezañs kristen a chomas betek ar grennamzer. War un teuliad eus 1474 e welomp evit ar wech kentañ anv Mostar. Dont a ra eus gwardoù ar Pont, ar mostari. Ar pont hen se a oa war an hent kenwerzhel etre ar Mor Adriatik hag ar rannvro mengleuziek ha pinvidik e kreiz Bosnia. A-drugarez se, Mostar en em astenn war ar c’hlann zehoù. Dindan an Impalaeriezh Otoman ez a Mostar d’ur c’hadiluk ha goude d’ur sandjak a-raok bezañ kreizenn gournament turk. <b 1475 1566 1878 Adalek ar {{XVvet kantved}} betek an {{XIXvet kentved}} e tiorro Mostar dindan Impalaeriezh Otoman. a dremen hag holl Bosnia-ha-Herzegovina edan velestradurezh aostriat ha hungarat. XVvet, kavet reer dielloù kelioù diwar-benn : oa war glannoù Neretva ur plas kreñv. Tremenet hon boa pont-skourr. pont-se roe anv d’ar gêr, dalv “treizher pont” d’an hini ret da baeañ un dell dreizh. A-drugarez tiorroe genwerzh transportoù. A-benn en em stalie c’harter muzulman (« mahala ») gant moskeennoù kouronkoù bourzh stêr hanternoz lec’h treizh. savet pont maen gouarnamant Karadjoz-Beg. Kreizenn staliet bep tu neuze.<br>Pa erru ar velestradurezh aostriat-ha-hungarat, e 1878, e anavez Mostar ul lammgresk armerzhel ha kêrel nevez. <b 1475 1566 1878 Adalek ar {{XVvet kantved}} betek an {{XIXvet kentved}} e tiorro Mostar dindan Impalaeriezh Otoman. a dremen hag holl Bosnia-ha-Herzegovina edan velestradurezh aostriat ha hungarat. XVvet, kavet reer dielloù kelioù diwar-benn : oa war glannoù Neretva ur plas kreñv. Tremenet hon boa pont-skourr. pont-se roe anv d’ar gêr, dalv “treizher pont” d’an hini ret da baeañ un dell dreizh. A-drugarez tiorroe genwerzh transportoù. A-benn en em stalie c’harter muzulman (« mahala ») gant moskeennoù kouronkoù bourzh stêr hanternoz lec’h treizh. savet pont maen gouarnamant Karadjoz-Beg. Kreizenn staliet bep tu neuze.<br>Betek an XXvet kendalc’h Mostar e tiorren a-drugarez d’an eskemmoù kenwerzh ha d’ar broduerezh artizanel. Miret he deus he giz Grennamzer daoust savadur dileveoù e bloavezhioù 1960. [[Restr:Stari most modell.jpg|thumb|Ar pont torret gant ur vombezenn]] === Mostar e deroù ar [[bloavezhioù 1990]]=== Kêrbenn Herzegovina e oa Mostar. Ur greizenn c’hreantel a oa a-drugarez d’an aerlestrsaverezh “SOKO” ha d’ar broduerezh aluminiom pouezus („Aluminij“). Oberiat e oa ar c’henwerzh : gwiadoù, butun, boued. Ul lec’h touristikel ha darempredet-tre e oa a-drugarez d’he savouriezh a reter ha giz Otoman ha d’he moskeennoù niverus. === Mostar e-pad brezel Bosnia === Skoet-tre a oa Mostar gant ar brezel (1992-1995). Teir c’humuniezh a argade. Ar Serbed a oa staliet en uhelder. Ar vroadelourien groat o doa bountet ar Vosnied (Slaviad muzulman) er ghetto ar kêr kozh war ar c’hlann a reter Neretva. Goude disklêriadur dizalc’hiezh Bosnia-ha-Herzegovina e oa ur seziz war Mostar e-pad 18 miz. D’an 3 a viz Ebrel 1992 e oa bombezet Mostar evit ar wech kentañ gant an arme pobl yougoslaviat (JNA). Neuze, Mostar a oa bet kontrollet gant ar JNA. En nevez amzer 1992, distrujet e oa bet an holl pont (war-bouez ar Stari Most), an aerborzh hag al labouradeg aluminiom Aluminij. Dilojet e oa bet an aerlestrsaverezh “SOKO” e Bro-Serbia. E miz Mezheven 92, adbountet e oa bet ar JNA gant an Arme Republik Bosnia-ha-Herzegovina (ARBiH), ar C’huzul an Difenn Kroat (HOV) hag an Nerzhioù Armet Kroat (HOS). Kalz sevenadur a oa bet distrujet d’ar mare-se, monumantoù relijiel peurgetket: iliz ortodoks ha moskeenn gant an HOV. Adalek Mezheven 92 e erru kalz repuidi vosniat a oa bet chaseet eus reter Bosnia dindan kontroll serb. Neuze cheñchet e oa ar boblañs hag ar c’hempouez etre Kroated ha Bosniad. Un arme bosniat a oa bet savet gant meur a soudard eus HVO hag HOS.<br> E 1993 o deus c’hoant an dreistbroadelourien da zaouhanteriñ Bosnia-ha-Herzegovina gant o enebour serb. Met adbountet e oa bet gant an arme bosniat. Honnezh a adkemer kreiz Bosnia ha goude ez a d’ar Su betek Mostar (taol „Neretva 93“). Dizemglev pouezus a oa erruet e Mostar a-hed ar Boulouard an Dispac’h Pobl (« bulevar narodne revolucije »). Ar bihanniver etnek a oa bet argadet. D’an 9 a viz Du 1993 e oa bet distrujet ar « Stari Most » (pont kozh, arouez ar gêr) gant un obuz. === Mostar abaoe ar brezel === [[Restr:Bosnia, Mostar, old bridge 2.JPG|thumb|Adsavadur Pont Mostar e 2003]] E-pad ar brezel e oa bet dispartiet Mostar e daou du gant Boulouard an Dispac’h Pobl (« bulevar narodne revolucije ») : * Kornôg Mostar : dreist holl karterioù modern, abaoe 1995 an darn vuiañ kroat ha katolik * Reter Mostar : dreist-holl karterioù kozh, an darn vuiañ bosniat ha muzulman Goude ar brezel e oa bet adunanet an daou du-se.<br> Ar ''Stari Most'' (Pont kozh) a oa bet adsavet er memes framm ha gant ur maen orin bennak e 2004. Kalz tiez a chom da vezañ adsavet. Met a-drugarez d’an donezoner niverus ez a an adsavadur war-raok. Neuze gallout a rae mirout he dedenn hag he dudi. == Poblañsouriezh == E 2003 e konter 105 448 annezad e Mostar. (Source : https://web.archive.org/web/20130125022847/http://www.visitmostar.net/Mostar.htm) Emdroadur istorel ar poblañs er gumun {| class="wikitable" |- ! 1971 !! 1981 !! 1991 |- | 89 580 || 110 377 || 126 628 |} Dasparzh ar poblañs dre vroadelezh (1991) {| class="wikitable" |- ! BROADELEZH !! NIVERENN !! DREGANTAD |- | Bosniaded || 43 856 || 35 |- | Kroated || 43 037 || 34 |- | Serbed || 23 909 || 19 |- | All || 15 579 || 12 |- | Hollad || 126 066 || 100 |} == Sevenadur == E Mostar emañ ar c’hreizennoù sevenadurel da heul : * Kreizenn evit sevenadur « Mostar » * Ti ar Sevenadur « Dom Kulture Herceg Stjepan Kosača » * Kreizenn sevenadur yaouankiz «Abraševic » * Sal sonadeg «Pavarotti-Mostar » * Dielloù Herzegovina (bremañ Dielloù ar c’hanton) * Mirdi Herzegovina * Levraoueg-kêr « Herceg Stjepan Kosače » * Levraoueg Grandska biblioteka « Luka » * C’hoariva pobl Mostar * C’hoarvia kroat « HNK-Mostar » * Ti Aleksa Šantić An darvoud sevenadurel brudetañ eo « Hañv Mostar » gant abadenn barzhonieg koshañ gant Aleksa Šantić peurgetket; ur gevezadeg splujañ eus ar re goshañ adalek ar Pont Kozh e dibenn sizhun diwezhañ miz Gouere. == Armerzh == Armerzh Mostar a zo diouzh greanterezh an aluminiom hag ar vetalouriezh, servijoù-bank, ha gennad ar pellgehentiñ. Meur a sez c’hevredad embregerezh pouezus a zo e Mostar. A-drugarez da se he deus galloudezh kreñv. Da greskiñ e kendalc’h an niveren embregerezh ar gennad prevez. Raktres da ziorren energiezhioù an avel a zo ivez. Degouezhout a ra ar saloñs vrasañ eus Bosnia-ha-Herzegovina e Mostar bep vloaz : Saloñs Etrebroadel Armerzhiel Mostar (“Međunarodni sajam gospodarstva Mostar”). Abaoe 1997 e c’haller diorren eskemmoù etre embregerezh disheñvel (boued, gwin, levrioù, etc.) eus ar bed holl.<br /> === Greanterezh === Pouezus-tre eo greanterezh an aluminiom (« Aluminij ») hag ar vetalouriezh. Gant embrouegerezh etrebroadel pouezus e labour Aluminij : Daimler-Chrysler, Fiat, …<br /> === Servijoù === Ur c’hreiz-bank eo Mostar ivez : 2 eus an 3 bank pouezusañ ar vro zo staliet e Mostar. Kavout a reer embregerezhoù pellgehentiñ pouezus ouzhpenn : * “Elektroprivreda HZHB”, tredan * “Hrvatska Pošta Mostar”, post * “HT Mostar”, pellgehentiñ (trede embregerzh pellgehentiñ ar vro) == Touristerezh == [[Restr:Bazar at Old Bridge in Mostar, Herzegovina.JPG|thumb|Straed kozh Mostar]] Ar gêr touristelañ eus Bosnia-ha-Herzegovina eo Mostar. Kalz dibarderioù zo eno : * Kêr gozh Mostar gant ar Stari Most (Pont kozh) ha gar karter touristel * Moskeenn Karadoz-beg * Iliz Frañsezidi (Franjevačka crkva gant ar c’hloch vrasañ ar vro) * Straedig Bišcevic hag he ziez turk * Kêriadennig gozh Brankovac gant tiez ha liorzhoù hengounel giz Otoman * Kêriadenn gozh Blagaj : eien Buna, Tekia (ti Darwich a awene al levr “An darwich hag ar marv” gant Meša Selimović) * Park natur ha menez Prenj (e poulz al „Lis bosnek“) * Mirva natur “Diva Grabovica” * Ar “Bladenn”, torgenn a zo a us da gornôg ar ger * Ti Aleksa Šantić, ar barzh brudetañ eus Mostar * Mirdi Herzegovina == Sportoù == === Mell-droad === Ar sport brudetañ eo ar vell-droad e Mostar. An 2 glub mell-droad pennañ eo : Ar Velež Mostar hag ar Zrinjski Mostar. Harpet eo pep klub gant ur strollad etnikel : ar Velež Mostar gant ar Vosniaded hag ar Zrinjski Mostar gant ar Groated. Neuze tenn-tre eo ar match etre an 2 skipailh-se. E Mostar ez eus 2 stad : Bijeli Brijeg Stadium (stad FK Velež) ha Vrapčići Stadium.<br /> === Basket-ball === E live broadel e c’hoari ar skipailh HKK Zrinjski Mostar.<br /> === Melldorn === Pouezus e oar skipailh Zrinjski ha c’hoari e live broadel ivez.<br /> == Tud == [[Restr:Aleksa Santic.JPG|thumb|Aleksa Šantić]] * Emir Balić, splujer eus ar pont kozh * Svetozar Ćorović, barzh * Ivan Ćurković, c’hoarier melldroad * Osman Đikić, barzh * Jadranko et Goran Fink, splujerien eus ar pont kozh * Ahmed Glavović * Zdravko Grebo, skrivagner (skrid-arnod) * Vahid Halilhodžić, gourdoner melldroad * Adin Hebib, luc’hskeudenner * Hamza Humo, barzh * Alija Kebo, skrivagner * Predrag Matvejević, skrivagner * Himzo Polovina, barzh * Aleksa Šantić, barzh * Josip Sesar, basketour * Dušan Bajević, c’hoarier melldroad ha gourdoner * Blaž Slišković, c’hoarier melldroad ha gourdoner * Safet Sušić, c’hoarier melldroad ha gourdoner * Sergej Trifunović, komedian * Semir Tuce, c’hoarier melldroad * Almir Zalihić, skrivagner * Pero Zubac, skrivagner * Djenan Selimotić, kelenner sport * Adnan Čustović, c’hoarier melldroad {{Commonscat}} [[Rummad:Bosnia-ha-Herzegovina]] [[Rummad:Bosnia-ha-Herzegovina]] 42wdzlv912ie4dirnarqwj8zk22zg0u 0 102658 2188925 2185528 2026-04-25T12:04:17Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188925 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:95%;" |- ! colspan="2" style="background-color: #adafda" |'''Kumunioù Bro-C'hall''' |- {{Infobox/Titl|Équemauville|fedcba|talbenn map|000}} |- align="center" |colspan="2|[[Skeudenn:Blason Équemauville.svg|90px]]<br><br>[[Restr:Mairie Équemauville.jpg|260px]]<br>An ti-lêr<hr> |- bgcolor="#fff" !colspan="2"|[[Restr:Erioll world 3.png|20px]] [https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=fr&pagename=%C3%89quemauville&params=49.393056_N_0.208889_E_scale:8000 49°23'37" N 00°12'35" R]<hr> |- |[[Riez]]||{{Bro-C'hall}} |- |[[Rannvro]]||[[Restr:Flag of Normandie.svg|20px]] [[Normandi (rannvro)|Normandi]] |- |[[Departamant]]||[[Calvados (departamant)|Calvados]] |- |Bro hengounel||[[Auge]] |- |[[Arondisamant]]||[[Arondisamant Lisieux]] |- |[[Etrekumuniezh]]||Pays de Honfleur-Beuzeville |- |[[Kanton]]||[[Kanton Honfleur|Honfleur]] |- |[[Kod INSEE]]||14243 |- |[[Kod post]]||14600 |- |Maer||Michel Bailleul |- |Amzer-gefridi||[[2020]]-[[2026]] |- |colspan="2"|<hr> |- |Gorread||5,98&nbsp;km² |- |Uhelder kreiz||66 m |- |Uhelder bihanañ||20 m |- |Uhelder brasañ||119 m |- |Poblañs<br><small>hep kontoù doubl</small>||1 440 <small>(2018)</small> |- |Stankter||241 ann./km² |} '''Équemauville''' a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus [[departamant gall|departamant]] [[Calvados (departamant)|Calvados]] e [[Bro-C'hall]]. == Istor == ;{{XXvet kantved}} * [[Eil brezel-bed]], [[1944]]: fuzuilhet e voe daou [[Belgia|Velgiad]] d'ar 25 a viz Eost gant ar Rezistañs<ref>[http://www.crhq.cnrs.fr/1944/liste-reponses.php ''Mémorial des victimes civiles en Normandie'']</ref>. == Douaroniezh == == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery mode="packed" "heights="180px"> Eglise Equemauville.jpg|An iliz katolik ''Sant Varzhin''<ref>[http://clochers.org/Fichiers_HTML/Accueil/Accueil_clochers/14/accueil_14243.htm ''Clochers de France'']</ref> == Armerzh == == Emdroadur ar boblañs 1962-2009 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1280 |passo1=200 |passo2=25 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2009 |p1=708 |p2=629 |p3=730 |p4=914 |p5=1227 |p6=1212 |p7=1265 }} * '''Mammenn :''' [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=14243-COM EBSSA] == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}} {{Dilennad |Deroù= 1938 |Penn= |Anv= Jean Mallon |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= ? |Penn= Meurzh 2001 |Anv= Albert Mortagne |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad|Deroù= Meurzh 2001 |Penn= 2026 |Anv= Michel Bailleul|Strollad= digostezenn|Karg= Sekretour meur}} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == Kalz Parizianed (aktourien, skrivagnerien, kazetennerien...) o dez un eil annez e Équemauville. * [[Sacha Guitry]] hag e dad [[Lucien Guitry]] o deus bet o chom e maner ar Breuil, * Henri Jeanson (1900-1970), saver-divizoù, zo douaret e bered Équemauville, * Andrée Lafayette (1903-1989), pe "kontez Andrée de la Bigne", aktourez, * [[Françoise Sagan]] (1935-2004), skrivagnerez, he doa prenet maner ar Breuil, * [[Michel Serrault]], aktour gall marvet e Vasouy en e eilti (maner "du Val la Reine" nepell eus Équemauville) d'an 29 a viz Gouere [[2007]], * Fabien Lecœuvre (1958), skrivagner, * Anne Richard (1968), komedianez, skrivagnerez, * Pierre Boiteau (Piboi), (g. e 1977). ;Tud bet ganet eno * Zakaria Diallo (1986-), melldroader senegalat. == Gevelliñ == * [[1990]] : [[Dingolshausen]], {{Bavaria}} == Notennoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Equemauville}} [[Rummad:Kumunioù Calvados]] 2aoe4359v2mpfly14zqb3asb6tr0jad 0 103053 2188946 2185045 2026-04-25T13:27:05Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188946 wikitext text/x-wiki [[Restr:Harrison County Mississippi Incorporated and Unincorporated areas Biloxi Highlighted.svg|right|250px|border]] '''Biloxi''' (/bɪˈlʌksi/) zo ur gêr lec'hiet e su [[Stadoù SUA|stad]] [[Mississippi]] e [[Stadoù-Unanet Amerika]], war aod [[Pleg-mor Mec'hiko]]. Er bloavezh [[2008]] e oa 45 670 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Biloxi en ur mod ofisiel e [[1838]]. == Tud ganet e Biloxi == * [[Jimmy Buffet]] (soner) * [[Fred Haise]] (astraer amerikan) <gallery mode="packed" heights="150px"> HowardAve at LamuseSt (Biloxi, MS).jpg FEMA - 25681 - Photograph by Mark Wolfe taken on 08-15-2006 in Mississippi.jpg Souvenir_City_june_25th.jpg Gulf Coast Center for the Arts.jpg Biloxi Casinos.JPG </gallery> == Liammoù diavaez == * {{en}} [http://www.biloxi.ms.us/ Lec'hienn ofisiel] {{Commonscat}} [[Rummad:Kêrioù Mississippi]] d567e0v3n6hv9dszoi1dsc5ad0dnp07 0 103054 2188953 2185076 2026-04-25T13:27:14Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188953 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Clarksdale''' zo ur gêr lec'hiet e gwalarn [[Stadoù SUA|stad]] [[Mississippi]] e [[Stadoù-Unanet Amerika]]. Er bloavezh [[2000]] e oa 20 645 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Clarksdale en ur mod ofisiel e [[1882]]. == Tud ganet e Clarksdale == * [[Ike Turner]] (sonaozour amerikan) * [[Samuel Cook]] (soner amerikan) == Skeudennoù == <gallery> Clarksdale, Mississippi.jpg| Ike Turner House 304 Washington Clarksdale MS 02.jpg| Clarksdale MS 2012-10-21 003.jpg| Ground Zero Blues Club.jpg| </gallery> == Liammoù diavaez == * {{en}} [http://www.cityofclarksdale.org/ Lec'hienn ofisiel] {{Commonscat|Clarksdale, Mississippi}} [[Rummad:Kêrioù Mississippi]] f3d28if18x42xti6zbj9s0b4jp0dbv3 0 103188 2188819 2185411 2026-04-25T12:01:20Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188819 wikitext text/x-wiki [[Restr:The Old Court House Ruthin Wales.jpg|thumb|Al lez-varn gozh, adsavet e 1401. Devet e oa bet an ti kent e-pad emsavadeg [[Owain Glyndŵr]].]] '''Rhuthun''' zo ur gêr vihan e biz [[Kembre]], ha pennlec'h [[Sir Ddinbych]]. poblet gant 5 218 a dud e 2001 (47% a baotred, 53% a verc'hed ; oad keitat 43 bloaz ; 42% a gembraegerien). Savet eo bet war un dorgenn, war ribl ar [[stêr Clwyd]]. Ur c'hastell kozh zo e kêr, unan savet war-dro [[1280]], hag a voe distrujet e-pad [[Brezel Diabarzh Bro-Saoz]] hag adsavet en {{XIXvet kantved}} d'ober ul leti bras. E deroù ar [[Krennamzer|Grennamzer]] e oa Rhuthun kêr bennañ bro [[Dogfeiling]], unan eus ar [[Kombodoù Kembre|c'hombodoù]] a oa e [[kantrev]] [[Dyffryn Clwyd]]. == Tud == * [[Emrys ap Iwan]], skrivagner ha brogarour * [[Rhys Ifans]], aktour * [[Tom Pryce]], bleiner kirri Formulenn 1 * [[Neil Taylor]], melldroader == Gevelliñ == {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Brittany.svg|border|25px]] [[Breizh]] | [[Brieg]]<ref>[https://web.archive.org/web/20150223053517/http://rhuthun-briec.moonfruit.com/ Gefeilldrefi - Twinned Towns - Villes Jumelées]</ref> | 1993 |} ==Liammoù diavaez== * [https://web.archive.org/web/20150223053517/http://rhuthun-briec.moonfruit.com/ Lec'hienn poellgor gevelliñ Rhuthun - Brieg] (e 4 yezh, kembraeg, brezhoneg, saozneg ha galleg) ==Daveoù== {{Daveoù}} {{Kêrioù Sir Ddinbych}} [[Rummad:Kêrioù Sir Ddinbych]] qe4yd465tuonupy9qjekuutn7tb423l 0 103260 2188824 2185417 2026-04-25T12:01:28Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188824 wikitext text/x-wiki '''Roch''' zo un [[anv-bihan gallek]] kevatal da [[Rok (anv-bihan)|Rok]] e brezhoneg. Roet e vez e Bro-Ganada dreist-holl. Roch zo un anv-tiegezh ivez, a gaver e Savoia ha Suis dreist-holl. ''Le Roch'' zo stumm gallekaet an anv-tiegezh brezhonek [[ar Roc'h]]. Lec'hioù [[Saint-Roch]] zo e Bro-C'hall ha Norzhamerika gallek, hag e Breizh-Veur. == Stummoù kevrennek == * Jean-Roch * Sébastien-Roch (evel [[Sébastien-Roch Nicolas de Chamfort]] (1740-1794), barzh ha kazetenner gall) * Roch-Ambroise == Tud == === Anv-bihan === * [[Roch Voisine]], kaner kanadian * [[Roch Wamytan]], politikour kanak * [[Roch Marc Christian Kaboré]], politikour, prezidant [[Burkina Faso]] === Anv-tiegezh === * [[Nicolas Roch]] (1813-1879), [[bourev]] gall * [[Gustav Roch]] (1839–1866), matematikour alaman * [[Sébastien Roch (aktour)|Sébastien Roch]], aktour ha soner gall == Anvioù-lec'h == * ''Roch'', anv saoznek kêriadenn [[Y Garn]] e [[Bro-Gembre]], un anv [[normanek]] a orin (''La Roche'') * ''Roch'', ur gêriadenn e Bro-[[Iran]] * ''Maen Roch'', anv gallek [[Maen-Roc'h]], ur gumun vreizhat nevez e [[Gougleiz|Bro-C'hougleiz]] == Lennegezh == * [[Sébastien Roch (romant)|Sébastien Roch]], oberenn c'hallek gant [[Octave Mirbeau]] == Gwelet ivez == * [[Sant Rok]] * [[Roc'h]] * [[Rock]] * [[Rok]] [[Rummad:Anvioù-bihan gallek]] [[Rummad:Anvioù-tiegezh alamanek]] 38p24iglehu6jlsp82dpukirh6l9hsj 0 103367 2188854 2185451 2026-04-25T12:02:22Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188854 wikitext text/x-wiki '''Silvia''' zo ur gumun eus [[Kolombia]], lec'hiet e [[Cauca (departamant)|departamant Cauca]]. Meur a warezva indian zo e Silvia, en o zouez [[Gwambia]] ma vev an Indianed a gomz [[gwambiaeg]]. == Tud == * [[Pedro Carvajal]] * [[Léon Douay]] * [[Tomás Cipriano de Mosquera]] * [[Francisco Tumiña P.]] [[Rummad:Kumunioù Kolombia]] [[Rummad:Silvia]] [[Rummad:Cauca]] 0j27ln64l1tm40pw7d1uhel67vte2kp 1 104584 2189100 1523497 2026-04-26T09:05:21Z Ar choler 52661 2189100 wikitext text/x-wiki Pelec'h eo meneget an anv ''Europa ar C'hreiz''? [[Implijer:Bianchi-Bihan|Bianchi-Bihan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Bianchi-Bihan|kaozeal]]) 10 Eos 2013 da 20:09 (UTC) :Perak <q> Europa ar C'hreiz </q> e-tal [[Kreizamerika]] ? Un adkas a vije da frikañ aze. --[[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 26 Ebr 2026 da 09:05 (UTC) cl50x33h3z0ifzw2ue4yly8qttzefnx 0 105289 2188772 2185361 2026-04-25T12:00:05Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188772 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumun gozh Breizh | anv = Parame | skeudenn = Mairie de Paramé.jpg | alc'hwez = An ti-kêr kozh | ardamezioù = Blason ville fr Paramé (35).svg | anvOfisiel = Paramé | bro = {{Bro-Sant-Maloù}} | departamant = {{Il-ha-Gwilen}} | arondisamant = [[arondisamant Sant-Maloù|Sant-Maloù]] | etrekumuniezh = [[Sant-Maloù Tolpad-kêrioù]] | kumun = [[Sant-Maloù]] | diskar = 30 a viz Here 1967 | statud = kumun gozh | maer = Georges Coudray | seurt-maer = diwezhañ | amzer-gefridi = 1955-1967 | insee = 35213 | cp = 35400 | poblañs = 8 811 | deiziad-poblañs = 1962 | ledred = 48.6575 | hedred = -1.982778 }} '''Parame''' a oa ur gumun dizalc'h, a-stok ouzh kêr [[Sant-Maloù]], er reter dezhi, a-raok bezañ staget outi e [[1967]] [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=32365|Cassini-EHESS], war un dro gant [[Sant-Servan]]. == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * 197 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,45% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=8396] Monumant ar re varv - Memorial Genweb</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 68 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. ==== Trevadennoù ==== * [[Brezel Indez-Sina]]: eizh milour a varvas. * [[Brezel Aljeria]]: eizh soudard a varvas. == Brezhoneg == * 5,3 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 377</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == * Monumant ar re varv<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=8396 Memorial Genweb]</ref>. == Tud == ===Tud bet ganet eno=== * [[Louis de Torquat de la Coulerie]] (1873-1944), jeneral en tirlu gall, bet fuzuilhet e miz Gouhere 1944 gant an Alamaned e Kerfani e [[Molan]]<ref>[http://www.letelegramme.com/local/finistere-sud/quimperle-concarneau/quimperle/kerfany-les-pins-hommage-aux-21-resistants-fusilles-29-07-2009-488645.php "Le Télégramme", ''Kerfany-les-Pins. Hommage aux 21 résistants fusillés]</ref>. ===Tud bet marvet eno=== *[[1915]] : [[Loeiz Kerzilin]], barzh. *[[1975]] : [[Pêr ar Rouz]], yezhour. == Pennadoù kar == * [[Sant-Maloù]], * [[Sant-Servan]]. == Notennoù ha daveoù == <references /> [[Rummad:Sant-Maloù]] [[Rummad:Kumunioù kozh Il-ha-Gwilen]] [[Rummad:Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e Kerfani (Molan) e miz Gouhere 1944]] a1phtmy7lm1bprxdcqmcfopjy6o4rn1 0 106013 2189097 1957601 2026-04-26T08:40:37Z Adriendelucca 53023 2189097 wikitext text/x-wiki [[Restr:Orléans - église Saint-Paterne (30).jpg|thumb|Gwerenn-livet modern en iliz Sant-Padern en [[Orleañs]].]] '''Padern Avranches''', pe '''Paterne''', '''Patier''', '''Pair''' e [[galleg]], marvet war-dro [[563]], a oa eskob [[Avranches]]. Ganet e oa e [[Poitiers]] e ti tud pinvidik. Mont a reas da vanac'h, da abati Ansion (pe abati [[Saint-Jouin-de-Marne]]). Lidet e vez d'ar [[16 a viz Ebrel]] ha d'an [[23 a viz Gwengolo]]. En [[Orleañs]], un iliz hag ur barrez a zo dediet d'ar sant-mañ. ==Lec'hioù== *[[Saint-Pair]] (Calvados) *[[Saint-Pair-sur-Mer]] (Manche) *[[Sant-Poix]] (Mezven) ==Pennadoù kar== *[[Patern]] *[[Paderne]] [[Rummad:Sent Normandi]] [[Rummad:Marvioù 563]] [[Rummad:Eskibien]] 0x452u7yz6fjbobhfeta6q6hudn1cbu 0 106336 2188883 2185483 2026-04-25T12:03:07Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188883 wikitext text/x-wiki [[Restr:Tredegar Town clock.jpg|thumb|An horolaj e kreiz kêr Tredegar]] '''Tredegar''' zo ur gêr eus su [[Kembre]], e kornad [[Blaenau Gwent]]. E kontelezh [[Sir Fynwy]] e oa gwechall. Emañ 33&nbsp;km diouzh [[Kêrdiz]] ha 27&nbsp;km diouzh [[Casnewydd]]. ==Istor== Unan eus kevell an [[Dispac'h Greantel]] e su Kembre e voe Tredegar e dibenn an {{XVIIIvet kantved}}. E [[1778]] e voe savet an [[uhelforn]] gentañ gant Thomas Atkinson ha William Barrow, daou zen hag a oa deuet eus [[Londrez]]<ref>"A look at Old Tredegar in photographs" Volume 1 Philip Prosser Old Bakehouse Publications 1990</ref>. Evit eztennañ ar [[glaou]] a oa ezhomm evit an uhelforn e voe digoret [[mengleuz]]ioù e daou lec'h, Bryn Bach ha Nant-y-bwch. Mengleuzioù kentañ ar c'hornad e oant. == Tud == Brudet eo Tredegar dre m'eo eno e krogas politikourien anavezet gant o buhez dilennidi : [[Aneurin Bevan]], a savas an ''National Health Service'' e Breizh-Veur pe [[Neil Kinnock]] ha [[Michael Foot]], a voe kentañ ministr o-daou. Eus Tredegar ivez e teu [[Nicky Wire]], a son er strollad [[Manic Street Preachers]], kenkoulz hag ar skrivagner ha saver-filmoù [[Patrick Jones]] pe ar [[golf]]our [[Bradley Dredge]]. ==Gevelliñ== *[[Orvez]], {{Breizh}} ==Notennoù== <references/> ==Liamm diavaez== * [https://web.archive.org/web/20210117222420/http://www.tredegar.co.uk/ Lec'hienn Tredegar] {{en}} {{Commons|Category:Tredegar}} [[Rummad:Blaenau Gwent]] n3yg0vnuqokw20p4452h1t5es4h81zs 0 106419 2188869 2185467 2026-04-25T12:02:45Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188869 wikitext text/x-wiki [[Restr:Glan-yr-Afon Arms - geograph.org.uk - 56961.jpg|thumb|250px]] '''Talgarreg''' zo ur gêriadenn eus [[Kembre]], e su [[Ceredigion]]. Emañ hanter-hent etre [[Ceinewydd]] ha [[Llandysul]]. E parrez [[Llanarth]] emañ Talgarreg. Redek a ra an [[Afon Clettwr]] hebioù ar gêriaden a-raok kemberiñ gant an [[Afon Teifi]] pelloc'h er c'hreisteiz. Kembraeg a vez kaozeet gant an darn vrasañ eus annezidi Talgarreg. Deñved a vez savet er c'hornad. Gevellet eo bet skol kentañ derez Talgarreg gant skol [[Diwan]] [[Gwengamp]], e [[Breizh]]. == Tud == * [[Dewi Emrys]] (1881-1952), barzh kembraek. * [[Cynog Dafis]], politikour eus [[Plaid Cymru]]. * [[Gillian Clarke]], barzh saoznek. * [[Donald Evans (barzh kembraek)|Donald Evans]] (g. 1940), barzh kembraek. {{Kêrioù Ceredigion}} [[Rummad:Kêriadennoù Ceredigion]] jv9bbe9y7c0iyuhu07sdcnxcx6v6k3b 0 106664 2188813 2185406 2026-04-25T12:01:12Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188813 wikitext text/x-wiki [[Restr:Pruem-basilika.jpg|thumb|Penniliz Prüm]] '''Prüm''' zo ur gêr eus [[Alamagn]], e gwalarn [[Stadoù Alamagn|land]] [[Rheinland-Pfalz]]. Emañ er menezioù [[Eifel]], war lez ar stêr [[Prüm (stêr)|Prüm]] a zo un adstêr d'ar stêr [[Sauer]] (Sûre). Dre [[Feur-emglev Prüm (855)|Feur-emglev Prüm]] e voe rannet [[Frankia ar C'hreiz]], domani [[Lotar Iañ|Lotar I{{añ}}]], etre tri mab an [[Impalaeriezh ar C'hornôg|impalaer]], en 855. Mont a reas Lotar da vanac'h goude se ha mervel a reas e manati Prüm. == Tud == * [[Regino Prüm]] (842-915), manac'h ha kronikour. *Moarvat e voe [[Pepin an Tort]], mab da [[Karl-Veur|Garl-Veur]], o vevañ e Prüm, en ur manati, etre 793 hag 813, bloavezh e varv. [[Rummad:Kêrioù Rheinland-Pfalz]] eq2xlshbv1iv2ih1d5xzcarfcj0q0d4 0 107649 2188881 2185481 2026-04-25T12:03:04Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188881 wikitext text/x-wiki [[Restr:Trelech Village.jpg|thumb|Tre-lech]] '''Tre-lech'''<ref>[http://www.e-gymraeg.org/enwaucymru/chwilio.aspx Enwau Cymru]</ref> (skrivet ivez ''Trelech'') zo ur gêriadenn diwar ar maez e [[Sir Gaerfyrddin]], hanter-hent etre [[Caerfyrddin]] hag [[Aberteifi]] tostik da [[Sir Benfro]]. Hervez [[niveradeg]] 2011 e oa 745 den dindan Kuzul Kumuniezh ''[[Tre-lech a'r Betws]]'' ha 59% anezho gouest da gaozeal kembraeg. Un ostaleri zo, anvet "Tafarn Beca", met stal ebet ken. == Tud == *David Rees, ganet e ti-ferm Gelli Lwyd, e Tre-lech, e 1801 *Perceval Gibbon (1879–1926) ==Notennoù ha daveennoù== <references/> {{Kêrioù Sir Gaerfyrddin}} [[Rummad:Kêriadennoù Sir Gaerfyrddin]] k8abl2nxbjeis2vbcuf26hn0p02jcft 0 107871 2189044 2075917 2026-04-25T22:28:48Z ~2026-25396-99 91152 2189044 wikitext text/x-wiki '''Kelc'h Maksen Wledig''' a zo ur c'helc'h nevezpagan, impalaerel brezhon, elese kevreadelour, stadelour, o vodañ Frañsizion eus an tu-dehoù pellañ evit stummañ Brezhoned ganto. « Kelc’h Maksen Wledig » a zo bet krouet e [[1983]] e [[Pariz]] gant [[Yann-Ber Tillenon | Yann-Ber Tihernon]], rener savour, asambles gant [[Bernez Jestin]], [[Ronan Jolais]], [[Philippe Jouet]], [[Goulven Pennaod]] ha [[Gwenael Emelyanoff]]. Dont a reas da vout perc'henn war ti [[Kêr-Vreizh]], kreizenn sevenadurel breizhat, e miz Gouere [[1985]]. Pelloc'h e voa cheñchet an anv da g''Kervreizh''. Bernez Jestin a guitaas ''Kêrvreizh'' e miz Ebrel [[1986]]. Embann a reas ar gelaouenn ''Diaspad'' a oa [[prederouriezh]]el, politikel, arzel, armerzhel, istorel. Skrivet e oa e [[brezhoneg]] hag e [[galleg]]. Ar c'helc'h a oa levezonet gant an [[drouizelezh]] ha gant koun an impalaer roman [[Magnus Clemens Maximus|Maksen]]. Enni e veze roet an enorioù a varzh pe a zrouiz. [[Olier Mordrel]] ha [[Tieri Gwigourel]] a gemeras perzh enni. Chom a ra dreist-holl ul lec'hienn-internet anezhañ, meret gant Yann-Ber Tillenon. ==Ere diavaez== *[https://web.archive.org/web/20140517161458/http://kelch-maksen-wledig.eu/ Load Kelc'h Maksen Wledig] [[Rummad:Strolladoù politikel Breizh]] [[Rummad:Emsav Breizh]] [[Rummad:Broadelouriezh]] k7yjgea3yuc5l0nng1a88ibfzt5hilb 0 110276 2189073 2159879 2026-04-25T23:49:07Z ~2026-25396-99 91152 2189073 wikitext text/x-wiki '''Fabrice Coupechoux''' zo ur c’helenner hag un troer, bet ganet e [[1984]], e [[Gwengamp]]. Goude bout graet ''hypokhâgne'' ha ''khâgne'' el lise Sant-Frañsez-Zavier e [[Gwened]] e reas studioù war ar [[prederouriezh |brederouriezh]] e [[Skol-veur Roazhon]], lec'h m'en deus bet e vaster e [[2007]], gant ar c'hounskrid ''La concupiscence chez saint Augustin'' ("An droukc'hoantegezh e oberenn [[Eosten Hippo | sant Eosten]]").<ref>[https://www.memoireonline.com/01/13/6841/m_La-concupiscence-chez-Saint-Augustin.html ''La concupiscence chez saint Augustin''], [[Skol-veur Roazhon]], 2007 , meneget e levrlennadurioù [https://books.google.fr/books?id=t9IoEAAAQBAJ&pg=PA205&lpg=PA205&dq=concupiscence+fabrice+coupechoux&source=bl&ots=X-T1NiFZli&sig=ACfU3U2BRJHGYS7LZZRDYZK3MMsTkCZlZA&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwiFr43Q8YmEAxUwUKQEHShYACw4ChDoAXoECAMQAw#v=onepage&q=concupiscence%20fabrice%20coupechoux&f=false ''Religion et sexualités à travers les âges''], Guy Ménard, ti embann Hermann, [[2018]] (p.205) hag [https://papyrus.bib.umontreal.ca/xmlui/bitstream/handle/1866/26266/Olivier_Lydwine_2020_these.pdf?sequence=2&isAllowed=y ''Ève, du manque au sujet-femme''], Lydwine Olivier, skol-veur [[Montréal]], [[2020]], (p.95).</ref> Skolaer divyezhek e voe<ref>[http://www.ouest-france.fr/372-eleves-sont-inscrits-lecole-sainte-marie-1233336 Distro skol e skol Santez Mari Gregam] (e galleg)</ref>, etre [[2011]] ha [[2013]], ha bremañ e kelenn brezhoneg ha saozneg e [[Kemper]] ha tro-war-dro<ref>[http://www.college-paul-langevin-le-guilvinec.ac-rennes.fr/spip.php?article197 Distro-skol er Gelveneg] (e galleg)</ref>. Troet en deus un nebeud testennoù e brezhoneg diwar ar [[galleg]] hag ar [[saozneg]]. Kelenner agregad war ar brezhoneg eo, e Brest, abaoe [[2024]]. Unan eus atebeien ar gevredigezh [[Hengoun, Feiz ha Breizh]] eo gant an tad [[David Aladalur]]. ==Labourioù== Sinañ a ra gant stumm brezhonekaet e gentanv, Fabrig Coupechoux. ===Troidigezhioù=== ====Levrioù==== *Athanase Vantchev de Thracy<ref>Barzh gall a orin bulgarat en deus embannet meur ha levr barzhonegoù ha dediet barzhonegoù da Fabrice Coupechoux : [http://dethracy.blogspot.fr/2008/09/les-nerfs-cramoisi-des-jours.html Les nerfs cramoisi des jours] ha [https://web.archive.org/web/20170116044258/http://athanase.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1377:les-menhirs-francais&catid=1:poesies&Itemid=2 Les menhirs]</ref>, "Ar groazstagadur hervez Velasquez"<ref>[https://web.archive.org/web/20210922174519/https://athanase.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1183:la-crucifixion-selon-velasquez-francais&catid=1:poesies&Itemid=2 Ar groazstagadur hervez Velasquez en-linenn]</ref> ha "CLXX"<ref>[http://poetrypoem.com/cgi-bin/index.pl?sitename=athanase&displaypoem=t&item=poetry&poemnumber=1194105 Ar barzhoneg amañ]</ref>, ''Divine dignité du Verbe'', embannadur Institut Culturel De Solenzara, 2013 {{ISBN|978-2-919320-68-4}} *Hervé Catta, ''C'hoant a 'm eus da vervel en un doare din'', diwar ar [[galleg]], Association pour la Culture Citoyenne, Genver [[2014]] {{ISBN|979-10-92346-01-5}}<ref>[https://web.archive.org/web/20160305093116/http://www.ar-gedour-mag.com/archive/2013/12/09/euthanasie-mourir-dans-la-dignite.html Notenn a-zivout al levrig] e blog Ar Gedour (e galleg)</ref> *Guy Lehideux, ''Santez Tereza vihan'', diwar ar galleg, gant ur rakger a-berzh an aotrou 'n eskob [[Raymond Centène]], [[Imbourc'h]], Gouere [[2015]] {{ISBN|2-910493-30-x}}<ref>Ur vurutelladenn en-linenn eus al levr gant Malo Bouëssel du Bourg e niverenn 412 [[Al Liamm]] [https://web.archive.org/web/20161228164640/http://alliamm.bzh/heklev/heklev_412.pdf] (Here 2015)</ref>{{,}}<ref>Ur vurutelladenn e galleg war Breizh Info : [http://www.breizh-info.com/31440/actualite-culturelle/vannes-la-vie-de-sainte-therese-en-breton-est-sortie/ Gwened : buhez santez Tereza a Lisieux zo deuet er-maez]</ref> *''War roudoù labourerien ar mengleuzioù e Kreiz-Breizh'', un albom hag a ginnig istor mengleuzioù [[Lokmaria-Berrien]] hag [[Uhelgoad]], Skolaj Beg-Avel [[Karaez]], Mae [[2021]] {{ISBN|978-2-36851-616-4}} ====E Nidiad==== *[[Saint-Loup (skrivagner) | Saint-Loup]], ''Jean Benvoar'' (arroud eus ar romant ''Les Nostalgiques''), diwar ar galleg, niverenn 18 [[Nidiad]], Ebrel 2014 *[[Kurt Vonnegut]], ''Harrison Bergeron'', diwar ar [[saozneg]], niverenn 19 Nidiad, Gouere 2014 ===Barzhonegoù=== *[https://poesie.webnet.fr/vospoemes/Poemes/fabrice_coupechoux Barzhonegoù e galleg chomet diembann], skrivet etre 1999 ha 2007 ; *"''Pevar barzhoneg''", Nidiad, Niverenn 40, Genver 2020. ==Notennoù== {{daveoù}} {{DEFAULTSORT:Coupechoux, Fabrice}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1984]] [[Rummad:Troourien vrezhonek]] dwxiope1kbl8ynearcxmzem4waravzf 2189074 2189073 2026-04-25T23:49:27Z ~2026-25396-99 91152 2189074 wikitext text/x-wiki '''Fabrice Coupechoux''' zo ur c’helenner hag un troer, bet ganet e [[1984]], e [[Gwengamp]]. Goude bout graet ''hypokhâgne'' ha ''khâgne'' el lise Sant-Frañsez-Zavier e [[Gwened]] e reas studioù war ar [[prederouriezh |brederouriezh]] e [[Skol-veur Roazhon]], lec'h m'en deus bet e vaster e [[2007]], gant ar c'hounskrid ''La concupiscence chez saint Augustin'' ("An droukc'hoantegezh e oberenn [[Eosten Hippo | sant Eosten]]").<ref>[https://www.memoireonline.com/01/13/6841/m_La-concupiscence-chez-Saint-Augustin.html ''La concupiscence chez saint Augustin''], [[Skol-veur Roazhon]], 2007 , meneget e levrlennadurioù [https://books.google.fr/books?id=t9IoEAAAQBAJ&pg=PA205&lpg=PA205&dq=concupiscence+fabrice+coupechoux&source=bl&ots=X-T1NiFZli&sig=ACfU3U2BRJHGYS7LZZRDYZK3MMsTkCZlZA&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwiFr43Q8YmEAxUwUKQEHShYACw4ChDoAXoECAMQAw#v=onepage&q=concupiscence%20fabrice%20coupechoux&f=false ''Religion et sexualités à travers les âges''], Guy Ménard, ti embann Hermann, [[2018]] (p.205) hag [https://papyrus.bib.umontreal.ca/xmlui/bitstream/handle/1866/26266/Olivier_Lydwine_2020_these.pdf?sequence=2&isAllowed=y ''Ève, du manque au sujet-femme''], Lydwine Olivier, skol-veur [[Montréal]], [[2020]], (p.95).</ref> Skolaer divyezhek e voe<ref>[http://www.ouest-france.fr/372-eleves-sont-inscrits-lecole-sainte-marie-1233336 Distro skol e skol Santez Mari Gregam] (e galleg)</ref>, etre [[2011]] ha [[2013]], ha bremañ e kelenn brezhoneg ha saozneg e [[Kemper]] ha tro-war-dro<ref>[http://www.college-paul-langevin-le-guilvinec.ac-rennes.fr/spip.php?article197 Distro-skol er Gelveneg] (e galleg)</ref>. Troet en deus un nebeud testennoù e brezhoneg diwar ar [[galleg]] hag ar [[saozneg]]. Kelenner agregad war ar brezhoneg eo, e Brest, abaoe [[2024]]. Unan eus atebeien ar gevredigezh [[Hengoun, Feiz ha Breizh]] eo gant an tad [[David Aldalur]]. ==Labourioù== Sinañ a ra gant stumm brezhonekaet e gentanv, Fabrig Coupechoux. ===Troidigezhioù=== ====Levrioù==== *Athanase Vantchev de Thracy<ref>Barzh gall a orin bulgarat en deus embannet meur ha levr barzhonegoù ha dediet barzhonegoù da Fabrice Coupechoux : [http://dethracy.blogspot.fr/2008/09/les-nerfs-cramoisi-des-jours.html Les nerfs cramoisi des jours] ha [https://web.archive.org/web/20170116044258/http://athanase.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1377:les-menhirs-francais&catid=1:poesies&Itemid=2 Les menhirs]</ref>, "Ar groazstagadur hervez Velasquez"<ref>[https://web.archive.org/web/20210922174519/https://athanase.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1183:la-crucifixion-selon-velasquez-francais&catid=1:poesies&Itemid=2 Ar groazstagadur hervez Velasquez en-linenn]</ref> ha "CLXX"<ref>[http://poetrypoem.com/cgi-bin/index.pl?sitename=athanase&displaypoem=t&item=poetry&poemnumber=1194105 Ar barzhoneg amañ]</ref>, ''Divine dignité du Verbe'', embannadur Institut Culturel De Solenzara, 2013 {{ISBN|978-2-919320-68-4}} *Hervé Catta, ''C'hoant a 'm eus da vervel en un doare din'', diwar ar [[galleg]], Association pour la Culture Citoyenne, Genver [[2014]] {{ISBN|979-10-92346-01-5}}<ref>[https://web.archive.org/web/20160305093116/http://www.ar-gedour-mag.com/archive/2013/12/09/euthanasie-mourir-dans-la-dignite.html Notenn a-zivout al levrig] e blog Ar Gedour (e galleg)</ref> *Guy Lehideux, ''Santez Tereza vihan'', diwar ar galleg, gant ur rakger a-berzh an aotrou 'n eskob [[Raymond Centène]], [[Imbourc'h]], Gouere [[2015]] {{ISBN|2-910493-30-x}}<ref>Ur vurutelladenn en-linenn eus al levr gant Malo Bouëssel du Bourg e niverenn 412 [[Al Liamm]] [https://web.archive.org/web/20161228164640/http://alliamm.bzh/heklev/heklev_412.pdf] (Here 2015)</ref>{{,}}<ref>Ur vurutelladenn e galleg war Breizh Info : [http://www.breizh-info.com/31440/actualite-culturelle/vannes-la-vie-de-sainte-therese-en-breton-est-sortie/ Gwened : buhez santez Tereza a Lisieux zo deuet er-maez]</ref> *''War roudoù labourerien ar mengleuzioù e Kreiz-Breizh'', un albom hag a ginnig istor mengleuzioù [[Lokmaria-Berrien]] hag [[Uhelgoad]], Skolaj Beg-Avel [[Karaez]], Mae [[2021]] {{ISBN|978-2-36851-616-4}} ====E Nidiad==== *[[Saint-Loup (skrivagner) | Saint-Loup]], ''Jean Benvoar'' (arroud eus ar romant ''Les Nostalgiques''), diwar ar galleg, niverenn 18 [[Nidiad]], Ebrel 2014 *[[Kurt Vonnegut]], ''Harrison Bergeron'', diwar ar [[saozneg]], niverenn 19 Nidiad, Gouere 2014 ===Barzhonegoù=== *[https://poesie.webnet.fr/vospoemes/Poemes/fabrice_coupechoux Barzhonegoù e galleg chomet diembann], skrivet etre 1999 ha 2007 ; *"''Pevar barzhoneg''", Nidiad, Niverenn 40, Genver 2020. ==Notennoù== {{daveoù}} {{DEFAULTSORT:Coupechoux, Fabrice}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1984]] [[Rummad:Troourien vrezhonek]] 0pg02pd3slwh7qebiy3yahtpsdkp31b 2189083 2189074 2026-04-26T00:06:04Z ~2026-25396-99 91152 2189083 wikitext text/x-wiki '''Fabrice Coupechoux''' zo ur c’helenner hag un troer, bet ganet e [[1984]], e [[Gwengamp]]. Goude bout graet ''hypokhâgne'' ha ''khâgne'' el lise Sant-Frañsez-Zavier e [[Gwened]] e reas studioù war ar [[prederouriezh |brederouriezh]] e [[Skol-veur Roazhon]], lec'h m'en deus bet e vaster e [[2007]], gant ar c'hounskrid ''La concupiscence chez saint Augustin'' ("An droukc'hoantegezh e oberenn [[Eosten Hippo | sant Eosten]]").<ref>[https://www.memoireonline.com/01/13/6841/m_La-concupiscence-chez-Saint-Augustin.html ''La concupiscence chez saint Augustin''], [[Skol-veur Roazhon]], 2007 , meneget e levrlennadurioù [https://books.google.fr/books?id=t9IoEAAAQBAJ&pg=PA205&lpg=PA205&dq=concupiscence+fabrice+coupechoux&source=bl&ots=X-T1NiFZli&sig=ACfU3U2BRJHGYS7LZZRDYZK3MMsTkCZlZA&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwiFr43Q8YmEAxUwUKQEHShYACw4ChDoAXoECAMQAw#v=onepage&q=concupiscence%20fabrice%20coupechoux&f=false ''Religion et sexualités à travers les âges''], Guy Ménard, ti embann Hermann, [[2018]] (p.205) hag [https://papyrus.bib.umontreal.ca/xmlui/bitstream/handle/1866/26266/Olivier_Lydwine_2020_these.pdf?sequence=2&isAllowed=y ''Ève, du manque au sujet-femme''], Lydwine Olivier, skol-veur [[Montréal]], [[2020]], (p.95).</ref> Skolaer divyezhek e voe<ref>[http://www.ouest-france.fr/372-eleves-sont-inscrits-lecole-sainte-marie-1233336 Distro skol e skol Santez Mari Gregam] (e galleg)</ref>, etre [[2011]] ha [[2013]], ha bremañ e kelenn brezhoneg ha saozneg e [[Kemper]] ha tro-war-dro<ref>[http://www.college-paul-langevin-le-guilvinec.ac-rennes.fr/spip.php?article197 Distro-skol er Gelveneg] (e galleg)</ref>. Troet en deus un nebeud testennoù e brezhoneg diwar ar [[galleg]] hag ar [[saozneg]]. Kelenner agregad war ar brezhoneg eo, e Brest, abaoe [[2024]]. Unan eus atebeien ar gevredigezh ''[[Hengoun, Feiz ha Breizh]]'' eo gant an tad [[David Aldalur]]. ==Labourioù== Sinañ a ra gant stumm brezhonekaet e gentanv, Fabrig Coupechoux. ===Troidigezhioù=== ====Levrioù==== *Athanase Vantchev de Thracy<ref>Barzh gall a orin bulgarat en deus embannet meur ha levr barzhonegoù ha dediet barzhonegoù da Fabrice Coupechoux : [http://dethracy.blogspot.fr/2008/09/les-nerfs-cramoisi-des-jours.html Les nerfs cramoisi des jours] ha [https://web.archive.org/web/20170116044258/http://athanase.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1377:les-menhirs-francais&catid=1:poesies&Itemid=2 Les menhirs]</ref>, "Ar groazstagadur hervez Velasquez"<ref>[https://web.archive.org/web/20210922174519/https://athanase.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1183:la-crucifixion-selon-velasquez-francais&catid=1:poesies&Itemid=2 Ar groazstagadur hervez Velasquez en-linenn]</ref> ha "CLXX"<ref>[http://poetrypoem.com/cgi-bin/index.pl?sitename=athanase&displaypoem=t&item=poetry&poemnumber=1194105 Ar barzhoneg amañ]</ref>, ''Divine dignité du Verbe'', embannadur Institut Culturel De Solenzara, 2013 {{ISBN|978-2-919320-68-4}} *Hervé Catta, ''C'hoant a 'm eus da vervel en un doare din'', diwar ar [[galleg]], Association pour la Culture Citoyenne, Genver [[2014]] {{ISBN|979-10-92346-01-5}}<ref>[https://web.archive.org/web/20160305093116/http://www.ar-gedour-mag.com/archive/2013/12/09/euthanasie-mourir-dans-la-dignite.html Notenn a-zivout al levrig] e blog Ar Gedour (e galleg)</ref> *Guy Lehideux, ''Santez Tereza vihan'', diwar ar galleg, gant ur rakger a-berzh an aotrou 'n eskob [[Raymond Centène]], [[Imbourc'h]], Gouere [[2015]] {{ISBN|2-910493-30-x}}<ref>Ur vurutelladenn en-linenn eus al levr gant Malo Bouëssel du Bourg e niverenn 412 [[Al Liamm]] [https://web.archive.org/web/20161228164640/http://alliamm.bzh/heklev/heklev_412.pdf] (Here 2015)</ref>{{,}}<ref>Ur vurutelladenn e galleg war Breizh Info : [http://www.breizh-info.com/31440/actualite-culturelle/vannes-la-vie-de-sainte-therese-en-breton-est-sortie/ Gwened : buhez santez Tereza a Lisieux zo deuet er-maez]</ref> *''War roudoù labourerien ar mengleuzioù e Kreiz-Breizh'', un albom hag a ginnig istor mengleuzioù [[Lokmaria-Berrien]] hag [[Uhelgoad]], Skolaj Beg-Avel [[Karaez]], Mae [[2021]] {{ISBN|978-2-36851-616-4}} ====E Nidiad==== *[[Saint-Loup (skrivagner) | Saint-Loup]], ''Jean Benvoar'' (arroud eus ar romant ''Les Nostalgiques''), diwar ar galleg, niverenn 18 [[Nidiad]], Ebrel 2014 *[[Kurt Vonnegut]], ''Harrison Bergeron'', diwar ar [[saozneg]], niverenn 19 Nidiad, Gouere 2014 ===Barzhonegoù=== *[https://poesie.webnet.fr/vospoemes/Poemes/fabrice_coupechoux Barzhonegoù e galleg chomet diembann], skrivet etre 1999 ha 2007 ; *"''Pevar barzhoneg''", Nidiad, Niverenn 40, Genver 2020. ==Notennoù== {{daveoù}} {{DEFAULTSORT:Coupechoux, Fabrice}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1984]] [[Rummad:Troourien vrezhonek]] 314ob0b9r5h0xb2hh876xlvnw806f6x 2189085 2189083 2026-04-26T00:09:46Z ~2026-25396-99 91152 2189085 wikitext text/x-wiki '''Fabrice Coupechoux''' zo ur c’helenner hag un troer, bet ganet e [[1984]], e [[Gwengamp]]. Goude bout graet ''hypokhâgne'' ha ''khâgne'' el lise Sant-Frañsez-Zavier e [[Gwened]] e reas studioù war ar [[prederouriezh |brederouriezh]] e [[Skol-veur Roazhon]], lec'h m'en deus bet e vaster e [[2007]], gant ar c'hounskrid ''La concupiscence chez saint Augustin'' ("An droukc'hoantegezh e oberenn [[Eosten Hippo | sant Eosten]]").<ref>[https://www.memoireonline.com/01/13/6841/m_La-concupiscence-chez-Saint-Augustin.html ''La concupiscence chez saint Augustin''], [[Skol-veur Roazhon]], 2007 , meneget e levrlennadurioù [https://books.google.fr/books?id=t9IoEAAAQBAJ&pg=PA205&lpg=PA205&dq=concupiscence+fabrice+coupechoux&source=bl&ots=X-T1NiFZli&sig=ACfU3U2BRJHGYS7LZZRDYZK3MMsTkCZlZA&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwiFr43Q8YmEAxUwUKQEHShYACw4ChDoAXoECAMQAw#v=onepage&q=concupiscence%20fabrice%20coupechoux&f=false ''Religion et sexualités à travers les âges''], Guy Ménard, ti embann Hermann, [[2018]] (p.205) hag [https://papyrus.bib.umontreal.ca/xmlui/bitstream/handle/1866/26266/Olivier_Lydwine_2020_these.pdf?sequence=2&isAllowed=y ''Ève, du manque au sujet-femme''], Lydwine Olivier, skol-veur [[Montréal]], [[2020]], (p.95).</ref> Skolaer divyezhek e voe<ref>[http://www.ouest-france.fr/372-eleves-sont-inscrits-lecole-sainte-marie-1233336 Distro skol e skol Santez Mari Gregam] (e galleg)</ref>, etre [[2011]] ha [[2013]], ha kelenn a reas brezhoneg ha saozneg e [[Kemper]] ha tro-war-dro<ref>[http://www.college-paul-langevin-le-guilvinec.ac-rennes.fr/spip.php?article197 Distro-skol er Gelveneg] (e galleg)</ref>. Troet en deus un nebeud testennoù e brezhoneg diwar ar [[galleg]] hag ar [[saozneg]], goude bout bet ar C'HAPES er renk kentañ e 2015. Kelenner agregad war ar brezhoneg eo, e Brest, abaoe [[2024]]. Unan eus atebeien ar gevredigezh ''[[Hengoun, Feiz ha Breizh]]'' eo gant an tad [[David Aldalur]]. ==Labourioù== Sinañ a ra gant stumm brezhonekaet e gentanv, Fabrig Coupechoux. ===Troidigezhioù=== ====Levrioù==== *Athanase Vantchev de Thracy<ref>Barzh gall a orin bulgarat en deus embannet meur ha levr barzhonegoù ha dediet barzhonegoù da Fabrice Coupechoux : [http://dethracy.blogspot.fr/2008/09/les-nerfs-cramoisi-des-jours.html Les nerfs cramoisi des jours] ha [https://web.archive.org/web/20170116044258/http://athanase.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1377:les-menhirs-francais&catid=1:poesies&Itemid=2 Les menhirs]</ref>, "Ar groazstagadur hervez Velasquez"<ref>[https://web.archive.org/web/20210922174519/https://athanase.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1183:la-crucifixion-selon-velasquez-francais&catid=1:poesies&Itemid=2 Ar groazstagadur hervez Velasquez en-linenn]</ref> ha "CLXX"<ref>[http://poetrypoem.com/cgi-bin/index.pl?sitename=athanase&displaypoem=t&item=poetry&poemnumber=1194105 Ar barzhoneg amañ]</ref>, ''Divine dignité du Verbe'', embannadur Institut Culturel De Solenzara, 2013 {{ISBN|978-2-919320-68-4}} *Hervé Catta, ''C'hoant a 'm eus da vervel en un doare din'', diwar ar [[galleg]], Association pour la Culture Citoyenne, Genver [[2014]] {{ISBN|979-10-92346-01-5}}<ref>[https://web.archive.org/web/20160305093116/http://www.ar-gedour-mag.com/archive/2013/12/09/euthanasie-mourir-dans-la-dignite.html Notenn a-zivout al levrig] e blog Ar Gedour (e galleg)</ref> *Guy Lehideux, ''Santez Tereza vihan'', diwar ar galleg, gant ur rakger a-berzh an aotrou 'n eskob [[Raymond Centène]], [[Imbourc'h]], Gouere [[2015]] {{ISBN|2-910493-30-x}}<ref>Ur vurutelladenn en-linenn eus al levr gant Malo Bouëssel du Bourg e niverenn 412 [[Al Liamm]] [https://web.archive.org/web/20161228164640/http://alliamm.bzh/heklev/heklev_412.pdf] (Here 2015)</ref>{{,}}<ref>Ur vurutelladenn e galleg war Breizh Info : [http://www.breizh-info.com/31440/actualite-culturelle/vannes-la-vie-de-sainte-therese-en-breton-est-sortie/ Gwened : buhez santez Tereza a Lisieux zo deuet er-maez]</ref> *''War roudoù labourerien ar mengleuzioù e Kreiz-Breizh'', un albom hag a ginnig istor mengleuzioù [[Lokmaria-Berrien]] hag [[Uhelgoad]], Skolaj Beg-Avel [[Karaez]], Mae [[2021]] {{ISBN|978-2-36851-616-4}} ====E Nidiad==== *[[Saint-Loup (skrivagner) | Saint-Loup]], ''Jean Benvoar'' (arroud eus ar romant ''Les Nostalgiques''), diwar ar galleg, niverenn 18 [[Nidiad]], Ebrel 2014 *[[Kurt Vonnegut]], ''Harrison Bergeron'', diwar ar [[saozneg]], niverenn 19 Nidiad, Gouere 2014 ===Barzhonegoù=== *[https://poesie.webnet.fr/vospoemes/Poemes/fabrice_coupechoux Barzhonegoù e galleg chomet diembann], skrivet etre 1999 ha 2007 ; *"''Pevar barzhoneg''", Nidiad, Niverenn 40, Genver 2020. ==Notennoù== {{daveoù}} {{DEFAULTSORT:Coupechoux, Fabrice}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1984]] [[Rummad:Troourien vrezhonek]] jlfrjx0lshcp914sx3d2ftcuhr4usx9 2189086 2189085 2026-04-26T00:10:38Z ~2026-25396-99 91152 2189086 wikitext text/x-wiki '''Fabrice Coupechoux''' zo ur c’helenner hag un troer, bet ganet e [[1984]], e [[Gwengamp]]. Goude bout graet ''hypokhâgne'' ha ''khâgne'' el lise Sant-Frañsez-Zavier e [[Gwened]] e reas studioù war ar [[prederouriezh |brederouriezh]] e [[Skol-veur Roazhon]], lec'h m'en deus bet e vaster e [[2007]], gant ar c'hounskrid ''La concupiscence chez saint Augustin'' ("An droukc'hoantegezh e oberenn [[Eosten Hippo | sant Eosten]]").<ref>[https://www.memoireonline.com/01/13/6841/m_La-concupiscence-chez-Saint-Augustin.html ''La concupiscence chez saint Augustin''], [[Skol-veur Roazhon]], 2007 , meneget e levrlennadurioù [https://books.google.fr/books?id=t9IoEAAAQBAJ&pg=PA205&lpg=PA205&dq=concupiscence+fabrice+coupechoux&source=bl&ots=X-T1NiFZli&sig=ACfU3U2BRJHGYS7LZZRDYZK3MMsTkCZlZA&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwiFr43Q8YmEAxUwUKQEHShYACw4ChDoAXoECAMQAw#v=onepage&q=concupiscence%20fabrice%20coupechoux&f=false ''Religion et sexualités à travers les âges''], Guy Ménard, ti embann Hermann, [[2018]] (p.205) hag [https://papyrus.bib.umontreal.ca/xmlui/bitstream/handle/1866/26266/Olivier_Lydwine_2020_these.pdf?sequence=2&isAllowed=y ''Ève, du manque au sujet-femme''], Lydwine Olivier, skol-veur [[Montréal]], [[2020]], (p.95).</ref> Skolaer divyezhek e voe<ref>[http://www.ouest-france.fr/372-eleves-sont-inscrits-lecole-sainte-marie-1233336 Distro skol e skol Santez Mari Gregam] (e galleg)</ref>, etre [[2011]] ha [[2013]], ha kelenn a reas brezhoneg ha saozneg e [[Kemper]] ha tro-war-dro<ref>[http://www.college-paul-langevin-le-guilvinec.ac-rennes.fr/spip.php?article197 Distro-skol er Gelveneg] (e galleg)</ref>, goude bout trec'h war ar C'HAPES er renk kentañ e 2015. Troet en deus un nebeud testennoù e brezhoneg diwar ar [[galleg]] hag ar [[saozneg]]. Kelenner agregad war ar brezhoneg eo, e Brest, abaoe [[2024]]. Unan eus atebeien ar gevredigezh ''[[Hengoun, Feiz ha Breizh]]'' eo gant an tad [[David Aldalur]]. ==Labourioù== Sinañ a ra gant stumm brezhonekaet e gentanv, Fabrig Coupechoux. ===Troidigezhioù=== ====Levrioù==== *Athanase Vantchev de Thracy<ref>Barzh gall a orin bulgarat en deus embannet meur ha levr barzhonegoù ha dediet barzhonegoù da Fabrice Coupechoux : [http://dethracy.blogspot.fr/2008/09/les-nerfs-cramoisi-des-jours.html Les nerfs cramoisi des jours] ha [https://web.archive.org/web/20170116044258/http://athanase.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1377:les-menhirs-francais&catid=1:poesies&Itemid=2 Les menhirs]</ref>, "Ar groazstagadur hervez Velasquez"<ref>[https://web.archive.org/web/20210922174519/https://athanase.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1183:la-crucifixion-selon-velasquez-francais&catid=1:poesies&Itemid=2 Ar groazstagadur hervez Velasquez en-linenn]</ref> ha "CLXX"<ref>[http://poetrypoem.com/cgi-bin/index.pl?sitename=athanase&displaypoem=t&item=poetry&poemnumber=1194105 Ar barzhoneg amañ]</ref>, ''Divine dignité du Verbe'', embannadur Institut Culturel De Solenzara, 2013 {{ISBN|978-2-919320-68-4}} *Hervé Catta, ''C'hoant a 'm eus da vervel en un doare din'', diwar ar [[galleg]], Association pour la Culture Citoyenne, Genver [[2014]] {{ISBN|979-10-92346-01-5}}<ref>[https://web.archive.org/web/20160305093116/http://www.ar-gedour-mag.com/archive/2013/12/09/euthanasie-mourir-dans-la-dignite.html Notenn a-zivout al levrig] e blog Ar Gedour (e galleg)</ref> *Guy Lehideux, ''Santez Tereza vihan'', diwar ar galleg, gant ur rakger a-berzh an aotrou 'n eskob [[Raymond Centène]], [[Imbourc'h]], Gouere [[2015]] {{ISBN|2-910493-30-x}}<ref>Ur vurutelladenn en-linenn eus al levr gant Malo Bouëssel du Bourg e niverenn 412 [[Al Liamm]] [https://web.archive.org/web/20161228164640/http://alliamm.bzh/heklev/heklev_412.pdf] (Here 2015)</ref>{{,}}<ref>Ur vurutelladenn e galleg war Breizh Info : [http://www.breizh-info.com/31440/actualite-culturelle/vannes-la-vie-de-sainte-therese-en-breton-est-sortie/ Gwened : buhez santez Tereza a Lisieux zo deuet er-maez]</ref> *''War roudoù labourerien ar mengleuzioù e Kreiz-Breizh'', un albom hag a ginnig istor mengleuzioù [[Lokmaria-Berrien]] hag [[Uhelgoad]], Skolaj Beg-Avel [[Karaez]], Mae [[2021]] {{ISBN|978-2-36851-616-4}} ====E Nidiad==== *[[Saint-Loup (skrivagner) | Saint-Loup]], ''Jean Benvoar'' (arroud eus ar romant ''Les Nostalgiques''), diwar ar galleg, niverenn 18 [[Nidiad]], Ebrel 2014 *[[Kurt Vonnegut]], ''Harrison Bergeron'', diwar ar [[saozneg]], niverenn 19 Nidiad, Gouere 2014 ===Barzhonegoù=== *[https://poesie.webnet.fr/vospoemes/Poemes/fabrice_coupechoux Barzhonegoù e galleg chomet diembann], skrivet etre 1999 ha 2007 ; *"''Pevar barzhoneg''", Nidiad, Niverenn 40, Genver 2020. ==Notennoù== {{daveoù}} {{DEFAULTSORT:Coupechoux, Fabrice}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1984]] [[Rummad:Troourien vrezhonek]] oud6s2dm7l27vfozbl8ql3xv2es62ei 0 111181 2188739 2185320 2026-04-25T11:59:16Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188739 wikitext text/x-wiki [[Restr:Vista panorámica de Mondoñedo.jpg|thumb|Mondoñedo]] [[File:Situacion_Mondoñedo.PNG |thumb| Sede pelec'h emañ Mondoñedo, e [[proviñs Lugo]]. ]] '''Mondoñedo''' zo ur gêr vihan hag ur gumun eus [[Galiza]], e hanternoz [[proviñs Lugo]], e [[komark]] [[Mariña Central]]. E 2013 e oa 4 074 a dud o chom enni. ==Douaroniezh== Emañ Mondoñedo en un draoñienn, en [[Aradennad-venezioù Kantabria]]. en-dro dezhi emañ : * [[Foz (Lugo)|Foz]] hag [[Alfoz]], en hanternoz * [[Pastoriza]] ha [[Riotorto]], er c'hreisteiz * [[Lorenzana]] er reter * [[Abadín]] er c'hornôg ==Parrezioù== Pemzek parrez zo enni. == Tud == * [[Álvaro Cunqueiro]], skrivagner galizek * [[Manuel Leiras Pulpeiro]], skrivagner galizek * [[Pascual Veiga]], soner, aozer ton [[kan broadel]] Galiza [[Os Pinos]] ==Kêrioù gevellet== Gevellet eo Mondoñedo gant : *{{Gevelliñ|Ferrol|Galiza|Galicia}} abaoe 2004 *{{Gevelliñ|Landreger|Breizh|Brittany}} abaoe 2000 [[Rummad:Kumunioù proviñs Lugo]] o9nobye1axk07ete3amto4apsd6jkaz 0 111763 2188905 2185504 2026-04-25T12:03:40Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188905 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Vierzon | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Vierzon usines de la Société Française 1.jpg | alc'hwez = Labouradegoù ar ''Société Française''. | ardamezioù = Blason Vierzon.svg | logo = | bro = | rannvro = [[Centre (rannvro c'hall)|Centre]] | departamant = [[Cher (departamant)|Cher]] | arondisamant = [[Arondisamant Vierzon|Vierzon]] <small>([[pennlec'h]])</small> | kanton = [[Pennlec'h]] daou ganton :<br />[[kanton Vierzon-1]]<br />[[kanton Vierzon-2]] | etrekumuniezh = Communauté de communes Vierzon Pays des Cinq rivières | bro velestradurel = | cp = 18100 | maer = Nicolas Sansu | amzer-gefridi = 2014-2020 | gorread = 74.50 | hedred = 2.06944444444 | ledred = 47.2225 | uk = | ubi = 94 | ubr = 182 | lec'hienn web = [http://www.ville-vierzon.fr/ www.ville-vierzon.fr] }} '''Vierzon''' zo ur [[kumun c'hall|gumun]] en departamant [[Cher (departamant)|Cher]], e-kreiz [[Bro-C'hall]]. Pennlec'h [[arondisamant Vierzon]] eo. Emañ war lez ar stêr [[Cher (stêr)|Cher]], er gwalarn da bennlec'h an departamant, [[Bourges]]. == Tud == === <small>Tud bet marvet eno</small> === * [[Madeleine Sologne]], [[aktourez]] [[Bro-C'hall|c'hall]] ([[31 a viz Meurzh]] [[1995]]). ==Liammoù diavaez== *[http://www.ville-vierzon.fr/ Lec'hienn an ti-kêr] {{Commons|Category:Vierzon}} [[Rummad:Kumunioù Cher]] b23xfas8rlv5mx17o5oi9bui5ynzmyz 0 111764 2188858 2185454 2026-04-25T12:02:28Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188858 wikitext text/x-wiki {{implijoù all}} [[Restr:Sologne1DSC00808.JPG|thumb|Ul lenn e Sologne]] '''Sologne''' zo ur rannvro naturel e-kreiz [[Bro-C'hall]], etre ar stêrioù [[Liger]] ha [[Cher (stêr)|Cher]]. Emañ war harzoù tri departamant, [[Cher (departamant)|Cher]], [[Loiret (departamant)|Loiret]] ha [[Loir-et-Cher]] hag en em astenn a ra war tost da 5 000 km². Paour eo an douaroù ha n'eus ket kalz a labour-douar er vro. Stank eo al [[lenn (dour)|lennoù]] ha koadoù zo ivez, abaoe an {{XIXvet kantved}}, pa voe roet urzh gant [[Napoleon III]] da blantañ gwez evit disaniañ an douaroù geuniek ha diyac'h. Brudet eo ar c'hornad evel ur vro chaseal ha pesketa. Un diferad eus 1941 a renabl an holl gumunioù, 127 anezho, a zo e Sologne. == Tud == *[[Maurice Genevoix]] *[[Alain-Fournier]] ==Liamm diavaez== {{Commons|Category:Sologne}} [[Rummad:Douaroniezh Bro-C'hall]] degnve8oj78qnpd917squxbttn499vy 0 111946 2188895 2185495 2026-04-25T12:03:25Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188895 wikitext text/x-wiki '''Tŷ-croes''' (''ti-kroaz'' e brezhoneg) zo ur gêriadennig eus [[Sir Gaerfyrddin]], e mervent [[Kembre]]. == Tud == *[[Aneirin Talfan Davies]] {{Kêrioù Sir Gaerfyrddin}} [[Rummad:Kêriadennoù Sir Gaerfyrddin]] muw1qk20v53snj1jnnw88a1028f71zx 0 113427 2188927 2136946 2026-04-25T12:04:20Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188927 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" cellspacing="2" style="font-size:85%;" |- {{Infobox/Titl|'''Łobez'''|f00|talbenn map|fff}} |- | colspan="2" align="center" | [[Restr:Lobez main street.jpg|230px]] |- | colspan="2" align="center" | Straed veur '''Łobez''' |- | colspan="2" |<hr> |- | align="center" colspan="2" | [[Restr:POL Łobez COA.svg|100px|Skoed-ardamez Łobez]] |- | colspan="2" | <hr> |- | '''Riez'''|| {{Polonia}} |- | '''Gorread''' || 12,8 [[metr|km²]] |- | '''Poblañs''' || 10 066 annezad <small>(2019)</small><ref>[http://www.polskawliczbach.pl/Lobez Polska w liczbach w oparciu o dane GUS, 2019.]</ref> |- | '''Stankter''' || 798 annezad/km² |- | '''Kod pellgomz''' || (+48) 91 |- | colspan="2" align="center" | [[Restr:Łobez-Polska.png|230px|Kartenn eus kornad Łobez]] |- |} '''Łobez''' ({{Audio|Pl-Łobez.ogg}}) zo ur gêr e gwalarn [[Polonia]]. Annezet eo gant 10 066 (2019) a dud. A-raok an [[Eil Brezel-bed]] e oa en [[Alamagn]] hag anvet e oa ''Labes''.<br /> En em ledañ a ra en daou du d’ar stêr [[Rega]], war-dro 80 km diouzh [[Szczecin]]. == Poblañs == <timeline> ImageSize = width:560 height:320 PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = late Colors = id:linegrey2 value:gray(0.9) id:linegrey value:gray(0.7) id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8) id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6) DateFormat = yyyy Period = from:0 till:11000 ScaleMajor = unit:year increment:11000 start:0 gridcolor:linegrey ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2 PlotData = color:cobar width:20 align:center bar:1680 from:0 till:800 bar:1740 from:0 till:1191 bar:1749 from:0 till:1339 bar:1831 from:0 till:2443 bar:1861 from:0 till:4756 bar:1895 from:0 till:5187 bar:1925 from:0 till:5994 bar:1933 from:0 till:6947 bar:1939 from:0 till:7310 bar:1945 from:0 till:1710 bar:1946 from:0 till:4144 bar:1957 from:0 till:6026 bar:1970 from:0 till:7355 bar:1990 from:0 till:10953 PlotData= textcolor:black fontsize:S bar:1680 at: 800 text: 0,8 shift:(0) bar:1740 at: 1191 text: 1,2 shift:(0) bar:1749 at: 1339 text: 1,3 shift:(0) bar:1831 at: 2443 text: 2,4 shift:(0) bar:1861 at: 4756 text: 4,8 shift:(0) bar:1895 at: 5187 text: 5,2 shift:(0) bar:1925 at: 5994 text: 6 shift:(0) bar:1933 at: 6947 text: 7 shift:(0) bar:1939 at: 7310 text: 7,3 shift:(0) bar:1945 at: 1710 text: 1,7 shift:(0) bar:1946 at: 4144 text: 4,1 shift:(0) bar:1957 at: 6026 text: 6 shift:(0) bar:1970 at: 7355 text: 7,4 shift:(0) bar:1990 at: 10953 text:11 shift:(0) </timeline> == Skeudennoù == <gallery> Łobez z lotu ptaka.JPG|Łobez gwelet diwar nij Lobez kosciol kz.jpg|An iliz Kamienica w Łobzie (obok dworca PKP).jpg|Un ti nes d'ar porzh-houarn Zabytkowa Poczta w Łobzie.JPG|An ti-post istorel </gallery> == Maered == * 1632 – Carsten Beleke * 1670 – Bernd Bublich * 1700 – Paul Belecke| * 1702 – Theele * 1723 – F. C. Hackebeck * 1734 – F. W. Weinholz * 1736 – Schulze * 1732 – Hackenberken * 1745 – M. C. Frize * 1746 – Johann Friedrich Thym * 1752 – Johann Gottsried Severin * 1753? – J. F. von Flige * 1757 – Johann Friedrich Thym * 1757 – Heller * 1767 – Gottlieb Timm * 1775 – Johann Gottfried Severin * 1790 – Jahncke * 1805 – Heinrich (?) Falck * 1806 – Zuther * 1806 – Nemitz * 1809 – Johann Georg Falck * 1823–1840 – Johann Friedrich Rosenow * 1842–1844 – Adolf Ludwig Ritter (privremeno) * 1844–1845 – Albert Wilhelm Rizky * 1846–1852 – Heinich Ludwig Gotthilf Hasenjäger * 1852–1864 – Carl Albert Alexander Schüz * 1921 – Willi Kieckbusch * 1945 – Hackelberg, Teofil Fiutowski, Stefan Nowak, Feliks Mielczarek * 1946 – Władysław Śmiełowski * 1948 – Tadeusz Klimski * 1949 – Ignacy Łepkowski * 1972-1990 - Zbigniew Con * 1990–94 - Marek Romejko * 1994–1998 - Jan Szafran * 1998–2002 - Halina Szymańska * 2002–2006 - Marek Romejko * 2006–2014 - Ryszard Sola * 2014 - Piotr Ćwikła == Tud == * [[Franz Andreas von Borcke]] * [[Ferdinand Nemitz]] * [[Felix Genzmer]] * [[Otto Puchstein]] * [[Walter Goehtz]] * [[Fritz Puchstein]] * [[Kazimierz Obuchowski]] * [[Andrzej Gudański]] * [[Zygmunt (Karol) Gryczyński]] * [[Ignacy Gryczyński]] * [[Zbigniew Harbuz]] == Liammoù etrebroadel == Gevellet eo Łobez gant<ref>Łobez - współpraca zagraniczna [http://www.lobez.pl/pl/Wspolpraca-zagraniczna.html]</ref> : * '''[[Affing]]''' {{Alamagn}} ''(abaoe 1997)'' * '''[[Svalöv]]''' {{Sveden}} ''(abaoe2000)'' * '''[[Kėdainiai]]''' {{Lituania}} ''(abaoe 2002)'' * '''[[Paikuse]]''' {{Estonia}} ''(abaoe 2003'' * '''[[Wiek (Rügen)|Wiek]]''' {{Alamagn}} ''(abaoe 2008)'' * '''[[Guča]]''' {{Serbia}} ''(abaoe 2010)'' * '''[[Istra]]''' {{Rusia}} ''(abaoe 2011)'' == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * [https://www.lobez.pl/ Lec'hienn Internet] * [https://www.bip.lobez.pl/ BIP Łobez] * [https://www.youtube.com/watch?v=mPWlmToO5FY/ Łobez - You Tube] [[Rummad:Kêrioù Polonia]] {{Commons|Category:Łobez}} tjykb0h398otkdadhgsvcvex0tk2usx 0 113612 2188825 2147409 2026-04-25T12:01:29Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188825 wikitext text/x-wiki '''Rodrigo''' zo un [[anv-bihan spagnolek]] a orin [[germanek]], deuet gant ar [[Wizigoted]] ; 𐌷𐍂𐍉𐌸𐌰𐍂𐌴𐌹𐌺𐍃 / '''Hroþareiks''' eo ar stumm orin [[Goteg|gotek]], a dalvez kement ha "brudet" ''(hroþ)'' ha "galloudus" ''(reiks)''.<br> Ur stumm spagnolek berroc'h zo : '''Ruy''', a roas an anv-tiegezh '''Ruiz''' ivez. == Tud == *[[Roderico]], roue wizigot diwezhañ [[Spagn]] e [[710]] ha [[711]] *[[Rodrigo Kastilha |Rodrigo]] († [[873]]), kentañ kont [[Kontelezh Kastikha|Kastilha]] *[[Rodrigo Díaz de Vivar]] (''c''. [[1048]]-[[1099]], brezelour *[[Rodrigo Lanzol Borja]] ([[1431]]–[[1503]]), anavet ivez evel ar [[pab]] [[Alesant VI]] *[[Rodrigo Bueno]] ([[1973]]-[[2000]]), kaner [[arc'hantinat]] *[[Rodrigo de Triana]], merdeer spagnol (XVvet kantved) === Anv meur a zen === *[[Rodrigo Acosta]] *[[Rodrigo Álvarez]] *[[Rodrigo Borja]] *[[Rodrigo de Borja]] *[[Rodrigo Díaz]] *[[Rodrigo García]] *[[Rodrigo Moreno]] *[[Rodrigo Rivera]] *[[Rodrigo Uría]] ===Anv-tiegezh === *[[Joaquín Rodrigo]] ([[1901]]-[[1999]]), sonaozour spagnol == C'hoariganoù== *''[[Rodrigo (c'hoarigan)|Rodrigo]]'', gant [[Georg Friedrich Händel]] ([[1707]]) *''[[El Rodrigo (c'hoarigan mec'hokan)|El Rodrigo]]'', gant [[Manuel de Sumaya]] ([[1708]]) *''[[Don Rodrigo (c'hoarigan arc'hantinat)|Don Rodrigo]]'', gant [[Alberto Ginastera]] ([[1963]]-[[1964|64]]) ==Lec'hioù== *[[Ciudad Rodrigo]], kêr e Spagn ==Pennad kar== *[[Rodríguez]] [[Rummad:anvioù-bihan spagnolek]] gukppy09f2dese5gal1jodgkelllnjz 0 114864 2189022 2055216 2026-04-25T13:29:42Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189022 wikitext text/x-wiki {{Stumm an titl|''Versailles 1685 : Complot à la Cour du Roi Soleil''}} {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|V E R S A I L L E S|3bb9ff|talbenn choari-video|ff0}} |- | '''Embanner''' || ''Cryo Interactive'' ''Canal+ Multimedia'' |- | '''Diorreer''' || ''Cryo Interactive<br>Canal+ Multimedia<br>Réunion des musés nationaux'' |- valign="top" | '''Diazez''' || Windows Sony PlayStation |- | colspan="2" | ---- |- valign="top" | '''Deiziad an embann''' || 1996 |- | '''Doare''' || Troioù-kaer |- | '''C'hoarierien''' || 1 |- | '''Mediom''' || [[CD-ROM]] |- valign="top" | '''Reoladur''' || Klavier/logodenn Dornell |} '''''Versailles 1685 : Complot à la Cour du Roi Soleil''''' ("[[Versailhez]] 1685 : irienn e lez ar Roue Heol") zo ur [[c'hoari video]] savet gant [[Cryo Interactive]] hag embannet e [[1996]]. ==Senario== D'an [[21 a viz Mezheven]] [[1685]], deiz goursav-heol an hañv, Lalande, den-a-gambr yaouank, a zo fiziet ennañ, gant [[Alexandre Bontemps]], ober un enklask a-zivout ar gourdrouzioù distaget a-enep ar c'hastell. Kaset ez eus bet ul lizher gwerzaouet d'ar roue gant ur flemmskridour ; ennañ e « tickek ar sterenn roue hag e holl blanedennoù da gempenn evel m'eo dleet, an titloù hag ar pennoù ha gerioù [[Aisopos]], a c'hwezh ma flemmskrid ». Echuiñ a ra al lizher gant titl ur [[fablenn]] gant Aisopos : ''Yaou hag ar raned''. Skrivet eo gant ur c'havailher ma kinnig entanañ ar c'hastell, tra ma strewiñ a ra koulskoude flemmskridoù hag arouezioù ma saveteiñ e gallfent al lez ar roue ma vezont mat embreget gant ar c'hoarier, ma deus betek an noz evit enklask ar c'hastell hag endro... == Tud bezant== * [[Jean Racine]] * [[Loeiz II Bourbon, priñs Condé]] * [[Charles Le Brun]] * [[Françoise-Athénaïs, markizez Montespan|Markizez Montespan]] * [[Jean-Baptiste Lully]] * [[Fulup Bro-C'hall (1640-1701)|Fulup Bro-C'hall]] * [[André Le Nôtre]] * [[Loeiz XIV (Bro-C'hall)|Loeiz XIV]] ==Liammoù diavaez== *{{fr}} [https://www.youtube.com/watch?v=clZzDv2UpVM ''Versailles 1685 : Complot à la Cour du Roi Soleil''] [[Rummad:C'hoarioù video]] [[Rummad:C'hoarioù video 1996]] sk1bqi45v0z6bf0je0u6gar6vdzrit4 0 116670 2188732 2185308 2026-04-25T11:59:06Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188732 wikitext text/x-wiki [[Restr:Marburg Schloss.jpg|thumb|Kreiz kêr Marburg hag ar c'hastell]] '''Marburg''', pe ''Marburg an der Lahn'', zo ur gêr eus [[Alamagn]], e [[Stadoù Alamagn|stad]] [[Hessen]]. Pennlec'h distrig (''Landkreis'') [[Marburg-Biedenkopf]] eo. Emañ war ribl ar stêr [[Lahn]] ha poblet eo gant war-dro {{formatnum:73000}} a dud. Kêr-benn [[Landgraviezh]] [[Hessen-Marburg]] e voe a-vareoù, etre ar {{XVvet}} hag ar {{XVIIvet}} kantved. Savet e voe [[Skol-veur Marburg]] (Philipps-Universität-Marburg) e 1527 hag ur plas bras he deus e buhez kêr abaoe. == Tud == * [[Herri Iañ, Landgrav Hessen]], kentañ Landgrav Hessen (1244-1308) * [[Philip Iañ, Landgrav Hessen]], unan eus bleinerien an [[Disivoud protestant]] er vro * santez [[Elesbed Hungaria]] (1207–1231) * [[Jacob ha Wilhelm Grimm]], dastumerien kontadennoù alamanek * [[Bettina von Arnim|Bettina Brentano]], skrivagnerez * [[Martin Heidegger]], prederour == Kêrioù gevellet == * {{gevelliñ|Poitiers|Bro-C'hall|France|bloavezh=1961}} * {{gevelliñ|Maribor|Slovenia|Slovenia|bloavezh=1969}} * {{gevelliñ|Sfax|Tunizia|Tunisia|bloavezh=1971}} * {{gevelliñ|Eisenach|Alamagn|Germany|bloavezh=1988}} * {{gevelliñ|Northampton|Bro-Saoz|England|bloavezh=1992}} * {{gevelliñ|Sibiu|Roumania|Romania|bloavezh=2005}} == Skeudennoù == <gallery> Marburg asv2022-02 img25 Elisabethkirche.jpg|Elisabethkirche Marburg asv2022-02 img08 Markt.jpg|Ar gêr gozh Marburg asv2022-02 img18 Castle.jpg|[[Kastell Marburg]] </gallery> == Liammoù diavaez == {{commons}} * [http://www.marburg.de/ Lec'hienn ofisiel Marburg] {{de}} {{en}} {{fr}} * [http://www.lagis-hessen.de/de/subjects/idrec/sn/ol/id/9223 Marburg en ''Historisches Ortslexikon''] [[Rummad:Kêrioù Hessen]] faa27grzfm7abfpx1htnq9m30m27tki 0 117451 2188907 2185506 2026-04-25T12:03:48Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188907 wikitext text/x-wiki {{Labour zo}} {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Villepinte | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Villepinte - Parc du Sausset et Paris-Nord II.jpg | alc'hwez = Liorzh Sausset ha takad labourerezh Paris-Nord. | ardamezioù = Blason Villepinte 93.svg | logo = | bro = | rannvro = [[Enez-Frañs (rannvro)|Enez-Frañs]] | departamant = [[Seine-Saint-Denis]] | arondisamant = [[Arondisamant Le Raincy|Le Raincy]] | kanton = [[Kanton Sevran|Sevran]] | etrekumuniezh = Communauté d'agglomération Terres de France <small>(sez)</small> | bro velestradurel = | maer = Martine Valleton | amzer-gefridi = 2014-2020 | ledred = 48.9667 | hedred = 2.5333 | gorread = 10.37 | uk = | ubi = 54 | ubr = 81 }} '''Villepinte''' zo ur [[kumun c'hall|gumun]] en departamant [[Seine-Saint-Denis]] hag er rannvro [[Enez-Frañs (rannvro)|Enez-Frañs]], e [[Bro-C'hall]]. Lec'hiet eo ar gumun en [[arondisamant Le Raincy]]. Er bloavezh {{PoblansKumun|93|deiziad}} e oa {{formatnum:{{PoblansKumun|93|78}}}} a annezidi hag a reer ''Villepintois'' anezho e [[galleg]]. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Villepinte - Chateau - Etablissement Hospitalier Sainte-Marie.jpg|An ospital. Paris-Nord 2 - Vue aerienne 01.jpg|An diskouezva. Villepinte - Hotel-de-Ville 01.jpg|An ti-kêr. </gallery> == Kêrioù gevellet == * {{Gevelliñ|Schwendi|Alamagn|Germany|bloavezh=1986}} == Tud == === Tud bet marvet eno === * [[Louis Lefebvre (aktour)|Louis Lefebvre]], aktour gall, d'an [[22 a viz Kerzu]] [[1968]]. ==Notennoù ha daveennoù== <references/> ==Liammoù diavaez== {{Commonscat|Villepinte, Seine-Saint-Denis}} *[http://www.ville-villepinte.fr/ Lec'hienn ar gumun] [[Rummad:Kumunioù Seine-Saint-Denis|Villepinte]] 450d3riqsg7xetyuupdgmzjayvwp5py 0 117503 2188771 2185360 2026-04-25T12:00:03Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188771 wikitext text/x-wiki {{Labour zo}} {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Pantin | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Pantindansletexte2.JPG | alc'hwez = | ardamezioù = Blason ville fr Pantin (Seine-Saint-Denis).svg | logo = | bro = | rannvro = [[Enez-Frañs (rannvro)|Enez-Frañs]] | departamant = [[Seine-Saint-Denis]] | arondisamant = [[Arondisamant Bobigny|Bobigny]] | kanton = [[Kanton Pantin|Pantin]] | etrekumuniezh = Communauté d'agglomération Est Ensemble | bro velestradurel = | maer = Bertrand Kern | amzer-gefridi = 2014-2020 | ledred = 48.8966 | hedred = 2.4017 | gorread = 5.01 | uk = | ubi = 38 | ubr = 108 }} '''Pantin''' zo ur [[kumun c'hall|gumun]] en departamant [[Seine-Saint-Denis]] hag er rannvro [[Enez-Frañs (rannvro)|Enez-Frañs]], e [[Bro-C'hall]]. Lec'hiet eo ar gumun en [[arondisamant Bobigny]]. Er bloavezh {{PoblansKumun|93|deiziad}} e oa {{formatnum:{{PoblansKumun|93|55}}}} a annezidi hag a reer ''Pantinois'' anezho e [[galleg]]. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Grands Moulins de Pantin.jpg|Milinoù veur. Pantin Hôtel de ville, 11 avril 2014.jpg|An ti-kêr. Eglise de Pantin - P1250166.JPG|Iliz Saint-Germain. </gallery> == Tud == === Tud liammet ouzh istor ar gêr === === Tud bet ganet eno === * [[Pierre Desproges]], fentigellour ha skrivagner gall, d'an [[9 a viz Mae]] [[1939]]. === Tud bet marvet eno === == Kêrioù gevellet == * {{Gevelliñ|Moskov|Rusia|Russia|kêr=Mechtchanski|bloavezh=1966}} * {{Gevelliñ|Scandicci|Italia|Italy|bloavezh=1969}} ==Notennoù ha daveennoù== <references/> ==Liammoù diavaez== {{Commonscat|Pantin}} *[http://www.ville-pantin.fr/ Lec'hienn ar gumun] [[Rummad:Kumunioù Seine-Saint-Denis]] n2rajtwz5c4bx3jjamt26e5q6f7jefh 0 117593 2188761 2185346 2026-04-25T11:59:49Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188761 wikitext text/x-wiki {{Labour zo}} {{Pennad zo|Nogent}} {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Nogent-sur-Marne | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Marne Nogent.JPG | alc'hwez = Ar [[Marne (stêr)|Marne]] e Nogent. | ardamezioù = Blason Nogent sur Marne 94.svg | logo = | bro = | rannvro = [[Enez-Frañs (rannvro)|Enez-Frañs]] | departamant = [[Val-de-Marne]] | arondisamant = [[Arondisamant Nogent-sur-Marne|Nogent-sur-Marne]] <small>([[pennlec'h]])</small> | kanton = [[Kanton Nogent-sur-Marne|Nogent-sur-Marne]] <small>([[pennlec'h]])</small> | etrekumuniezh = Communauté d'agglomération de la Vallée de la Marne | bro velestradurel = | maer = Jacques J. P. Martin | amzer-gefridi = 2014-2020 | gorread = 2.8 | ledred = 48.8367 | hedred = 2.4825 | uk = | ubi = 36 | ubr = 99 }} '''Nogent-sur-Marne''' zo ur [[kumun c'hall|gumun]] en departamant [[Val-de-Marne]] hag er rannvro [[Enez-Frañs (rannvro)|Enez-Frañs]], e kreiz [[Bro-C'hall]]. Pennlec'h [[arondisamant Nogent-sur-Marne]] eo. Er bloavezh {{PoblansKumun|94|deiziad}} e oa {{formatnum:{{PoblansKumun|94|52}}}} a annezidi hag a reer ''Nogentais'' anezho e [[galleg]]. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Viaduc ferroviaire de Nogent-sur-Marne 02.jpg|Ar c'harrbont dreist ar [[Marne (stêr)|Marne]]. Pavillon Baltard - Nogent-sur-Marne.jpg|Pavilhon Baltard. Église saint-saturnin nogent 0140.jpg|Iliz Saint-Saturnin. </gallery> == Kêrioù gevellet == * {{Gevelliñ|Siegburg|Alamagn|Germany|bloavezh=1964}} * {{Gevelliñ|Yverdon-les-Bains|Suis|Switzerland|bloavezh=1965}} * {{Gevelliñ|Val Nure|Italia|Italy|bloavezh=1983}} * {{Gevelliñ|Nazaré|Portugal|Portugal|bloavezh=1989}} * {{Gevelliñ|Bolesławiec|Polonia|Poland|bloavezh=2004}} == Tud == === <small>Tud bet ganet eno</small> === * [[Jean Giraud]], treser ha senarier bannoù-treset gall, d'an [[8 a viz Mae]] [[1938]]. === <small>Tud bet marvet eno</small> === * [[Antoine Watteau]], livour gall, d'an [[18 a viz Gouere]] [[1721]]. * [[Nicolas Genka]], skrivagner gall, d'an [[12 a viz Genver]] [[2009]]. === <small>Tud liammet ouzh istor kêr</small> === ==Notennoù ha daveennoù== <references/> ==Liammoù diavaez== {{Commonscat|Nogent-sur-Marne}} *[https://web.archive.org/web/20110207192436/http://www.ville-nogentsurmarne.fr/ Lec'hienn ar gumun] [[Rummad:Kumunioù Val-de-Marne|Nogent-sur-Marne]] 8u1rij8npzxfhg4eh0dh936yi55j78w 0 118520 2189019 2185480 2026-04-25T13:29:37Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189019 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Tuberculosis video.webm|thumb|upright=1.4|Filmig displegañ]] [[Restr:Woman suffering from pneumonia. Baumgartner, 1929 Wellcome L0074301.jpg|thumb|300 px|Maouez tapet gant an dorzhellegezh taolennet gant Baumgartner e 1929]] An '''dorzhellegezh''', pe an droug-skevent, a zo ur c'hleñved poreüs hag a dag an holl dud, degaset gant ar [[bakteri]] ''[[Mycobacterium tuberculosis]]'' (anvet [[bazhilli Koch]] ivez). Anavezet eo gant [[Aozadur Bedel ar Yec'hed]] (OMS-WHO)<ref>http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs104/fr/</ref>. Ar c'hleñved a zo anavezet dreist-holl dre e stumm tagus d'ar skevent hag a zo an hini niverusañ, met gellout a ra tagañ an eskern, ar groc'hen, ar bouzelloù, al lounezhi, an organoù engehentiñ. A-benn talañ ouzh ar c'hleñved-se e vez implijet danvezioù enep-mikrobed. [[Restr:TB poster.jpg|thumb|Skritell [[propaganda]] evit ar yec'hed foran. Ar pal amañ a oa klask talañ ouzh red an dorzhellegezh.]] == Tud aet da anaon gant an Dorzhellegezh == Evit kavout ul listenn glok gwelet [[Tud aet da anaon gant an dorzhellegezh]] * [[Fañch Abgrall]] * [[Félix Le Dantec]] * [[Eugène Delacroix]] * [[Franz Kafka]] * [[Frañsez Debauvais]] * [[Gavrilo Princip]] * [[Louis Philippe d'Orléans (1725-1785)|Louis Philippe d'Orléans]] * [[René Théophile Hyacinthe Laenneg]] == Liammoù diavaez == * [http://www.inserm.fr/thematiques/immunologie-inflammation-infectiologie-et-microbiologie/dossiers-d-information/tuberculose Lec'hienn an inserm] * [https://web.archive.org/web/20150330194957/http://www.msss.gouv.qc.ca/sujets/prob_sante/tuberculose/index.php?Symptomes_et_transmission Lec'hienn yec'hed Stad Kebek] * [http://www.pasteur.fr/fr/institut-pasteur/presse/fiches-info/tuberculose Kreizenn enklask Pasteur] ==== Radio ==== * [http://www.radiokerne.bzh/br/an-dorzhellegezh-er-bed/ Radio Kerne abadenn war an dorzellegezh] == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kleñvedoù]] [[Rummad:Torzhellegezh]] 56demwfwa2tcqlilelfvsj75vjgchab 0 118545 2188949 2185462 2026-04-25T13:27:08Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188949 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:GangreneFoot.JPG |thumb| Troad un hinienn [[Diabet|diabetek]] taget gant ar brein-krign]] [[File:Miracolo_di_Aurelia_Degli_Angeli_(1610).jpg |thumb| ''Miracolo_di_Aurelia_Degli_Angeli'', e 1610. ]] [[File:Wallen wounded by Minie ball.jpg|thumb|Ar soudard Milton E. Wallen gloazet e-pad [[brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]] klañv gant ar brein-krign e [[1863]].]] Ar '''brein-krign''', pe ar '''varvenn-gig''' (''gangraena'' e latin, eus ar ger henc'hresianek ''gagraina'' (γάγγραινα) a dalv kement ha breinadur an danvez) eo an anvioù a roer d'an droug a laka danvez kig un den da vervel<ref name="test">http://www.larousse.fr/encyclopedie/medical/gangr%C3%A8ne/13250.</ref>. Mammenn ar c'hleñved a zo ur stankadur gwazienn deuet diwar un emboestadur, ur stroñs, ur bilimadur pe goude bezañ bet diskouezet d'ar yenijenn sklas. ==Yezh== Kentañ meneg eus ar c'hleñved a vefe er XVIvet kantved, e Bro-Saoz, en ur werzenn diwar zorn [[Shakespeare]] en [[trajedienn|drajedienn]] [[Coriolan]] : *''The service of the foote Being once gangren'd, is not then respected For what it was before''. ==Orin ar c'hleñved== An orin aliesañ a vez un diskrog hir pe ur red difonnus a-grenn gant gwaziadur ar gwad. Er c'hantvedoù tremenet, ar gloazadennoù brezel pareet fall ha bilimet a oa mammenn d'ar brein-krign ha goude-se da ziskolpañ lodenn klañv ar c'horf met ne oa ket dre ret ur pare diskoulm e-tal ar marv<ref>http://www.medicalnewstoday.com/articles/158770.php.</ref> Hep [[oksigen]], al lien-kig a ya da anaon ha goude-se da vreinañ. == Doareoù brein-krign lies == === Breign-krign sec'h === Merzhet e vez dre liv al lien-kig o vont etrezek an teñval. Dre vras e vezo du ha sec'h al lien-kig klañv. === Brein-krign gleb === Dont a ra adal ur brein-krign sec'h pe ur bilimadur mikrobek. Merzhet e vez gant c'hwezadur ha breinadur al lien-kig, ouzhpenn da-se e vez muioc'h-mui dourennek ha brein. === Brein-krign aezhennek === Merzhet e vez dre ur bilimadur mikrobek gant kellidoù en o aes en un aergelc'h hep oksigen, (Evel [[Clostridium perfringens]] doare A)), hag ur broduerezh gaz el lien-kig klañv. == Doareoù breign-krign ral == === Breign-krign Fournier === [[Breign-krign Fournier]] a zo ral, tagañ a ra organoù engehentiñ hag seier ar baotred dreist-holl. === Brein-krign Buerger === Brein-krign Buerger pe [[kleñved Buerger]] a zo ur brein-krign ral hag a dap ar baotred yaouank dreist-holl, dre un aergelc'h yec'hed troet da fall gant a butuniñ sot. == Ur c'hleñved marvus == Ar brein-krign aezhennek a zo an hini dañjerusañ ha marvusañ. Ma ne vez ket talet ouzh ar bilimadur, an toksinoù a zeio etrezek ar gwad ha goude-se betek an organoù diazez. == Talañ ouzh ar brein-krign == A-benn talañ ouzh donedigezh ar brein-krign ez eo ret kaout louzhoù efedus roet alies ha ret eo naetaat lies ar gloazadennoù. == Tud aet da anaon gant ar brein-krign== Evit kavout ul listenn glok gwelet [[Tud aet da anaon gant ar brein-krign]] * Ar sonaozour gall [[Jean-Baptiste Lully]] goude bezañ flastret e zroad gant e vazh-lusk, d'an 22 a viz Meurzh 1687. * Ar roue gall [[Loeiz XIV]] gant breign-krign ar gozhni, d'ar [[1añ a viz Gwengolo]] 1715. * [[Allan Pinkerton]], eus ar [[Pinkerton National Detective Agency]] ([[Brezhoneg]]: [[Amsez Igouniañ Broadel Pinkerton]]), a varvas gant brein-krign an [[teod]]. == Levrlennadur == * Thomas Eugène Éloi Renault, Gangrène traumatique- Mémoire et observations cliniques sur une de ses causes les plus fréquentes dans les animaux doméstiques, embannadur Bechet Je. et Labe, Levraoueg Skol-veur ar medisinerezh, 1840 * Ollivier, Alexandre-François, Traité expérimental du typhus traumatique, gangrène ou pourriture des hôpitaux, contenant des observations nouvelles sur diverses gangrènes, épidémies, contagions, embannadur Pariz Mme Seignot librairie éditeurs, 1822 == Liammoù diavaez == * [https://archive.org/stream/gangrnetraumati01renagoog#page/n9/mode/2up Thomas Eugène Éloi Renault, Gangrène traumatique- Mémoire et observations cliniques sur une de ses causes les plus fréquentes dans les animaux doméstiques] * [https://books.google.fr/books?id=HcLG60Qp6cQC&pg=PR2&lpg=PR2&dq=Trait%C3%A9+exp%C3%A9rimentale+du+typhus+traumatique,+gangr%C3%A8ne+ou+pourriture+des&source=bl&ots=P0d9ML--W4&sig=DOcci6AUgLDsNd1wYcWhpt4ZA2U&hl=fr&sa=X&ei=FTwpVYEixsQ9yICBsAE&ved=0CCIQ6AEwAA#v=onepage&q=Trait%C3%A9%20exp%C3%A9rimentale%20du%20typhus%20traumatique%2C%20gangr%C3%A8ne%20ou%20pourriture%20des&f=false Ollivier, Alexandre-François, Traité expérimental du typhus traumatique, gangrène ou pourriture des hôpitaux, contenant des observations nouvelles sur diverses gangrènes, épidémies, contagions, ] == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kleñvedoù]] [[Rummad:Brein-krign]] m2x98uv2witwv7x9ubz7nd7mbjqcvo8 0 119250 2188769 2185358 2026-04-25T12:00:00Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188769 wikitext text/x-wiki [[Restr:Paderborn Dom asv2024-05 img13.jpg|thumb|Iliz-veur Paderborn]] '''Paderborn''' zo ur gêr eus [[Alamagn]], e [[stadoù Alamagn|stad]] [[Nordrhein-Westfalen]]. Pennlec'h [[Kreis Paderborn]] eo. Er bloavezh 2013 e oa {{formatnum:143 659}} a annezidi. Emañ Paderborn er mervent da goadeg [[Teutoburger Wald]]. Ur skol-veur anavezet zo, savet e 1972. ==Istor== Un eskopti katolik a voe savet e Paderborn gant [[Karl Veur]] e 795. Eno e kavas repu ar pab [[Leon III]], e 799, pa oa o tec'hout rak e enebourien e Roma. Skoazellet e voe gant Karl Veur da zistreiñ da Roma er bloavezh 800 hag en eskemm e voe kurunennet Karl Veur da impalaer, gant Leon III. E 1295 e oa bet degemeret Paderborn da ezel eus ar c'hevre kenwerzhel anvet [[Hansa]]<ref>Heinrich Schopppmeyer, ''Paderborn als Hansestadt'', p. 353</ref>. == Tud == *[[Franz Stock]] (1904-1948), beleg katolik == Kêrioù gevellet == Gevellet eo Paderborn gant ar c'hêrioù-mañ : * {{Gevelliñ|Le Mans|Bro-C'hall|France|bloavezh=1967}} * {{Gevelliñ|Bolton|Bro-Saoz|England|bloavezh=1975}} * {{Gevelliñ|Belleville (Illinois)|SUA|USA|bloavezh=1990}} * {{Gevelliñ|Iruñea|Euskadi|Basque Country|bloavezh=1992}} * {{Gevelliñ|Przemyśl|Polonia|Poland|bloavezh=1993}} * {{Gevelliñ|Debrecen|Hungaria|Hungary|bloavezh=1994}} ==Notennoù== {{Daveoù}} ==Liammoù diavaez== {{Commons|Paderborn}} *[http://www.paderborn.de/ Lec'hienn ofisiel Paderborn] {{de}} *[http://www.uni-paderborn.de/ Lec'hienn skol-lveur Paderborn] {{de}} {{en}} {{Kêrioù Alamagn}} [[Rummad:Kêrioù Nordrhein-Westfalen]] jooo03zvlmg2by070lnt48tsdgc92yu 0 119559 2188857 2185453 2026-04-25T12:02:26Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188857 wikitext text/x-wiki [[Restr:Solingen Innenstadt 002.JPG|thumb|Solingen]] '''Solingen''' (distaget {{IPA|ˈzoːlɪŋən}} en alamaneg) zo ur gêr eus [[Alamagn]], e [[stadoù Alamagn|stad]] [[Norzh Roen-Westfalia]]. Emañ en hanternoz d’ar c’horn-bro anvet [[Bergisches Land]], er su dad a rannvro ar [[Ruhr]]. E 2014 e oa war-dro {{formatnum:160000}} a annezidi ez eo an eil kêr vrasañ er Bergisches Land, goude [[Wuppertal]]. Lesanvet eo ''"Klingenstadt"'' ("Kêr al Lavnennoù"), abalamour m’eo brudet, abaoe ar Grennamzer, evel ul lec’h ma reer klezeoù, kontilli, sizailhoù, aotennoù… gant lavnennoù mat ha lemm. Er {{XVIIvet kantved}} e voe artizaned eus Solingen o kuitaat o c’hêr hag o vont gant o sekredoù oberiañ da [[Shotley Bridge]], e hanternoz [[Bro-Saoz]]. == Tud == *[[Adolf Eichmann]] *[[Walter Scheel]] *[[Pina Bausch]] ==Kêrioù gevellet== Liammoù he deus Solingen gant ar c’hêrioù-mañ : *{{Gevelliñ|Gouda|Izelvroioù|Netherlands|bloavezh=1957}} *{{Gevelliñ|Chalon-sur-Saône|Bro-C'hall|France|bloavezh=1960}} *{{Gevelliñ|Blyth (Northumberland)|Bro-Saoz|England|bloavezh=1962}} *{{Gevelliñ|Jinotega|Nicaragua|Nicaragua|bloavezh=1985}} *{{Gevelliñ|Ness Ziona|Israel|Israel|bloavezh=1986}} *{{Gevelliñ|Thiès|Senegal|Senegal|bloavezh=1990}} *{{Gevelliñ|Aue|Alamagn|Germany|bloavezh=1990}} {{Commons|Category:Solingen}} {{Kêrioù Alamagn}} [[Rummad:Kêrioù Nordrhein-Westfalen]] 3p070tledzg2b8mtjoox2vh1t4m29d3 0 119681 2188873 2185473 2026-04-25T12:02:52Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188873 wikitext text/x-wiki [[Restr:Tavistock town centre.jpg|240px|thumb|Kreiz kêr Tavistock]] '''Tavistock''' zo ur gêr e kontelezh [[Devon]], e mervent [[Bro-Saoz]]. Emañ war lez ar stêr [[Tavy]], un adstêr d'an [[Tamer]]. E 2001 e oa {{formatnum:11018}} a dud o chom e Tavistock.<ref name=census>{{citation|author=Office for National Statistics|title=''2001 Census, statistics for Tavistock Parish''|publisher=Office for National Statictics|year=2001}}</ref> Roud a gaver anezhi kerkent hag ar bloavezh [[961]], pa voe savet [[Abati Tavistock]], ur savadur hag a chom aspadennoù anezhañ e kreiz kêr. ==Kerioù gevellet== Gevellet eo Tavistock gant ar c'hêrioù-mañ : * {{Gevelliñ|Celle|Alamagn|Germany}} * {{Gevelliñ|Pondi|Breizh|Brittany}} == Tud == *[[Francis Drake]] (1540-1596), moraer *[[William Browne]] (c.1590–c.1645), barzh *[[Pete Quaife]] (1943-2010), soner gitar-boud ==Notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kêrioù Devon]] 2xxtap8zi0bcyrpef13mu0uimrrz8mt 0 121027 2189027 2185519 2026-04-25T13:29:49Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189027 wikitext text/x-wiki [[Restr:Wuhan_montage.png|thumb|Wuhan]] Kêr-benn proviñs [[Hubei]] eo '''Wuhan''' (sineg eeunaet 武汉, [[pinyin]] ''Wǔhàn'' {{Audio|zh-Wuhan.ogg|Selaou}}), e [[Republik Pobl Sina]]. Eil brasañ kêr kreiz ar vro eo goude [[Chongqing]]. Poblet eo gant ouzhpenn 11 milion a dud, 8,9 milion diabarzh kêr (e 2018). [[Emsavadeg Wuhan]] e 1911 a zegasas d'e heul diskar [[Tierniezh Qing]] ha diazezadur [[Republik Sina (1912-1949)|Republik Sina]]. Un [[hin istrovanel gleb]] he deus. Puilh eo ar glav en nevez-amzer hag en hañv en abeg d'an [[monson]]. Tomm ha gleb a vez an hañvoù, klouar hag a-wechoù yen ar goañvoù. Ur c'hroashent-treuzdougen eo Wuhan (hentoù, gourhentoù hag hentoù-houarn). Er bloavezhioù 2000 e oa savet linennoù metro, un aerborzh nevez (24 milion treizhad e 2018) hag un ti-gar a c'hall degemer an [[Tren tizh bras|trenoù tizh bras]] evit mont da [[guangzhou|Wangzhou]], [[Hong Kong]] ha [[Beijing]] e 4 eur. War ribl ar stêr [[Yangtze]] emañ. 47 milion tonenn fred hag ur milion kontenerioù a dremen en he forzh. [[Stankell an Teir C'hanienn]] n'emañ ket pell, brasañ kreizenn dredan ar bed eo e galloudezh nominal. E miz Genver 2020 e oa lakaet ar gêr en dispell abalamour da [[kleñved-red Wuhan|kleñved-red an Novel coronavirus 2019]] diwanet eno. == Tud ganet e Wuhan == * [[Edward Leung]] (ganet e 1991) stourmer dizalc'hour * [[Li Na (tennis)|Li Na]] (ganet e 1982) c'hoarierez tennis a live etrebroadel == Gevelliñ == {| |- valign="top" | * {{Gevelliñ|Essonne (departamant)|Bro-C'hall|France}} * {{Gevelliñ|Khartoum|Soudan|Sudan}} * {{Gevelliñ|Kiev|Ukraina|Ukraine}} * {{Gevelliñ|Bourdel|Bro-C'hall|France}} * {{Gevelliñ|Ōita|Japan|Japan}} * {{Gevelliñ|Pittsburgh|Stadoù-Unanet Amerika|USA}} * {{Gevelliñ|Duisburg|Alamagn|Germany}} | * {{Gevelliñ|Manchester|Bro-Saoz|England}} * {{Gevelliñ|Christchurch|Zeland Nevez|New Zealand}} * {{Gevelliñ|Ashdod|Israel|Israel}} * {{Gevelliñ|Arnhem|An Izelvroioù|Netherlands}} * {{Gevelliñ|Sankt Pölten|Aostria|Austria}} * {{Gevelliñ|Houston|Stadoù-Unanet Amerika|USA}} * {{Gevelliñ|São Luís (Maranhão)|Brazil|Brazil}} |} == Pennadoù kar == * [[Kleñved-red Wuhan]] {{Commonscat|Wuhan}} [[Rummad:Hubei]] [[Rummad:Kêrioù Sina]] qmvideh1eepy6ehf1uo8bvoewumlsst 0 121124 2188810 2185403 2026-04-25T12:01:02Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188810 wikitext text/x-wiki [[Restr:Allahabad_Montage_II_Dec_2014.jpg|thumb|Prayagraj]] '''Prayagraj''' ([[hindeg]]: प्रयागराज) anvet ivez '''Allahabad''' ([[hindeg]]: इलाहाबाद) zo ur gêr vras e stad [[Uttar Pradesh]] en [[India]]. Poblet e oa gant 1&nbsp;117&nbsp;000 a dud e [[2011]]. Allahabad e oa e anv ofisiel betek 2018, met goulenn a rae tud ar strollad broadelour [[Bharatiya Janata Party]] e vefe adanvet Prayagraj, un anv hindiek, tra ma teu an anv Allahabad eus an arabeg. D'ar {{Deiziad|16|Here|2018}} e oa bet votet a-du gant an anv Prayagraj gant gouarnamant Uttar Pradesh, renet gant ar strollad [[hindou]] broadelour<ref>{{en}} ''Time Magazine'', 29 HER 18, p. 9.</ref>. == Tud == *[[Jawaharlal Nehru]], kentañ ministr India *[[Amitabh Bachchan]], aktor == Notennoù == {{Daveoù}} {{Commonscat|Allahabad}} [[Rummad:Kêrioù India]] [[Rummad:Uttar Pradesh]] agof3wweoyu70gmruo4he0icxopri7o 0 121146 2188993 2185352 2026-04-25T13:28:16Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188993 wikitext text/x-wiki {{implijoù all}} '''Oryol''' pe '''Oriol''' ([[ruseg]]: Орёл) a zo ur gêr e [[Oblast Oryol]] e [[Rusia]]. Poblet e oa gant 318&nbsp;000 a dud e 2013, ha 311 625 e 2019. == Gevelliñ == * {{gevelliñ|Razgrad|Bulgaria|Bulgaria|bloavezh=1968}} * {{gevelliñ|Offenbach am Main|Alamagn|Germany|bloavezh=1988}} * {{gevelliñ|Kalouga|Rusia|Russia|bloavezh=2003}} * {{gevelliñ|Kolpino|Rusia|Russia|bloavezh=2010}} * {{gevelliñ|Raion Kolpino|Rusia|Russia|bloavezh=2010}} * {{gevelliñ|Novosibirsk|Rusia|Russia|bloavezh=2014}} * {{gevelliñ|Raion Volokolamsk|Rusia|Russia|bloavezh=2014}} * {{gevelliñ|Jodzina|Bielorusia|Belarus|bloavezh=2016}} * {{gevelliñ|Novi Sad|Serbia|Serbia|bloavezh=2017}} * {{gevelliñ|Maribor|Slovenia|Slovenia|bloavezh=2017}} * {{gevelliñ|Penza|Rusia|Russia|bloavezh=2018}} == Tud ganet er gêr == * [[Ivan Tourgeniev]], skrivagner ganet e 1818, * [[Sacha Bourdo]] , aktour, ganet e 1962, * [[Denis Menchov]], marc'hhouarner ganet e 1978. [[Rummad:Kêrioù Rusia]] 1flq77bj43g5btm3qw3dbmp8iu4lqpe 0 121149 2188782 2185373 2026-04-25T12:00:21Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188782 wikitext text/x-wiki {{databox}}{{Commonscat}} '''Penza''' ([[ruseg]] : Пенза) zo ur gêr e [[Rusia]]. Poblet e oa gant 501&nbsp;109 a dud e [[2021]]. Kêr-benn velestradurel [[Oblast Penza]] eo. Douret eo gant ar [[Soura (stêr)|Soura]]. E 540,42 km e Gevred [[Moskou]] emañ (657,72 km dre an hent)<ref>{{fr}} [https://fr.distance.to/Moscow,RUS/Penza,Penza-Oblast,RUS ''Calculateur de distance'']. == Istor == Krouet e voe e [[1663]] evel ur post war harzoù Gevred Rusia. E-pad an {{XVIIIvet kantved}} e teuas da vezañ ur greizenn genwerzh. E [[1774]] e kouezhas Penza etre krabanoù emsaverien [[Emelian Pougatchev]] rak a-du gantañ e oa tud ar gêr. E [[1801]] e voe savet an tiez kentañ e maen. E [[1809]] e oa ouzhpenn 13 000 a dud e kêr. E-pad [[Brezel diabarzh Rusia]] e voe savet un emsavadeg gant al [[Legion tchekoslovak|Legion tchek]]. E-pad ar mare [[soviedel]] e teuas da vezañ ur greizenn c'hreantel rannvroel. == Tud == *Ar barzh [[Mic'hail Lermontov]] (1814-1841) en deus tremenet e vugaleaj e Penza, e maner Tarc'hhany hag a oa d'e vamm-gozh. [[Rummad:Kêrioù Rusia]] ifpdn1jv8ixziroj6vqdmxplrbygpz3 0 121159 2189021 2185501 2026-04-25T13:29:40Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189021 wikitext text/x-wiki [[Restr:Великий_Новгород-коллаж1.jpg|thumb|Velikiy Novgorod]] '''Novgorod''', pe '''Velikiy Novgorod''' ([[ruseg]]: Великий Новгород, koulz ha ''Novgorod veur'') a zo ur gêr e gwalarn [[Rusia]], war lez ar stêr [[Volc'hov]] , ur 6 km en hanternoz d'al [[lenn Ilmen]], ha 491 km er gwalarn da gêr Moskou ha 167 km er gevred da [[Sant-Petersbourg]]. Poblet eo gant 220&nbsp;000 a dud (e 2013). == Anv hag istor == Kêr koshañ Rusia eo, rak meneget eo er c'hronikoù adalek ar bloazh [[859]]. "[[Kêr nevez]]" a dalv Novgorod, ouzhpennet eo bet Velikiy evit lakaat diforc'h gant un Novgorod all : [[Nijniy Novgorod]] ("Novgorod izel"). == Tud ganet e Novgorod == * [[Ivan Goremykin]] (1839-1917), alvokad ha politikour * [[Anton Arenski]] (1861-1906), sonaozer * [[Sergei Rac'hmaninov]] (1873-1943), sonaozer, pianooour ha penn laz-seniñ * [[Mstislav Doboujinski]] (1875-1957), livour hag arzvarnour == Kêrioù gevellet == * {{gevelliñ|Uusikaupunki|Finland|Finland|bloavezh=1965}} * {{gevelliñ|Moss (Norvegia)|Norvegia|Norway|bloavezh=1970}} * {{gevelliñ|Nanterre|Bro-C'hall|France|bloavezh=1974}} * {{gevelliñ|Watford|Bro-Saoz|England|bloavezh=1984}} * {{gevelliñ|Bielefeld|Alamagn|Germany|bloavezh=1987}} * {{gevelliñ|Rochester (New York)|SUA|USA|bloavezh=1990}} * {{gevelliñ|Zibo|Sina|China|bloavezh=1995}} * {{gevelliñ|Straßburg|Elzas|Alsace|bloavezh=1997}}, glad hag aozañ ar melestradur [[Rummad:Kêrioù Rusia]] mo9ppt5zpwphz5dhupsh5ucmcg3uj0i 0 121323 2188845 2185440 2026-04-25T12:02:08Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188845 wikitext text/x-wiki '''Saratov''' ([[rusianeg]]: ''Сара́тов'') a zo ur gêr eus [[Rusia]], lec'hiet war ar [[Volga]], e [[Oblast Saratov]]. Un lec'h industriel eo, ha sez meur a ensavadur sevenadurel ha pedagogel. Er bloaz 2010 e oa 837 900 a dud o vevañ enni, hag e 2016 e oa 843 460 annezad, 16vet kêr ar vro eo eta. Gant kêrioù all evel [[Engels (Rusia)|Engels]] e ra Saratov un tolpad-kêrioù bras gant 1.19 milion a annezidi e 2005. == Gevelliñ == * {{gevelliñ|Chapel Hill (Norzhkarolina){{!}}Chapel Hill|SUA|USA|bloaz=1992}} * {{gevelliñ|Carrboro|SUA|USA|bloaz=1992}} * {{gevelliñ|Taiyuan|Sina|China|bloaz=1994}} * {{gevelliñ|Dobritch|Bulgaria|Bulgaria|bloaz=1996}} * {{gevelliñ|Kazan|Rusia|Russia|bloaz=1999}} * {{gevelliñ|Łódź|Polonia|Poland|bloaz=2004}} * {{gevelliñ|Volgograd|Rusia|Russia|bloaz=2004}} * {{gevelliñ|Shaoyang|Sina|China|bloaz=2004}} * {{gevelliñ|Proviñs Catanzaro|Italia|Italy|bloaz=2004}} * {{gevelliñ|Dallas|SUA|USA|bloaz=2004}} == Tud == *[[Rachel Bluwstein]] (1890-1931), barzhez, ganet eno, * [[Marina Raskova]], nijourez soviedel, marvet e-kichen Saratov e 1943, * [[Evgeni Tomachevsky]] (g. e 1987), mestrc'hoarier echedoù, ganet eno. ==Liammoù diavaez== *{{ru}} [http://www.saratovmer.ru Lec'hienn ofisiel Saratov] *{{ru}} [http://www.saratov.ru Saratov.ru] *{{ru}} [http://saratov-kultura.ru/ Ar sevenadur e Saratov] *{{ru}} [https://www.google.com/maps/@51.5623682,46.0113414,11962m/data=!3m1!1e3?hl=en Sellout ouzh Saratov gant Google Earth] {{Commons|Category:Saratov}} [[Rummad:Kêrioù Rusia]] nv0rj4aib9flc15oztkrpf0pv5dgmkp 0 121326 2188994 2185357 2026-04-25T13:28:17Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188994 wikitext text/x-wiki '''Oulyanovsk''' ([[rusianeg]]: ''Ульяновск'') a zo ur gêr eus [[Rusia]] war ar stêr [[Volga]]. 613 786 a dud a oa o vevañ enni e [[2010]]. Betek [[1924]] e oa anvet '''Simbirsk''' a-raok na voe lakaet [[anv-tiegezh]] kefridiel [[Lenin]] (Oulyanov) dezhi da vare marv hemañ dre ma oa ganet eno. == Gevelliñ == * {{Gevelliñ|Krefeld|Alamagn|Germany|deiz=19|miz=mae|bloavezh=1993}} * {{Gevelliñ|Shenzhen|Sina|China|deiz=30|miz=Mae|bloavezh=2005}} * {{Gevelliñ|Macon (Georgia)|kêr=Macon|SUA|USA|deiz=22|miz=Mae|bloavezh=2006}} * {{Gevelliñ|Oklahoma City|SUA|USA|deiz=22|miz=Here|bloavezh=2008}} * {{Gevelliñ|Saransk|Rusia|Russia|deiz=12|miz|Even|bloavezh=2009}} * {{Gevelliñ|Joukovski (kêr)|kêr=Joukovski|Rusia|Russia|deiz=12|miz=Even|bloavezh=2010}} * {{Gevelliñ|Gyumri|Armenia|Armenia|deiz=18|miz=Genver|bloavezh=2012}} == Tud ganet e Oulianovsk == * [[Nikolay Karamzin]], barzh hag istorour ganet eno e [[1766]]. * [[Vladimir Ilitch Oulianov]] pe Lenin (1870-1924), dispac'hour soviedel ==Liammoù diavaez== {{Commonscat|Ulyanovsk}} *{{ru}} {{en}} {{fr}} {{de}} [https://web.archive.org/web/20080925132049/http://www.ulmeria.ru/ lec'hienn ofisiel] [[Rummad:Kêrioù Rusia]] k198lcelk910xaesqtwg6efwvgi9342 0 122881 2188728 2185304 2026-04-25T11:59:00Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188728 wikitext text/x-wiki [[Restr:St Michael's Church, Manafon.jpg|250px|thumb|Iliz Sant Mihangel, Manafon.]] '''Manafon''' zo ur gêriadenn, ur barrez hag ur [[Roll kumuniezhioù Kembre|gumuniezh]] eus [[Kembre]], e hanternoz [[Powys]]. Emañ e tolead [[Sir Drefaldwyn]] gozh, er c'hreisteiz da [[Llanfair Caereinion]] hag er c'hornôg da [[Y Trallwng]]. Emañ Manafon war ribl an [[Afon Rhiw]], e-kreiz torgennoù izel. En [[Eskopti Llanelwy]] emañ ar barrez ha gouestlet eo an iliz da sant [[Mihangel]] (Mikael). E 2011 e oa 301 a dud o chom e kumuniezh Manafon ha 54 anezho a oa [[kembraeg]]erien (18,4%)<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=}}.</ref>. == Tud == * Ar barzh [[Gwallter Mechain]] (Walter Davies) a voe kure e Manafon e-pad 30 vloaz, eus [[1807]] da [[1837]], ha savet en deus ul lodenn vat eus e skridoù eno. * [[Evan Evans (Ieuan Fardd)]], ur barzh kembraek all, a voe o chom eno en 18vet kantved. * Ar barzh [[R. S. Thomas]] a dremenas daouzek vloaz evel person e Manafon (1942-1954). Eno e teskas kembraeg hag e savas lod eus e varzhonegoù anavezetañ. ==Notennoù== {{Daveoù}} {{Kêrioù Powys}} [[Rummad:Kêriadennoù Powys]] [[Rummad:Kumuniezhoù Powys]] dhc5k5cvfcl5z2hgj22mxi0359i5j08 0 123041 2188805 2185397 2026-04-25T12:00:55Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188805 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Maescar - Pont Senni.jpg|250px|thumb|Pontsenni]] '''Pontsenni''' pe '''Pont Senni''' (''Sennybridge'' e saozneg) zo ur gêriadenn eus [[Kembre]], e kreisteiz [[Powys]], e [[Sir Frycheiniog]] kozh. Emañ hanter-hent etre [[Aberhonddu]], er reter, ha [[Llanymddyfri]], er c'hornôg. Anvet eo Pontsenni diwar ar [[pont]] a zo dreist ar [[Senni]], ur stêr vihan a ziskenn eus uhelennoù ar [[Fforest Fawr]] hag en em daol er [[Wysg]] e Pontsenni just a-walc'h. En hanternoz d'ar gêriadenn emañ [[Mynydd Epynt]]. E-touez ar c'hêriadennoù a zo tro-dro, emañ [[Defynnog]] er c'hreisteiz, [[Trecastell]] er c'hornôg ha [[Pentre'r-felin]] en hanternoz. E [[Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog|Park Broadel Bannau Brycheiniog]] emañ Pontsenni. == Tud == * [[Rhydian Roberts]], kaner {{Kêrioù Powys}} [[Rummad:Kêriadennoù Powys]] r5bgbbfxwzlumoq4ufmcd06zfbh3bz0 0 123059 2188838 2185435 2026-04-25T12:01:52Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188838 wikitext text/x-wiki [[Restr:St. Harmon, St. Garmon's Church - geograph.org.uk - 1244074.jpg|250px|thumb|Iliz-parrez Sant Harmon.]] '''Sant Harmon''' zo ur gêriadenn vihan hag ur barrez eus [[Kembre]], e hanternoz [[Powys]]. Emañ en hanternoz da gêriadenn [[Rhaeadr Gwy]] war un hent bihan a gas da [[Llanidloes]], war lez an [[Afon Marteg]], un adstêr d'ar [[Gwy]]. Emañ en un tolead torgennoù izel, gant Moel Hywel an hini uhelañ anezho (505 m). Anvet eo ar gêriadenn diwar sant [[Garmon]], anv kembraek sant [[Jermen Auxerre]]. ==Istor== Betek dibenn ar {{XVIvet kantved}}, e c'halled gwelet en iliz bazh pe groaz Sant [[Curig]]. Edo peniti ar sant-se nepell, e [[Llangurig]], en tu all d'an torgennoù. Deskrivet e oa bet ar vazh-se gant [[Gerallt Gymro]] en e ''[[Itinerarium Cambriae]]'' ("Beaj dre Gembre", 1191). Implijet e veze ar vazh-se da wellaat d'ar glañvourien<ref>Thomas Jones, ''Hanes y Daith Trwy Gymru'', el levr ''Gerallt Gymro'' (Gwasg Prifysgol Cymru, 1938)</ref>. [[Gwenllian ferch Owain Glyndŵr|Gwennllian, merc'h Owain Glyndŵr]] a oa o chom gant he gwaz e palez Cenarth, e parrez Sant Harmon, er {{XVvet kantved}}. == Tud == * [[Gwenllian ferch Owain Glyndŵr]] (15vet kantved) * [[Francis Kilvert]], beleg ha skrivagner ==Notennoù== {{Daveoù}} {{Kêrioù Powys}} [[Rummad:Kêriadennoù Powys]] katkwbg6ie39drl5li5b5w7rd7myz9d 0 123074 2188868 2185466 2026-04-25T12:02:43Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188868 wikitext text/x-wiki [[Restr:Talybont ar Wysg - The White Hart Inn.jpg|thumb|Un ostaleri e Tal-y-bont ar Wysg]] '''Tal-y-bont ar Wysg''' (''Talybont on Usk'' e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur [[Roll kumuniezhioù Kembre|gumuniezh]] eus [[Kembre]], e gevred [[Powys]]. Emañ un tammig er c'hornôg d'ar stêr [[Wysg]], war lez ar [[Kanol Sir Fynwy ha Brycheiniog|Ganol etre Aberhonddu hag Y Fenni]]. Gwechall e oa ur vourc'h a bouez evit kenwerzh ar [[gloan]] ; bremañ ez eo an touristerezh an obererezh pennañ er c'hornad. E 2011 e oa 719 a dud o chom e kumuniezh Tal-y-bont ar Wysg ha 117 anezho a oa [[kembraeg]]erien (16,8%)<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=}}.</ref>. == Tud == * [[Roland Mathias]] (1915-2007), skrivagner saoznek. * [[Henry Vaughan]] (1622-1695), skrivagner saoznek, genidik eus [[Llansantffraed (Aberhonddu)|Llansantffraed]], er gumuniezh. ==Notennoù== {{Daveoù}} {{Kêrioù Powys}} [[Rummad:Kêriadennoù Powys]] [[Rummad:Kumuniezhoù Powys]] av8rxt741qzsr9ywhcqdjbubsul0q5q 0 123086 2188888 2185488 2026-04-25T12:03:14Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188888 wikitext text/x-wiki [[Restr:River Rhiw - geograph.org.uk - 553360.jpg|thumb|Ar stêr Rhiw e-kichen Tregynon]] '''Tregynon''' zo ur gêriadenn hag ur [[Roll kumuniezhioù Kembre|gumuniezh]] eus [[Kembre]], e reter [[Powys]]. Emañ en hanternoz da [[Y Drenewydd]]. Gouestlet eo an iliz-parrez da sant [[Cynon]], hag ur chapel bresbiterian zo ivez. Ur skol kentañ derez zo er gumuniezh. Er gumuniezh emañ maner [[Gregynog]], a oa kalz a zouaroù en e zalc'h er c'hornad gwechall. E 2011 e oa 892 a dud o chom e kumuniezh Tregynon ha 199 anezho a oa [[kembraeg]]erien (23,3%)<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=}}.</ref>. == Tud == *[[Lewys Dwnn]], barzh (c. 1550–1616) * [[Thomas Olivers]], prezeger metodour ha saver himnoù (1725–1799) ==Notennoù== {{Daveoù}} {{Kêrioù Powys}} [[Rummad:Kêriadennoù Powys]] [[Rummad:Kumuniezhoù Powys]] ts0kpkd7m6l3aup4tsgyua8w4w9u5zl 0 123550 2188915 2185515 2026-04-25T12:03:59Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188915 wikitext text/x-wiki [[Restr:Whitchurch - Mediolanum.gif|thumb]] {{pennad zo| Whitchurch}} [[Restr:Black Bear Inn, Whitchurch, Shropshire.jpg|thumb|right|Tavarn ar ''Black Bear'' (''an Arzh du''), e Whitchurch]] '''Whitchurch''' zo ur gêr vihan e [[Shropshire]], e kornôg [[Bro-Saoz]], tost da harzoù [[Kembre]] ha da [[Cheshire]]. E 2011 e oa {{formatnum:9781}} a annezidi. E-pad ar {{Iañ kantved}} e voe savet ur gêr roman eno, anvet '''Mediolanum''', war an hent a gase eus [[Chester]] da [[Wroxeter]]. E mirdi Whitchurch e c'haller gwelet aspadennoù eus an amzer roman-se. Er Grennamzer e voe roet d'ar gêr an anv a zo ganti bremañ, ''Whitchurch'', a dalvez kement hag "iliz wenn", abalamour ma voe savet un iliz gant mein gwenn en amzer-se. An iliz pennañ a weler e Whitchurch bremañ a voe savet e deroù an {{XVIIIvet kantved}}, gant mein ruz, e lec'h an iliz kentañ. == Anv == A. Mediolanum * [[Klaudios Ptolemaios|Ptol]]. II, 3 11 ː Μεδιολάνιον (MEDIOLANUM), ur gêr an [[Ordovices]] * [[Itinerarium Antonini|I.A]]. 469₄ (Iter II) ː MEDIOLANO * [[Itinerarium Antonini|I.A]]. 481₁ & 482₄ (Iter X) ː MEDIOLANO * [[Ravenna (Disanv)|Ravenna]] 106₄₁ ː MEDIOMANO; 106_43-44 ː MEDIOLANO SAUDONIO / MEDIOLANA / SAUDONIE Talvoudegezh ː e-pad pell, evel an anvioù heñvel, e oa sonjet ː ''kreiz ar blaenenn''; degemeret hirie kentoc'h ː ''lec'h glan = sakr pennañ ur bobl''<ref>A.L.F Rivet & Colin Smith : ''The Place-names of Roman Britain''. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982. p. 415-416</ref> B. Whitchurch Mat eo derc'hel sonj hag ''gwenn'' a dalv ivez evit ''glan'' = ''sakr''. Evel-se e vije an dalvoudegezh ''<u>Whit</u>''church tost d'an anv koz -('')lanum'' == Tud == * [[Henry Percy (Hotspur)]] (1364–1403), ur marc'heg hag a savas meur a wech a-enep ar roue [[Herri IV (Bro-Saoz)|Herri IV]]. * [[John Talbot]] (kentañ kont Shrewsbury) (ca. 1384–1453), hag a reas brezel ouzh [[Janed Ark]]. * [[Randolph Caldecott]] (1846–1886), skeudennaouer levrioù. * [[Edward German]] (1862–1936), sonaozer. ==Kêrioù gevellet== Gevellet eo Whitchurch gant : *{{gevelliñ|Neufchâtel-en-Bray|Bro-C'hall|France|bloavezh=1975}}, e [[Normandi]], er [[Pays de Bray]]. == Daveoù == [[Rummad:Kêrioù Shropshire]] 0altfqh33pxyncy1jqevcqyv66tmi53 0 123861 2188752 2185336 2026-04-25T11:59:35Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188752 wikitext text/x-wiki [[Restr:Junction at Mynytho - geograph.org.uk - 62677.jpg|250px|thumb|Mynytho.]] '''Mynytho''' zo ur gêriadenn vihan eus [[Kembre]] e gwalarn [[kontelezh Gwynedd]]. Emañ er c'hornôg da [[Llanbedrog]] hag en hanternoz da [[Abersoch]], e kreisteiz [[ledenez Llŷn]]. == Tud == * [[Moses Glyn Jones]], barzh. * [[Richard Goodman Jones]] ([[Dic Goodman]]), barzh. {{Kêrioù Gwynedd}} [[Rummad:Kêriadennoù Gwynedd]] [[Rummad:Llŷn]] 7qwvlo8j3xn3cluw5ni70jtps5fsxvl 0 123951 2188768 2185356 2026-04-25T11:59:59Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188768 wikitext text/x-wiki [[Restr:Oulu City Hall 2006 02 12b.JPG|thumb|Ti-kêr Oulu, da noz]] '''Oulu''' (distaget [ˈoulu] e [[finneg]] ; ''Uleåborg'' e [[svedeg]], distaget [ˌʉːleɔˈbɔrj]) zo ur gêr vras e hanternoz [[Finland]], en arvor [[Pleg-mor Botnia]]. E 2015 e oa {{formatnum:196828}} a dud o chom enni. Kêr vrasañ hanternoz Finland eo, hag ar bempvet kêr vrasañ er vro. == Tud == *[[Leevi Madetoja]] (1887-1947), sonaozour ==Liammoù diavaez== {{Commons|Oulu}} {{Commons|Category:Oulu}} *[http://www.ouka.fi/ Lec'hienn ofisiel] {{fi}}, {{sv}} {{en}} [[Rummad:Kêrioù Finland]] [[Rummad:Kêrioù distrujet gant un tan-gwall]] jem5h7fdv6rdzpdzo7q2kct4yeuqvqq 0 124374 2188833 2185429 2026-04-25T12:01:41Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188833 wikitext text/x-wiki {{pennad zo|Saint-Paul}} [[File:St-Paul-de-Vence_(Lunon).jpg |thumb| Gwel eus Saint-Paul-de-Vence. ]] '''Saint-Paul-de-Vence''' a zo ur gumun c'hall en departamant [[Alpes-Maritimes]], e [[Provañs]], e [[Bro-C'hall]]. ==Douaroniezh== Emañ Saint-Paul-de-Vence e-lein ur roz entre an [[Alpoù]] hag ar [[Mor Kreizdouar]], er reter d'ar stêr [[Malvan]], a zo adstêr d'ar stêr [[Cagne]]. == Tud == Brudet eo ar gêriadenn abalamour d'an arzourien c'hall brudet deuet di, eus Pariz ar peurvuiañ anezho, da chom : [[Matisse]], [[Amedeo Modigliani|Modigliani]], [[Jean Giono]], [[Jacques Prévert]], [[Yves Montand]], [[James Baldwin (skrivagner)|James Baldwin]], [[Simone Signoret]], [[Mylène Farmer]], [[Géo Norge|Norge]], [[Patrick Raynal (roamantour)|Patrick Raynal]], [[Lino Ventura]] ha [[Bernard Blier]].. [[Rummad:Kumunioù Alpes-Maritimes]] 52tjvgbobg58owjcfps915pdbb03tvo 0 124538 2189034 1686656 2026-04-25T15:39:30Z EmausBot 9831 Dresañ an adkas doubl da [[Yezh ar Sinoù Italian]] 2189034 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Yezh ar Sinoù Italian]] at4lh9yny130purjlf9zqhwhps1siil 0 124878 2189017 2185470 2026-04-25T13:29:33Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189017 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:PneumonisWedge09.JPG|thumb|Radio un tanijenn skevent, er skevent dehoù]] '''Tanijenn skevent''' pe '''skeventfo''' a vez graet eus ur c'hleñved a dag ar skevent. Gellout a ra tagañ tud a-bep oad met ar riskloù brasañ a vez gant ar vugale yaouank hag an dud war an oad pe klañvidik. Evit talañ ouzh an tanijenn skevent e vez implijet danvezioù enep mikrobek. == Tud aet da anaon gant an tanijenn skevent == * [[Karl Veur]] * [[Major jeneral]] [[Israel B. Richardson]] eus [[lu an unaniezh]] * [[George G. Meade]] eus [[lu an unaniezh]] * [[Robert Bontine Cunninghame Graham]] * [[Albert Cohen]] * [[John McCrae]] * [[Ingvar Kamprad]] krouer an embregerezh [[IKEA]] [[Rummad:Tanijenn skevent]] [[Rummad:Kleñvedoù]] anh6iijbe2fxpw0edh1f58xbximeg19 0 125261 2188923 2185525 2026-04-25T12:04:14Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188923 wikitext text/x-wiki [[Restr:Christmas Lights at Mold - geograph.org.uk - 99828.jpg|240px|thumb|<small>Kreiz kêr Yr Wyddgrug da vare Nedeleg.</small>]] '''Yr Wyddgrug''' (''Mold'' e saozneg) zo ur gêr hag ur [[Roll kumuniezhioù Kembre|gumuniezh]] e biz [[Kembre]] e [[Sir y Fflint]]. Emañ en ur c'hroashent, etre [[Rhuthun]] er c'hornôg ha [[Chester]] er reter. E-kichen Yr Wyddgrug emañ torgennoù koadek [[Bryniau Clwyd]]. Dont a ra an anv eus ar gerioù "gŵydd" (kar d'ar ger "gwelet") ha "crug" ([[krugell]])<ref>''Dictionary of the Place-Names of Wales; gol: Hywel Wyn Owen a Richard Morgan; Gwasg Gomer (2007), p. 326</ref> ; da lavaret eo e talvezfe kement ha "torgenn hag a weler splann". Diasur eo orin an anv saoznek "Mold", met gallout a rafe dont eus "mont-hault" (menez uhel) e [[normaneg]], pe eus un anv-den norman, Robert de Montalt. E 2011 e oa {{formatnum:10058}} a dud o chom e kumuniezh Yr Wyddgrug ha {{formatnum:2051}} anezho a oa [[kembraeg]]erien (21,1%)<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=}}.</ref>. == Tud == *[[Richard Wilson (livour)|Richard Wilson]] (1714-1782), livour. *[[Daniel Owen]] (1836-1895), skrivagner kembraek. ==Notennoù== {{Daveoù}} {{Kêrioù Sir y Fflint}} {{DEFAULTSORT:Wyddgrug, Yr}} [[Rummad:Kêrioù Sir y Fflint]] [[Rummad:Kumuniezhoù Sir y Fflint]] obie66ylq6p0724scqanr9isai900dh 0 125263 2188785 2185375 2026-04-25T12:00:25Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188785 wikitext text/x-wiki [[Restr:Pézenas - Maison consulaire -252.jpg|thumb|Tiez kozh e kreiz kêr Pezenàs]] '''Pesenàs''' (en okitaneg), pe '''Pézenas''' (e galleg), zo ur [[kumun c'hall|gumun c'hall]] e [[departamant gall|departamant]] [[Hérault (departamant)|Hérault]] er rannvro [[Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées]]. == Tud == *[[Émile Mazuc]] (1832-1905), alvokad, saver ur yezhadur eus okitaneg Languedoc *[[Paul Vidal de la Blache]] (1845–1918), douaroniour *[[Jean Bène]] (1901–1992), rezistant ha politiker *[[Boby Lapointe]] (1922–1972), skrivagner ha kaner *[[Molière]] (Jean-Baptiste Poquelin) (1622–1673), a voe o chom e Pezenàs e-pad ur pennad gant e strollad ''L'Illustre Théâtre''. [[Rummad:Kumunioù Hérault]] 6pfatlea5ml73q7f2c8bwnfa3tobxzb 0 125459 2189020 2185496 2026-04-25T13:29:39Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189020 wikitext text/x-wiki {{databox}}An '''Union nationale des étudiants de France''' ('''UNEF''') zo un [[Aozadur dileuriadur eus ar studierien|aozadur studierien]] savet e [[1907]]. Hiziv e kaver anezhi en hogos holl skolioù-meur Frañs ha Bro-Chall. E bal zo difenn mad ar studierien, ha reiñ o soñj diwar-benn mererezh isframmoù ar skolioù-meur, pa vefe war dachenn an enklask skiantel, ar restarorantoù skol-veur, pe war hini lojeriz ar studierien. E-pad bloavezhioù eo chomet tost an UNEF d'ar [[Strollad Sokialour Bro-C'hall|Strollad sokialour]]<ref>Hugo Domenach, "[https://www.lepoint.fr/politique/l-unef-un-bon-plan-de-carriere-04-03-2016-2022861_20.php L'Unef, un bon plan de carrière]", ''Le Point'', 2016</ref>{{,}}<ref>Marie-Estelle Pech, "[https://www.lefigaro.fr/politique/2016/03/01/01002-20160301ARTFIG00345-l-unef-l-epineuse-pouponniere-du-ps.phpL'Unef, l'épineuse pouponnière du PS]", ''Le Figaro'', 01/03/2016</ref>{{,}}<ref>Benoît Floc'h, "[https://www.lemonde.fr/politique/article/2014/03/21/l-unef-pouponniere-politique_4387071_823448.html L'UNEF, une pouponnière politique]", ''Le Monde'', miz Meurzh 2014</ref> a-raok pellat dioutañ tamm-ha-tamm adalek ar bloavezhioù 2010<ref>Faiza Zerouala, "[https://www.mediapart.fr/journal/france/010416/comment-lunef-gagne-en-independance-ce-quelle-perdu-en-influence Comment l'Unef a gagné en indépendance ce qu'elle a perdu en influence]", Mediapart, 2016</ref>. Abaoe 2021 ez eo an eil aozadur studierien e-keñver an niver a sezioù e [[Conseil national de l'enseignement supérieur et de la recherche|Kuzul broadel ar c'helenn uhel hag an enklask]], goude ar [[Fédération des associations générales étudiantes|FAGE]], hag an eil e [[Centre national des œuvres universitaires et scolaires|Kreizenn vroadel oberoù ar skolioù-meur hag ar skolioù]]. E 2021 e tisklêrie an UNEF he doa 30 000 ezel<ref>Remy Dodet, "[https://www.nouvelobs.com/politique/20210330.OBS42084/reunions-non-mixtes-laicite-genre-la-nouvelle-religion-de-l-unef.html#modal-msgRéunions non mixtes, laïcité, genre... La nouvelle religion de l’Unef]", ''Le Nouvel Observateur'', 30 a viz Meurzh 2021</ref>. Abaoe ur c'hant vloaz a istor ez euz bet ur bern politikerien vrudet o tont eus ar sindikad gall. == Tud bet en UNEF== ===Tud eus Pariz=== ====A==== * [[Claude Allègre]], ganet e [[Pariz]], bet ministr an Deskadurezh, bet ezel eus ar [[PS]]; * [[David Assouline]], ganet e Sefou, [[Maroko]], bet e-touez renerien an UNEF-ID e Pariz, hag e-touez re an [[LCR]]; aet d'ar PS, senedour Pariz. * [[Clémentine Autain]], ganet e 1973 e [[Saint-Cloud]] ([[Hauts-de-Seine]]), bet eilerez ([[FG]]) da vaer Pariz (2001 - 2008), adkannadez (2012) ar c'hannad [[François Asensi]], kuzulierez kêr [[Sevran]] (2014), kuzulierez [[Île-de-France]] (2015). ====B==== * [[Alain Bauer]], ganet e 1962 e Pariz, bet prezidant Komision kontrolliñ an [[UNEF-ID]], bet mestr-meur ar [[Grand Orient de France]], bet kuzulier ministred an Diabarzh Sarkozy ha Valls; * [[Marie-George Buffet]] (prezidantez ar [[Fédération des étudiants en résidence universitaire de France|FERUF]]), kannadez, sekretourez ar [[Parti communiste français]] ==== C ==== * [[Yves Cochet]], kannad [[Les Verts|''glas'']], bet ministr, bet kuzulier kêr [[Roazhon]]. ====D==== * [[Harlem Désir]], ganet e 1959 e Pariz, kannad europeat, PS * [[Tony Dreyfus]], bet kannad PS, maer [[10vet arondisamant Pariz]] ====H==== * [[François Hollande]] (prezidant AGE [[Institut d'études politiques de Paris|Sciences-Po]] an UNEF-"Renouveau"), bet kannad PS, bet kentañ sekretour ar PS, [[Prezidant ar Republik C'hall]] *[[Serge July]], ganet e Pariz e 1942, bet rener ar pemdezieg [[Libération]] (1973 -2006). ====K==== * [[Marc Kravetz]], kazetenner * [[Alain Krivine]], bet unan eus renerien an [[LCR|Ligue communiste révolutionnaire]], war ar renk meur a wech e dilennadegoù ====L==== * [[Jean-Marie Le Guen]], kannad PS * [[Jean-Marie Le Pen]] (prezidant Corpo gwir Pariz), kannad europeat, prezidant ar [[Front National (strollad politikel gall)|Front National]] ====M==== * [[Bruno Masure]], kelaouenner * [[Laurent Mauduit]], pennsekretour an UNEF-US, kelaouenner * [[Abel Mestre]], kelaouenner ====R==== * [[Serge Richard]], kazetenner gant [[Le Canard enchaîné]] ====T==== * [[Isabelle Thomas]], ganet e 1961 e [[Blanc-Mesnil]] ([[Seine-et-Oise]]), bet bezpreidantez an [[UNEF-ID]] e Pariz, deuet da Vreizh, sekretourez vroadel ar PS, kuzulierez [[Sant-Maloù]], kuzulierez [[rannvro Breizh]]. * [[Jean Tiberi]], ezel eus ''Comité de la Corpo Droit'' en 1955, bet kannad Pariz, kuzulier Pariz, [[RPR]], UMP. ====V==== * [[Georges Vedel]], gwiraour ====W==== * [[Henri Weber]], ganet e 1944 e [[Leninabad]] ([[URSS]]), bet unan eus pennoù bras an [[LCR]] ha renerien emsav [[Mae 1968]] e Pariz, aet d'ar [[PS]], bet senedour [[Seine-Maritime]], kannad europeat (PS). ===Tud eus Enez Frañs === * [[Olivier Besancenot]], ganet e [[Levallois-Perret]] e [[Hauts-de-Seine]], bet mouezh al [[LCR|Ligue communiste révolutionnaire]], mouezh an [[Nouveau Parti anticapitaliste]] * [[Marc Blondel]], ganet e [[Courbevoie]] ([[Seine]]), pennsekretour ar [[CGT-FO]] (1989-2004) * [[Julien Dray]], ganet e 1955 en [[Oran]], bet el [[LCR|Ligue communiste révolutionnaire]], er [[PS]] adal 1981, kensaver [[SOS Racisme]], kannad PS en [[Essonne]] (1988-2012), kuzulier [[Île-de-France]]. * [[Lionel Jospin]] (seketour ar sportoù en [[Antony]] [[Hauts-de-Seine]] (cité Jean Zay)), bet kannad PS, bet kentañ ministr, * [[Patrice Leclerc]] (bet prezidant an UNEF SE), kuzulier [[Hauts-de-Seine]], kuzulier [[Gennevilliers]] * [[Michel Rocard]], bet kannad PS, bet kentañ ministr, * [[Benjamin Stora]] (prezidant komision kontrolliñ an UNEF-ID, istorour * [[Stéphane Troussel]], bez-prezidant kuzul-departamant [[Seine-Saint-Denis]] * [[Manuel Valls]] (bez-prezidant UNEF Paris 1), kentañ ministr, bet kannad ha maer [[Évry (Essonne)|Évry]] ===Tud eus lec'h all=== * [[Jacques Auxiette]], prezidant [[Broioù al Liger]], PS * [[Jean-Paul Bachy]], prezidant [[Champagne-Ardenne]], PS * [[Georges Frêche]], prezidant [[Languedoc-Roussillon]] * [[Jean-Yves Le Drian]] (prezidant UNEF Roazhon), ministr an Difenn, prezidant ar [[Rannvro Breizh]] * [[Jean-Luc Mélenchon]], bet ministr PS, bet senedour, kannad europeat FG == Notennoù == [[Rummad:Politikerezh Bro-C'hall]] mo9hvxqlmgl5kcedi394z3nqefdyp8w 0 125475 2189072 1960369 2026-04-25T23:45:48Z Fróis 84160 2189072 wikitext text/x-wiki {{pennad zo| Duarte Portugal}} [[File:Don Duarte del Portogallo (cropped).jpg|thumb]] '''Duarte Portugal''' (Lisboa, 1515 — Lisboa, 1540), Infant a Bortugal, 4vet Dug Guimaraes, a oa mab d'ar roue [[Manuel Iañ Portugal]] ha d'e bried [[Maria de Aragão]]. D'an 23 a viz Ebrel 1537 e timezas d'e geniterv [[Isabel de Bragança]], a oa merc'h d'an dug [[Jaime de Bragança]]. Abalamour da se, Teodósio Iañ, 5vet Dug Bragança ha 3de Dug Guimarães, a roas en argouroù, d'ar plac'h nevez, e c'hoar, dugelezh Guimarães, ma voe anavezet an Infant Duarte gant ar roue Manuel Iañ e 1537, evel 4vet Dug Guimarães. Hervez ar c'hontrad eured, ma ne oa bugel e bet e oa dugelezh Guimarães da zistreiñ d'an tiegezh Bragança. ==Bugale== Tri bugel o doe. An trede a oa [[dalif]]. *[[Maria de Portugal, Dugez Parma ha Piacenza|Maria de Portugal]] ([[Lisboa]], [[8 a viz Du]] [[1538]] - [[Parma]], [[8 a viz Gouere]] [[1577]]), dimezet e 1565 da [[Alessandro Farnese]], 3de dug [[Dugelezh Parma ha Piacenza|Parma ha Piacencia]]; *[[Catarina de Portugal, Dugez Bragança|Catarina de Portugal]], ([[Lisboa]], [[18 de Janeiro]] de [[1540]] - [[Vila Viçosa]], [[15 de Novembro]] [[1614]]), dugez Bragança dre he dimeziñ da [[João Iañ Bragança|João I, dug Bragança]], foi em [[1580]] candidata ao trono de Portugal. *[[Duarte de Portugal, 5vet Dug Guimarães]] ==E varv== Yaouank e varvas Duarte, tri bloaz goude e eured, a-boan ma en devoa tapet e 25 bloaz, ha beziet e voe e Manati ar Jerónimos. [[Rummad:Infanted Portugal]] [[Rummad:Tiegezh Avis]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1515]] [[Rummad:Marvioù 1540]] 3kcf88gij9jw0algz9xx7gr3giyvgof 0 127033 2188778 2185369 2026-04-25T12:00:14Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188778 wikitext text/x-wiki [[Restr:The Old Shop, Penmachno. - geograph.org.uk - 146427.jpg|thumb|Stal gozh e korn Sgwar Gethin, e Penmachno]] '''Penmachno''' zo ur gêriadenn eus hanternoz [[Kembre]], e [[Sir Conwy]]. Emañ e [[Roll kumuniezhioù Kembre|kumuniezh]] [[Bro Machno]], er c'hreisteiz da v-[[Betws-y-Coed]]. Redek a ra an [[afon Machno]] dre ar gêriadenn. == Tud == *[[William Morgan (eskob)|William Morgan]] (1545-1604), eskob ha troer ar [[Bibl]] e [[kembraeg]] {{Conwy}} [[Rummad:Kêriadennoù Conwy]] 4whtcjvdj12x9j5j9bkyvi34bnezr45 0 127164 2188829 2185423 2026-04-25T12:01:35Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188829 wikitext text/x-wiki [[Restr:Y Ty Gwyn - geograph.org.uk - 247337.jpg|250px|thumb|Rowen.]] '''Rowen''' (pe a-wechoù '''Ro-wen''' pe '''Y Ro''') zo ur gêriadenn eus hanternoz [[Kembre]], e [[Sir Conwy]]. Emañ etre [[Dolgarrog]] ha [[Conwy (kêr)|Conwy]]. Dont a ra an anv eus eus ''gro wen'' ("grouan gwenn"). Redek a ra an [[Afon Ro]] dre ar gêriadenn a-raok kemberiñ gant ar [[stêr Conwy]]. Ur gêriadenn a bouez e oa gwechall, gant teir milin hag ur vilin-gomm, meur a davarn hag ur skol gentañ derez. Bremañ e chom ur stal hag un davarn hag un ostaleri evit ar re yaouank. == Tud == *[[Huw T. Edwards]], sindikalour ha politikour *[[Wyn Roberts]], politikour mirour, bet sekretour ha ministr e Burev Kembre (Swyddfa Gymreig, Welsh Office) {{Commons|Category:Rowen, Conwy}} {{Conwy}} [[Rummad:Kêriadennoù Conwy]] szu3b7r3a0wp7bg64xzdtw5vhsvpzpc 0 127267 2188924 2185526 2026-04-25T12:04:16Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188924 wikitext text/x-wiki [[Restr:Ysbyty Ifan - geograph.org.uk - 34544.jpg|250px|thumb|Ysbyty Ifan]] '''Ysbyty Ifan''' zo ur gêriadenn hag ur [[Roll kumuniezhioù Kembre|gumuniezh]] en hanternoz [[Kembre]], e [[Sir Conwy]]. Emañ ar gêriadenn war lez ar [[stêr Conwy]], er c'hreisteiz da [[Pentrefoelas|Bentrefoelas]]. "Dolgynwal" e oa anv ar gêriadenn gwechall. Er [[Krennamzer|Grennamzer]] e oa tolead Ysbyty Ifan e [[kombod]] [[Is Aled]], e [[kantrev]] [[Rhufoniog]]. Dont a ra anv ar gêriadenn eus unan eus an ospitalioù ("ysbyty" e kembraeg) savet gant [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Marc'heien Urzh an Ospital]], er bloavezh [[1190]], hervez ar richenn. Ne chom roud ebet eus ar savadur-se hiziv avat. Daoust ma seblant Ysbyty Ifan bezañ en ul lec'h digenvez hiziv, e oa war en ur c'hroashent a bouez er Grennamzer, war an hent a gase eus harzoù Kembre er reter da [[Llŷn]] hag [[Eryri]] er gornaoueg, ha war an hini a gase eus [[Abati Aberconwy]] da [[Abati Cymer]]. Dindan gwarez [[Llywelyn ab Iorwerth|Llywelyn Fawr]] ha [[Llywelyn ap Gruffudd]] e voe an ospital ha brudet e oa evel lec'h da gaout bod, e-touez ar birc'hirined a yae da [[Ynys Enlli]]. Betek ar {{XVvet kantved}} e voe ul leti brudet<ref>W. Ogwen Williams, 'A note on the history of Ysbyty Ifan', ''Trafodion Cymdeithas Hanes Sir Gaernarfon'', cyf. 15 (1954).</ref>. E 2011 e oa 196 a dud o chom en Ysbyty Ifan ha 151 anezho a oa [[kembraeg]]erien (79,1%)<ref>[https://web.archive.org/web/20160304112404/http://www.conwy.gov.uk/upload/public/attachments/536/2011_Census_area_profile__Ysbyty_Ifan.pdf Ysbyty Ifan - 2011 Census key statistics]</ref>. == Tud == *[[Rhys Fawr ap Maredudd]], uheliad hag a voe o'n em gannañ a-du gant [[Herri VII (Bro-Saoz)|Harri Tudur]] en [[Emgann Bosworth]]. *[[Wiliam Cynwal]], barzh kembraek eus ar {{XVIvet kantved}} ==Notennoù== {{Daveoù}} {{Conwy}} [[Rummad:Kêriadennoù Conwy]] [[Rummad:Kumuniezhoù Conwy]] hmjeu9eklo3z9ua9mu6lnuvr97gin0z 0 127299 2188885 2185485 2026-04-25T12:03:10Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188885 wikitext text/x-wiki [[Restr:Bridge over the Afon Crafnant at Trefriw - geograph.org.uk - 2398105.jpg|thumb|an Afon Crafnant e Trefriw]] '''Trefriw''' zo ur gêriadenn hag ur [[Roll kumuniezhioù Kembre|gumuniezh]] e hanternoz [[Kembre]], e [[Sir Conwy]]. Emañ war lez ar [[stêr Conwy]], er gornaoueg dezhi. Emañ Trefriw er gwalarn da gêr [[Llanrwst]] hag en hanternoz da [[Betws-y-Coed]]. Er gêriadenn emañ an [[Afon Crafnant]] o kemberiñ gant ar stêr Conwy. Treuzet eo Trefriw gant bevenn [[Park Broadel Eryri]], gant an darn vrasañ eus ar gêriadenn er park. E 2011 e oa 783 a dud o chom en Trefriw ha 342 anezho a oa [[kembraeg]]erien (44,9%)<ref>[http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&b=11129826&c=LL27+0JE&d=16&e=62&g=6489653&i=1001x1003x1032x1004&o=362&m=0&r=0&s=1467056489703&enc=1&nsjs=true&nsck=false&nssvg=false&nswid=1536 Trefriw - 2011 Census key statistics]</ref>. ==Istor== Nepell diouzh Trefriw emañ kreñvlec'h roman ''Canovium'' ([[Caerhun]]). Tremen a rae an hent roman kozh [[Sarn Helen]] dre Drefriw, daoust ma ne weler roud ebet anezhañ bremañ. Kouronkañ a rae ar Romaned e dourioù karget a houarn ar stêr. Kontañ a reer e oa boas ar priñs [[Llywelyn ab Iorwerth]] da zont da hemolc'hiñ en tolead en {{XIIIvet kantved}} hag en doa un ti-chase eno. Hervez ar richenn ez eo gantañ e voe lakaet sevel iliz Trefriw, rak skuizh e oa e wreg [[Janed Bro-Saoz, priñsez Kembre|Siwan]] o rankout kerzhet betek iliz [[Llanrhychwyn]]. Pennlec'h [[kombod]] [[Nant Conwy]] ha [[kantrev]] [[Arllechwedd]] e oa Trefriw en amzer-hont. En {{XIXvet kantved}} e oa listri o sevel gant ar stêr Conwy betek Trefriw, hag eno e oa ur c'hae. Gant al listri-se e veze kaset marc'hadourezh betek ar mor ha degaset touristed betek ar gêriadenn. Kement-se a voe graet betek ar [[bloavezhioù 1930]]. == Tud == * [[Thomas Wiliems]] (1545 pe 1546 - 1622?), saver ur geriadur latin-kembraeg. * [[Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd)]], barzh ganet e Trefriw e 1795. * [[William John Roberts (Gwilym Cowlyd)]] (1828 - 1904), barzh ha mouller. * [[William Jones (barezh)|William Jones]] (1896 - 1961), barzh ganet e Trefriw. * [[Dafydd Parri]], skrivagner levrioù kembraek evit ar vugale (''Cyfres y Llewod''). * ar « Breur Cadfael », e romantoù istorel [[Edith Pargeter|Ellis Peters]]. ==Notennoù== {{Daveoù}} {{Commons|Category:Trefriw}} {{Conwy}} [[Rummad:Kêriadennoù Conwy]] [[Rummad:Kumuniezhoù Conwy]] 6q1phruv3chyztrubdgllk5m0d7ghb7 0 128924 2188776 2185365 2026-04-25T12:00:11Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188776 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Payns | skeudenn = Payns fondation chapelle.jpg | alc'hwez = Chapel ar Gomandiri. | ardamezioù = Blason ville fr Payns 10.svg | logo = | bro = | rannvro = [[Grand Est]] | departamant = [[Aube (departamant)|Aube]] | arondisamant = [[Arondisamant Troyes|Troyes]] | kanton = [[Kanton Saint-Lié|Saint-Lié]] | etrekumuniezh = Communauté de communes Sine Melda Coteaux | cp = 10600 | maer = Michel Sainton | amzer-gefridi = 2014-2020 | gorread = 16.97 | hedred = 3.97805555556 | ledred = 48.3825 | uk = | ubi = 89 | ubr = 138 | lec'hienn web = [http://payns.fr/ Payns.fr] }} '''Payns''' (distaget [{{IPA|pɛ̃}}] e galleg) zo ur [[kumun c'hall|gumun c'hall]], en [[departamant gall|departamant]] [[Aube (departamant)|Aube]], e reter [[Bro-C'hall]]. == Tud == *[[Hugues de Payns]], kentañ mestr [[Urzh an Templ]]. ==Notennoù== {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * [http://payns.fr/ Lec'hienn ofisiel Payns] [[Rummad:Kumunioù Aube]] 714be0ydxdj3danuwbx4obazhg9vhpf 0 128929 2188920 2185521 2026-04-25T12:04:08Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188920 wikitext text/x-wiki [[Restr:Calvinist Chapel, Pandy - geograph.org.uk - 168050.jpg|250px|thumb|Chapel ar Vetodourien, Y Pandy.]] '''Y Pandy''' pe '''Pandy''' zo ur gêriadennig eus gevred [[Kembre]], e [[Sir Fynwy]]. Emañ e gwalarn ar gontelezh, en hanternoz da [[Y Fenni]], war harzoù [[Herefordshire]]. En-dro d'ar gêriadenn emañ [[Llanfihangel Crucornau]] er c'hreisteiz, [[Cwm-iou]] er gornaoueg, [[Yr Hencastell]] en hanternoz, ha [[Llangatwg Lingoed]] er reter. == Tud == *[[Raymond Williams]] (1921-1988), skrivagner saoznek. {{Kêrioù Sir Fynwy}} [[Rummad:Kêriadennoù Sir Fynwy|Pandy]] hxko09v5tv3s9pv92ry6zh3fb05ztay 0 129653 2188759 2185343 2026-04-25T11:59:46Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188759 wikitext text/x-wiki [[Restr:New York Military Academy Main Gate (2006-05-22).jpg|thumb|NYMA 2006]] [[Restr:NYMA-222552.jpg|thumb|an NYMA taolennet war ur gartenn-bost bloavezh 1916]] '''New York Military Academy''' berraet e '''NYMA''' a vez graet eus ur skol prevez gant ur c'houskva e kêriadennig war ar maez [[Cornwall-on-Hudson]], 97 km e norzh [[New York |New York City]]. Bez eo unan eus skolioù milourel koshañ ar [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] o vezañ bet digoret e 1890. Da zigentañ skol evit ar baotred nemetken, digoret eo bet d'ar merc'hed adal 1975. D'an 3 a viz Meurzh 2015, an NYMA a oa bet tapet gant kudennoù arc'hant drastus dre an nebeut a deskarded oc'h emezeliñ a vloaz da vloaz. E-serr kaout un distro-skol evit trimiziad Gwengolo 2015, an NYMA a oa bet klozet ha gwerzhet d'ur strollad posterien arc'hant a orin sinaat a zigoras ar skol en-dro e miz du ar memes bloavezh. [[Restr:Donald Trump NYMA.jpg|thumb|[[Donald Trump]] deskard en NYMA e 1964]] == Tud == * [[Robert (Tex) Allen]], klas 1924, aktour * [[Max Appedole]] (ganet e 1957, na echuas ket e studioù), kuzulier politikel Meksikan ha produer filmoù * [[Robert Todd Lincoln Beckwith]], klas 1923 (na echuas ket ar studioù), diskennad diwezhañ [[Abraham Lincoln]] * [[Bob Benmosche]], klas 1962, prezidant ha prezidant-meur an embregerezhioù diogelerezh MetLife hag AIG * [[James E. Briggs]], klas 1924, jeneral en U.S. Air Force * [[Les Brown (soner)|Les Brown]], klas 1932, penn strolladoù sonerezh * [[Daniel Cassidy]] (1943–2008), skrivagner * [[Francis Ford Coppola]], klas 1956 (na echuas ket ar studioù), produer ha sevener filmoù * [[Richard J. Daronco]] (1931–1988), barner kevredadel * [[Art Davie]], klas 1964, krouer an [[Ultimate Fighting Championship]] * [[Fairleigh Dickinson, Jr.]], klas 1937, paotr an aferioù ha politikour * [[Troy Donahue]], klas 1954, aktour * [[Donald Trump]], klas 1964, paotr an aferioù, paotr ar skinwel; dilennet [[prezidant Stadoù-Unanet Amerika]] * [[Spencer Tunick]], klas 1985, poltrijer {{Commonscat}} [[Rummad:1890]] [[Rummad:Skolioù SUA]] [[Rummad:Skolioù milourel SUA]] 5wpfsrotsyzo4k33utwpls8cqyv1g81 0 130793 2189001 2185413 2026-04-25T13:28:28Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189001 wikitext text/x-wiki [[file:Rhydyfelin, Rhondda Cynon Taff.jpg|250px|thumb |Rhydyfelin]] Ur gêriadenn eus [[Rhondda Cynon Taf]] eo '''Rhydyfelin''', pe '''Rhydfelen''', er c'hreisteiz da gêr [[Pontypridd]], war lez reter an [[Afon Taf (Caerdydd)|Afon Taf]]. Emañ an hent [[A470]] hag al [[Llwybr Taf]] o tremen drezi. ==Deskadurezh== E Rhydyfelin edo [[Ysgol Gyfun Rhydfelen]], eil lise kembraek Kembre, digoret e [[1962]]. En [[2006]] e voe kaset ar skol d'ur gêriadenn all nepell, [[Pentre'r Eglwys]], ma teuas neuze da vout [[Ysgol Gyfun Gartholwg]]. == Tud Rhydyfelin== *al laz-seniñ [[Lostprophets]]. *[[Lorna Morgan]], dougerez-dilhad {{kêrioù Rhondda}} [[Rummad:Rhondda Cynon Taf]] c3huebswm837k4jqnk3m0omgs0cuhan 0 132072 2188871 2185469 2026-04-25T12:02:49Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188871 wikitext text/x-wiki [[Restr:Tangier.jpg|thumb|upright 1.3|Tanger gwelet eus ar mor.]] '''Tanger''' ([[arabeg]] : طنجة ''Tanja'' ; [[tamazigh|amazigh]] : ⵜⵉⵏ ⵉⴳⴳⵉ ''tin iggi'' ; [[spagnoleg]] : ''Tánger'' ; [[henc'hresianeg]] : Τιγγίς ''Tingís'') zo ur gêr e hanternoz [[Maroko]], eil kêr ekonomikel ar vro, kêr-benn rannvro [[Tanger-Tétouan-Al Hoceïma]] ha pennkêr [[prefeti Tanger-Assilah]], 24 km eus aod [[Spagn]]. Emañ war aod [[Norzhafrika]] e mont-tre kornôg [[Strizh-mor Jibraltar|Strizh-mor Jibraltar]] e-lec'h ma kej ar [[Meurvor Atlantel]] gant ar [[Mor Kreizdouar]] e-kichen ledenez Spartel. 1 275 000 annezad a oa hervez niveradeg ofisiel 2024, ha gant-se e oa trede kêr pobletañ Maroko, war-lerc'h [Casablanca]] ha [[Fes]]. Emañ ar gêr o cheñch buan hiziv an deiz. E-touez ar raktresoù diorren e kaver ostalerioù cheuc'h a-hed ar bae, ur c'harter aferioù kreiz, hag un aerborzh nevez. Ouzhpenn-se e c'hortozer e adsavo armerzh Tanger a-drugarez da savidigezh ar porzh Tanger-med nevez. == Istor == Un istor pinvidik he deus Tanger hag a ya betek ar Vvet kantved kent JK pa oa bet krouet evel unan eus kêrioù ar [[Fenikianed]] eus kêr [[Kartago]]. A-hed ar c'hantvedoù eo bet annez meur a sevenadur hag ur santual evit tud eus meur a vro. E 1923 e voe roet ur statud etrevroadel da Tanjer gant ar galloudoù trevadennel, hag evel-se e teuas da vezañ ul lec'h evit tud eus meur a vro ha sevenadur hag ur greizenn genwerzh vras. Er bloavezhioù 1940 ha 1950 e oa brudet Tanjer evel kreizenn ar vuhez ''bohemian''; meur a skrivagner hag arzour a zeuas eno met brudet e oa ivez evit dedennañ milionerien, torfedourien etrebroadel ha c'hoarierien arc'hant. == Gevelliñ == <div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2"> * {{gevelliñ|Beaugency|Bro-C'hall|France}} * {{gevelliñ|Faro|Portugal|Portugal|bloavezh=1954}} * {{gevelliñ|Cádiz|Spagn|Spain}} * {{gevelliñ|Saint-Josse-ten-Noode|Belgia|Belgium}} * {{gevelliñ|Liège|Belgia|Belgium|bloavezh=2006}} * {{gevelliñ|Moulins (Allier)|Bro-C'hall|France}} * {{gevelliñ|Metz|Loren|Lorraine}} * {{gevelliñ|Setif|Aljeria|Algeria}} * {{gevelliñ|Saint-Denis (ar Reünion)|Enez ar Reünion|Réunion}} * {{gevelliñ|Bizerte|Tunizia|Tunisia|bloavezh=1976}} * {{gevelliñ|Casablanca|Maroko|Morocco|bloavezh=2004}} * {{gevelliñ|Malaga|Spagn|Spain|bloavezh=2010}} * {{gevelliñ|Rio de Janeiro|Brazil|Brazil}} * {{gevelliñ|Santiago de Chile|Chili|Chile}} * {{gevelliñ|Gibraltar|Rouantelezh-Unanet|United Kingdom}} </div> == Tud == ===Tud ganet eno === *[[Jean-Luc Mélenchon]], politikour gall ganet e 1951. === Tud bet o chom eno === * [[Giuseppe Garibaldi]], dispac'hour italian, etre miz Here [[1849]] ha miz Even [[1850]] * [[Henri Matisse]], livour gall, etre nevez-amzer [[1912]] ha diskar-amzer 1912 hag e miz C'hwevrer [[1913]] * [[William S. Burroughs]], (1914-1997), skrivagner stadunanat adalek [[1953]] * [[Tennessee Williams]], skrivagner stadunanat, meur a wech e Tanger etre deroù ar bloavezhioù 1950 ha [[1964]] * [[Bernard-Henri Lévy]], skrivagner gall * [[Eugène Delacroix]], livour gall * [[Jean Genet]], skrivagner gall * [[Truman Capote]], skrivagner stadunanat {{Commonscat|Tangier}} [[Rummad:Kêrioù Maroko]] 6rhueeag0qgoi11mb0urd0da3ruhgqm 0 132251 2188800 2185392 2026-04-25T12:00:48Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188800 wikitext text/x-wiki [[Restr:Pontarddulais, St Teilo Street - geograph.org.uk - 184974.jpg|thumb|Ur straed e Pontarddulais]] '''Pontarddulais''' zo ur gêr hag ur [[Roll kumuniezhioù Kembre|gumuniezh]] eus [[Kembre]], e [[Sir Abertawe]]. Emañ er gwalarn da greiz kêr [[Abertawe]], war lez ar [[stêr Llwchwr]]. Brudet eo [[Côr Meibion Pontarddulais]], ul [[laz-kanañ]] paotred savet e 1960 hag a zo aet prizioù gantañ meur a wech en [[Eisteddfod Vroadel]] Kembre, koulz hag en Eisteddfod etrebroadel [[Llangollen]]. E 2011 e oa poblet gant {{formatnum:6281}} a dud, ha {{formatnum:1910}} anezho (31,6%) a oa kembraegerien<ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html|title=Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru|publisher=Swyddfa Ystadegau Gwladol|accessdate=25/04/2017}}</ref>. == Tud == *[[Ieuan Evans]], rugbier, bet kabiten skipailh broadel Kembre *[[John Walters (geriadurour)]] (1770-1794), aozer ur geriadur saozneg-kembraeg ==Kerioù gevellet== Gevellet eo Pontarddulais gant ar c'hêrioù-mañ : * {{gevelliñ|Hortin|Okitania|Occitania}} * {{gevelliñ|Cobh|Iwerzhon|Ireland}} ==Notennoù== {{Daveoù}} {{Kêrioù Kontelezh Abertawe}} [[Rummad:Sir Abertawe]] o1b1vsoub81j165jqyycnzitkaqkwpa 0 136658 2188731 2185307 2026-04-25T11:59:05Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188731 wikitext text/x-wiki '''Maoris''' pe '''Moris''' zo un [[anv-bihan brezhonek]] diwar an anv latin [[Mauritius]]. == E yezhoù all == * [[Maurice]] e galleg * Μαυρίκιος (Mavrikios) e gresianeg * [[Mauricio]] e spagnoleg * [[Maurício]] e portugaleg * [[Maurizio]] en italianeg * Maurits e nederlandeg * Маврикий (Mavrikiy) e rusianeg * [[Meurig]] e kembraeg * [[Moritz]] en alamaneg * [[Morris]] e saozneg == Tud == * [[Maoris Duaod]] (1113 pe 1115-1191), abad * [[Maoris Paol Mari Nikolaz]] (1876-1943), saver pezhioù-c'hoari * [[Maoris ar C'hollo]], (1921-2003), beleg == Lesanv == * [[Morris (tresour)|Morris]], anv-pluenn Maurice De Bevere, tresour bannoù-treset == Lec'hioù == * [[Enez Maoris]], er [[Meurvor Indian]] (''Moris'' e kreoleg) == Gwelet ivez == * [[Maori]] [[Rummad:Anvioù-bihan brezhonek]] rgdwa54j8aq631gpzgyt2ear602pjab 0 138771 2188865 2186801 2026-04-25T12:02:39Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188865 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|Suresnes|dfd|talbenn map|000}} |- align="center" | colspan="2" | <hr>[[Restr:Blason ville fr Suresnes (Hauts-de-Seine).svg|80px]]<br>« ''Nul ne sort de Surenne,<br>qui souvent n'y revienne'' »<hr> |- align="center" | colspan="2" | [[Restr:2011 Town hall of Suresnes front.jpg|250px]]<br>An ti-kêr<hr> |- align="center" | colspan="2"| [[Restr:Emblem-earth.svg|24px]]&nbsp;[https://www.google.com/maps/place/92150+Suresnes/@48.8710217,2.2095372,11z/data=!4m5!3m4!1s0x47e664c5b40ecee7:0x40b82c3688b3ce0!8m2!3d48.869798!4d2.219033 48° 52' 16" N - 2° 12' 34" R] <div style="position: relative"> [[Restr:France location map-Regions and departements-2016.svg|250px]] <div style="position: absolute; left:65px; top:41px"> <small>'''Suresnes'''</small>&nbsp;[[Restr:Dark Red 800000 pog.svg|5px|Suresnes]] </div> </div> |- bgcolor="#dfd" align="center" | colspan="2" | '''Melestradur''' |- | '''[[Riez]]''' || {{Bro-C'hall}} |- | '''[[Rannvroioù Bro-C'hall|Rannvro]]''' || [[Île-de-France]] |- | '''[[Departamantoù gall|Departamant]]''' || [[Hauts-de-Seine]] |- | '''[[Arondisamant]]''' || [[Arondisamant Nanterre|Nanterre]] |- | '''[[Kanton gall|Kanton]] || Nanterre-2 |- | '''[[Etrekumuniezh]]''' || Métropole du Grand Paris<br>EPT Paris Ouest La<br>Défense |- | '''[[Maer]]''' || Christian Dupuy<br><small>([[2014]]-[[2020]])</small> |- | '''[[Kod post]]''' || 92150 |- | '''[[Kod INSEE]]''' || 92073 |- bgcolor="#dfd" align="center" | colspan="2" | '''Douaroniezh''' |- | '''[[Gorread]]''' || 3,79&nbsp;km² |- | '''[[Uhelder]]'''<br>&nbsp;• Izelañ<br>&nbsp;• Uhelañ || <br>• 29 m<br>• 162 m |- bgcolor="#dfd" align="center" | colspan="2" | '''Poblañsouriezh''' |- | '''[[Poblañs]]''' || 48 565 ann. <small>(2015)<ref>{{fr}} [https://www.insee.fr/fr/statistiques/3293086?geo=COM-92073 INSEE]</ref></small> |- | '''[[Stankted ar boblañs|Stankted]] || 12 814 ann./km² |- | colspan="2" | <hr> |- | '''[[Internet]]''' || [https://www.suresnes.fr/ www.suresnes.fr] |} '''Suresnes''' <small>({{IPA|[sy.ˈʁɛn̪]}})</small> zo ur [[Kumunioù gall|gumun c'hall]] e [[Departamantoù gall|departamant]] [[Hauts-de-Seine]] e [[Rannvroioù Bro-C'hall|rannvro]] [[Île-de-France]], war glann gleiz ar stêr [[Saena|Seine]], 10 [[metr|km]] diouzh kreiz [[Pariz]]. E-kichen 130 kumun all emañ e Métropole du Grand Paris abaoe krouidigezh an ensavadur e 2016. == Lec'hanvadurezh == ''Soresnæ'' e oa anv [[latin]] kêr er [[Krennamzer|Grennamzer]], eus ''Surisna'', an [[doue]]ez [[Galianed|c'halian]] hag a ziwalle unan eus stivelloù ar [[Mont Valérien]]<ref>Sordes, René, ''op. cit.''</ref>, ''Syrenæ'' diwezhatoc'h.<br> ''Surisnas'' eo an anv [[gallek]] kentañ. == [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] == {| |- | [[Restr:Blason ville fr Suresnes (Hauts-de-Seine).svg|110px]] | style="padding-left:20px;" | En glazur e groaz en gul karget ouzh kalon gant ur skoed eizhkognek en argant bevennet en aour dreistkarget gant al lizherennoù S ha L, ur flourdilizenn en aour e pep konk.<br><br>Sturienn : «&nbsp;''Nul ne sort de Surenne, qui souvent n'y revienne''&nbsp;» |} == Douaroniezh == Emañ Suresnes war uhelennoù (etre 29 m ha 162 m) glann dehoù ar stêr [[Saena|Seine]], e-tal Koadeg Boulogne hag a zo war ar ribl all e 16{{vet}} arondisamant Paris.<br> El liveoù izelañ ez eus gouezelennoù pri eus an trede hoalad, mein-Champagn enno ; a-us dezho ez eus ur plateiz razek hag a c'hronn penn uhelañ Suresnes, ar Mont Valérien, anezhañ ur bank mein-Champagn ha n'eo ket bet krignet gant an amzer.<br> Annezet penn-da-benn eo kêr Suresnes ha hini Paris eo he [[hin]]. {| class="wikitable" style="margin:auto; font-size:90%;" |- align="center" ! colspan="14" | [[Restr:Gnome-weather-few-clouds.svg|32px]]<span style="margin:100px;"><big>Doareoù keitat hin Suresnes ([[1987]]-[[2017]])&nbsp;[[Restr:Information-silk.svg|16px|link=http://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=194|Mammenn: ''World Meteorological Organization'']]</span>[[Restr:WPTC Meteo task force.svg|32px]] |- ! !! GEN!!C'HWE!!MEU!!EBR!!MAE!!MEZ!!GOU!!EOS!!GWE!!HER!!DU!!KZU |- align="center" bgcolor="#ff7100" | align="right" | '''Gwrezverkoù uhelañ''' ([[Gwrezverk|°C]])||6.9||8.2||11.8||14.7||19.0||21.8||24.4||'''24.6'''||20.8||15.8||10.4||7.8 |- align="center" bgcolor="#fdb" | align="right" | '''Gwrezverkoù izelañ''' (°C)||'''2.5'''||2.8||5.1||6.8||10.5||13.3||15.5||15.4||12.5||9.2||5.3||3.6 |- align="center" bgcolor="#babaff" | align="right" | '''Dour''' ('''[[metr|mm]]''')||53.7||43.7||48.5||53.0||'''65.0'''||54.6|| 63.1||43.0||54.7||59.7||51.9||58.7 |- align="center" bgcolor="#d5e3f0" | align="right" | '''Devezhioù glavus'''||10.2||9.3||10.4||9.4||10.3||8.6||8.0||6.9||8.5||9.5||9.7||'''10.7''' |} == Istor== Unan eus domanioù ar roue [[Charlez III (roue ar Franked)|Charles III]] e oa an tiriad betek m'er roas e [[918]] da [[Roperzh Iañ (roue ar Franked)|Robert, kont Paris]] hag [[abad]] Saint-Germain-des-Prés. Tamm-ha-tamm e voe savet ha kresket kêriadenn Suresnes, a veve diwar ar [[Gwinieg (gwini)|gwiniegi]] hag ar [[pesketaerezh]] er stêr. E miz Ebrel [[1593]] e voe dalc'het enno ar breutadegoù etre ar roue [[Herri IV (Bro-C'hall)|Henri IV]] hag ar [[Katoligiezh|gatoliked]] evit terriñ ar brezel a renent enep ar [[Protestantiezh|brotestanted]]<ref><span style="font-variant:small-caps;">LE ROUX, Nicolas</span> : ''La faveur du roi'', Éditions du Champ Vallon, 2013 {{ISBN|978-2-87673-751-8}}</ref>. En {{XVIIIvet kantved}} e voe savet ur [[Kalvar|c'halvar]] war ar Mont Valérien, ma teuas pirc'hirinded. Dizale e voe digoret tavarnioù evit bodañ ha boueta ar feizidi<ref>''Guinguettes'' e oa anv an tavarnioù-pretioù-balioù-se, diwar ''guinguet'', anv ar gwin gwenn skañv a veze fardet e rannvro Paris. Ur [[Vitis vinifera|winienn]] zo a bep tu d'ar skoed war ardamezioù Suresnes.</ref>. Uhelidi Paris a lakaas sevel melloù tiez ha liorzhoù. Da vare an [[Dispac'h gall]] e kollas abati Saint-Germain-des-Prés he beli war ar Mont-Valérien. Er bloaz [[1830]] e voe berzet ar birc'hirinded. E [[1839]] e voe boulc'het savadur ur [[pont]] dreist ar stêr ; pa voe echuet e [[1842]] e voe fiziet merañ ar gwirioù-treizh en ur poster evit ur badelezh a 77 vloaz, met distrujet e voe ar pont e-kerzh [[Brezel 1870-1871]].<br> E [[1840]]-[[1846]] e voe savet ur c'hreñvelc'h [[Lu|milourel]] war ar Mont-Valérien, a gollas neuze e dalvoudegezh [[relijiel]].<br> Ur pont nevez a voe savet e Suresnes er bloaz [[1874]]. E dibenn ar c'hantved e voe staliet labouradegoù a-hed ar stêr, tra ma kendalc'he ar sevel tiez war ar rozioù. Mui-ouzh-mui a labourerien a voe e kêr e deroù an {{XXvet kantved}}, p'en em stalias labouradegoù [[karr-tan|kirri-tan]], [[nijerez]]ioù ha [[gwispid]].<br> Pa darzhas ar [[Brezel-bed kentañ]] e [[1914]] e troas Suresnes da unan eus al lec'hioù pennañ ma veze fardet obuzioù.<br> E [[1919]] e voe dilennet Henri Sellier, un ezel eus an [[SFIO]], da [[Maer|vaer]]. Er [[bloavezhioù 1920]] ha [[bloavezhioù 1930|1930]] e lakaas sevel keoded-liorzh Suresnes hag an annezioù izelfeurm (AIF) kentañ, a anvas "annezioù marc'had-mat" (''Habitations à bon marché'', "HBM" ; ''Habitations à Loyer Modéré'', HLM, hiziv), ul [[lise]] e [[1929]] hag ar «&nbsp;Skol dindan an amzer&nbsp;» ''(École de plein air)'' evit ar vugale [[Torzhellegezh|dorzhellek]] e [[1934]]-[[1935|35]]. E [[1938]] e voe boulc'het ur pont nevez evit erlerc'hañ ouzh hini 1846.<br> E dalc'h an [[nazied]] e voe kreñvlec'h ar Mont-Valérien e-kerzh an [[Eil Brezel-bed]] ; eno e voe [[fuzuilh]]et tremen mil gouestlad hag izili eus ar Rezistañs. Ur c'hounlec'h eo hiziv evit enoriñ gouzañvidi ar brezel, ouzhpenn bout annezet gant servijoù al lu c'hall bepred.<br> E [[1950]] e voe echuet ar pont nevez. Nebeut-ha-nebeut e serras al labouradegoù, lodennaouegoù tiez a voe savet en o lec'h, ha savadurioù arnevez evit sezioù embregerezhioù meur. == Poblañs == Abaoe [[1793]] e vez renablet poblañs Suresnes, 1&nbsp;470 a dud enni er bloaz-se. E [[2015]] e oa 48&nbsp;565 a dud o chom e kêr, ur c'hresk a 3,94% e-keñver [[2010]]. <div style="text-align:center;"> ;Emdroadur ar boblañs, 1793-2014 <small>•&nbsp;Mammennoù : [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=36900# Cassini] (1793-2006) hag [https://www.insee.fr/fr/statistiques/3569346?geo=COM-92073 INSEE] (2006-2015)</small></ref> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:800 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:50000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:2000 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1793 text:1793 bar:1800 bar:1806 bar:1821 text:1821 bar:1831 bar:1836 bar:1841 text:1841 bar:1846 bar:1851 bar:1856 bar:1861 text:1861 bar:1866 bar:1872 bar:1876 bar:1881 text:1881 bar:1886 bar:1891 bar:1896 bar:1901 text:1901 bar:1906 bar:1911 bar:1921 text:1921 bar:1926 bar:1931 bar:1936 bar:1946 text:1946 bar:1954 bar:1962 text:1962 bar:1968 bar:1975 bar:1982 text:1982 bar:1990 bar:1999 text:1999 bar:2006 bar:2010 bar:2015 text:2015 PlotData= color:barra width:14 align:left bar:1793 from:0 till: 1470 bar:1800 from:0 till: 1385 bar:1806 from:0 till: 1427 bar:1821 from:0 till: 1322 bar:1831 from:0 till: 1441 bar:1836 from:0 till: 1765 bar:1841 from:0 till: 1953 bar:1846 from:0 till: 2159 bar:1851 from:0 till: 2032 bar:1856 from:0 till: 3216 bar:1861 from:0 till: 4546 bar:1866 from:0 till: 4515 bar:1872 from:0 till: 6477 bar:1876 from:0 till: 6149 bar:1881 from:0 till: 7011 bar:1886 from:0 till: 7683 bar:1891 from:0 till: 8404 bar:1896 from:0 till: 9057 bar:1901 from:0 till: 11225 bar:1906 from:0 till: 13660 bar:1911 from:0 till: 16248 bar:1921 from:0 till: 19117 bar:1926 from:0 till: 22209 bar:1931 from:0 till: 27065 bar:1936 from:0 till: 32018 bar:1946 from:0 till: 32182 bar:1954 from:0 till: 37149 bar:1962 from:0 till: 39100 bar:1968 from:0 till: 40616 bar:1975 from:0 till: 37737 bar:1982 from:0 till: 35187 bar:1990 from:0 till: 35998 bar:1999 from:0 till: 39706 bar:2006 from:0 till: 44200 bar:2010 from:0 till: 46723 bar:2015 from:0 till: 48565 </timeline> </div> == Skeudennaoueg == <gallery mode="packed" heights="160px"> Vigne municipale de Suresnes 9.jpg|Gwinieg Kêr Suresnes 2011-10-15 Forteresse du Mont-Valerien de Suresnes.jpg|Ar c'hreñvlec'h 2011 Cite-jardin suresnes Garden city movement.jpg|Ar geoded-liorzh e 2011 Vue Pont de Suresnes.jpg|Ar pont dreist ar Seine </gallery> == Gevelliñ == Gevellet eo Suresnes gant : * {{gevelliñ|Hackney (borough Londrez)|Bro-Saoz|England}} * {{gevelliñ|Colmenar Viejo|Spagn|Spain}} * {{gevelliñ|Göttingen|Alamagn|Germany}} * {{gevelliñ|Hann. Münden|Alamagn|Germany}} * {{gevelliñ|Holon|Israel|Israel}} * {{gevelliñ|Kragujevac|Serbia|Serbia}} * {{gevelliñ|Targovichte|Bulgaria|Bulgaria}} * {{gevelliñ|Villach|Aostria|Austria}} Etre 1905 ha 1914 e voe krouet un emglev gevelliñ kentañ etre Suresnes ha [[Puteaux]] gant kêr saoz [[Keighley]], a-drugarez da wreg ar maer, Alphonse Huillard, a oa a orin saoz. Ouzhpenn ar weladennoù etrezo hag an eskemmoù profoù e voe skeudennaouet ar vignoniezh etre an teir c'hêr e-pad [[dour-beuz ar Saena e 1910]], ha goude-se e voe dastumet arc'hant gant Keighley evit adsevel savadurioù distrujet ha sikour an dud dilabour.<ref>René Sordes, ''Histoire de Suresnes : Des origines à 1945'', Kevredigezh istorel Suresnes, 1965, p. 488-489.</ref>{{,}}<ref>{{article|auteur=Matthieu Frachon, avec le concours de la Société d'histoire de Suresnes|url=https://suresnes-mag.fr/decouvrir/une-ville-haute-en-couleurs/|titre=5 août 1905 : le jour où… Suresnes initia le premier jumelage|périodique=Suresnes Mag|numéro=303|date=janvier 2019|pages=38-39}}.</ref> == Tud == * [[Claude Chappe]] (1763-1805), ijinadenner an [[arouezva]] * [[Jean-Christophe Averty]] (1928-2017), lusker skingomz ha skinwel * [[Pierre Bellemare]] (1929-2018), lusker skinwel, produer ha skrivagner * [[Hubert Auriol]] (1952-2021), bleiner redek marc'h-tan ha karr * [[Gérard de Suresnes]] (1961-2005), lusker skingomz * [[Pascal Obispo]] (1965), oberour, sonaozer ha kaner * [[Maureen Dor]] (1970), aktourez, kanerez ha luskerez skinwel belgiat * [[Jacques Weber]] (1949), aktour, fiilmaozer ha leurenner * [[Jo-Wilfried Tsonga]] (1985), c'hoarier tennis == Levrlennadur == * <span style="font-variant:small-caps;">CROSNIER, Étienne</span> (rener) : ''Histoire de Suresnes'', Éditions Suresnes Information, 1989 {{ISBN|978-2-95034-750-3}} * <span style="font-variant:small-caps;">SERON, Octave</span> : ''Suresnes d'autrefois et d'aujourd'hui'', Lorisse, 2004 {{ISBN|978-2-84435-114-2}} * <span style="font-variant:small-caps;">SORDES, René</span> : ''Histoire de Suresnes : Des origines à 1945'', Suresnes Sordes René, 1965 • [https://www.amazon.fr/Histoire-suresnes-origines-%C3%A0-1945/dp/B0000DRCTX/ref=olp_product_details/260-1448067-9446533?_encoding=UTF8&me= Amazon] * <span style="font-variant:small-caps;">Société historique de Suresnes</span> : ''La belle histoire des rues de Suresnes'', Société historique de Suresnes, 2013 {{ISBN|978-2-9545738-0-9}} == Liammoù diavaez == {{Commons}} * {{fr}} [http://www.francegenweb.org/mairesgenweb/resultcommune.php?id=30798 Listenn maered Suresnes abaoe 1787] * {{fr}} [https://www.suresnes-tourisme.com/ Ti an Touristelezh] * {{fr}} [http://www2.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_1=INSEE&DOM=MH&VALUE_1=92073 Monumantoù istorel e Suresnes] {{clr}} == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Hauts-de-Seine]] c5a5r0jjzo3mvkn937b73pndklxw180 0 142733 2188804 2185396 2026-04-25T12:00:54Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188804 wikitext text/x-wiki [[Restr:Bridge at Pontrhydyfen - geograph.org.uk - 65973.jpg|thumb|Ar pont bras, bet doursan gwechall, e Pontrhydyfen]] '''Pontrhydyfen''' zo ur gêriadenn e [[Cwm Afan]], e kreisteiz [[Kembre]], e distrig [[Castell-nedd Port Talbot]]. Emañ e tor ar menezioù ma eien an [[Afon Pelenna]] o kemberiñ gant ar stêr [[Afan]]. Eno ez eus ur pont bras e-kreiz ar gêriadenn, savet e [[1825]]. Hennezh eo ''Y Bont Fawr'' ("ar pont bras"), hag a oa gwechall ur doursan a gase dour eus ar stêr Afan d'ul labouradeg houarn. Bremañ ne dremen mui nemet tud war varc'h-houarn pe tud war droad warnañ. Er c'hreisteiz emañ kêriadenn [[Cwmafan]] ; er gornaoueg emañ kêr [[Castell-nedd]]. == Tud == *[[Richard Burton]], aktor *[[Ivor Emmanuel]], aktor ha kaner *[[Rebecca Evans]], kanerez opera *[[Geraint Griffiths]], kaner, soner hag aktor {{Kêrioù Castell-nedd Port Talbot}} [[Rummad:Kêriadennoù Castell-nedd Port Talbot]] c3ijxqdctpychqq7yw7f95l6fh898bs 0 143360 2188789 2185380 2026-04-25T12:00:31Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188789 wikitext text/x-wiki Un anv plac'h eo '''Pierrette''', tennet eus an anv gallek [[Pierre]]. == Tud == * [[Pierrette Bloch]], livourez suis, * [[Pierrette Herzberger-Fofana]], politikourez alaman, * [[Pierrette Kermoal]], skrivagnerez vreizhek, * [[Pierrette Lalanne]], bet gwreg [[Jean-Marie Le Pen]] ha mamm [[Marine Le Pen]], politikourien c'hall. == Sevenadur == * ''[[Pierrette (romant)|Pierrette]]'', ur romant gant [[Honoré de Balzac]], * ''[[Les Noces de Pierrette]]'', un daolenn gant [[Pablo Picasso]]. [[Rummad:anvioù-bihan gallek]]. ivsp8zeaq3b69bv3f7mdj4ogxy7vpi6 0 143753 2188764 2185349 2026-04-25T11:59:53Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188764 wikitext text/x-wiki '''Omar''', '''Oumar''' ([[arabeg]] : <span style="font-size:1.5em;">'''عمر'''</span> ''Oumar'', "kozh ha bleunius") zo un anv-bihan arabek a vez roet da baotred, hag un anv-tiegezh. Arabat eo droukveskañ an anv-bihan Omar gant an [[anv-bihan]] [[Kristeniezh|kristen]] [[Omer]]. == En un nebeud yezhoù == *Oumar, Oumarou en [[Afrika issahara]] *Amar, Amara er [[yezhoù berberek]] *Ömer e [[turkeg]] *Omar e [[kastilhaneg]] *Stummoù all : Omer, Umer. == Tud == [[File:Omar Sy SDCC 2013 X-Men.jpg|thumb|Omar Sy e Comic-Con San Diego e 2013.]] ===Anv-bihan=== *[[Umar]] ibn al-Khattâb, tad-kaer ar profed [[Mohammed]] *[[Umar II]] pe Omar ibn Abd al-Aziz, kalif umayyat etre 717 ha 720 *[[Omar Khayyám]], barzh ha skiantour pers *[[Omar Pacha]] (1806–1871), jeneral otoman *Omar Tall, brudetoc'h dindan anv [[El Hadj Oumar Tall]], diazezer an [[impalaeriezh toukouleur]] *[[Omar Al Mokhtar]] (1862-1931), penn ar rezistañs ouzh trevadennadur italian [[Libia]] *[[Omar Bradley]] (1893-1981), jeneral stadunanat *[[Omar al-Bashir]] (1944), prezidant Soudan *[[Omar Bongo]], prezidant Gabon (1967-2009) *[[Omar Gooding]], aktour stadunanat *[[Omar Sharif]], aktour ejiptat *[[Omer Bartov]] (1954), kelenner israelat-ha-stadunanat *[[Omar Radad]], liorzhour bet tamallet ur muntr dezhañ *[[Omar Sy]] (ganet e 1978), aktour gall ===Anv-tiegezh=== *[[Mohammed Omar]] (1959), diazezer [[Emirelezh Islamek Afghanistan]] *[[Sala Omar]], skrivagnerez kurd [[Rummad:Anvioù-bihan arabek]] nkmn9bavpljmn8kazy5a97qbdvrm0cp 0 143759 2188963 2185114 2026-04-25T13:27:29Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188963 wikitext text/x-wiki Kavell ar familh '''Kelenn''', skourr ar [[Poc'hêr]], a oa e [[Lokarn]], un drev eus [[Duaod]]. == Ar c'hastell == == Ardamezioù == {| |- valign="top" |[[Restr:Kelenn Poc'hêr.gif|80px]] |style="padding-left:20px|''Goudreustellet etre argant ha gul a zek pezh'' *Sturienn ː ''E peb amzer, Quélen'' |style="padding-left:20px|Dre ma oa pouezus-tre ar familh Kelenn en he bro, e kaver an ardamezioù e meur a lec'h tro-war-dro [[Duaod]] (ha [[Lokarn]], evel just),<br>peurvuiañ war ilizoù, chapelioù, gwerennoù-livet. Dre m' he deus bet kalz a liammoù gant familhoù all, e vez kavet ivez an ardamezioù kenaozet gant re all, rannet, pe palefarzhet. |} === Skeudennaoueg an ardamezioù === <gallery> Restr:Locarn. Eglise. Pieta.jpg|Itron-Varia Druez, en iliz Lokarn </gallery> == Aotrouniezhoù == * Baroned al lec'h, Lokarn, d'ar c'houlz ma oa un drev eus parrez Duaod, e [[1512]]. * Baroned Kastell-Kozh / Vieux-Châtel, e [[Plonevez-Porzhe]]. * Aotrounez Kerelleau, e [[Kervaria-Sular]]. * Aotrounez Sant-Bihi, e Pleuloc'h. * Aotrounez Tressigne. * aotrounez Plounez. * aotrounez an Dreneg, e Logivi-Plougras. * aotrounez la Roche, l'Oursière, ? * aotrounez la Ville-Chevalier, et Plouagad; * aotrounez Plessix-Eon ha Keryann, e Plufur; * aotrounez Kerampont, Clos; Kerlabourat, e Sant-Jili-Plijo; * aotrounez Kerhoz, e Pleuvian; * aotrounez la Saisonnais, Castelriec, la Croix-Cholin, e Ploufragan; * aotrounez Kerlan, e Sibiril; * aotrounez Keroc'hant ha Mezkam, e Hañveg; * aotrounez Kerprigent, e Plounerin; * aotrounez Kerbridoù hag ar Rest, e Plouezoc'h; * aotrounez Guernisac ha Kastell-Koz (Vieux-Châtel), e Taole; * aotrounez Pontplankoed, e Plouganoù; * aotrounez Kervouter, e Langoad; * aotrounez Châteaufur, e Plounevez-Lokrist; * aotrounez Kervarzhin, er Vinic'hi (Landreger); * aotrounez ar Voudenn-Goz, e Tonkedeg; * aotrounez Sant-Hugeon, e Berlevenez (Lannuon); * aotrounez Kerneges, e Logivi-Lannuon; == Tud ar familh == * Hyacinthe-Louis de Quélen, arc'heskob Pariz == Liammoù diavez == *[http://www.infobretagne.com/famille-quelen.htm Infobretagne] *[[:fr:Hyacinthe-Louis de Quélen]] == Levrlennadur == * Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Tiegezhioù Breizh|Kelenn]] cb1n3kpbw67awts2im6mem8en9fw8l0 0 143804 2188748 2185332 2026-04-25T11:59:29Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188748 wikitext text/x-wiki {{Disheñvelout}} '''Mousa''' zo un anv [[arabek]], anv ur profed muzulman kar da [[Moizez|Voizez]]. Gwelout [[Mousa (profed)]]. == Treuzskivadurioù all == * Mosa * e saozneg : Moosa * e saozneg ha kastilhaneg : Musa * e galleg : Moussa == Tud == === Mousa === * [[Mousa Partia]]: rouanez [[Partia]] etre ar bloazioù [[-2]] ha [[4]] * [[Mousa bin Nousair]] ([[640]]–[[716]]) : gouarnour oumayat ha jeneral * [[Mousa al-Kazim]] ([[745]]-[[799]]) : imam * [[Breudeur Abou Mousa]] ({{IXvet kantved}}) : helenneien bersan * [[Kanga Mousa]] (war-dro [[1280]]-[[1337]]) : roue [[Impalaeriezh Mali]] * [[Mousa Ćazim Ćatić]] ([[1878]]–[[1915]]) : barzh bosniat * [[Mousa Djaelil]] ([[1906]]-[[1944]]) : barzh tatar ha rezistañt enep-nazi * [[Mousa Sadr]] ([[1928]]-dianket e [[1978]]) : rener [[chiit]] eus [[Liban]] * [[Amr Mahmoud Mousa]] ([[1936]]) : politikour ejiptat * [[Mousa Dembélé]] ([[1987]]) : melldroader belgiat ''(arabat droukveskañ gant Moussa Dembélé)'' === Musa === * [[Antonius Musa]] ({{Iañ kantved}}) : louzawour gresian * [[Mūsā ibn Shākir]] ({{IXvet kantved}}) : ijiniour ha steredour persan * [[Ahmed Musa (melldroad)|Ahmed Musa]] ([[1992]]) : melldroader nijerian * [[Said Musa]] ([[1944]]) : bet kentañ ministr [[Beliz]] === Moussa === * [[Moussa Koussa]] (ganet etre 1946 ha 1950) : politikour libian * [[Moussa Traoré]] (ganet e [[1936]]) : soudard ha politikour malian * [[Pierre Moussa]] ([[1941]]) : bet kentañ ministr [[Kongo-Brazzaville]] * [[Michel Moussa]] ([[1949]]) : politikour libanat * [[Moussa Dadis Camara]] (ganet e 1964 pe 1968) : soudard ha politikour ginean * [[Moussa Dembélé (redadeg girzhier)|Moussa Dembélé]] ([[1988]]) : atletour [[redadeg girzhier]] ''(arabat droukveskañ gant ar velldroaderien Mousa Dembélé ha Moussa Dembélé)'' * [[Moussa Dembélé (melldroad)|Moussa Dembélé]] ([[1996]]) : melldraoder gall ''(arabat droukveskañ gant ar melldroader Mousa Dembélé hag an atletour Moussa Dembélé)'' === Mosa === * [[Moša Pijade]] ([[1890]]-[[1957]], distaget ''Mocha Piiade'') : politikour yougoslaviat == Anvioù-lec'h == * [[Mousa (enez)|Mousa]], un enezenn eus en inizi [[Shetland]] * [[Abou Mousa]], un enezenn e [[Pleg-mor Persia]] * [[Ammi Moussa]], ur gêr en [[Aljeria]] * [[Keur Moussa]], ur gêr e [[Senegal]], brudet evit he abati beneadat * Wadi Moussa, anv kozh ar gêr [[Gaia (kêr)|Gaia]] e [[Jordania]] * [[Musa (stêr)|Musa]], ur stêr e [[Latvia]] == Sevenadur == * Mousa zo un dudenn er [[Ar mil nozvezh hag unan|Mil nozvezh hag unan]] * Musa zo unan eus tudennoù pennañ ar [[Winx Club]], ur stirad skinwel bevaat == A bep seurt == * ''Musa'', genad ar [[bananezed]] * [[(12130) Mousa]], un asteroidenn == Gwelet ivez == * [[Mossa]] [[Rummad:Anvioù arabek]] 9btyrzudazaws235gan165qyr62n764 0 143889 2188853 2185450 2026-04-25T12:02:21Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188853 wikitext text/x-wiki [[Restr:Skewen in 2004.jpg|thumb|Sgiwen]] '''Sgiwen''' (''Skewen'' e saozneg) zo ur gêriadenn e kreisteiz [[Kembre]], e ''bwrdeistref'' [[Castell-nedd Port Talbot]]. Er mervent da gêr [[Castell-nedd]] emañ. Tremen 8 000 a dud zo o chom e Sgiwen ha neuze ez eo kêriadenn vrasañ Kembre, ha marteze Breizh-Veur. == Tud == *[[Bonnie Tyler]], kanerez *[[Katherine Jenkins]], kanerez {{Kêrioù Castell-nedd Port Talbot}} [[Rummad:Kêriadennoù Castell-nedd Port Talbot]] 5wft5jbs81r7ib9hmk5jfgpiv36fb0p 0 144188 2188962 2185113 2026-04-25T13:27:27Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188962 wikitext text/x-wiki '''Familh Avaugour''' a oa ur skourr meur eus tiegezh Penteür. == Ar c'hastell == == Ardamezioù == {| class="wikitable" |[[Restr:Avaugour-d.jpg|80px]] |''En argant e gab en gul'' * Sturienn ː ''Utimur'' |} === Skeudennaoueg an ardamezioù === == Aotrouniezhoù == * baron Avaugour (Avalgour) e [[Plijidi]]; * le Parc, e bro Vaen; * la Roche-Mabillme, e bro Berch; * Courtalain, e-kichen [[Châteaudun]]; * Kergroaz, [[Moustoer-Remengol]]; * Tromeur, e [[Serent]]; * Saint-Laurent, e bro Boatou; * markiz Bois-de-la-Motte, e [[Tregavoù]]; * al Lohière, e [[Loutehel]]; * le Bois, e [[Kerc'hfaou|Kerc'faou]]; * [[Malvid]], parrez an anv se; * [[Tremeog]], parrez an anv se; * Kergorlai, e [[Motrev]]; * la Galiotière, e [[Kastell-Tepaod]]; * Guildo, e [[Krehen]]; * la Motte ha la Touche, e [[Tarvieg]]; * Port-Durand, e [[Sant-Donasian]]; * la Rivière, e [[Kerc'hfaou]]; * [[Saverieg]], parrez an anv se; * Kelenn, e [[Gwegon]]; == Tud ar familh == == Levrlennadur == * Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 == Daveoù ha notennoù == [[Rummad:Tiegezhioù Breizh|Avaugour]] p3wjsjsg65r1c52fbdcrumu9tjyjk9a 0 145031 2188972 2185217 2026-04-25T13:27:44Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188972 wikitext text/x-wiki {{Disheñvelout anvioù-tud}} '''Kermit''' zo un anv-bihan keltiek hag a zeu eus an anv-tiegezh [[manavek]] [[Kermode]]. Roet e vez d'ar baotred, hag er [[Stadoù-Unanet]] dreist-holl. Krog e oa da vezañ anavezet en Amerika dre tud pe tudennoù evel [[Kermit Roosevelt]] (1889–1943), mab [[Theodore Roosevelt]], prezidant ar vro, hag [[Edith Roosevelt|Edith Kermit Carow]], hag ivez [[Kermit ar ran]], un dudenn krouet e [[1955]], brudet dre ar programmoù skinwel [[Sesame Street]] adalek [[1969]] ha [[The Muppet Show]] adalek [[1976]]. == Tud all == * [[Kermit Beahan]], ofisour an [[US Air Force]] en doe laosket ar vombezenn atomek war [[Nagasaki]] * [[Kermit Cintrón]], bokser eus [[Puerto Rico]] * [[Kermit Erasmus]], c'hoarier melldroad suafrikan * [[Kermit Washington]], c'hoarier basketball an [[NBA]] [[Rummad:Anvioù-bihan keltiek]] [[Rummad:Anvioù-bihan saoznek]] hq85viggsyburd2nxokxy61ecf0p68v 0 145037 2188735 2185314 2026-04-25T11:59:10Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188735 wikitext text/x-wiki {{Disheñvelout anvioù-tud}} '''Medvedev''' (e [[rusianeg]] ''Медве́дев'') evit ar baotred, ha '''Medvedeva''' (''Медве́дева'') evit ar merc'hed, zo un anv-tiegezh a gaver stank er broioù rusianek, hag a zeu eus ar ger "medved" (''медве́дь'') a dalvez kement hag [[arzh]]. == Tud == * [[Aleksei Medvedev (melldroader)|Aleksei Medvedev]], melldroader rusian a vicher * [[Andrei Medvedev (tennis)|Andrei Medvedev]], c'hoarier tennis ukrainat * [[Daniil Medvedev]] (1996), c'hoarier tennis rusian * [[Dimitri Medvedev]] (1965), bet kentañ ministr ha bet prezidant [[Kevread Rusia]] * [[Maksim Medvedev]] (g. e 1989), melldroader azerbaidjanat == A bep seurt == * [[skeul Medvedev-Sponheuer-Karnik]] evit muzuliañ ar c'hrenoù-douar * ''(17000) Medvedev''', asteroidenn anvet diouzh ar matematikour Alexandr V. Medvedev. == Gwelet ivez == * [[Orsini]], anv-tiegezh italian. [[Rummad:Anvioù-tiegezh rusek]] ebyd8s1g9dggnsqrockwu84yhl1tog9 0 145042 2188814 2185407 2026-04-25T12:01:13Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188814 wikitext text/x-wiki {{Disheñvelout}} '''Pujol''' zo un anv-tiegezh hag a gaver stank er broioù [[katalanek]] hag [[okitanek]], hag a dalv "torgenn vihan". Un anv-lec'h e c'hall bezañ ivez. == Stummoù all == * Puyol * Puyols * Pujols * ''Poujol'' e galleg. == Tud == * [[Joan Pau Pujol]] (1570–1626), sonaozer katalan * [[Jordi Pujol]], bet prezidant Generalitat [[Katalonia]] * [[Marc Pujol]] (1982), melldroader eus [[Andorra]] * [[Juan Pujol García]] (1912–1988), gwazour doubl a laboure evit ar Vreizhveuriz e-pad an Eil Brezel Bed. == Anv-lec'h == * [[Le Pujol (Haute-Garonne)|Le Pujol]], kumun gozh e [[Haute-Garonne]], bremañ e-barzh kumun [[Sainte-Foy-d'Aigrefeuille]], * [[Le Pujol (Tarn)|Le Pujol]], kumun gozh e [[Tarn (departamant)|Tarn]], bremañ e-barzh kumun [[Le Ségur]]. [[Rummad:Anvioù-tiegezh katalanek]] [[Rummad:Anvioù-tiegezh okitanek]] d53djayjdsk0g4k70g9lv4q1zg3vrrf 0 145056 2188797 2185389 2026-04-25T12:00:43Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188797 wikitext text/x-wiki {{Disheñvelout anvioù-tud}} '''Poilvet''' zo un anv-tiegezh a gaver e [[Bro-Sant-Brieg]] dreist-holl. == Stummoù all == * Poilvé, Poilevet, Pelvé, Pelvet, Pellevet == Tud == * [[Émile Poilvé]] ([[1903]] e [[Megrid]] - [[1962]] e [[Leskoed-Lanyugon]]), gourener * [[Yann Poilvet]] ([[1927]] e [[Landehen]], [[2010]] e [[Sant-Brieg]]), rezistant, emsaver, kazetenner ha rener ar gelaouenn [[Armor Magazine]] * [[Anne-Edith Poilvet]], pennskridaozerez Armor Magazine betek 2011 * [[Benoît Poilvet]] ([[1976]] e Sant-Brieg), marc'hhouarner * [[Ludovic Poilvet]] ([[1983]] e Sant-Brieg), marc'hhouarner [[Rummad:Anvioù-tiegezh Breizh]] 0phfnyyzuulkwhdw2hmzyqqtkomzz7c 0 145130 2188912 2185511 2026-04-25T12:03:55Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188912 wikitext text/x-wiki '''Visant''' zo un [[anv-bihan brezhonek]] a orin latin, roet d'ar baotred. == Stummoù all == * Vincentius e latin * [[Vincent]] e galleg, saozneg, nederlandeg, daneg ha svedeg * [[Vince]] e saozneg hag hungareg * [[Vincente]] e spagnoleg, italianeg ha portugaleg * [[Bixente]] en euskareg * Vincenz ha Vinzenz en alamaneg == Sent == * [[Visant a Huesca]] (marv e 304) * [[Visant Ferrer]] (1350–1419), sant katalan beziet e Gwened * [[Visant a Baol]] (1581–1660) == Tud == * [[Visant-Jozeb Rousseau Rozenkoad]] (1726-1792), beleg * [[Visant Roudaod]] (1817−1885), beleg ha troer * [[Visant Fave]] (1902-1997), den-a-iliz ha skrivagner brezhonek * [[Visant Seite]] (1908-1993), lean ha skrivagner brezhonek * [[Visant Enored]] (1921-1961), misioner katolik == Tudennoù == * ''Visant'' eo anv mevel-bras ar [[kabiten Haddock|c'habiten Haddock]] e Kastell Kervilin, e bannoù-treset [[troioù-kaer Tintin]]. == Gwelet ivez == * [[Sant-Visant]] [[Rummad:Anvioù-bihan brezhonek]] f5fn2c63nyhvx9liacdjutvrny25899 0 145132 2188909 2185508 2026-04-25T12:03:51Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188909 wikitext text/x-wiki '''Vincent''' zo un [[anv-bihan saoznek]], [[gallek]], [[svedek]], [[danek]] ha [[nederlandek]] a orin latin, roet d'ar baotred. == Berrstummoù == * Vince e saozneg hag hungareg * Vinnie e saozneg == Yezhoù all == * ''Vincentius'' e latin * [[Visant]] e brezhoneg * [[Vincente]] e spagnoleg, italianeg ha portugaleg * [[Bixente]] en euskareg * ''Vincenz, Vinzenz'' en alamaneg. == Sent == * ''Saint Vincent de Paul'', anv gallekaet ar sant [[Visant a Baol]] (1581-1660) * ''Saint Vincent Ferrier'', anv gallek sant [[Visant Ferrer]] == Tud == === Anv-bihan === ==== {{Breizh}} ==== * [[Vincent Béliard]], talabarder * [[Vincent Boutin]] (1772-1815), ofisour ha spier * [[Vincent Briant]] (g. e 1986), diwaller-pal melldroad * [[Vincent Cosmao]] (1923-2006), doueoniour * [[Vincent Richetin]] (g. e 1985), melldroader * [[Vincent Riou]] (g. e 1972), merdeer ==== {{Bro-C'hall}} ==== * [[Vincent Debaty]] (g. e 1981), rugbier belgiat broadet gall * [[Vincent Lacoste]] (g. e 1993), aktour * [[Vincent Peillon]], politikour * [[Vincent Voiture]] ( 1597-1648), barzh ha skrivagner ==== {{Izelvroioù}} ==== * [[Vincent van Gogh]] (1853-1890), livour ==== {{SUA}} ==== * [[Vincent Price]] (1911-1993), aktour * [[Vince Vaughn]] (g. e 1970), aktour === Anv-tiegezh === * [[Jean-Pierre Vincent]] (g. e 1936), emsaver sevenadurel breizhat * [[Jan-Michael Vincent]] (1945-2019), aktour stadunanat == Gwelet ivez == * [[Saint-Vincent]] [[Rummad:Anvioù-bihan saoznek]] [[Rummad:Anvioù-bihan gallek]] [[Rummad:Anvioù-bihan svedek]] [[Rummad:Anvioù-bihan danek]] [[Rummad:Anvioù-bihan nederlandek]] 11nbrc14av187ielzmaq41kmp7x904c 0 145208 2188758 2185342 2026-04-25T11:59:44Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188758 wikitext text/x-wiki {{Disheñvelout anvioù-tud}} '''Nelson''' zo un anv-tiegezh [[saoznek]] da gentañ; diwar brud an amiral hag haroz broadel eo deuet da vout un [[anv-bihan saoznek|anv-bihan]] hag un anv-lec'h. Implijet e vez er broioù [[portugalek]] ivez, skrivet Nélson a-wechoù. ==Gerdarzh== Dont a ra eus un [[tadanv]] savet diwar an anv-bihan [[Nell]], un doare saoz-ha-skandinaviat eus an anv gouezelek [[Niall]]. == Tud == === Anv-tiegezh === [[Restr:HoratioNelson1.jpg|thumb|Poltred Horatio Nelson e 1799.]] * [[Horatio Nelson]], besamiral saoz, haroz broadel saoz er brezelioù a-enep [[Buonaparte]] * [[Leonard Nelson ]], matematikour ha prederour alaman * [[Albert King]], anv-leurenn ''Albert Nelson'', gitarour ha kaner blues stadunanat * [[Prince]] pe ''Prince Rogers Nelson'', kaner stadunanat. === Anv-bihan === * [[Nelson Mandela]], prezidant [[Suafrika]] * [[Nelson Piquet]], blenier kirri formulenn 1 braziliat ==== Nélson ==== * [[Nélson Gonçalves]], kaner ha sonaozer eus Brazil == Anv-lec'h == * [[Nelson (stêr)|Nelson]], ur stêr e [[Kanada]] * [[Nelson (Lancashire)|Nelson]], ur gêr e [[Bro-Saoz]] * [[Nelson (Zeland-Nevez)|Nelson]], ur gêr e [[Zeland-Nevez]] * [[Nelson (Caerffili)|Nelson]], ur gêr e-kichen [[Caerffili]], e [[Bro-Gembre]] * [[Nelson (Kolombia Vreizhveuriat)|Nelson]], ur gêr e [[Kolombia Vreizhveuriat]], e [[Kanada]] ===Monumant=== * [[kolonenn Nelson]], e [[Londrez]] hag e [[Montreal]]. == Gwelet ivez == * [[Neel]] * [[Nielson]] 7snhqrle6atwhpmc0kqr909lzt5zyhu 0 145225 2189011 2185446 2026-04-25T13:29:24Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2189011 wikitext text/x-wiki {{disheñvelout anvioù-tud}} '''Serj''' zo un [[anv-bihan brezhonek]] hag [[armeniek]]. Dont a ra eus an anv latin Sergius, eus tiegezh [[patrikian]] ar ''Sergii'', un anv tennet eus un anv [[etruskek]] koshoc'h. == Sent == ''Gwelet [[Sant Sergius]].''<br> [[Sergius ha Bacchus|Sergius]] a oa ur merzher roman kristen eus ar {{IVe kantved}}. Ur sant katolik eo. Ur sant reizhkredennek zo ivez : [[Serj Radonej]] eus Rusia. == E yezhoù all == * arabeg : سركيس (Sarkis) pe سرجون (Sarjoun) (anv kristen arab) * armenieg : Սարգիս ([[Sargis]] pe Sarkis) * aturayeg : ܣܪܓܝܤ (Sargis) * bulgareg, ruseg : Сергей ([[Sergei]] pe Sergey) * katalaneg : Sergi * nederlandeg, galleg, saozneg : [[Serge]] * italianeg, kastilhaneg, esperanteg : [[Sergio]] * poloneg : Sergiusz * portugaleg : Sérgio * roumaneg, moldaveg : [[Sergiu]] == Pibien == * [[Serj Iañ]] * [[Serj II]] * [[Serj III]] * [[Serj IV]] == Tud all == === {{Breizh}} === * [[Serj Plenier]] (1957-2018), kelenner ha stourmer evit ar brezhoneg * [[Serj Richard]] (g. 1956), kelenner ha skrivagner brezhonek * [[Serj an Dized]] (g. 1964), melldroader === {{Armenia}} === * [[Serj Sargsyan]] pe Serzh Sargsyan (g. 1954), trede prezidant Armenia * [[Serj Tankian]], soner armenian ha stadunanat, stourmer politikel [[Rummad:anvioù-bihan brezhonek]] [[Rummad:anvioù-bihan armeniek]] f0uwj1unct3r3heohmrml0e252tf2io 0 145227 2188849 2185444 2026-04-25T12:02:15Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188849 wikitext text/x-wiki '''Serge''' zo un [[anv-bihan gallek]], [[anv-bihan saoznek|saoznek]] ha [[anv-bihan nederlandek|nederlandek]], kar d'an anv brezhonek [[Serj]]. Dont a ra eus al latin [[Sergius ha Bacchus|Sergius]], anv ur sant kristen eus an {{IVe kantved}}. Ral eo er broioù saoznek, pa eo bet diouzh ar c'hiz er broioù gallek er {{XXvet kantved}} dre levezon an enbroidi rusian e Bro-C'hall. == E yehoù all == * [[Serj]] e brezhoneg hag armenieg * [[Sergei]] e ruseg * Sergi e katalaneg * [[Sergio]] e spagnoleg hag italianeg * Sergiusz e poloneg == Tud == === {{Belgia}} === * [[Serge Vanderwaeren]] (g. 1964), mestrc'hoarier echedoù === {{Breizh}} === * [[Serge Laforest]] (1916-1983), skrivagner romantoù-polis * [[Serge Poignant]] (g. 1947), politikour * [[Serge Duigou]] (g. 1948), istorour === {{Bro-C'hall}} === * [[Serge Voronoff]] (1866–1951), surjian * [[Serge Reggiani]] (1922-2004), kaner * [[Serge Gainsbourg]] (1928-1991), kaner, sonaozer * [[Serge Dassault]] (1925–2018), saver ha gwerzher armoù, miliarder, politiker * [[Serge Klarsfeld]] (g. 1935), chaseour Nazied * [[Serge Lama]] (g. 1943), kaner * [[Serge Clerc]] (g. 1957), treser bannoù-treset * [[Serge Blanco]], c'hoarier rugbi * [[Serge Betsen]], c'hoarier rugbi === {{Kebek}} === * [[Serge Ladouceur]] (g. 1952), filmaozer [[Rummad:Anvioù-bihan gallek]] [[Rummad:Anvioù-bihan saoznek]] [[Rummad:Anvioù-bihan nederlandek]] qyxzsf1075oh9urhlu8bn6xz34e3w90 0 145228 2188850 2185445 2026-04-25T12:02:16Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188850 wikitext text/x-wiki {{disheñvelout anvioù-tud}} '''Sergei''' pe '''Sergey''' (''Сергей'' er skritur kirilek) zo un anv-bihan slavek e [[ruseg]] ha [[bulgareg]]. ''Серёжа'' (Seryozha {{LFE|[sʲɪˈrʲɵʐə]}}) eo ar berranv e ruseg. Stummoù all er yezhoù slavek : * [[belaruseg]] : Сяргей (Siarhei pe Siarhiej, distaget [sʲarˈɣʲɛj]), berranv Сяргейка (Siarheika [sʲarˈɣʲɛjka]) * [[kroateg]] : Srđan * [[makedoneg]] : Сергеј (Sergej) or Срѓан (Srgjan) * [[poloneg]] : Sergiusz * [[slavoneg iliz]] : Сергий (Sergii pe Sergiy) * [[serbeg-ha-kroateg]] : Срђан (Srđan), Срђа (Srđa), Сергеј (Sergej), Сергије (Sergije) * [[sloveneg]] : Sergej * [[ukraineg]] : Сергій (Serhii[3] [serˈɦij], Serhiy, Sergiy pe Sergii), berranv Сергійко (Serhiiko [serˈɦijko], Serhiyko pe Sergiyko) E [[roumaneg]], ur yezh latin levezonet gant ar ruseg : [[Sergiu]] pe Serghei == Tud == === {{Estonia}} === * [[Sergei Kariakin]] (g. 1964), mestrc'hoarier echedoù === {{Rusia}} === * [[Sergei Vassilievitch Zoubatov]] (1864 -1917), poliser * [[Sergei Rac'hmaninov]] (1873-1943), sonaozer klasel, broadet stadunanat * [[Sergey von Freymann]] (1882-1946), mestrc'hoarier echedoù rusian-ouzbek * [[Sergey Sergeyevitch Prokofyev]] (1891-1953), sonaozer klasel * [[Sergey Aleksandrovitch Romanov]] (1857-1905), dug meur Rusia, mab an impalaer [[Aleksandr II]] * [[Sergey Aleksandrovitch Yesenin]] (1895-1925), barzh * [[Sergei Eisenstein]] (1898-1948), filmaozer * [[Sergei Tiviakov]] (g. 1973), mestrc'hoarier echedoù rusian-izelvroat * [[Sergei Ivanov]] (g. 1953), politikour * [[Sergei Tchemezov]] (g. 1952), gwazour ar C'hGB ha den a afer === {{SUA}} === * [[Sergey Brin]] (g. 1973), kengrouer [[Google]] a orin rusian === {{Ukraina}} === * [[Sergei Boubka]] (g. 1963), perchenner * [[Sergei Kariakin]] (g. 1990), mestrc'hoarier echedoù bet ukrainat, rusian bremañ abaoe 2009. == Gwelet ivez == * [[Serj]] e brezhoneg hag armenieg * [[Serge]] e galleg, saozneg ha nederlandeg [[Rummad:Anvioù-bihan rusek]] it47k2lxwfxl7ylv4d6uxehee2d4som 0 145282 2188922 2185524 2026-04-25T12:04:13Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188922 wikitext text/x-wiki '''Youenn''' zo un [[anv-bihan brezhonek]] deveret eus [[Erwan]]. '''Youen''' zo un doare all da skrivañ. == Tud == * [[Youenn Gwernig]] (1925-2006), barzh, kaner ha skrivagner * [[Youenn Drezen]] (1899-1972), skrivagner * [[Youenn Chapalain]], soner ha lusker skinwel * [[Youenn Olier]] (1923-2004), skrivagner ha prederour * [[Youenn Troal]] (1925-2016), beleg ha skrivagner * [[Youenn Guillanton]], kaner * [[Youenn Kervalan ]], skrivagner * [[Youenn Souffez-Despré]], emsaver * [[Youenn Kraff]] (1923-2012), emsaver * [[Youenn Gervel]], skrivagner * [[Youenn Caouissin]] (g. e 1942), emsaver * [[Youenn Le Berre]], soner * [[Youenn Le Cam]], soner * [[Youenn Le Bihan]], luder ha talabarder [[Rummad:Anvioù-bihan brezhonek]] b78g881dzohk53il213b1p4nys4qkqx 0 145380 2188737 2185316 2026-04-25T11:59:13Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188737 wikitext text/x-wiki '''Melanie''' zo un [[anv-bihan saoznek]], [[anv-bihan alamanek|alamanek]] ha [[anv-bihan nederlandek|nederlandek]]. '''Mélanie''' eo an doare-skrivañ e [[galleg]], '''Melania''' un doare all. Roet e vez d'ar merc'hed dreist-holl, d'ar baotred ivez a-wezhioùigoù. ==Orin== Dont a ra eus an anv-gwan gresianek ''μελανία'' (melania), "du", diwar μέλας (melas) hag a dalv "teñval". Arabat meskañ gant [[Melani]], un [[anv-bihan brezhonek]] roet d'ar baotred. Dont a ra eus Sant Melani, kentañ eskob Roazhon. Dont a rafe eus ar memes ger gresianek "melas", pe eus ur ger brezhonek, "mael" pe c'hoazh "melen". ==Istor== Un anv-bihan kristen e teuas da vezañ abalamour da ziv santez : [[Melania an Henañ]], hag he merc'h-vihan [[Melania ar Yaouankañ]]. Dont a reas an anv e Bro-Saoz gant aloubadeg ar vro gant Normaned [[Gwilherm II (dug Normandi)]], met chom a reas ral e saozneg. Dont a reas da vezañ diouzh ar c'hiz abalamour da romant [[Aet gant an avel]] gant [[Margaret Mitchell]] e 1936, hag [[Aet gant an avel (film)|ar film tennet dioutañ]] e 1939, dre oa anvet ''Melanie Hamilton'' unan eus ar penndudennoù. ==Yezhoù all== * [[Mélanie]] e galleg * [[Melania]] e saozneg, [[kastilhaneg]] hag [[italianeg]] * [[Melânia]] e portugaleg. * ''Melaniya, Melaniya'' er [[yezhoù slavek]] == Tud == === {{Breizh}} === * [[Mélanie Jouitteau]], yezhouniourez * [[Mélanie Rouat]] (1877-), keginerez * [[Mélanie Guyomard]], Miss Breizh === {{Bro-C'hall}} === * [[Mélanie Laurent]] (g. e 1983), aktourez === {{Bro-Saoz}} === * [[Melanie Brown]], anv-leurenn Mel B, ha [[Melanie Jayne Chisholm]], anv-leurenn Mel C, div eus kanerezed strollad ar [[Spice Girls]] === {{SUA}} === * [[Melanie Safka]] (1947–2024), anv leurenn Melanie, kanerez * [[Melanie Griffith]] (g. e 1957), aktourez * [[Melania Trump]] (g. e 1970), Itron Kentañ ar Stadoù-Unanet == Gwelet ivez == * [[Mélusine]] * [[Melinda]] [[Rummad:Anvioù merc'hed]] skkeo995pl27nth2g8q0id8ynygf3hm 0 145395 2188921 2185523 2026-04-25T12:04:10Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188921 wikitext text/x-wiki '''Yoko''' pe '''Yōko''' zo un anv-bihan [[japanek]] roet d'ar merc'hed. == Tud == === {{Japan}} === * [[Yōko Kanno]] (1964-), sonaozerez * [[Yoko Maki]] (1982-), aktourez * [[Yoko Matsugane]] (1982-), diskouezerez-c'hiz * [[Yōko Nagayama]] (1968-), aktourez ha kanerez * [[Yōko Ogawa]] (1962-), skrivagnerez * [[Yōko Ono]] (1933-), arzourez, pried [[John Lennon]] * [[Yōko Sano]] (1938-2010), skeudennaouerez * [[Yōko Tawada]] (1960-), romantourez === Tudennoù faltazi === * Tya Note Yoko, tudenn ar [[manga]] [[Bastard!!]] * Yoko Asaoka, tudenn ar manga [[Family Compo]] * [[Yoko Tsuno (heuliad)|Yoko Tsuno]], bandenn-dreset belgiat == Anv-lec'h == * [[Yoko (Kameroun)|Yoko]] , kumun e [[Kameroun]], e rannvro ar C'hreiz. == A bep seurt == * [[(5236) Yoko]], [[asteroidenn]] * ''Yôko'', roman eus 1971 gant [[Yoshikichi Furui]] [[Rummad:Anvioù-bihan japanek]] hcf3yjiecw0phiock68t0nsd9o5by8d 0 145401 2188892 2185492 2026-04-25T12:03:21Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188892 wikitext text/x-wiki {|class="infobox" style="font-size:90%;" {{Infobox/Titl|Trois-Rivières|f00|talbenn map|fff}} |- |colspan="2"| {| |-align="center" |width="50%"|[[Restr:Cessna 173 à Trois-Rivières (cropped).jpg|80px]] |width="50%"|[[Restr:Blason ville ca Trois-Rivieres.svg|80px]] |-align="center" |width="50%"|[[Banniel]] |width="50%"|[[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] |-align="center" |colspan="2"|'''• [[Sturienn]]''' : <abbr title="Deus nobiscum quis contra">''Deus nobiscum quis contra''</abbr> |} <hr> |-align="center" |colspan="2"| <imagemap> Skeudenn:Trois-Rivieres Montage.jpg|250px </imagemap> |-align="center" bgcolor="#f00" !colspan="2" style="color:#fff;"|Melestradurezh |- |'''[[Riez]]'''||{{Kanada}} |- |'''[[Proviñsoù ha tiriadoù Kanada|Proviñs]]'''||{{Kebek}} |- |'''Rannvro'''||Mauricie |- |'''[[Maer]]'''||Jean Lamarche<br><small>(2019-2021)</small> |- |colspan="2"|<hr> |- |'''Diazezet'''||[[4 Gouere]] [[1634]] gant [[Laviolette]] |-align="center" bgcolor="#f00" !colspan="2" style="color:#fff;"|Douaroniezh |- !colspan="2"|46° 21' N – 72° 33' K<hr> |- |'''[[Gorread]]'''||57 784 devez-harat = 288,92 km² |- |'''[[Poblañs]]''' <small>([[2016]])</small>||134 413 annezad |- |'''[[Stankter poblañs|Stankter]]''' <small>([[2016]])</small>||465 ann./km² |- |'''[[Gwerzhid-eur]]'''||[[UTC]]-5 |- |colspan="2"|<hr> |- |'''[[Internet]]'''||[https://www.v3r.net/ lec'hienn ofisiel] |} Kêr vrasañ ha kêr-benn rannvro [[Kebek|gebekat]] [[Mauricie]] eo '''Trois-Rivières'''. 134 413 den zo o chom enni hervez niveradeg 2016. War genoù stêr [[Sant-Maoris (stêr)|Sant-Maoris]] emañ, war ribl norzh ar stêr [[Sant-Laorañs]], hanter-hent etre [[kêr Gebek]] ha [[Montreal]]. Diazezet e voe e [[1634]], ar pezh a ra anezhi an eil kêr goshañ e Kebek. E 2009 e voe anvet da gêr-benn sevenadurel [[Kanada]]. == Douaroniezh == E kember ar stêrioù Sant-Maoris ha Sant-Laorañs emañ ar gêr. Pemp enez zo, inizi an Trois-Rivières (''« Îles des Trois-Rivières »''), pep hini he c'hefridi : al morlu, al labourerezh greantel pe an dudi : golf, kanoe-kaiak, gwenodennoù-bale, traezhennoù, poulloù-ruzikat d'ar goañv, etc. Kevandirel eo an hin, ha 32°C a ampled zo etre an hañv hag ar goañv. == Lec'hanvadurezh == N'eus ket teir stêr e Trois-Rivières. Dont a ra an anv-se eus an doare touellet ma oa bet gwelet al lec'h gant [[François Gravé]] e [[1599]], ul lec'h anavezet abaoe [[1535]] peogwir e oa bet plantet ur groaz war enez Saint-Quentin, e kember an div stêr, gant [[Jakez Karter]]. François Gravé, ergerzher malouat eveltañ, ha marc'hadour feurioù, en doa kredet gwelout teir stêr eno, pa oa teir c'hanol genoù ar Sant-Maoris. Kadarnaet e voe an anv gant an trevadenner gall [[Samuel de Champlain]] e [[1603]] avat. == Istor == Ul lec'h trokañ oa evit an [[Algonkined]] hag an [[Irokezed]] araok ma teufe an Europeiz. Deskrivet voe al lec'h gant Jakez Karter d'an 12 a viz Here 1535, plantet ur groaz gantañ war enez Saint-Quentin ha badezet ar stêr Sant-Maoris ''« Rivière de Fouez »'' en enor d'an tiegezh [[Fois]]. Gant un den anvet [[Laviolette]] voe diazezet ar gêr e 1634, met n'anavezer ket kalz a dra diwar e benn. Diorroet e voe greanterezh ar paper adalek ar {{XVIIIvet kantved}}, hag er {{XIXvet}} ha {{XXvet}} kantvedoù dreist-holl. E 1926 e oa Kanada ar brasañ produer paper er bed. == Sevenadur ha deskadurezh == Anvet eo bet ar gêr « kêr-benn Kanada ar varzhoniezh ». Bep bloaz e vez aozet Festival Etrebroadel an arz-se. Ur c'helc'hva, ul laz-seniñ sinfonek, ur c'horiva, ur skol-veur ha mirdioù zo ivez. <gallery mode="packed"> Trois-Rivières Port.JPG|Rannad reter porzh ar gêr. Place Pierre-Boucher, Trois-Rivières - Sept 2014.jpg|Plasenn Pierre-Boucher (anavezet dindan anv ''« place du Flambeau »''). Trois-Rivières Des Forges.JPG|Korn ar straedoù Aaron Hart ha Govelioù ar Sant-Maoris. </gallery> == Tud == Tud liammet ouzh ar gêr : * [[Jean Chrétien]], politikour, bet kentañ ministr Kanada * Marc Langis, soner gitar-boud [[Céline Dion]] * [[Denis Villeneuve]], sevener filmoù == Gevelliñ == * [[Châteaudun]] (rannvro [[Kreiz-Traoñ al Liger]], {{Bro-C'hall}}) abaoe 1971 * [[Teurgn]] (rannvro Kreiz-Traoñ al Liger, {{Bro-C'hall}}) abaoe 1973 [[Rummad:Kêrioù Kebek]] [[Rummad:Kêrioù distrujet gant un tan-gwall]] 6ftykfyusarrf311uomyx3bsjy5y87b 0 145824 2188780 2185371 2026-04-25T12:00:17Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188780 wikitext text/x-wiki '''Penneg''' pe '''ar Penneg''' zo un [[anv-tiegezh brezhonek]]. == Treuzskrivadurioù e yezhoù all == * ''Pennec'' ha ''Le Pennec'' e galleg * ''Penneck'' e saozneg, un anv-tiegezh e [[Kernev-Veur]] == Tud == * [[Alain Pennec]] (g. e 1955), soner akordeoñs * [[Thierry Le Pennec]] (1955 - ), barzh gallek * [[Daniel Pennec]] (g. e 1956), politikour * [[Jil Penneg]] (g. e 1959), aktour ha troer * [[Yann Le Pennec]] (g. e 1974), kanoeer * [[Pierre Pennec]] (g. e 1977), merdeer * [[Émilie Le Pennec]] (g. e 1987), jiminasourez == Gwelet ivez == * [[Penn (anvioù-tiegezh)]] [[Rummad:Anvioù-tiegezh brezhonek]] nmjswrdqwq84qfc5lwtm34a9e2saski 0 145828 2188879 2185478 2026-04-25T12:03:01Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188879 wikitext text/x-wiki {{disheñvelout anvioù-tud}} Berranv saoznek [[Thomas]] eo '''Tom'''. Kavet e vez ivez en Alamagn, Skandinavia, Bro-C'hall hag Israel. Tomy ha Tommy zo stummoù hipokoristek all e saozneg. Tomm zo ur stumm tremen rouez all. == Tud == [[Restr:Antônio Carlos Jobim (cropped).jpg|thumb|Tom Jobim e 1965]] * [[Tom Jobim]] (1927-1994), sonaozer ha kaner brazilian * [[Tom Simpson]] (1937-1967), marc'hhouarner saoz * [[Tom Wilkes]] (1939-2009), rener arzel * [[Tom Thabane]] (g. e 1939), ministr kentañ [[Lesotho]] * [[Tom Jones (kaner)|Tom Jones]] (g. e 1940), kaner kembreat * [[Tom Pryce]] (1949-1977), blenier kirri kembreat * [[Tom Waits]] (g. e 1949), kaner-sonaozer stadunanat * [[Tom Hanks]] (g. e 1956), aktour, filmaozer ha produour stadunanat * [[Tom Lister, Jr.]] (g. e 1958), aktour ha produour stadunanat * [[Tom Cruise]] (g. e 1962), aktour ha produour filmoù stadunanat * [[Tomm Moore]], (g. e 1977), filmaozer ha senarioour iwerzhonat * [[Tom Boonen]] (g. e 1980), marc'hhouarner flandrezat == Tudennoù faltazi == * [[Tom Thumb]], un dudenn kontadennoù saoznek par da v[[meudig|Meudig]] * [[Tom Sawyer]], ur paotr yaouank e-barzh levrioù [[Mark Twain]] * [[Tom-Tom ha Nana]], bannoù-treset evit ar vugale * [[Tom ha Jerry]], un dresadenn-vev stadunanat * [[Major Tom]], un dudenn krouet gant [[David Bowie]] * ''Tom'' zo un dudenn er manga [[One Piece]] * Tom Marvolo Riddle, anv gwir [[Lord Voldemort]] e romantoù [[Harry Potter]] == Anv-lec'h == * ar stêr [[Tom (stêr)|Tom]] hag a red e [[Tomsk]], e [[Rusia]] == A bep seurt == * [[Tom's Diner]], ur ganaouenn gant [[Suzanne Vega]] [[Rummad:Berranvioù saoznek]] 0n8t5lv3qi7htgt347l2lk1nswiy751 0 145843 2188874 2185474 2026-04-25T12:02:54Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188874 wikitext text/x-wiki {{disheñvelout anvioù-tud}} '''Taylor''' zo un [[anv-tiegezh saoznek]] par d'an anv brezhonek [[Kemener (anv-tiegezh)|Kemener]]. == Stummoù all == Taylors, Taylor's == Tud == === Anv-tiegezh === * [[Elizabeth Taylor (disheñvelout)|Elizabeth Taylor]] eo anv meur a zen, hag en o zouez : ** [[Liz Taylor]] (1932-2011), aktourez stadunanat ha saoz ==== {{Bro-Saoz}} ==== * [[Brook Taylor]] (1685-1731), matematikour * [[Jane Taylor]] (1783–1824), barzhez * [[Elizabeth Taylor (skrivagnerez)|Elizabeth Taylor]] (1912-1975), skrivagnerez * [[Trevor Taylor]] (1936-2010), blenier redadegoù kirri ==== {{Liberia}} ==== * [[Charles Taylor (Liberia)|Charles Taylor]] (g. e 1948), bet prezidant ar vro, kondaonet evit torfedoù brezel ha torfedoù a-enep an denelezh ==== {{SUA}} ==== * [[Zachary Taylor]] (1784-1850), 12vet prezidant ar vro * [[Frederick Winslow Taylor]] (1856-1915), ijinour * [[Major Taylor]] (1878-1932), marc'hhouarner * [[Matthew W. Taylor]] (g. e 1966), aktour === Anv-bihan === Un anv-bihan eo deuet da vezañ er Stadoù-Unanet, da skouer : * [[Taylor Lautner]] (g. e 1992), aktour * [[Taylor Swift]] (g. e 1989), aktourez ha kanerez-sonaozerez == A bep seurt == * [[heuliad Taylor]] ha [[teorem Taylor]] e matematikoù * an [[tailoregezh|dailoregezh]], pe management skiantel [[Rummad:Anvioù-tiegezh saoznek]] kc1w38y4h0s7uadjjs17p7b2h5hexhl 0 147757 2188787 2185377 2026-04-25T12:00:28Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188787 wikitext text/x-wiki {{disheñvelout}} '''Petit''' a dalv kement ha "bihan" e galleg. Implijet eo evel anv-den, anv-lec'h hag evit envel traoù a bep seurt. == Anv-tiegezh == ''Petit'' zo un [[anv-tiegezh gallek]] ha [[katalanek]]. Pevarvet anv-familh stankañ Frañs eo{{Daveoù a vank}}. Lepetit zo ur stumm gallek all. === Tud === * [[Léonce Petit]] (1839-1884), skeudannaouer hag engraver breizhat. * [[Ernest Petit]] (1888-1971), jeneral ha rezistañt breizhat, krouer ar skouadrennig Normandie Niemen e Moskov e 1941. * [[Magdalena Petit]] (1903-1968), skrivagnerez chileat. * [[Roland Petit]] (1924–2011), koroliour gall. * [[Pascale Petit]] (1938-), aktourez c'hall. == Lesanv == * [[Lucien Petit-Breton]] (1882-1917), lesanv Lucien Mazan, marc'hhouarner breizhat. * [[Petit (melldroader portugalat)|Petit]] (g. e 1976), melldroader portugalat. == Anvioù-lec'h == * [[Petit-Paris]], anv meur a lec'h * [[Petit-Fayt]], kumun en [[Hainaut]] * [[Truttemer-le-Petit]], kumun e [[Normandi]] == Traoù a bep seurt == * ar ''[[Petit-Beurre]]'', gwispid bet krouet e [[Naoned]] * [[Petit (krater)|Petit]], anv ur c'hrater war al [[Loar]] == Pennadoù kar == * [[Grand]] Anvioù-tiegezh par e yezhoù all : * [[ar Bihan]], Bihanig hag [[ar Berr]] e brezhoneg * [[Little]] e saozneg * [[Klein]] en alamaneg 89q9h8m2xgq7rmxxqo35tzlofd259bk 0 147847 2188897 1913036 2026-04-25T12:03:28Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188897 wikitext text/x-wiki [[Restr:Bündnis 90 - Die Grünen Logo (transparent).svg|thumb|right|200px|Logo Bündnis '90/Die Grünen]] '''Unvaniezh 90/Ar Re C'hlas''' (''Bündnis 90/Die Grünen'' en alamaneg) a zo ur strollad politikel ekologour [[alaman]] diazezet e 1980 en [[Alamagn ar C'hornôg]] dindan an anv [[Ar Re C'hlas]]. En em deuziñ a ra gant Unvaniezh 90 e 1993, ur strollad krouet en [[Alamagn ar Reter]]. Ar strollad en deus 118 dileuriad er [[Bundestag]] (14,8% eus ar gannaded). == Istor == Ar strollad politikel alaman ''Die Grünen'' a voe savet en Alamagn ar C'hornôg da vare ar stourmoù ekologel ha peoc'hgarour e dibenn ar bloavezhioù [[1970]]. Peursavet e voe e [[1982]], gant tud evel [[Joschka Fischer]] hag [[Otto Schily]]. An dilennidi gentañ a voe er Bundestag e [[1983]], hag ur strollad ennañ e [[1987]]. Koll a rejont anezhañ en dilennadegoù da-heul adunvaniezh Alamagn e [[1990]]. Met ar strollad '''Bündnis 90''' (Unvaniezh 90), a zeuas a-benn da gaout un nebeud dilennidi peogwir e oa bet miret plasoù evit ar strolladoù eus [[DDR]]. Ur strollad politikel dazeilat e oa. Kendeuzet e voe strollad Ar Re C'hlas hag Unvaniezh 90 e [[1993]]. [[Restr:Grüne protests against nuclear energy.jpg|thumb|right|200px|Re C'hlas Alamagn o vanifestiñ a-enep an nerzh nukleel e miz Du 2008]] == Ar Re C'hlas e gouarnamantoù Alamagn == * [[1998]]-[[2002]] : e gouarnamant ar c'hañseller [[Gerhard Schröder]] ([[SPD]]) * [[2002]]-[[2005]] : e gouarnamant ar c'hañseller [[Gerhard Schröder]] ([[SPD]]) == Tud == * [[Daniel Cohn-Bendit]] : kannad e parlamant Europa, kenbrezidant ar strollad Glas/Emglev Dieub Europa e [[Parlamant Europa]] [[Restr:Joschka Fischer 2002.jpeg|thumb|right|200px|Joschka Fischer]] * [[Joschka Fischer]] : bet bezkañsellerz ha ministr an aferioù diavaez * [[Renate Künast]] : bet ministr gwareziñ ar vevezerien, ar bevañs hag al labour-douar * [[Jürgen Trittin]] : bet ministr an endro, gwareziñ an natur hag ar surentez nukleel * [[Volker Beck]] : bet an hini kentañ e penn strollad ar Re C'hlas er [[Bundestag]] * [[Claudia Roth]] : - * [[Reinhard Bütikofer]] : bet prezidant ar strollad * [[Cem Özdemir]] : kenbrezidant ar strollad, kannad e parlamant Europa * [[Antje Vollmer]] : kenbrezidantez ar Bundestag abaoe an [[10 a viz Du]] [[1994]] * [[Rebecca Harms]], : kannadez e parlamant Europa, kenbrezidantez ar strollad Glas/Emglev Dieub Europa e [[Parlamant Europa]] * [[Simone Peter]] : kenbrezidantez ar strollad === Izili vrudet (marv) === * [[Joseph Beuys]] : arzour * [[Petra Kelly]] : krouerez ar strollad * [[Rudi Dutschke]] : ''leader'' ar studierien === Liamm diavaez === * [http://www.gruene.de/ Lec'hienn ofisiel] {{Commons|Bündnis 90/Die Grünen}} {{Porched Alamagn}} [[Rummad:Politikerezh Alamagn]] [[Rummad:Strolladoù politikel Alamagn]] [[Rummad:Strolladoù politikel ekologour]] b1krrqs5uu3yb0rwwng6d300rk8r0w9 0 150861 2188788 2185379 2026-04-25T12:00:30Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188788 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Piacenza''' zo ur gêr en [[Emilia]], en [[Italia]]. Kêr-benn [[proviñs Piacenza]] eo.<br> A-raok unaniezh Italia e oa [[Duged Parma]] Duged Piacenza ivez. == Tud == * [[Giorgio Armani]] (1934-2025), stilour, ganet e Piacenza. ==Liamm diavaez== *[https://www.comune.piacenza.it/ Lec'hienn kumun Piacenza] {{Kumunioù Proviñs Pacienza}} l5s50ly5xs32d1rxj5slrcd7vo62wxf 0 156958 2188937 2185024 2026-04-25T13:19:36Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188937 wikitext text/x-wiki '''Aziliz''' zo un [[anv-bihan brezhonek]] roet d'ar merc'hed. == Gerdarzh == Da dostaat eo an anv Aziliz ouzh an anv okitanek [[Azalaís de Porcairagues|Azalaís]] deveret eus Adelheid daousto d'an anv Aziliz lakaet da gevatal d'ar galleg [[Cécile]]. == Tud == [[Santez Aziliz]] († tro 230), gwerc'hez ha merzherez, patromez ar sonerien, barzhed ha kanerien, lidet d'an [[22 a viz Du]]. == Anvioù par e yezhoù all == * Xexili en euskareg * [[Cécile]] e galleg * [[Cecilia]] e saozneg == Tud istorel == * [[Aziliz Neville]] (1415-1495), priñsez saoz, mamm ar rouaned saoz [[Edouarzh IV (Bro-Saoz)|Edouarzh IV]] ha [[Richarzh III (Bro-Saoz)|Richarzh III]]. == Tud all == * [[Aziliz Bourgès]], komedianez * [[Aziliz Manrow]], kanerez [[Rummad:Anvioù-bihan brezhonek]] i59wsx6po2g2j1yxb8x16oh5h55zy14 0 158267 2188734 2185310 2026-04-25T11:59:09Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188734 wikitext text/x-wiki {{Labour a chom}} {{Databox}} '''Marrakech''' ([[arabeg]] : '''مُرَاكُش''' "Murrākušh", anv orin [[yezhoù berberek|berberek]]: '''Mṛṛakc / ⵎⵕⵕⴰⴽⵛ''') zo ur gêr e kreiz [[Maroko]]. [[Restr:MoroccoMarrakech townfromhill2.jpg|250px|center|Marrakech]] Anavezet eo evel "Kêr Ruz" hag unan eus peder c'hêr impalaerel Maroko eo, gant [[Rabat]], [[Meknès]] ha [[Fes]]. Poblet eo gant 1 014 813 a dud (e 2024). Kêr-benn proviñs [[Marrakech-Tensift-El Haouz]] eo, e traoñ ar [[Menezioù Atlas]] e kreisteiz Maroko. == Deskrivadur == Evel kalz kêrioù e [[Norzhafrika ]] hag er [[Reter-Nesañ]] ez eo Marrakech ur gêr gozh gant mogerioù (ar ''medina'') hag ur gêr vodern nepell (ar ''Gueliz''). Aerborzh Etrebroadel Menara (RAK) hag un [[hent-houarn]] a liamm anezhi ouzh [[Casablanca]] hag ouzh an norzh. Marrakech eo an trede kêr pobletañ e Maroko goude Casablanca ha Rabat. Ur gêr istorel eo Marrakech; sellet e vez outi evel kalz muioc'h "afrikan" eget ar c'hêrioù bras all hag a zo aroueziet gant he sevenadur [[berber]]. Krouet e voe e 1062 gant ar [[sultan]] [[Almoravid]] [[Yusuf ibn Tashfin]]. Kreskiñ a reas betek bezañ kêr-benn armerzhel ha sevenadurel su Maroko hag e-pad ur pennad er Grennamzer e voe ivez kêr-benn ar vro a-bezh. Ar brasañ ''souk'' (marc'had digor) er vro a gaver amañ ha brudet eo kêr ivez evit an ''Djemaa el Fna'', ur blasenn vras ​​digor a vez leun ag akrobated, diduerien, konterien ha sonerien eus ar mintin d'an noz pa dremen en ur seurt preti digor bras gant un toullad stalioù boued. Ul lec'h [[Glad ar bed]] war roll [[UNESCO]] eo medina Marrakech. Meur a bark ha liorzh zo e kêr, en o zouez [[Liorzh Majorelle]] ha [[Liorzh Menara]]. == Gouarnamant lec'hel == Marrakech eo kêr-benn ha kreizenn velestradurel proviñs [[Marrakech-Tensift-El Haouz]]. Renet eo Marrakech gant ur c'huzul-kêr ennañ 80 dilennad. E-kerzh an hañv 2009 e oa bet gounezet ur plas gant kêr Marrakech en istor ar merc'hed marokan pa oa bet dilennet an aotrounez Fatima Zohra El Mansouri da vaer gant un emvod-meur eus ar c'huzul : ar wech kentañ eo d'ur vaouez dont da vezañ maer en istor Maroko a-bezh <ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20090804234936/http://www.ville-marrakech.ma/conseil_de_la_ville/prezidant_pr]</ref>. == Tud == *[[Ibn al-Banna al-Marrakushi]] (1256 - war-dro 1321), matematikour ha steredoniour. *[[Élisabeth Guigou]] (ganet e 1946), politikourez. *[[Mordechai Vanunu]] (ganet e 1954), skiantour. == Gevelliñ == * [[Granada]], [[Spagn]]. * [[Timbuktu]], [[Mali]]. == Liammoù diavaez == == Notennoù ha dave== <references/> [[Rummad:Kêrioù Maroko]] 4jypo6feer564wfkdntue6j1ge895wz 0 158553 2188910 2185509 2026-04-25T12:03:52Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188910 wikitext text/x-wiki {{databox}} ''' Vinci''' ( /ˈvinʧi/) a zo ur gumun eus [[Italia]] e [[proviñs Firenze]], e [[Toskana]], 14 548 a dud o chom enni. == Tud == Brudet eo Vinci dre ma oa ganet [[Leonardo da Vinci]] enni. {{Kumunioù Proviñs Firenze}} r4hc72jchey7ahr6is94x9jtwevu05v 0 161048 2188798 2185390 2026-04-25T12:00:45Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188798 wikitext text/x-wiki {{Databox}} ''' Pomarance ''' zo ur gumun hag ur gêr en [[Italia]], e [[proviñs Pisa]], e [[Toskana]]. == Tud == * [[Niccolò Pomarancio]], livour, er XVIvet kantved. {{Kumunioù Proviñs Pisa}} kii3ttx06ry5qyqqgkmfgkyfxwuj71f 0 170165 2189037 2087529 2026-04-25T18:45:43Z Arko 540 liammoù 2189037 wikitext text/x-wiki {{databox}} Ar '''Priz Sac'harov evit ar Frankiz Soñjal''', anvet alieosc'h ar '''Priz Sac'harov''', zo ur priz a enor evit hiniennoù pe strolladoù hag a zifenn gwirioù Mab-Den hag ar Frankiz soñjal. Anvet eo bet a-ziwar ar skiantour rusian ha [[Stourmerezh|disivouder]] [[Andrey Sac'harov]]. Ar priz a oa bet krouet e miz Kerzu 1988 gant [[Parlamant Europa]]. [[Rummad:Enorioù]] [[Rummad:Parlamant Europa]] [[Rummad:Priz Sac'harov]] 992q62bjxhjdi3h042m5lssqq2c727l 0 170344 2188966 2185161 2026-04-25T13:27:33Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188966 wikitext text/x-wiki '''Griffin''' zo un anv-tiegezh hag a c'hall bezañ eus Bro-Iwerzhon, Bro-Saoz pe Bro-Gembre. Un anv-bihan eo ivez, ur stumm all eus an anv-bihan Griffith, stumm saoznekaet an anv kembraek Gruffydd. Griffin a dalv kement ha [[gripi]] e saozneg. Ar 75{{vet}} anv-tiegezh ar muiañ douget e oa en Iwerzhon e 1891.<ref>Matheson 1891</ref> E 2000 e oa ar 114{{vet}} anv-tiegezh er Stadoù-Unanet, ar pezh a glot gant daou c'hant mil den.<ref name="USCB">{{Cite web|url=https://www.census.gov/genealogy/names/names_files.html|title=Genealogy|work=United States Census Bureau|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515010621/https://www.census.gov/genealogy/names/names_files.html|archive-date=15 May 2012|url-status=unfit}}</ref> == Griffin en Iwerzhon == An anv-tiegezh "Griffin" en deus meur a vammenn ouezelek. ===Ó Gríofa=== Ó Gríofa (paotred) pe Ní Ghríofa (merc'hed) a zo ur familh eus [[kontelezh An Clár]]. O anv a voe saoznekaet e meur a stumm, en o zouez O'Griffey hag O'Griffy. Ó Gríofa a c'hall bezañ troet e saozneg e "diskennad eus an hini a zo evel ur gripi". Ó Gríofa a veze skrivet ''Ó Gríobhtha''<ref>[https://www.libraryireland.com/names/og/o-griobhtha.php]</ref> a-raok ma voe cheñchet an digejadur gouezelek. Ar re Ó Gríofa a oa pennoù ar skourr Cineal Cuallachta<ref>[https://www.libraryireland.com/names/irishclans/cineal-cuallachta.php]</ref> eus ar c'hlann Dál gCais<ref>[https://www.libraryireland.com/names/irishclans/dal-gcais.php]</ref>, pe ar re Dalcassian, gant o c'hastell e Ballygriffy >ref>[https://www.google.com/maps/place/Ballygriffy+Castle/@52.8929002,-9.0098681,2107m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x0:0x15014f99e7b359b6!8m2!3d52.8934787!4d-9.0083894?hl=en]</ref> e North Ballygriffey, e parrez An Díseart (baroniezh Inchiquin a-raok). Ar re Ó Gríofa a zeu eus ar memes penngef hag ar re O'Dea hag ar re O'Quins, hag a zo eus ar c'hlann Cineal Fearmaic, pe gwelloc'h ar Ui Fearmaic <ref>[https://www.libraryireland.com/names/irishclans/ui-fearmaic.php]</ref>,<ref>{{cite book |last=O'Laughlin |first=Michael C. |title=Families of County Clare Ireland |year=2000 |publisher=Irish Genealogical Foundation |isbn=978-0940134980 |ref=O'Laughlin}}</ref> ===Ó Grifín=== An doare-skrivañ "Ó Grifín" (paotred) / "Ní Ghrifín" (merc'hed) a zeu eus ar familh Kerry. Ar re Kerry Griffins eo diskennidi ar [[Gallowglass]], stourmerien [[Emsavadeg ar re Desmond]] a-enep ar Saozon.<ref>{{cite web |title=FamilyTreeDNA|url=https://www.familytreedna.com/groups/griffith/about/background}}</ref> ===Ó Gríofáin=== Kavout a reer an anv a-hed an harz etre [[kontelezh Maigh Eo]], [[kontelezh Ros Comáin]] ha [[kontelezh Gaillimh]].<ref>{{cite web |title=Irish Surname Maps|url=https://barrygriffin.com/surname-maps/surnames.php?surname=Griffin}}</ref><ref>{{cite web |title=Sloinne|url=https://www.sloinne.ie/surname/ga/o-griobhthain-2/}}</ref> ===Griffith=== Gallout a reer ivez kavout en Iwerzhon ul liamm gant an anv kembreat Griffith, met kalz raloc'h eo.<ref>O'Laughin 1997</ref> ==Griffin e Kembre== Peurliesañ eo "Griffin" ur stumm all eus an anv-tiegezh "[[Griffith]]", pe anvioù kembreat damheñvel all. == Tud anvet Griffin== * [[Gruffydd ap Llywelyn]] (1000 – 5 a viz Eost 1063), roue kembreat. * [[Gruffudd ap Llywelyn Fawr]] (1200 – 1añ a viz Meurzh 1244), mab bastard [[Llywelyn ab Iorwerth|Llywelyn Veur]] ([[circa|c.]] 1173–1240). * [[Rhodri ap Gruffudd]] ([[circa|c.]] 1230 - c. 1315), pe Roderick Fitz Griffin e saozneg, priñs kembreat. *[[Walter Burley Griffin]] (1878–1937), tisavour ha gweledvaour stadunanat, empennet gantañ [[Canberra]], kêr-benn Aostralia, ha kêrioù [[Griffith (Sukembre-Nevez)|Griffith]] ha [[Leeton (Sukembre-Nevez)|Leeton]] e stad [[Sukembre-Nevez]]. *[[Nick Griffin]] (ganet e 1959), bet kadoriad [[Strollad Broadel Breizhveurat (BNP)]]. ==Tudennoù faltazi== * ar familh Griffin, harozed ar stiriad bevaat ''[[Family Guy]]''. *Griffin, anv-bihan an dudenn er filmoù tennet eus romant [[H. G. Wells]] ''The Invisible Man'' *ar barner Jürgen Griffin, un dudenn eus ar c'homic strip [[Judge Dredd]] *Henry Griffin, un dudenn er stiriad ''The O.C.'' *Kylie Griffin, un dudenn e ''Extreme Ghostbusters'' hag ar c'homic strip ''Ghostbusters'' embannet gant IDW *Sandi Griffin, un dudenn er stiriad-bev ''Daria'' *Clarke Griffin, un dudenn er stiriad ''The 100'' *Hawley Griffi, un dudenn er c'homic strip ''The League of Extraordinary Gentlemen'' == A bep seurt == * [[Griffin (Georgia)|Griffin]], ur gêr e stad [[Georgia]], er Stadoù-Unanet. * meur a lestr eus ar [[Royal Navy]] a zoug an anv HMS Griffin. ==Gwelout ivez== *[[Griffith]] == Daveoù == * {{cite web |url= https://www.barrygriffin.com/surname-maps/ |title= Surname Maps of Ireland. |access-date= 2018-05-26 |format= map |publisher= barrygriffin.com}} * O'Laughin, M. C. (1997). "The Book of Irish Families Great & Small". Irish Genealogical Foundation * Matheson, R. E. (1891). "Special Report on Surnames in Ireland" * Williams, M. (1996) "Researching Local History" * U.S. Census Bureau (1990), Population Division, Population Analysis & Evaluation Staff ==Notennoù == {{daveoù}} [[Rummad:Anvioù-tiegezh Bro-Saoz]] [[Rummad:Anvioù-tiegezh Iwerzhon]] [[Rummad:Anvioù-tiegezh Kembre]] 8eyy2wylskmdx8slquptpf9ngtihcr4 0 171568 2189093 2103924 2026-04-26T07:24:38Z Ar choler 52661 maer nevez 2189093 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|Rougnat • ''Ronhac''|d50016|talbenn map|fddd00}} |- | colspan="2" style="text-align:center;"| [[File:Rougnat1.jpg|260px]]<br>An iliz ''Saint-Laurent'' ---- |- | colspan="2"| [[File:Blason ville fr Rougnat 86.svg|80px|center]] ---- |- | '''Bro istorel''' || {{Okitania}} |- | '''Proviñs istorel''' || [[File:Blason Bourbon-La Marche.svg|15px]] [[Marcha]] |- bgcolor="#d50016" ! colspan="2" style="text-align:center; color:#fddd00"| Melestradur |- | '''Riez''' || {{Bro-C'hall}} |- | '''Rannvro''' || [[File:Flag of Nouvelle-Aquitaine.svg|20px]] [[Nouvelle-Aquitaine]] |- | '''Departamant''' || [[File:Flag of Marche (France).svg|20px]] [[Creuse (departamant)|Creuse / ''Cruesa'']] |- | '''Arondisamant''' || [[Arondisamant Lo Buçon|Aubusson / ''Lo Buçon'']] |- | '''Kanton''' || Auzances / ''Ausança'' |- | '''Etrekumuniezh''' || Marche et Combraille en Aquitaine <ref>{{fr}} {{cite web|url=https://marcheetcombraille.fr/ma-communaute-de-communes/les-communes/ |title=Lec'hienn web|accessdate=13 Even 24}}</ref> |- | colspan="2"| ---- |- | '''Maer''' || Christian Dionnet<br>([[2026]]-[[2032]]) |- | '''Kod INSEE''' || 23164 |- | '''Kod post''' || 23700 |- bgcolor="#d50016" ! colspan="2" style="text-align:center; color:#fddd00"| Douaroniezh |- | '''GPS''' || [https://www.google.com/maps/place/46%C2%B003'17.0%22N+2%C2%B030'07.0%22E/@46.0456678,2.4928464,14z/data=!4m4!3m3!8m2!3d46.0547222!4d2.5019444?hl=fr&entry=ttu '''46°03'17" N - 2°30'07" R'''] |- | '''Uhelder''' || • Izelañ : 430 m<br>• Uhelañ : 632 m<br>• Keitat : 531 m |- | '''Gorread''' || 41,01 km² |- | '''Poblañs''' || 476 den ([[2021]] [[File:Decrease2.svg|12px]])<ref>{{fr}} {{cite web|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/7725600?geo=COM-23164 |title=INSEE|accessdate=13 Even24}}</ref> |- | '''Stankter''' || 12 den/km² |} '''Rougnat''' ({{LFE|[ʁuɲa]}}) he anv gallek ofisiel, '''''Ronhac''''' en [[okitaneg]], zo ur [[kumun c'hall|gumun]] e kreiz [[Bro-C'hall]] e [[departamant gall|departamant]] [[Creuse (departamant)|Creuse / ''Cruesa'']] er [[Rannvroioù Bro-C'hall|rannvro]] [[Nouvelle-Aquitaine]]. ==Lec'hanvadurezh== ''Ruinac'' e oa e 1106, ''Runiaco'' e 1158, ''Ruinac'' a-nevez e 1217, ''Rugnac'' e 1249, ''Ruygnac'' e 1285, ''Roignac'' e 1294 ha ''Rugnat'' e 1441. Eus an anv-den gall-ha-roman ''Run(n)ius'' e teu anv al lec'h ; an dibenn ''-ac'' ([[galianeg]] ''-acos''), a dalveze da stummañ anvioù lec'hioù, a droas da ''-at'' adalek an {{XIIvet kantved}}, alese ar stumm ''Rugnat'' e 1441 hag ar stumm gallek ''Rougnat'' a-vremañ<ref>{{fr}} Villoutereix, Marcel. ''Toponymie et archéologie : noms de lieux de la Creuse (première partie)''. In : ''Travaux d'archéologie limousine''. Limoges : Association des Antiquités du Limousin, 1985, {{cite web|url=https://archeolim.fr/wp-content/uploads/2021/02/TAL-06-Archeologie-en-Limousin.pdf |title=pp. 21-38|accessdate=13 Even 24}}</ref>. ==Douaroniezh== ===Lec'hiadur=== Ent-istorel edo Rougnat en [[Okitania]], e [[Bro-Lemojez|Bro-Lemojez / ''Lemosin'']], e [[proviñs]] ha [[kontelezh]] ar [[Marcha]], ez-resisoc'h e Marcha-Uhel, eleze er reter ha tost d'an harzoù gant [[Arvern|Arvern / ''Auvèrnhe'']]. E rann reterel departamant Creuse emañ hiziv, 50 km er mergevred da brefeti an departamant, [[Garait|Guéret / Garait]], eleze tost d'an harzoù etre an departamantoù Creuse hag [[Allier (departamant)|Allier]]. ;Kêriadennoù *42 gêriadenn zo er gumun : {| width="65%" style="font-size:95%; font-style:italic;" |- valign="top" | <poem> Bartouénas Beauretour Casimobert Chabouteix Chamassergue Charousseix Châteaubodeau </poem> | <poem> Chaumeix Cheix Chezet Cujasseix Doulaux Jassoux La Bussière </poem> | <poem> La Chaux Boudue La Chaux Fonty La Mazière La Rassade Le Beaufret Le Betz Le Boueix </poem> | <poem> Le Courtioux Le Faux Le Mas Le Montely Le Montfumat Le Moulin de la Manne Le Moulin Neuf </poem> | <poem> Le Peget Le Puy Rigaud Le Soup Lépinard Les Coutignoles Les Vergnes Létrade </poem> | <poem> Magnanon Marcillat Saillant Trapas Vialleix Villebesseix Villechereix </poem> |} ===Uhelderioù=== Uheloc'h eget Breizh eo tiriad ar gumun : 531 metr eo e uhelder keitat ; da 430 m emañ al lec'h izelañ, da 632 metr emañ al lec'h uhelañ : lein ar ''Mont Pñury'', a zo 1,6 km pell diouzh an ti-kêr, er gwalarn-kornôg, e-kichen ar gêriadenn anvet ''Chabouteix''. ;Kumunioù amezek {| width="60%" style="margin:auto; border:1px solid #aaa; background-color:#f8f9fa; text-align:center;" |- | Reterre / ''Retèrra'' || colspan="2"| Fontanières / ''Fontanieras'' |- | Arfeuille-Châtain / ''Arfuelha Chastenh'' || [[File:Brosen windrose-br.svg|80px]] || Charron / ''Charoms'' |- | Bussière-Nouvelle / ''Bussiera Novela''<br>Le Compas / ''Lo Compàs'' || colspan="2"| Auzances / ''Ausança'' |} ===Douaroù=== Ur gumun vaeziat eo Rougnat : [[gounezerezh|gounezerel]] eo 89,7% eus he ziriad (pradeier : 62,5%, parkeier 27,2%) ; koadeier (10,2%) ha savadurioù (0.1%, ar vourc'h en o zouez) eo ar peurrest<ref>{{fr}} {{cite web|url=https://www.statistiques.developpement-durable.gouv.fr/corine-land-cover-0 |title=''CORINE Land Cover''|accessdate=13 Even 24}}</ref>. ===Dourioù=== Treuzet eo reter tiriad ar gummun gant ar [[stêr]] Chat Cros (23,72 km dezhi) en he red etre he eienenn e kumun Arfeuille-Châtain / ''Arfuelha Chastenh'' e Creuse er c'hornôg hag he c'hember gant ar stêr Tardes en Évaux-les-Bains / ''Evahon'', e departamant Creuse bepred. Pelloc'h en em daol an Tardes er [[Cher (stêr)|Cher]]. Adstêrioù all d'ar Cher dre he lez kleiz ivez eo ar stêrig Gasnes (4 km) hag ar wazh-dour Ruisseau de Mauges (2 km) ; div wazh-dour all en em daol er Cher ivez. Meur a stang zo war dachenn ar gumun, ar re vrasañ o vezañ an Étang du Crouzet hag an Étang de la Pêcherie, o-div er biz d'ar bourc'h. ===Hinad=== Hini ar menezioù dre vras eo hinad Rougnat, evel kornôg ha gwalarn an [[Torosad Kreiz]]. *[[Gwrezverk]]où : 10,6°C eo ar gwrezvek keitat e Rougnat<ref>Muzuliet e savlec'h Auzances, 3 km er su da Rougnat ; gwelit {{fr}} {{cite web|url=https://donneespubliques.meteofrance.fr/FichesClim/FICHECLIM_23013001.pdf |title=''Fiche climatologique''}} ha {{cite web|url=https://donneespubliques.meteofrance.fr/metadonnees_publiques/fiches/fiche_23013001.pdf |title=''D988 Rougnat'' @ Météo France|accessdate=13 Even 24}}</ref>, ha 14,9°C an diforc'h brasañ etre ar gwrezverkoù izelañ hag uhelañ. *Kouezhadurioù : etre 900 mm ha 1 500 mm ar bloaz, ar re stankañ en diskaramzer hag er goañv. E miz Genver e vez ar muiañ a c'hlav (11,5 devezh dre vras), hag e miz Gouere an nebeutañ (7,8 devezh). Kemmañ a raio ar sifroù-se en abeg da [[Tommadur ar blanedenn|dommadur ar blanedenn]] ken abred hag ar bloaz 2030<ref>{{fr}} {{cite web|url=https://meteofrance.com/climadiag-commune |title=''Climadiag'' @ Météo France|accessdate=13 Even 24}}</ref>. ==Melestradur== Unan eus ar {{formatnum:44000}} c'humun a oa bet krouet dre lezenn ar 14 a viz Kerzu [[1789]] eo Rougnat. Diwar dasparzh ar [[Parrez (relijion)|parrezioù]] dre vras e voe krouet ar c'humunioù. ;[[Maer]]ed ha maerezed *Dilennet meur a wech : Bouchet, Monique (2) ; Dequeiraux Defournaud, Gilbert-Louis (3) ; Desarmenien, Pierre (3). {| |- valign="top" | {| class="wikitable" |- ! Respetad !! Anv |- | [[1790]]-[[1793]] || Courtois, Fleury |- | 1793-[[1809]] || Marchand, Joseph |- | 1809-[[1812]] || Marchand, Nicolas |- | 1812-[[1826]] || Dequeiraux Defournaud, Gilbert-Louis |- | 1826-[[1831]] || Raymon, Antoine |- | 1831-[[1833]] || Dequeiraux Defournaud, Gilbert-Louis |- | 1833-[[1837]] || Pacaud, Pierre |- | 1837-[[1846]] || Dequeiraux Defournaud, Gilbert-Louis |- | 1846-[[1848]] || Baynat, Jean-Antoine |- | 1848-[[1854]] || Loubens, Antoine |} | {| class="wikitable" |- ! Respetad !! Anv |- | 1854-[[1863]] || Duclautrier, Jacques |- | 1863-[[1884]] || Raymon, Sébastien |- | 1884-[[1885]] || Descoursières, Antoine |- | 1885-[[1887]] || Fonteix, Gilbert |- | 1887-[[1890]] || Martin, Philippe |- | 1890-[[1908]] || Lhomme, Jacques |- | 1908-[[1929]] || Gorsse, Alexandre |- | 1929-[[1942]] || Fonty, Jules |- | 1942-[[1944]] || Rigaud, Antonin |- | 1944-[[1945]] || Landon, Paul |} | {| class="wikitable" |- ! Respetad !! Anv |- | 1945-[[1953]] || Lioret, Alexandre |- | 1953-[[1971]] || Garavillon, Jean |- | 1971-[[1977]] || Fournier, Henri |- | 1977-[[1989]] || Bouchet, Monique |- | 1989-[[2001]] || Fontvielle, Claude |- | 2001-[[2008]] || Bouchet, Monique |- valign="top" | 2008-[[2014]] || Desarmenien, Pierre |- | 2014-[[2020]] || ''idem'' |- | 2020-2026 || ''idem'' |} |} ==Istor== ;[[Ragistor]] Tud zo bet er vro ken abred ha [[Henoadvezh koshañ ar maen]] ; [[Den Neandertal|''Homo neanderthalensis'']] zo bet eno a-raok ''Homo sapiens''. Adalek [[Neolitik|Nevezoadvezh ar Maen]] e c'hoarvezas divonedigezh an dud, a droas da labourerien-douar ha da vagerien [[loen]]ed ; meur a veurvaen ([[peulvan]]où ha [[liac'hven|taolioù-mein]]) zo test eus an amzervezh-se er vro. ;[[Henamzer]] Teir fobl [[Kelted|kelt]] o deus annezet trowardroioù Rougnat kent hon amzer : an [[Arverni]] adalek 1500 kent [[Jezuz Nazaret|JK]], al [[Lemovices]] adalek 1000 kent JK hag ar [[Bituriges|Vituriges]] adalek 600 kent JK. Pouezus eo bet an Arverni er vro : hiziv an deiz c'hoazh, rannyezh okitanek ar vro zo tostoc'h da hini Auvèrnhe eget da hini [[Bro-Lemojez|Lemosin]]. Ne voe ket degaset kemmoù bras er c'horn-bro gant donedigezh ar [[Henroma|Romaned]] er bloaz 52 kent JK, war-bouez staliadur kibelldioù en Évaux-les-Bains, a zo 13 km en norzh da Rougnat. Meur a atant roman (''villa'' e [[latin]]) a voe staliet ivez, evel hini ar perc'henn Run(n)us a zo orin an anv ''Rougnat''. Un hent roman zo chomet e mervent ar gumun, a gase eus [[Clermont-Ferrand]] (''Augustonemetum'' e latin) da [[Angoulême]] (''Iculisma'') ha [[Saintes]] (''Mediolanum Santonum''). ;[[Krennamzer]] En [[IIIe kantved]] e voe [[kristeniezh|kristenaet]] Rougnat dre levezon [[sant]] Martial, kentañ [[eskob]] [[Lemojez]] / ''Limòtges'' ; en eskopti Limòtges emañ Rougnat c'hoazh. E deroù ar {{Vvet kantved}}, an [[Roll an impalaerien roman|impalaer]] [[Flavius Honorius]] a aotreas [[Wizigoted]], ur boblad kristen deuet eus [[Europa ar Reter]],d'an em staliañ en [[Akitania]] ; tamm-ha-tamm ec'h eas korn-bro Rougnat dindan beli [[Eurig|Aiwareiks]], a oa e penn [[Rouantelezh ar Vizigoted|rouantelezh ar Wizigoted]]. Er bloaz [[507]] e voe trec'het ar Wizigoted gant [[Hlodwig Iañ]], roue ar [[Franked]] ; d'e heul e voe lakaet korn-bro Rougnat dindan beli ar [[Meroveed|Veroveed]], a vere o douaroù dre [[kontelezh|gontelezhioù]] — hini Lemosin evit a sell ouzh Rougnat. Ne voe ket gwall galz a gemmoù e korn-bro Rougnat, a oa goloet a goadeier ma teue [[penitiour]]ien da vevañ, en o zouez Marien, en em dennas e koadeg Évaux hag a zo bet lakaet da sant azeulet c'hoazh er vro. Da vare ar [[Karolingidi|Garolingidi]] e voe distaget Marcha diouzh Lemosin ha lakaet da gontelezh, hogen e-maez ar gontelezh-se e voe Rougnat, a chomas dindan beli Amélius I de Chambon<ref>Chambon-sur-Voueize / ''Chambon de Vóusia'', 20 km er gwalarn da Rougnat ha 6 km er c'hornôg da Évaux-les-Bains.</ref>, aotrou ar rannvro anvet ''Combralha / Las Combralhas'' en okitaneg ha ''Combraille / Les Combrailles'' e galleg, a zo en Auvèrnhe an darn vrasañ anezhi. E [[997]], e deroù ren ar roue gall [[Roperzh II (Bro-C'hall)|Robert II ''le Pieux'']] (ren : [[996]]-[[1031]]) e voe drastet Rougnat gant div walenn : an naonegezh hag an druilhegezh<ref>Ur c'hleñved degaset gant [[segal|druilh ar segal]] (ur [[foue]]enn) eo an druilhegezh, a vez anvet ivez "bosenn danek", "droug ar re leskidik", "droug [[Sant Anton Egipt|sant Anton]]", "tan an Ifern", "tan gouez", "tan sant Marsial" ; gwelit {{fr}} {{cite web|url=https://www.academie-medecine.fr/le-dictionnaire/index.php?q=ergotisme |title=''Ergotisme'' @ Dictionnaire médical de l'Académie de Médecine|accessdate=13 Even 24}}</ref>. Meur a aotrou Combralha a gemeras perzh er [[kroaziadegoù|c'hroaziadegoù]] ; Amélius de Chambon a roas douaroù evit ma vefe savet [[abati]] Bonlieu (''Abadiá de Bon Luec'') e Peyrat-la-Nonière / ''Peirat la Noniera'', 22 km er gwalarn-kornôg da Rougnat. Diwar intrudu ar [[manac'h|venec'h]] e voe digoadet ar c'horn-bro da reiñ lec'h da barkeier ha pradeier, perc'hennet gant meur a diegezh galloudus a zo meneget e dielllevrioù an abati. Meur a wech e voe gwastet abati Bonlieu da-geñver ar brezelioù niverus a voe etre rouaned Bro-C'hall ha re [[Bro-Saoz]]. Diframmet e voe Combralha e-tro [[1180]] pa voe dimezet Péronnelle de Chambon ([[1165]]-[[1235]]), merc'h Amélius III, d'ar c'hont Guion II d'Auvèrnhe ([[1165]]-[[1222]]) hag a oa aotrou Auzances ivez. Pa voe daskoret Combralha da vab Péronnelle ne chome anezhi nemet peder c'hastellaniezh : Auzances, Chambon, Évaux ha Lépaud / ''L'Espaud'' (a zo amezek da Chambon). Da heul meur a eured en {{XIIvet kantved}} e voe e Rougnat tiriadoù perc'hennet gant kont Auvèrnhe koulz ha reoù perc'hennet gant aotrou [[Bourbon-l'Archambault]] / ''Borbon d'Archambaud'' (en Allier hiziv, 73 km er biz da Rougnat). Goude eured Robert VI ([[1250]]-[[1314]]), kont Auvèrnhe, gant Béatrix de Montgascon ([[1265]]-[[1312]]) e [[1279]] e voe ur pempvet kastellaniezh e Combralha : Sermur, a zo amezek da Vussiera Novela er su, 10 km er mervent da Rougnat. E [[1303]] e troas ar 5 kastellaniezh d'ur veliezh renet gant [[gwir (lezenn)|gwir]] kustumel Auvèrnhe. E [[1309]] en em stalias ar [[pab]] [[Klemañs V]] en [[Avignon|Avinhon]] ; douaroù relijiel ha milourel en devoa war tiriad Rougnat, komandouriezh Courleix da skouer. Kalz e c'houzañvas Rougnat en abeg da [[Brezel Kant Vloaz|Vrezel Kant Vloaz]] ([[1337]]-[[1453]]), p'edo war harzoù domani roue Bro-Saoz ; ouzhpenn da se e voe drastet gant ar gernezh a renas e Marcha adalek [[1431]] betek [[1433]]. Ken didudet e voe ar vro ma voe ret lakaat annezidi da zont eus Lemosin, [[Anjev|Anjou]], [[Touren|Touraine]] ha [[Breizh]]. ;Amzer arnevez Adalek dibenn ren ar roue gall [[Charlez VII (Bro-C'hall)|Charles VII]] e [[1461]] e voe lakaet ar [[galleg]] da yezh ofisiel e-lec'h al latin ; gant gwir kustumel Auvèrnhe e chomas Rougnat koulskoude. Er bloaz [[1574]], e-kerzh [[Brezelioù ar Relijion (Bro-C'hall)|Brezelioù ar Relijion]] ([[1562]]-[[1598]]), ar [[protestantiezh|brotestanted]] a aloubas Chambon-sur-Voueize, ma preizhjont an abati a-raok e zeviñ ; gant Jean II Durat, beli Combralha, e voent skarzhet e [[1576]]. E [[1588]] e voe bagadoù protestanted o treuziñ ar vro arre ; skarzhet e voent a-nevez, gant aotrounez lec'hel ar wech-se. Adalek [[1626]], a-c'houde dimez Marie de Bourbon-Montpensier ([[1605]]-[[1627]]), [[dug]]ez Montpensier, itron Combraille hag Auzances, gant ar priñs Gaston de France ([[1608]]-[[1660]]), mab da [[Herri IV (Bro-C'hall)|Henri IV]] ha dug [[Orléans]], e voe Rougnat dindan veli priñsed Orléans. Un nebeud darvoudoù a c'hoarvezas e Rougnat a-kerzh ren ar roue [[Loeiz XIII (Bro-C'hall)|Louis XIII]], eleze etre [[1610]] ha [[1643]] : diouer bras a [[gwinizh|winizh]] a voe e [[1614]] ; ur [[kren-douar|c'hren-douar]] a spontas an dud d'an 3 a viz Mae [[1617]] ; un naonegezh vras a voe adalek miz Here [[1630]] betek an eost e [[1631]]. [[Gladdalc'helezh|Gladdalc'hel]] e chomas aozadur melestradurel Rougnat a-hed an {{XVIIIvet kantved}}, ha kemmesket gant hini an Iliz : bez' e oa c'hoazh eus ar 5 kastellaniezh, Rougnat o vezañ e hini Auzances, a oa e dalc'h Évaux evit a sell ouzh an tailhoù ; en Évaux e oa ur c'hargad deuet eus hollegezh [[Moulins (Allier)|Moulins]]<ref>Hollegezh (''généralité'' e galleg, ''generalitat'' en okitaneg) : ur rann velestradurel er Renad Kozh, bet staliet ar {{XIVvet kantved}} ha karget da zastum tailhoù.</ref>. Served a oa c'hoazh e lod kêriadennoù e parrez Rougnat koulz hag e lod kornioù-bro e Combralha, nebeut a-raok an [[Dispac'h gall]]. Ker paour-razh e oa Rougnat e [[1789]] ma voe aozet oberennoù a garitez ; nebeut e c'houzañvas ar barrez diwar trubuilhoù an Dispac'h avat. Goude 1789 e voe torret aozadur melestradurel ar [[Renad Kozh]] : 293 proviñs, 40 [[gouarnamant]] ha 32 hollegezh ac'h eas da get. Da gumun e voe lakaet Rougnat, he harzoù o chom re ar barrez kozh war-bouez teir c'hêriadenn (''Les Farges'', ''La Mérodie'' ha ''Le Monsenergue'') hag a voe lakaet e kumun Auzances. E departamant Creuse e distrig Évaux e voe lakaet ar gumun nevez, un {{formatnum:1880}} a dud o chom enni d'ar mare-se ; Fleury Courtois e voe ar maer kentañ, adalek 1790 betek 1793. Diwezhatoc'h e voe staget Rougnat ouzh kanton Auzances hag ouzh arondisamant Aubusson, da-heul lezenn an 28 ''[[Deiziadur republikan gall|pluviôse]] An VIII''<ref>17 C'hwevrer [[1800]].</ref> (evel-se emañ kont hiziv c'hoazh) ; ret e voe da Rougnat bezañ meret gant ur maer, un eilmaer ha dek kuzulier-kêr. Den ebet er gumun avat ne ouie lenn ha skrivañ — nag e yezh ar vro, okitaneg Marcha, nag e galleg evel-just — salv ar [[person]], hag un nebeud kloer hag ofiserien foran karget da zerc'hel ar marilhoù. Ar-re-se e voe an dilennidi gentañ, en o zouez ar chaloni F. Courtois hag a oa e penn ar barrez. Tamm-ha-tamm e voe keodedourien all e kuzul kêr. Adalek an [[Eil Republik c'hall]] ([[1848]]-[[1851]]) e voe dilennet izili ar c'huzul dre vouezhiañ hollek (war-bouez ar maouezi). [[File:BD-Rougnat5.jpg|thumb|upright 1.4|Rougnat, ar straed veur, 1908]] Goude krouidigezh ar gumun e 1790 e voe kreñvaet ur c'hoarvoudenn a oa bet boulc'het ken abred hag ar {{XVvet kantved}} : divroadeg ar gouerien-saverien. Poblet e oa ar Marcha gant kouerien a grakveve diwar zouaroù paour, pikerien mein ha [[mañsonerezh|mañsonerien]] ar braz anezho, a glaskas pinvidikaat dre vont en hañv da sevel tiez en diavaez-bro. Da vare an [[Eil Impalaeriezh c'hall]] ([[1852]]-[[1870]]) e voe an divroadeg en he c'hreñvañ, dreist-holl en abeg d'al labourioù a oa e [[Pariz]] m'edo ar baron Haussmann ([[1809]]-[[1891]]) oc'h adstummañ kêr. Da [[Lyon]] ha [[Saint-Étienne]] ec'h ae heskennerien war stern, kilvizien, pikerien mein, mañsonerien, toerien ha liverien, davit aesoc'h ur vuhez. Pelloc'h, gant donedigezh an [[hent-houarn|hentoù-houarn]], ec'h eas tud Creuse ha Rougnat da sevel pontoù, ha kalz anezho ne zistrojont biken d'o bro c'henidik. Gwashaet e voe an traoù gant an eil [[dispac'h greantel]], a zidudas ar maezioù. Hervez monumant ar re varv ha hini an iliz, 81 gwaz eus Rougnat a varvas e-kerzh ar [[Brezel-bed kentañ]], da lavaret eo 4,47% eus poblañs ar gumun hervez ar renabl a oa bet graet e [[1908]] ; 4 gwaz a gollas o buhez en [[Eil Brezel-bed]]<ref>{{fr}} {{cite web|url=https://monuments-aux-morts.fr/monuments?detail=147995&arko_default_648977dc403f7--ficheFocus= |title=Rougnat @ ''Le patrimoine mémoriel des guerres''|accessdate=13 Even 24}}</ref> Hiviz ez eo Rougnat ur gumun boblet rouez (476 a dud e [[2021]]), enni ur vourc'h vihan hep tamm ti-kenwerzh ebet ha kêriadennoù strewet war he ziriad. Emañ o klask diorren an "[[touristerezh]] glas" a-drugarez d'he natur a zo bet diwallet. ==Emdroadur ar boblañs, 1793-2021== {| |- | {| class="wikitable" style="margin:auto;" |- | '''[[1793]]''' || 1 878 || '''[[1841]]''' || 2 228 || '''[[1872]]''' || 2 103 || '''[[1901]]''' || 1 838 || '''[[1936]]''' || 1 250 || '''[[1990]]''' || 631 || '''[[2010]]''' || 531 || '''[[2016]]''' || 498 |- | '''[[1800]]''' || 1 816 || '''[[1846]]''' || 2 250 || '''[[1876]]''' || 2 090 || '''[[1906]]''' || 1 809 || '''[[1954]]''' || 961 || '''[[1999]]''' || 541 || '''[[2011]]''' || 530 || '''[[2017]]''' || 494 |- | '''[[1806]]''' || 1 822 || '''[[1851]]''' || '''2 253''' || '''[[1881]]''' || 2 008 || '''[[1911]]''' || 1 687 || '''[[1962]]''' || 896 || '''[[2006]]''' || 542 || '''[[2012]]''' || 524 || '''[[2018]]''' || 489 |- | '''[[1821]]''' || 1 824 || '''[[1856]]''' || 2 193 || '''[[1886]]''' || 2 063 || '''[[1921]]''' || 1 520 || '''[[1968]]''' || 856 || '''[[2007]]''' || 569 || '''[[2013]]''' || 515 || '''[[2019]]''' || 484 |- | '''[[1831]]''' || 2 033 || '''[[1861]]''' || 2 168 || '''[[1891]]''' || 2 075 || '''[[1926]]''' || 1 365 || '''[[1975]]''' || 764 || '''[[2008]]''' || 556 || '''[[2014]]''' || 507 || '''[[2020]]''' || 479 |- | '''[[1836]]''' || 2 199 || '''[[1866]]''' || 2 164 || '''[[1896]]''' || 1 983 || '''[[1931]]''' || 1 270 || '''[[1982]]''' || 676 || '''[[2009]]''' || 544 || '''[[2015]]''' || 498 || '''[[2021]]''' || '''476''' |} <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:900 height:350 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50 DateFormat = x.y Period =from:0 till:2500 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:250 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1793 text:93 bar:1800 text:00 bar:1806 text:06 bar:1821 text:21 bar:1831 text:31 bar:1836 text:36 bar:1841 text:41 bar:1846 text:46 bar:1851 text:51 bar:1856 text:56 bar:1861 text:61 bar:1866 text:66 bar:1872 text:72 bar:1876 text:76 bar:1881 text:81 bar:1886 text:86 bar:1891 text:91 bar:1896 text:96 bar:1901 text:01 bar:1906 text:06 bar:1911 text:11 bar:1921 text:21 bar:1926 text:26 bar:1931 text:31 bar:1936 text:36 bar:1954 text:54 bar:1962 text:62 bar:1968 text:68 bar:1975 text:75 bar:1982 text:82 bar:1990 text:90 bar:1999 text:99 bar:2006 text:06 bar:2007 text:07 bar:2008 text:08 bar:2009 text:09 bar:2010 text:10 bar:2011 text:11 bar:2012 text:12 bar:2013 text:13 bar:2014 text:14 bar:2015 text:15 bar:2016 text:16 bar:2017 text:17 bar:2018 text:18 bar:2019 text:19 bar:2020 text:20 bar:2021 text:21 PlotData= color:barra width:10 align:left bar:1793 from:0 till:1878 bar:1800 from:0 till:1816 bar:1806 from:0 till:1822 bar:1821 from:0 till:1824 bar:1831 from:0 till:2033 bar:1836 from:0 till:2199 bar:1841 from:0 till:2228 bar:1846 from:0 till:2228 bar:1851 from:0 till:2253 bar:1856 from:0 till:2193 bar:1861 from:0 till:2168 bar:1866 from:0 till:2164 bar:1872 from:0 till:2103 bar:1876 from:0 till:2090 bar:1881 from:0 till:2008 bar:1886 from:0 till:2063 bar:1891 from:0 till:2075 bar:1896 from:0 till:1983 bar:1901 from:0 till:1838 bar:1906 from:0 till:1809 bar:1911 from:0 till:1687 bar:1921 from:0 till:1520 bar:1926 from:0 till:1365 bar:1931 from:0 till:1270 bar:1936 from:0 till:1250 bar:1954 from:0 till:961 bar:1962 from:0 till:896 bar:1968 from:0 till:856 bar:1975 from:0 till:764 bar:1982 from:0 till:676 bar:1990 from:0 till:631 bar:1999 from:0 till:541 bar:2006 from:0 till:542 bar:2007 from:0 till:569 bar:2008 from:0 till:556 bar:2009 from:0 till:544 bar:2010 from:0 till:531 bar:2011 from:0 till:530 bar:2012 from:0 till:524 bar:2013 from:0 till:515 bar:2014 from:0 till:507 bar:2015 from:0 till:498 bar:2016 from:0 till:498 bar:2017 from:0 till:494 bar:2018 from:0 till:489 bar:2019 from:0 till:484 bar:2020 from:0 till:479 bar:2021 from:0 till:476 </timeline> *Mammenn : ti-kêr Rougnat + [https://www.insee.fr/fr/statistiques/3698339 INSEE, 28/12/2023] |} ==Monumantoù ha traoù heverk== *Diazezoù ur ''villa'' roman e kêriadenn Cujasseix. *Iliz ''Saint-Laurent'' ([[XIIvet kantved|XII{{vet}}]], [[XIIIvet kantved|XIII{{vet}}]] ha [[XVvet kantved|XV{{vet}}]] kantvedoù, [[File:Logo monument historique - rouge sans texte.svg|15px]] monumant istorel, [[1935]]), enni [[livouriezh|taolennoù]] gant ar mestr [[italia]]n Giovanni Domenico Lombardi ([[1682]]-[[1751]]). E parrez Saint-Marien-en-Combrailles (Évaux-les-Bains / ''Evahon'') emañ Rougnat<ref>{{fr}} {{cite web|url=https://messes.info/lieu/23/rougnat/eglise |title=Rougnat @ ''Messes.info''|accessdate=13 Even 24}}.</ref>. *Kastell Bodeau ({{XVvet kantved}}), e kêriadenn ''Le Courtioux'', war ribl ar Cher. *Un daol-maen. Un [[tumulus]] a oa e leurgêr Rougnat gwechall<ref>{{fr}} Derennes, Gustave & Delorme, Charles. ''Géographie du département de la Creuse''. Guéret : P. Amiault, 1888, {{cite web|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k503890d/f18.item.zoom|title=p. 15|accessdate=13 Even 24}}</ref>. ==Levrlennadur== *{{fr}} Dupoux, Bernard. {{cite web|url=http://cdn2_4.reseaudespetitescommunes.fr/cities/1042/documents/yntoegwql6hst57.pdf |title=''Rougnat et son histoire'' @ ''Réseau des communes''|accessdate=13 Even 24}} ==Liammoù diavaez== {{Commonscat|Rougnat}} *{{fr}} {{cite web|url=https://www.annuaire-mairie.fr/mairie-rougnat.html |title=''Rougnat'' @ ''Annuaire Mairie|accessdate=13 Even 24}} *{{fr}} {{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=PFq30CwGXjE |title=''La commune de Rougnat'' @ ''YouTube''|accessdate=13 Even 24}} *{{fr}} {{cite web|url=https://www.geoportail.gouv.fr/donnees/parcelles-cadastrales |title=Kartenn Rougnat @ ''Géoportail''|accessdate=13 Even 24}} {{clr}} ==Notennoù== {{daveoù}} [[Rummad:Okitania]] [[Rummad:Kumunioù Creuse]] k7umvimv48mxn3p18631prjprqfjsq8 0 171924 2188775 2185364 2026-04-25T12:00:10Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188775 wikitext text/x-wiki '''Patrick''' zo un anv-bihan [[saoznek]] roet d'an baotred. Dont a ra eus al [[latin]] Patricius, hag a dalv kement ha [[patrikian]], da lavaret eo "tad", "den nobl". Brudet eo bet gant [[Padrig (sant)|sant Padrig]] ([[circa|c.]] 385–c. 461), sant paeron [[Iwerzhon]]. Lidet e vez [[Gouel Sant Padrig]] d'an [[17 a viz Meurzh]] ; gouel broadel Iwerzhon eo an deiz-se ivez. == Stummoù all == * [[Patrice]] a zeu eus ar [[Grennamzer]] * [[Pádraig]] ha Pádraic en [[iwerzhoneg]] * [[Padrig]] e brezhoneg hag e [[kembraeg]] * Patricio e [[spagnoleg]] * Patrício e [[portugaleg]] * Patryk e [[poloneg]] * Patricia, anv merc'hed == Tud == === {{Aostralia}} === * [[Patrick White]] (1912-1990), skrivagner === {{Breizh}} === * [[Padrig an Habask]] (''Patrick Labasque'', *1954), embanner ha skrivagner brezhonek * [[Patrick Dewaere]] (1947-1982), aktour * [[Patrick Fiori]] (*1969), kaner * [[Patrick Galliou]] (*1947), skolveuriad * [[Patrick Jeffroy]] (*1952), keginer * [[Patrick Le Besco]] (*1950), yezhour * [[Patrick Malrieu]] (1945-2019), emsaver * [[Patrick Mareschal]] (*1939), politiker * [[Patrick Modiano]] (*1945), skrivagner * [[Patrick Molard]] (*1951), soner binioù * [[Patrick Pellen]] (*1950), politiker * [[Patrick Poivre d'Arvor]] (*1947), kazetenner * [[Patrik Ewen]] (*1948), konter, soner ha kaner === {{Bro-C'hall}} === === {{Iwerzhon}} === * [[Pádraic Ó Conaire]] (1882-1928), skrivagner iwerzhonek * [[Patrick Pearse]] (1879-1916), broadelour === {{SUA}} === * [[Patrick Swayze]] (1952-2009), aktour [[Rummad:Anvioù-bihan saoznek]] nxchq8q3mpokwhnpkwexap9d9g8k21r 0 172824 2188943 2185034 2026-04-25T13:26:58Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188943 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Bered La Bouteillerie''' zo ur [[bered|vered]] e [[Naoned]], e karter Malakoff-Sant-Donasian. Digor eo abaoe [[1774]]. E 700 metr er Reter d'an [[Iliz-veur Naoned|Iliz-veur]] emañ. Daou vont tre a zo, an hini pennañ er Gwalarn, plasenn ar Vedalhenn-Vilourel, egile er Biz, straed Gambetta. Hirgarrezek eo ar vered, tro 400 metr a hirder ha 170 metr a ledander dezhi. C'hwec'h hektar zo dezhi. == Ar gorre-douar == Hervez ur studiadenn douarouriel renet kent prenañ tachennoù e [[1929]] eo graet ar gorre-douar gant [[dichaladur]]ioù al [[Liger]] graet gant [[pri]] traezh ha gweleadoù traezhioù, grouan ha kailh ruilhet<ref name=Kahn27>{{harvsp|Kahn|Landais|1990|p=27}}</ref>. == Istor == === Orinoù === Anv al lec'h a ra dave d'ar pezh a veze graet eno pa oa perc'henn [[Roll eskibien Naoned|esbibien Naoned]]. Gwini ha gwinlec'hioù en doa ar prelad, ha boutailhet e veze ar gwin eno, alese an anv « La Bouteillerie ». Gwerzhet e voe an dachenn gant an eskob [[Daniel Vigier]] e [[1320]], perc'hennet e voe gant famillh ar [[Marie de Rabutin-Chantal|varkizez Sevigneg]] e [[1523]], gant Christophe Vavasseur e [[1554]], ha diwezatoc'h gant ar familh de Coutances. Akuizitet e voe gant ar [[Urzh ar chartouzed|Chartouzed]] en {{XVIIvet kantved}}. Reolennet e voe an douaridigezhioù e diabarzh an ilizoù gant un disklêriadur ar roue eus an 10 a viz Meurzh [[1776]], miret adalek bremañ evit ar vrienteged hepken. Daou vloaz a-raok avat<ref>{{harvsp|Lassère|1994|p=61}}</ref> e oa bet prenet La Bouteillerie gant kêr Naoned<ref>{{harvsp|Kahn|Landais|1990|p=9}}</ref> evit ober o bered boutin da barrezioù [[Iliz Sant-Klemañs Naoned|Sant-Klemañs]], [[Iliz Santez-Kroaz Noaned|Santez-Kroaz]], Sant-Denez, Sant-Laorañs, Sant-Leonard, Santez-Radegunde, Sant-Visant hag [[Iliz-chabistr Itron-Varia Naoned|iliz-chabistr Itron-Varia]]<ref name=Kahn23>{{harvsp|Kahn|Landais|1990|p=23}}.</ref>. Benniget e voe d'ar 25 viz Here 1774 hag an douaridigezh gentañ a voe hini René Jannequin, tro trizek bloaz anezhañ, hag an eil hon eus miret roudoù anezhi eo hini [[Guillaume Grou]], parlamantour naonedat. Hervez e lavaroù diwezhañ e felle dezhañ bezañ douaret en [[Iliz Sant-Klemañs Naoned|iliz Sant-Klemañs]], met ar reolennoù nevez a gontrolias e vennozh<ref>{{harvsp |Lhommeau|Roberts|2009|p=7-8}}</ref>. E-tal iliz Sant-Klemañs e oa ur vered hag a save d'ar {{XVvet kantved}} da nebeutañ, evit familhoù katolik ar barrez. Aze e oa bet savet un [[orator]] (chapel ar Champ-Fleuri). Dilezet e voe ar vered hag ar chapel pa voe krouet bered La Bouteillerie<ref> {{Liamm web | url = http://lafrancedesclochers.xooit.com/t32-Nantes-44000-a-443000.htm | titl = Chapelioù kozh Noaned | lec'hienn = lafrancedesclochers.xooit.com | consulté le = 17 mai 2010 }}</ref>, lec'h ma voe treuzkaset porrastell bered Champ-Fleuri. Toget e oa gant un delwenn e maen eus ul lestr : ur [[brigantinenn|vrigantinenn]]<ref>Ar vammenn a skriv ''brigandin'', dre fazi moarvat.</ref>. Tennañ a ra ar vered he anv orin ar ''Grand brigandin'' diouti. Aet eo ar porrastell da get, hag amsavet eo bet an anv gant « La Bouteillerie »<ref name=Kahn23/>. === Brasadurioù === [[Restr:W1790-Nantes CimBouteillerie 85887.JPG|thumb|kleiz|Ur sell eus [[Tour Breizh]].]] P'eo diogelet gant ur studiadenn e [[1809]] eo bras awalac'h an 10 500 m² goloet gant ar vered evit ezhommoù an teir parrez a implij anezhi, n'eo ket mui an traoù evel se e [[1832]] peogwir eo stadet gant at ti-kêr e vank plas ingal ha ret eo treiñ logelloù douar ma 'z eus korfoù n'o deus ket bet amzer da beurvreinañ c'hoazh<ref>{{harvsp|Kahn|Landais|1990|p=24}}</ref>. En ur eskemm tachennoù e kresk an ti-kêr gorread ar Bouteillerie eus 65 ar<ref>{{harvsp|Kahn|Landais|1990|p=25}}</ref>. E [[1890]] eo brasaet c'hoazh eus 15 000 m² gant ar maer [[Ernest Guibourd de Luzinais]], ar brasaat diwezhañ hervezañ rak trawalc'h « evit al lodenn-mañ eus ar gêr ». Koulskoude eo ouzhpennet 6 700 m² e [[1898]] evit bezañ gouest « en amzer dazont da vrasaat ar vered »<ref name=Kahn26>{{harvsp|Kahn|Landais|1990|p=26}}</ref>. [[Restr:Nantes - Cimetière La Bouteillerie - Carré militaire.JPG|thumb|Karrez milourel ar Bouteillerie.]] An Istor a ra cheñch framm ar vered : digoret eo ur rann nevez d'an 30 Here 1914 gant ar melestradurezh evit douarañ ar soudarded marv abalamour d'ar [[Brezel-bed kentañ]]<ref name="Cozic et Garnier">{{Ouvrage | langue=fr | auteur1=Jean-Charlez Cozic | auteur2=Daniel Garnier | titre=La presse à Nantes de 1757 à nos jours | tome=II. Les années Schwob (1876-1928) | éditeur=[[L'Atalante (maison d'édition)|L'Atalante]] | lieu=Nantes | année=2008 | pages totales=399 | passage=236 | isbn=978-2-84172-395-9 }}.</ref>. Evit gwir eo ret douarañ an holl a varv en ospitalioù milourel staliet e Naoned etre ar bloaz-se ha [[1919]]. E [[1918]] eo gouestlet 2 500 m² eus ar Bouteillerie da grouidigezh ur vered vilourel, lec'h m'eo lakaet 1 533 bez<ref name=Kahn26/>. Nemet 560 a zo skrivet warno « ''[[Marv evit Frañs]]'' », hag un digoll zo roet gant ar Stad evit 620 bez<ref>{{harvsp|Kahn|Landais|1990|p=28}}.</ref>. Er garrez-mañ emañ douaret 1 781 soudard breizhat, saoz, belgiat, rusian, polonat, alaman ha gall e deroù an XXI{{vet}} kantved, hag ivez soudarded deuet eus trevadennoù Bro-C'hall (Aljerianed, Senegaliz, pe re all gant anvioù a son aziat)<ref> {{liamm web | url = https://www.ouest-france.fr/pays-de-la-loire/guerre-14-18-dans-les-allees-du-souvenir-2950067 | titl = Guerre 14-18, dans les allées du souvenir | embanner = [[Ouest-France]] | deiziad = 3 a viz Du 2014 | gwelet d'an = 29 a viz Kerzu 2016 }}.</ref>. Evit kempouezañ an egor implijet eo prenet gant an ti-kêr 7 739 m² a dachennoù amezek, ul lodenn anezho gouestlet d'ar vered hag he deus bremañ ur gorread tro 6 hektar<ref name=Kahn27/>. E 2008, e-keñver 90 bloaz [[arsav-brezel 1918]] eo kempennet ar c'harrez milourel gant dek den e framm ur chanter kenemprañ<ref> {{liamm web | url = http://www.nantes.maville.com/actu/actudet_-Le-cimetiere-des-Poilus-remis-au-carre-_loc-611812_actu.Htm | titl = Le cimetière des Poilus remis au carré | lec'hienn = nantes.maville.com | aozer = Camille Guillemois | gwelet d'an = 12 a viz Gouere 2010 }}.</ref>. Ar [[bag-dre-dan|vag-dre-dan]] ar ''Saint-Philibert'', o vont eus [[Nervouster|enez Nervouster]] d'an douar bras, a ra peñse e [[1931]], ha tost 500 den a zo beuzet. O welout n'en deus ket 54 c'horf kavet o familh pe kerent eo divizet gant kêr Naoned reiñ obidoù dezho ha douarañ anezho e bered La Bouteillerie. Treuzkaset int e [[Bered Sant-Jakez]] en nebeut bloavezhioù goude<ref>{{harvsp|Kahn|Landais|1990|p=47}}</ref>. == Tud douaret == * [[Armel de Wismes]], istorour ha skrivagner * [[Émile Dezaunay]], livour hag engraver * [[René Guy Cadou]], barzh * [[Mathurine Fourchon]], kantinerez * [[Camille Mellinet]], mouller, kazetenner hag istorour * [[Decré|César Jules Decré]], marc'hadour * [[Familh Dubigeon|Théodore Auguste Dubigeon]], paramantour * [[Jules Grandjouan]], skritellour * Familh [[Cassegrain (embregerezh)|Cassegrain]], greantourien * [[Charles Brunellière]], politikour Un hentad gweladenniñ a zo kinniget er mont tre evit dizoleiñ an dud vrudet douaret er vered.<ref>{{Liamm web |aozer=Nantes Patrimonia |anv-bihan=Site Nantes |anv=Patrimonia |titl=Parcours découverte du cimetière de la Bouteillerie |url=https://patrimonia.nantes.fr/home/decouvrir/les-parcours-du-patrimoine/parcours-cimetiere-bouteillerie.html |format=carte interactive |site=patrimonia.nantes.fr |consulté le=2024-07-14}}</ref> == Delwennouriezh == E [[1839]] e roas Charles-Mathurin d'Haveloose, marc'hadour naonedat ganet e [[Añje]], ur sammad bras a arc'hant da gêr Naoned. Evit enoriñ e vemor e voe savet ur monumant gant savour ar gêr [[Henri-Théodore Driollet]], ar ''stelenn Haveloose'', skrivet warni : ''À Haveloose, le bienfaiteur des pauvres, la bienfaisance et la charité rendent hommage''. E-kichen ar porzhierezh emañ an oberenn-se. A-gleiz d'ar mont tre istorel emañ un [[izelvos]] anvet ''War-zu an didermen'', oberenn gant [[Blanche Moria]] staliet eno abaoe [[1928]]. <gallery perrow="2" widths="200" heights="200"> Nantes (44) Cimetière La Bouteillerie - Stèle Haveloose - 01.jpg|Stelenn Haveloose. Nantes (44) Cimetière La Bouteillerie - Vers l'infini - Bas-relief de Blanche Moria.jpg|War-zu an didermen. </gallery> == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} == Pennad kar == * [[Bered Trugarez]] == Liamm diavaez == * [http://www.nantes.fr/recherche.html?jcrMethodToCall=get&src_originSiteKey=nantesfr&src_nodeType=nmix%3Asearchable&src_terms%5b0%5d.term=Cimeti%C3%A8re&src_terms%5b0%5d.applyFilter=true&src_terms%5b0%5d.match=all_words&src_terms%5b0%5d.fields.siteContent=true&src_terms%5b0%5d.fields.tags=true&src_sites.values=nantesfr&src_languages.values=fr#searchResultAnchor Lec'hienn kêr Naoned] [[Rummad:Beredoù Breizh|La Bouteillerie]] [[Rummad:Naoned]] 12d0zq3u4vrkzow2at2hxnqfue1lr4c 0 174897 2188812 2185405 2026-04-25T12:01:07Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188812 wikitext text/x-wiki {{disheñvelout}} '''Prévost''', '''Prevost''' ha '''Prévot''' zo un anv-tiegezh gallek a gaver e Bro-C'hall ha Kebek dreist-holl. "Prévôt" a oa ur garg e Bro-C'hall da vare ar [[Renad Kozh]]. Tremenet eo an anv e Breizh hag e Breizh-Veur dindan ar stumm [[Provost]], da-heul aloubadeg [[Gwilherm an Alouber]] e 1066. == Tud == === {{Bro-C'hall}} === * [[Abbé Prévost]] (1697-1763), romantour * [[Florent Prévost]] (1794-1870), naturour * [[Daniel Prévost]] (1939), aktour * [[Pauline Ferrand-Prévot]] (1992), marc'hhouarnerez === {{SUA}} === * [[Robert Francis Prevost]] (ganet e 1955), eskob, pab dindan anv Leon XIV == Anvioù-lec'h == * [[Prévost (Kebek)|Prévost]], kêr e proviñs al Laurentides, e Kebek, * stêr Prévost-Gilbert, adstêr d'ur stêr e Chaudière-Appalaches, e Kebek. == Loened == * [[mango Prévost]], un evn e Latinamerika, anvet diwar anv Florent Prévost, * [[gwiñver Prevost]], ur c'hrigner anvet en enor d'an douarour gall Constant Prévost. [[Rummad:Anvioù-tiegezh gallek]] 32l7x0dlsdict7na18mx827h69mvsoj 0 175855 2188984 2185300 2026-04-25T13:28:03Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188984 wikitext text/x-wiki '''Maksim''' zo un [[anv-bihan]] roet d'ar baotred e meur a yezh. Dont a ra eus an anv latin [[Maximus]], da lavaret eo "a hini brasañ".<ref>{{cite web |url=http://www.behindthename.com/name/maxim |title=Behind the Name: Meaning, Origin and History of the Name Maxim |accessdate=2007-12-30 |format= }}</ref>. Pa eo ral e brezhoneg eo puilhoc'h er broioù slavek evel Rusia, Belarus, Bulgaria, Ukraina, Moldova, Kazakhstan, Serbia, Makedonia ha Montenegro, kenkoulz hag ar broioù en deus miret liammoù gant o frantad soviedel. '''Maksym''' zo un stumm all. Un anv-familh a c'hall bezañ ivez, met ne vez ket kavet alies. == Stummoù all e yezhoù all == * [[Maxim]] e saozneg * [[Maxime]] e galleg * [[Massimo]] en italianeg * [[Max]] == Tud en Istor kozh == *Maksim, anv manac'h [[Đorđe Branković]], Despot Serbia *[[Maksim Bulgaria]], Patriarch Iliz Ortodoks Bulgaria *[[Maksim I]], Patriarch Iliz Ortodoks Serbia (1655-1672) == Tud all == * [[Maksim Berezovsky]] ([[circa|c.]] 1745-1777), sonaozer ukrainat * [[Maksim Gorki]] (1868-1936), skrivagner soviedel rusianek * [[Maksim Litvinov]] (1876-1951), dispac'hour ha diplomat rusian * [[Maksim Vengerov]] (g. e 1974), bionilour, altour ha penn laz-seniñ israelian * [[Maksim Mrvica]] (g. e 1975), pianoour kroat * [[Maksim Galkin]] (g. e 1976), komedian, kinniger skinwel ha kaner rusian hag israelian * [[Maksim Romachtchenko]] (g. e 1976), mell-droader belarusat hag ukrainat * [[Maksim Chatskikh]] (g. e 1978), mell-droader ouzbek * [[Maksym Kalynytchenko]] (g. e 1979), mell-droader ukrainat * [[Maksim Medvedev]] (g. e 1989), melldroader azerbaidjanat == Notennoù ha daveoù == {{daveoù}} [[Rummad:Anvioù-bihan brezhonek]] [[Rummad:Anvioù-bihan rusek]] [[Rummad:Anvioù-bihan bulgarek]] [[Rummad:Anvioù-bihan ukrainek]] [[Rummad:Anvioù-bihan kroatek]] [[Rummad:Anvioù-bihan makedonek]] [[Rummad:Anvioù-bihan serbek]] ct41pdivii6nvavvia2awzap0arhs38 0 176180 2188835 2185432 2026-04-25T12:01:44Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188835 wikitext text/x-wiki '''Samuel''' a zo un anv-bihan roet d'ar baotred. Dont a ra eus [[Shmouel|Samuel]], ur [[profed]] eus an [[Testamant Kozh]], hag eus anv meur a sant kristen. An anv a zeu eus ar [[hebraek]] ''Shemuel'' hag a dalv kement ha « Doue (''el'') eo e anv (''shmô'') ». Ober a ra dave da istor Hanna e [[Levrioù Samuel]]. Roet e vez e-touez ar Brotestanted hag ar Yuzevien dreist-holl. Un anv-tiegezh eo ivez. == Stummoù liesseurt an anv Samuel == Kavout a reer ar stummoù da heul er yezhoù-se : {| class="wikitable" style="float:center; margin-left: 8px" |- ! Yezhoù || Adstummoù || Evezhiadennoù |- | [[alamaneg]] || Samuel || |- | [[arabeg]] || صموئيل || Ṣamou’il |- | [[aragoneg]] || Samuel || |- | [[armenieg]] || Սամվել || ''Samvel'' |- | [[asturieg]] || Samuel || |- | [[brezhoneg]] || Samuel || |- | [[bulgareg]] || Самуил || ''Samouil'' |- | [[daneg]] || Samuel || |- | [[esperanteg]] || Samuelo || |- | [[estonieg]] || Samuel || |- | [[euskareg]] || Samel || |- | [[finneg]] || Samuel || |- | [[galizeg]] || Samuel || |- | [[gresianeg]] || Σαμουήλ || ''Samou’el'' |- | [[hebraeg]] || שְׁמוּאֶל || ''Shmouʼel'' |- | [[hungareg]] || Sámuel || |- | [[iwerzhoneg]] || Somhairle || |- | [[islandeg]] || Samúel || |- | [[italianeg]] || Samuele || |- | [[katalaneg]] || Samuel || |- | [[latin]] || Samuel || |- | [[latveg]] || Samuels || |- | [[lituaneg]] || Samuelis || |- | [[nederlandeg]] || Samuël || |- | [[norvegeg]] || Samuel || |- | [[poloneg]] || Samuel || |- | [[portugaleg]] || Samuel || |- | [[roumaneg]] || Samuil || |- | [[ruseg]] || Самуил || ''Samouil'' |- | [[saozneg]] || Samuel || berrstummoù : [[Sam]] ha [[Sammy]] |- | [[sardeg]] || Samuèli || |- | [[slovakeg]] || Samuel || |- | [[sloveneg]] || Samuel || |- | [[spagnoleg]] || Samuel|| |- | [[svedeg]] || Samuel || |- | [[tchekeg]] || Samuel || |- | [[ukraineg]] || Самуїл || ''Samouil'' |- | [[yiddish]] || Schmuyle || |} Samuela, [[Samantha]], Samuelle, Samuella ha Samanta a zo stummoù gwregel. == Tud == ''[[Samuel Arnold]], anv meur a zen.'' ==={{Alamagn}} === * [[Samuel Gottlieb Gmelin]] (1744-1774), ergerzher ha naturour === {{Bro-C'hall}} === * [[Samuel Schwartzbard]] (1886-1938), anarkour * [[Samuel Le Bihan]] (g. e 1965), aktour === {{Bro-Saoz}} === * [[Samuel Bellamy]] (?- 1717), [[flibister]] * [[Samuel Johnson]] (1709-1784), skrivagner * [[Samuel Taylor Coleridge]] (1772-1834), barzh romantel * [[Samuel Tickell]] (1811-1875), evnoniour === {{Iwerzhon}} === * [[Samuel Beckett]] (1906-1989), skrivagner saoznek === {{Liberia}} === * [[Samuel Doe]] (1951-1990), soudard ha prezidant ar vro === {{SUA}} === * [[Samuel Morse]] (1791-1872), kavadenner * [[Samuel Colt]] (1814-1862), krouer [[arm-tan|armoù-tan]] * [[Samuel Hamilton Walker]] (1817-1847), ofiser * [[Samuel Reshevsky]] (1911-1992), mestrc'hoarier echedoù [[Rummad:Anvioù-bihan hebraek]] [[Rummad:Anvioù-bihan saoznek]] [[Rummad:Anvioù-bihan alamanek]] [[Rummad:Anvioù-bihan nederlandek]] [[Rummad:Anvioù-bihan polonek]] [[Rummad:Anvioù-bihan tchekek]] [[Rummad:Anvioù-bihan slovenek]] [[Rummad:Anvioù-bihan norvegek]] [[Rummad:Anvioù-bihan svedek]] [[Rummad:Anvioù-bihan danek]] [[Rummad:Anvioù-bihan islandek]] [[Rummad:Anvioù-bihan finnek]] [[Rummad:Anvioù-bihan spagnolek]] [[Rummad:Anvioù-bihan portugalek]] [[Rummad:Anvioù-tiegezh]] fo4kkw4g4hmz0su2a2brwuwgujbj08b 0 177173 2188773 2185362 2026-04-25T12:00:06Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188773 wikitext text/x-wiki '''Pascal''' zo un [[anv-bihan gallek]] hag [[anv-bihan okitanek|okitanek]] roet d'ar baotred. Roet e vez en Alamagn, Aostria hag an Izelvroioù ivez. Dont a ra eus al latin ''paschalis'' hag ober a ra dave da [[Pask|Ouel Pask]]. Un anv-tiegezh eo ivez, a gaver e [[Bro-C'hall]] hag [[Italia]] (e [[Piemonte]], [[Traoñienn Aosta]], ha De Pascal e [[Friuli-Venezia Giulia]]). E deroù 2010 e oa 290 000 den o tougen an anv-se e Frañs. An 32^l anv ar muiañ roet eo bet en XX{{vet}} kantved e Frañs. Ar bloaz 1962 eo an hini ma oa roet ar muiañ, gant 21 000 ganidigezh<ref>[http://meilleursprenoms.com/stats/histogram.php3?recherche=Pascal&image.x=14&image.y=9 MeilleursPrénoms.com].</ref>. == Stummoù all == * [[galleg]] : Pascalin (gourel), [[Pascale]], Pascaline (benel) * [[italianeg]] : Pasqual, Pasquale * [[katalaneg]] : Pasqual * [[spagnoleg]] : [[Pascual]] * [[portugaleg]] : Pascoal * [[okitaneg]] : Pascal, Pascau * [[brezhoneg]] : [[Paskal]] * [[albaneg]] : Paskal, Paskali == Tud == === Anv-bihan === * [[Pascal Lissouba]] (1931-2020), prezidant [[Republik Kongo]] * [[Pascal Lamour]] (g. e 1958), soner * [[Pascal Jaouen]] (g. e 1962), broder ha stilour * [[Pascal Wehrlein]] (g. e 1994), blenier kirri-redadeg alaman === Anv-tiegezh === * [[Blaise Pascal]] (1623-1662) : matematikour, fizikour ha prederour gall * [[Philippe Pascal]] (1956-2019), kaner-sonaozer == Pennadoù kar == * [[Paskal (unanenn)|Paskal]], unanenn ar gwask * [[Paskal (lavar)|Paskal]] : ul lavar programmiñ == Daveoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Anvioù-bihan gallek]] [[Rummad:Anvioù-bihan okitanek]] fb6svw6km7cygur5f4emurg0moz6336 0 177200 2188774 2185363 2026-04-25T12:00:08Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188774 wikitext text/x-wiki '''Paskal''' zo un [[anv-bihan brezhonek]] hag [[albanek]] roet d'ar baotred. Dont a ra eus al latin ''paschalis'' hag ober a ra dave da [[Pask|Ouel Pask]]. == Yezhoù all == * [[galleg]] : [[Pascal]], Pascalin (gourel), [[Pascale]], Pascaline (benel) * [[italianeg]] : Pasqual, Pasquale * [[katalaneg]] : Pasqual * [[spagnoleg]] : [[Pascual]] * [[portugaleg]] : Pascoal * [[okitaneg]] : Pascal, Pascau * [[albaneg]] : Paskal, Paskali == Tud == ===Pibien === * [[Paskal Iañ]] (m. e 824), pab * [[Paskal II]] (1050-1118), pab === Tud all === * [[Paskal Kerenveier]] (1729-1794), soudard ha skrivagner brezhonek * [[Pascal Rannou]] (g. e 1958), skrivagner ha skridvarnour gallek ha brezhonek * [[Paskal Hervio]] (g. e 1962), skrivagner ha troer brezhonek * [[Paskal Tabuteau]] (g. e 1962), skrivagner brezhonek, kelenner * [[Paskal an Intañv]] (g. e 1972), skrivagner brezhonek == Pennadoù kar == * [[Paskal (unanenn)|Paskal]], unanenn ar gwask * [[Paskal (lavar)|Paskal]] : ul lavar programmiñ [[Rummad:Anvioù-bihan brezhonek]] [[Rummad:Anvioù-bihan albanek]] b4e0p85vsw435yygkcckm6tvbelnwer 0 177293 2188944 2185037 2026-04-25T13:27:00Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188944 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Bered an Norzh''' eo [[bered]] koshañ ha brasañ [[Roazhon]]. E karter Sant-Marzhin emañ, bali [[Gourmalon]] (''Gros Malhon'')<ref>[https://www.ouest-france.fr/patrimoine-rennais-illustres-ils-sont-enterres-au-cimetiere-du-nord-2618415 Patrimoine. Rennais illustres, ils sont enterrés au cimetière du Nord], war lec'hienn ouest-france.fr, gwelet d'ar 14 a viz Even 2014</ref>. == Istor == Urzhiañ a reas [[Breujoù Breizh]] krouiñ ur vered nevez evit kêr Roazhon e [[1784]]. Dre ziviz an 18 a viz Ebrel [[1789]] e prenas ar gêr park an Estival digant menec'h Sant-Melani, war bord an hent da [[Sant-Gregor]]<ref>[[Paul Banéat]], ''Le vieux Rennes'', Embannadurioù J. Larcher, Roazhon, 1926, Adembann Lorisse, Pariz, 1999, in-4, 656p., {{ISBN|2-84435-042-9}}, p.227.</ref>. Staliet e voe eno bered foran kentañ Roazhon, e-lec'h ar beredoù parrez liesseurt a oa e-kichen an ilizoù. E [[1794]] e voe graet an douaridigezh kentañ, ha kerkent ha [[1824]] e voe brasaet ar vered gant ar gêr. [[Restr:2fi4298.jpg|thumb|center|Steuñv bered vras Roazhon hag an tachennoù da gaout evit brasaat ar vered (1826).]] D'an 9 a viz Even [[1866]] e voe breutaet gant ar c'huzul-kêr diwar-benn ur raktres evit astenn ar vered adarre. P'edo e sell brasaat anezhi er c'hornôg e voe divizet en ober er su. Kempennet e voe en ul [[liorzh mod Bro-Saoz]] gant ar savour Adolphe Giraud e [[1867]]. Ne cheñcho ket harzoù ar vered ken adalek ar bloaz-se. [[Restr:Cimetière du Nord, Rennes.jpg|thumb|center|Ul lodenn eus steuñv brasaat Bered an Norzh e Roazhon (1867).]] E-pad bombezadeg an 29 a viz Mae [[1943]] e kouezhas warni 25 bombezenn da nebeutañ. Hiziv en em astenn ar vered war 8-9 hektar. Kempennet a-zoare eo, gant kalz gwez brav ([[pin-mor]], [[platan]], [[sekoia]], [[siprez]], [[ivin]]). E 2014 he doa 14 000 plas e-barzh 16 rann. An niver a zouaridigezhioù graet enni a zo nes da 100 000. [[Restr:Rennes (35) Cimetière du Nord Croix principale.jpg|thumb|center|Ar groaz veur, e-kreiz ar vered.]] == An nor vras == N'eus nemet un nor da vont e-barzh bered an Norzh, ur mell hini. E [[1822]] e oa bet goulennet digant an Naonedad [[Mathurin Crucy]] sevel anezhi gant ar maer [[Louis de Lorgeril]]<ref>[[Jean-Yves Veillard]], ''Rennes au XIXe siècle : architectes, urbanisme et architecture.'', Embannadurioù an Thabor, Roazhon, 1978, 518p., {{p.|221-225}}</ref>. A-benn ar fin e voe savet gant ar parizian [[Charles Millardet]], anvet tisavour ar gêr e miz Gwengolo [[1828]]. E oberenn gentañ e Roazhon e voe. Ur savadur ront eo, a c'hiz nevezklasel, hag ober a ra evit ur mell digor, ur marvgav hag ur chapel-gañv war un dro. E tu ar vered eo digor ar chapel gant ur golonenneg [[urzh tokkanat|toskanat]] gant fustoù e [[kersantit]]. E tu ar vali Gourmalon ez eus ur voger e maen-raz gant ur c'hustod, un delwenn an esperañs ennañ graet gant an Naonedad [[Jean-Baptiste Barré]]<ref>''Le Patrimoine des Communes d'Ille-et-Vilaine'', Flohic, dast. « Le Patrimoine des Communes de France », Pariz, Meurzh 2000, 2 Dom, 1781 p. {{ISBN|2-84234-072-8}}, tome II, p.1253.</ref>. <gallery mode="packed"> Rennes CimNord entrée.jpg|Dor vras ar vered, tu ar gêr. Rennes (35) Cimetière du Nord Chapelle Saint-Michel de l'Espérance Détail.jpg|Delwenn an esperañs gant [[Jean-Baptiste Barré]]. Rennes (35) Cimetière du Nord Chapelle Saint-Michel de l'Espérance.jpg|Dor vras, tu ar vered. </gallery> == Tud douaret == === Savourien === * [[Jean-Baptiste Martenot]], tisavour e kêr [[Roazhon]] : rann 1, renk 24, bez 11. * [[Jacques Mellet]] (1807-1876) hag e vab, [[Henri Mellet]] (1852-1926) : rann 10. * [[Arthur Regnault]] (1839-1932) : rann 1, renk 57, bez 41. <gallery mode="packed"> Rennes (35) Cimetière du Nord Tombe J.B. Martenot.jpg|Bez [[Jean-Baptiste Martenot]]. Rennes (35) Cimetière du Nord Tombe J. Mellet.jpg|Bez [[Jacques Mellet|Jacques]] hag [[Henri Mellet]]. Rennes (35) Cimetière du Nord Tombe A. Regnault.jpg|Bez [[Arthur Regnault]]. </gallery> === Kloer === * Prosper-Mathurin Brécha (1814-1863), diazezer skolaj Sant-Visant : rann 1, renk 12, bez 17. * [[Marie-Joseph Brune]] (1807-1890), chaloni titlet en [[Iliz-veur Roazhon]], savour hag istorour an arz, ezel diazezer eus Kevredigezh arkeologel hag istorel Il-ha-Gwilen : rann 8, renk 22, bez 18. * Jean-François Huet (1884-1930), aluzener ar studierien hag an Ostel-Doue: rann 14, renk 20, bez 24. * Joseph Janvier, diazezer patronaj an Tour d'Auvergne : rann 10, renk 10, bez 5<ref>C.B., ''Chapelle de la Sainte-Famille. Un petit coin de paradis ;'', in Le Rennais, kazetenn ti-kêr Roazhon, Gouere-Eost 1993, p.21.</ref>. * beleien Sant-Albin kinklet o bez gant un izelvos hag a skeudenn ar [[Penniliz Itron-Varia-ar-C'heloù-Mat Roazhon|gouestl arc'hant da Itron-Varia-ar-C'heloù-Mat]] : rann 1, renk 20, bez 8. * Joseph Thébault (1801-1860), person dean iliz [[Penniliz Sant-Salver Roazhon|Sant-Salver Roazhon]] ha chaloni a enor : rann 1, renk 11, bez 1, ("bez e stouvoù"). * Félix Trochu (1841-1910), diazezer ''[[L'Ouest-Éclair]]'', adanvet ''[[Ouest-France]]'' e miz Eost 1944 : rann 8, renk 9, bez 20. * [[Joseph Turmel]] (1859-1943), istorour an dogmoù ha soñjer dieub : rann 9, renk 4, bez 22. <gallery mode="packed"> Rennes (35) Cimetière du Nord Tombe M.J. Brune.jpg|Bez ar chaloni Brune. Rennes (35) Cimetière du Nord Tombe des prêtres de Saint-Aubin.jpg|Bez beleien Sant-Albin. Rennes (35) Cimetière du Nord Tombe F. Trochu.jpg|Bez an aotrou Trochu. Rennes (35) Cimetière du Nord Tombe J. Turmel.jpg|Bez an aotrou Turmel. </gallery> === Istorourien === * [[Paul Banéat]] (1856-1942), istorour ha mirour mirdi arkeologel Il-ha-Gwilen : rann 5, renk 12, bez 29. * [[Arthur de La Borderie|Louis Arthur Le Moyne de la Borderie]] (1827-1901), istorour war [[Istor Breizh]], ezel diazezer eus Kevredigezh arkeologel hag istorel Il-ha-Gwilen ha diazezer [[istoriografiezh]] Breizh : rann 5, renk 12, bez 25. * [[Lucien Decombe]] (1834-1905), arkeologour ha mirour mirdi arkeologel Roazhon : rann 6, renk 22, bez 34. * [[Adolphe Orain]] (1834-1918), istorour ha folklorour : rann 8, renk 9, bez 31. * [[Barthélémy-Amédée Pocquet du Haut-Jussé|Barthélémy Pocquet du Haut-Jussé]] (1891-1988), istorour : rann 7, renk 45, bez 7. <gallery mode="packed"> Rennes (35) Cimetière du Nord Tombe P. Banéat.jpg|Bez [[Paul Banéat]]. Rennes (35) Cimetière du Nord Tombe L.A. Le Moyne de La Borderie.jpg|Bez [[Arthur de la Borderie]]. Rennes (35) Cimetière du Nord Tombe A. Orain.jpg|Bez [[Adolphe Orain]]. </gallery> === Skolveuridi === * [[Claude Champaud]], (1929-2019), gwirour, prezidant kentañ [[skol-veur Roazhon I]], kuzulier-kêr. === Kazetennerien === * [[François Régis Hutin]], (1929-2017), rener meur [[Ouest-France]] : rann 3, renk 34, bez 10. === Skiantourien === * [[Faustino Malaguti]], (1802-1878) kimiour : rann 15, renk 42, bez 1. === Politikourien === * [[Yvon Bourges]], (1921-2009) : prezidant [[Rannvro Breizh]], rann 3, renk 27, bez 5. Emañ e chapel familh e wreg, ar re Duboscq-Fontaine<ref>[http://www.landrucimetieres.fr/spip/spip.php?article3691 Beredoù eus Bro-C'hall ha lec'h all]</ref>. === Maered Roazhon === * [[Eugène Pinault]], (1834-1913) : rann 16, renk 51, bez 4. * Emmanuel Pongérard, (1794-1876) * [[Edgar Le Bastard]], (1836-1891) : rann 4, renk 10, bez 3. * [[Jean Leperdit]], (1752-1823) : rann 1, renk 15, bez 8. * [[Pierre Martin]], (1816-1894) : rann 5, renk 12, bez 2. <gallery mode="packed"> Rennes CimNord tombe LeBastard.jpg|Bez [[Edgar Le Bastard]]. Rennes CimNord tombe Leperdit.jpg|Bez [[Jean Leperdit]]. </gallery> === Arzourien === * [[Pierre Galle (livour)|Pierre Galle]] (1883-1960), livour, kelenner, mirour, kentañ bez a-gleiz en ur vont tre<ref>Bertrand Beyern, op. cit., p.80.</ref>. * [[Jean-Baptiste Barré]] (1804-1877), kizeller ha livour : rann 1, renk 20, bez 9. * [[Adolphe Léofanti]] (1838-1890), kizeller : rann 10, renk 17, bez 1. * [[Philippe Pascal]] (1956-2019), kaner (strollad [[Marquis de Sade (sonerien)|Marquis de Sade]]) <gallery mode="packed"> Rennes (35) Cimetière du Nord Tombe J.B. Barré.jpg|Bez [[Jean-Baptiste Barré]]. Rennes (35) Cimetière du Nord Tombe A. Léofanti.jpg|Bez [[Adolphe Léofanti]]. </gallery> === Artizaned ha embregerien === * [[Isidore Odorico]] (1893-1945), [[mozaik]]er : rann 8, renk 5, bez 41. <gallery mode="packed"> Rennes (35) Cimetière du Nord Tombe Famille Odorico.jpg|Bez [[Isidore Odorico|Odorico]]. </gallery> == Daveoù == {{daveoù}} [[Rummad:Beredoù Breizh|Norzh]] [[Rummad:Roazhon]] 9ca9rryr2lsjwodwjhfj01nlgm2ndeh 0 177295 2188945 2185038 2026-04-25T13:27:01Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188945 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Bered ar Reter''' a zo ur [[bered|vered]] krouet e [[1881]] er reter da [[Roazhon]], e karter Francisco-Ferrer - Gwern - Poderezh. Eil bered koshañ Roazhon eo, goude [[Bered an Norzh (Roazhon)|hini an Norzh]]. Un nebeud tud vrudet a zo douaret eno, en o zouez maered Roazhon ([[Eugène Quessot]], [[Henri Fréville]])<ref>[http://www.landrucimetieres.fr/spip/spip.php?article3688 Roazhon - Bered ar Reter], war lec'hienn Cimetières de France et d'ailleurs, gwelet d'ar 17 a viz Mae 2014</ref>, hag ar ganourez [[Yvonne Dubel]]<ref>{{Liamm web|lec'hienn=Cimetières rennais|titl=Disoc'h ar c'hlask Yvonne Dubel|url=http://www.geo.rennesmetropole.fr/cim/iframe.html?action=d&d_typemp=n&idemp=12543&d_nom=DUBEL%20Yvonne&d_date=21%2F06%2F1958&nomcime=Cimeti%C3%A8re%20de%20l%27Est&adrcime=1%20place%20Souvenir%20Fran%C3%A7ais%20-%2035000%20RENNES&telcime=0223621600&section=5&rang=8&tombe=1&nomemppar=|consulté le=2018-10-20}}.</ref>. == Tud douaret == === Politikourien === * Georges Graff (1913-1996), eilmaer Roazhon. * [[Henri Fréville]] (1905-1987), kelenner war an Istor, rezistant, politikour ha skrivagner gall. Kannad, senedour, maer Roazhon etre 1953 ha 1977. * [[François Château]] (1886-1965), maer Roazhon. * [[Jean Janvier]] (1859-1923), maer Roazhon. === Arzourien === * Daniel Rivoallan (1955-2014), livour. * [[Annaig Renault]] (1946-2012), barzhez vrezhonek. * [[Greta Vaillant]] (1942-2000), aktourez. * Noël Blayau (1925-1971), istorour. * [[Guy Parigot]] (1922-2007), den a c'hoariva. * Albert Thomas lesanvet Mathos (1921-2001), barzh. * Madeleine Hélias (1914-2005), skrivagnerez. * [[Raymond Cornon]] (1908-1982), tisavour. * Odette Serveur lesanvet Cousine Odette (1906-2004), aktourez ha displegerez. * Edouard Mahé (1905-1992), livour. * [[Raphaël Binet]] (1880-1961), luc'hskeudenner. * [[Camille Godet]] (1879-1966), livour. * Gaston Perducet (1871-1946), sonaozer. * [[Jean Boucher (kizeller)|Jean Boucher]] (1870-1939), kizeller. * [[Pierre Gourdel]] (1824-1892), kizeller. === A bep seurt === * [[Jacques Briard]] (1933-2002), ragistorour hag arkeologour. * Familh [[Moullerezh Oberthur|Oberthür]] - [[Henri Cartier-Bresson|Cartier-Bresson]] === Stourmerien === * [[Raymonde Tillon]]-Nédelec (1915-2016), rezistantez ha poliikourez<ref>{{Liamm web |url= https://avis-de-deces.ouest-france.fr/20160723/raymonde-tillon-362022 |titl= Kemenn-kañv Raymonde Tillon |lec'hienn= avis-de-deces.ouest-france.fr |enlinenn= 23 a viz Gouere 2016 |citation= L'inhumation aura lieu le même jour, à Rennes au cimetière de l'Est, où elle reposera aux côtés de son mari, Charles Tillon. }}.</ref>. * [[Charles Tillon]] (1897-1993), politikour, rezistant, komandant an [[FTP]]. * [[Edmond Lailler]] (1889-1945), rezistant marv en deportadur. * Oscar Leroux (1878-1948), rezistant. * Augustin Le Doeuf (Verdier) (1924-1944), ezel eus Bezen Perrot [[Restr:Bundesarchiv Bild 101II-MW-3719-28, St. Nazaire, britische Kriegsgefangene.jpg|thumb|Ar ''private'' (soudard) Tom McCormack, douaret e bered ar Reter.]] == Ar c'harrezad milourel breizhveuriat == E Reter ar vered ez eus 252 a vezioù soudarded vreizhveuriat hag eus ar [[Kenglad ar Broadoù|C'henglad]] marvet e-pad an [[Eil Brezel-bed]]. 200 anezho zo marvet e-pad bombezadeg an 17 a viz Even [[1940]], e karter Plaenenn Baud, gar-dibab Roazhon, 9 anezho zo marvet en ereoù e Roazhon, 2 zo martoloded, 44 zo nijerien en o zouez 2 Aostralian<ref>https://web.archive.org/web/20070822025630/http://www.liberation.rennes.fr/programme/archiv/docs/cimetiere2.pdf</ref>. Miret eo ar c'houn anezho gant ar ''[[Commonwealth War Graves Commission]]''<ref>[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=2090370&mode=1 Commonwealth War Graves Commission]</ref>. == Daveoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * [http://cimetieres.rennes.fr/accueil Lec'hienn ofisiel bered ar Reter e Roazhon : http://cimetieres.rennes.fr/accueil] * [http://cimetieres.rennes.fr/accueil Roazhon - Bered ar Reter, lec'hienn renabl glad sevenadurel Breizh] == Pennad kar == * [[Bered an Norzh (Roazhon)|Bered an Norzh]] e Roazhon. [[Rummad:Beredoù Breizh]] [[Rummad:Roazhon]] b0bexxlji3988tww6y6arb65fojzl3c 0 177552 2188826 2185418 2026-04-25T12:01:31Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188826 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Roerdalen''' (distaget [{{IPA|ruːrˈdaːlə(n)}}] e [[nederlandeg]], [{{IPA|ʀuːʀˈdaːlə|}}] e [[limbourgeg]]) zo ur gumun [[izelvroat]] e proviñs [[Limbourg]]. E miz Genver 2021 e oa 20 580 den o chom eno. Stok eo ar gumun ouzh an harzoù gant Alamagn. Krouet e voe d'ar 1{{añ}} a viz Genver 1991 dre gendeuziñ kumunioù kozh Melick en Herkenbosch ha Vlodrop. Da gentañ e chomas gant an anv Melick en Herkenbosch. Kemeret e voe an anv Roerdalen da vat e 1993. Kendeuziñ a reas kumun Roerdalen gant hini [[Ambt Montfort]] d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2007. N'eo ket bet kinniget un anv nevez evit ar gumun-nevez-mañ evit poent, ha miret eo bet an anv Roerdalen. Treuzet eo Roerdalen gant ar [[Roer (stêr)|Roer]]. == Kêriadennoù ar gumun == <div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2"> * Herkenbosch * Melick * [[Montfort (Izelvroioù)|Montfort]] * Posterholt * Reutje * Sint Odiliënberg * Vlodrop </div> == Istor == E kerz ar c'hantvedoù tremenet ne voe ket liammoù istorel splann etre Melick ha Vlodrop. E-barzh [[Gerlder-Uhel]] e oa Vlodrop, pa oa Melick e-barzh [[Dugelezh Jülich]]. Goude e oa Melick ha Herkenbosch e-barzh [[Prusia]] e-pad ur mare. == Monumantoù ha savadurioù == E [[Sint Odiliënberg]] emañ [[Penniliz Sint Odiliënberg|penniliz roman Sent-Wiro-Plechelm-ha-Otger]] eus an {{XIvet kantved}}. Sevel a ra Skolaj kozh St.Ludwig (Kolleg St.Ludwig), e ti-gar Vlodrop, da 1909. Meur a gastell pe dismantroù e zo e Roerdalen, evel e kumunioù all Limbourg. Estlammus-tre e oa [[Kastell Daelenbroeck]] gwechall. Revezet eo bet ar bolzoù hag ar pourpezioù. E-barzh ar re-mañ emañ ur preti bremañ. E [[Montfort (Izelvroioù)|Montfort]], renevezet eo bet dismantroù [[kastell Montfort (Limbourg)|ar c'hastell]] evit un darn. Ul lodenn eus defañsoù ar c'hreñvlec'h a zo diazezoù un atant. == Tud == * [[Jos Verstappen]] (ganet e 1972 e Montfort), levier kirri. ==Skeudennaoueg== <gallery mode=packed> Image:Sint Odiliënberg, molen foto5 2011-03-16 11.40.JPG|Milin (molen van Verbeek) e Sint Odiliënberg Image:Melick2.jpg|Ar stêr [[Roer]] File:Alleebäume bei Paarlo 2.jpg|Hent etre St. Odilienberg Paarlo, war-zu St. Odilienberg File:Basilika roerdalen.jpg|Penniliz sent Wiro, Plechelmus hag Otgerus File:Montfort (Roerdalen) church.JPG|Iliz [[Montfort (Izelvroioù)|Montfort]] File:Montfort (Roerdalen) Rijksmonument 30068 De Voorhof.JPG|Voorhof File:Montfort (Roerdalen) sculpture by Nicolas van Ronkenstein.JPG|Delwenn gant Nicolas van Ronkenstein File:Montfort (Roerdalen) Rijksmonument 47063 pastorie.JPG|Presbital kozh Montfort. Image:Montfort, monumentaal pand foto3 2011-03-16 12.19.JPG|Ti-kêr kozh Montfort File:St.Ludwig Sued09.jpg|Vlodrop File:Herkenbosch, de Sint Sebastianuskerk RM28550 foto4 2014-03-29 09.39.jpg|Iliz (Sint Sebastianuskerk) e Herkenbosch </gallery> == Liamm diavaez == * [http://www.roerdalen.nl Lec'hienn ofisiel] {{Patrom:Proviñs Limburg (Izelvroioù)}} {{porched Izelvroioù}} [[Rummad:Kumunioù Limburg (Izelvroioù)]] 9zw3u8mtg7bn6mm28kb93rl7wiwzo7r 0 177555 2188741 2185323 2026-04-25T11:59:19Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188741 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{pennad zo|Montfort}} '''Montfort''' (''Mofert'' e [[limbourgeg]]) a zo ur gêriadenn [[izelvroat]] e-barzh kumun [[Roerdalen]], e proviñs [[Limburg (Izelvroioù)|Limbourg]]. D'ar 1{{añ}} a viz 2006 e oa 3 150 annezad. Koadeier a zo en he zro. == Istor == Roet e voe da Vonfort gwirioù ur gêr er bloaz [[1271]]. Brudet eo ar gêriadenn evit dismantroù he c'hastell, savet er {{XIIIvet kantved}}. Bombezet e voe e-pad an Eil Brezel-bed. Tiez ar c'hreiz-kêr a zo eus ar bloavezhioù 1950 eta. Ur gumun en hec'h unan e oa Montfort betek ar 1{{añ}} a viz Genver [[1991]]. Kendeuzet e oa bet gant [[Posterholt]] ha [[Sint-Odiliënberg]] evit krouiñ kumun nevez [[Ambt Montfort]], betek [[2007]]. Ambt Monfort en deus kendeuzet gant kumun [[Roerdalen]]. == Tud == *[[Jos Verstappen]], ganet e Montfort e 1972, levier kirri [[Formulenn 1]] ha Rally, tad ar c'hampion [[Max Verstappen]]. <gallery> File:Ruine kasteel Montfort Limburg.jpg|Dismantroù [[Kastell Montfort (Izelvroioù)|Kastell Montfort]] File:Montfort (Roerdalen) Rijksmonument 47063 pastorie.JPG|[[Presbital]] Montfort File:Montfort (Limburg) massagraf.JPG|Monumantoù e bered Montfort File:Montfort (Roerdalen) sculpture de Sjiëper, by Henk Sillen, 1989.JPG|Delwenn ur "Sjieëper" (mesaer) gant Henk Sillen </gallery> == Liamm diavaez == * [http://roerdalen.nl Lec'hienn ofisiel Roerdalen] {{Porched Izelvroioù}} [[Rummad:Kêriadennoù an Izelvroioù]] [[Rummad:Limburg (Izelvroioù)]] 3xo78wy7yk6cvy5efupjgzhz5uvl9zc 0 177567 2188988 2185324 2026-04-25T13:28:09Z Strebot 79554 Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188988 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{pennad zo|Montfort}} '''Montfort-l'Amaury''' a zo ur gumun c'hall en [[Yvelines]], e rannvro [[Enez-Frañs]]. Sez kontelezh Montfort e oa gwechall. 2 790 annezad e oa e 2022. == Douaroniezh == War-hed 38 km er c'hornôg da [[Pariz|Bariz]] emañ Montfort-l'Amaury, ha 18 km en norzh da [[Rambouillet]]. Emañ lec'h uhelañ ar gumun e penn-traoñ [[tour Anna Vreizh]], gant 183 metr a uhelder. Treuzet eo ar gumun gant ar [[gwenodenn-vale hir|wenodenn-vale hir]] GR1. == Anv-lec'h == Testeniekaet eo at stummoù ''Mons Fortis'' e 999 {{daveoù a vank}}, ''Montfortis''<ref name="Cocheris">Hippolyte Cocheris, ''Anciens noms des communes de Seine-et-Oise'', 1874, oberenn lakaet enlinenn gant ar [http://www.corpusetampois.com/cls-19-cocheris1874dictionnaire.html Corpus Etampois].</ref>, ''Moriacum'', ''Montifors''<ref name="Cocheris" />, ''Montfort-en-Iveline'', ''Montfort-le-Brutus'' e 1793, ha war-lerc'h ''Montfort-l'Amaury''. Ul lec'h uhelaet eo, evit an difenn. War un dorgenn a oa un ti kreñvaet er {{XIvet kantved}}, anvet ''Mons fortis'' e latin krennamzerel, da lavaret eo ''Monfort'', hag e berc'henned a oa anvet Amaury alies. E koun Amaury I{{añ}} Montfort, eil aotrou [[Tiernezh Montfort-l'Amaury|Montfort]], e voe anvet ''Montfort-l'Amaury '' diwezhatoc'h<ref>– Marianne Mulon –''Noms de lieux d’Île-de-France'', Embannadurioù Bonneton, Pariz, 1997 {{ISBN|2862532207}}.</ref>. == Istor == [[Restr:Montfort l'amaury J Peeters 1656 Zeiller 15064.jpg|thumb|kleiz|Ar gêr e ''[[Topographia Galliæ]]'', 1658.]] [[Restr:Montfort-l'Amaury Monument aux morts.jpg|thumb|Monumant ar re varv.]] Savet e voe ar c'hastell-kreñv gant [[Roperzh II (Bro-C'hall)|Roperzh II]], roue Bro-C'hall, e [[996]], war « tosenn Montfort » anvet ivez ''Montfortis''. Dalc'h [[Tierniezh Montfort-l'Amaury|familh ar re Montfort]] e voe Montfort-l'Amaury adalek an XI{{vet}} kantved, gant [[Gwilherm Montfort|Gwilherm Hainaut]]. E vab [[Amaury Iañ Montfort]] (1028-1053) a savas ar ramparzhioù a chom dismantroù anezho c'hoazh. E 1224 e roas Amaury VI Montfort e wirioù war Okitania da roue Bro-C'hall. En eskemm da se e voe lakaet aotrouniezh Montfort-l'Amaury da vezañ ur [[kontelezh|gontelezh]]. E-pad ar [[brezel Kant Vloaz]] (1337-1453) e voe distrujet ar c'hastell-kreñv gant ar Saozon. Liammet eo kontelezh Montfort ouzh [[dugelezh Breizh]] abalamour da eured [[Yoland Dreux (rouanez Bro-Skos)|Yoland Montfort]] gant [[Arzhur II]] e [[1292]]. E-pad [[Brezel hêrezh Breizh]] (1341-1364) en em gannas ar re Montfort evit kurunenn Breizh, ha trec'h a voent en [[emgann An Alre]] e 1364. Adalek 1365 hag e-pad daou gantved e voe dalc'het ar gêr gant Breizh. Anvet e voe [[Tugdual de Kermoysan]] da ouarnour ar gontelezh gant an Dug e 1447. Ar re Montfort, deuet da vezañ Duged Breizh, a chomas ivez konted Montfort. Chom a reas [[Anna Vreizh]] (1477-1514), hag a oa kontez Montfort ivez, pemp bloaz e Montfort-l'Amaury ha bravaat a reas ar gêr. Ouzhpenn ober war-dro an iliz hag ar vered e savas an [[Tour Anna-Vreizh|tour hag a zoug hec'h anv]] e brik ha mein. Mont a reas ar gontelezh da vezañ e-barzh kurunenn Bro-C'hall e [[1547]] gant [[Feur-emglev 1532]]. Diwezhatoc'h, e 1591, e Montfort-l'Amaury eo e varc'hatas roue Navarra [[Herri IV (Bro-C'hall)|Herri IV]] evit dinac'h e feiz protestant a-benn dont da vezañ roue Bro-C'hall. E-pad an [[Dispac'h Gall]] e voe adanvet ar gêr « Montfort-le-Brutus ». E-pad an Eil Brezel-bed e oa ur "[[kommandantur|gommandantur]]" e Montfort. Rezistanted a oa bet, lod anezho harzet. Da vare an Dieubidigezh, e miz Eost 1944, e voe harzet ar maer, a-orin elzasat, ha mervel a reas er vac'h. Roet eo bet he anv gant Montfort ameeun da [[skol-veur Montfort]] e [[Leicester]] e Bro-Saoz, anvet en enor da [[Simon V Montfort]], 6{{vet}} kont Leicester en XIII{{vet}} kantved, ezel eus an dierniezh Montfort. En XX{{vet}} kantved e c'hoarvezas e Montfort daou dorfed, e [[koadeg Rambouillet]] : [[afer muntr doubl Montfort l'Amaury]] er [[bloavezhioù 1950]] ha [[afer Robert Boulin]] er [[bloavezhioù 1970]]. E 2025 e voe lidet 150{{vet}} deiz-ha-bloaz ganedigezh [[Maurice Ravel]], hag a vevas er gumun etre 1921 ha 1937. == Politikerezh ha melestradurezh == === Roll ar vaered === {{ÉluDébut |Titre= Roll ar vaered}} {{Élu |Début= 1871 |Fin= 1885 |Identité= Eugène Brault |Parti= |Qualité= Noter}} {{Élu |Début= 1888 |Fin= 1896 |Identité= Robert Brault |Parti= |Qualité= Noter}} {{Élu |Début= 1896 |Fin= 1900 |Identité= Albert Constant Hamon |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1900 |Fin= 1901 |Identité= Édouard François Sageret |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1901 |Fin= 1919 |Identité= Robert Brault |Parti= |Qualité= Noter}} {{Élu |Début= 1919 |Fin= 1925 |Identité= Jean-Félix Larrieu |Parti= |Qualité= Doktor<br><small>Marc'heg [[Lejion a enor (Bro-C'hall)]]</small>}} {{Élu |Début= 1925 |Fin= 1941 |Identité= Louis Etienbled |Parti= |Qualité= Commandant<br><small>Marc'heg [[Lejion a enor (Bro-C'hall)]]</small>}} {{Élu |Début= 1941 |Fin= 1944 |Identité= M. Kuntz |Parti= |Qualité=}} {{Élu |Début= Eost 1944 |Fin= Here 1947 |Identité= Albert Lécard |Parti= |Qualité= Kourater e temz ha produioù labour-douar<br>Prezidant komite ar c'hanton an Dieubidigezh<br><small>Marc'heg [[Lejion a enor (Bro-C'hall)]]</small>}} {{ÉluDonnées}} {{Élu |Début= a-raok 1973 |Fin= Meurzh 1977 |Identité= Georges Labadie |Parti= |Qualité= Noter}} {{Élu |Début= Meurzh 1977 |Fin= Even 1995 |Identité= Jean-Louis Lécard |Parti= Tu-dehoù liesseurt |Qualité= bet letanant-koronal<br><small>Komandant [[Lejion a enor (Bro-C'hall)]]</small>}} {{Élu |Début= Even 1995 |Fin= |Identité= Hervé Planchenault<ref>[http://www.yvelines.pref.gouv.fr/sections/l_etat_dans_les_yvel/presentation/les_elus/les_maires/downloadFile/file/les_maires_des_Yvelines.pdf?nocache Résultats des élections municipales de mars 2008 sur le site officiel de la préfecture des Yvelines].</ref> |Parti= [[Rassemblement pour la République|RPR]] ha goude <br>[[Union pour un mouvement populaire|UMP]]-[[Les Républicains|LR]] |Qualité= Kadoriad war e leve<br>Kuzulier-departamant Montfort-l'Amaury <small>(1998 → 2015)</small><br>Prezidant Kumuniezh kumunioù Cœur d'Yvelines<small>(2014 → )</small>}} {{ÉluDonnées}} {{ÉluFin}} === Gevelliñ === * {{gevelliñ|Nickenich|Alamagn|Germany}}. == Sportoù et darvoudoù sevenadurel == Ur c'hlub rugbi a zo (ERMA), hag ur poull-neuial etrekumunel. "[[Pardon (lid)|Pardon]] breton" : ar ''pardon breton'' kentañ a voe e 1899 hag an hini diwezhañ e 1977. E 1999 e voe lidet 100 vloaz ar pardon evit enoriñ un darvoud a verkas istor ar gumun. Hag e 2009 e voe lidet 110{{vet}} deiz-ha-bloaz ar pardon. Abaoe 1995 e ro enor Montfort da Maurice Ravel, gant [https://www.lesjourneesravel.com "Les Journées Ravel"]. Ar sonaozer a vevas eno etre 1921 ha 1937. E-pad daou zibenn-sizhun e miz Here emañ. == Glad == === Monumantoù === C'hwec'h monumant istorel a zo er gumun : * kastell-kreñv Montfort : savet en XIII{{vet}} kantved, distrujet e-pad ar brezel Kant vloaz. Ne chom nemet Tour Anna-Vreizh en he sav, savet diwezhatoc'h gant dugez Breizh. * Iliz Sant-Pêr, adsavet gant Anna Vreizh e 1491 * bered Montfort-l'Amaury * kastell Groussay, eus an XIX{{vet}} kantved * ti [[Maurice Ravel]], anvet ''Belvédère'', un ti eus an XX{{vet}} kantved. * ul leti eus ar XVII{{vet}} kantved Monumantoù all a zo e kêr : * ar ramparzhioù eus an XI{{vet}} ha XII{{vet}} kantved (dismantret) * ar prizon eus an XIII{{vet}} kantved<ref>[http://www.ville-montfort-l-amaury.fr/4_tourisme_histoire/pop_44.htm Montfort-l'Amaury - Tourisme].</ref> * tiez [[Jean Anouilh]], [[Henri de Régnier]], [[Germaine Beaumont]], [[Victor Hugo]]. <gallery mode="packed"> France IDF 78 Montfort l Amaury 06.jpg|Tour Anna-Vreizh. Église Saint-Pierre de Montfort-l'Amaury le 24 juillet 2014 - 40.jpg|Iliz Sant-Pêr. Cloître cimetière.JPG|Kloastr ar vered. Château de Groussay (Montfort-l'Amaury).JPG|Montfort-l'Amaury : kastell Groussay. Maison de Maurice Ravel à Montfort-l'Amaury le 24 juillet 2012 - 09.jpg|Mirdi Maurice-Ravel pe "Le Belvédère". Montfort-l'Amaury le 24 juillet 2012 - 34.jpg|An nor Bardoul. </gallery> === Taolennoù === Livet e oa bet kalz taolennoù gant [[Henri Rivière (arzour)|Henri Rivière]] e Montfort-l'Amaury e 1924 : <gallery> File:Montfort-l'Amaury - dessin - HR (Henri Rivière) (monogr.) - btv1b53244156h.jpg|''Montfort-l'Amaury'' (tresadenn, 1924). File:Montfort-l'Amaury - dessin - HR (Henri Rivière) (monogr.) - btv1b532441802 (1 of 2).jpg|''Montfort-l'Amaury'' (tresadenn, 1924). File:Montfort-l'Amaury - dessin - HR (Henri Rivière) (monogr.) - btv1b532441802 (2 of 2).jpg|''Montfort-l'Amaury'' (tresadenn, 1924). File:Montfort-l'Amaury - dessin - HR (Henri Rivière) (monogr.) - btv1b53244181h.jpg|''Montfort-l'Amaury'' (tresadenn, 1924). File:Montfort-l'Amaury - dessin - HR (Henri Rivière) (monogr.) - btv1b53244183d.jpg|''Montfort-l'Amaury'' (tresadenn, 1924). File:Montfort-l'Amaury - dessin - HR (Henri Rivière) (monogr.) - btv1b53244184v.jpg|''Montfort-l'Amaury'' (tresadenn, 1924). </gallery> === Tud liammet ouzh ar gumun === [[Restr:Montfort-l'Amaury Buste Anne de Bretagne.jpg|thumb|Hanterskeudenn [[Anna Vreizh]].]] * [[Simon IV Montfort]], aotrou Montfort etre 1188 ha 1218, penn [[kroaziadeg an Albigiz]] e 1209. *[[Tugdual de Kermoysan]], gouarnour kontelezh Montfort l'Amaury (1447-1449) evit dug Breizh. * [[Anna Vreizh]] (1477-1514), chom a reas pemp bloaz e Montfort-l'Amaury ; sevel a reas an tour-meur hag an iliz Sant-Pêr<ref>André Rhein, ''La seigneurie de Montfort en Iveline, depuis son origine jusqu'à son union au duché de Bretagne (Xe-XIVe siècles)'' Moullerezh Aubert, Versailhez 1910, 360 p. (embannadur Kevredigezh arkeologel Rambouillet).</ref>. * [[Denis Lebreton]] (1731-1814), politikour ganet ha marvet e Montfort-l'Amaury, kannad Seine-et-Oise. * [[Georges Bizet]] (1838-1875), sonaozer. * [[Léon Durocher]] (1862-1918)<ref>[http://www.ville-montfort-l-amaury.fr/4_tourisme_histoire/histoire5.htm Léon Durocher], lec'hienn web ar gumun.</ref>, kanaouenner ha krouer ar pardon breton e 1899. * [[Colette]] (1873-1954), skrivagnerez ; prenañ a reas un ti, La Gerbière, gant he gwaz [[Maurice Goudeket]] (1889-1977) e 1930. Gwerzhañ a rejont anezhañ da [[Coco Chanel]] er bloaz war-lerc'h<ref>{{Liamm web|url=https://www.amisdecolette.fr/colette/lieux-de-vie/ |titl= Lieux de vie |date= |aozer=Société des amis de Colette |lennet d'an=3 a viz Genver 2023|lec'hienn=amisdecolette.fr}}.</ref>. * [[Maurice Ravel]] (1875-1937), sonaozer, bet o chom er Belvédère, 5 straed Saint-Laurent (straed Maurice-Ravel bremañ), etre 1921 ha 1937. * [[Coco Chanel]] (1883-1971), stilourez, gizourez ; prenañ a reas un ti, La Gerbière, digant [[Colette]], e 1931. * [[Robert Merle]] (1908-2004), skrivagner. * [[Jean Anouilh]] (1910-1987), skrivagner. * [[Charles Aznavour]] (1924-2018), kaner, douaret eno<ref>{{Liamm web|langue=fr|titl=Yvelines – Charles Aznavour repose en paix à Montfort-l'Amaury|url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/paris-ile-de-france/yvelines/yvelines-charles-aznavour-repose-paix-montfort-amaury-1553788.html|lec'hienn=France 3 Paris Ile-de-France|lennet d'an=2020-05-01}}.</ref>. * [[Claude Berri]] (1934-2009), produour sinema. * [[Gérard Lenorman]] (ganet e 1945), kaner. * [[Chantal Thomass]] (ganet e 1947), gizourez. * [[Philippe Starck]] (ganet e 1949), dizainour. * [[Florent Pagny]] (ganet e 1961), kaner<ref>{{Liamm web|langue=fr|titl=Florent Pagny, contribuable «particulier»|url=https://www.20minutes.fr/paris/21541-20031125-paris-florent-pagny-contribuable-particulier|lec'hienn=20minutes.fr|lennet d'an=2020-05-20}}.</ref>. * [[Guillaume Canet]] (ganet e 1973), an aktour a oa bet skoliateat e skol Saint-Louis/Notre-Dame-du-Bel-Air. === Sinema ha skinwell === E [[1943]] e voe troet eno ''[[Le Corbeau]]'' gant [[Henri-Georges Clouzot]], en un ti a zo ul leti bremañ. E [[1951]] e voe filmet ''[[Poil de carotte (film, 1952)|Poil de carotte]]'' gant [[Paul Mesnier]]. E ''[[Elena et les Hommes]]'' gant [[Jean Renoir]] e 1955-1956 e weler ar gumun eus ur c'harr-nij. Mennegomp ivez ''[[Léon Morin, prêtre (film)|Léon Morin, prêtre]]'' gant [[Jean-Pierre Melville]] e 1961<ref>{{liamm web |titl=Léon Morin prêtre (1961) - Google My Maps |url=https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1IA3W1dy4js6bItwbPZOSymbA3sI&hl=en_US&ll=48.77806747446304%2C1.8089819499999749&z=17 |lec'hienn=Google My Maps |lennet d'an=04-07-2020}}.</ref> ha ''[[Les Anges gardiens (film, 1995)|Les anges gardiens]]'' gant [[Jean-Marie Poiré]] e [[1995]]. E kastell Groussay a vez filmet kalz filmoù, telefilmoù ha diellfilmoù, en o zouez ''Le Bal du comte d'Orgel'' gant [[Marc Allégret]], ''[[Valmont (film)|Valmont]]'' gant [[Miloš Forman]] e [[1989]], ''Les Parisiens'' gant [[Claude Lelouch]] e [[2004]] ha ''[[Ne le dis à personne (film, 2006)|Ne le dis à personne]]'' gant [[Guillaume Canet]] e [[2006]]. === Levlennadur === * Victor R. Belot, ''Coutumes et folklores en Yvelines'', raksrid gant Paul-Louis Tenaillon, prezidant kuzul-departamant Yvelines etre 1977 ha 1994, ezel eus Akademiezh ar skiantoù moral hag al lizhiri hag arzoù Versailhez, Stal-levrioù Guénégaud, 1977 (FRBNF 34588328). * Laurence de Finance, Marie-Huguette Hadrot, Montfort-l'Amaury, Les verrières de l'église paroissiale Saint-Pierre, Association pour le Développement du Patrimoine d'Île-de-France, 1994 {{ISBN|2-905913-14-2}} * André Rhein, ''La Seigneurie de Montfort en Iveline, depuis son origine jusqu'à son union au duché de Bretagne (X{{vet}} -XIV{{vet}} kantved)'' Imprimerie Aubert, Versailles 1910, 360 p. (embannadur Kevredigezh arkeologel Rambouillet). * Michel Foucault, ''Le Canton de Montfort-l'Amaury à travers les cartes postales'', emb. H. de Froberville, 1990, {{ISBN|2-907659-04-9}}, 330 p. * M.-J. L'Hermitte, ''Histoire de Montfort-l'Amaury'', Res Universis, ''Monographies des villes et villages de France'', Pariz 1990, {{ISBN|2-87760-307-5}} (adembannadur al levr embannet e 1825 dindan an titl ''Précis sur la ville de Montfort-l'Amaury et l'histoire chronologique des seigneurs de cette ville depuis la construction de son château jusqu'à la Révolution de France - 996-1792). * Marie-Huguette Hadrot, ''Montfort-l'Amaury de l'an mil à nos jours'', Somogy - éditions d'art, Pariz, 2002, {{ISBN|2-85056-563-6}}, 191 p. * Yves Milon, ''[[Maurice Ravel]] à Montfort-l'Amaury'', rakskrid gant Manuel Rosenthal, luc'hskeudennoù gant Thomas Renaut, Pariz, ASA éditions, ca 1997, 112 p. == Liamm diavaez == * [https://www.montfortlamaury.fr Lec'hienn an ti-kêr] == Daveoù == {{daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Yvelines]] [[Rummad:Duged Breizh]] 996w4tq610jo0h7yp32cr1ep0v7hkb7 2189029 2188988 2026-04-25T14:04:01Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 2 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2189029 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{pennad zo|Montfort}} '''Montfort-l'Amaury''' a zo ur gumun c'hall en [[Yvelines]], e rannvro [[Enez-Frañs]]. Sez kontelezh Montfort e oa gwechall. 2 790 annezad e oa e 2022. == Douaroniezh == War-hed 38 km er c'hornôg da [[Pariz|Bariz]] emañ Montfort-l'Amaury, ha 18 km en norzh da [[Rambouillet]]. Emañ lec'h uhelañ ar gumun e penn-traoñ [[tour Anna Vreizh]], gant 183 metr a uhelder. Treuzet eo ar gumun gant ar [[gwenodenn-vale hir|wenodenn-vale hir]] GR1. == Anv-lec'h == Testeniekaet eo at stummoù ''Mons Fortis'' e 999 {{daveoù a vank}}, ''Montfortis''<ref name="Cocheris">Hippolyte Cocheris, ''Anciens noms des communes de Seine-et-Oise'', 1874, oberenn lakaet enlinenn gant ar [http://www.corpusetampois.com/cls-19-cocheris1874dictionnaire.html Corpus Etampois].</ref>, ''Moriacum'', ''Montifors''<ref name="Cocheris" />, ''Montfort-en-Iveline'', ''Montfort-le-Brutus'' e 1793, ha war-lerc'h ''Montfort-l'Amaury''. Ul lec'h uhelaet eo, evit an difenn. War un dorgenn a oa un ti kreñvaet er {{XIvet kantved}}, anvet ''Mons fortis'' e latin krennamzerel, da lavaret eo ''Monfort'', hag e berc'henned a oa anvet Amaury alies. E koun Amaury I{{añ}} Montfort, eil aotrou [[Tiernezh Montfort-l'Amaury|Montfort]], e voe anvet ''Montfort-l'Amaury '' diwezhatoc'h<ref>– Marianne Mulon –''Noms de lieux d’Île-de-France'', Embannadurioù Bonneton, Pariz, 1997 {{ISBN|2862532207}}.</ref>. == Istor == [[Restr:Montfort l'amaury J Peeters 1656 Zeiller 15064.jpg|thumb|kleiz|Ar gêr e ''[[Topographia Galliæ]]'', 1658.]] [[Restr:Montfort-l'Amaury Monument aux morts.jpg|thumb|Monumant ar re varv.]] Savet e voe ar c'hastell-kreñv gant [[Roperzh II (Bro-C'hall)|Roperzh II]], roue Bro-C'hall, e [[996]], war « tosenn Montfort » anvet ivez ''Montfortis''. Dalc'h [[Tierniezh Montfort-l'Amaury|familh ar re Montfort]] e voe Montfort-l'Amaury adalek an XI{{vet}} kantved, gant [[Gwilherm Montfort|Gwilherm Hainaut]]. E vab [[Amaury Iañ Montfort]] (1028-1053) a savas ar ramparzhioù a chom dismantroù anezho c'hoazh. E 1224 e roas Amaury VI Montfort e wirioù war Okitania da roue Bro-C'hall. En eskemm da se e voe lakaet aotrouniezh Montfort-l'Amaury da vezañ ur [[kontelezh|gontelezh]]. E-pad ar [[brezel Kant Vloaz]] (1337-1453) e voe distrujet ar c'hastell-kreñv gant ar Saozon. Liammet eo kontelezh Montfort ouzh [[dugelezh Breizh]] abalamour da eured [[Yoland Dreux (rouanez Bro-Skos)|Yoland Montfort]] gant [[Arzhur II]] e [[1292]]. E-pad [[Brezel hêrezh Breizh]] (1341-1364) en em gannas ar re Montfort evit kurunenn Breizh, ha trec'h a voent en [[emgann An Alre]] e 1364. Adalek 1365 hag e-pad daou gantved e voe dalc'het ar gêr gant Breizh. Anvet e voe [[Tugdual de Kermoysan]] da ouarnour ar gontelezh gant an Dug e 1447. Ar re Montfort, deuet da vezañ Duged Breizh, a chomas ivez konted Montfort. Chom a reas [[Anna Vreizh]] (1477-1514), hag a oa kontez Montfort ivez, pemp bloaz e Montfort-l'Amaury ha bravaat a reas ar gêr. Ouzhpenn ober war-dro an iliz hag ar vered e savas an [[Tour Anna-Vreizh|tour hag a zoug hec'h anv]] e brik ha mein. Mont a reas ar gontelezh da vezañ e-barzh kurunenn Bro-C'hall e [[1547]] gant [[Feur-emglev 1532]]. Diwezhatoc'h, e 1591, e Montfort-l'Amaury eo e varc'hatas roue Navarra [[Herri IV (Bro-C'hall)|Herri IV]] evit dinac'h e feiz protestant a-benn dont da vezañ roue Bro-C'hall. E-pad an [[Dispac'h Gall]] e voe adanvet ar gêr « Montfort-le-Brutus ». E-pad an Eil Brezel-bed e oa ur "[[kommandantur|gommandantur]]" e Montfort. Rezistanted a oa bet, lod anezho harzet. Da vare an Dieubidigezh, e miz Eost 1944, e voe harzet ar maer, a-orin elzasat, ha mervel a reas er vac'h. Roet eo bet he anv gant Montfort ameeun da [[skol-veur Montfort]] e [[Leicester]] e Bro-Saoz, anvet en enor da [[Simon V Montfort]], 6{{vet}} kont Leicester en XIII{{vet}} kantved, ezel eus an dierniezh Montfort. En XX{{vet}} kantved e c'hoarvezas e Montfort daou dorfed, e [[koadeg Rambouillet]] : [[afer muntr doubl Montfort l'Amaury]] er [[bloavezhioù 1950]] ha [[afer Robert Boulin]] er [[bloavezhioù 1970]]. E 2025 e voe lidet 150{{vet}} deiz-ha-bloaz ganedigezh [[Maurice Ravel]], hag a vevas er gumun etre 1921 ha 1937. == Politikerezh ha melestradurezh == === Roll ar vaered === {{ÉluDébut |Titre= Roll ar vaered}} {{Élu |Début= 1871 |Fin= 1885 |Identité= Eugène Brault |Parti= |Qualité= Noter}} {{Élu |Début= 1888 |Fin= 1896 |Identité= Robert Brault |Parti= |Qualité= Noter}} {{Élu |Début= 1896 |Fin= 1900 |Identité= Albert Constant Hamon |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1900 |Fin= 1901 |Identité= Édouard François Sageret |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1901 |Fin= 1919 |Identité= Robert Brault |Parti= |Qualité= Noter}} {{Élu |Début= 1919 |Fin= 1925 |Identité= Jean-Félix Larrieu |Parti= |Qualité= Doktor<br><small>Marc'heg [[Lejion a enor (Bro-C'hall)]]</small>}} {{Élu |Début= 1925 |Fin= 1941 |Identité= Louis Etienbled |Parti= |Qualité= Commandant<br><small>Marc'heg [[Lejion a enor (Bro-C'hall)]]</small>}} {{Élu |Début= 1941 |Fin= 1944 |Identité= M. Kuntz |Parti= |Qualité=}} {{Élu |Début= Eost 1944 |Fin= Here 1947 |Identité= Albert Lécard |Parti= |Qualité= Kourater e temz ha produioù labour-douar<br>Prezidant komite ar c'hanton an Dieubidigezh<br><small>Marc'heg [[Lejion a enor (Bro-C'hall)]]</small>}} {{ÉluDonnées}} {{Élu |Début= a-raok 1973 |Fin= Meurzh 1977 |Identité= Georges Labadie |Parti= |Qualité= Noter}} {{Élu |Début= Meurzh 1977 |Fin= Even 1995 |Identité= Jean-Louis Lécard |Parti= Tu-dehoù liesseurt |Qualité= bet letanant-koronal<br><small>Komandant [[Lejion a enor (Bro-C'hall)]]</small>}} {{Élu |Début= Even 1995 |Fin= |Identité= Hervé Planchenault<ref>[http://www.yvelines.pref.gouv.fr/sections/l_etat_dans_les_yvel/presentation/les_elus/les_maires/downloadFile/file/les_maires_des_Yvelines.pdf?nocache Résultats des élections municipales de mars 2008 sur le site officiel de la préfecture des Yvelines].</ref> |Parti= [[Rassemblement pour la République|RPR]] ha goude <br>[[Union pour un mouvement populaire|UMP]]-[[Les Républicains|LR]] |Qualité= Kadoriad war e leve<br>Kuzulier-departamant Montfort-l'Amaury <small>(1998 → 2015)</small><br>Prezidant Kumuniezh kumunioù Cœur d'Yvelines<small>(2014 → )</small>}} {{ÉluDonnées}} {{ÉluFin}} === Gevelliñ === * {{gevelliñ|Nickenich|Alamagn|Germany}}. == Sportoù et darvoudoù sevenadurel == Ur c'hlub rugbi a zo (ERMA), hag ur poull-neuial etrekumunel. "[[Pardon (lid)|Pardon]] breton" : ar ''pardon breton'' kentañ a voe e 1899 hag an hini diwezhañ e 1977. E 1999 e voe lidet 100 vloaz ar pardon evit enoriñ un darvoud a verkas istor ar gumun. Hag e 2009 e voe lidet 110{{vet}} deiz-ha-bloaz ar pardon. Abaoe 1995 e ro enor Montfort da Maurice Ravel, gant [https://www.lesjourneesravel.com "Les Journées Ravel"]. Ar sonaozer a vevas eno etre 1921 ha 1937. E-pad daou zibenn-sizhun e miz Here emañ. == Glad == === Monumantoù === C'hwec'h monumant istorel a zo er gumun : * kastell-kreñv Montfort : savet en XIII{{vet}} kantved, distrujet e-pad ar brezel Kant vloaz. Ne chom nemet Tour Anna-Vreizh en he sav, savet diwezhatoc'h gant dugez Breizh. * Iliz Sant-Pêr, adsavet gant Anna Vreizh e 1491 * bered Montfort-l'Amaury * kastell Groussay, eus an XIX{{vet}} kantved * ti [[Maurice Ravel]], anvet ''Belvédère'', un ti eus an XX{{vet}} kantved. * ul leti eus ar XVII{{vet}} kantved Monumantoù all a zo e kêr : * ar ramparzhioù eus an XI{{vet}} ha XII{{vet}} kantved (dismantret) * ar prizon eus an XIII{{vet}} kantved<ref>[https://web.archive.org/web/20081113052620/http://www.ville-montfort-l-amaury.fr/4_tourisme_histoire/pop_44.htm Montfort-l'Amaury - Tourisme].</ref> * tiez [[Jean Anouilh]], [[Henri de Régnier]], [[Germaine Beaumont]], [[Victor Hugo]]. <gallery mode="packed"> France IDF 78 Montfort l Amaury 06.jpg|Tour Anna-Vreizh. Église Saint-Pierre de Montfort-l'Amaury le 24 juillet 2014 - 40.jpg|Iliz Sant-Pêr. Cloître cimetière.JPG|Kloastr ar vered. Château de Groussay (Montfort-l'Amaury).JPG|Montfort-l'Amaury : kastell Groussay. Maison de Maurice Ravel à Montfort-l'Amaury le 24 juillet 2012 - 09.jpg|Mirdi Maurice-Ravel pe "Le Belvédère". Montfort-l'Amaury le 24 juillet 2012 - 34.jpg|An nor Bardoul. </gallery> === Taolennoù === Livet e oa bet kalz taolennoù gant [[Henri Rivière (arzour)|Henri Rivière]] e Montfort-l'Amaury e 1924 : <gallery> File:Montfort-l'Amaury - dessin - HR (Henri Rivière) (monogr.) - btv1b53244156h.jpg|''Montfort-l'Amaury'' (tresadenn, 1924). File:Montfort-l'Amaury - dessin - HR (Henri Rivière) (monogr.) - btv1b532441802 (1 of 2).jpg|''Montfort-l'Amaury'' (tresadenn, 1924). File:Montfort-l'Amaury - dessin - HR (Henri Rivière) (monogr.) - btv1b532441802 (2 of 2).jpg|''Montfort-l'Amaury'' (tresadenn, 1924). File:Montfort-l'Amaury - dessin - HR (Henri Rivière) (monogr.) - btv1b53244181h.jpg|''Montfort-l'Amaury'' (tresadenn, 1924). File:Montfort-l'Amaury - dessin - HR (Henri Rivière) (monogr.) - btv1b53244183d.jpg|''Montfort-l'Amaury'' (tresadenn, 1924). File:Montfort-l'Amaury - dessin - HR (Henri Rivière) (monogr.) - btv1b53244184v.jpg|''Montfort-l'Amaury'' (tresadenn, 1924). </gallery> === Tud liammet ouzh ar gumun === [[Restr:Montfort-l'Amaury Buste Anne de Bretagne.jpg|thumb|Hanterskeudenn [[Anna Vreizh]].]] * [[Simon IV Montfort]], aotrou Montfort etre 1188 ha 1218, penn [[kroaziadeg an Albigiz]] e 1209. *[[Tugdual de Kermoysan]], gouarnour kontelezh Montfort l'Amaury (1447-1449) evit dug Breizh. * [[Anna Vreizh]] (1477-1514), chom a reas pemp bloaz e Montfort-l'Amaury ; sevel a reas an tour-meur hag an iliz Sant-Pêr<ref>André Rhein, ''La seigneurie de Montfort en Iveline, depuis son origine jusqu'à son union au duché de Bretagne (Xe-XIVe siècles)'' Moullerezh Aubert, Versailhez 1910, 360 p. (embannadur Kevredigezh arkeologel Rambouillet).</ref>. * [[Denis Lebreton]] (1731-1814), politikour ganet ha marvet e Montfort-l'Amaury, kannad Seine-et-Oise. * [[Georges Bizet]] (1838-1875), sonaozer. * [[Léon Durocher]] (1862-1918)<ref>[https://web.archive.org/web/20081113094420/http://www.ville-montfort-l-amaury.fr/4_tourisme_histoire/histoire5.htm Léon Durocher], lec'hienn web ar gumun.</ref>, kanaouenner ha krouer ar pardon breton e 1899. * [[Colette]] (1873-1954), skrivagnerez ; prenañ a reas un ti, La Gerbière, gant he gwaz [[Maurice Goudeket]] (1889-1977) e 1930. Gwerzhañ a rejont anezhañ da [[Coco Chanel]] er bloaz war-lerc'h<ref>{{Liamm web|url=https://www.amisdecolette.fr/colette/lieux-de-vie/ |titl= Lieux de vie |date= |aozer=Société des amis de Colette |lennet d'an=3 a viz Genver 2023|lec'hienn=amisdecolette.fr}}.</ref>. * [[Maurice Ravel]] (1875-1937), sonaozer, bet o chom er Belvédère, 5 straed Saint-Laurent (straed Maurice-Ravel bremañ), etre 1921 ha 1937. * [[Coco Chanel]] (1883-1971), stilourez, gizourez ; prenañ a reas un ti, La Gerbière, digant [[Colette]], e 1931. * [[Robert Merle]] (1908-2004), skrivagner. * [[Jean Anouilh]] (1910-1987), skrivagner. * [[Charles Aznavour]] (1924-2018), kaner, douaret eno<ref>{{Liamm web|langue=fr|titl=Yvelines – Charles Aznavour repose en paix à Montfort-l'Amaury|url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/paris-ile-de-france/yvelines/yvelines-charles-aznavour-repose-paix-montfort-amaury-1553788.html|lec'hienn=France 3 Paris Ile-de-France|lennet d'an=2020-05-01}}.</ref>. * [[Claude Berri]] (1934-2009), produour sinema. * [[Gérard Lenorman]] (ganet e 1945), kaner. * [[Chantal Thomass]] (ganet e 1947), gizourez. * [[Philippe Starck]] (ganet e 1949), dizainour. * [[Florent Pagny]] (ganet e 1961), kaner<ref>{{Liamm web|langue=fr|titl=Florent Pagny, contribuable «particulier»|url=https://www.20minutes.fr/paris/21541-20031125-paris-florent-pagny-contribuable-particulier|lec'hienn=20minutes.fr|lennet d'an=2020-05-20}}.</ref>. * [[Guillaume Canet]] (ganet e 1973), an aktour a oa bet skoliateat e skol Saint-Louis/Notre-Dame-du-Bel-Air. === Sinema ha skinwell === E [[1943]] e voe troet eno ''[[Le Corbeau]]'' gant [[Henri-Georges Clouzot]], en un ti a zo ul leti bremañ. E [[1951]] e voe filmet ''[[Poil de carotte (film, 1952)|Poil de carotte]]'' gant [[Paul Mesnier]]. E ''[[Elena et les Hommes]]'' gant [[Jean Renoir]] e 1955-1956 e weler ar gumun eus ur c'harr-nij. Mennegomp ivez ''[[Léon Morin, prêtre (film)|Léon Morin, prêtre]]'' gant [[Jean-Pierre Melville]] e 1961<ref>{{liamm web |titl=Léon Morin prêtre (1961) - Google My Maps |url=https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1IA3W1dy4js6bItwbPZOSymbA3sI&hl=en_US&ll=48.77806747446304%2C1.8089819499999749&z=17 |lec'hienn=Google My Maps |lennet d'an=04-07-2020}}.</ref> ha ''[[Les Anges gardiens (film, 1995)|Les anges gardiens]]'' gant [[Jean-Marie Poiré]] e [[1995]]. E kastell Groussay a vez filmet kalz filmoù, telefilmoù ha diellfilmoù, en o zouez ''Le Bal du comte d'Orgel'' gant [[Marc Allégret]], ''[[Valmont (film)|Valmont]]'' gant [[Miloš Forman]] e [[1989]], ''Les Parisiens'' gant [[Claude Lelouch]] e [[2004]] ha ''[[Ne le dis à personne (film, 2006)|Ne le dis à personne]]'' gant [[Guillaume Canet]] e [[2006]]. === Levlennadur === * Victor R. Belot, ''Coutumes et folklores en Yvelines'', raksrid gant Paul-Louis Tenaillon, prezidant kuzul-departamant Yvelines etre 1977 ha 1994, ezel eus Akademiezh ar skiantoù moral hag al lizhiri hag arzoù Versailhez, Stal-levrioù Guénégaud, 1977 (FRBNF 34588328). * Laurence de Finance, Marie-Huguette Hadrot, Montfort-l'Amaury, Les verrières de l'église paroissiale Saint-Pierre, Association pour le Développement du Patrimoine d'Île-de-France, 1994 {{ISBN|2-905913-14-2}} * André Rhein, ''La Seigneurie de Montfort en Iveline, depuis son origine jusqu'à son union au duché de Bretagne (X{{vet}} -XIV{{vet}} kantved)'' Imprimerie Aubert, Versailles 1910, 360 p. (embannadur Kevredigezh arkeologel Rambouillet). * Michel Foucault, ''Le Canton de Montfort-l'Amaury à travers les cartes postales'', emb. H. de Froberville, 1990, {{ISBN|2-907659-04-9}}, 330 p. * M.-J. L'Hermitte, ''Histoire de Montfort-l'Amaury'', Res Universis, ''Monographies des villes et villages de France'', Pariz 1990, {{ISBN|2-87760-307-5}} (adembannadur al levr embannet e 1825 dindan an titl ''Précis sur la ville de Montfort-l'Amaury et l'histoire chronologique des seigneurs de cette ville depuis la construction de son château jusqu'à la Révolution de France - 996-1792). * Marie-Huguette Hadrot, ''Montfort-l'Amaury de l'an mil à nos jours'', Somogy - éditions d'art, Pariz, 2002, {{ISBN|2-85056-563-6}}, 191 p. * Yves Milon, ''[[Maurice Ravel]] à Montfort-l'Amaury'', rakskrid gant Manuel Rosenthal, luc'hskeudennoù gant Thomas Renaut, Pariz, ASA éditions, ca 1997, 112 p. == Liamm diavaez == * [https://www.montfortlamaury.fr Lec'hienn an ti-kêr] == Daveoù == {{daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Yvelines]] [[Rummad:Duged Breizh]] jtuuabl0jphgroq0ahdqiaelngyznbv 0 178797 2188834 2185430 2026-04-25T12:01:42Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188834 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Saint-Émilion''' (''Sent Milion'' e [[gwaskoneg]]) a zo ur gumun e departamant [[Gironde]], e mervent Bro-C'hall. Anvet e voe diwar an ermit breton [[Emilion]] a grouas ur peniti eno en VIII{{vet}} kantved. 1 608 a dud a oa o chom e Saint-Émilion e 2023. War un dorgenn maen-raz emañ, e bro-[[Liborna]], e kroashent [[bro-Vourdel]], [[Saintonge]] ha [[Perigòrd]]. Ul lec'h touristel-tre eo gant e straedoù ha plasennigoù krennamzerel, e [[gwiniegi Saint-Émilion|winiegi hollvrudet]] hag e voued (1 milion a weladennerien well-wazh bep bloaz<ref>[http://tourvin.eu/IMG/ppt/Village_viticole.ppt Le village viticole - Communauté de communes de la juridiction de Saint-Émilion - Rapport de première phase], miz Gouere 2007</ref>). Ar gêr grennamzerel a oa bet lakaet war roll ar [[Glad bedel]] gant an [[UNESCO]] e 1999<ref>{{Liamm web|langue=fr|titl=Saint-Emilion fête ses 20 ans à l'Unesco|url=https://www.lesechos.fr/pme-regions/nouvelle-aquitaine/saint-emilion-fete-ses-20-ans-a-lunesco-1008170|lec'hienn=Les Echos|deiziad=2019-04-10|consulté le=2019-04-11}}.</ref>. Meur a zarvoud a vez aozet bep bloaz, en o zouez ''Philosophia'', ur festival prederouriezh krouet e 2007 gant al leurenner ha leurennaozer Eric Le Collen, ha ''"Saint-Émilion Jazz Festival"'' e dibenn miz Gouere<ref>{{Liamm web|url=http://www.saint-emilion-jazz-festival.com/le-festival/editions-passees/|titl=Saint-Emilion Jazz Festival - Lec'hienn ofisiel|website=www.saint-emilion-jazz-festival.com|language=fr-FR|access-date=2018-08-02|archive-date=6 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201006170754/http://www.saint-emilion-jazz-festival.com/le-festival/editions-passees/|url-status=dead}}</ref>. == Poblañs == {{Historical populations |source = INSEE<ref name=pophist>[https://www.insee.fr/fr/statistiques/7633058?geo=COM-33394#ancre-POP_T1 Poblañs en Istor abaoe 1968], INSEE</ref> |percentages = pagr |align = none |1968 |3403 |1975 |3323 |1982 |3010 |1990 |2799 |1999 |2345 |2009 |2005 |2014 |1893 |2020 |1844 }} == Tud == * [[Philippe Etchebest]] (1966-), bet mestr-keginer en ''Hostellerie de Plaisance'' e Saint-Émilion. * [[Ronan Kervarrec]], bet mestr-keginer e ''La Table de Plaisance'' etre 2016 ha 2020, div steredenn gant Michelin. ==Liammoù diavaez== * [http://www.saint-emilion.org Lec'hienn an ti-kêr] * [http://www.saint-emilion-tourisme.com/ Lec'hienn Ofis an douristed] * [https://web.archive.org/web/20070204153439/http://www.api-photo.net/PBSCCatalog.asp?CatID=105823 Luc'hskeudennoù dre nij eus bro Saint-Émilion hag Akitania] * {{en}} [http://www.english.rfi.fr/france/20111114-cash-strapped-french-wine-town-saint-emilion-sells-historical-monument/ Cash-strapped French wine town Saint Emilion sells off historical monument] [https://web.archive.org/web/20160304042322/http://www.english.rfi.fr/france/20111114-cash-strapped-french-wine-town-saint-emilion-sells-historical-monument/ Dielloù] eus ar 4 a viz Meurzh 2016, RFI English. == Daveoù == {{daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Gironde]] 1s7okjbibpuz155kkvee7nkzpzrbuqr 0 179572 2188855 2185665 2026-04-25T12:02:23Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188855 wikitext text/x-wiki {{databox}} Ar '''Skol-veur Imam Hossein''' (perseg: دانشگاه امام حسین, ''Dāneshgāh-e Emām Hosein'') zo ur [[skol-veur publik]] lec'hiet e [[Tehran]], en [[Iran]]. Digoret e oa bet ar skol-veur e 1986, ha lec'hiet eo e-kichen an [[hent-tizh Babayi]] e [[Tehranpars]] ha [[Hakimiyeh]] e Gevred [[Tehran]]. Ar skol-veur a zo liammet gant [[Korf gwarded ar reveulzi islamek]] (KGRI), [[Ministrerezh ar skiantoù, enklask ha teknologiezh (Iran)|Ministrerezh ar skiantoù, enklask ha teknologiezh]], ha [[Ministrerezh an Difenn ha pourveziñ an nerzhioù lu (Iran)|Ministrerezh an Difenn ha pourveziñ an nerzhioù lu]]. Anv ofisiel ar skol-veur eo ''SKol-veur liezimplij Imam Hossein''. Anvet eo bet en enor da [[Husayn ibn Ali]], mab-bihan ar [[Profeded en Islamm|profet islamek]] [[Muhammad]], hag a voe lazhet e-kerzh [[Emgann Karbala]] e 680.<ref>{{Cite web | title=Battle of Karbala {{!}} History, Summary, & Significance {{!}} Britannica | url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Karbala | access-date=2026-01-08 | website=www.britannica.com}}</ref> Ar skol-veur a ro an tu da vezañ diplomet e 15 departamant disheñvel. Hollad ar studierien ha [[yaouaer (milourel)|yaouaer]] milourel a zo 6000. == Tud == * [[Ali Mohammad Naini]]: kelenner [[skiantoù sokial]] ha bet degemenner Korf gwarded ar reveulzi islamek == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Skolioù-meur Iran]] 7pjtu1r30pfe2olptz56oe8u9blar7f 0 179808 2188876 2187490 2026-04-25T12:02:57Z Strebot 79554 Rann Tud vrudet → Tud (via JWB) 2188876 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Tchernihiv''' ([[ukraineg]]: Чернігів, [[rusianeg]]: Чернигов, Chernigov) zo ur [[Listenn kêrioù Ukraina|gêr]] ha [[Listenn an hromadas eus Ukraina|kumuniezh]] e noirzh Ukraina, hag a zo sez melestradurel [[Oblast Tchernihiv]] ha [[Raion Tchernihiv]] evit an oblast<ref name="admreform_2020_chernihiv_city">{{cite web |title=Чернігівська територіальна громада |url=https://decentralization.gov.ua/newgromada/4976/composition |publisher=decentralization.gov.ua |language=uk}}</ref> E 2022 e oa 282 747 annezad e Tchernihiv. Lec'h kreiz ar meuriad [[Severianed]], en IXvet kantved e oa bet staget Tchernihiv er [[Rous Kyiv|Stad Rous']], ha deuet da vezañ a-benn neuze an eil kêr pouezusañ dres goude [[Kyiv]]. Etre an XIvet hag an XIIIvet kantved e oa deuet da vezañ lec'h pennañ [[Priñsipelezh Tchernigov]] hag un [[eskopti]]. Rol Tchernihiv er relijion hag evel kreizenn sevenadurel evit ar Rous a oa bet bras setu perak e vez kavet e-leiz a ilizioù eus ar mare-se e kêr. == Tud == * [[Youlia Svyrydenko]] * [[Marko Vovtchok]] == Notennoù ha davennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kêrioù Ukraina]] bgh3y190itisslu675fr1pz1c3c2i0o 4 179828 2188929 2188378 2026-04-25T12:09:05Z Huñvreüs 54570 /* Tud vrudet */ Respont 2188929 wikitext text/x-wiki = 13/04/2026 — 19/04/2026 = :[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_16,_bloaz_2026&action=edit Skrivañ un dra bennak er c’hwezekvet sizhun eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_15, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_17, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]] == Tud vrudet == A-du emaon gant [https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Miskolc&curid=100229&diff=2187706&oldid=2187699ar c’hemm-mañ] degaset gant {{implijer|Kestenn}}: an titl ''Tud vrudet'' ne seblant ket din bezañ dereat rak ne veneger ket tud divrud en ur pennad. Gallout a ran lakaat ma bot da ober ar memes kemm en holl bennadoù a zo ur rannbennad eus ar seurt-se enno. Mat eo deoc’h? [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 14 Ebr 2026 da 09:43 (UTC) :A-du emaon, gant ma ne cheñcho ket danvez diabarzh rannbennadoù (marteze e vez implijet e kord pennadoù zo evit abegoù "mat"). A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 15 Ebr 2026 da 21:54 (UTC) ::Ya, evel-se e soñjan ober. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 16 Ebr 2026 da 04:36 (UTC) :::{{graet}} [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 25 Ebr 2026 da 12:09 (UTC) == @ en daveoù == Demat @[[Implijer:Ar choler|Ar choler]], souezhet on gant implij an @ en daveoù, evel er c'hemmoù degaset [https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Badeziant&curid=91640&diff=2187796&oldid=2143600 amañ]. N'on ket a-enep, met ne seblant ket klotaat ouzh norm ebet ha n'em eus ket bet tro da welet an doare-mañ e lec'h all ebet. Emaon e soñj ouzhpennañ er pennad [[Wikipedia:Menegit ho taveoù]] elfennoù a c'haller / ranker lakaat en un daveenn ivez, ar pezh n'eo ket anat d'an deraouidi marteze. Laouen e vefen o kaout o soñjoù deoc'h-holl. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 15 Ebr 2026 da 22:02 (UTC) :Ne reer ket gant an arouez @ evit an abeg-mañ hervez a ouzan, e Wikipedia pe er-maez. Ouzhpenn-se en deus @[[Implijer:Ar choler|Ar choler]] tennet embannerien eus arventenn ''publisher'' ar patrom Cite Web evit o lakaat en arventenn ''title'', n'eo ket un implij mat eus ar patrom-mañ. Servijout a ra ar patromoù da furmadiñ endalc'hoù gant ur stumm heñvel er wiki a-bezh. Gallout a ra ar ''patromoù'' bezañ kemmet ma 'z eus ezhomm. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 16 Ebr 2026 da 04:43 (UTC) ::Soñjal a raen e oa div zegasadenn eus ar seurt-se ha netra ken, met [https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=K%C3%AArio%C3%B9_Italia_hervez_an_niver_a_dud_enne&diff=prev&oldid=2137334 un all] eus 2025 emaon o paouez kavout 😩️. Moarvat n’eus tu da reizhañ nemet oazañ ur robot evit se. N’am eus netra all da ober 🙄️. D’am spi eo sklaer da nebeutañ : @[[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ret eo paouez gant traoù eus ar seurt-se. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 23 Ebr 2026 da 08:38 (UTC) :::Kemmet em eus gant an dorn. Ne gav ket din e vije kantadoù evel-se, gellet a refont bezañ kemmet diouzh ma vefont kavet ha mat pell 'zo, a gav din. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 23 Ebr 2026 da 20:50 (UTC) ::::Kemmet em eus gant an dorn ar bajenn [[Badeziant]] en ur adlakaat, pe en ur ouzhpennañ, an elfennoù en o arventennoù. Pa ouzhpennañ un elfenn en arventenn "yezh" e laka ar pajennaouiñ da vezañ war teir linenn da nebeutañ, war va urzhiataer bepred, drol eo. Lezel a ran ar yezh gant ur patrom distag neuze. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 23 Ebr 2026 da 21:01 (UTC) 7rbtmpbvd3p2azppy27v3gh0hv50gde 4 179916 2189088 2188043 2026-04-26T00:57:44Z MediaWiki message delivery 28743 /* Request for comment (global AI policy) */ rann nevez 2189088 wikitext text/x-wiki = 20/04/2026 — 26/04/2026 = :[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_17,_bloaz_2026&action=edit Skrivañ un dra bennak er seitekvet sizhun eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_16, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_18, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]] == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Implijer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Kaozeadenn Implijer:MediaWiki message delivery|kaozeal]]) 26 Ebr 2026 da 00:57 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> 1x1s0a92e0732oaebfei7rwvbyzzj1b 2189092 2189088 2026-04-26T07:00:05Z Kestenn 14086 /* David Aladalur */ rann nevez 2189092 wikitext text/x-wiki = 20/04/2026 — 26/04/2026 = :[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_17,_bloaz_2026&action=edit Skrivañ un dra bennak er seitekvet sizhun eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_16, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_18, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]] == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Implijer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Kaozeadenn Implijer:MediaWiki message delivery|kaozeal]]) 26 Ebr 2026 da 00:57 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == David Aladalur == Demat deoc'h, ha holloueziadurel eo hervezoc'h ar [[David Aladalur|pennad-mañ]] ? Tennet em eus un daveenn diwar ul lec'hienn iriennour dija. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 26 Ebr 2026 da 07:00 (UTC) 5mt4y4pqzxrqlpsg364j5hrv00fuvt5 2189099 2189092 2026-04-26T08:46:48Z Huñvreüs 54570 /* David Aladalur */ Respont 2189099 wikitext text/x-wiki = 20/04/2026 — 26/04/2026 = :[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_17,_bloaz_2026&action=edit Skrivañ un dra bennak er seitekvet sizhun eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_16, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_18, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]] == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Implijer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Kaozeadenn Implijer:MediaWiki message delivery|kaozeal]]) 26 Ebr 2026 da 00:57 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == David Aladalur == Demat deoc'h, ha holloueziadurel eo hervezoc'h ar [[David Aladalur|pennad-mañ]] ? Tennet em eus un daveenn diwar ul lec'hienn iriennour dija. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 26 Ebr 2026 da 07:00 (UTC) :N’on ket sur ha pouezus a-walc’h e vefe an den-mañ evit derc’hel ar pennad. Din e c’hallfe ar bajenn bezañ diverket, n’eo nemet un ali avat. :Pa gavez ul liamm war-du ul lec’hienn eus ar seurt-se e c’hallez ouzhpennañ an domani da [[Special:BlockedExternalDomains|roll an domanioù stanket]] evit difenn krouiñ liammoù nevez war e zu. Un etrefas eo evit kemmañ [[MediaWiki:BlockedExternalDomains.json]], a c’hall bezañ kemmet war eeun ma kavez gwelloc’h ober evel-se. Ret eo bezañ merour etrefas evit hen ober. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 26 Ebr 2026 da 08:46 (UTC) 1hlc7to9go0i4pexti872shw26uqx99 0 179961 2189080 2026-04-26T00:04:14Z ~2026-25396-99 91152 Pajenn krouet gant : "'''Hengoun, Feiz ha Breizh''' zo ur gevredigezh krouet e miz Du [[2025]] evit difenn ar spered "''[[Feiz ha Breiz|Feiz ha Breizh]]. Krouet eo bet gant ar beleg [[David Aldalur]] hag ar c'helenner agregad [[Fabrice Coupechoux]]. Betek-henn eo bet aozet devezhioù evit digeriñ ur c'hraou Nedeleg e miz Kerzu 2025 e [[Brasparzh]] hag un devezh-koun en enor da [[Yann-Vari Perrot]] e miz Ebrel [[2026]]. Pal ar gevredigezh zo difenn ar brezhoneg hag ar feiz katolik hengou..." 2189080 wikitext text/x-wiki '''Hengoun, Feiz ha Breizh''' zo ur gevredigezh krouet e miz Du [[2025]] evit difenn ar spered "''[[Feiz ha Breiz|Feiz ha Breizh]]. Krouet eo bet gant ar beleg [[David Aldalur]] hag ar c'helenner agregad [[Fabrice Coupechoux]]. Betek-henn eo bet aozet devezhioù evit digeriñ ur c'hraou Nedeleg e miz Kerzu 2025 e [[Brasparzh]] hag un devezh-koun en enor da [[Yann-Vari Perrot]] e miz Ebrel [[2026]]. Pal ar gevredigezh zo difenn ar brezhoneg hag ar feiz katolik hengounel, o tolpañ ur c'hant den bewech. [[Rummad:Kevredigezhioù kristen Breizh]] [[Rummad:Kevredigezhioù sevenadurel Breizh]] [[Rummad:Iliz katolik]] [[Rummad:Kristeniezh]] qcabk42tnccb3u9njmitpocxxuwechk 2189081 2189080 2026-04-26T00:04:33Z ~2026-25396-99 91152 2189081 wikitext text/x-wiki '''Hengoun, Feiz ha Breizh''' zo ur gevredigezh krouet e miz Du [[2025]] evit difenn ar spered "''[[Feiz ha Breiz|Feiz ha Breizh]]''". Krouet eo bet gant ar beleg [[David Aldalur]] hag ar c'helenner agregad [[Fabrice Coupechoux]]. Betek-henn eo bet aozet devezhioù evit digeriñ ur c'hraou Nedeleg e miz Kerzu 2025 e [[Brasparzh]] hag un devezh-koun en enor da [[Yann-Vari Perrot]] e miz Ebrel [[2026]]. Pal ar gevredigezh zo difenn ar brezhoneg hag ar feiz katolik hengounel, o tolpañ ur c'hant den bewech. [[Rummad:Kevredigezhioù kristen Breizh]] [[Rummad:Kevredigezhioù sevenadurel Breizh]] [[Rummad:Iliz katolik]] [[Rummad:Kristeniezh]] oqimem9624fqvr70rk37wemc4crsmsw 2189082 2189081 2026-04-26T00:05:18Z ~2026-25396-99 91152 2189082 wikitext text/x-wiki '''Hengoun, Feiz ha Breizh''' zo ur gevredigezh krouet e miz Du [[2025]] evit difenn ar spered "''[[Feiz ha Breiz|Feiz ha Breizh]]''". Krouet eo bet gant ar beleg [[David Aldalur]] hag ar c'helenner agregad [[Fabrice Coupechoux]]. Betek-henn eo bet aozet devezhioù evit digeriñ ur c'hraou Nedeleg e miz Kerzu 2025 e [[Brasparzh]] hag un devezh-koun en enor da [[Yann-Vari Perrot]] e miz Ebrel [[2026]]. Pal ar gevredigezh zo difenn ar brezhoneg hag ar feiz katolik hengounel, o tolpañ ur c'hant den bewech, gant ur sell broadelour rik. [[Rummad:Kevredigezhioù kristen Breizh]] [[Rummad:Kevredigezhioù sevenadurel Breizh]] [[Rummad:Iliz katolik]] [[Rummad:Kristeniezh]] hzqz5jcq99tpqybos1cfpxebyxlp5lo 2189084 2189082 2026-04-26T00:06:51Z ~2026-25396-99 91152 2189084 wikitext text/x-wiki '''Hengoun, Feiz ha Breizh''' zo ur gevredigezh krouet e miz Du [[2025]] evit difenn ar spered "''[[Feiz ha Breiz|Feiz ha Breizh]]''". Krouet eo bet gant ar beleg [[David Aldalur]] hag ar c'helenner agregad [[Fabrice Coupechoux]]. Betek-henn eo bet aozet devezhioù evit digeriñ ur c'hraou Nedeleg e miz Kerzu 2025 e [[Brasparzh]] hag un devezh-koun en enor da [[Yann-Vari Perrot]], e [[Skrigneg]], e miz Ebrel [[2026]]. Pal ar gevredigezh zo difenn ar brezhoneg hag ar feiz katolik hengounel, o tolpañ ur c'hant den bewech, gant ur sell broadelour rik. [[Rummad:Kevredigezhioù kristen Breizh]] [[Rummad:Kevredigezhioù sevenadurel Breizh]] [[Rummad:Iliz katolik]] [[Rummad:Kristeniezh]] 8jylmlg47hbmacgv6gwn4kzlq6qhfhu 4 179962 2189089 2026-04-26T01:04:12Z Strebot 79554 Boulc’het 2189089 wikitext text/x-wiki = 27/04/2026 — 03/05/2026 = :[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_18,_bloaz_2026&action=edit Skrivañ un dra bennak en driwec’hvet sizhun eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_17, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_19, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]] 7hl24k1hgtk2xqa42jx18tt4skhf892 0 179963 2189098 2026-04-26T08:41:21Z Adriendelucca 53023 Adkas war-du [[Padern Avranches]] 2189098 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Padern Avranches]] olby44hahinmoko1ihwvsmeaxd0axk5