Wikipedia brwiki https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikipedia Kaozeadenn Wikipedia Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 0 8299 2193355 2186565 2026-06-19T07:50:06Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193355 wikitext text/x-wiki [[Restr:captainjamescookportrait.jpg|thumb|250px|Poltred James Cook, livet gant Nathaniel Dance, war-dro 1775, National Maritime Museum, Greenwich]] Moraer, [[Ergerzhadeg|ergerzher]] hag ur c’hartennaouer saoz e voe '''James Cook''' (Marton, [[Bro-Saoz]], [[27 Here|27 a viz Here]] [[1728]] - Bae Kealakekua, [[Hawaii]], [[14 C'hwevrer|14 a viz C'hwevrer]] [[1779]]). Gant e deir [[beaj]] er [[Meurvor Habask]] e touaras war an inizi pennañ er mor-se. Mab e oa d’ul labourer-douar deuet eus [[Bro-Skos]] da [[Middlesbrough]] ([[Yorkshire]]) hag ez eas  d’ar [[skol]] betek e zaouzek vloaz. Gant e dad e labouras goude-se ha diwezhatoc’h e kavas labour evel [[deskard]] en ur [[stal]] vihan en ur porzh pesketa e biz Bro-Saoz. Gant-se, a lavarer, e tizoloas bed al [[Lestr (war neuñv)|listri]], hag e teuas da vezañ sot ganto. Lakaet e voe da vous war batimantoù a rae kenwerzh ar [[Glaou-douar|glaou]] e [[Mor an Hanternoz]] ha goude-se er [[Mor Baltel]]. Diskouez a rae bezañ barrek ha kinniget e voe dezhañ mont e penn ul lestr da 27 vloaz. Met divizout a reas Cook mont er ''[[Royal Navy]]'' ([[morlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]]). Kemer a reas perzh er [[Brezel Seizh Vloaz]], war [[Aod|aodoù]] [[Kanada]], hag eno e tiskouezas bezañ barrek evel kartennaouer. Gantañ e voe savet kartennoù eus [[aber]] ar stêr [[Sant-Laorañs]] hag eus an [[Douar-Nevez]]. Sachet e voe evezh ar ''Royal Society'' (ur gevredigezh ouiziek) war e labour. Ha goulennet e voe digantañ kemer penn al lestr ''Endeavour'', da gas skiantourien betek ar Meurvor Habask da arsellet tremenadenn [[Gwener]] dirak an heol. War bourzh an ''Endeavour'' e oa [[Steredoniour|steredoniourien]] ha [[Louzawour|louzawourien]]. '''Ar veaj kentañ ([[1768]]-[[1771]])''' An ''Endeavour'' a loc’has eus Bro-Saoz e [[1768]] evit mont, dre ar [[Kab Horn|C’hab Horn]], betek [[Tahiti]] ma oa ar skiantourien d’ober o labour. Eno e tilestras Cook d’an [[13 Ebrel|13 a viz Ebrel]] [[1769]]. Pal ar skiantourien oa jediñ an hed zo etre [[Gwener]] hag an [[Heol]]. Ur wech ma oa bet arsellet tremenadenn [[Gwener]] dirak an heol d’an [[3 Mezheven|3 a viz Mezheven]] ha ma oa bet graet ar jedadennoù rekis, e loc’has James Cook war-zu ar c’hornôg. Un eil pal a oa gant ar veaj : ergerzhout su ar [[Meurvor Habask]], evit klask roud eus ur [[Kevandir|c’hevandir]] “martezeüs” eno, anvet ''Terra Australis''. Gant harp un den eus Tahiti, anvet [[Tupaia]], e voe tizhet aodoù [[Zeland-Nevez]] gantañ. An eil Europad e oa James Cook o kavout an aodoù-se, pa oa bet an [[Izelvroioù|Izelvroad]] [[Abel Tasman]] eno e [[1642]] dija, tremen kant vloaz abretoc’h. Gant Cook e voe savet kartennoù resis eus ar vro hag e  tiskouezas ma oa div enezenn vras eus Zeland-Nevez, en ur zizoleiñ ar [[strizh-mor]] zo etre enez an Norzh hag enez ar Su ha zo anvet bremañ diwar e anv (''[[Strizh-mor Cook]]''). Evel-se e prouas ne oa ket [[Zeland-Nevez]] un tamm eus ur c’hevandir brasoc’h, en desped da gredennoù skiantourien zo. Goude-se e ouelias war-zu ar c’hornôg adarre, da glask adkavout [[Douar Van Diemen]], a oa bet kavet gant Tasman ([[Tasmania]] hirie). En norzh en em gavas pelloc’h avat, war aod gevred [[Aostralia]]. An [[Europad|Europa]] kentañ e oa o touarañ eno, d’an [[20 Ebrel|20 a viz Ebrel]] [[1770]]. Heuliañ a reas an aod etrezek an norzh goude-se, evit sevel kartennoù, ha dilestrañ e [[Botany Bay]], el lec'h m'emañ [[Sydney]] bremañ. Gant e strobad skiantourien e teskrivent [[Loen|loened]] ha [[plant]] a oa dianav da Europiz betek-henn. Pelloc’h en norzh e voe gwelet ganto ul loen a voe anvet ''[[kangourou]]'', un amprest digant yezh ur bobl eus Aostralia, ar [[Gougouyimidjireg|guugu yimidhirr]]. Kentañ gwech ma tilestras Cook ha ma welas tud eus ar vro, [[Henvroad|henvroidi]] [[Aostralia]], e voe maget disfiz eus an daou du. Diwezhatoc’h avat e voe eskemmoù etre tud Cook hag an henvroidi hag evel-se e voe desket ar ger ''kangourou'' gant ar vagad Europiz. Goude bezañ tremenet e [[saozneg]] e tremenas ar ger e yezhoù all [[Europa]]. Ret e voe d’al lestr chom a-sav e-pad meur a [[sizhun]] da vezañ addreset, goude bezañ bet gwallgaset o tremen war ar ''gloued koural'' zo anezho a-hed an aod. Ur wech adingalet kement-se, e voe lakaet da ouel war-zu an norzh adarre. Treuzet e voe [[Strizh-mor Torres]] gant an ''Endeavour'', ar [[strizh-mor]] zo etre [[Aostralia]] ha [[Ginea-Nevez]],  a oa bet ergerzhet gant ar Portugalad [[Luis Váez de Torres]] e [[1604]]. Betek-henn e oa chomet yac’h ha dibistig an holl e bourzh al lestr : den ne oa bet tizhet gant ar [[skorbud]], ur [[Kleñved|c’hleñved]] a bake alies ar voraerien d’ar mare-hont koulskoude. Kement-se, a-drugarez da evezh James Cook a c’houlenne digant e vartoloded debriñ frouezh eus ar genad [[Citrus]] ha [[kaol-go]], diwar ali ar [[mezeg]] [[James Lind]] ha pa ne ouijed ket mat perak e tiwalle seurt boued diouzh ar skorbud. Tro inizi [[Java]] ha [[Sumatra]] a voe graet gant James Cook ha diskouez evel-se e oant div enezenn distag. Hogen, en trowardroioù da [[Batavia]], kalz a dud e bourzh a voe tizhet gant ar [[malaria]] ha kleñvedoù all a rae o reuz dre eno. Hag a-raok distreiñ da Vro-Saoz en-dro, e [[1771]]. Ouzhpenn unan a varvas gant an ergerzhadenn, evel an Tahitiad [[Tupaia]], al louzawour [[Herman Spöring]] pe ar steredoniour [[Charles Green]]. Pa voe distroet da Vro-Saoz ez embannas James Cook e zeizlevr. Un haroz e teuas da vezañ e-touez ar skiantourien, e-kichen al louzawouer [[Joseph Banks]] hag a oa bet e bourzh al lestr ivez. Diwar anv al lestr, an ''Endeavour'', e voe badezet an [[Egorvulzun Endeavour|egorlestr ''Endeavour'']], a voe bannet gant ar [[Stadoù-Unanet]] e [[1992]]. '''An eil beaj ([[1772]]-[[1775]])''' Ur wech deuet en-dro da Vro-Saoz e voe anvet da [[Komandant|gomandant]] ha kinniget d’ar roue [[Jorj III a Vro-Saoz|Jorj III]]. E [[1772]] e loc’has en-dro, e penn al [[Lestr (war neuñv)|lestr]] ''Resolution'', kaset gant ar ''Royal Society'' da glask an ''Terra Australis'' adarre, pa soñjed e oa [[Aostralia]] un tamm eus ar c’hevandir-se. Ul lestr all a oa gantañ, an ''Adventure'', renet gant [[Tobias Furneaux]]. Pell mat war-zu ar su ez ejont ha treuziñ [[Kelc'h Antarktika]] d’ar [[17 Genver|17 a viz Genver]] [[1773]]. Mont a reas tost da [[Antarktika]], kent treiñ war-zu inizi ar [[Meurvor Habask]]. Dispartiet e voe an eil lestr diouzh egile ha ez eas an ''Adventure'' betek Zeland-Nevez, a-raok distreiñ da Vro-Saoz. James Cook a zilestras en [[Inizi Cook]] a oa bet gwelet gantañ e [[1770]] hag a voe roet e anv dezho diwezhatoc’h. E [[1774]], war hent an distro, e tilestras war an inizi [[Vanuatu]], an inizi [[Tonga]], an [[inizi Markiz]] hag [[Enez Pask]]. Pelloc’h war e hent distro ec'h ergerzhas inizi [[Georgia ar Su]] ha [[Sandwich ar Su]]. Gant an eil beaj-se e voe lakaet un termen da vojenn an ''Terra Australis'', met moarvat e welas Cook skornegi [[Antarktika]]. Ur wech distroet da Vro-Saoz e voe anvet James Cook da ezel eus ar ''Royal Society'' ha da [[Kabiten|gabiten]] hag e voe kinniget dezhañ kuitaat ar [[morlu]] ha bezañ karget eus [[Ospital Greenwich]]. Hogen fellout a rae da James Cook kenderc’hel da verdeiñ. Raktreset e voe sevel un trede beaj evit mont da glask an [[Tremen ar Gwalarn|Tremenadenn dre ar Gwalarn]] : en ur loc’hañ eus ar Meurvor Habask e klaskfe Cook tizhout ar [[Meurvor Atlantel]], ha klask ober tro Amerika dre an norzh. [[Restr:Cookroutes.png|frame|center|Beajoù ar c’habiten James Cook. E ruz emañ ar veaj kentañ, e gwer an eil, hag e glas an drede.]] == An trede beaj ([[1776]]-[[1779]]) == Daou lestr a oa evit an trede beaj adarre: renet e oa ar ''Resolution'' gant James Cook hag an ''Discovery'' gant Charles Clerke. Kuitaat a rejont Bro-Saoz e miz [[Gouere]] [[1776]], ha mont etrezek Tahiti da gentañ. Alehont ez ejont war-zu an norzh ha kavout inizi a voe badezet ganto da gentañ an ''Inizi Sandwich'', diwar anv un nobl a oa e penn ar ''Royal Navy'', a reer [[Hawaii]] bremañ. Eus Hawaii e lakajont da ouel adarre evit tizhout aodoù kornôg Amerika. War aodoù [[Enez Vancouver]]  e errujont e miz [[Meurzh]] [[1778]]. Kartennoù eus aodoù kornôg Amerika voe savet gant Cook, deus [[Kalifornia]] betek [[Strizh-mor Bering]]. Tremen dre ar [[strizh-mor]] a voe dibosubl dezho, abalamour d’ar skorn, hag e rankjont distreiñ war o c’hiz. Mont a rejont da Hawaii en-dro e deroù [[1779]]. Laeret e voe eno ur [[Kanod|c’hanod]] digant ar Saozon gant tud deus ar vro. C’hoant en doe Cook lakaat herzel roue Hawaii, Kalaniopuu. Bec’h a savas etre James Cook hag an enezourien. Tennet e voe war tud Hawaii gant ar Saozon en un emgann war an aod ha setu penaos e voe lazhet James Cook. Eno e varvas d’ar [[14 C'hwevrer|14 a viz C'hwevrer]] [[1779]], e Bae Kealakukea. Clerke a gemeras penn an daou lestr hag a glaskas, adarre, tremen dre [[Strizh-mor Bering]], met en aner. Distreiñ a reas an div vag da Vro-Saoz e [[1780]]. [[Restr:Cook-death.jpg|left|thumb|250px|''Marv Cook'', taolennet diwar ar pezh a voe kontet gant tud a oa war al lec’h]] == Liammoù diavaez == ** [https://web.archive.org/web/20081019234215/http://www.captaincooksociety.com/ CAPTAIN COOK SOCIETY] {{commons|James Cook}} {{DEFAULTSORT:Cook, James}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1728]] [[Rummad:Marvioù 1779]] [[Rummad:Ergerzherien saoz]] [[Rummad:Moraerien Bro-Saoz]] [[Rummad:Ergerzherien Aostralia]] [[Rummad:Ergerzherien ar Meurvor Habask]] s4r31kpixcb3p5l1pn649jtjppj46xl 0 11791 2193344 2186926 2026-06-19T01:58:22Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193344 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Gwiglann | anvOfisiel = ''Guiclan'' | skeudenn = Chapelle Saint-Jacques à Guiclan.JPG | alc'hwez = Chapel ''Sant Jakez''. | ardamezioù = Blason ville fr Guiclan (Finistère).svg | bro = {{Bro-Leon}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Montroulez|Montroulez]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Bro Landivizio|Bro Landivizio]] | bro velestradurel = [[Bro Montroulez]] | kanton = [[Kanton Taole|Taole]] <small>(betek 2015)</small> <br /> [[Kanton Landivizio|Landivizio]] <small>(abaoe 2015)</small> | insee = 29068 | cp = 29410 | maer = Robert Bodiguel | amzer-gefridi = [[2026]]-[[2032]] | gorread = 42.64 | hedred = -3.960278 | ledred = 48.551944 | uk = | ubi = 3 | ubr = 131 | lec'hienn web = [http://www.guiclan.fr Ti-kêr] }} '''Gwiglann''' (distaget {{IPA|[ɡɥiˈɡlãn]}}) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Landivizio]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e gwalarn [[Breizh]]. ==Douaroniezh== Stêrioù * E Gwiglann emañ eienenn ar stêr [[Eon (stêr)|Eon]]. * War lez ar [[Peñzez]] emañ ar gumun. ==Anv== * Bernard Tanguy ː '''Ploelan''', 1277, c. 1330, 1373; '''Ploelann''', 1467; '''égl. de Guiclan, par. de Ploulan''', 1569; '''Guiclan''', 1740 * Erwan Vallerie ː '''Ploelan''', 1277; '''Ploelen''', 1279; '''Ploelane''', 1292; '''Ploelan''', 1330; '''Egl. de Guiclan, par. de Ploulan''', 1569; '''Guiglan''', 1630; '''Guiclan''' pe '''Ploulan''', 1731 '''Gerdarzh''' Eus [[gwik]] ha "lann" (lec'h sakr). ''Ploelann'' e oa anv kozh ar barrez, Gwiglann anv ar vourc'h. == Ardamezioù == ''Troc'het ha bolzet ː ouzh 1 en aour e deir brizhenn erminig en sabel treustellet; ouzh 2 en sabel e ezev en aour'' Aozer ː J.E. Benoiston Kuzul ar Gumunn ; 26 Mezheven 1976 Prefeti ː 11 Eost 1976 Ar volzenn evit kev ragistorel Roc'h-Toull. En ezev diwar ardamezioù familh Kersauzon (1260) == Istor == ===[[Dispac'h Gall]]=== * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Autheuil, person, ha Jezequel, kure<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 48</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 176 gwaz eus ar gumun, da lâret eo 5,62% eus he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=20281&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Merval a reas triwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=20281&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Brezel Korea]] ==== * Mervel a reas ur milour eus ar gumun e [[Majon]] d’an [[13 a viz Genver]] [[1951]]<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id= 9732115 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas tri milour eus ar gumun er [[Viêtnam]]<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=66637&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Lazhet e voe ur milour eus ar gumun d’an [[12 a viz Gwengolo]] [[1960]] nepell ag [[Arris]], en [[Aures]]<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=9732117 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Guiclan (29) Grotte et rocher de Roc'h-Toul 09.JPG|Kev ragistorel Roc'h-Toull. </gallery> * Kev ragistorel Roc'h-Toull. <gallery> Image02.iliz Gwiglann.jpg Image01.iliz Gwiglann.jpg Guiclan vers 1910.jpg|War dro 1910 Guiclan (29) Église 08.JPG|An iliz hag ar c'halvar Chapelle Saint-Jacques à Guiclan.JPG|chapel Sant Jakez Guiclan (29) Calvaire du cimetière 03.JPG|Kalvar ar vered </gallery> *[[Iliz Sant Pêr (Gwiglann)|Iliz katolik ''Sant Pêr'']]. *Chapel ''Sant Jakez''. <gallery> Testenn vrezhonek monumant ar re varv e-barzh e Gwiglann - Inscription monument au morts Guiclan.jpg|Testenn vrezhonek war monumant ar re varv </gallery> * Monumant ar re varv, luc’hskeudenn<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=20281 Memorial Genweb] </ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2500 |passo1=500 |passo2=100 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |p1=2202 |p2=2076 |p3=2011 |p4=1937 |p5=2045 |p6=2030 |p7=2124 |p8=2364 |p9=2438 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == <br /> == Brezhoneg == === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 </ref>. <br /> == Tud == ===Tud bet ganet eno=== * [[1599]] : [[Mari-Amis Pikard]], kevrinourez. * 1886 : Yann Mari Normand, bet lesanvet "barzh Gwiglan", a skrivas war an talbenn a-hed ar Brezel bras barzhonegoù bet embannet ingal e [[Kroaz ar Vretoned]]<ref>Adembannet nevez zo, gant un droidigezh c'hallek ha luc'hskeudennoù an dornskridoù, e-giz ''Barzhonegoù war an talbenn'' ([[Travaux d'Investigation et de Recherche]] / Skol veur Roazhon 2, 2018) ; aozet eo bet an embann gant Jean Normand, Yvonne ha Joseph Martin.</ref> ; marvet e Sant-Tegoneg e 1961. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Auffroy-de-Kerbic-1.jpg|80px]] |'''Auffroy''', aotrounez Kerdelant |''Talbennanek etre argant ha sabel'' |- |[[Restr:Auffroy de Kerbic 2.gif|80px]] |'''Auffroy''', aotrounez Kerdelant |Neuz all ː ''Talbennanek etre argant ha sabel, e dreustell en gul karget gant ur ruilhenn en argant'' |} == Gevelliñ == == Levrlennadur == *{{br}} [[Yann Kerlann|Kerlann]], “Gwiglann, bro Chelgenn”, [[Al Liamm]], niv. 35 (1952). *Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 *Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère''. Chasse-Marée. ArMen. 1990 *Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Guiclan}} *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20110720232148/http://www.guiclan.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun] *{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075327/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29068 Gwiglann war lec'hienn Geobreizh] == Daveoù ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] ex9it1xil0vrc87nexnc69wcijmmyxs 0 13180 2193358 2174808 2026-06-19T08:11:55Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193358 wikitext text/x-wiki {{Infobox Skrivagner | anv = Jarl Priel | skeudenn = | ment = | alc'hwez = | anv mat = Charles Joseph Marie Trémel | anv pluenn = Jarl Priel | obererezh = [[Skrivagner]], [[Arz ar c'hoariva|dramaour]], kelenner war ar galleg, milour gall | deiziad ganet = [[23 a viz Ebrel]] [[1885]] | lec'h ganet = [[Priel]], Breizh | deiziad marv = [[19 a viz Eost]] [[1965]] | lec'h marv = [[Marselha]], Bro-C'hall | yezh = Brezhoneg, galleg | oberennoù pennañ = ''[[Ar spontailh]]'' • ''Va zammig buhez'' • ''Va buhez e Rusia'' • '' Amañ hag ahont'' • ''[[An teirgwern Pembroke]]'' }} Anavezet eo '''Charles Tremel''' dindan an anv-pluenn '''Jarl Priel''' (distaget [pri'ɛl]), diwar anv parrez [[Priel]], ma oa ganet, tostik-tost ouzh [[Landreger]]. Ganet e oa e [[1885]], e [[Priel]] eta ; mont a reas da Anaon d'an [[19 a viz Eost]] [[1965]], e [[Marselha]]. ==E vuhez== === Yaouankiz === Ganet eo bet Charles Tremel e [[Priel]] d'an [[23 a viz Ebrel]] [[1885]]. Mab e oa da Erwan-Vari Dremel ha da Ann-Mari an Aubin hag a oa o terc'hel ostaleri ha ti-butun e Priel. Ober a reas e studi e kloerdi bihan [[Landreger]] e-lec'h ma kasas ur strollad c'hoariva en-dro. Skrivañ a reas meur a bezhig evitañ. Goude bezañ tapet e ziv vachelouriezh, ez eas da [[Brest|Vrest]] ma sonas e-barzh laz-seniñ ar morlu e-pad pemp bloaz. Er gêr-se e kejas gant Jeanne-Marie Brenchereau, ur C'hallez ganet e [[1881]] e [[Rochefort-sur-Mer]] ([[Charente-Inférieure]])<ref>''[[Skol Vreiz]]'' niv. 44, [[1976]], p. 19</ref>, kelennerez war ar galleg, a oa o labourat e [[istor Rusia#impalaeriezh Rusia|Bro-Rusia]]. Echu gantañ e amzer vartolod ez eas d'he bete da v[[Moskov]] e-lec'h ma timezjont e [[1911]] en iliz Sant-Loeiz-ar-C'hallaoued, d'an [[23 a viz Ebrel]]. === Eus Rusia da Bolonia === Galleg a gelennas Charles Tremel, evel e wreg, e [[Borovitchi (Rusia)|Borovitchi]], e-pad tri bloaz met, pa savas ar brezel er bloaz 1914, e rankas distreiñ da Vro-C'hall da vont d'ar brezel. Pa'z erruas an teir brigadenn rusian e Bro-C'hall e voe dibabet da jubennour en o zouez. Koulskoude pa grogas an [[Istor Rusia#Dispac'h 1917|Dispac'h]] e [[istor Rusia#impalaeriezh Rusia|Rusia]] er bloaz [[1917]], e nac'has ar Rusianed kenderc'hel da vrezeliañ e Bro-C'hall. Kaset e voent eta da [[Aljeria|Vro-Aljeria]] ha Tremel ganto. Chom a reas er vro-se e-pad pemp bloaz ha da c'houde e voe galvet da jubennour e [[Polonia]] e-lec'h ma chomas pemp bloaz c'hoazh. Labourat a reas evit an [[eil burev]] eno e-pad ar brezel a-enep an [[URSS]]. ===E resped e galleg === E [[Warszawa]] eo e skrivas e galleg e bezh-c'hoari, ''Les risques de la vertu''. Kas a reas anezhañ da [[Charles Dullin]] ha c'hoariet e voe diouzhtu e c'hoarilec'h an « Atelier » e 1923. Er bloaz [[1928]] e tistroas da Bariz hag eno e kendalc'has e-pad ur pennad da vezañ jubenner e Ministrerezh ar Brezel. Aet skuizh avat o vezañ chomet keit-all dindan ar gouarnamant, e roas e zilez hag e teuas da vezañ neuze sekretour e geneil [[Charles Dullin]]. En « Atelier » e reas anaoudegezh gant c'hoarierien ha skrivagnerien hollvrudet evel [[Louis Jouvet]], [[Baty]], [[Copeau]], [[Sacha Pitoeff]], [[Armand Salacrou]], [[Marcel Achard]], [[Jules Romain]], ha [[Michel Simon]]. E keit-se e skrivas, e galleg, daou romant : ''Le trois-mâts errant'' ha ''Sous la faucille et le marteau'' hag ivez meur a zanevell evit kelaouennoù evel ''[[Le Mercure de France]]'', ''[[Les oeuvres libres]]'', ''[[Candide (1924-1944)|Candide]]'', ''[[Gringoire (sizhunieg)|Gringoire]]'' pe ''[[Les Marges]]''. Meulet e voe e romant enepbolchevik ''Sous la faucille et le marteau'' gant ar gazetenn c'hall ''[[L'Action française (kazetenn)|L'Action française]]''<ref>''L'Action Française - N°141 - Dimanche 20 Mai 1928'', p. 5f.</ref>. Skoet gant ar boan-avu e [[1935]] e rankas mont kuit eus Pariz ha klask repu en [[Antibes]] da gentañ ha, goude-se, e Priel, e barrez c'henidik. === An distro d'e yezh c'henidik === E-pad ar brezel-bed diwezhañ, e 1942, e krogas da skrivañ e yezh e gavell. E oberenn gentañ a voe ''[[An dakenn dour]]'', ur pezhig en ur arvest, displeget da-geñver gouelioù [[Bleun-Brug]] [[Landreger]], e miz Eost [[1942]], gant Jarl Priel e penn ur strollad c'hoarierien savet ha renet gantañ. Ur mestr war ar c'hoariva a voe Jarl Priel. Meur a bezh berr a savas goude-se, da skouer ''Ar vatezh vihan'', ''Kleñved an Togn''. Pelloc'h e skrivas pezhiou-c'hoari hiroc'h evel ''[[Ar spontailh]]'' pe ''[[Kazh ha Logodenn]]'', tri arvest enno o-daou... ha kalz a re all. Arabat ankounac'haat roll [[Salaun ar Foll]] c'hoariet gantañ, er bloaz 1953, e film [[Herri Kaouisin]] : ''Le mystère du Folgoët'', o tiskouez evel-se un tu all eus e zonezonoù. Er bloavezhioù diwezhañ, tremenet e Priel, e skrivas e eñvorennoù diwar goulenn [[Ronan Huon]] ha [[Pêr Denez]], renerien ''[[Al Liamm]]''. Tri levr a zeuas er-maez, eus 1954 da 1957, o tisplegañ gant kalz a fentigellerezh tregeriat, buhez virvidik an oberour. E [[1951]] e teuas da vezañ drouiz<ref>''Bulletin d'Informations Plouguiellois'', ''Numéro spécial'', Mae [[1985]], p. 19</ref>. Mervel a reas e wreg e [[1956]]. Ne c'hellas ket ar skrivagner kozh chom e-unan en e di e Krec'h Eliez e Priel rak war wanaat ez ae e yec'hed. E [[1963]] ez eas da v[[Marselha]] da vevañ da di e verc'h Anna hag eno e varvas daou vloaz goude. Ur blakenn-eñvor a voe staget ouzh ti-kêr Priel, e [[1985]], da-geñver ugentvet deiz-ha-bloaz marv bugel ar c'horn-bro ha kantvet deiz-ha-bloaz e c'hanedigezh. == Oberennoù == === E galleg === *''Les risques de la vertu'', 1923 (pezh-c'hoari) *''L'épouvantail'' (pezh-c'hoari) *''Le dernier voyage de Simbad le marin'' (pezh-c'hoari) *''Trois ouvriers pour la moisson'' (pezh-c'hoari) * 1923 : ''La vie intellectuelle et artistique en Soviétie, d'après la presse russe.'', Les Marges, Tome XXVII * 1923 : ''Le théâtre soviétique'', Les Marges, Tome XXVIII *''Les arts et la musique en Russie soviétique'', e ''Les Marges - tome XXIX, N° 117 - 21e année''. Paris, Librairie de France, 15 mars 1924 *''L'affaire Bombille'', e ''Les Œuvres libres N° 66''. Paris, [[Arthème Fayard]], octobre 1926 * [[1927]] : ''La vallée de Josaphat'', danevell, e-barzh [[Candide (1924-1944)|Candide]] niv. 184, p. 5 *''Cincinnatus au Pays des Soviets'', e ''Les Œuvres libres N° 74''. Paris, [[Arthème Fayard]], juin 1927 * ''La prise du "Candie"'', danevell, [[Gringoire (sizhunieg)|Gringoire]], 12/07/1929, p. 5 * ''Ziat'', danevell, Gringoire, 22/11/1929, p. 5 *''Barbe-Rouge'', e ''Les Œuvres libres N° 133''. Paris, [[Arthème Fayard]], juillet 1932 *''Rosita'', kontadenn farsus, [[Paris-Soir]], 25/07/1932 *''L'affaire du 1er mars'', danevell istorel, Gringoire, 27/09/1935, pp. 2, 6, 04/10/1935, pp. 10-11 *''Le trois-mâts errant''. Paris, Les Éditions des Portiques, 1931. 252 pajenn * ''Sous la faucille et le marteau''. Paris, Arthème Fayard, 1928. 251 pajenn. (adembannadur eus ''Cincinnatus au Pays des Soviets'')<ref>''Bulletin d'Informations Plouguiellois'', ''Numéro spécial'', Mae [[1985]], p. 24</ref> *''Tarass Boulba'', [[Nikolai Gogol]]. Paris, à l'enseigne du pot cassé, 1927. In-8, 211 pajenn. Skeudennoù gant [[Alexandra Potozky-Stchekotikhina]]. Tennadenn niverennet war Chesterfield *''Veillées d'Ukraine'', [[Nikolai Gogol]]. Paris, à l'enseigne du pot cassé, 1928. 2 levrenn in-12, 219-216 pajenn. Skeudennoù gant [[Henry Chapron]]. Tennadenn niverennet war Chesterfield *''Tarass Boulba'', [[Nikolai Gogol]]. Paris, Éditions de La Pléiade, 1931. 29 dour-kreñv e liv gant A. Grinevsky, 12 anezho er-maez eus an testenn. Tennadenn a 100 skouerenn * ''Epîtres des hommes obscurs'' (troet diwar ''Epistolae obscurorum virorum''), [[Ulrich von Hutten]], [[Pariz]], [[à l'enseigne du Pot Cassé]], 1933<ref>Adembannet e 1997 gant [[Ressouvenances]]</ref> *''Livre des colloques'', [[Érasme]]. Paris, à l'enseigne du pot cassé, 1934-1936. 4 levrenn (rannoù 2 da 5 eus ''Œuvres d'[[Érasme]] de Rotterdam'') in-8 bihan, 286-286-252-254 pajenn. Skeudennoù gant Albert Puyplat ha A.-F. Cosÿns. Tennadenn a 3 000 skouerenn war Bornéo *''Veillées d'Ukraine'', [[Nikolai Gogol]], nouvelle édition. Paris, Éditions Émile-Paul Frères, 1936. In-8, 201 pajenn *''La foire de Sorochiniets'', [[Nikolai Gogol]]. Paris, Éditions Galatea, 1945. In-4, 80 pajenn, e follennoù dindan goloenn adpleget, golo ha bouest. 13 dour-kreñv orin gant Véra, 11 anezho pajenn leun. Tennadenn a 300 skouerenn niverennet *''Vie d'[[Érasme]]'', e ''L'éloge de la folie''. Paris, à l'enseigne du pot cassé, 1946 *''Mirgorod Tarass Boulba'', [[Nikolai Gogol]], traduction de Charles Tremel. Paris, Éditions du Chêne, 1947. 220 pajenn *''Éternels compagnons de route. [[Lermontov]], [[Dostoievski]], [[Gontcharov]], [[Maïkov]], [[Tioutchev]], [[Pouchkine]]'', [[Dimitri Merejkowski]]. Troet gant Jarl Priel ha [[Maurice Prozor]]. Paris, Albin Michel, 1949. In-8, 330 pajenn *''Tarass Boulba'', [[Nikolai Gogol]]. Paris, Éditions G.P., 1957. 254 pajenn. War dro 60 skeudenn e du pe e liv *''Invitation au supplice'', [[Vladimir Nabokov]]. Paris, Gallimard, 1960. In-8, 267 pajenn. Tennadenn-beg (66 skouerenn niverennet war leuegen neud-rik Lafuma-Navarre) * ''Lolita'', [[Vladimir Nabokov]], troet gantañ * [[1999]] : [[Vladimir Nabokov]], ''Oeuvres romanesques complètes - Tome I'', [[Bibliothèque de la Pléiade]], [[Gallimard]] * [[2004]] : [[Érasme]], ''L'épicurien et autres banquets'', [[Encre marine]], pennad kinnig gant [[Michel Onfray]] === E brezhoneg === ==== '''Levrioù''' ==== * ''Tri devezhour evit an eost'' (troet diwar ''Trois ouvriers pour la moisson''), [[Embannadurioù Al Liamm]], * ''[[Va Zammig Buhez]]'', [[Embannadurioù Al Liamm]], kentañ mouladur 1954, eil mouladur pevare trimiziad 1975 (tennadenn a 70 skouerenn war baper kaer "Ingres"). A-hed ar 193 pajenn e kont ar skrivagner, gant kalz a fent e doare [[Treger]], al lodenn gentañ eus e vuhez virvidik. * ''[[Va Buhez e Rusia]]'', [[Embannadurioù Al Liamm]], 1955 (emvuhezskrid). 192 pajenn. Tennadenn a 100 skouerenn, 50 anezho war baper leuegen neud disi "Rives" ha 50 all war "Alfa Mousse". * ''[[Amañ hag Ahont]]'', [[Embannadurioù Al Liamm]], 1957 (emvuhezskrid). E vuhez e Pariz e-metoù ar [[Arz ar c'hoariva|c'hoariva]]. * ''[[An Teirgwern Pembroke]]'', [[Embannadurioù Al Liamm]], 1959 ; eil embannadur, Embannadurioù An Here-Al Liamm 2002. Al levr en doa skrivet e galleg da-gentañ, dindan an titl: ''Le Trois-mâts errant''. ===='''Pennadoù'''==== ** '''C'hoariva''' * ''[[An dakenn dour|An Dakenn dour]]''. [[SAV (kelaouenn)|SAV]], niverenn 25, Diskar-Amzer 1942. * ''[[Ar Baleer-Bro]]''. [[SAV (kelaouenn)|SAV]], niverenn 26, Goañv 1943. * ''[[Ar Vatez vihan]]''. [[SAV (kelaouenn)|SAV]], niverenn 29, Diskar-amzer 1943. * ''[[An dakenn dour]]'' e ''C'hoariva brezhonek - Pemp pezh-c'hoari berr''. Brest, [[Skridoù Breizh]], kentañ trimiziad 1944. In-12, 146 pajenn * ''Tri devezhour evit an eost (arvest kentañ)''. [[Al Liamm]], 16/35, Gwengolo-Here 1949. * ''Tri devezhour evit an eost (eil arvest)''. [[Al Liamm]], 17/19, Du-Kerzu 1949. * ''Paotr e Varv Ruz''. [[Al Liamm]], 19/24, Meurzh-Ebrel 1950. * ''En-dro da Vari-Sent...''. [[Al Liamm]], 23/21, Du-Kerzu 1950. * ''[[Ar spontailh]] - PEZH-C'HOARI E TRI ARVEST gant teir skeudenn''. [[Al Liamm]] - Tir na n-og, trede trimiziad 1950. In-8, 167 pajenn. Tennadenn a 300 skouerenn war baper leuegen Alfa. * ''[[Gwener ar Groaz (pezh-c'hoari)|Gwener ar Groaz]]''. [[Al Liamm]], 25/33, Meurzh-Ebrel 1951. * ''[[Kleñved an Togn]]''. [[Al Liamm]], 30/29, Genver-C'hwevrer 1952. * ''Erin Go Bragh''. [[Al Liamm]], 70/336, Gwengolo-Here 1958. * ''[[???]]'' diwar ar pezh-c'hoari ''[[Shall We Join the Ladies?]]'' gant [[J. M. Barrie]] troet diwar ar saozneg gant Jarl Priel. [[Al Liamm]], 72/34, Genver-C'hwevrer 1959. * ''Gouel Sant Jakez''. [[Al Liamm]], 83/364, Du-Kerzu 1960. * ''[[Kazh ha Logodenn]]''. [[Al Liamm]], 90/29, Genver-C'hwevrer 1962. * ''Kazh ha Logodenn''. [[Al Liamm]], 91/116, Meurzh-Ebrel 1962. * ''Kazh ha Logodenn''. [[Al Liamm]], 92/196, Mae-Mezheven 1962. * ''[[Nag a wad|Nag a Wad]]''. [[Al Liamm]], 112/301, Gwengolo-Here 1965. **'''Danevelloù''' *''Al lestr «Pembroke»''. [[Al Liamm]] 35/19 Du-Kerzu 1952 Genver-C'hwevrer 1954 *''Ar c'hi'' [[Nikolaz Nikitin]] & Jarl Priel. [[Al Liamm]] 42/7 Genver-C'hwevrer 1954 * ''[[Va Zammig Buhez]]", ''Al Liamm'' 44/70e Mae-Mezheven 1954 *''Sachka ar bugel naoniek", [[Vasili Ivanovski]] & *Jarl Priel, ''Al Liamm'' 49/22 Meurzh-Ebrel 1955 * ''[[Va Buhez e Rusia]]''. [[Al Liamm]], 1955 *''Miss Redfern"''. [[Al Liamm]] 58/13 Gwengolo-Here 1956 *''Israel" Léon Luntz & Jarl Priel, ''Al Liamm'' 65/26 Du-Kerzu 1957 * ''[[Amañ hag Ahont]]''. [[Al Liamm]], 1957 *''An Intañv''. [[Al Liamm]] 67/91 Meurzh-Ebrel 1958 Gouere-Eost 1958 *''Olga''. [[Al Liamm]] 69/257 Gouere-Eost 1958 *''Bran ar mezeg''. [[Al Liamm]] 77/398 Du-Kerzu 1959 * ''[[AN TEIRGWERN PEMBROKE]]''. [[Al Liamm]], 1959 *''Ar vorverc'h''. [[Al Liamm]] 79/72 Meurzh-Ebrel 1960 *''Ar maltouter skosat''. [[Al Liamm]] 86/150 Mae-Mezheven 1961 *''Vasili''. [[Al Liamm]] 99/261 Gouere-Eost 1963 *''An eil Sul goude ar Pantekost''. [[Al Liamm]] 103/101 Meurzh-Ebrel 1964 *''Va zammig buhez''. [[Al Liamm]], 1975. In-12, 193 pajenn ** '''Traoù all''' * "Piv eo I. Babel ?" (Studi), ''Al Liamm'' 46/23 Gwengolo-Here 1954 * "Lizheroù Jarl Priel da [[Ronan Huon]]", ''Al Liamm'' 339/3 Eost 2003 * "Ul lizher da Ronan Huon (lizher dornskrivet)", ''Al Liamm'' 339/47 Eost 2003 * "Prezegenn aozet evit Kamp ar Vrezhonegerien", ''Al Liamm'' 339/49 Eost 2003 * "Er c'hoariva l'Atelier" (Prezegenn), gant Charles Dullin, ''Al Liamm'' 339/71 Eost 2003 == Levrlennadur == * [https://bibliotheque.idbe.bzh/data/cle_184/skol__vreiz__1976__na__44_jarl__priel.pdf Skol Vreiz 44, 1976] * [https://bibliotheque.idbe.bzh/data/cle_152/Jarl_Priel_Journee_du_Centenaire__.pdf ''Bulletin d'Informations Plouguiellois, Numéro spécial'', Mae 1985] * ''Geriadur ar skrivagnerien hag ar yezhourien'', [[Lukian Raoul]], Al Liamm 1992. ==Liammoù diavaez== * [https://web.archive.org/web/20160305225348/http://www.kaouenn.net/?q=br%2Fnode%2F416 Ur filmig berr hag a ziskouez anezhañ en e di e Priel e 1960, diwar Gaouenn.net] * [https://web.archive.org/web/20260106213323/http://www.tresor-breton.bzh/2022/03/13/va-buhez-e-rusia/ ''Jarl Priel, le Trégorrois qui traduisait Lénine et Trotsky pour les services secrets français''] ==Notennoù== {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Priel, Jarl}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1885]] [[Rummad:Marvioù 1965]] [[Rummad:Meneger ar skrivagnerien]] [[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek an XXvet kantved]] [[Rummad:Skrivagnerien c'hallek]] [[Rummad:Skrivagnerien Breizh]] [[Rummad:Troourien c'hallek]] [[Rummad:Jarl Priel]] [[Rummad:Breizhiz e Pariz en XXvet kantved]] 586dyohzayctkiaup33uwuze6s0iet5 0 14396 2193307 2110150 2026-06-18T15:59:37Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193307 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- !colspan="2" style="background-color:#00309a; text-align:center;"|<div style="float:right; padding:5px;">[[Restr:Flag of Europe.svg|48px]]</div>[[Unaniezh Europa|<div style="font-size:1.7em; color:#ffcd00; padding-top:10px;">Unaniezh Europa</div>]] |- | {{Infobox/Titl|'''Eesti Vabariik'''|0073cf|talbenn map|fff}} | align="center" colspan="2"| {| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0 style="background:#f9f9f9; text-align:center;" | width="130px"| [[Restr:Flag of Estonia.svg|125px|border|Banniel Estonia]] || align=center width=130px| [[Restr:Estonia coatofarms.png|100px|Skoed Ardamez Estonia]] |- | width="130px"| ([[Banniel Estonia]]) || align=center width=130px| ([[Skoed Ardamez Estonia|Ardamezioù]]) |- | colspan="2" | <small>''[[Ger-stur]] : hini ebet</small> |} |- | align=center colspan="2" style="background:#f9f9f9;" | [[Restr:EU-Estonia.svg|300px]]<br>Lec’hiadur Estonia en [[UE]] (gwer teñval) |- |'''[[Yezh ofisiel]]''' || [[Estoneg]] |- |'''[[Kêr-benn]]''' || [[Tallinn]] |- |'''Statud politikel''' || [[Republik]] [[demokratelezh|demokratel]] |- |'''[[Roll prezidanted Estonia|Prezidant]]''' || [[:et:Alar Karis|Alar Karis]] |- |'''[[Roll kentañ ministred Estonia|Kentañ Ministr]]''' || [[:et:Kristen Michal|Kristen Michal]] |- |'''[[Gorread]]'''<br />-En holl <br />-% dour | <br />45 226 km² <br />4,5% |- |'''[[Poblañs]]''' <br /> - [[2005]] (war-dro)<br /> - [[Stankter ar boblañs]] | <br /> 1 332 893<br />29,8/km² |- |'''[[Moneiz]]''' || [[Euro]] (EUR) |- | '''[[Kan broadel]]''' || ''[[Mu isamaa, mu õnn ja rõõm]]'' |- | '''[[Gouel broadel]]''' || [[24 a viz C'hwevrer]] |- | '''[[Kod war ar Genrouedad]]''' || [[.ee]] |- | '''[[Kod pellgomz]]''' || 372 |- | colspan=2 align=right style="padding: 0 5px 0 5px" | |} Ur vro e biz [[Europa]] eo '''Estonia''' (''Eesti'' en [[estoneg]]), '''Republik Estonia''' (''Eesti Vabariik'') diouzh hec'h anv leun, war ribl ar [[Mor Baltel]]. Ezel eo Republik Estonia eus [[Unaniezh Europa]] (UE). Harzoù he deus Estonia gant [[Latvia]] er su ha [[Rusia]] er reter. Ar [[Mor Baltel]] eo a ra he harzoù a-hend-all er c’hornôg, gant [[pleg-mor Finland]] en norzh. [[Tallinn]] eo he [[kêr-benn|c’hêr-benn]]. == Istor == Poblet e voe Estonia gant ul lodenn eus ar pobloù ''finn-hag-ougriat'', er ragistor. Kristenaet e voe pa voe aloubet gant ar varc’heien alaman anavezet dindan an anv ''"Fratres militiae Christi"'', pe "Breudeur ar C’hleze", ha gant [[Danmark]] e [[1227]]. Tro-ha-tro e voe Estonia e dalc’h [[Danmark]], [[Sveden]], [[Polonia]] ha [[Rusia]], en diwezh.<br /> Aloubet e voe ar vro gant an Daned a ziazezas [[Tallinn]] e [[1219]]. E [[1343]]-[[1345]] e voe un [[emsavadeg]] kouerien ha gwerzhet e voe Estonia gant roue Danmark da [[Urzh ar Varc'heien deutek]]. Graet e voe [[serv]]ed eus ar gouerien ha d’an hevelep mare e tiorroe ar porzhioù kenwerzh gant kevre an [[Hansa]].<br /> Er {{XVIvet kantved}} e klaskas an impalaer rusian, [[Ivan Spontus]], lakaat e grabanoù war arvor ar [[Mor Baltel]] ha kemeret e voe gantañ daou borzh, [[Narva]] ha [[Tartu]], etre [[1558]] ha [[1581]].<br />E [[1561]] e voe divodet Urzh ar Varc'heien deutek ha rannet e voe Estonia etre Danmark, Sveden ha Polonia. Alamanegerien e chomas an dud uhel e-pad meur a gantved c’hoazh. Er {{XVIIvet kantved}} e kouezhas ar vro a-bezh e dalc'h [[Sveden]] ha degaset e voe al [[luteriegezh]] da Estonia. Goude [[Brezel an Norzh]] (1700-1721) e voe aloubet Estonia gant an [[roll an impalaerien rusian|impalaer rusian]], [[Pêr ar Meur]], ken ez asantas Sveden sinañ [[feur-emglev Nystad]] (Uusikaupunki) ([[1721]]) ha lezel ar vro a-bezh gant an trec'her.<br /> Gant an impalaeriezh rusian e voe lakaet fin d’ar servelezh e deroù an {{XIXvet kantved}}. Met dindan an impalaer [[Aleksandr III]] ([[1881]]-[[1894]]) e voe renet en Estonia ur politikerezh rusianekaat kalet : e [[1887]] e voe lakaet ar [[rusianeg]] da vezañ yezh ar skolioù. Er c’hantved-se ivez e kroge un emsav sevenadurel evit difenn yezh ar vro, kaset war-raok gant noblañsoù alamanek alies. Gant [[Friedrich Reinhold Kreutzwald]] e voe embannet ''[[Kalevipoeg]]'', un doare ''Barzhaz Estonia'', e 1857-1861 Pa’z eas [[Impalaeriezh Rusia]] d’an traoñ, gant [[Reveulzi miz Here|Dispac’h Here]], e teuas Estonia da vezañ dizalc’h. Embannet e voe Republik Estonia d’ar [[24 a viz C'hwevrer]] [[1918]]. Diwezhatoc’h avat e voe lakaet dre nerzh en [[Unaniezh Soviedel]], e miz Mezheven [[1940]]. Adkavet he doa ar vro he dizalc’hiezh d’an [[20 a viz Eost]] [[1991]] pa oa aet [[URSS]] d’an traoñ. Abaoe ez eo an [[20 a viz Eost]] un devezh gouel en Estonia. Aet e oa ar soudarded rusian diwezhañ diouzh Estonia d’an [[31 a viz Eost]] [[1994]]. Dieub e oa Estonia goude-se da gaout liammoù armerzhel ha politikel gant broioù kornôg [[Europa]]. Goude marc’hata eo deuet Estonia e-barzh [[Unaniezh Europa]] e miz Mae 2004, war un dro gant 9 stad all. == Douaroniezh == [[Restr:En-map.jpg|150px|thumb|left|Kartenn Estonia]] En em astenn a ra Estonia war ribl reter ar [[Mor Baltel]], er su da [[pleg-mor Finland|bleg-mor Finland]]. A-hed an aodoù e kaver ur 1 500 enezenn bennak : [[Saaremaa]] ha [[Hiiumaa]] eo an div vrasañ, dirak pleg-mor [[Riga]]. Ur vro gompez eo ha n’eo ket gwall uhel anezhi, pa sav betek 518 m en he lec’h uhelañ ([[Suur Munamägi]]). Goloet eo tost an hanter eus ar vro gant koadoù ha niverus eo ar geunioù hag al lennoù. Al lenn [[Peipsi]] (pe Peipus) eo an hini vrasañ (3 555 km²), ar pevare lenn vrasañ en Europa. Un hinad kevandirel a ren en Estonia, gant goañvezhioù yen. Skornet e vez an dour mor er goañv alies hag e-pad meur a sizhun e c’heller mont gant kirri war ar skorn betek inizi Saaremaa ha Hiiumaa. == Politikerezh == [[Restr:Riigikogu hoone, Kaupo Kalda foto, 2016.jpg|thumb|256px|savadur Parlamant Estonia e Tallinn]] Ur [[republik]] demokratel eo Estonia, gant ur prezidant dilennet gant ar [[parlamant]]. N’eus nemet ur gambr er parlamant (ar ''Riigikogu ''), ha 101 c’hannad enni, dilennet evit pevar bloaz. Gant ar prezidant e vez anvet ar c’hentañ ministr a sav e c’houarnamant a rank bezañ asantet gant ar parlamant.. Votiñ dre [[Internet]] a zo bet graet en Estonia evit dilennadegoù lec’hel. Aotreet eo bet ivez evit an dilennadeg d’ar parlamant [https://web.archive.org/web/20070228063658/http://news.com.com/Estonia+pulls+off+nationwide+Net+voting/2100-1028_3-5898115.html]. == Rannoù melestradurel == Rannet eo Estonia e 15 kontelezh (en [[estoneg]] ''maakond'', liester ''maakonnad'') [[Restr:Estonia, administrative divisions - de - colored 2017.svg|thumb|right|380px|Kontelezhioù [[Estonia]]]] * [[Harju]] * [[Hiiumaa]] * [[Ida-Viru]] * [[Järva]] * [[Jõgeva]] * [[Lääne]] * [[Lääne]] * [[Pärnu]] * [[Põlva]] * [[Rapla]] * [[Saaremaa]] * [[Tartu]] * [[Valga]] * [[Viljandi]] * [[Võru]] == Poblañs == Abalamour da istor ar vro ha, dreist-holl d’ar pezh zo c’hoarvezet e-pad an {{XXvet kantved}}, pa zeuas ur bern [[Rusia]]ned da Estonia, ned a an [[estoneg]]erien d’ober nemet an div drederenn eus ar boblañs. Un niver brazik a Rusianed a zo (25%) ha tud all c’hoazh, a orin eus [[Ukraina]], [[Belarus]], hag all. Hervez [[niveridigezh]] 2003 e oa 1 300 000 a dud er vro: * 68,4% a Estoniz * 25,7% a [[Rusia]]ned (400 000 a dud, ha 170 000 anezho hep broadelezh ebet) * 2,1% a [[Ukraina|Ukrainiz]] * 1,2% a [[Belarus|Velarused]] * 0,8% a [[Finned]] * 1,7% a dud all War ar maez eo uhel an dregantad a estonegerien (betek 90 % eus an dud), tra m’eo kalz izeloc’h an dregantad anezho er c’hêrioù bras (56 %). E-touez [[Yezh bihanniver|yezhoù minorelaet]] Estonia e c’heller menegiñ teir [[Yezhoù finnek-ougrek|yezh finnek-ougrek]] kar d’an estoneg: ar [[voteg]], a zo peuzvarv, ar [[voroeg]] hag ar [[setoeg]] hag a vez sellet outo o-div a-wechoù evel [[rannyezh]]où eus an estoneg. Izel-kenañ eo stankter ar boblañs (31 annezad/km²) e-skoaz hini ar broioù amezek ([[Latvia]], [[Lituania]]). War dachenn ar relijion eo al [[luteriegezh]] a vez pleustret gant ar muiañ-niver eus an Estoniz. Ul lodenn vihan eus an dud a zo protestanted [[Avielouriezh|avielourien]] evel al latvegerien, ar finnegerien pe an alamanegerien (13,7% eus holl annezidi Estonia). Ar Rusianed hag ar Slaved all (Ukrainiz, Belarusiz) a zo [[Iliz Ortodoks|ortodoksed]] (19,9% eus holl annezidi Estonia e 1998). Hag ar peurrest a zo [[Katoligiezh|katoliked]] (polonegerien pe alamanegerien), [[Islam|muzulmaned]] (Tatared), pe [[Yuzeviezh|yuzevien]]. == Monumant ar re varv == E 2007 ez eo bet disavet [[monumant ar re varv]] savet en enor da soudarded an [[Arme Ruz]] marvet e 1944 o vrezeliañ enep an armeoù alaman, d'e lakaat en ur vered soudarded pell diouzh kreiz kêr [[Tallinn]]. Reuz zo bet war-lerc'h, e [[Tallinn]] gant Rused ar vro, hag e Moskov en-dro da [[kannati|gannati]] Estonia, aozet gant an aozadur [[Nachi]], ar yaouankizoù a-du gant [[Vladimir Poutin]]. {{Stadoù Europa}}{{AFNA}} [[Rummad:Broioù]] [[Rummad:Estonia]] cn3k20amtjfe43mchciwla3pdq2t4b7 0 16932 2193338 2108808 2026-06-19T00:00:24Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193338 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Gouanac'h | anvOfisiel = Gommenec'h | skeudenn = Chapelle Notre-Dame de Douarnec à Gommenec'h 01.JPG | alc'hwez = Chapel ''Itron-Varia'' Douarneg. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Dreger]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Brieg|Sant-Brieg]] | kanton = [[Kanton Lannolon|Lannolon]] <small>(betek 2015)</small><br />[[Kanton Plouha|Plouha]] <small>(abaoe 2015)</small> | etrekumuniezh = [[Leñv Arvor Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Gwengamp]] | maer =Alain Herviou<ref>{{fr}}[http://elections.ouest-france.fr/elections-municipales-2014/cotes-d-armor/22290-gommenech.html Ouest-France]</ref> | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2026]] | gorread = 11.83 | hedred = -3.04777777778 | ledred = 48.6408333333 | uk = 80 | ubi = 69 | ubr = 137 | lec'hienn web = {{fr}}[http://gommenech.fr/ Ti-kêr] }} '''Gouanac'h''' (distaget {{IPA|[ˈɡwãː.nax]}}) a zo ur gumun eus [[Treger]] e [[kanton Plouha]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]], e hanternoz [[Breizh]]. == Brezhoneg == === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>{{fr}}[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936</ref>. == Douaroniezh == == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 64 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 6,43 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=47663 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; mervel a reas daou soudard eus ar gumun e [[Maissin]] e [[Belgia]] d’an [[22 a viz Eost|22 a viz Eost]] [[1914]], e penn- kentañ ar brezel: unan eus an [[19vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|19vet Rujumant Troadegiezh]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=7050859 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref> hag unan eus an [[219vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|219vet Rujumant Troadegiezh]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=7054271 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>; d’an [[22 a viz Ebrel]] [[1915]] e varvas daou soudard eus ar gumun e [[Boezinge]] e [[Flandrez]] [[Belgia]], unan eus ar [[74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel (lu gall)|74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6975556 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, egile a oa en [[73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel (lu gall)|73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6975556 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas ugent den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Gommenec'h - Église - AD22 - 16FI1403.jpg|An iliz katolik. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Gi''. * Chapel ''Itron-Varia'' Douarneg. * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=47663 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999; background: #f3fff3" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Demografiezh |-style="background: #ddffdd" ! [[1962]] !! [[1968]] !! [[1975]] !! [[1982]] !! [[1990]] !! [[1999]] !! [[2006]] !! [[2012]]!! [[2013]] |- | align=center| 433 || align=center| 552 || align=center| 513 || align=center| 457 || align=center| 421|| align=center| 475|| align=center| 499 || align=center|545|| align=center|544 |- | colspan=8 align=center| <small>Abaoe [[1962]] : [[Poblañs hep kontoù doubl]]</small> |} {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=600 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |p1=433 |p2=552 |p3=513 |p4=457 |p5=421 |p6=475 |p7=499 |p8=550 |p9=544 |mammenn=EBSSA }} == Tud == == Melestradurezh == * Alain Herviou, maer (-), koñversant == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Gommenec'h}} * {{br}}[https://web.archive.org/web/20160307080244/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22063 Gouanac'h war lec'hienn Geobreizh] * {{fr}}[http://footballclub-gommenech.wifeo.com/ Lec'hienn ar skipailh football] * {{fr}}[https://web.archive.org/web/20080704123222/http://www.cc-lanvollon-plouha.com/gommenech.php Pajenn Gouanac'h war lec'hienn an etrekumuniezh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Treger]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] cehoz3h8jpnt0ywfa74tb2oxjy1cn4n 0 17744 2193303 2017175 2026-06-18T13:17:36Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 2 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193303 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Savielly Tartakower and Edward Lasker.jpg|right|thumb|[[Savielly Tartakower]], a-gleiz, hag Edward Lasker]] '''Edward Lasker''' a zo bet ganet d'an [[3 Kerzu|3 a viz Kerzu]] [[1885]] e [[Kępno|Kempen]] (en [[Alamagn]] d'ar c'houlz-se, e [[Polonia]] bremañ) ha marvet d'ar [[25 Meurzh|25 a viz Meurzh]] [[1981]] e [[New York]] ([[SUA]]). Mestrc'hoarier [[echedoù]] ha c'hoarier [[go]] eus [[SUA]]. Mestr etrebroadel [[echedoù]] (FIDE) e oa. == Oberennoù skrivet == * Edward Lasker, [https://web.archive.org/web/20040819045612/http://www.gutenberg.net/etext/5614 ''Chess Strategy''], 2vet emb.,1915; * Edward Lasker, [https://web.archive.org/web/20040707024803/http://gutenberg.net/etext/4913 ''Chess and Checkers: the Way to Mastership''], 1918 * Edward Lasker, ''Go and Go-Moku'', 1934 (2vet emb. 1960); * Edward Lasker, ''The Adventure of Chess'', 1949 (2nd ed. 1959), ISBN 048620510; * Edward Lasker, ''Chess Secrets I Learned from the Masters''(1951, 1969), ISBN 0486222667; * Edward Lasker, ''Chess for Fun and Chess for Blood'', 1942 (2vet emb.), ISBN 0486201465. ==Liammoù diavaez == * [http://kennethstubbsart.com/biography/chesssecrets.html Kenneth Stubbs' Illustrations for Edward Lasker's ''Chess Secrets I Learned from the Masters''] {{DEFAULTSORT:Lasker, Edward}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1885]] [[Rummad:Marvioù 1981]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] neufmuzor7dw6qfqjt7bgizjxhkhzdk 0 18092 2193349 2189390 2026-06-19T05:00:53Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193349 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:HouyifanCorus2007.jpg|thumb|right|200px|Hou Yifan e 2007.]] [[Skeudenn:Hou_Yifan_(29762728494)_(cropped).jpg|thumb|right|200px|Hou Yifan e 2016.]] ''Hou eo an anv-familh.''<br/>'''Hou Yifan''' (e [[sinaeg]]: 侯逸凡; e [[pinyin]]: Hóu Yìfán) a zo bet ganet d'ar [[27 C'hwevrer|27 a viz C'hwevrer]] [[1994]] e [[Jiangsu]] ([[Sina]]). Ur c'hoarierez [[echedoù]] [[sina]]at eo.<br/> == Titloù FIDE == Mestrez-veur (WGM) abaoe 2007, Mestr-meur (GM) abaoe 2008, Gourdoner FIDE abaoe 2019, Gourdoner ''Senior'' FIDE abaoe 2020 ha Tredeog broadel<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/8602980 He fichenn FIDE]</ref>.<br/> == [[Renk Elo|Renkoù Elo]] == E miz Gouhere [[2006]], he renk Elo ''Standard'' (FIDE) a oa 2488 (+ 190 poent en ur ober tri miz), 2513 e miz Ebrel 2007, 2502 e miz Here 2007, 2549 e miz Ebrel 2008 ha 2633 e 2024.<br/>2 596 edo he renk Elo ''Standard'', 2 591 he renk Elo ''Fonnapl'' ha 2 521 he renk Elo ''Luc'hedenn'' e miz Ebrel 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/8602980 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 686 eo bet he [[Renk Elo]] uhelañ, bet tapet e miz Meurzh 2015. == Kevezadegoù == === [[Kampionad sinaat an echedoù|Kampionad sinaat ar maouezi]] === Trec'h e voe div wezh: * e miz [[Mezheven|Even]] [[2007]] e [[Chongqing]], gant 9/11; * e mizioù [[Mae]] hag [[Mezheven|Even]] [[2008]] e [[Beijing]], gant 9/11.<br/> === [[Kampionezed bedel echedoù|Kampionez ar maouezi]] === * Eilvet e e [[Naltchik]] ([[Rusia]]) e [[2008]].<br/> * Trec'h e voe en [[Hatay (kêr)|Hatay]] ([[Turkia]]) d'ar [[25 Kerzu|25 a viz Kerzu]] [[2010]], e 2011 e [[Tirana]] ([[Albania]]), e 2013 e [[Taizhou (Jiangsu)]] ([[Sina]]) hag e 2016 e [[Lviv]] ([[Ukraina]]).<br/> {{EloChart|Q8602980}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://web.archive.org/web/20060910164939/http://www.fide.com/ratings/card.phtml?event=8602980 He fichenn FIDE] * {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=95916 He c'hoari e Chessgames] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20121001161529/http://www.chessbase.com/eventarticle.asp?newsid=2346 Tournamant bedel ar maouezi e Jinan - pennad e ChessBase] * {{en}}[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2981 Kampionad bedel ar maouezi 2006, eil tro] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20060528084959/http://www.womenchess.com/main.asp?id=832 pennad-kaoz e-pad Kampionad bedel ar maouezi 2006.] {{DEFAULTSORT:Hou Yifan}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1994]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù sinaat]] nuhlekoozrof1mr99pkrzo3ftescotc 0 20486 2193351 2186360 2026-06-19T06:50:04Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193351 wikitext text/x-wiki {{Infobox bro |anv ofisiel = '''جمهوری اسلامی ايران'''<br /> ''Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān'' |anv klok bzg = Republik Islamek Iran |anv boutin bzg = Iran |skeudenn banniel = Flag of Iran.svg |skeudenn skoed-ardamez = Coat of arms of Iran.svg |doare arouez = Ardamezioù |skeudenn_kartenn = Iran (orthographic projection).svg |enskrivadur_kartenn = |ger-stur broadel = ''Esteqlāl, āzādī, jomhūrī-ye eslāmī''&nbsp;¹{{spaces|2}}<small>{{fa icon}}<br />"Dizalc'hidigezh, Frankiz, Republik Islamek"</small> |kan broadel = ''[[Sorud-e Melli-e Iran|Sorūd-e Mellī-e Īrān]]''&nbsp;² |yezhoù ofisiel = [[Farsieg]] |strolladoù etnek = |kêr-benn = [[Teheran]] |Led-d=35 |Led-m=41 |Led-NS=N |Hed-d=51 |Hed-m=25 |Hed-RK=E |kêr vrasañ = [[Teheran]] |doare gouarnamant = [[Republik Islamek]] |titl penn ar vro1 = Penn-blenier |anv penn ar vro1 = Vak |titl penn ar vro2 = Prezidant |anv penn ar vro2 = [[Massoud Pezeshkian]] |gorread = 1,648,195 |renk_gorread = 18{{vet}} |dregantad doureier = 0.7 |istimadur_poblañs = 71,208,000³ |istimadur_poblañs_renk = 18{{vet}} |istimadur_poblañs_bloaz = 2007 |niveradeg_poblañs = 71,208,000³ |niveradeg_poblañs_bloaz = 2007 |stankter_ar_boblañs = 42 |renk_stankter_ar_boblañs = 109{{vet}} |PDK_PGP = $852 miliard<ref name="cia">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |title="Iran" |author=CIA World Factbook |accessdate=2007-01-26}}</ref><br /> |PDK_PGP_renk = 15{{vet}}<ref name="cia" /> |PDK_PGP_bloaz = 2007 |PDK_PGP_keidenn = $12,300<ref name="cia" /><br /> |PDK_PGP_renk_keidenn = 65{{vet}} |doare_riegezh = Adsavidigezh |elfenn_war_ar_riegezh = |darvoud_heverk1 = |deiziad_heverk1 = [[1502]] |FDD = {{profit}} 0.759 |FDD_renk = 94{{vet}} |FDD_bloaz = 2004 |FDD_rummad = <span style="color:#fc0;">kreiz</span> |moneiz = [[rial Iranian]] (<big>ريال</big>) |kod moneiz = IRR |gwerzhid-eur = [[Iran Standard Time|IRST]] |utc_offset = |gwerzhid-eur_eur_hañv = |eur_hañv_notenn = |utc_offset_eur_hañv = |Kod pellgomz = 98 |Kod kenrouedad = [[.ir]] |notennoù = }} '''Republik islamek Iran''' (diwar an [[arieg]] « nobl », ايران e perseg) zo ur [[republik islamek]] eus [[Azia ar Mervent]] ; [[Teheran]] (pe Tehran) eo ar gêr-benn, ar [[perseg]] eo ar yezh ofisiel hag ar [[rial]] eo moneiz ar vro ; an [[deiziadur pers]] eo an deiziadur ofisiel. Gronnet eo Iran gant [[Afghanistan]], [[Turkmenistan]], [[mor Kaspia]], [[Azerbaidjan]], [[Armenia]], [[Turkia]], [[Irak]], [[pleg-mor Persia]] ha [[mor Oman]] ([[meurvor Indez]]). E-sell e vefe Iran d'emezelañ ouzh ar [[KSAKR]] (Kevredigezh Su-Azia evit ar C’hevelerezh Rannvedel). == Orin an anv == E-pad ren an [[Achemenided]] (550-330 kent JK) e rae Iraniz '''Parsa''' ([[Persia]]) eus o ziriadoù diwar anv rouantelezh [[Kurach II|Kurach Veur]] a oa d’ar meuriad pers, hag a adkaver c’hoazh hiziv an deiz dindan ar stumm [[Fars]] pe Pars evel anv ur proviñs. Padal e veze graet '''Aryanam''' eus ar stad a-bezh neuze. Da vare Part (248 kent JK - 224 goude JK) e oa bet kemmet ''Aryanam'' da ''Aryan'', evit emdreiñ da ''Iranshar'' ha da '''Iran''' da vare ar [[Sasanided]]. Ar C’hresianed a rae gant ''Aryana'' ha ''Persis'' evit ober anv eus ar rannvro a anavezer hiziv an deiz evel ar [[plateiz iranat]]. Tremenet eo an termen d’al latin evit dont da vezañ ''[[Persia]]''. Implijet kalz e chom an anv-se e broioù ar C’hornôg, ha degas a ra un tamm kemmesk gant ar proviñs [[Fars]]. En {{XXvet}} kantved e savas tabut etre ar gefredourien evit gouzout petra a zlefe bezañ anv reizh ar vro. D’an 21 a viz Meurzh 1935, deiz [[Norouz]] anezhi, ez embannas [[Reza Shah]] [[Pahlavi]] un dekred a c’houlenne digant ar re o deveze darempredoù gant ar vro implijout an anv '''Iran''' en o lizheroù ofisiel hiviziken. E 1979, da-heul [[Dispac'h Iran]], e voe krouet Republik Islamek Iran, met an termenoù ''[[Persia]]'' hag ''Iran'' a vez implijet stank c’hoazh. == Istor == ''Sellet ouzh ar pennad '''[[Istor Iran]]''' ha [[Persia]].'' ''Gwelet ivez : [[Roll renerien Iran]]'' Unan eus sevenadurioù koshañ ar bed zo bet diwanet en Iran. Abaoe [[oadvezh ar maen]] ez eus bet tud o chom er rannvro-se eus ar bed : kavet ez eus bet ostilhoù ken kozh hag 800 000 vloaz. Deuet e oa an [[neolitik]] er vro etre ar VII{{vet}} hag ar VI{{vet}} milved, asambles gant un armerzh produiñ-madoù. Tamm ha tamm e voe savet kêrioù ha sevenadurioù kemplesoc'h betek ma voe savet ur sistem skritur evit an [[elamiteg]], war batrom sistem ar [[sumereg]]. === Henamzer === Tro dro d'an III{{e}} milved e voe savet an [[Impalaeriezh Elamat]] eus ar vro, tro-dro da [[Susa (Elam)|Susa]]. Kevezañ a reas ouzh impalaeriezh [[Akkad]] ha c'houde [[Babilon]] hag [[Asiria]]. E-kerzh an II{{l}} milved e teuas pobloù eus kreiz [[Azia]] a gomze rannyezhoù kar d'an [[Yezhoù indezeuropek|indezeuropeg]]. Lod eus ar pobloù-se, ar [[Meded|Veded]] a dorras galloud an Asirianed hag e voe savet tamm ha tamm impalaeriezh an [[Ac'haemenided]]. Brezeliñ a reas an Impalaeriezh-se evit bezañ mestr eus ar [[Reter-Nesañ]], o tistrujañ [[Babilon]] hag o klask aloubiñ [[Henc'hres]]. Distrujet e voe an Impalaeriezh gant [[Alesant Veur]] a leuskas plas d'ur renad savet gant unan eus e jeneraled, renad ar [[Seleukided]]. Pa voe deuet gwan ar Seleukided e voe renet ar rannvro gant ar renad [[Partia|Part]] a stourmas pell a-enep ar [[Romaned]] a-raok bezañ erlec'hiet gant ar [[Sasanined]] a voe ar re gentañ oc'h ober ''Eranshahr'' pe ''Iranshahr'' (ايرانشهر) eus o douaroù. Stourm a reas e-pad pell a-enep an [[Impalaeriezh Roman]] betek aloubiñ [[Jeruzalem]] e 613. === Levezon diavaez ha galloudoù diabarzh === E penn-kentañ ar VII{{vet}} kantved e voe trec'het ar Romaned hag ar Sassanined gant an armeoù [[Islam|muzulman]] hag aloubet Iran. Tamm ha tamm e troas tud ar vro war-zu an Islam, da gentañ tud ar c'hêrioù ha da c'houde al beizanted. Tro d'an IX{{vet}} kantved e voe ar muiañ-niver gant ar vuzulmaniz, hervez kont. Treiñ a reas darn anezho ouzh ar [[Chiitiezh]] avat, dreist-holl e proviñs ar [[Khorasan|C'horasan]]. Dre ma wanae galloud ar galifed [[Abasided|abasid]] e voe savet rouantelezhioù bihan pe brasoc'h en Iran a geveze ouzh [[Badgad]] a-fet sevenadur, o kas war-raok ur sevenadur [[perseg|bersek]] e-liamm ouzh ar sevenadur [[henberseg|henbersek]] ha [[krennberseg|krennbersek]] eus a-raok aloubadeg an [[Arabed]]. Meuriadoù [[Turkeg|turkek]] a voe ivez oc'h ober o zoull pe o reuz er vro betek aloubadeg [[Gengis Khan]] e [[1219]], aloubadeg a zo bet drastus evit ar vro, betek cheñch he aozadur. Dindan beli ar Vongoled e chomas Iran betek [[1335]] pa savas rouantelezhioù lec'hel adarre. Diwar ar rouantelezhioù-se e savas impalaeriezh [[Tamerlan]] er XIV{{vet}} kantved, o krouiñ ur renad a badas betek ar XVI{{vet}} kantved. Renad ar [[Safavided]], a-orin azeri, a gemer ar galloud neuze hag a dro an Iraniz ouzh ar Chiitiezh da vat. Ren [[Abbas Iañ]] (1587-1629) a voe ur mare aour evit Iran, ur mare a beoc'h dre ma savas feurioù-emglev evit chom hep brezeliñ hag mare pinvidik gant ar c'hoñverz ma reas gant ar galloudoù [[Europa|european]]. Diaezamantoù a savas tamm ha tamm avat gant an urzhioù relijiel a bellaas muioc'h-mui diouzh ar Stad. Goude mare Abbas I{{añ}} e krogas mare an diskar evit ar renad safavid. Komañs a reas meuriadoù diavaez (Afghaned) ha diabarzh d'en em gannañ evit seizhañ ar galloud. === War-zu ar Stad vodern === E [[1795]] e voe kemeret ar galloud gant [[Agha Mohammad Shah]] [[Quajar]]. Dindan renad e lignez e voe stabilaet ar vro adarre, met dindan gourdrouz [[Impalaeriezh Rusia]] hag hini ar [[Rouantelezh-Unanet]], a glaske kontrolliñ koñverzh Iran ha lakaat o fri en he aferioù diabarzh. Gant [[Nasseredin Shah]] hag e vinistr [[Amir Kabir]] e voe klasket modernaat ar vro, met kreskiñ a reas ivez fulor ar bobl betek dispac'h bonreizhel 1906. Kreskiñ a reas ivez levezon Breizh-Veur a-feur ma voe kavet [[eoul-maen]] er vro. Kemeret e voe ar galloud goude ar [[Brezel Bed Kentañ]] gant [[Reza Khan]], un ofiser a renk izel, a yeas da Reza Shah Pahlavi. O klask modernaat muioc'h c'hoazh a vro e freuzas gwirioù ispisial an dud estren bet roet da vare ar renad a-raok ha goulenn a reas e vije paouezet da implij ar ger [[Persia]] gant ar gumuniezh etrevroadel : lakaat a reas an dud d'ober gant '''Iran''' kentoc'h. Klask a reas modernaat ar gevredigezh ivez, difenn d'ar maouezed dougen ar ouel ha rediañ ar wazed d'en em wiskañ e giz ar c'hornôg. Dre ma tostaas re ouzh [[Alamagn]] a-raok an [[Eil Brezel Bed]] e voe rediet da leuskel e garg gant e vab [[Muhammad Reza Pahlavi]] hag ar Breizhveuriz ha kaset e voe d'an harlu. Tamm ha tamm e kouezhas ar vro dindan levezon ar [[Stadoù-Unanet]] a sikouras ar shah da lakaat ur galloud unveli e plas, diaezet war arc'hant an eoul-maen, o leuskel darnoù bras eus ar gevredigezh a-gostez avat. === Ar republik islamek === [[Dispac'h Iran|Dispac'h a voe 1979]] gant mizioù a vanifestadegoù a lakaas ar shah da dec'het kuit. Lies-kenañ e oa luskadoù an dispac'h, met kreñv-tre e voe Rouhollah Khomeini, un ayatolah bet harluet en Europa, enni. Strolladoù-stourm an doueoniezh, anvet [[Korf gwarded ar reveulzi islamek]], a lakas ar vro en urzh da gentañ, ha buan e seizjont ar galloud lec'hel en Iran a-raok en em lakaat e penn ar jeu er vro a-bezh. Diazezet e voe ar Republik islamek e fin 1979 gant Khomeini evel heñcher-meur. Enkadennoù meur a savas etre ar vro hag ar Stadoù-Unanet, bet lakaet da Satan Veur abalamour da emzalc'h an Amerikaned a-raok an dispac'h, betek afer ar c'hannati, a badas eus 1979 betek 1981. Brezel a voe d'ar mare-se etre [[Irak]], sikouret gant ar [[Stadoù-Unanet]], hag Iran betek [[1987]]. Mervel a reas Khomeini e [[1989]] ha lakaet [[Ali C'hamenei|Ali C'hameni]] en e lec'h. Ar bloavezhioù 1990 ha 2000 a voe merket gant kreñvaat al luskad mirour (da skouer gant [[Mahmoud Ahmadinejad]] dilennet da brezidant e [[2005]]) hag ar c'hlask tizhet ar galloud nukleel, sivil ha brezel. Un tu moderoc'h a zeu d'ar galloud er bloavezhioù 2010 gant ar prezidant [[Hassan Rohani]] a glaskas lakaat Iran e-barzh ar jeu er bed (emglev etre Europa, an SUA hag Iran war an nukleel iranat) hag er rannvro ([[Libia]], [[Siria]], [[Irak]]). == Douaroniezh == 16vet bro ar bed eo Iran e-keñver gorread. Kement eo hag ar [[Rouantelezh-Unanet]], [[Frañs]], [[Spagn]] hag [[Alamagn]] a-gevret. 1 648 000 km2 eo he gorread. Meur a aradennad-venezioù a verk dremm ar vro, o tispartiañ diazadoù hag uhelgompezennoù an eil re diouzh ar re all. Al lodenn gornôg – an hini bobletañ – eo an hini meneziekañ, gant aradennadoù evel hini [[Zagros]] pe hini [[Elbourz]] ; en aradennad diwezhañ-mañ emañ menez uhelañ Iran, an [[Damāvand]] a dizh 5 607 m. Ober a reer [[uhelgompezenn iranat]] eus an takad zo etre an aradennadoù-menezioù e reter hag e kornôg ar vro. En hanterenn reter ez eus dreist-holl un toullad diazadoù spagn didud (evel an [[Dasht-e Kavir]]) dasstrewet gant un nebeudig lennoù sall. Krin pe damgrin eo hin Iran dreist-holl, hag istrovanel a-hed aod [[mor Kaspia]]. E lodenn norzh ar vro (plaenenn aod Kaspia) e tiskenn ral a wech ar gwrezverkoù dindan 0&nbsp;°C er goañv, ha gleb e chom an amzer a-hed ar bloaz. E-pad an hañv e pign ral a wech ar gwrezverkoù a-us 29&nbsp;°C. E-korf ur bloavezh e vez 680mm a c’hlaveier er reter ha 1700&nbsp;mm er c’hornôg. E kornôg ar vro, e traoñiennoù ar Menezioù [[Zagros]] e vez gwrezverkoù dindan 0&nbsp;°C e-pad ar goañv ha gwall varradoù erc’h. Krin-kenañ eo an diazadoù e reter hag e kreiz ar vro, gant nebeutoc’h eget 200&nbsp;mm a c’hlaveier bep bloaz ha gwrezverkoù en tu all da 38&nbsp;°C e-pad an hañv. Gant plaenennoù [[pleg-mor Pers]] e vez goañvoù kerreizh ha hañvoù tomm-gor ha gleb-dour. Eno e vez etre 135&nbsp;mm ha 355&nbsp;mm a c’hlaveier. Emañ Iran en un takad distabil-kenañ eus ar voull-douar, hag ingal e vez skoet gant krenoù-douar. D’ar 26 a viz Kerzu [[2003]] e oa bet skoet korn-bro [[Bam]], e su ar vro, gant ur c’hren-douar bras hag en deus distrujet aspadennoù an [[Arg-e Bam]], ur gêr eus an Henamzer. ''Gwelet ivez : [[Roll inizi Iran]]'' == Politikerezh == Abaoe m’eo bet diazezet ar Republik Islamek e tiskouez Iran ur reizhiad ensavadurioù dibar-kaer. Ur republik m’emañ ar veli gant ar veleien, un dra na gaver neblec’h all er bed, gant ur meskad pennaennoù belegveliek ha dilennadegoù poblel. Iran eo ar stad [[chiit]] nemeti ent ofisiel er [[bed muzulman]]. Diazezet eo reizhiad politikel ar Republik islamek war bonreizh [[1979]] a reer "''Qanun-e Asasi''" ("Lezenn Diazez") anezhi. E-barzh ar reizhiad ez eus meur a gorf gouarn liammet-strizh, a vez anvet an darn vrasañ anezho (n’eus nemet ar prezidant, izili ar parlamant hag izili [[bodadeg ar vailhed]] a gement a vez dilennet). === Ar galloud erounit === ==== An Heñcher meur ==== Heñcher meur Iran zo e garg goursellet "politikerezh hollek Republik islamek Iran". Komandant an armeoù eo-eñ. Kontrollañ a ra ar servijoù kuzh hag an oberoù liammet ouzh ar surentez. Eñ hepken a c’hall disklêriañ ar brezel. Eñ eo an hini nemetañ en ensavadurioù ar Stad a rank bezañ ur relijiuz. E karg emañ bodadeg ar vailhed da c’hoursellet an heñcher meur en e zeverioù lezennel. An heñcher meur bremañ eo an Hojatolleslam [[Motjaba C'hamenei]], anvet e derou Meurz 2026 e plas e dad, an [[Ayatollah]] [[Ali C'hamenei|Ali Hossein Khamenei]]. ==== Ar prezidant ==== Hervez ar vonreizh eo ar prezidant pennadurezh uhelañ ar Stad war-lerc’h an heñcher meur. Dilennet e vez hervez ar mouezhiañ hollek evit ur respet pevar bloaz. Ret eo d’an dud a laka o anv evit dont da vezañ prezidant bezañ aotreet gant Kuzul ar warded. Lakaat ar vonreizh da dalvezout hag embreger ar galloud erounit eo e garg, nemet ar galloudoù zo stag ouzh an heñcher meur war-eeun. Ar prezidant a anv hag a c’hoursell Kuzul ar Vinistred, a genurzh divizoù ar gouarnamant hag a zibab divizoù ar gouarnamant a vez kaset d’ar parlamant. Skoazellet e vez ar prezidant gant eizh besprezidant hag ur c’habined 21 ministr a rank holl bezañ aprouet gant ar parlamant. Prezidant ar Republik bremañ eo [[Mahmoud Ahmadinejad]] (dilennet e miz Mezheven [[2005]]). === Ar galloud lezenniñ === ==== Ar Parlamant (Majles) ==== Er [[Majles-e Shura-ye Eslami]] (bodadeg kuzuliañ islamek) ez eus 290 kannad dilennet evit ur respet pevar bloaz. Ar Majles a fard al lezennoù, a wirieka ar feurioù-emglev etrebroadel hag a aprou budjed ar vro. An holl re a laka o anv evit bezañ dilennet er parlamant a rank bezañ aotreet gant [[Kuzul ar warded]]. Sezoù a vez miret evit ar minorelezhioù relijiel. E mouezhiadeg ar gannaded d'an 21 a viz C'hwevrer 2020 e voe trec'h ar virourien. === Ar galloud barnerezhel === Gant an heñcher meur e vez anvet penn ar galloud barnerezhel hag a anv d’e dro rener al lez veur hag ar pennprokulor. Meur a seurt lezvarn zo, en o zouez al lezvarnioù publik a bled gant an aferioù keodedel ha kastizel, hag al lezvarnioù dispac’hel a bled gant aferioù evel an torfedoù enep ar [[surentez vroadel]]. Peurglozus eo divizoù al lezioù dispac’hel ha ne c’haller ket ober galv diwarno. Al lezvarn arbennik kloerel a bled gant an torfedoù graet gant izili ar c’hloer, daoust ma pled ivez gant aferioù enno tud laik. Mont a ra en-dro distag diouzh ar reizhiad barnerezhel ordinal ha ne rent kont nemet d’an heñcher meur. Peurglozus eo divizoù al lezvarn-se ivez ha ne c’haller ket ober galv diwarno. ==== Bodadeg ar vailhed ==== [[Bodadeg ar vailhed]] en em dolp e-pad ur sizhunvezh bep bloaz. Enni ez eus 86 kloareg "vertuzius ha desket" dilennet evit ur respet eizh vloaz. Evel ma c’hoarvez gant dilennadeg ar prezidant hag ar parlamant ez eo [[kuzul ar Warded]] a aotre an danvez-dilennidi da lakaat o anv. Dilenn a ra ar vodadeg an heñcher meur, ha hervez ar vonreizh e c’hall lemel e c’halloud digantañ forzh pegoulz. Biskoazh n’eo bet gwelet bodadeg ar vailhed o vont a-enep divizoù an heñcher meur avat. ==== Kuzul ar Warded ==== E-barzh kuzul ar Warded ez eus 12 gwiraour a vez anvet 6 anezho gant an heñcher meur. Erbedet e vez ar 6 all gant penn ar galloud barnerezhel (anvet gant an heñcher meur eñ ivez), ha lakaet e vezont en o c’harg ent ofisiel gant ar parlamant. Ar c’huzul a zispleg ar vonreizh hag a c’hall lakaat e veto d’ar parlamant. Ma soñjer ne genglot ket ul lezenn gant ar ''vonreizh'' pe ar ''[[Sharia]]'' (Lezenn islamek), e vez kaset en-dro d’ar parlamant evit bezañ adwelet. ==== Kuzul ar skiant ==== [[Kuzul ar skiant]] a ya da hanterour etre ar parlamant ha kuzul ar warded pa vez kudennoù. Talvezout a ra da gorf kuzuliañ d’an heñcher meur. E-se ez eo unan eus galloudusañ ensavadurioù ar vro. === Galloudoù lec’hel === ==== Kuzulioù ar c’hêrioù hag ar c’hêriadennoù ==== Dilennet e vez ar c’huzulioù lec’hel evit ur respet pevar bloaz e kement kêr pe kêriadenn zo en Iran. Hervez mellad 7 bonreizh Iran eo ar c’huzulioù lec’hel-se, gant ar parlamant, "organoù melestriñ ha divizout ar Stad ". Ne oa ket bet lakaet ar mellad-se eus ar vonreizh da dalvezout a-raok [[1999]] pa oa bet dilennet ar c’huzulioù lec’hel evit ar wech kentañ er vro. Meur a garg zo gant ar c’huzulioù, evel dilenn ar vaered, evezhiañ oberoù an tiez-kêr, studiañ ezhommoù sokial, yec’hedel, armerzhel, sevenadurel ha desavadurel ar re a velestront. Steuñviñ ha kenurzhiañ a reont an doare ma kemer perzh ar vroad en divizoù sokial, armerzhel, sevenadurel, desavadurel hag all. == Proviñsoù == Rannet eo Iran etre 30 [[proviñs]]: {| |- | # [[Proviñs Teheran|Teheran]] # [[Proviñs Qom|Qom]] # [[Markazi]] # [[Proviñs Qazvin|Qazvin]] # [[Gilan]] # [[Proviñs Ardabil|Ardabil]] # [[Proviñs Zanjan|Zanjan]] # [[Azerbaijan-e-sharghi (reter)]] # [[Azerbaijan-e-gharbi (kornôg)]] # [[Proviñs Kurdistan Iran|Kurdistan]] # [[Proviñs Hamedan|Hamedan]] # [[Proviñs Kermanshah|Kermanshah]] # [[Proviñs Ilam|Ilam]] # [[Lorestan]] # [[Khuzestan]] || <ol start=16> <li>[[Chahar Mahaal-o-Bakhtiari]]</li> <li>[[Kohkiluyeh-o-Boyer Ahmad]]</li> <li>[[Proviñs Bushehr|Bushehr]]</li> <li>[[Fars]]</li> <li>[[Hormozgan]]</li> <li>[[Sistan-o-Balouchestan]]</li> <li>[[Proviñs Kerman|Kerman]]</li> <li>[[Proviñs Yazd|Yazd]]</li> <li>[[Proviñs Esfahan|Esfahan]]</li> <li>[[Proviñs Semnan|Semnan]]</li> <li>[[Mazandaran]]</li> <li>[[Golestan]]</li> <li>[[Khorasan-e-shomali (norzh)]]</li> <li>[[Khorasan-e-razavi]]</li> <li>[[Khorasan-e-jonubi (su)]]</li> </ol> ||[[Restr:IranNumbered.png|300px|]] |} Gouarnet e vez ar proviñsoù (Ostan) gant ur gêr greiz, peurliesañ brasañ kêr ar proviñs. Anvet e vez gouarnour ar proviñs (Ostandar) gant ministr an Diabarzh. Abaoe 2004 eo rannet proviñs Khorasan e tri froviñs, setu eo tremenet niver ar proviñsoù eus 28 da 30. == Poblañsouriezh == [[Restr:Iran population.svg|thumbnail|250px|dehou|Diorroadur ar boblañs etre 1956 ha 2003 (sifroù gant [[Aozadur ar Broadoù Unanet evit ar boued hag al labour-douar|FAO]], 2005). Poblañs e miliadoù a annezidi.]] Reveulziet eo bet stad poblañs Iran e-kerzh an XXvet kantved. Istimañ a reer ez eus 70 milion a dud e 2006 tra ma oa 10 milion e penn kentañ ar c’hantved. Gouzizet eo kalz ar feur genel e-doug an dek bloavezh diwezhañ. Koulskoude e tiskouez ar studiadennoù e kendalc’ho feur kreskiñ ar boblañs da c’horrekaat betek ma vo stabilaet war-dro ar bloavezh 2050. D’ar mare-se e tlefe bezañ tremen 90 milion a dud en Iran. 40 den dre km² eo stankter ar boblañs<ref>{{en}} http://www.census.gov/cgi-bin/ipc/idbsum.pl?cty=IR</ref>. <ref>{{en}} https://web.archive.org/web/20090214041911/http://www.un.org/Depts/escap/pop/journal/v10n1a1.htm</ref> <ref>{{en}} https://web.archive.org/web/20161227193340/http://www.payvand.com/news/04/aug/1017.html</ref> Reveulziet eo bet ar feur kêriekaat ivez. E penn kentañ an XXvet kantved e veve 10% eus an dud e kêrioù. 69% eo ar feur hiziv an deiz. 80% eo feur an dud a oar lenn ha skrivañ en Iran. Un niver bras a repuidi a vez degemeret en Iran, ouzhpenn ur milion. Dont a ra an darn-vrasañ anezho eus [[Afghanistan]] hag [[Irak]]. Ent ofisiel e klask ar gouarnamant kas ar re-se en-dro d’o broioù<ref>{{en}} http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3971711.stm</ref>. <ref>{{en}} http://www.irinnews.org/report.asp?ReportID=48323&SelectRegion=Middle_East&SelectCountry=IRAN</ref> <ref>{{en}} http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/view01/5E72D6B7B624AABBC125713700572D09?opendocument</ref> Ouzhpenn 3 milion a dud zo en diaspora iranat war a greder. Divroet int da Norzh-Amerika, da Europa ar c’hornôg, ha da Su-Amerika, war-lerc’h an dispac’h evit an darn vrasañ anezho. === Kenelioù === Ur vozaikenn enni tremen 80 "kenel" disheñvel eo Iran. Ar muiañ-niver eus Iraniz a gomz ur yezh eus ar strollad indeziranek hag a gompren ar perseg. Indezeuropat ha turk (Azeri) eo an daou orin pennañ. Ar c’henelioù pennañ eo ar re-mañ : Persed (51%), [[Azeried]] 24%, Gilakied/Mazandaranied (8%), [[Kurded]] (7%), [[Arabed]] (3%), [[Baloutched]] (2%), [[Lored]] (2%), [[Turkmened]] (2%), Qashqai, Armeniz, Yuzevien iranat, [[Asirianed]], Georgianed, Sircasianed, Tated hag all<ref>https://web.archive.org/web/20070509135807/http://cia.gov/cia/publications/factbook/geos/ir.html</ref>. === Relijionoù === Chiit eo an darn vrasañ eus Iraniz. An islam [[chiit]] eo ar relijion ofisiel en Iran, hini 90% eus an dud. Iran hag Irak eo ar broioù nemeto er Reter-nesañ ma’z eus ouzhpenn 80% eus an dud ha n’int ket sunnit. Nebeutoc’h eget 10% anezho zo sunnited (ar muiañ-niver er peurrest eus ar bed muzulman), yuzevien, bahaieien, kristenien, zoroastrianed ha sabeaned (pe mandeaned). Ar relijionoù-se o devez dileuridi ar parlamant, nemet ar vahaieien hag ar vandeaned. Teir relijion estreget an islam a vez anavezet ent ofisiel gant ar vonreizh : ar gristenien, ar yuzevien hag ar zoroastrianed. Ur vinorelezh [[Bahaie]] zo anezhi ivez en Iran. Dizalc’h eo ar relijion-se, bet krouet en {{XIXvet kantved}}. Handeet e vez c’hoazh er vro-se. Goude m’eo bet handeet ar vahaieien nevez zo en deus disklêriet Daneveller arbennik Bodad ar Broadoù unanet war Gwirioù Mab-den "''e tiskouez an darvoudoù diwezhañ-se emañ saviad ar minorelezhioù relijiel o fallaat"'' == Armerzh == Iran eo ar 4e produer eoul-maen er bed, hag 2l ezporzhier eoul-maen ABPE. Ganti emañ ar brasañ stokoù gaz naturel er bed war-lerc’h Rusia. Ezel diazezer ABPE eo Iran. Krouet e oa bet ABPE gant Shah Iran er bloavezhioù 1970. An eoul-maen an hini en doa roet an tu da Iran da ziorren buan hec’h armerzh er bloavezhioù 1970. Mont a ra c’hoazh d’ober ouzhpenn 80% eus ar gounidoù ezporzhiañ hiziv an deiz. E 2005 e oa ent ofisiel 46,6 miliard a zollaroù a c’hounid diwar an eoul-maen en Iran<ref>’’Le Monde, dossiers et documents’’, niv.352, Ebrel 2006, pajenn 1</ref>, 12 miliard hervez eneberien ar renad e Frañs<ref>http://www.iran-resist.org/article1351 Iran-resist : Eoul-maen : Ur maner paper eo armerzh Iran, 20.01.2006</ref> . Iran a soñjfe diazezañ ur yalc’h iranat eus an eoul-maen digor d’an [[euro]]. Iran hag [[Oman]] a gontroll [[strizh-mor Ormuz]] (e [[pleg-mor Pers]]) a dremen drezañ 20% eus eoul-maen ar bed. Gant armerzh Iran ez eus ur reizhiad steuñviñ kreiz a-gevret gant perzhiadurioù Stad kreñv e gennad an eoul-maen hag en embregerezhioù bras (ijinerezh pounner, madoù beveziñ…), ul labour-douar giz gwechall ha stalioù bihan. Ar gouarnamant bremañ a gendalc’h gant ar steuñv adreizhañ ar marc’had a oa bet boulc’het gant ar gouarnamant a-raok. Kemennet en deus e kendalc’hfe gant ar politikerezh liesseurtaat greanterezh an eoul-maen. E [[1996]] e oa bet mat feur an eoul-maen hag Iran he doa gallet paeañ he dle. Gwashaet e oa bet saviad arc’hant Iran e 1997 hag e 1998 dre benn da c’houziz feur an eoul-maen. Gant kresk nevez feur an eoul-maen abaoe 1999-2000 en deus gallet armerzh Iran profitañ adarre, met n’eo ket bet a-walc’h evit diskoulmañ kudennoù armerzhel ha frammadurel Iran. E 2005 en deus lavaret bank kreiz Iran ez eus 10 miliard a US$ a zle war verr dermen gant ar vro ha 6,5 miliard a US$ a zle war hir pe grenn termen. Liesseurtaet eo bet armerzh ar vro war dachenn ar produiñ kirri, listri, fuzeennoù, an deknologiezh [[nukleel]] hag an oberiañ produioù elektronek eus ar vegenn. Gant Iran ez eus ivez ur greanterezh eus an difenn, eus an apotikerezh hag eus ar [[bevdeknologiezh|vevdeknologiezh.]] Ezporzhiañ a ra Iran marc’hadourezh da Japan (18%), Sina (9%), Italia, Su Afrika, Republik Korea. Enporzhiañ a ra marc’hadourezh eus Alamagn (13%), Frañs (8%) ha Sina (7%). Ret e oa d’ar vro enporzhiañ 60% eus he [[trelosk|zrelosk]] puraet rak ar purerezhioù lec’hel ne oant ket evit bastañ d’hec’h ezhommoù. An 10 bro o deus pourchaset dour-tan evit ar c’hirri da Iran e 2006 eo an [[Emirelezhioù Arab Unanet]], [[Arabia Saoudat]], [[Indez]], [[Turkia]], [[Koweit]], [[Turkmenistan]], [[Soudan]], [[Azerbaidjan]], an [[Izelvroioù]] ha [[Frañs]]. Abaoe miz Gouere 2006 n’eo ket ret ken d’ar vro enporzhiañ trelosk puraet. Evit gwir eo bet modernaet gant ar gompagnunezh Total purerezhioù eoul-maen Iran ([[Abadan]], [[Teheran]], [[Ahvaz]], [[Khorramshahr]]). Dre se eo bet adkavet hec’h emrenerezh gant ar vro. D’an 3 a viz Eost 2006 ez eus bet sinet un emglev etre Iran hag Irak evit ma kaso Irak eoul-maen kriz da vezañ puraet da Iran. En eskemm e vo miret 15% eus an eoul-maen puraet gant Iran<ref>[http://english.bna.bh/?ID=48884 Bahrein News Agency] 13 a viz Eost 2006 (sellet d’an 28 a viz Eost 2006)</ref>. == Sevenadur == Un hir a istor he deus Iran a-fet [[arz]], [[sonerezh]], [[barzhoniezh]], [[prederouriezh]], leun a hengounioù hag a ideologiezhioù. Kalz a Iraniz a soñj dezho eo o c’hultur an abeg nemetañ en deus graet d’o sevenadurezh chom bev war-lerc’h kantvedoù a drubuilhoù. <blockquote> که ایران بهشت است یا بوستان<br /> همی بوی مشک آید از دوستان <br /> ''"Ha pa soñjfed en Iran evel Eden pe evel Liorzh,''<br /> ''eo fonnus amañ c’hwezh musk ar mignon, ar c’heneil."''<br /> --''[[Firdawsi]]'' </blockquote> <blockquote> همه عالم تن است و ایران دل<br /> نیست گوینده زین قیاس خجل <br /> "''Iran eo ar galon hag an hollved eo ar c’horf,''<br /> ''da-heul ar gomz-se ne sant ar barzh nag uvelded na keuz."''<br /> --''[[Nizami]]'' </blockquote> Stad a vez graet eus al [[lennegezh pers]] gant Iraniz evel gant an estrañjourien. Implijet e vez ar [[perseg]] abaoe ouzhpenn 2500 vloaz ha lezet en deus roudoù en istor ar gomz skrivet. A-drugarez da varzhed evel [[Hafez]], Molana ([[Djalal el Din Rûmi|Rumi]]), [[Nizami]], [[Omar Khayyam]], ha [[Ferdowsi]] e vez priziet-bras [[barzhoniezh Iran]] er bed a-bezh, gant he barzhonegoù hag he c’hanaouennoù kaer-meurbet. Gant 300 garedon etrebroadel e-korf ar 25 bloavezh diwezhañ e kendalc’h ar filmoù iranat da vezañ meulet er bed a-bezh. Ar sevener brudetañ eo [[Abbas Kiarostami]] moarvat. En Iran e vez kontrollet an holl vediaoù gant [[Ministrerezh ar Sevenadur hag ar C’huzulioù Islamek]]. Emañ [[Internet]] e-barzh, hag eñ un doare da gaout keleier ha da ezteurel o soñj evit ar yaouankizoù. Iran eo 4e bro ar bed evit a sell niver ar re a zalc’h blogoù. Ar c’hlask justis sokial ha reizhded zo ul lodenn vras eus ar sevenadur iranat. Doujañ ar re gozh ha reiñ bod d’an estrenien eo ar reolenn en Iran. D’an 21 a viz Meurzh, deiz kentañ an nevezamzer, e vez an deiz kentañ a’r bloaz ([[Norouz]]) en Iran. Norouz zo bet lakaet e [[Glad dre Gomz ha Dizanvez an Denelezh]] gant [[UNESCO]] e 2004<ref>https://web.archive.org/web/20160813135602/http://www.payvand.com/news/04/jul/1090.html</ref>. En e levr ''Boued nevez ar vuhez'' e skriv Najmieh Batmanglij en deus ''"[[keginerezh Iran]] ur bern traoù boutin gant keginerezhioù all eus ar [[Reter-Nesañ]], met soñjal a reer ez eo an hini soutilañ ha faltaziusañ, ken liesliv ha kemplezh evel un tapis eus Pers. ''" == Daveoù ha notennoù == <references/> === Kazetennoù === * Ar pemdezieg adreizhour ''[[Hamshahri]]'' [https://web.archive.org/web/20060415144335/http://www.hamshahri.org/] * Kazetenn adreizhourez, ''Shargh'' [https://web.archive.org/web/20060223172747/http://www.sharghnewspaper.com/840917/html/online.htm] * Ajañs gwask ar studierien, ''Isna'' [https://web.archive.org/web/20050219050229/http://www.isna.ir/Main/] * ''Mehr news'' [https://web.archive.org/web/20110917031835/http://www.mehrnews.com/fa/] * ''IRNA'' [https://web.archive.org/web/20061213032842/http://www.irna.com/en/] * Kazetenn adreizhourez, ''Aftab-e Yazd'' [https://web.archive.org/web/20061210025659/http://www.aftabyazd.com/] * Kazetenn mirourez, ''Entekhab'' [https://web.archive.org/web/20170209054704/http://entekhab.ir/] * Ar pemdezieg adreizhour, ''Iran'' [http://www.iran-newspaper.com/1384/840918/html/] * ''Jam é Jam'', pemdezieg mirour [http://www.jamejamonline.ir/] == Liammoù == === Liammoù diabarzh === * [[Gwirioù Mab-den en Iran]] * [[Sevenadur Iran]] * [[Programm nukleel iranat]] * [[Darempredoù Iran-Frañs]] === Liammoù diavaez === * {{en}} [https://web.archive.org/web/20040714094508/http://www.president.ir/eng/ Lec’hienn ofisiel Prezidantelezh Iran] * {{fr}} [http://www.webarabic.com/portail/encyclopedie/index.php?cat=iran&p=index Kinnigadur Iran war Webarabic] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20061213175811/https://www.cia.gov/cia//publications/factbook/geos/ir.html Iran gwelet gant World Factbook ar CIA] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070519071200/http://www.missioneco.org/iran/ Iran gwelet gant kefridierezh armerzhel kannati Frañs e Teheran] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20061211130535/http://www.legrandsoir.info/article.php3?id_article=3668 Troidigezh ofisiel lizher Mahmoud Ahmadinejad da George Bush ] * {{fr}} [http://www.youtube.com/watch?v=jbm5sMhbD3o Prezegenn ar prezidant Ahmadinejad hag e evezhiadennoù war an eil brezel bed hag Israel ] {{Azia}} {{OPEC}} {{AC'hI}} {{KinnigPM|oldid=265797|deiziad=16 Kerzu 2007}} [[Rummad:Iran|*]] dn9ivg7bphicv5cgsuf6za6n3ndjo64 0 23284 2193298 2154059 2026-06-18T12:03:26Z Dakbzh 58931 + Astenn ha kempenn. 2193298 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} [[Restr:Ratmir_Kholmov.jpg|right|150px|Ratmir C'holmov.]] '''Ratmir Dmitriyevitch C'holmov''', (e [[rusianeg]]: '''Ратмир Дмитриевич Холмов''', e [[lituaneg]]: '''Ratmiras Cholmovas''') a zo bet ganet d’an [[13 Mae|13 a viz Mae]] [[1925]] e [[Chenkoursk]] ([[Rusia]], [[URSS]]) ha marvet d’an [[18 C'hwevrer|18 a viz C'hwevrer]] [[2006]] e [[Moskov]] ([[Rusia]]).<br/>Ur c'hoarier [[echedoù]] [[lituania]]n ha [[URSS|soviedat]] e oa. == Levrlennadurezh == *{{en}} Edward R. Brace, ''An Illustrated Dictionary of Chess'', pajenn 150, Embannadurioù Hamlyn Publishing Group, 1977, isbn 1-55521-394-4 . *{{en}} Jeremy Gaige ''Chess Personalia, A Biobibliography'', pajenn 212, Embannadurioù McFarland, 1987, isbn 0-7864-2353-6 . == Liammoù diavaez == * {{en}}[http://chessmind.powerblogs.com/posts/1142651656.shtml Ur bartienn etre Khomov ha Stripunsky, Karaganda, 1994] * {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=15362 E c'hoari e Chess Games] * {{en}}[http://www.chessworld.net/chessclubs/statistics_pgn_rating_chart.asp?username=Kholmov,Ratmir%20D Statistikoù e ChessWorld.net] * {{en}}[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2987 Ur pennad embannet gant Chess Base goude e varv] {{DEFAULTSORT:C'holmov, Ratmir}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1925]] [[Rummad:Marvioù 2006]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù lituanian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] gader2tpi1c926m70hjce0s3zwuf9ly 2193299 2193298 2026-06-18T12:05:11Z Dakbzh 58931 2193299 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} [[Restr:Холмов,_Ратмир_Дмитриевич#/media/Файл:Холмов.jpg|right|150px|Ratmir C'holmov e 1955.]] '''Ratmir Dmitriyevitch C'holmov''', (e [[rusianeg]]: '''Ратмир Дмитриевич Холмов''', e [[lituaneg]]: '''Ratmiras Cholmovas''') a zo bet ganet d’an [[13 Mae|13 a viz Mae]] [[1925]] e [[Chenkoursk]] ([[Rusia]], [[URSS]]) ha marvet d’an [[18 C'hwevrer|18 a viz C'hwevrer]] [[2006]] e [[Moskov]] ([[Rusia]]).<br/>Ur c'hoarier [[echedoù]] [[lituania]]n ha [[URSS|soviedat]] e oa. == Levrlennadurezh == *{{en}} Edward R. Brace, ''An Illustrated Dictionary of Chess'', pajenn 150, Embannadurioù Hamlyn Publishing Group, 1977, isbn 1-55521-394-4 . *{{en}} Jeremy Gaige ''Chess Personalia, A Biobibliography'', pajenn 212, Embannadurioù McFarland, 1987, isbn 0-7864-2353-6 . == Liammoù diavaez == * {{en}}[http://chessmind.powerblogs.com/posts/1142651656.shtml Ur bartienn etre Khomov ha Stripunsky, Karaganda, 1994] * {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=15362 E c'hoari e Chess Games] * {{en}}[http://www.chessworld.net/chessclubs/statistics_pgn_rating_chart.asp?username=Kholmov,Ratmir%20D Statistikoù e ChessWorld.net] * {{en}}[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2987 Ur pennad embannet gant Chess Base goude e varv] {{DEFAULTSORT:C'holmov, Ratmir}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1925]] [[Rummad:Marvioù 2006]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù lituanian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] mtc4e9oz3un7zchi229qs1dqw6thesb 2193300 2193299 2026-06-18T12:37:29Z Dakbzh 58931 + Astenn. 2193300 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} [[Restr:Холмов,_Ратмир_Дмитриевич#/media/Файл:Холмов.jpg|right|150px|Ratmir C'holmov e 1955.]] '''Ratmir Dmitriyevitch C'holmov''', (e [[rusianeg]]: '''Ратмир Дмитриевич Холмов''', e [[lituaneg]]: '''Ratmiras Cholmovas''') a zo bet ganet d’an [[13 Mae|13 a viz Mae]] [[1925]] e [[Chenkoursk]] ([[Rusia]], [[URSS]]) ha marvet d’an [[18 C'hwevrer|18 a viz C'hwevrer]] [[2006]] e [[Moskov]] ([[Rusia]]).<br/>Ur c'hoarier [[echedoù]] [[lituania]]n ha [[URSS|soviedat]] e oa. == Levrlennadurezh == *{{en}} Edward R. Brace, ''An Illustrated Dictionary of Chess'', pajenn 150, Embannadurioù Hamlyn Publishing Group, 1977, isbn 1-55521-394-4 . *{{en}} Jeremy Gaige ''Chess Personalia, A Biobibliography'', pajenn 212, Embannadurioù McFarland, 1987, isbn 0-7864-2353-6 . *{{fr}} Nicolas Giffard hag Alain Biénabe, ''Le guide des échecs, traité complet'', Embannadurioù Robert Laffont, dastumadenn ''Bouquins'', Pariz, 1993, isbn 978-2-221-05913-5 . *{{fr}} [[François Le Lionnais]], ''Dictionnaire des échecs'', Embannadurioù PUF, 1967. == Liammoù diavaez == * {{en}}[http://chessmind.powerblogs.com/posts/1142651656.shtml Ur bartienn etre Khomov ha Stripunsky, Karaganda, 1994] * {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=15362 E c'hoari e Chess Games] * {{en}}[http://www.chessworld.net/chessclubs/statistics_pgn_rating_chart.asp?username=Kholmov,Ratmir%20D Statistikoù e ChessWorld.net] * {{en}}[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2987 Ur pennad embannet gant Chess Base goude e varv] {{DEFAULTSORT:C'holmov, Ratmir}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1925]] [[Rummad:Marvioù 2006]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù lituanian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] 48austeik7d66ptflt6n4rkekl5jvod 2193319 2193300 2026-06-18T20:12:33Z ~2026-35521-66 92286 lamet ur skeudenn © ha n'emañ ket e Commons 2193319 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} '''Ratmir Dmitriyevitch C'holmov''', (e [[rusianeg]]: '''Ратмир Дмитриевич Холмов''', e [[lituaneg]]: '''Ratmiras Cholmovas''') a zo bet ganet d’an [[13 Mae|13 a viz Mae]] [[1925]] e [[Chenkoursk]] ([[Rusia]], [[URSS]]) ha marvet d’an [[18 C'hwevrer|18 a viz C'hwevrer]] [[2006]] e [[Moskov]] ([[Rusia]]).<br/>Ur c'hoarier [[echedoù]] [[lituania]]n ha [[URSS|soviedat]] e oa. == Levrlennadurezh == *{{en}} Edward R. Brace, ''An Illustrated Dictionary of Chess'', pajenn 150, Embannadurioù Hamlyn Publishing Group, 1977, isbn 1-55521-394-4 . *{{en}} Jeremy Gaige ''Chess Personalia, A Biobibliography'', pajenn 212, Embannadurioù McFarland, 1987, isbn 0-7864-2353-6 . *{{fr}} Nicolas Giffard hag Alain Biénabe, ''Le guide des échecs, traité complet'', Embannadurioù Robert Laffont, dastumadenn ''Bouquins'', Pariz, 1993, isbn 978-2-221-05913-5 . *{{fr}} [[François Le Lionnais]], ''Dictionnaire des échecs'', Embannadurioù PUF, 1967. == Liammoù diavaez == * {{en}}[http://chessmind.powerblogs.com/posts/1142651656.shtml Ur bartienn etre Khomov ha Stripunsky, Karaganda, 1994] * {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=15362 E c'hoari e Chess Games] * {{en}}[http://www.chessworld.net/chessclubs/statistics_pgn_rating_chart.asp?username=Kholmov,Ratmir%20D Statistikoù e ChessWorld.net] * {{en}}[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2987 Ur pennad embannet gant Chess Base goude e varv] {{DEFAULTSORT:C'holmov, Ratmir}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1925]] [[Rummad:Marvioù 2006]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù lituanian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] nqhz9agdbx41uwnsa8yjsbayjn8yyoe 2193320 2193319 2026-06-18T20:14:01Z ~2026-35521-66 92286 /* Liammoù diavaez */ Kholmov e-lec'h Khomov 2193320 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} '''Ratmir Dmitriyevitch C'holmov''', (e [[rusianeg]]: '''Ратмир Дмитриевич Холмов''', e [[lituaneg]]: '''Ratmiras Cholmovas''') a zo bet ganet d’an [[13 Mae|13 a viz Mae]] [[1925]] e [[Chenkoursk]] ([[Rusia]], [[URSS]]) ha marvet d’an [[18 C'hwevrer|18 a viz C'hwevrer]] [[2006]] e [[Moskov]] ([[Rusia]]).<br/>Ur c'hoarier [[echedoù]] [[lituania]]n ha [[URSS|soviedat]] e oa. == Levrlennadurezh == *{{en}} Edward R. Brace, ''An Illustrated Dictionary of Chess'', pajenn 150, Embannadurioù Hamlyn Publishing Group, 1977, isbn 1-55521-394-4 . *{{en}} Jeremy Gaige ''Chess Personalia, A Biobibliography'', pajenn 212, Embannadurioù McFarland, 1987, isbn 0-7864-2353-6 . *{{fr}} Nicolas Giffard hag Alain Biénabe, ''Le guide des échecs, traité complet'', Embannadurioù Robert Laffont, dastumadenn ''Bouquins'', Pariz, 1993, isbn 978-2-221-05913-5 . *{{fr}} [[François Le Lionnais]], ''Dictionnaire des échecs'', Embannadurioù PUF, 1967. == Liammoù diavaez == * {{en}} [http://chessmind.powerblogs.com/posts/1142651656.shtml Ur bartienn etre Kholmov ha Stripunsky, Karaganda, 1994] * {{en}} [http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=15362 E c'hoari e Chess Games] * {{en}} [http://www.chessworld.net/chessclubs/statistics_pgn_rating_chart.asp?username=Kholmov,Ratmir%20D Statistikoù e ChessWorld.net] * {{en}} [http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2987 Ur pennad embannet gant Chess Base goude e varv] {{DEFAULTSORT:C'holmov, Ratmir}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1925]] [[Rummad:Marvioù 2006]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù lituanian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] duki7mqa4hhp8nwqzl2l3kcav02q33l 0 30694 2193330 2127677 2026-06-18T22:14:01Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193330 wikitext text/x-wiki Graet e vez ''''geisha'''' (芸者) e bro [[Japan]] eus ur vaouez a zoareoù a vez gwerzhet ker pe geroc’h he servijoù d’he fratikoù. Gouestlet eo he buhez ganti da arzoù-kaer ha hengounel bro Japan. Gallout a reer treiñ ar ger « ''geisha'' » e brezhoneg gant « maouez an arzoù » pe « mailhez war vicher an arzoù ». Niverus e oa ar geisha-ed en {{XVIIIvet}} ha {{XIXvet}} kantved. Chom a ra anezho c’hoazh hiziv an deiz daoust d’an hengoun da vont war gil. E [[rannyezh]] [[Kyōto]], e vez lavaret ''geiko'' (芸妓) e-lec’h ''geisha'' ha ''maiko'' (舞妓) evit an deskardezed (a vez graet anezho ivez ''hangyoku'' pe ''oshakusan'' e lec’hioù all). == Istor == Orin ar ''geisha'' a gaver en ''[[taikomochi]]'' pe ''[[hōkan]]'', da lâret eo kement ha [[furlukin]]ed ar [[Krennamzer|Grennamzer]] en [[Europa]]. Paotred e oa ar ''geisha'' kentañ neuze. Deuet e oa tro ar merc’hed da c’houde (neuze e veze graet ''onna geisha'' (女芸者) – maouez geisha- anezho). Hiziv an deiz n’eus nemet maouezed. Gwerzhet e veze merc'hedigoù, hag int krouadurien, gant o familhoù paour da diez ispisial, an ''okiya'' (置屋), hag a save hag a vage an danvez geisha. Kregiñ a rae ar vugale da vezañ mitizhien ha skoazellerezed en ti evit deskiñ o micher ha paeañ o studioù e-pad bloavezhioù a-raok mont da c’heisha. Kregiñ a raent yaouank-tre da zeskiñ o arzoù, evel seniñ (dreist pep tra ar “[[shamisen]]“), kanañ ha dañsal, ober ar ''[[chanoyu]]'' (lid an te), an ''[[ikebana]]'' (aozañ bokedoù), anavezout barzhoniezh ha lennegezh hengounel ar vro. Deskiñ a raent ivez ar c'h-“kitsuke” (penaos gwiskañ ha kempenn ar c’himono), arz ar gaozeadenn, c’hoarioù ha kement ‘zo evit plijadur o fratikoù. N’eo ket gisti ar geisha, met kentoc’h ostizezed ha maouezed desket-kaer hag uhel o doareoù ha ne labouront nemet evit tud pinvidik, ha n’int ket rediet d’ober gwele ganto. Hiziv an deiz e vez krennarderezed tro-dro pemzek vloaz hag a grog -diwar o youl- gant an deskoni. Chom a ra hir ha diaes koulskoude. == Filmoù == * [[1953]] ''Sonerien Gion'' (''Fest Gion'' ; ''Gion bayashi'') gant [[Kenji Mizoguchi]]. * [[1961]] ''[[Darvout Geisha]]'' (''Cry for happy'') gant [[George Marshall (realisatour)|George Marshall]]. * [[2005]] ''[[Eñvorennoù ur geisha]]'' (''Memoirs of A Geisha'') gant [[Rob Marshall]], produet gant [[Steven Spielberg]]. Savet eo ar film diwar al levr ''[[Memoirs of a Geisha (romant)|Geisha]]'' gant [[Arthur Golden]]. == Lec’hiennoù en diavaez == * {{en}} [http://hanami.ath.cx/geisha.html Hanami Web - Geisha] * {{fr}} [http://www.le-japon.com/geishas.html Ar Geisha e bro Japan] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20160306190935/http://aujourdhuilejapon.com/article.asp?idarticle=4 Reportaj video e Kyoto] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20071014070535/http://lejapon.org/info/modules.php?name=Sections&op=viewarticle&artid=22 Ar geisha] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070928010606/http://petit-gion.com/forum/viewtopic.php?t=36 Geriadur ar Geisha] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070710110723/http://www.japanphotos.info/home.html Lubomir Cernota Fotograf - Skeudennoù] [[Rummad:Japan]] [[Rummad:Sevenadur Japan]] b8eap3mgzktkeajhl7gl1lvhda8antk 0 30804 2193354 2025373 2026-06-19T07:33:25Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 2 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193354 wikitext text/x-wiki '''Paul Jackson Pollock''' (28 a viz Genver [[1912]] - 11 a viz Eost [[1956]]) a oa un arzour [[Stadoù-Unanet Amerika|amerikan]]. Unan e oa eus ar skol [[displegourezh-difetis|displegour-difetis]]. Barnet e vez evel unan eus arzourien pouezusañ an {{XXvet kantved}}. == Oberennoù pennañ == * (1942) ''Male and Female'' [[Philadelphia Museum of Art]] [http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/pollock/pollock.male-female.jpg] * (1942) ''Stenographic Figure'' [[Museum of Modern Art]] [http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/pollock/pollock.stenographic.jpg] * (1943) ''Mural'' [[University of Iowa Museum of Art]] [https://web.archive.org/web/20070313215919/http://www.uiowa.edu/uima/COLLECTIONS/pages/Mural%20Jackson%20Pollock.htm] * (1943) ''Moon-Woman Cuts the Circle'' [http://www.beatmuseum.org/pollock/images/moon.jpg] * (1942) ''Stenographic Figure'' [[Museum of Modern Art]] [http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/pollock/pollock.stenographic.jpg] * (1943) ''The She-Wolf'' [[Museum of Modern Art]] [http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/pollock/pollock.she-wolf.jpg] * (1943) ''Blue (Moby Dick)'' [[Ohara Museum of Art]] [http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/pollock/pollock.moby-dick.jpg] * (1945) ''Troubled Queen'' [[Museum of Fine Arts, Boston]] [https://web.archive.org/web/20070310142338/http://www.mfa.org/collections/search_art.asp?recview=true&id=34645&coll_keywords=Pollock&coll_accession=&coll_name=&coll_artist=&coll_place=&coll_medium=&coll_culture=&coll_classification=&coll_credit=&coll_provenance=&coll_location=&coll_has_images=&coll_on_view=&coll_sort=1&coll_sort_order=1&coll_view=0&coll_package=0&coll_start=1] * (1946) ''Eyes in the Heat'' [[Peggy Guggenheim Collection]], [[Venice]] [http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/pollock/pollock.eyes-heat.jpg] * (1946) ''The Key'' [[Art Institute of Chicago]] [http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/pollock/pollock.key.jpg] * (1946) ''The Tea Cup'' Collection Frieder Burda [http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/pollock/pollock.tea-cup.jpg] * (1946) ''Shimmering Substance'', tennet eus ''The Sounds In The Grass'' [[Museum of Modern Art]] [http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/pollock/pollock.shimmering.jpg] * (1947) ''Full Fathom Five'' [[Museum of Modern Art]] [http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/pollock/fathom-five/pollock.fathom-five.jpg] * (1947) ''Cathedral'' [http://www.beatmuseum.org/pollock/cathedral.html] * (1947) ''Enchanted Forest'' [[Peggy Guggenheim Collection]] [https://web.archive.org/web/20060212233058/http://www.guggenheimcollection.org/images/lists/work/129_4_lg.jpg] * (1948) ''Painting'' [https://web.archive.org/web/20060318102627/http://www.centrepompidou.fr/images/oeuvres/XL/3I01535.jpg] * (1948) ''[[Number 5 (painting)|Number 5]]'' (4ft x 8ft) Dastumad David Martínez * (1948) ''Number 8'' [https://web.archive.org/web/20060318102621/http://www.usc.edu/dept/LAS/english/courses/dilligan/English262/images/Pollock/no8.jpg] * (1948) ''Summertime: Number 9A'' [[Tate Modern]] [https://web.archive.org/web/20060318102621/http://homepage.mac.com/mag16/UniversityWebPage/vacantPositions/ImagesVacant/summertime.jpg] * (1949) ''Number 3'' * (1949) ''Number 10'' [[Museum of Fine Arts, Boston]] [https://web.archive.org/web/20070319165448/http://www.mfa.org/collections/search_art.asp?recview=true&id=34114&coll_keywords=Pollock&coll_accession=&coll_name=&coll_artist=&coll_place=&coll_medium=&coll_culture=&coll_classification=&coll_credit=&coll_provenance=&coll_location=&coll_has_images=&coll_on_view=&coll_sort=1&coll_sort_order=1&coll_view=0&coll_package=0&coll_start=1] * (1950) ''Number 1, 1950 (Lavender Mist)'' [[National Gallery of Art]] [http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/pollock/lavender-mist/pollock.lavender-mist.jpg] * (1950) ''Autumn Rhythm (Number 30), 1950'' [[Metropolitan Museum of Art]] [http://www.metmuseum.org/Works_of_Art/viewOne.asp?dep=21&viewmode=0&item=57.92] * (1950) ''Number 29, 1950'' [[National Gallery of Canada]] [http://cybermuse.gallery.ca/cybermuse/search/artist_e.jsp?iartistid=4391] * (1950) ''One: Number 31, 1950'' [[Museum of Modern Art]] [http://www.moma.org/collection/browse_results.php?object_id=78386] * (1950) ''No. 32'' [http://www.kunstsammlung.de/index.php?id=179&L=1] * (1951) ''Number 7'' [[National Gallery of Art]] [https://web.archive.org/web/20090506112857/http://www.nga.gov/cgi-bin/pimage?62343+0+0] * (1952) ''Convergence'' [[Albright-Knox Art Gallery]] [https://web.archive.org/web/20061115224424/http://www.albrightknox.org/ArtStart/art/K1956_7.jpg] * (1952) ''[[Blue Poles]]: No. 11, 1952'' [[National Gallery of Australia]][https://web.archive.org/web/20060318102627/http://www.asmilan.org/teachers/jmaddock/Featured%20Artists/Jackson-Pollock---Blue-Pole.jpg] * (1953) ''Portrait and a Dream'' [http://arts.guardian.co.uk/portrait/story/0,,991689,00.html] * (1953) ''Easter and the Totem'' [[The Museum of Modern Art]] [http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/pollock/pollock.easter-totem.jpg] * (1953) ''Ocean Greyness'' [https://web.archive.org/web/20120417210825/http://www.artbarreiro.com/artistas/pollock/photos/oceanGreyness.jpg] * (1953) ''The Deep'' == Liammoù diavaez == * [http://www.nga.gov/feature/pollock/index.htm Oberennoù Jackson Pollock] {{DEFAULTSORT:Pollock, Jackson}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1912]] [[Rummad:Marvioù 1956]] [[Rummad:Livourien SUA]] j50oo2pvvp09aucg3b0s57lv5q4a7gw 0 31680 2193321 2175290 2026-06-18T20:22:23Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193321 wikitext text/x-wiki <!-- Kement-mañ a zo troet diwar ar bajenn c'hallek --> [[file:Franz Schubert by Wilhelm August Rieder 1875.jpg|thumb|Franz Schubert<br />(Poltred gant [[Wilhelm August Rieder]], 1875, diwar un dourlivadur eus 1825)]] [[file:Franz Schubert Signature.svg|200px|thumb|Sinatur]] [[file:Schubert's Brille.jpg|thumb|Lunedoù Schubert]] [[Restr:FranzSchubert.jpg|thumb|300px|Franz Schubert]] '''Franz Schubert''', ganet d'an [[31 a viz Genver]] [[1797]] e [[Vienna]] ha marvet eno ivez d'an [[19 a viz Du]] [[1828]], a oa ur [[sonaozour]] [[aostrian]], == Buhezskrid == Ganet eo bet Franz-Peter Schubert e Vienna — e Lichtental pa lavarin mat — e 1797. Gant e dad Franz-Theodor, skolaer, en deus e gentelioù [[biolin]] kentañ, e-keit ha ma c'helenn dezhañ ar [[piano]] e vreur Ignaz. Etre [[1808]] ha [[1813]], ez eus anezhañ ur c'haner e kor chapel impalaerel Vienna hag ur studier er C'h-''Konvikt'' (skol stummañ kanerien chapel al lez). E giz-se en em gav skoliad [[Antonio Salieri]], rener ar sonerezh el Lez. E-doug ar maread stummañ-se, e krog da genaozañ, daoust da zamlavaroù e dad hag a zifenn zoken outañ distreiñ er gêr e-keit ha m'emañ e vamm e par ar marv (1811-1813). Evit ar piano e skriv da gentañ Schubert (ken abred ha [[1810]]), da c'houde kement hag eizh [[pevarad-kerdin]], un nebeud [[digorenn]]où ha [[lied]]er. E 1812, setu eñ skoliad [[Antonio Salieri|Salieri]] a zalc'ho istim evitañ e vuhez-pad. E [[1813]], diwar levezon kreñv [[Joseph Haydn|Haydn]], ha muioc'h c'hoazh [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]], e kenaoz e [[simfonienn]] gentañ ; daou vloaz diwezhatoc'h e teu e opera kentañ, e oferenn gentañ hag e bennoberenn gentañ war dachenn al [[lied]] : ''Marc'harid er rod-nezañ'' (''Gretchen am Spinnrade'') (19 a viz Here [[1814]]), tra ma vev un darempred karantez malevurus gant [[soprano]] solo e oferenn gentañ, Therese Grob. Un nebeud bloavezhioù diwezhatoc'h, e [[1818]], e ya da tigelenner bugale ar c'hont [[Esterhazy]], e Zséliz en [[Hungaria]] . Distreiñ a ray eno e [[1824]] ha en em dommañ ouzh ar verc'h eil-henañ, Caroline. Panevet un nebeud beajoù en Aostria, pergen e [[Graz]], [[Linz (Aostria)|Linz]], [[Steyer]], [[Gmünden]], [[Salzburg]], e tremeno Schubert ar bras eus e vuhez e [[Vienna]]. Dilezet gantañ ar vicher a skolaer ha skoazell e dad, bevañ a ray darn vrasañ an amzer e ti mignoned ha gouestlañ e vuhez a-bezh d'ar sonerezh, da genaozañ, ha d'ur seurt emvodoù sonerezhel a raed ''« schubertiade<!-- srkivet evel-se en alamaneg --> »'' anezho, emgavioù mignoned e-lec'h ma krog e ''lieder'' d'ober berzh. Krediñ a ra da lod (Maynard Solomon) e oa un [[heñvelrevour]] anezhañ, met aes a-walc'h eo bet diskaret an dezenn-mañ gant an imbourc'h parfet (Rita Steblin). Seul nebeutoc'h ne vern m'en deus gouzañvet Schubert evit gwir reizhiad [[Metternich]] hag en doa bannet e 1815 ul lezenn war an asant a rae an dimez tra dibosubl dezhañ, evel da viliadoù a dud all. E 1822-23 e voe skoet klañv Schubert gant an [[naplez]], ha diwar neuze ne ehanas ket e yec'hed da vont war fallaat. Tennañ a reas diwar e reuz ur sonerezh donoc'h-donañ ha fromusoc'h-fromusañ, an tostañ ma c'heller eus ar boan hag eus ar marv zo ouzh e c'hedal (''[[Pevarad-kerdin niv. 14 (Schubert)|Ar plac'h yaouank hag ar marv]]'', '' [[Beaj goañv (Schubert)|Beaj goañv]]''). Mervel a reas Franz Schubert, d'an 19 a viz Du [[1828]], bloaz hanter goude [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] en deus bet e vuhez-pad, doujañs ha bam diharz evitañ. Diouzh e c'houlenn eo bet sebeliet Franz Schubert tost kenañ outañ. GS. Arabat disoñjal ez eo alies heñvelkasour an "imbourc'h parfet" ha ne fazi morse dezhañ an arguzennoù evit nac'h an heñvelrevelezh keit ha ma kreder ober anv anezhi. == E oberenn == Gantañ doareoù baleant n'en deus bet Franz Schubert nemeur a arc'hant e-doug e vuhez berr, met ne voe ket gwall chalet gant se, dreist-holl p'edo e vignoned prest d'e sikour atav, evel m'edo eñ evito memes mod. Ha pa varvas gant an [[Terzhienn difoidel|derzhienn difoidel]] d'an oad a 31 bloaz hepken, amzer en doa bet da genaozañ kreñv da 1000 oberenn kontet enno ur 600 lied bennak, pezhioù e-touez ar re bouezusañ eus e oberenn, kenaozet war testennoù eus brasañ barzhed a yezh alamanek ([[Friedrich Gottlieb Klopstock|Klopstock]], [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]], [[Friedrich Schiller|Schiller]], [[Friedrich Rückert|Rückert]], [[Heinrich Heine|Heine]]), eus e vignoned ([[Johann Mayrhofer|Mayrhofer]], [[Karl Theodor Körner|Körner]], [[Josef von Spaun|Spaun]], [[Franz von Schober|Schober]], [[Johann Chrysostomus Senn|Senn]], [[Matthäus Kasimir von Collin|Collin]], [[Schwind]]) pe eus barzhed a zo manet anavezet a-drugarez d'e lieder ([[Wilhelm Müller|Müller]]). An [[usvoud]] [[Johann Michael Vogl]], brudet-kenañ d'ar mare-se, deuet da vezañ mignon ha bamad Schubert, a zo bet bras e lod evit reiñ da anavezout al lieder, evel ar baron Carl von Schönstein hag ar ganourez Anna Milder. Lod eus al lieder a raio berzh spontus zoken. Evit an holl stummoù sonerezhel en deus skrivet Schubert, nemet ar c'hengerzad. Levezonet gant [[Franz Joseph Haydn|Haydn]] ha [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] ez eo disheñvel mat e arz avat. E genaozadurioù evel primaozet, kerzennek-kenañ ha barzhoniel a zo bras an ijin enno, naturel o c'hened, hogen ken buan all e c'hellont bezañ loariek, huñvreus, alies tarzhkalonus, pergen goude d'ar sonaozour bezañ bet taget gant e gleñved dibare. Ur sonerezh fromus, implijet ken reizh gant ar [[sinema]], goude ma n'eo ket bet anavezet ar pouezus ma oa hag eñ bev (oberennoù niverus n'int bet sonet evit ar wezh kentañ ken nemet goude e varv). == Kenaozaduroù pennañ == === Evit klaviaz === Ur gudenn a zo bet gwezhall gant niveradur simfoniennoù Schubert, goude ar c'hwec'h kentañ anezho. Adkavet eo bet a-dammoù kevrollenoù raktresoù simfoniennoù niverus, bet dilezet pa oant bet kaset pell pe belloc'h gant ar sonaozour. Evel-se e voe deroet an niverenn 7 d'ar ''Simfonienn Veur'' D.944 pa voe kavet e [[1838]] gant [[Robert Schumann]]. Gant kavadenn an hini ''Diechu'' er bloavezhioù 1860 e voe deroet da homañ ziwezhañ an hevelep niverenn 7, tra ma teue an hini ''Meur'' da vezañ niverenn 8. En diwezh ar simfonienn D.729, gant pevar luskad klok met nann klaviazet, a zo bet sellet outi evel ur simfonienn wirion ha e toug a-wezhioù an niverenn 7, pezh a ro d'an hini ''Diechu'' an niverenn 8 ha d'an hini ''Meur'' an niverenn 9. An niveradur diwezhañ-mañ a zo hiziv an hini muiañ degemeret ha sellet outañ evel tra prenet, zoken m'eo ret alies ober dave da niverennoù katalog D digant [[Otto Erich Deutsch]] kuit a gemmeskiñ. * ''4{{vet}} simfonienn en ut leiañ, lezanvet « Tragique » D.417'' * ''[[Simfonienn niv. 5 Schubert|5{{vet}} simfonienn e si bouc'h muiañ, D.485]]'' * ''[[Simfonienn niv. 7 Schubert|7{{vet}} simfonienn e mi muiañ D.729 (1821)]]'' * ''[[Simfonienn niv. 8 de Schubert|8{{vet}} simfonienn e si leiañ, lezanvet « An hini diechu » D.759 (1822)]]'' * ''9{{vet}} simfonienn en ut muiañ, lezanvet « An hini meur » D.944'' * ''[[Simfonienn D.936A Schubert|10{{vet}} simfonienn e re muiañ D.936a]]'' === Evit piano === * ''Drei Klavierstücke, D.946'' * ''Eizh primaozad, D.899 & D.935'' * ''[[Mareadoù sonerezhel (Schubert)|C'hwec'h maread sonerezhel, D.780]]'' * ''Faltazienn « Wanderer », D.760, op.15'' * ''21 Sonadenn evit piano, en o zouez :'' ** '' 1{{añ}} sonadenn e mi muiañ D.157'' ** '' 4{{vet}} sonadenn e la leiañ D.537'' ** '' 5{{vet}} sonadenn e mi bouc'h muiañ D.557'' ** '' 6{{vet}} sonadenn e mi muiañ D.566'' ** '' 8{{vet}} sonadenn e mi bouc'h muiañ D.568'' ** '' 9{{vet}} sonadenn e si bémol muiañ D.575'' ** '' 11{{vet}} sonadenn e fa leiañ D.625'' ** '' [[Sonadenn evit piano niv. 13 (Schubert)|13{{e}} sonadenn e la muiañ D.664]]'' ** '' 14{{vet}} sonadenn e la leiañ D.784'' ** '' [[Sonadenn D.840 (Schubert)|15{{e}} sonadenn en ut muiañ D.840]]'' « Reliquie » (diechu) ** '' 16{{vet}} sonadenn e la leiañ D.845'' ** '' 17{{vet}} sonadenn e re muiañ D.850'' ** '' 18{{vet}} sonadenn e sol muiañ (Fantaisie) D.894'' ** '' [[Sonadenn evit piano niv. 19 (Schubert)|19{{e}} sonadenn en ut leiañ D.958]]'' ** '' [[Sonadenn evit piano niv. 20 (Schubert)|20{{e}} sonadenn e la muiañ D.959]]'' ** '' 21{{vet}} sonadenn e si bouc'h muiañ D.960'' * ''Allegro, e la leiañ, D.947 : Lebensstürme'' * ''Faltazienn evit pevar dorn e fa leiañ D.940'' * ''Dihuedenn giz hungaria evit pevar dorn D.818' * ''Argemmoù evit pevar dorn e la bouc'h muiañ D.813'' === Sonerezh kambr === * ''[[Sonadenn Arpeggione (Franz Schubert)|Sonadenn « Arpeggione », D.821]]'' * ''[[Eizhad e fa muiañ (Schubert)|Eizhad evit kerdin ha c'hwezherioù, D. 803]]'' * ''[[Pempad e la muiañ (Schubert)|Pempad evit piano ha kerdin « An dluzhenn », D. 667]]'' * ''[[Pempad-kerdin e do muiañ (Schubert)|Pempad evit daou violin, arvoud ha daou c'haolbiolin]], D. 956 (op. 163)'' * ''[[Darn pevarad (Franz Schubert)|Darn pevarad, D. 703]]'' * ''[[Pevarad-kerdin niv. 13 (Schubert)|13{{vet}} pevarad « Rosamunde », D. 804]]'' * ''[[Pevarad-kerdin niv. 14 (Schubert)|14{{vet}} pevarad « Ar plac'h yaouank hag ar marv », D. 810]]'' * ''[[Pevarad-kerdin niv. 15 (Schubert)|15{{vet}} pevarad e sol muiañ]], D. 887'' * ''[[Triad evit piano ha kerdin niv. 1 (Schubert)|Triad gant piano niv. 1 e si bouc'h muiañ]], D. 898 (op. 99)'' * ''[[Triad evit piano ha kerdin niv. 2 (Schubert)|Triad gant piano niv. 2 e mi bouc'h muiañ]], D. 929 (op. 100)'' === Sonerezh mouezhel === * Kelc'hiad ''[[Die schöne Müllerin (Schubert)|Ar Vilinerez vrav]]'' (''Die schöne Müllerin'') D. 795 * Kelc'hiad ''[[Beaj goañv (Schubert)|Beaj goañv]] '' (''Winterreise'') D. 911 * Kelc'hiad ''[[Kan an Alarc'h (Schubert)|Kan an Alarc'h]] '' (''Schwanengesang'') D. 957 * ''Ar Bugul war ar roc'h (Der Hirt auf dem Felsen)'', D.965 * ''[[Der Erlkönig (Schubert)|Roue ar Gwernioù]] (Der Erlkönig), op.1, D.328'' * ''Marc'harid er rod-nezañ (Gretchen am Spinnrad), op.2, D.118'' === Sonerezh a-gor === * Koral : An die Sonne, D.439 * Koral : Coronach, D.836, op.52.4 * Koral : Das große Hallelujah, D.442 * Koral : Der 23. Psalm:, D.706 * Koral : Der Gondelfahrer, D.809 * Koral : Gesang der Geister über den Wassern, D.538 & D.714 * Koral : Gott in der Natur, D.757 * Koral : Mirjam's Siegesgesang, D.942, op. dalif 136 * Koral : Nachtgesang im Walde, D.913 * Koral : Ständchen (Grillparzer), D.920 * Koral : Zur guten Nacht, D.903 === Sonerezh sakr === * Oferenn niv.1 e fa muiañ, D.105 * Oferenn niv.2 e sol muiañ, D.167 * Oferenn niv.3 e si bouc'h muiañ, D.324 * Oferenn niv.4 en ut muiañ, D.452 * Oferenn niv.5 e la bouc'h muiañ, D.678 * Oferenn niv.6 e mi bouc'h muiañ, D.950 * Oferenn alaman (Deutsche Messe), D.872 * Kanenn d'ar Spered Santel (Hymnus an den heiligen Geist), D.948 * Tantum Ergo e mi bouc'h muiañ, D.962 * Magnificat e do muiañ, D. 486 === Operaoù === * Alfons und Estrella, D.732 * Claudine von Villa Bella, D.239 * Der Graf von Gleichen, D.918 * Der vierjährige Posten, D.190 * Des Teufels Lustschloss, D.84 * Die Freunde von Salamanca, D.326 * Die Zauberharfe, D.644 * Die Zwillingsbrüder, D.647 * Fierabras, D.796 * Rosamunde, D.797 == Jubennourien veur Schubert == * pennoù klaviaz : [[Bruno Walter]], [[Wilhelm Furtwängler]], [[Josef Krips]], [[Carl Schuricht]], [[Günter Wand]], [[Claudio Abbado]], [[Roy Goodman]], [[Jonathan Nott]] ; * pianoourien : [[Artur Schnabel]], [[Edwin Fischer]], [[Clara Haskil]], [[Rudolf Serkin]], [[Wilhelm Kempff]], [[Sviatoslav Richter]], [[Annie Fischer]], [[Alfred Brendel]], [[Paul Badura-Skoda]], [[Clifford Curzon]], [[Maurizio Pollini]], [[Radu Lupu]], [[Murray Perahia]], [[Maria Jo?o Pires]], [[András Schiff]], [[Gerald Moore]], [[Graham Johnson]], [[Jean-Claude Pennetier]], [[Rudolf Buchbinder]], [[Leif Ove Andsnes]], [[Andreas Staier]], [[Duo Crommelynck]] ; * sonerezh kambr : [[Quatuor Busch]], [[Quatuor Amadeus]], [[Quatuor Juilliard]], [[Quatuor Alban Berg]] [[Quatuor Talich]], [[Quatuor Mandelring]] ; * kanerien : [[Hans Hotter]], [[Dietrich Fischer-Dieskau]], [[Hermann Prey]], [[Fritz Wunderlich]], [[Peter Schreier]], [[Kurt Moll]], [[Martti Talvela]], [[Thomas Quasthoff]], [[Andreas Schmidt]], [[Thomas Hampson]], [[Matthias Goerne]], [[Ian Bostridge]], [[Christoph Prégardien]] ; * kanourezed : [[Elisabeth Schumann]], [[Lotte Lehmann]], [[Elisabeth Schwarzkopf]], [[Irmgard Seefried]], [[Kathleen Ferrier]], [[Christa Ludwig]], [[Gundula Janowitz]], [[Janet Baker]], [[Arleen Auger]], [[Felicity Lott]], [[Brigitte Fassbaender]], [[Anne-Sofie von Otter]], [[Nathalie Stutzmann]]. == Gwelet ivez == {{commons|Franz Schubert}} * [[Sonadenn evit biolin ha piano gant Franz Schubert]] == Liammoù diavaez == * [http://www.musicologie.org/Biographies/schubert.html musicologie.org], e galleg : buhezskrid, katalog an oberennoù, levrlennadur, sonlennadur, skeudennadurezh pinvidik, kevrollenoù * [http://www.pianobleu.com/schubert.html pianobleu.com], e galleg : Buhezskrid, sonlennadur * [https://web.archive.org/web/20090130013609/http://www.trovar.com/Deutsch.html Katalog klok an oberennoù] (e saozneg) * [https://web.archive.org/web/20120118032035/http://www.angelfire.com/tn3/papazacharias/schubert.html Sonerezh evit '''piano''' (midi)] * [https://web.archive.org/web/20070927095024/http://classicalmus.hispeed.com/articles/schubert.html Franz Peter Schubert: Master of Song] (e saozneg) * [https://web.archive.org/web/20060204223748/http://www.notesonfranzschubert.com/schubert.htm Notes on Franz Schubert] gant ar pianoour [[Bart Berman]] (e saozneg) * [https://web.archive.org/web/20070927023350/http://www.symphozik.info/index.php?page=bcd_bacf11 Studiadenn war Ihr Bild ha troidigezh al lied-mañ] * [http://www.schubert-online.at/ Dornskridoù Schubert, ar brasañ dastumadenn] == Skeudennadurezh == * [http://gallica.bnf.fr/document?O=07722205 Skeudennadurezh Schubert] Skeudennadurezh pinvidik frank a wirioù hegerz war lec'hienn [http://gallica.bnf.fr/ Gallica] eus Levraoueg Vroadel Frañs. {{DEFAULTSORT:Schubert, Franz}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1797]] [[Rummad:Marvioù 1828]] [[Rummad:Vienna]] [[Rummad:Sonaozourien glasel]] [[Rummad:Sonaozourien ar Romantelezh]] [[Rummad:Sonaozourien Aostria]] [[Rummad:Sonaozourien an XIXvet kantved]] l6iqxc66754mbf54h8ss0t85d9ui1qb 0 33332 2193342 2163241 2026-06-19T01:21:44Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193342 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anvYezh = Gaèu | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = Gaël | skeudenn = Gaël (35) Mairie.jpg | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Blason ville fr Gaël (Ille-et-Vilaine).svg | bro = [[Bro Sant-Maloù]] | departamant = [[Il-ha-Gwilen]] | arondisamant = [[Arondisamant Roazhon|Roazhon]] | kanton = [[Kanton Menezalban|Menezalban]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Sant-Meven Menezalban|KK Sant-Meven Menezalban]] | bro velestradurel = [[Bro Breselien]] | maer = Denis Levrel | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 52.1 | hedred = -2.22 | ledred = 48.1331 | uk = 80 | ubi = 51 | ubr = 131 }} ''' Gwazel ''' (e galleg ''Gaël'') a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]]. == Anv == * Erwan Vallerie ː '''Guadel''', 799; '''Wadel''', 814; '''Vadel''', 851; '''Wael''', 1096; '''Gael''', 1112; '''Gael''', '''Gaelo''', 1152; '''Gael''', 1152; '''Gueel''', 1352; '''Gael''', XVI^vet; '''Gael''', '''Gails''', 1709; == Ardamezioù == "''En gul e groaz en argant divnaerek en aour''" Tennet ha kemmet diouzh siell familh Montfort-la-Canne, 1373<ref>{{fr}}Michel Froger et Michel Pressensé : ''Armorial des communes des Côtes d'Armor et Ille et Vilaine.'' 2008.</ref>. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar [[26 a viz Du]] [[1790]] war al le ret : embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person, Clouet e anv, hag ur c'hure, Douard<ref>{{fr}}''Adhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale'', Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall, p.17</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * 134 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,58% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=10308 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; nav anezhe a varvas e miz Eost 1914 e [[Belgia]]: ** unan d’an 9 e [[Saint-Vincent (Gaume)|Saint-Vincent]], brigadier e oa en [[28vet Rujumant Dragoned (lu gall)|28{{vet}} Rujumant Dragoned]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5370480 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, ** d’an 22: *** daou soudard eus ar [[1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel|{{1añ}} Rujumant Troadegiezh Drevadennel]] en [[Emgann Rossignol]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5369856 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref><ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5375558 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, *** ur soudard eus ar [[62vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|62{{vet}} Rujumant Troadegiezh]] e [[Maissin]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5376578 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, *** ur c’horporal eus ar [[136vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|136{{vet}} Rujumant Troadegiezh]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5372803 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref> hag ur soudard eus ar [[47vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|47{{vet}} Rujumant Troadegiezh]] e [[Falisolle]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5310710 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, *** ur soudard eus an [[2l Rujumant Troadegiezh (lu gall)|2{{l}} Rujumant Troadegiezh]] en [[Arsimont]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5373730 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, ** d’an 23, ur soudard eus ar [[136vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|136{{vet}} Rujumant Troadegiezh]] en [[Oret]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5372802 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, ** d’ar 24, ur soudard eus ar [[124vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|124{{vet}} Rujumant Troadegiezh]] e [[Virton]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5889515 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== ===== Ar re varv ===== * Pemzek den ag ar gumun a varvas abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. ===== Nijerezh ===== * Implijet e voe an nijva gant al [[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]] ([[aerlu]] [[alaman]])<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/terrains%20bretagne/terrains_bretagne_luf.html ABSA]</ref> ; e-tro hanter-[[Eost]] [[1944]] e voe implijet gant ar ''355th Fighter Squadron'' hag e nijerezioù ''[[North American P-51 Mustang|Mustang]]P-51 D'' eus an [[United States Army Air Forces]]<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20120725105447/http://baseballinwartime.blogspot.com/2011/06/bob-stephens-minor-league-pitcher-and.html Baseball in war time]</ref>. * D'ar [[6 Ebrel|6 a viz Ebrel]] [[1941]] e voe gwallaozet un nijerez ''Heinkel 111 H-5'' kodet ''1G+AL'' eus an aerlu alaman (''Luftwaffe'') gant pemp nijour en he bourzh en un emgann ouzh daou garr-nij-chase eus ar [[Royal Air Force]] ; dont a reas a-benn da zouarañ e '''Gwazel''' ; un nijour a oa bet lazhet gant div voledenn, beziet eo e [[Huisnes-sur-Mer]], ([[Manche]]), [[Bro-C'hall]])<ref name="Pertes Luftwaffe">{{fr}}[http://www.absa3945.com/airfield/pertesluftwaffe.html Pertes Luftwaffe]</ref>. * D'an [[30 Here|30 a viz Here]] 1941 e voe distrujet tost razh un nijerez [[Messerschmitt Bf 110]] en nijva ; mervel a reas he sturier, douaret eo e Huisnes-sur-Mer e departamant Manche (Bro-C'hall). * D'ar [[31 Kerzu|31{{añ}} a viz Kerzu]] [[1943]] e voe damzistrujet un nijerez [[Focke-Wulf Fw 190]]A-6 eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') en nijva ; gloazet e voe he sturier<ref name="Pertes Luftwaffe"/>. * Ar [[Royal Air Force]] a dagas an nijva d'an [[8 C'hwevrer|8 a viz C'hwevrer]] 1944, distrujet e voe daou [[Focke-Wulf Fw 190]] ha lazhet o sturierion, douaret e voent e [[Huisnes-sur-Mer|Mont-de-Huisnes]], ha d'ar [[21 Meurzh|21 a viz Meurzh]] 1944 : daou garr-nij, ur ''Klemm Kl 35'' hag ur ''Fieseler Storch Fi-156'' a voe damzistrujet hag ul labourer sivil alaman a voe lazhet<ref name="Pertes Luftwaffe"/>{{,}}<ref>{{en}}[http://www.britain-at-war-magazine.com/news/low-level-strike-against-luftwaffe-airfield Britain at war - Low-Level Strike Against Luftwaffe airfield, gant teir luc'hskeudenn]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas ur soudard eus ar [[RICM]] e miz Mae 1948 war an RC 3 etre [[Bac Kan]] ha [[Cao-Bang]] e [[Vietnam]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6048497 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur soudard eus an [[18vet RCP|18{{vet}} RCP]] e miz Genver 1960 e M’doukel<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5203481 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref> . == Brezhoneg == * 21,4 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 350</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == [[Skeudenn:Gaël (35) Église Saint-Pierre 01.jpg|left|thumb]] {{clr|left}} * Iliz katolik ''Sant Pêr'', {{XIvet}}-{{XVvet}}-{{XVIIvet}}-{{XIXvet}} kantved. * Monumant ar re varv er vourc'h<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=10308 Memorial Genweb]</ref> ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[ https://www.memorialgenweb.org/memorial3/cpa/com.php?insee=35117&dpt=35&comm=Ga%EBl Memorial Genweb]</ref>, dioueliet e voe d'ar [[17 a viz Gouhere]] [[1921]]<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/55967/gael-place/ Université de Lille]</ref>. * Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik ''Sant Pêr'', luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=71626 Memorial Genweb]</ref>. == Douaroniezh == <gallery> Map commune FR insee code 35117.png|Kartenn ar gumun. </gallery> * Stok ouzh Aodoù-an-Arvor emañ ar gumun. == Dezougen == <gallery> Gare-Gael-BV-Voie-2010.JPG </gallery> * Ti-gar kozh. == Emdroadur ar boblañs == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=3000 |passo1=1000 |passo2=200 |bl1=1806 |bl2=1846 |bl3=1906 |bl4=1954 |bl5=1962 |bl6=1968 |bl7=1975 |bl8=1982 |bl9=1990 |bl10=1999 |bl11=2006 |bl12=2007 |bl13=2011 |bl14=2013 |bl15=2017 |p1=2212 |p2=2295 |p3=2654 |p4=2038 |p5=1466 |p6=1673 |p7=1515 |p8=1484 |p9=1406 |p10=1351 |p11=1517 |p12=1541 |p13=1602 |p14=1637 |p15=1634 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}} {{DilennadBremañ |Deroù=Meurzh [[2014]] |Anv= Denis Levrel<ref>« [http://www.ouest-france.fr/denis-levrel-elu-maire-la-tete-du-nouveau-conseil-municipal-2081710 Denis Levrel élu maire, à la tête du nouveau conseil municipal] », ''[[Ouest-France]]'', 1{{añ}} Ebrel 2014.</ref> |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=Meurzh [[2008]] |Penn=Meurzh [[2014]] |Anv= Claude Josse |Strollad= |Karg= Retredad}} {{Dilennad |Deroù=Meurzh [[2001]] |Penn=Meurzh [[2008]] |Anv= Daniel Amet |Strollad= |Karg= }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Aribart.jpg|80px]] |'''Aribart''' Aotrounez la Chesnaye |''En argant e deir c'hebrenn en gul'' |- |[[Restr:De Bellouan.gif|80px]] |'''de Bellouan''' Aotrounez la Haye |''En sabel e errez en argant'' |- |[[Restr:Le Blanc de la Baume.gif|80px]] |'''le Blanc de la Baume'''ː |''Troc'het etre gul hag aour; e leon leonparzhet troc'het etre argant ha sabel''<ref>Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. 1890</ref> |} == Liammoù diavaez == * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20151208192106/http://mairie-gael.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun] {{Commonscat|Gaël (Ille-et-Vilaine)}} == Lervlennadur == * Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen]] [[Rummad:Nijvaoù al Luftwaffe e Breizh]] [[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] 4r5na2rmbbu2dvir4v5i2l3c83xtln7 0 39413 2193340 1912916 2026-06-19T00:38:53Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193340 wikitext text/x-wiki [[Restr:Mural del Gernika.jpg|thumb|300px|Ur vozaikenn eus an daolenn war ur voger e [[Gernika]].]] '''Guernica''' zo unan eus brudetañ oberennoù al livour spagnol [[Pablo Picasso]]. Graet e voe war-lerc'h bombezadeg kêr [[Gernika]], d'ar [[26 a viz Ebrel]] [[1937]], pa grogas [[brezel Spagn]]. Gant kirri-nij al [[Luftwaffe]], bet galvet a-hervez gant ar jeneral spagnol [[Francisco Franco|Franco]], e voe bombezet Gernika e-pad 4 eurvezh ha distrujet kement savadur a oa betek 10 kilometr war-dro. War al lien eo bet livet euzhadennoù ar brezel hag ar gonnar a verve e Picasso da-heul an darvoud. Graet e voe gant an arzour adalek ar [[1añ a viz Mae]] [[1937]] e Pariz, war c'houlenn ar gouarnamant republikan spagnol, evit bezañ diskouezet d'ar 25 a viz Mae e pavilion Spagn da vare an Diskouezadeg Veur e Pariz e 1937. Dindan nebeutoc'h eget miz e voe graet eta. Emañ an daolenn bremañ e mirdi ar rouanez Sofia e Madrid, abaoe 1981, goude bezañ bet er [[Stadoù-Unanet]] e-pad pell e-keit ha ma oa an diktatouriezh o ren e [[Spagn]]. == Liammoù == * [https://web.archive.org/web/20120612050902/http://www.terra.es/personal/asg00003/picasso/grguer2.jpg Skeudenn eus an daolenn (darn)] * {{es}} [http://www.homines.com/arte_xx/guernica/index.htm Studiadenn verr war "Guernica" Picasso] * {{es}} [http://blog.innerpendejo.net/2006/10/el-guernica-pablo-ruiz-picasso-la.html Istor an daolenn] [[Rummad:Gernika]] [[Rummad:Livadurioù Pablo Picasso]] p34jvu32ejbe8juwe2byfy3h7eke0aq 0 39965 2193368 2180762 2026-06-19T10:00:34Z Bistrakollboued 92255 /* Levrlennadur */ 2193368 wikitext text/x-wiki {{Infobox Skrivagner|anv=Mikael Madeg|skeudenn=Mikael MADEG.jpg|lec'h ganet=[[Courbevoie]], [[Enez Frañs]]|deiziad ganet=[[4 a viz Genver]] [[1950]]|obererezh=Skrivagner|yezh=[[brezhoneg]], [[galleg]]}} '''Mikael Madeg''', ganet e [[Courbevoie]] d’ar [[4 a viz Genver]] [[1950]], zo ur c’helenner war ar [[saozneg]] war e leve, hag ur skrivagner [[brezhonek]] ha [[gallek]], puilh ha liesseurt e oberennoù koulz lennegel (barzhonegoù, pezioù-c’hoari, romantoù, danevelloù) ha skiantel (yezhoniezh diwar enklaskoù lec'hel), [[Geriadurouriezh ar brezhoneg|geriadurouriezh]], lec'hanvadurezh Breizh, lec'hanvadurezh [[Bro-Leon]], lennegezh ar bobl). E label emembann eo ''Embann Kêredol.'' En e di emañ e sez. ==Buhez== Ganet e oa e dad e [[Landivizio]] (e 1922) hag e vamm e [[Belgia]], dezhi un tad eus [[Normandi]] hag ar familh o chom e [[Taverny]]. Goude ma voe lennet gantañ un sterniad bruderezh evit « [[Ar Skol dre Lizer|Ar Skol dre lizer]] » <ref>E-barzh ar sizhunieg « [[La Bretagne à Paris]] » en doa kavet e ti e dad-kozh, e miz Ebrel 1967.</ref> e tivizas heuliañ kentelioù dre lizhiri a veze roet gant ar frer [[Visant Seite]]<ref>Kontet gantañ e chabistr kentañ e levr eñvorennoù, « Skrivagnerien ».</ref>, hag un diskibl ken araoket e oa ma voe kinniget dezhañ bezañ degemeret e feurmoù meret gant daou vreur ar frer e [[Kleder]], da vare hañvezh 1969. E-barzh [[Al Leur Nevez]] ez eas, ha kelenn a rae ar brezhoneg e-doug ar stajoù-yezh aozet gant [[Loeiz Roparz]] ken abred hag e 20 vloaz. Er bloavezioù 1970 e taremprede tud [[Ar Falz]] hag ez ae d’ar [[kamp-hañv|c'hampoù-hañv]] aozet ganto. Eno e kejas gant skrivagnerien vrezhonek, darn anezho izili [[Unvaniezh Demokratel Breizh]], hag e emezelas outi e 1976. E miz Gwengolo 1975 e reas e goñje bloaz-pad ha kaset e voe da gelenner e [[Skol ar Morlu]], e Brest. Darempredoù stank e voe war-dro tud [[Emgleo Breiz]], eus un tu, ha tud genoad evel [[Yann Gerven]], [[Jean-Yves Lagadeg]] ha reoù all<ref>Kontet gantañ e-barzh ''Skrivagnerien’'.''</ref>. Kemer a reas perzh en ur strollad c'hoariva brezhonek e Brest hag e abadennoù skingomz ha skinwel. Kelenn a reas tri bloavezh e [[Normandi]] e-lec'h e oa o chom war ar maez, e [[Loudieg]] pa oa o chom e [[Gweltaz (kumun)|Gweltaz]] ([[Bro-Gwened]]), hag e [[Kastellin]], el lise Jean Moulin, ma kelenne brezhoneg eno ha tro-war-dro, ha saozneg adarre e daou lise publik, e Brest. == Studioù == Heuliet en deus stummadur [[Skol Normal Saint-Cloud]] (renket evel major ar bloaziad) troet war ar yezhoù hag ar [[yezhoniezh]], ken e c’hellas mont da gelenner war ar brezhoneg hag ar [[saozneg]] en deskadurezh publik war-lerc’h. Ne dapas ket an [[agregasion]], a oa pal pennañ studierien ar skolioù normal, pa voe o reiñ kentelioù brezhoneg e pep korn bro Pariz e 1969. Desket en deus ivez [[kembraeg]] e skolioù-meur [[Kembre]], m'eo bet o chom e-pad daou vloaz, e [[Bethesda]] ha [[Bangor]] etre 1971 ha 1974, ha [[gouezeleg Bro-Skos]] e [[Bro-Skos]], dreist-holl e [[Sgitheanach]], e 1978. Studiet en deus an [[esperanteg]] hag an [[okitaneg]] ivez. Un dezenn trede kelc’h war an [[anvadurezh]] e soutenas e [[Skol-veur Roazhon 2]] diwar-benn lesanvioù-tud brezhonek Bro-Leon e 1980 hag un dezenn doktorelezh-Stad (''Diazeza reolennou renabli anoiou kêriadennou hag o distagadur : skouer Bro-Leon'') e Skol-veur Brest e 1994. ==Skrivagner== Un troour eo bet diwar ar galleg hag ar yezhoù keltiek ivez, met kalz muioc’h a levrioù hag enrolladurioù en deus lakaet embann diwar-benn [[memor]] brezhonegerien [[Bro-Leon]] a-vihanik : kontadennoù ar vro, lec’hanvadurezh arvor Bro-Leon, lesanvioù e Breizh-Izel ha pelloc’h. Savet en deus eñvorennoù, e doare an eñvorennourien, evel ul [[Louis de Rouvroy de Saint-Simon|Louis de Saint-Simon]] bennak o taolenniñ bedig an emsav evit ar brezhoneg. Lakaet en deus embann an darn vuiañ eus e oberenn gant [[Emgleo Breiz]] hag ar gelaouenn [[Brud Nevez]] pa oa anezho, met kinniget en deus levrioù da [[An Here]], [[Embannadurioù Al Liamm|Al Liamm]], An Alarc’h, ha [[Ti-embann ar skolioù|TES]], pennadoù d’ar c'helaouennoù [[Al Liamm]] ha [[Ya !|Ya!]], hag enrolladennoù da [[Dastum (kevredigezh)|Dastum]] ivez. Embann a ra e skridoù ivez dindan anv [[Embann Kêredol]], krouet e 2003. Techet eo da ziskouez [[fent]]<ref>Sot eo gant sevel c’hoarioù war ar gerioù hag an anvioù : unifarsite, Revr Beo (RBO, i.e. [[Radio Bretagne-Ouest]]).</ref>, da gentañ holl, e [[dizalc’hiezh|zizalc’hiezh]] e-keñver ar mennozhioù embannet er chapeligoù, pa embann n’eo ket broadelour, rannvroelour war an tu kleiz<ref>"E kement ha tostik on bet d’ur gostezenn bolitikel en Emsav eo en tu kleiz klasel e oa", ''Skrivagnerien'', p. 114.</ref> nann-stourmer ne lavar ket. Ha p’eo kalz nebeutoc’h troet ouzh al lennegezh ha m’eo bet [[Roparz Hemon]], e c’heller o zostaat, a-fet puilhentez ha liesseurted o oberennoù. Ouzhpenn e labourioù lennegel niverus (barzhonegoù, met, dreist-holl, danevelloù ha romantoù) ez eus bet embannet un toullad eus e oberennoù studi hag enklask diwar-benn al lesanvioù (e [[Breizh]], e [[Kembre]], e [[Normandi]] hag e [[Bro-Skos]]) ha lec'hanvadurezh [[Bro-Leon]], pe war temoù all : ar [[bezhin]], ar [[c'hleuzioù]], hag an [[divyezhegezh]] abred, na pa ve ken. Pa oa bet stummet gant Visant Seite e implije ar reizhskrivadur skolveuriek evit e embannadennoù a fizie e Emgleo Breiz ingal. Koulskoude e lakaas embann un nebeud levrioù e peurunvan, a-raok ma ‘z eas an embann e skolveurieg da get. Implijout a ra ar peurunvan hiziv, met embann a ra muioc’h a draoù e galleg. Diwar e genlabour gant [[Per Pondaven]] ha [[Yann Riou]] ez eus bet embannet tro 20 000 lec'hanv eus [[Arvor (douaroniezh)|arvor]] Leon, distagadur, lec'hiadenn hag all : frouezh ugent bloavezh a enklaskoù e-touez an dud. Anavezet eo bet Mikael Madeg er bloavezhioù dek ha-tri ugent pa oa deuet da [[Bro-Leon|Vro-Leon]] da bourmen e galite emsaver da gentañ, ha diwezhatoc'h da chom da vat. Plijout a ra kalz dezhañ ar brezhoneg ha tik eo gant ar rannyezhoù, dreist-holl. E-kerzh an hañvezh 2006 e oa bet embannet e 100{{vet}} oberenn, hag e penn kentañ 2012 ez eus pelloc'h 142 ditl en e "levrlennadur". ==Embannadennoù== === Choaz titloù dre seurtoù === Setu un nebeud oberennoù gant Mikael Madeg, skrivet pe troet gantañ, pe c'hoazh kensavet gantañ ; an darn vrasañ anezho a zo bet embannet gant [[Emgleo Breiz]], ha bremañ gant ''Embann Kêredol'', e di-embann. ===E brezhoneg=== *''Komz sonskridaweg rannyezou : niverenn skwer euz brezoneg gorre Leon'' (gant [[Soazig Grall]] hag [[Yvon_Gourmelon|Ivon Gourmelon]]). [[Brezhoneg Yezh Vew]], 1976 (19 p.) *''Barzonegou''. Brud Nevez 1980 *''Leor lesanoiou Bro-Leon ha Bro-Chelgenn'' *''Du a Gwyn - Gwenn ha du'' (gant [[Dewi Morris Jones]]). [[Y Lolfa]], 1982 (128 p.) *''Leor lesanoiou Leon : goueled Leon ha Bro-Bagan : who's not who, ha piou a zo!'' Brud Nevez, 1985 *''Margodig an dour eienenn''. Emgleo Breiz - [[Ar helenner]], 1985 (46 p. ; skeudennaouet gant [[Joël Jim Sevellec]]) *''Desevel bugale e brezoneg - Dosier dastumet ha renket gand Mikael Madeg''. Emgleo Breiz - Ar Skol Vrezoneg, 1986 (522 p. ; golo skeudennaouet gant Joël Jim Sevellec) *''Studiadenn anoiou lehioù Kastellin''. 1986 *Ur studiadenn war anoiou lehioù Landerne. 1986 (20 p.) *''Yann e vaz-houarn''. Emgleo Breiz, 1987 (skeudennaouet gant Joël Jim Sevellec) *''Ur lévrad lesanùeu a Vro-Gwened'' - Tresadenneu ged [[Reun an Honseg]] - Lakeet e brehoneg ar vro ged [[Gilberte Kervareg]]. Brud Nevez, 1987 (211 p.) *''Ar seiz posubl''. Brud Nevez, 1987 (175 p.) *(troidigezh diwar [[Irma Chilton]]) ''Ar peroked''. [[An Here]], 1987 (Levrioù skol al louarn 1 ; 79 p. ; skeudennaouet) *''Barzaz''. Emglo Breiz, 1988 (140 p. ; skeudennaouet gant L. [[Derrien]]) *''Marvaillou''. Brud Nevez - Emgleo Breiz, 1990 (43 p. + 41 p. + 36 p. + 33 p. + 35 p.) *''Sell a-dreñv war eun oberenn : skrid diwar-benn al lennegez''. Brud Nevez-Emgleo Breiz, 1990 (67 p.) *''Marvaillou 6 : kleuziad ha kaea : labour ar hleuziou e Bro Leon''. Brud Nevez, 1992 (165 p.) *''Doareoù an ankou''. [[Dastum]] * ''Poent zo bet e Bro Leon'' (8 levrenn, embannet etre 1992 ha 2004, ''Emgleo Breiz'') *''Sarmoniou e brezoneg Leon'' *''Eun tanva euz brezoneg Bro-Leon'' *''Bezin e Bro-Leon'' *''Kontadennou euz traoñ-Kerne'' *''Kontadennou euz Bro Dreger ha Goelo'' *''Renabl anoiou lehiou Bro-Leon gand o distagadur' *''Renabl anoiou ruiou ha plasennou Bro-Leon'' *''Renabl anoiou keriadennou Bro-Leon hag o distagadur''. Brud Nevez, 1996 *''Such were the days...'' Brud Nevez - Emgleo Breiz, 1996 (271 p.) *''Marvaillou 15 : Blaz ar brezoneg''. 1997 *''Eul leoriad lesanoiou euz bro-Dreger ha bro-Ouelo'' *''Leor lesanoiou Kerne. Arvor Su bro-Vigoudenn''. Emgleo Breiz, 2005 *''Danjeruz?... Tamm ebed ! pez-c'hoari'' *''Leor lesanoiou gouezeleg Bro-Skos''. Ar Skol Vrezoneg - Emgleo Breiz, 1998 *''Bro Leon ennon''. Brud Nevez, 1999 *''Feunteunioù brudet Bro-Leon''. Emgleo Breiz, 2006 (289 p.) *''Anoiou badiziant e Bro-Leon'', Emgleo Breiz, 2006 *''Bro-Chelgenn ha [[Montroulez]] : Mojennou''. Emgleo Breiz, 2007 (Poent 'zo bet e Bro-Leon 7 ; 222 p.) *''Anoiou famillou Bro-Leon'', Emgleo Breiz, 2009 *''Kentelioù distagadur brezhoneg Bro-Leon'', [[Nadoz-Vor embannadurioù|Nadoz-Vor Embannadurioù]], 2020. ====Danevelloù==== *''Pemp troad ar maout, ha danevellou all''. Brud Nevez, 1980 *''Ar Seiz Posupl'', danevelloù, Brud Nevez, 1987 *''Nozvez ar hig-ha-fars''. danevelloù, Brud Nevez, 1988 (128 p.) *Arvoriz : danevellou. Brud Nevez, 1991 (233 p.) *''Danevellou Gouezeleg a Vro-Skos'', troet gant Mikael Madeg. Brud Nevez, 1994 *''Dre al lano hag an tre'' : danevellou. Brud Nevez, 1999 *''Plounemzao'', danevelloù, Brud Nevez - Emgleo Breiz, 2001 *''Leoniz'' : danevellou. Brud Nevez, 2002 *''Pemdez-dibemdez''. Danevelloù, Emgleo Breiz, 2003 *''Bale, n'eo ket dale...'' danevelloù, [[Embann Kêredol]], 2005 (149 p.) *''Kala-goañv. Tsounami''. Danevelloù, TES, 2006 (Dastumad Koad Glas ; 50 p. ; skeudennaouet) *''Ar fri war ar gloued'' : Danevellou. Emgleo Breiz, 2007 (145 p.) =====Romantoù===== *''O Breiz va bro!'', Emgleo Breiz - Brud Nevez, 1988 (204 p. *''Tra ma vo mor'', Emglo Breiz - Brud Nevez, 1988 (315 p. *''Gweltaz an inizi'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 1990 (150 p. *''Ar vougou'', Brud Nevez, 1992 *''Glaz ha gliz an hanvez-se'', Emgleo Breiz - Brud Nevez, 1997, 154 p. *''Dornskrid Sant Jakez'', Ar Skol Vrezoneg, 2002 *''Glepoh eged ar glao'' [[Embann Kêredol]], 2003, 298 p. *''Eur bloavez truillog'', Emgleo Breiz, 2006, 360 p. *''Ur brezelour e oan'', Donnachadh Mac Dhomhnaill (Mikael Madeg dindan un arallanv). [[Embannadurioù Al Liamm]], 2006 (386 p.) *''Dispac'h'', Embann Keredol, 2014 *''Skrivagnerien'', Embann Kêredol, 2015 *''Petra din-me'', Embann Kêredol, 2020 =====Barzhonegoù===== *''Hirio an deiz'', Brud, 1975 *''Barzaz'', Emgleo Breiz : Brud Nevez, 1988 ====E galleg==== *Le livre des surnoms du Léon. Brud Nevez, 1989 (323 p. ; skeudennaouet gant [[Kristen Foisnon]] ha [[Jean-Yves André]]) *Histoires de talus (in revue"Penn ar Bed") *Noms de lieux et de personnes du Léon. [[Embann Kêredol]], 2010 (234 p.) *Traité de prononciation du breton du Nord-Ouest. Emgleo Breiz, 2010 (145 p.) *Légendes du Pays de [[:br:Landivizio|Landivisiau]]. [[Embann Kêredol]], 2010 (Patrimoine légendaire du Léon ; 286 p.) *Fantômes et intersignes au Pays de Léon. [[Embann Kêredol]], 2010 (Patrimoine légendaire du Léon ; 337 p.) *Le grand livre des surnoms bretons. Emgleo Breiz, 2010 (320 p.) *Le problème des noms de lieux en Basse-Bretagne. : éléments d'analyse et essai de synthèse (11 p.) *Légendes des [[Menez_Are|Monts d'Arrée]]. [[Embann Kêredol]], 2009 (Patrimoine légendaire du Léon ; 246 p.) *Légendes du canton de [[Lokournan|Saint-Renan]] et de [[Plouzane|Plouzané]]. [[Embann Kêredol]], 2009 (Patrimoine légendaire du Léon ; 238 p.) *Légendes du canton de [[Gwitalmeze|Ploudalmézeau]]. [[Embann Kêredol]], 2009 (Patrimoine légendaire du Léon ; 283 p.) *Introduction à l'étude des surnoms de Haute-Bretagne. [[Embann Kêredol]], 2008 (220 p.) *Introduction à l'étude des surnoms individuels à travers l'exemple des langues celtiques. [[Embann Kêredol]], 2008 (277 p.) *Légendes du pays Pagan. [[Embann Kêredol]], 2008 (221 p.) *Les saints fondateurs du Pays de Léon. (Vies et Légendes). [[Embann Kêredol]], 2007 (Patrimoine légendaire du Léon ; 284 p.) *Ma ! Biskoaz (ça par exemple... ) : Surnoms bretons commémoratifs du Léon. [[Embann Kêredol]], 2007 (Surnoms celtiques ; 167 p.) *Surnoms bretons de la mer et des marins. [[Embann Kêredol]], 2007 (Surnoms celtiques ; 338 p.) *Découvrir les fontaines du Léon. Emgleo Breiz, 2006 (247 p.) *Introduction à l'étude des surnoms normands. [[Embann Kêredol]], 2006 (177 p.) *Surnoms bretons des cantons de [[Lanniliz|Lannilis]] et [[Plabenneg|Plabennec]]. [[Embann Kêredol]], 2006 (Surnoms celtiques n° 9 ; 170 p.) *Surnoms bretons du canton de [[Gwitalmeze|Ploudalmézeau]]. [[Embann Kêredol]], 2006 (Surnoms celtiques n° 10 ; 153 p.) *Surnoms gaéliques de l'île de Man, d'Irlande et d'Écosse. [[Embann Kêredol]], 2006 (Surnoms celtiques ; 269 p.) *Surnoms Gallois. [[Embann Kêredol]], 2006 (Surnoms celtiques ; 227 p.) *''Traité de prononciation du breton du Nord-Ouest'', Emgleo Breiz, 2010. ====Liesyezhek==== *Blaz keltieg, blas celtaidd, blas keltek, blas ceilteach, blas celtiagh. A taste of celtic languages, un goût de celtique *Renabl anoiou lehiou inizi kornog Goueled Leon - Inventaire des noms de lieux du domaine maritime de l'archipel Ouessant Molène. Ar Skol Vrezoneg, 1991 (299 p.) *Talus du Léon : kleuziou e Bro-Leon (in"Penn ar Bed") *Surprenants surnoms bretons. Al lesanoiou brezoneg gwella ===Kenlabour=== *Lagad an heol (gant [[Yvon Gourmelon]], [[Mark Kerrain]], [[Mark ar Briz]], [[Lukian Kergoat]], [[Gweltaz ar Bihan]] hag [[Yvon Abiven]]). TES, 1996 (110 p. ; skeudennaouet) *(gant [[Yann Riou]]) Renabl anoioù lehioù Arvor : Goueled-Leon : [[Landerne]], [[Ar Forest]], [[Gwipavaz]], [[Ar Releg]], [[Brest]], [[Plouzane]], [[Lokmaria]], [[Plougonvelen]], [[Konk-Leon]], [[Ploñger]], [[Plouarzel]] (Trezian) ha [[Lambaol-Blouarzel]]. Etre [[Elorn]] ha [[Porz Skaf]] *(gant [[Per Pondaven]]) Renabl anoiou lehiou Arvor 2 : Goueled Leon : [[Gwitalmeze]], [[Lambaol]]. Brud Nevez *(gant [[Per Pondaven]]) Renabl Anoiou Lehiou Arvor 3 : Bro Bagan. Brud Nevez, 2000 *Anoiou badeziant Bro-Leon (gant Yann Riou ha Per Pondaven) *Peñse e Bro-Leon (gant [[Marc Paugam]]). [[Dastum]] Bro-Leon, 2007 (80 p.) *Fin din skriva e brezoneg ? Emgleo Breiz, 2009 (Leoriou bihan 14 ; 37 p.) *Anoiou famillou Bro-Leon : hervez hengoun ar vrezonegerien (gant [[Yann Riou]] ha [[Per Pondaven]]). Emgleo Breiz, 2009 (387 p.) *Okinita. Emgleo Breiz, 2010 (Roll-diroll ; 54 p.) === An holl levrioù dre vloavezhioù=== ;[[1975]] * ''Hirio an deiz : Barzonegou'', 73 p. Stagadenn ''Brud'', niv. 50. Barzhonegoù. ;[[1977]] *''Barzonegou hag advarzonegou'', Brud ;[[1978]] * ''Dañjerus ? Tamm ebed !'', kempennet gant [[Strollad c’hoariva Plougin]], Emgleo Breiz-Brud Nevez, 36 p. Pezh-c’hoari. ;[[1980]] * ''Bezin e Bro-Leon'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 77 p. {{ISBN|2867751314}}. Adembannet e 1993. Danevelloù-buhez. *''Pemp troad ar maout ha danevelloù all'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 434 p. Danevelloù. * ''Les Surnoms de langue bretonne dans le Léon (Nord-Finistère)'', Roazhon, Skol-veur Roazhon 2, liesskrivet. Tezenn. Anvadurezh. ;[[1981]] *''Leor lesanoiou Leon. 1 : Gorre-Leon ha Bro-Chelgenn : who’s not who ha piou a zo'', skeudennet gant Kristian Foisnon, Emgleo Breiz-Brud Nevez, 172 p. Adembannet 1984, ({{ISBN|2867750040}}). Anvadurezh ;[[1982]] *{{en}}{{br}}{{cy}}''Du a gwyn / Gwenn ha du : Cerddi cyfoes o Llydaw'', troet gant Mikael Madeg ha gant Dewi Morris Jones, [[Y Llolfa]], 128 p. {{ISBN|0862430291}}. Antologiezh barzhonegoù brezhonek divyezhek kembraeg-brezhoneg ;[[1983]] *''Doareoù an Ankou'', Dastum, 31 p. + 1 kased. Kontadennoù-pobl. ;[[1984]] : *''Danevellou gouezeleg a Vro-Skos : unneg danevell troet diwar ar [[gouezeleg Bro-Skos]]'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 98 p. {{ISBN|2867750229}}. Danevelloù. ;[[1985]] *''Margodig an Dour eienenn'', bet renket evit ar vugale gant M. Madeg, skeudennet gant [[Joël-Jim Sévellec]], Emgleo Breiz-Ar Helenner, 46 p. {{ISBN|2867750466}}. Kontadenn. Levr yaouankiz. *''Leor lesanoiou Leon. 2 : Goueled-Leon ha Bro-Bagan'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 208 p. Anvadurezh. * Jean-Louis Rolland, embannet gant Mikael Madeg, ''Komz. 2 : Margodig an Dour Yen'', Dastum, 48 p. + 1 kased. Kontadenn-bobl. [[1986]] *''Desevel bugale e brezoneg'', dosier dastumet ha renket gant Mikael Madeg, Emgleo Breiz-Brud Nevez, 522 p. {{ISBN|2900828118}}. Enklask sokiologel. [[1987]] : *''Yann e vaz-houarn : kontadenn-bobl a Vreiz-Izel'', skeudennet gant Joël-Jim Sévellec, prientet evit an embann gant Mikael Madeg, Emgleo Breiz-Ar Helenner, 36 p. {{ISBN|2900828465}}. Kontadenn-bobl. *''Ul lévrad lesanùeu a Vro-Gwened''. Emgleo Breiz-Brud Nevez, 211 p. Anvadurezh. *''Ar seiz posubl : danevellou'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 175 p. {{ISBN|2867750571}}. Danevelloù. *Irma Chilton, ''Ar peroked'', troet diwar ar c'hembraeg gant Mikael Madeg, An Here, 79 p. {{ISBN|2867750571}}. Levr yaouankiz. [[1988]] : *''Barzaz'', skeudennet gant Loïc Derrien, Emgleo Breiz-Brud Nevez, 140 p. {{ISBN|2866775061X}}. Barzhonegoù. *''Komz. 3 : C’hweh kontadenn euz Arvor [[Bro-Vigoudenn|Bro Vigouden]]'', kontet gant [[Marcel Divanach|Marsel Divanac’h]], embannet gant Mikael Madeg, Dastum, 54 p. + 1 kased. Kontadennoù-pobl. *''O Breiz va bro!'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 204 p. {{ISBN|2867750601}}. Romant. *''Nozvez ar hig-ha-farz'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 128 p. {{ISBN|2867750644}}. Danevelloù. *''[[Biel Elies|Mab an Dig]] : eur choaz euz e skridou brezoneg. 1'', embannet gant M. Madeg, kentskrid gant [[Visant Seite]], Ar Skol dre lizer-Emgleo Breiz-Brud Nevez, 212 p. {{ISBN|2900828554}}. Testennoù dibabet. *''Tra ma vo mor'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 316 p. {{ISBN|2867750660}}. Romant. ;[[1989]] *''Mab an Dig : eur choaz euz e skridou brezoneg . 2'', Ar Skol dre lizer/Emgleo Breiz-Brud Nevez, 212 p. {{ISBN|29008562}}. Testennoù dibabet. *[[Yvon Mauffret]], ''En tu all da Vor Breizh'', brezoneg gant Mikael Madeg, An Here, 183 p. {{ISBN|2868430511}}. Levr yaouankiz. *''Surnoms du Léon'', skeudennet gant Kristen Foisnon ha Jean-Yves André, Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 323 p. {{ISBN|2-867750792}}. Anvadurezh. ;[[1990]] *''Gweltaz an Inizi'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 150 p. {{ISBN|2867750792}}. Romant istorel. *''Marvaillou. 1 : Kontadennou euz Gorre-Leon'', Emgleo Breiz-Brud Nevez. {{ISBN|2867750830}}. Kontadennoù-pobl. *''Marvaillou. 2 : Kontadennou euz Bro-Bagan hag an harzou'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 41 p. + 1 pladenn arc’hant. {{ISBN|2867750857}. Kontadennoù-pobl. *''Sell a-dreñv war eun oberenn : skrid diwar-benn al lennegez'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 67 p. {{ISBN|2867750806}}. [[Lennegezh vrezhonek]]. ;[[1991]] *''Marvaillou. 3 : Kontadennou euz Goueled-Leon'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 37 p. + 1 pladenn arc’hant. {{ISBN|2867750954}}. Kontadennoù-pobl. *''Marvaillou. 4 : Kontadennou euz [[Plougastel]] (ha [[Lannurvan]])'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 33 p. + 1 pladenn arc’hant. {{ISBN|2867750970}}. Kontadennoù-pobl. *''Marvaillou. 5 : Laboused e Bro-Leon'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 30 p. + 1 kased. Kontadennoù-pobl. *''Arvoriz'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 235. {{ISBN|2867751055}}. Danevelloù. [[1992]] *''Renabl anoiou lehiou inizi kornog Bro-Leon. 1 : Eussa, Molenez'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 297 p. {{ISBN|2906373079}}. Lec'hanvadurezh Eussa ha Molenez. *''Ar vougou'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 221 p. {{ISBN|2867751128}}. Romant. *''Marvaillou. 6 : Kleuziad ha kaea, labour ar hleuziou e Bro-Leon'', studiadenn kaset da-benn gand Mikael Madeg, tresadennou gand Tudu Huon ha Jean-Yves-André, Emgleo Breiz-Brud Nevez, 165 p. Enklask war an teknikoù sevel kleuzioù. *''Poent’zo bet e Bro-Leon. 1 : mojennou lehel'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 202 p. Kontadennoù-pobl. [[1993]] : *''Marvaillou. 7 : Eun tañva euz brezoneg Bro-Leon'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 92 p. + 1 kased. {{ISBN|2867751306}}. Enklask dre gomz. *''Marvaillou. 8 : [[Bezhin|Bezin]] e Bro-Leon'', 2l embannadur gwellaet, Emgleo Breiz-Brud Nevez, 77 p. + 1 kased. Danevelloù-buhez. *''Marvaillou. 9 : Sarmoniou e brezoneg'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 29 p. + 1 kased. {{ISBN|2867751292}}. Istor ar c’hristeniezh. *Asamblez gant Gilberte Kervarreg, ''Marvaillou. 10 : Kontadennou euz Bro-Wened'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 1 kased. *''Marvaillou. 12 : Kontadennou euz [[Bro-Dreger]] ha [[Bro-Ouelo|Goelo]]'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 43 p. + 1 kased. {{ISBN|2906373303}}. Kontadennoù-pobl. *''Marvaillou. 11 : Kontadennou euz Traoñ [[Kerne]]'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 49 p. + 1 kased. {{ISBN|290637329X}}. Kontadennoù-pobl. ;[[1994]] *''Marvaillou. 13 : Kontadennou euz « Meneziou » [[Kerne]]'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 40 p. + 1 pladenn arc’hant. {{ISBN|2867751454}}. . Kontadennoù-pobl. *''Danevelloù gouezeleg a Vro-Skos'', troet diwar ar gouezeleg skos gant Mikael Madeg, Emgleo Breiz-Brud Nevez, 98 p. {{ISBN|2867750229}}. Kontadennoù-pobl gouezelek Bro-Skos. *{{br}}{{cy}}''Marvaillou. 14 : Blaz keltieg = Blas caltaid = Blas keltek = Blas ceilteach = Blass celtiagh = A taste of celtic languages = Un goût de celtique'', embannet gant Mikael Madeg, Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 167 p. + 1 kased. {{ISBN|2906373362}}. Testennoù e 7 yezh keltiek. * Veig, ''La lanterne oubliée = Al lutig ankounac’het'', troet e brezhoneg gant Mikael Madeg, L’Harmattan, 14 p. {{ISBN|2738430589}}. Levr-yaouankiz ;[[1995]] *Asamblez gant Per Pondaven, ''Renabl anoiou lehiou Goueled Leon hag o distagadur. 1 : Etre an [[Aber]] hag an Aberig'' (Aber Ildud, [[Lannildud|Lanildud]], [[Porspoder]], Landunvez), Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 254 p. {{ISBN|290637346X}}. Lec'hanvadurezh. ;[[1996]] *''Renabl anoiou ruiou ha plasennou Bro-Leon : renabl anoiou lehiou Bro Leon gant o distagadur'', Emgleo Breiz, 75 p. {{ISBN|2906373494}}. Lec'hanvadurezh. *''Renabl anoiou kêriadennou Bro-Leon hag o distagadur. 1 : Studiadenn'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 421 p. {{ISBN|2906373532}}. Studiadenn diwar e dezenn Skol-veur Brest, ''Diazeza reolennou renabli anoiou kêriadennou hag o distagadur : skouer Bro-Leon'' he zitl. *''Renabl anoiou kêriadennou [[Bro-Leon]] hag o distagadur. 2 : Roll olleg'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 241 p. {{ISBN|2906373540}}. Diwar e dezenn war lec'hanvadurezh Bro-Leon. *''Renabl anoiou kêriadennou [[Bro-Leon]] hag o distagadur. 3 : roll al lec'hanvioù dre ar barrez'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 168 p. {{ISBN|2906373575}}. Diwar e dezenn war lec'hanvadurezh Bro-Leon. *{{br}}''Such were the days'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 154 p. {{ISBN|2867751578}}. Romant. ;[[1997]] * ''Marvaillou. 15 : Blaz ar brezoneg'', embannet gant M. Madeg, 62 p. + 1 kased. {{ISBN|2906373621}}. Kontadennoù-pobl. *''Poent’zo bet e [[Bro-Leon]]. 2 : mojennou lehel'', embannet gant Mikael Madeg, Emgleo Breiz-Brud Nevez, 204 p. {{ISBN|2867751683}}. Kontadennoù-pobl. *Asamblez gant Per Pondaven, ''Renabl anoiou-lehiou Arvor Gouled Leon. 2 : Etre an Aberig hag Aod Vraz Lambaol'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 210 p. {{ISBN|290637363X}}. Kontadennoù-pobl. *''Glaz ha gliz an hañvez-se'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 154 p. {{ISBN|2867751640}}. Romant. *''Renabl anoiou Lehiou Arvor Goueled Leon. 3 : [[Sant-Pabu]], Ster Sant Pabu ([[Treglonou]], [[Plougin]], [[Lanniliz]], [[Landeda]] : Etre Enez Trevoc’h hag an [[Aber Ac’h]]’’, Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 257 p. {{ISBN|29063373613}}. Lec'hanvadurezh. *''Pevar skrivagnerien a Vro-Gerne : [[Youenn Brusq]], [[Remi Derrien]], [[Charlez ar Gall]], [[Cheun ar C’hann]]'', enrollet ha treuzskrivet gant Mikael Madeg, Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 58 p. {{ISBN|9782906373655}}. Lennegezh vrezhonek. ;[[1998]] *''Surprenants [[surnoms]] bretons'', skeudennet gant [[Nono]], Éditions du Télégramme, 173 p. {{ISBN|2909292436}}. Istitlet Al lesanoiou brezoneg gwella. Anvadurezh. *''Leor lesanoiou gouezeleg Bro-Skos'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 313 p. {{ISBN|9782906373747}}. Anvadurezh ouezelek Bro-Skos. ;[[1999]] *''Dre al lano hag an tre'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 223 p. {{ISBN|2867751802}}. Danevelloù. *Asamblez gant Yann Riou, ''Renabl anoiou lehiou arvor Goueled Leon : Etre [[Elorn]] ha [[Porz Skaf]] : [[Landerne]], [[Ar Forest-Landerne|Ar Forest]], [[Gwipavaz]], Ar Releg, Brest, [[Plouzane]], [[Lokmaria-Plouzane|Logmaria]], [[Plougonvelen]], [[Konk-Leon]], [[Plonger]], Plouarzel (Trezian) ha Lambaol-Blouarzel'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 283 p. {{ISBN| 2906373770}}. Lec'hanvadurezh. *’'Bro-Leon ennon'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 636 p. {{ISBN|286775187X}}. Romant. ;[[2000]] *''Renabl anoiou lehiou Arvor Bro Bagan : [[Gwiseni]], [[Kerlouan|Kêrlouan]]. 2 : Etre ar Vougo hag Enez [[Kerlouan]]'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 275 p. {{ISBN|9782906373839}}. Lec'hanvadurezh. *''Renabl anoiou lehiou Arvor Bro Bagan. 3 : Etre Enez Kerlouan hag an Aod Veur, Brignogan, Plouneour-Trêz, Goulhen'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 183 p. {{ISBN|2906373862}}. Lec'hanvadurezh. ;[[2001]] *''Renabl anoiou lehiou Bro-Leon gand o distagadur : anoiou parreziou Bro-Leon'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 229 p. Lec’hanvadurezh. *''Poent ’zo bet e [[Bro-Leon]]. 3 : mojennou lehel'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 174 p. {{ISBN|2867751977}}. Kontadennoù-pobl. *''Eul leoriad lesanoiou euz [[Bro-Dreger]] ha [[Goueloù|Bro-Ouelo]]'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 123 p. {{ISBN|2-906373-94-X}}. Anvadurezh. *{br}’’We thought would never end'', Emgleo Breiz-Brud nevez, 250 p. {{ISBN|2867751985}}. Romant. *''Plounemzao (… atao!)'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 128 p. {{ISBN|2867752019}}. Danevelloù. *''Leor lesanoiou Kerne : Bro Rouzig'', skeudennet gant [[Malo Louarn]], Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 268 p. {{ISBN|2906373931}}. Anvadurezh. *''Surnoms du pays pagan : introduction à l'étude des surnoms bretons'', Embann Kêredol, 225 p. {{ISBN|2951722303}}. Anvadurezh. *Asamblez gant Per Pondaven, ''Renabl anoiou lehiou Arvor Gorre Leon : Trelez, Gwinevez, [[Ploueskad]], [[Kleder]]. 1 : Etre an Aod Veur ha Kanol ar Porz Nevez'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 225 p. {{ISBN|2906373923}}. Lec'hanvadurezh. ;[[2002]] *''Leoniz'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 231 p. {{ISBN|2867752124}}. Danevelloù. *''Dornskrid Sant Jakez'', Emgleo Breiz-ar Skol vrezoneg, 118 p. {{ISBN|2914672004}}. Kontadennoù-pobl. *''Poent’zo bet e Bro-Leon. 4 : mojennou lehel'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 220 p. {{ISBN|2867752108}}. Kontadennoù-pobl. ;[[2003]] *''Glepoh eged ar glao'', Embann Kêredol, 298 p. {{ISBN|2-9517223-2-X}}. Romant. *''Surnoms Bretons des cantons de Saint-Renan, Plouzané et Ouessant'', 220 p. {{ISBN|2951722311}}. Anvadurezh. * ''Surnoms bretons du pays « Na Leon, na Kerne » (canton de Daoulas)'', Embann Kêredol, 220 p. {{ISBN|2951722338}}. Anvadurezh. *''Pemdez-dibemdez'', Emgleo Breiz-Brud Nevez. {{ISBN|2911210344}}. Danevelloù. ;[[2004]] *''Renabl aniou lehiou Arvor Gorre Leon. 2 : [[Sibirill]], [[Santeg]], [[Plougouloum]]'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 179 p. {{ISBN|2-14672039}}. Lec'hanvadurezh. *''Renabl aniou lehiou Arvor Gorre Leon. 3 : [[Rosko]], Kastell-Paol'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 151 p. {{ISBN|2914672047}}. Lec’hanvadurezh. *Asamblez gant Per Pondaven, ''Renabl anoiou lehiou Arvor Gorre Leon. 5 : Aber Benzez, Karanteg, Rivier Montroulez, Bae Montroulez’’, Emgleo Breiz : Ar Skol vrezoneg, 242 p. {{ISBN|2914672063}}. Lec’hanvadurezh. * Asamblez gant Per Pondaven, ''Renabl anoiou lehiou inizi Kornog Goueled Leon hag o distagadur. 1 : Tro Enez Eusa'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 234 p. + kartennoù. {{ISBN|2914672071}}. Lec'hanvadurezh. *''Renabl anoiou lehiou inizi Kornog Goueled Leon. 2 : An Enezeier ([[Molenez (Leon)|Molenez]], Bannog, Balenog, Trielen, [[Kemenez]], Litiri, [[Benniged (Molenez)|Benniged]], [[Ar Vein Zu]])'', Emgleo Breiz-Ar Skol vrezoneg, 321 p. + kartennoù. {{ISBN|291467208X}}. Lec'hanvadurezh. *''Poent’zo bet e Bro-Leon. 5 : mojennou lehel'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 252 p. {{ISBN|2911210417}}. Kontadennoù-pobl. *''Poent’zo bet e Bro-Leon. 6 : mojennou lehel'', Emgleo Breiz-Brud Nevez, 210 p. {{ISBN|2911210425}}. Kontadennoù-pobl. *''Patrimoine légendaire du Léon, 1 : Légendes d'Ouessant'', Embann Kêredol, 215 p. {{ISBN|9782951722347}}. Kontadennoù-pobl. * ''Choix de surnoms bretons du pays vannetais'', skeudennet gant [[René Le Honsec]], Gwitalmeze, Label LN, 128 p. {{ISBN|2915915040}}. Anvadurezh. * ''Surnoms bretons du pays « Chelgenn'', Embann Kêredol, 240 p. {{ISBN|29517223}}. Anvadurezh. ;[[2005]] *''Leor lesanoiou Kerne : Arvor Su Bro-Vigoudenn'', Emgleo Breiz, 197 p. {{ISBN|2-911210-46-8}}. Anvadurezh. *''Surnoms bretons des pays « Chikolodenn » (canton de Saint-Pol-de-Léon) - « Etre an daou dreiz » (canton de Taulé)'', Embann Kêredol, 202 p. {{ISBN|2951722362}}. Anvadurezh. *''Surnoms bretons du canton de Lesneven'', Embann Kêredol, 201 p. {{ISBN|2951722389}}. Anvadurezh. *''Bale, n’eo ket dale'', Embann Kêredol, 149 p. {{ISBN|2951722397}}. Romant. *''Surnoms bretons de Brest à Landerneau'', Embann Kêredol, 144 p. {{ISBN|2952445109}}. Anvadurezh. * ''Surnoms bretons des cantons de Plouzévédé et Plouescat, Haut-Léon'', Embann Kêredol, 181 p. {{ISBN|2951722370}}. Anvadurezh. ;[[2006]] *''Surnoms bretons des cantons de Lannilis et Plabennec'', Embann Kêredol, 170 p. {{ISBN|2952445117}}. Anvadurezh. *''Surnoms bretons du canton de Ploudalmézeau'', Embann Kêredol, 153 p. {{ISBN|2952445125}}. Anvadurezh. *Asamblez gant Per Pondaven ha Yann Riou, ''Anoiou-badiziant Bro-Leon hervez hengoun ar vrezonegerien'', Emgleo Breiz, 195 p. {{ISBN|9782911210549}}. Anvadurezh. *''Surnoms gallois'', Embann Kêredol, 227 p. {{ISBN|2952445133}}. Anvadurezh gembraek. *''Feunteuniou brudet e Bro-Leon'', Emgleo Breiz, 289 p. {{ISBN|9782911210549}}. Glad bihan. *''Découvrir les fontaines du Léon'', Emgleo Breiz, 247 p. {{ISBN|291121058}}. Glad bihan. *''Introduction à l’étude des surnoms normands'', skeudennet gant Serge Montfort, Embann Kêredol, 177 p. {{ISBN|2952445141}}. Anvadurezh. *''Eur bloavez truillog'', Emgleo Breiz, 360 p. {{ISBN|9782911210600}}. Romant. *{{br}}Donnachadh Mac Dhomhnaill ([[arallanv]] Mikael Madeg), ''Ur brezelour e oan = Bha mi n'am fhear-cogaidh : eñvorennoù ur brezelour gouezelek eus Bro-Skos'', lakaet e brezhoneg gant Mikael Madeg, [[Embannadurioù Al Liamm]], 391 p. {{ISBN|2736800656}}. [[Emvuhezskrid]] diwar ijin. *''Surnoms gaéliques de l'île de Man, d'Irlande et d'Écosse'', Embann Kêredol, 269 p. {{ISBN|295244515X}}. Anvadurezh gouezelek ([[Enez Vannin]], Iwerzhon, Bro-Skos). ;[[2007]] *''Ar fri war ar gloued'', Emgleo Breiz, 145 p. {{ISBN|9782911210679}}. Danevelloù. *''Kala-goañv - Tsounami'', skeudennet gant Olier Berson, [[TES]], 50 p. {{ISBN|9782917520017}}. Daou danevell. *''Surnoms bretons de la mer et des marins'', Embann Kêredol, 338 p. {{ISBN|2952445168}}. Anvadurezh. *''Patrimoine légendaire du Léon. 2 : Légendes des côtes du Léon'', Embann Kêredol, 194 p. {{ISBN|2952445176}}. Kontadennoù-pobl. *''Peñse e Bro-Leon'', skeudennet gant Marc Paugam, embannet gant M. Madeg, Edipaj, 80 p. + 1 pladenn arc'hant. {{ISBN|9782952936903}}. Kontadennoù-pobl. *’’Patrimoine légendaire du Léon. 3 : Les saints fondateurs du pays de Léon'', Embann Kêredol, 284 p. {{ISBN|2952445192}}. [[Sentbuhezskrid]]. * ''Ça, par exemple! - Ma ! Biskoaz…! : surnoms bretons commémoratifs du Léon'', Embann Kêredol, 167 p. {{ISBN|2952445184}}. Anvadurezh. ;[[2008]] *''Introduction à l’étude des surnoms individuels : à travers l’exemple des langues celtiques'', Embann Kêredol, 277 p. {{ISBN|978291752000}}. Anvadurezh. *''Poent'zo bet e Bro-Leon. 7 : mojennou Bro-Chelgenn ha Montroulez'', Embann Kêredol, 222 p. {{ISBN|9782911210754}}. Kontadennoù-pobl. *''Introduction à l’étude des surnoms de Haute-Bretagne'', skeudennet gant Bernard Le Moigne, Embann Kêredol, 220 p. {{ISBN|9782917520017}}. Anvadurezh. *''Patrimoine légendaire du Léon. 4 : Légendes du pays pagan'', Embann Kêredol, 221 p. {{ISBN|97829175200024}}. Lec’hanvadurezh. *'Patrimoine légendaire du Léon. 7 : Légendes du canton de [[Saint-Pol-de-Léon]]’’, Embann Kêredol, ;[[2009]] *''Fin din skriva e brezoneg ?'', Emgleo Breiz, 37 p. {ISBN|9782911210860}. Lennegezh ar brezhoneg. *''Patrimoine légendaire du Léon. 6 : Légendes du canton de [[Ploudalmézeau]]’’, Embann Kêredol, 283 p. {{ISBN|9782917520}}. Kontadennoù-pobl. *''Patrimoine légendaire du Léon. 8 : Légendes du canton de Saint-Renan et Plouzané’’, Embann Kêredol, 238 p. {{ISBN|9782917520062}}. Kontadennoù-pobl. *Asamblez gant Per Pondaven ha Yann Riou, ''Anoiou famillou Bro-Leon hervez hengoun ar vrezonegerien'', Emgleo Breiz, 387 p. {{ISBN|9782911210877}} (reizhet). Anvadurezh. *''Poent'zo bet e Bro-Leon. 8 : Palevarz Gwalarn Bro-Leon : kantoniou Gwitalmeze, Lanniliz, Plabenneg ha Lesneven'', Emgleo Breiz, 227 p. {{ISBN|9782911210859}}Kontadennoù-pobl. ;[[2010]] *''Okinita'', adtitl ''Super Madeg'', Emgleo Breiz, 54 p. {{ISBN|9782911210945}} (reizhet). Arnodskrid. *''Patrimoine légendaire du Léon. 9 : Légendes du pays de Landivisiau'', Embann Kêredol, 286 p. {{ISBN|9782917520093}}. Kontadennoù-pobl. *''Patrimoine légendaire du Léon. 10 : Fantômes et intersignes au pays de Léon'', Embann Kêredol, 337 p. {{ISBN|9782917520109}}. Kontadennoù-pobl. *''Traité de prononciation du breton du Nord-Ouest à l’usage des bretonnants'', Emgleo Breiz, 145 p. {{ISBN|9782359740080}}. Yezhoniezh ar brezhoneg. *''Noms de lieux et de personnes du Léon'', Embann Kêredol, 234 p. {ISBN|9782917520086}. Anvadurezh ha lec'hanvadurezh. *''Patrimoine légendaire du Léon. 11 : Légendes des cantons de Lannilis et Plabennec''. {{ISBN|9782917520116}}. Kontadennoù-pobl. *''Le grand livre des surnoms bretons'', Emgleo Breiz, 318 p. {{ISBN|978235974014}}. Anvadurezh. *''Patrimoine légendaire du Léon. 5 : Légendes des Mont d’Arrée'', Embann Kêredol, 246 p. {{ISBN|9782917520079}}. Kontadennoù-pobl. Anvadurezh. *''Drôles de surnoms français : en Basse-Bretagne au XXème siècle'', Embann Kêredol, 328 p. {{ISBN|9783917520055}}. Anvadurezh. *''Kezeg e Bro-Leon'', Dastum Bro-Leon, 79 p. + 1 pladenn arc’hant. {{ISBN|2953757805}}. Danevelloù-buhez. *''Patrimoine légendaire du Léon. 12 : Légendes du canton de Plouescat’’, Embann Kêredol, 184 p. {{ISBN|9782917520161}}. Kontadennoù-pobl. [[2011]] : *''Nan heb e dad'', Emgleo Breiz, 298 p. {{ISBN|9782359740202}}. Romant e brezhoneg Leon. *''Patrimoine légendaire du Léon. 13 : Légendes de Morlaix à Carantec'', Embann Kêredol, 296 p. {{ISBN|9782917520147}}. Kontadennoù-pobl.<ref>[https://www.letelegramme.fr/finistere/morlaix-29600/spanlivrespan-mikael-madeg-en-quete-de-legendes-dans-le-leon-1231311.php ''Mikael Madeg en quête de légendes dans le Léon'', Le Télégramme, 26/06/2011]</ref> *''Patrimoine légendaire du Léon. 14 : Légendes du canton de Plouzévédé de’ Cléder à Plouvorn'', Embann Kêredol, 186 p. {{ISBN|9782917520154}} *Abeozen, ''Le Pélerin de la Toussaint : scènes de la vie du Haut-Léon'', nouvelles traduites du breton par Mikael Madeg, An Alarc’h Embannadurioù, 197 p. {{ISBN|9782916835273}}. Danevelloù troet diwar ar brezhoneg. *''J’élève mon enfant en breton : traité du bilinguisme précoce breton-français'', Emgleo Breiz, 153 p. {{ISBN|9782359740349}}. Divyezhegezh kentrat. *''Patrimoine légendaire du Léon. 15 : Légendes du pays de [[Brest]]'', Embann Kêredol, 274 p. {{ISBN|9782917520178}}. Kontadennoù-pobl. *''Patrimoine légendaire du Léon. 16 : Légendes du pays de Landerneau'', Embann Kêredol, 319 p. {{ISBN|9782917520130}}. Kontadennoù-pobl.<ref>Pennad an Télégramme eus ar {{1añ}}a viz C’hwevrer 2011.</ref> ;[[2012]] *''Patrimoine légendaire du Léon. 17 : Le Diable dans le Léon'', Embann Kêredol, 237 p. {{ISBN|9782917520185}}. Kontadennoù-pobl. *''Patrimoine légendaire du Léon. 18 : Légendes de la Vierge Marie dans le Pays de Léon'', Embann Kêredol, 169 p. {{ISBN|9782917520246}}. Mojennoù relijiel. *''Patrimoine légendaire du Léon. 19 : Légendes des manoirs et des châteaux du Bas-Léon'', Embann Kêredol, 252 p. {{ISBN|9782917520192}}. Kontadennoù-pobl. *''Patrimoine légendaire du Léon. 20 : Légendes des manoirs et des châteaux du Haut-Léon'', Embann Kêredol, 209 p. {{ISBN|978291752208}}. Kontadennoù-pobl. *''Patrimoine légendaire du Léon. 21 : Légendes du pays de [[Lesneven]]'', Embann Kêredol, 211 p. {{ISBN|9782917520253}}. Kontadennoù-pobl. *''Patrimoine légendaire du Léon. 24 : Pierres à légendes du Léon'', Embann Kêredol, 195 p. {{ISBN|9782917520215}}. Kontadennoù-pobl. ;2013 * ''[[Biel Elies]] : un chanoine au purgatoire'', Embann Kêredol, 243 p. {{ISBN|9782917520222}}. Buhezskrid. * ''Kig-ha-farz ha bouedoù all a-wechall e Bro-Leon'', tresadennoù gant Mark Paugam, Dastum Bro-Leon, 63 p. + 1 pladenn arc’hant. {{ISBN|9782953757811}}. Enrolladurioù komzerien.<ref>[https://www.letelegramme.fr/finistere/landerneau-29800/spankig-ha-farzspan-la-recette-en-version-originale-1907383.php Le Télegramme, 28/07/2013]</ref> * {fr}''Mab an Dig, Le Petit Monde de [[Biel Elies]]’', nouvelles traduites du breton par Mikael Madeg, Embann Kêredol, 210 p. {{ISBN|9782917520260}}. Danevelloù troet diwar ar brezhoneg. <ref>[https://www.letelegramme.fr/finistere/saint-pabu-29830/spanculturespan-loeuvre-de-biel-elies-presentee-par-mikael-madeg-2033642.php Le Télégramme, 27/12/2013]</ref> * ''Patrimoine légendaire du Léon. 23 : Légendes du [[Conquet]]'', Embann Kêredol, 49 p. {{ISBN|978291752027}}. Kontadennoù-pobl. *''Patrimoine légendaire du Léon. 22 : Le légendaire des chapelles du Léon'', Embann Kêredol, 207 p. {{ISBN|9782917520284}}. Kontadennoù-pobl. * ''Peurzeski brezoneg Leon'', Emgleo Breiz, 59 p. {{ISBN|9782359740745}}. Levr-deskiñ. * ''Patrimoine légendaire du Léon. 26 : Fontaines légendaires du Léon'', Embann Kêredol, {{ISBN|9782917520291}}. Kontadennoù-pobl. [[2014]] * ''Ar vicher'', Embann Kêredol, 182 p. {{ISBN|9782917520307}}. Danevelloù., *{br} ''Dina, setu tout?'', Embann Kêredol, 138 p. {{ISBN|9782917520314}}. Romant. * ''Patrimoine légendaire du Léon. 25 : Croix légendaires du Léon'', Embann Kêredol, * ''Patrimoine légendaire du Léon. 27 : Légendaire des églises du Léon'', Embann Kêredol, 133 p. {{ISBN|9782917520338}}. Kontadennoù-pobl. * ''Patrimoine légendaire du Léon. 28 : Le tour du Léon en 80 légendes'', Embann Kêredol, {{ISBN|9782917520239}}. Kontadennoù-pobl. *''Histoires de naufrageurs et autres légendes du Léon'', Emgleo Breiz, 176 p. {{ISBN|9782359740929}}. Kontadennoù-pobl. * ''Dispac'h'', Embann Kêredol, 635 p. {{ISBN|9782917520345}}. Romant. [[Priz Sten Kidna]]. * ''L’île aux légendes : Ouessant'', Emgleo Breiz, 238 p. {{ISBN|978235974098}}. Adembannadur eus ''Légendes d’Ouessant'' (Embann Kêredol, 2004). Kontadennoù-pobl. ;[[2015]] *''Skrivagnerien'', Embann Kêredol, 310 p. {{ISBN|9782917520352}}. Emvuhezskrid da geñver e gejadennoù gant 37 skrivagner. ;[[2016]] : *''Méthode de construction de talus'', [[Yoran Embanner]], 156 p. {{ISBN|9782916579900}}. Teknikoù gounezel. ;[[2017]] *''Lesanvioù'', tresadennoù gant Marc Paugam, Keit Vimp Bev, 107 p. {{ISBN|9782868242792}}. Anvadurezh. ;2020 *''Kentelioù distagadur brezhoneg Bro-Leon'', [[Nadoz-Vor (ti-embann)|Nadoz-Vor]], 14 p. + 1 pladenn arc’hant. {{ISBN|9791093241067}}. Levr-deskiñ. *''Petra din-me'', Embann Kêredol. Romant erotek. ;[[2021]] * ''Glossaire molénais : Brezhoneg Molenez - Aperçu du breton de Molène’', An Alarc'h embannadurioù , 146 p. {{ISBN|978238190008}}.Enrolladurioù komzerien<ref>''À la 'découverte du « parler Molénais » avec Mikael Madeg'', [https://www.letelegramme.fr/finistere/ile-molene-29259/a-la-decouverte-du-parler-molenais-avec-mikael-madeg-3783911.php Le Télégramme, 24/04/2021] </ref> ;[[2023]] *''Le breton d’Ouessant : brezhoneg ar ‘ro'', Dastum Bro-Leon, 387 p. + 1 pladenn arc’hant. {{ISBN|9782953757835}}. Enrolladurioù komzerien<ref>Radio-France, France-bleu-Breizh-Izel, [https://www.francebleu.fr/emissions/hentou-treuz/hentou-treuz-brezhoneg-eusa-ga-mikael-madeg-9247721 émission ''Henchoù-treuz'', 6 janvier 2024].</ref> == Levrlennadur == * Michel Renouard, Nathalie Merrien ha Joëlle Méar, ''Dictionnaire de Bretagne'', Embannadurioù Ouest-France, Roazhon, 1992, 335 p. (ISBN 2-7373-0825-9, OCLC 463441956, BNF 35507484) * ''Dictionnaire des écrivains bretons du XXe siècle'', dindan renerezh [[Marc Gontard]], 2002 * "[http://brest.letelegramme.com/local/finistere-nord/brest/landerneau/livre-legendes-de-landerneau-par-mikael-madeg-01-02-2011-1193083.php Légendes de Landerneau par Mikael Madeg]", ''Le Télégramme'', 01/02/2011. * [[Lionel Henry]], ''Dictionnaire biographique du mouvement breton'', Yoran Embanner, 2013. Pennad : Madeg Mikael. * Mikael Madeg, ''Skrivagnerien'', Embann Kêredol, 2015. == Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}} {{DEFAULTSORT:Madeg, Mikael}} [[Rummad:Mikael Madeg]] [[Rummad:Skrivagnerien c'hallek]] [[Rummad:Skrivagnerien Breizh]] [[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1950]] [[Rummad:Breizhiz e Pariz en XXvet kantved]] [[Rummad:Yezhoniourien Breizh]] [[Rummad:Esperantegerien]] [[Rummad:Lec'hanvadurezh Breizh]] [[Rummad:Brezhoneg Leon]] ax4p16xgay382rcqoq5c8kjnrzfktnk 0 51365 2193346 2084425 2026-06-19T04:32:45Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193346 wikitext text/x-wiki [[Restr:Hirta - St Kilda - Outer Hebrides.png|thumb|Lec'hiañ Hiort e-keñver an [[Inizi Gall]] Pellañ.]] [[Restr:St Kilda map.png|thumb|Enezeg Hiort.]] '''Hiort''' (an anv [[gouezelek]]; ''Saint Kilda'', e [[saozneg]], met n'eus sant anavezet ebet gant an anv-se ha n'ouzer ket a belec'h e teu, ha diwar treuzkompren eo moarvat), a zo un [[enezeg]] didud, e gwalarn [[Inizi Gall]], e kornôg [[Bro-Skos]]. Emañ er gwalarn da [[Uibhist a Tuath]] er [[Meurvor Atlantel]], hag inizi kornôkañ Bro-Skos int<ref>Da lavarout eo ma lezer er-maez [[Rockall]], a zo tabut etrebroadel diwar he statud. Sellout ouzh MacDonald, Fraser (2006) ''[https://web.archive.org/web/20060218210003/http://www.sages.unimelb.edu.au/staff/macdonald.html The last outpost of Empire: Rockall and the Cold War''] Journal of Historical Geography. '''32''' pages 627–647. Retrieved 1 August 2007.</ref> [[Hirta]] eo an enezenn vrasañ, gant an torraodoù uhelañ a c'haller kavout er [[Rouantelezh-Unanet]]. Melestret eo an inizi gant [[Comhairle nan Eilean Siar]].<ref>Steel (1988) page 254.</ref>. Didud eo abaoe 1930, pa oa bet skarzhet an enezourien, nemet dalc'het eo hiziv gant an arme saoz. Kent se e oa bet tud en inizi abaoe 2 000 bloaz. Moarvat n'int ket bet ouzhpenn 180 en holl war un dro, ha sur eo ne oant ket ouzhpenn 100 goude 1851. Roud a zo eus savadurioù ragistorel, met ar skrid koshañ a ra anv eus an inizi a zo eus dibenn ar Grennamzer. Kêriadenn grennamzerel Hirta a voe adsavet en {{XIXvet}} kantved, met levezon ar gred relijiel, kleñvedoù deuet gant diavaezourien ha touristed dreist-holl, ouzhpenn efed ar Brezel-bed kentañ, a voe kaoz ma voe dilezet an enezenn e 1930<ref>See especially Maclean (1977), Steel (1988), Fleming (2005).</ref> Awenet ez eus bet arzourien gant istor Hiort, betek ur c'hoarigan e 2007.<ref>McMillan, Joyce (3 March 2007) [http://thescotsman.scotsman.com/opinion.cfm?id=336112007 "St Kilda the Opera brings out the bully-boys"]. Edinburgh. ''The Scotsman''. Retrieved 3 March 2007.</ref>. Perc'hennet eo an enezeg gant an [[National Trust for Scotland]]. Deut eo da vout unan eus peder lec'hienn ar [[Glad bedel]] e Bro-Skos, abaoe 1986. Bagadoù tud a deu da labourat evit netra e-kerzh an hañv en inizi da adsevel an tier dilezet gant an enezourien ha kouezhet en o foull abaoe. Ur c'hamp soudarded zo ivez enni abaoe 1957<ref>Steel (1988) page 273.</ref>. == Orin an anvioù == [[Restr:Sraidhiort2.jpg|left|thumb|Ar Straed, hag an tier darev da gouezhañ en o foull.]] [[Restr:Sraidhiort.jpg|thumb|left|Ar Straed, gant an tier damadsavet.]] [[Sant]] ebet n'anavezer en anv Kilda, ha meur a vartezeadenn zo bet steuñvet diwar-benn orin an anv, a deu eus ar {{XVIvet kantved}}<ref>Buchanan (1983) Pajennoù 2–6.</ref>. Haswell-Smith (2004) a skriv ne gaver ket roud eus an anv ''St Kilda'' a-raok 1666, war ur gartenn [[izelvroat]], hag e c'hallfe dont eus ar gerioù [[norsek]] ''sunt kelda'' ("dour-feunteun c'hwek") pe eus ur fazi a-berzh saver izelvroat ar gartenn en dije fallgomprenet anv ar feunteun ''Tobar Childa'' o krediñ e oa gouestlet d'ur sant. ''Tobar Childa'' zo un [[adlavar]], savet gant un anv gouezelek hag un anv norsek, a dalv kement ha feunteun o-daou<ref>Haswell-Smith, Hamish. (2004) ''The Scottish Islands''. Edinburgh. Canongate. Pages 314–25.</ref>. [[Martin Martin]], a zeuas di e 1697, a grede e oa an anv hini unan eus an enezourien a oa bet roet e anv d'ar feunteun vras Toubir-Kilda<ref>Martin, Martin (1703).</ref>{{,}}<ref>''Tobar Childa'' ha ''Toubir-Kilda'' n'int nemet ar memes anv.</ref>. [[Restr:Carte of Scotlande.jpg|thumb|1580 ''Carte of Scotlande'' o tiskouez Hyrth (da lavarout eo Hirta) en tu kleiz ha Skaldar (Haskeir) er biz.]] Orin ''Hirta'', kalz koshoc'h eget an anv ''Saint Kilda'', a zo ivez dizemglev diwarnañ. == Douaroniezh == == Loened ha plant == [[Restr:Soaysheepkilda.jpg|thumb|kleiz|Un tourz eus Soaigh.]] [[Restr:Inselsoay.JPG|thumb|dehou|[[Soaigh]] e-kreiz ar vorlusenn.]] {{clr|left}} == Doareoù bevañ == Tud Hiort a baee feurmoù o zier, pe un darn bepred, oc'h evneta. Gant kerdin staget ouzh [[post]]où e tiskennent betek an neizhioù. Unan eus ar postoù-se a weler war ar skeudenn. [[Restr:Ropingpeg.jpg|250px|thumb|left|Ur post a dalveze da stagañ kerdin da ziskenn betek an neizhioù a-hed an tornaod.]] {{clr|left}} == Relijion ha touristerezh en XVIIIvet ha XIXvet kantved == [[Restr:Stkildachurch.jpg|right|thumb|An ti-skol en dorn dehoù, a voe savet stag ouzh an iliz e 1884.]] [[Restr:St_Kilda_map.jpg|left|thumb|280px|<div class="center">Ur gartenn gant live ar mor eus Hiort ha [[Soaigh]] e 1888<ref>Harvie-Brown, J.A. and Buckley, T. E. (1888) Facing P. XXIV.</ref>.]] {{clr|left}} == Levrlennadur == * Atkinson, Robert ''Island going to the remoter isles, chiefly uninhabited, off the north-west corner of Scotland'', William Collins, 1949. (Reprinted Birlinn, 1995 ISBN 1874744319) * Baxter, Colin and Crumley, Jim (1998) ''St Kilda: A portrait of Britain's remotest island landscape'', Biggar, Colin Baxter Photography ISBN 0948661038 * Buchanan, Margaret ''St Kilda: a Photographic Album'', W. Blackwood, 1983 ISBN 0851581625 * Charnley, Bob ''Last Greetings of St. Kilda'', Richard Stenlake, 1989 ISBN 1872074022 * Coates, Richard ''The Place-Names of St. Kilda'', Edwin Mellen Press, 1990 ISBN 0889460779 * Coates, Richard (1990) ''The Place-names of St Kilda'', Lampeter, Edwin Mellen Press * Fleming, Andrew (2005) ''St. Kilda and the Wider World: Tales of an Iconic Island'', Windgather Press ISBN 1905119003 * Gilbert, O. ''The Lichen Hunters.'' St Kilda: Lichens at the Edge of the World, The Book Guild Ltd., England, 2004 ISBN 1857769309 * Harman, Mary ''An Isle Called Hirte: History and Culture of St. Kilda to 1930'', MacLean Press, 1996 ISBN 1899272038 * Harvie-Brown, J.A. and Buckley, T. E. (1888), ''A Vertebrate Fauna of the Outer Hebrides.'' Pub. David Douglas., Edinburgh. * Haswell-Smith, Hamish (2004) ''The Scottish Islands'', Edinburgh, Canongate ISBN 1841954543 * Kearton, Richard ''[http://gdl.cdlr.strath.ac.uk/keacam/index.html With Nature and a Camera]'', Cassell and Company, London, 1898 * Keay, J., and Keay, J. (1994) ''Collins Encyclopaedia of Scotland'', London, HarperCollins ISBN 0002550822 * Maclean, Charles (1977) ''Island on the Edge of the World: the Story of St. Kilda'', Edinburgh, Canongate ISBN 0903937417 * McCutcheon, Campbell ''St. Kilda: a Journey to the End of the World'', Tempus, 2002 ISBN 0752423800 * Quine, David (2000) ''St Kilda'', Grantown-on-Spey, Colin Baxter Island Guides ISBN 1841070084 * Steel, Tom (1988) ''The Life and Death of St. Kilda'', London, Fontana ISBN 0006373402 * Stell, Geoffrey P., and Mary Harman ''Buildings of St Kilda'', [[RCAHMS]], 1988 ISBN 011493391X * [[Alasdair Alpin MacGregor|MacGregor, Alasdair Alpin]] (1969) ''The Farthest Hebrides'', London, Michael Joseph Ltd. ISBN 0718106911 * [[Frank Fraser Darling|Fraser Darling, F.]], and [[John Morton Boyd|Boyd, J.M.]] (1969) ''Natural History in the Highlands and Islands'', London, Bloomsbury ISBN 187063098X * [[Kenneth Williamson|Williamson, Kenneth]]; & Boyd, J. Morton. (1960). ''St Kilda Summer'', London, Hutchinson * [[Martin Martin|Martin, Martin]] (1703) "[https://web.archive.org/web/20070313003106/http://www.appins.org/martin.htm A Voyage to St. Kilda]" in ''A Description of The Western Islands of Scotland'', Appin Regiment/Appin Historical Society. Retrieved 3 March 2007 * [[W.H. Murray|Murray, W.H.]] (1966) ''The Hebrides'', London, Heinemann == Liammoù diavaez == {{Commonscat|St Kilda (Scotland)}} * [https://web.archive.org/web/20071021035425/http://www.nls.uk/scotlandspages/timeline/1930.html 1930 - evacuation of St Kilda] (29 August 1930) nls.uk reprint of report from ''The Times''. London. Retrieved 28 December 2007. * [http://www.abandonedcommunities.co.uk/page39.html abandonedcommunities.co.uk] Retrieved 28 December 2007. * [https://web.archive.org/web/20070703131509/http://www.kilda.org.uk/StKildaCultHerExtractFINALB38477.pdf Revised nomination of St Kilda for inclusion on the World Heritage Site List] (January 2003) (pdf) Retrieved 28 December 2007. Includes a detailed map. * [http://www.scotland.gov.uk/Publications/2003/05/16738/19671 "Revised Nomination of St Kilda for inclusion in the World Heritage Site List"]. (12 May 2003) The [[Scottish Government|Scottish Executive]]. Retrieved 28 December 2007. * [https://web.archive.org/web/20040426135702/http://www.culturehebrides.com/heritage/kilda/ "St Kilda"] culturehebrides.com. Retrieved 28 December 2007. * [http://www.utopia-britannica.org.uk/pages/StKilda.htm "St Kilda - Death of an Island Republic"] Utopia Britannica: British Utopian Experiments 1325 - 1945. Retrieved 28 December 2007. * [https://web.archive.org/web/20160110172858/http://www.kilda.org.uk/ "St Kilda"] National Trust for Scotland. Retrieved 28 December 2007. * [https://web.archive.org/web/20070705053252/http://www.unep-wcmc.org/sites/wh/stkilda.html "St Kilda"] UNESCO's list of World Heritage Sites. Retrieved 28 December 2007. * [http://www.pierreseche.com/cleitean_of_saint-kilda.htm ''The cleitean of the St Kilda Archipelago'']. An architectural and historical account by Christian Lassure. Retrieved 28 December 2007. * [https://web.archive.org/web/20101024152129/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4156/is_20050626/ai_n14694855/ "The Last of the St Kildans:"] (26 June 2005) Glasgow. ''Sunday Herald''. A report of a surviving St Kildan re-visiting the islands by Torcuil Crichton. Retrieved 28 December 2007. == Notennoù == {{daveoù|bannoù=2}} {{Inizi Gall}} [[Rummad:Inizi Gall]] [[Rummad:Glad bedel e Bro-Skos]] 4lhxodkst7hqc2mkilvf3yy28ipwwn1 0 55955 2193337 2189376 2026-06-18T23:53:21Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193337 wikitext text/x-wiki ''Gong'' eo an anv-tiegezh.<br/>'''Gong Qianyun''' (e [[sinaeg]]: 龚倩云 ) a zo bet ganet d'an [[11 Meurzh|11 a viz Meurzh]] [[1985]] e [[Lechang]], [[Shaoguan]], [[Guangdong]] ([[Sina]])<ref>{{zh}}[https://web.archive.org/web/20131112145833/http://www.chessinchina.net/html/CHNrating05.8.htm 中国国际象棋运动员等级分数据库<!-- Bot generated title -->]</ref>.<br/>Ur c'hoarierez [[echedoù]] [[sina]]at eo.<br/>Mestrez-veur (WGM) eo abaoe 2018, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 2001,Mestrez FIDE (WFM) e oa abaoe 2006, Gourdoner FIDE eo abaoe 2012<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/8602425 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>He [[renk Elo]] (FIDE) a oa 2 547 e miz Du 2009, da lâret eo an niverenn 4 er c'hoarierezed ag ar bed.<br/>2 198 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 124 he renk ''Fonnapl'' ha 2 209 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/8602425 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 381 eo bet he [[Renk Elo]] uhelañ, bet tapet e miz C'hwevrer 2019.<br/>E miz [[Here]] 1997, pedervet e voe e Kampionad [[Echedoù]] [[Sina]]<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20121016040649/http://www.chessbase.com/newsprint.asp?newsid=42 ChessBase.com - Chess News - Chinese National Championship 2001<!-- Bot generated title -->]</ref>.<br/>C'hoari a reas ouzh an dablezenn 4 e skipailh [[Sina]], maouezi hepken ennañ, [[Sina]] e [[Beersheba]] ([[Israel]]) e 2005<ref>{{en}}[http://www.olimpbase.org/playerst/g6m8yumc.html OlimpBase :: World Men's Team Chess Championship :: Gong Qianyun<!-- Bot generated title -->]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2718 ChessBase.com - Chess News - Russia leads in the World Team Championships<!-- Bot generated title -->]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2724 ChessBase.com - Chess News - WCTC – China still in the lead<!-- Bot generated title -->]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2721 ChessBase.com - Chess News - World Team Championships – the Chinese are coming<!-- Bot generated title -->]</ref>. Unnek gwezh e voe trec'h e [[Kampionad singapourat an echedoù|Kampionad singapourat ar maouezi]]. {{EloChart|Q8602425}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/8602425 He fichenn FIDE] * {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=51566 He c'hoari e Chessgames] {{DEFAULTSORT:Gong Qianyun}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1985]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù sinaat]] a8qfth642bxp56ihc6nfet6waw0b1co 0 58234 2193336 2017786 2026-06-18T23:51:04Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193336 wikitext text/x-wiki {{Taxobox Loen|Golvan-karreg|Petronia_petronia_-Ariege,_Midi-Pyrenee,_France-8-4c.jpg|statud=LC|Ur golvan-karreg,<br>luc'hskeudennet en [[Arieja (departamant)|Arieja]] ([[Bro-C'hall]]).}} {{Taxobox Phylum|Chordata}} {{Taxobox Classis|Aves}} {{Taxobox Ordo|Passeriformes}} {{Taxobox Familia|Passeridae}} {{Taxobox Genus|Petronia}} {{Taxobox Anv skiantel|Petronia petronia|([[Linnaeus]], [[1766]])}} {{Taxobox Echu}} Ar '''golvan-karreg''' (liester : '''golvaned-karreg''')<ref>Studiet gant TermOfis [[Ofis Publik ar Brezhoneg]].</ref> a zo ur [[spesad]] [[golvaneg]]ed bihan, ''Petronia petronia'' an anv skiantel anezhañ.<br> Ar spesad nemetañ an hini eo er genad ''[[Petronia (evn)|Petronia]]''<ref>[[Johann Jakob Kaup|Kaup]], [[1829]]</ref>. Anvet e voe ''Fringilla Petronia'' (kentanv) da gentañ-penn (e [[1766]])<ref>[https://web.archive.org/web/20241203101907/http://www.animalbase.uni-goettingen.de/zooweb/servlet/AnimalBase/home/speciestaxon?id=3776 AnimalBase.]</ref> gant an naturour [[Sveden|svedat]] [[Carl von Linné]] ([[1707]]-[[1778]]). ==Doareoù pennañ== [[File:Petronia petronia MHNT.ZOO.2007.11.210.jpg|kleiz|thumb|Vioù golvan-karreg.]] ==Boued== Bevañ a ra diwar [[amprevan]]ed, [[greun]] ha [[had]] dreist-holl. ==Annez hag isspesadoù== Ar spesad a gaver ar seizh [[isspesad]] anezhañ<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=BR&avibaseid=F8748F12A35515B1 ''Petronia petronia'' war al lec'hienn ''Avibase''.]</ref> : * ''Petronia petronia barbara'', e [[Norzhafrika]] (eus [[Maroko]] da [[Aljeria]], [[Tunizia]] ha kornôg [[Libia]]), * ''Petronia petronia brevirostris'', eus reter [[Siberia]] da v[[Mongolia]], gwalarn [[Manchouria]] ha mervent [[Sina]] (hanternoz [[Sichuan]]), * ''Petronia petronia exigua'', eus kreiz [[Turkia]] da hanternoz [[Kaokaz]], hanternoz [[Irak]] ha hanternoz [[Iran]], * ''Petronia petronia intermedia'', eus Treuzkaspia da reter Iran, hanternoz [[Afghanistan]], menezioù [[Pamir]] ha kornôg menezioù Kunlun. * ''Petronia petronia kirhizica'', * ''Petronia petronia petronia'', eus Inizi [[Kanariez]], [[Madeira]] hag [[Europa]] da v[[Bulgaria]] ha kornôg [[Anatolia]], * ''Petronia petronia puteicola'', eus kreisteiz Turkia da greisteiz [[Siria]], hanternoz [[Israel]] ha [[Jordania]]. ==Liammoù diavaez== * [https://web.archive.org/web/20150608073404/http://www.birdlife.org/datazone/species/factsheet/22718307 ''Petronia petronia'' war al lec'hienn BirdLife International.] * [http://www.iucnredlist.org/details/22718307/0 ''Petronia petronia'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).] {{Commonscat|Petronia petronia}} ==Notennoù ha daveennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Evned Azia ar C'hreiz]] [[Rummad:Evned kreizdouar]] [[Rummad:Passeridae]] d9ixx1pa42huhwmt26rnw0uja33m834 0 58237 2193335 2017785 2026-06-18T23:49:56Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193335 wikitext text/x-wiki {{Taxobox Loen|Golvan-erc'h|Niverolle Montagne noire Francer.jpg|statud=LC|''Montifringilla nivalis''.}} {{Taxobox Phylum|Chordata}} {{Taxobox Classis|Aves}} {{Taxobox Ordo|Passeriformes}} {{Taxobox Familia|Passeridae}} {{Taxobox Genus|Montifringilla}} {{Taxobox Anv skiantel|Montifringilla nivalis|([[Linnaeus]], [[1758]])}} {{Taxobox Echu}} Ar '''golvan-erc'h''' pe '''golvan-erc'h Eurazia''' (liester : '''golvaned-erc'h Eurazia''')<ref>Studiet gant TermOfis [[Ofis Publik ar Brezhoneg]].</ref> a zo ur [[spesad]] [[golvaneg]]ed bihan, ''Montifringilla nivalis'' an anv skiantel anezhañ. Anvet e voe ''Fringilla nivalis'' (kentanv) da gentañ-penn (e [[1758]])<ref>[https://web.archive.org/web/20250223064509/http://www.animalbase.uni-goettingen.de/zooweb/servlet/AnimalBase/home/speciestaxon?id=3774 AnimalBase.]</ref> gant an naturour [[Sveden|svedat]] [[Carl von Linné]] ([[1707]]-[[1778]]). ==Doareoù pennañ== [[File:Montifringilla nivalis MHNT.ZOO.2011.11.208.jpg|kleiz|thumb|Vioù golvan-erc'h.]] ==Boued== Bevañ a ra diwar [[amprevan]]ed, [[greun]] ha [[had]] dreist-holl. ==Annez hag isspesadoù== Ar spesad a gaver ar seizh [[isspesad]] anezhañ<ref>[http://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=BR&avibaseid=3E389D037AA10A4C ''Montifringilla nivalis'' war al lec'hienn ''Avibase''.]</ref> : * ''Montifringilla nivalis alpicola'', eus [[Kaokaz]] da hanternoz [[Iran]], [[Afghanistan]] ([[Hindu Kush]]) ha kornôg menezioù [[Pamir]], * ''Montifringilla nivalis gaddi'', e menezioù Zagros (mervent Iran), * ''Montifringilla nivalis groumgrzimaili'', eus reter menezioù [[Tian Shan]] da gornôg [[Sina]] (hanternoz [[Xinjiang]]) ha kornôg [[Mongolia]], * ''Montifringilla nivalis kwenlunensis'', e kornôg Sina (eus kornôg Kunlun da greisteiz [[Tibet]] ha reter [[Qinghai]]), * ''Montifringilla nivalis leucura'', e kreisteiz ha reter [[Anatolia]], * ''Montifringilla nivalis nivalis'', eus kreisteiz [[Europa]] da hanternoz [[Spagn]] (ar [[Pireneoù]]) hag eus [[Korsika]] hag [[Italia]] da [[Gres (bro)|C'hres]], * ''Montifringilla nivalis tianshanica'', eus menezioù Alay ha Chatkalskiy da gornôg menezioù Tian Shan. ==Liammoù diavaez== * [https://web.archive.org/web/20160305083142/http://www.birdlife.org/datazone/species/factsheet/22718322 ''Montifringilla nivalis'' war al lec'hienn BirdLife International.] * [http://www.iucnredlist.org/details/22718322/0 ''Montifringilla nivalis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).] {{Commonscat|Montifringilla nivalis}} ==Notennoù ha daveennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Evned Azia ar C'hreiz]] [[Rummad:Evned Europa]] [[Rummad:Evned Himalaya]] [[Rummad:Evned Kaokaz]] [[Rummad:Evned Tibet]] [[Rummad:Passeridae]] 6gg2nqjlask3hzcz8nqwb4ar5633z2v 0 59975 2193339 2138956 2026-06-19T00:07:46Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193339 wikitext text/x-wiki '''Graikos''' ([[henc'hresianeg]] : Γραικός; Graecus en latin) a oa, hervez Ηοίαι ("Eoiai") [[Hesiodos]], war-dro 650 kent JK, [[mab]] da [[Pandora (merc'h Deukalion)|Bandora]] (merc'h da z-[[Deukalion (mab Prometheüs)|Deukalion]] ha [[Pyrra]] ha merc'h-vihan [[Pandora]]), ha d'he [[serc'heg]] Zeus, ha c'hoar e oa da [[Hellen]]. Pandora ha Hellen-se gant he zri mab, [[Doros]], [[Ksouthos]] (gant e vibien [[Ion (mitologiezh)|Ion]], [[Ac'haios (mab Ksouthos)|Ac'haios]]) hag [[Aiolos]], a zo orin ar meuriadoù kozh a yeas da sevel ar bobl hellenat kozh. == Mojennoù diwezhatoc'h == Hervez [[Stefanos Byzantios|Stefan Bizantion]] eo mab da d-[[Thessalos]] e oa Graikos. Hervez [[Vergilius]] e oa breur da [[Latinus]]. Ur meuriad hellazek zo bet anvet [[Graesianed]], hervez ar vojenn, diwar anv Graikos. Int a vije bet an Hellaziz kentañ o trevadenniñ [[Italia]]. Ar vro anvet [[Magna Graecia]] a zo bet anvet diwar o lerc'h. Gant al [[Latined]] e vez graet an anv-se ouzh an holl Hellened abalamour ma'z eo ar C'hresianed eo ar re gentañ eus an Hellened a voe anavezet gante. == Notennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * [http://www.hellenism.net Hellenism.Net - Hellaz hag Hellaziz] * [https://web.archive.org/web/20120505001247/http://homepage.mac.com/cparada/GML/Zeus.html Liamm war-du mitologiezh Hellaz - Zeus] * [https://web.archive.org/web/20051026213350/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/1407.html The Ancient Library - Graecus] [[Rummad:Hanter-zoueed er wengeloniezh hellazat]] [[Rummad:Gwengelouriezh roman]] [[Rummad:Bugale Zeus]] lfhz9ngsui3x5dy0yu9jw080qviiny1 0 66525 2193348 2138989 2026-06-19T04:51:36Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193348 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|Hoogeveen|abcdef|talbenn map|000}} |- |- align="center" |Banniel |[[Skeudenn:Flag of Hoogeveen.svg|90px]] |- align="center" |Skoed |[[Skeudenn:Coat of arms of Hoogeveen.svg|80px]] |- align="center" |colspan="2"|[[Skeudenn:LocatieHoogeveen.png|300px]] |- align="center" |[[Proviñs]] |{{Drenthe}} |- align="center" |Kod post |7900-7916, 7918,<br>7930-7931,<br>7933-7934, 7936 |- align="center" | Maer | Helmer Koetje ([[Christen Democratisch Appèl|CDA]]) |- align="center" | Gorread | 129,22&nbsp;km² |- align="center" |douar |127,69 km2 |- align="center" |dour |1,53 km2 |- align="center" | Hed | 52° 44' .." Reter |- align="center" | Led | 6° 28' .." Norzh |- align="center" | Uhelder | .. m |- align="center" | Poblañs |54 660 <small> (31.05.2009)</small> |- align="center" | colspan="2" | '''Piramidenn hervez an oad''' <small>(01.2009)</small><br>[[Skeudenn:Bevolkingspiramide 2008 - CBS gemeentecode 0118.svg|200px]] |- align="center" | Stankter |428 ann./km² |- align="center" | Lec'hienn ar gumun |[http://www.hoogeveen.nl www.hoogeveen.nl] |- |} '''Hoogeveen''' (distagañ [https://web.archive.org/web/20120821222938/http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f7/032_Hoogeveen.ogg]) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs [[Drenthe]] en [[Izelvroioù]]. == Kumun Hoogeveen == Dasparzh ar boblañs er c'hêrioù ha kêriadennoù a ya d'ober kumun Hoogeveen (sifroù 2009) {| class="wikitable" ! Anv || Annezidi || Anv || Annezidi |- | Hoogeveen || align="right"| 38.389 || [[Nieuweroord]] || align="right"| 931 |- | [[Hollandscheveld]] || align="right"| 4.318 || [[Nieuw Moscou]] || align="right"| 527 |- | [[Noordscheschut]] || align="right"| 1.989 || [[Tiendeveen]] || align="right"| 772 |- | [[Elim (Drenthe)|Elim]] || align="right"| 2.425 || [[Fluitenberg]] || align="right"| 486 |- | [[Nieuwlande (Drenthe)|Nieuwlande]] || align="right"| 1.361 || [[Stuifzand (kêriadenn)|Stuifzand]] || align="right"| 631 |- | [[Pesse]] || align="right"| 1.780 || Industriegebied || align="right"| 574 |} == Istor == [[Skeudenn:Raadhuis Hoogeveen.JPG|thumb|right|200px|Raadhuis (ti-kêr) Hoogeveen]] [[Image:Vincent van Gogh - Hutten.jpg|thumb|left|''Huts in Zwartschaap'', war an hent etre Hoogeveen ha Pesse, livet gant Van Gogh e 1883]] [[Vincent van Gogh]] a voe e Hoogeveen en diskar-amzer [[1883]]<ref>[https://web.archive.org/web/20130413024256/http://www.newyorker.com/printable/?fact/040405fa_fact The New Yorker]</ref>. E-pad eil lodenn ar bloavezhioù 1960 e oa Hoogeveen a gêr a greske ar buanañ en Izelvroioù ha d'ar mare-se neuze voe stanket lod brasañ ar c'hanolioù a dremene drezi. Mont a reer da Hoogeveen gant ar gourhent A28 ([[Utrecht (proviñs)|Utrecht]] - [[Groningen (proviñs)|Groningen]]) hag an hent N/A37 (Hoogeveen - [[Alamagn]]), hag ivez ma taper an tren e [[Groningen]]. Un ti-gar hag un aerborzh a zo e Hoogeveen. [[Skeudenn:De Zwaluw 2 - Hoogeveen.JPG|thumb|right|200px|Meilh De Zwaluw]] == Kuzul-kêr== E kuzul-kêr kumun Hoogeveen ez eus 31 dileuriad : * [[Partij van de Arbeid|PvdA]] : 10 dileuriad * [[Christen Democratisch Appèl|CDA]] : 8 dileuriad * [[Volkspartij voor Vrijheid en Democratie|VVD]] : 5 dileuriad * [[ChristenUnie]] : 4 dileuriad * [[Gemeentebelangen Hoogeveen e.o.|Gemeentebelangen]] : 3 dileuriad * [[GroenLinks]] : 1 dileuriad ===Gevellerezh=== * [[Skeudenn:Flag of Slovakia.svg|22px]] [[Martin, Slovakia|Martin]], [[Slovakia]] ==Notenn== {{Daveoù}} ==Daveoù== *Dijk, Wout J., & van der Sluis, Meent W.: ''De Drentse tijd van Vincent van Gogh'', Boon uitgeverij, Groningen 2001 ISBN 90-75913-18-4 {{Proviñs Drenthe}} {{Porched Izelvroioù}} [[Rummad:Kumunioù Drenthe]] mcse1wlw8z29mutk719xicfr585rdkz 0 77569 2193306 1636519 2026-06-18T15:24:52Z JackyM59 87937 Ur luc'hskeudenniñ 2193306 wikitext text/x-wiki Ar '''gwinizh''' a zo un [[ed]]. {{Taxobox Plant | Gwinizh|Wheat field.jpg|Ur parkad gwinizh }} {{Taxobox Divisio | Magnoliophyta }} {{Taxobox Classis | Liliopsida}} {{Taxobox Ordo | Poales }} {{Taxobox Familia | Poaceae }} {{Taxobox Genus |Triticum }} {{Taxobox Anv skiantel-plant | | [[Carolus Linnaeus|L.]] }} {{Taxobox Echu}} == Spesadoù == ''T. aestivum''<br />''T. aethiopicum''<br /> ''T. araraticum''<br />''T. boeoticum''<br /> ''T. carthlicum''<br />''T. compactum''<br /> ''T. dicoccon''<br />''T. durum''<br /> ''T. ispahanicum''<br />''T. karamyschevii''<br /> ''T. militinae''<br />''T. monococcum''<br /> ''T. polonicum''<br />''T. spelta''<br /> ''T. timopheevii''<br />''T. trunciale''<br /> ''T. turanicum''<br />''T. turgidum''<br /> ''T. urartu''<br />''T. vavilovii''<br /> ''T. zhukovskyi''<br /> [[Restr:Champ de blé à Paillencourt.jpg|thumb|Kampion an [[Norzh (departamant)|Norzh]]]] == Eostadoù == {| class="wikitable centre" |----- | colspan="7" align="center" bgcolor=#DDFFDD | '''Produadur e tonennoù'''<br /> <small> Hervez FAOSTAT ([[FAO]])</small> |----- | align="center"|'''Stad'''||align="center"|'''Produadur 2003'''||align="center"|'''% (2003)'''||align="center"|'''Produadur 2004'''||align="center"|'''% (2004)'''||align="center"|'''Produadur 2005'''||align="center"|'''% (2005)''' |----- | align="left"|{{Sina}}||align="right"|{{formatnum:86491733}}||align="right"|15.44%||align="right"|{{formatnum:91955708}}||align="right"|14.52%||align="right"|{{formatnum:97449301}}||align="right"|15.50% |----- | align="left"|{{India}}||align="right"|{{formatnum:65760800}}||align="right"|11.74%||align="right"|{{formatnum:72156200}}||align="right"|11.39%||align="right"|{{formatnum:68636900}}||align="right"|10.92% |----- | align="left"|{{SUA}}||align="right"|{{formatnum:63813912}}||align="right"|11.39%||align="right"|{{formatnum:58737800}}||align="right"|9.27%||align="right"|{{formatnum:58740000}}||align="right"|9.34% |----- | align="left"|{{Rusia}}||align="right"|{{formatnum:34104288}}||align="right"|6.09%||align="right"|{{formatnum:45412712}}||align="right"|7.17%||align="right"|{{formatnum:47697520}}||align="right"|7.59% |----- | align="left"|{{Bro-C'hall}}||align="right"|{{formatnum:30474736}}||align="right"|5.44%||align="right"|{{formatnum:39692940}}||align="right"|6.27%||align="right"|{{formatnum:36885503}}||align="right"|5.87% |----- | align="left"|{{Kanada}}||align="right"|{{formatnum:23552000}}||align="right"|4.20%||align="right"|{{formatnum:25860400}}||align="right"|4.08%||align="right"|{{formatnum:26775000}}||align="right"|4.26% |----- | align="left"|{{Aostralia}}||align="right"|{{formatnum:26132000}}||align="right"|4.66%||align="right"|{{formatnum:21905113}}||align="right"|3.46%||align="right"|{{formatnum:25090000}}||align="right"|3.99% |----- | align="left"|{{Alamagn}}||align="right"|{{formatnum:19259811}}||align="right"|3.44%||align="right"|{{formatnum:25427210}}||align="right"|4.02%||align="right"|{{formatnum:23692700}}||align="right"|3.77% |----- | align="left"|{{Pakistan}}||align="right"|{{formatnum:19183300}}||align="right"|3.42%||align="right"|{{formatnum:19499800}}||align="right"|3.08%||align="right"|{{formatnum:21612300}}||align="right"|3.44% |----- | align="left"|{{Turkia}}||align="right"|{{formatnum:19008200}}||align="right"|3.39%||align="right"|{{formatnum:21000000}}||align="right"|3.32%||align="right"|{{formatnum:21500000}}||align="right"|3.42% |----- | align="left"|{{Ukraina}}||align="right"|{{formatnum:3599300}}||align="right"|0.64%||align="right"|{{formatnum:17520200}}||align="right"|2.77%||align="right"|{{formatnum:18699200}}||align="right"|2.97% |----- | align="left"|{{Rouantelezh-Unanet}}||align="right"|{{formatnum:14288000}}||align="right"|2.55%||align="right"|{{formatnum:15473000}}||align="right"|2.44%||align="right"|{{formatnum:14863000}}||align="right"|2.36% |----- | align="left"|{{Iran}}||align="right"|{{formatnum:13439565}}||align="right"|2.40%||align="right"|{{formatnum:14568481}}||align="right"|2.30%||align="right"|{{formatnum:14307970}}||align="right"|2.28% |----- | align="left"|{{Arc'hantina}}||align="right"|{{formatnum:14562955}}||align="right"|2.60%||align="right"|{{formatnum:15959580}}||align="right"|2.52%||align="right"|{{formatnum:12574196}}||align="right"|2.00% |----- | align="left"|{{Kazakstan}}||align="right"|{{formatnum:11537400}}||align="right"|2.06%||align="right"|{{formatnum:9936932}}||align="right"|1.57%||align="right"|{{formatnum:11066000}}||align="right"|1.76% |----- | align="left"|{{Polonia}}||align="right"|{{formatnum:7858160}}||align="right"|1.40%||align="right"|{{formatnum:9892482}}||align="right"|1.56%||align="right"|{{formatnum:8771434}}||align="right"|1.40% |----- | align="left"|{{Egipt}}||align="right"|{{formatnum:6844692}}||align="right"|1.22%||align="right"|{{formatnum:7177855}}||align="right"|1.13%||align="right"|{{formatnum:8140960}}||align="right"|1.29% |----- | align="left"|{{Italia}}||align="right"|{{formatnum:6229453}}||align="right"|1.11%||align="right"|{{formatnum:8638721}}||align="right"|1.36%||align="right"|{{formatnum:7717129}}||align="right"|1.23% |----- | align="left"|{{Roumania}}||align="right"|{{formatnum:2479052}}||align="right"|0.44%||align="right"|{{formatnum:7812428}}||align="right"|1.23%||align="right"|{{formatnum:7340664}}||align="right"|1.17% |----- | align="left"|{{Ouzbekistan}}||align="right"|{{formatnum:5436800}}||align="right"|0.97%||align="right"|{{formatnum:5377510}}||align="right"|0.85%||align="right"|{{formatnum:5927800}}||align="right"|0.94% |----- | align="left"|{{Brazil}}||align="right"|{{formatnum:6153500}}||align="right"|1.10%||align="right"|{{formatnum:5818846}}||align="right"|0.92%||align="right"|{{formatnum:4658790}}||align="right"|0.74% |----- | align="left"|{{Spagn}}||align="right"|{{formatnum:6290100}}||align="right"|1.12%||align="right"|{{formatnum:7096724}}||align="right"|1.12%||align="right"|{{formatnum:4026694}}||align="right"|0.64% |----- | align="left"|Stadoù all||align="right"|{{formatnum:73786136}}||align="right"|13.17%||align="right"|{{formatnum:86381923}}||align="right"|13.64%||align="right"|{{formatnum:82524470}}||align="right"|13.13% |----- | align="left"|'''Hollad'''||align="right"|'''{{formatnum:560285893}}'''||align="right"|'''100.00%'''||align="right"|'''{{formatnum:633302565}}'''||align="right"|'''100.00%'''||align="right"|'''{{formatnum:628697531}}'''||align="right"|'''100.00%''' |} {| class="wikitable centre" |----- | colspan="4" align="center" bgcolor=#DDFFDD | '''Produadur 2006'''<br /> <small>Hervez: FAOSTAT ([[FAO]])</small> |----- | align="center"|'''Stad'''||align="center"|'''Gorread'''<br /> (hektarioù)||align="center"|'''Askorad'''<br />(kg/ha)||align="center"|'''Produadur'''<br />(tonennoù) |----- | align="left"|{{Sina}}||align="right"|{{formatnum:23450100}}||align="right"|{{formatnum:4455.00}}||align="right"|{{formatnum:104470200}} |----- | align="left"|{{India}}||align="right"|{{formatnum:26480000}}||align="right"|{{formatnum:2618.96}}||align="right"|{{formatnum:69350000}} |----- | align="left"|{{SUA}}||align="right"|{{formatnum:20280480}}||align="right"|{{formatnum:2825.28}}||align="right"|{{formatnum:57298100}} |----- | align="left"|{{Rusia}}||align="right"|{{formatnum:23049100}}||align="right"|{{formatnum:1952.63}}||align="right"|{{formatnum:45006300}} |----- | align="left"|{{Bro-C'hall}}||align="right"|{{formatnum:5246735}}||align="right"|{{formatnum:6740.72}}||align="right"|{{formatnum:35366784}} |----- | align="left"|{{Kanada}}||align="right"|{{formatnum:10534400}}||align="right"|{{formatnum:2589.29}}||align="right"|{{formatnum:27276600}} |----- | align="left"|{{Alamagn}}||align="right"|{{formatnum:3114700}}||align="right"|{{formatnum:7200.66}}||align="right"|{{formatnum:22427900}} |----- | align="left"|{{Pakistan}}||align="right"|{{formatnum:8447900}}||align="right"|{{formatnum:2518.6}}||align="right"|{{formatnum:21276900}} |----- | align="left"|{{Turkia}}||align="right"|{{formatnum:9300000}}||align="right"|{{formatnum:2151.61}}||align="right"|{{formatnum:20010000}} |----- | align="left"|{{Rouantelezh-Unanet}}||align="right"|{{formatnum:1833000}}||align="right"|{{formatnum:8038.73}}||align="right"|{{formatnum:14735000}} |----- | align="left"|{{Iran}}||align="right"|{{formatnum:6000000}}||align="right"|{{formatnum:2416.67}}||align="right"|{{formatnum:14500000}} |----- | align="left"|{{Ukraina}}||align="right"|{{formatnum:6395000}}||align="right"|{{formatnum:2189.21}}||align="right"|{{formatnum:14000000}} |----- | align="left"|{{Arc'hantina}}||align="right"|{{formatnum:5500000}}||align="right"|{{formatnum:2545.46}}||align="right"|{{formatnum:14000000}} |----- | align="left"|{{Kazakstan}}||align="right"|{{formatnum:12398100}}||align="right"|{{formatnum:1088.88}}||align="right"|{{formatnum:13500000}} |----- | align="left"|{{Aostralia}}||align="right"|{{formatnum:11138000}}||align="right"|{{formatnum:881.58}}||align="right"|{{formatnum:9819000}} |----- | align="left"|{{Egipt}}||align="right"|{{formatnum:1287000}}||align="right"|{{formatnum:6455.32}}||align="right"|{{formatnum:8308000}} |----- | align="left"|{{Italia}}||align="right"|{{formatnum:1925651}}||align="right"|{{formatnum:3682.66}}||align="right"|{{formatnum:7091520}} |----- | align="left"|{{Polonia}}||align="right"|{{formatnum:2175725}}||align="right"|{{formatnum:3244.74}}||align="right"|{{formatnum:7059671}} |----- | align="left"|{{Maroko}}||align="right"|{{formatnum:3107000}}||align="right"|{{formatnum:2027.68}}||align="right"|{{formatnum:6300000}} |----- | align="left"|{{Ouzbekistan}}||align="right"|{{formatnum:1448490}}||align="right"|{{formatnum:4139.69}}||align="right"|{{formatnum:5996305}} |----- | align="left"|{{Spagn}}||align="right"|{{formatnum:1957601}}||align="right"|{{formatnum:2848.28}}||align="right"|{{formatnum:5575800}} |----- | align="left"|{{Afghanistan}}||align="right"|{{formatnum:2190000}}||align="right"|{{formatnum:1461.19}}||align="right"|{{formatnum:3200000}} |----- | align="left"|Broioù all ||align="right"|{{formatnum:28841036}}||align="right"|{{formatnum:2752.25}}||align="right"|{{formatnum:79377745}} |----- | align="left"|'''Bed'''||align="right"|'''{{formatnum:216100018}}'''||align="right"|'''{{formatnum:2804.01}}'''||align="right"|'''{{formatnum:605945825}}''' |} == Dave ha notennoù == <references/> {{ed}} [[Rummad:Ed]] k9mj6nnurhrpln9h114owvf72ndg950 0 79675 2193331 2017691 2026-06-18T22:43:52Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193331 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Gerrit Thomas Rietveld.jpg|thumb|right|250px|Gerrit Rietveld]] '''Gerrit Thomas Rietveld''' ([[24 a viz Even]] [[1888]] en [[Utrecht (kêr)|Utrecht]] – [[25 a viz Even]] [[1964]] en Utrecht) a oa un dizagnour arrebeuri hag un arkitektour [[Izelvroioù|izelvroat]] bet ezel eus [[De Stijl]]. Div oberenn savet gantañ a zo brudet : e [[Kador ruz ha glas|gador ruz ha glas]] ([[1917]]), ha [[Ti Rietveld Schröder]], hag a zo war roll [[Glad bedel]] [[UNESCO]] abaoe [[2000]]. E [[1917]] ec'h ijinas Rietveld e [[Kador ruz ha glas|gador ruz ha glas]]. E [[1918]] e savas e embregrezh sevel arrebeuri, ha diwar levezon '[[De Stijl]]' e tivizas cheñch livioù e gador. E [[1919]] e voe degemeret e De Stijl hag e teuas da vezañ arkitektour. E [[1924]] e tresas e savadur kentañ, [[Ti Rietveld Schröder]], dre genlabourat gant [[Truus Schröder-Schräder]] hag a oa perc'henn an ti. E Prins Hendriklaan, 50 en [[Utrecht (kêr)|Utrecht]] emañ an ti. E [[1928]] e pellaas Rietveld diouzh 'De Stijl' hag e tostaas ouzh ul luskad arkitektouriezh all anvet [[Nieuwe Zakelijkheid]] pe [[Nieuwe Bouwen]]. Er memes bloavezh ec'h emezelas e [[Kendalc'hioù etrevroadel ar arkitektouriezh vodern]]. E [[1934]] ec'h ijinas ar gador "Zig-Zag" [http://www.bonluxat.com/a/Gerrit_T._Rietveld_Zig_Zag.html] hag e stagas gant steuñv [[Mirdi van Gogh]] ([[Amsterdam]]) hag a voe echuet goude e varv. Kantadoù a diez a dresas, al lodenn vrasañ anezho en Utrecht. [[Restr:Rietveld chair 1.JPG|thumb|right|[[Kador ruz ha glas]] (1917)]] [[Skeudenn:Rietveldschroderhuis.jpg|thumb|right|[[Ti Rietveld Schröder]] en Utrecht (1924)]] [[Skeudenn:Metz & Co. Den Haag 1.jpg|thumb|right|[[Metz & Co.]] e Den Haag]] == Liammoù diavaez == {{Commons|Gerrit Rietveld}} * [https://web.archive.org/web/20071208161030/http://www.centraalmuseum.nl/page.ocl?pageid=85&mode=&version= Rietveld ev lec'hienn Centraal Museum Utrecht] * [https://web.archive.org/web/20120722141654/http://www.modernfurnitureclassics.com/index.php/main_page/designers/designer_id/12 www.ModernFurnitureClassics.com Buhez Rietveld ] * [http://www.greatbuildings.com/architects/Gerrit_Rietveld.html Great Buildings Online] {{DEFAULTSORT:Rietveld, Gerrit}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1888]] [[Rummad:Marvioù 1964]] [[Rummad:De Stijl]] [[Rummad:Dizagnourien]] [[Rummad:Savourien an Izelvroioù]] b6vfkftof0d2qq290v92f991dgm2et5 0 80783 2193312 2139393 2026-06-18T18:42:32Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193312 wikitext text/x-wiki [[Restr:Estancia de Heliodoro (Misa de Bolsena), detail.jpg|thumb|right|Felice della Rovere ''(en traoñ, en dorn kleiz, a-gostez, e du)'' a vije bet poltredet gant [[Raffaello]] en e daolenn ''[[An Oferenn e Bolsena]]'', hervez Caroline Murphy<ref>''Contemporary Review''. July 2005. "[https://web.archive.org/web/20080508025746/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2242/is_1674_287/ai_n14924755 The Pope's Daughter]".</ref>]] '''Felice della Rovere''', anavezet ivez evel '''Madonna Felice''' ([[1483]] - [[Roma]], [[27 a viz Gwengolo]] [[1536]]), a oa merc'h bastard da [[Giuliano della Rovere]], anavezet ivez evel ar pab [[Jul II]] ([[1503]]-[[1513]]) ha d'e bried-kleiz Lucrezia Normanni. Unan eus ar galloudusañ ha pinvidikañ Italianezed en Azginivelezh e oa. Dimezet e oa he mamm da Bernardino de Cupis, ur mevel-bras en tiegezh della Rovere. krediñ a reer e voe dimezet da 14 vloaz, hag e vanas intañvez. Implij a reas galloud he zad evit kadarnaat he galloud-hi e Roma, ober un dimeziñ a bouez gant Gian Giordano [[Orsini]], ha kemer perzh er politikerezh e lez ar pab. Ganti e voe kaset en-dro an divizoù evit ober ar peoc'h etre [[Bro-C'hall]] hag he zad [[Jul II]]. Goude e varv he doe levezon c'hoazh e gouarnamant an Iliz dindan ar bibien [[Medici]], [[Leon X]] ha [[Klemañs VII (pab)|Klemez VII]]. Ul lezvreur he doa, Giovanni Domenico de Cupis, mab Lucrezia Normanni ha Bernardino Cupis, a voe graet kardinal gant ar pab [[Leon X]]. ==He bugale== Felice ha Gian Giordano o doe pemp a vugale: *Giulia (1507 – 1537), a zimezas da Pietro Antonio Sanseverino, IVvet priñs Bisignano, ha div verc'h o doe, Eleonora ha Felicia. *Giulio (1508 - 1508), marvet en-bugel. *Francesco (1512 – post 1554), eskob [[Tricarico]] (1539 – 1554) *Girolamo (1513 – 1545), Vvet aotrou [[Bracciano]], dimezet div wech: **da Francesca Sforza di Santa Fiora, merc'h da Bosio II Sforza, XIvet kont Santa Fiora, **da Costanza Farnese , merc'h d'ar pab [[Paol III]], ha daou vugel o doe: *** Felicia (1535 – 1596), a zimezas da Marcantonio II Colonna, Iañ priñs Paliano, ha seizh bugel o doe; ***Paolo Giordano Iañ Orsini, Iañ dug Bracciano, dimezet div wech **** da Isabella de' Medici, ha tri bugel o doe, div verc'h hag ur mab: ***** Francesca Eleonora hag Isabella, ha Virginio; **** da Vittoria Accoramboni, ha bugel ebet n'o doe. *Clarice (1514 – a-raok 1562), **dimezet da Luigi Carafa della Stadera, IIvet priñs Stigliano, hag ur mab o doe *** Antonio, IIIde priñs war-lerc'h e dad; == Levrlennadur == * Murphy, Caroline P. 2005. ''The Pope's Daughter: The Extraordinary Life of Felice Della Rovere''. Oxford University Press. ISBN 0-19-518268-5. * Williams, George L. 2004. ''Papal Genealogy: The Families and Descendants of the Popes''. McFarland. ISBN 0-7864-2071-5. ==Notennoù== {{Daveoù |bannoù=2}} ==Pennad kar== *[[Lucrezia Borgia]] [[Rummad:Bugale pibien]] [[Rummad:Tiegezh Della Rovere]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1483]] [[Rummad:Marvioù 1536]] mwy38dht2wxbbi6hj5wdsizawn566wl 0 82150 2193308 2191956 2026-06-18T16:33:54Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193308 wikitext text/x-wiki {{Infobox Skrivagner | anv = Eve Ensler | skeudenn = Eve Ensler at a Hudson Union Society event in March 2011.jpg | ment = | alc'hwez = | anv mat = | anv pluenn = | obererezh = pezhioù-c'hoari, filmoù | deiziad ganet = [[25 a viz Mae]] [[1953]] | lec'h ganet = e [[New York]] | deiziad marv = | lec'h marv = | yezh = [[saozneg]] | luskad = | rumm = | enorioù = | oberennoù pennañ = *''[[The Vagina Monologues]]'' | traoù ouzhpenn = | sinadur = | ment sinadur = | lec'hienn = }} '''Eve Ensler''' ([[25 a viz Mae]] [[1953]] e [[New York]]) zo ur c'hoarivaourez, aktorez, gwregelourez ha stourmerez [[SUA|stadunanat]]. ''[[The Vagina Monologues]]'' ("Unangomzoù ar forzh") eo hec'h oberenn vrudetañ. Gant [[Bernard Goldberg]] eo bet lakaet Eve Ensler er 96vet renk en e roll ''100 People Who Are Screwing Up America'' "100 den a zo o foeltrañ Amerika"). == He buhez == Ensler a voe ganet e [[New York]] en ur familh yuzev.<ref name="pfefferman">http://www.jewishjournal.com/articles/item/navel_gazing_with_eve_ensler_20051209/</ref> Lavaret a ra en doa drougc'hraet ent-revel hag ent-fizikel he zad ganti pa oa-hi bugel.<ref name="pfefferman"/><ref>Ensler, Eve. "Happiness in Body and Soul", 17:32. https://web.archive.org/web/20100430222055/http://www.ted.com/index.php/talks/eve_ensler_on_happiness_in_body_and_soul.html</ref> E [[1975]] e tapas un diplom e [[Middlebury College]]. E [[1978]] e timezas gant Richard McDermott ha dek vloaz goude e tispartijont. Advabañ a reas an aktor [[Dylan McDermott]], pa oa-eñ 15 vloaz ha pa oa-hi 23 bloaz<ref>McDermott, Shiva Rose. "V-Day Activist Spotlights: Shiva Rose McDermott" https://web.archive.org/web/20090603231929/http://www.vday.org/meet-vday/activist-spotlights/shiva-rose-mcdermott</ref>. == ''The Vagina Monologues'' == E [[1996]] e skrivas''[[The Vagina Monologues]]''. Troet eo bet ar pezh-c'hoari e 45 yezh ha c'hoariet e 130 bro. E-touez an aktorezed o deus c'hoariet ar pezh emañ [[Jane Fonda]], [[Whoopi Goldberg]], [[Idina Menzel]], [[Glenn Close]], [[Susan Sarandon]], [[Marin Mazzie]], [[Cyndi Lauper]] hag [[Oprah Winfrey]]. E [[1996]] e resevas Ensler [[Obie Award]] ar pezh-c'hoari nevez gwellañ hag ur [[Guggenheim Fellowship]] (rummad: c'hoariva) e [[1999]]. Resevet he deus ivez priz Berrilla-Kerr ar sevel pezhioù-c'hoari, ha priz c'hoariva juri [[U.S. Comedy Arts Festival]]. Er pezh-c'hoari ez eus ul lodenn titlet "The Little Coochie Snorcher that Could". Divizoù a zo savet diwar-benn al lodenn-se ma kaver enni ur plac'h 13 gwallet gant ur vaouez 23 bloaz<ref>https://web.archive.org/web/20080706115520/http://www.zetetics.com/mac/ifeminists/2002/0212.html</ref>. Kemmet eo bet, hag ar plac'h a zo bremañ 16 vloaz, hag a linenn ma skriv Ensler "good rape" (gwallerezh mat) a zo bet tennet. Troet eo bet ar pezh c'hoari e brezhoneg e 2010 gant [[Ninnog Latimier]]. ''Ar forzhioù a gomz'' a zo bet embannet gant [[An Alarc'h (ti-embann)]]. == Er bloavezhioù 2000 == Ensler he deus kemeret perzh e meur a film hag e meur a abadenn skinwel evel n ''[[Real Time with Bill Maher]]'' (26 a viz Eost]] [[2005]]) ha ''[[Russell Simmons]] Presents Def Poetry'' (12 a viz Eost 2005). Etre miz Here [[2005]] ha miz Ebrel [[2006]] ez eas da 20 kêr er Stadoù-Unanet da ginnig he fezh-c'hoari ''The Good Body''. == Stourmerez == Brudet eo Eve Ensler evel stourmerez enepfeulster. E [[1998]] e voe krouet [[V-Day]] ganti, ul luskad e bal stourm ouzh ar feulster a-enep ar merc'hed. E miz C'hwevrer [[2004]] e c'houlennas, Ensler ha [[Sally Field]], [[Jane Fonda]] ha [[Christine Lahti]] gant gouarnamant [[Mec'hiko]] ma vefe adc'hraet an enklask diwar-benn merc'hed lazhet e [[Ciudad Juárez]], ur gêr e-kichen harzoù [[Texas]]. Abaoe [[1998]] e ra war-dro ur strollad sevel skridoù e [[Bedford Hills Correctional Facility for Women]], evel ma kont en he levr ''What I Want My Words To Do To You.'' == Hec'h oberenn (un dibab) == '''Pezhioù-c'hoari''' *''Conviction'' *''Lemonade'' *''The Depot'' *''Floating Rhoda and the Glue Man'' *''Extraordinary Measures'' *''[[The Vagina Monologues]]'' *''The Good Body'' *''Necessary Targets'' *''The Treatment'' '''Levrioù''' *''Insecure at Last: Losing It in Our Security Obsessed World'' *''The Good Body'' *''Necessary Targets'' *''I Am An Emotional Creature'' *''Vagina Warriors'' *''A Memory, A Monologue, A Rant and A Prayer'' '''Filmoù''' *''Until the Violence Stops'' (2004) *''What I Want My Words to Do to You: Voices From Inside a Women's Maximum Security Prison'' (2003) *''The Vagina Monologues'' (2002) *''Fear No More: Stop Violence Against Women'' (2002) ==Notennoù== {{Daveoù}} == Liammoù diavaez== * [https://web.archive.org/web/20130729083750/http://www.vday.org/about/more-about/eveensler Buhez Eve Ensler biography] e lec'hienn [http://www.vday.org V-Day] * [http://www.imdb.com/name/nm0258127/ Eve Ensler] en Internet Movie Database * [http://afghanwomensmission.org/media/audio/2006-10-07/Ensler.mp3 Prezegenn Eve Ensler e Los Angeles d'ar 7 a viz Here 2006] * [http://www.rawa.org/eve.htm Eve Ensler: "Afghanistan is everywhere"] * Pamela Grossman (19 a viz Ebrel 2000). [https://web.archive.org/web/20080516054442/http://www.salon.com/ent/feature/2000/04/19/vagina/index.html "Down the Vagina Trail"] e lec'hienn Salon.com * [https://web.archive.org/web/20080607150456/http://www.ted.com/talks/view/id/64 TED Talks: Eve Ensler ''on happiness in body and soul''] e-pad TED 2004 (lodennoù eus "[[The Vagina Monologues]]") * [https://web.archive.org/web/20090109180949/http://www.ted.com/talks/view/id/217 TED Talks: Eve Ensler on security] e lec'hienn TED * [https://web.archive.org/web/20081013234100/http://www.americantheatrewing.org/downstagecenter/detail/eve_ensler Eve Ensler] - ''Downstage Center'' atersadenn e lec'hienn American Theatre Wing.org, miz Here 2006 * [https://web.archive.org/web/20100903191239/http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1541053,00.html TIME magazine: "The Vagina Dialogue"] Eve Ensler Q&A * [http://www.motherjones.com/arts/qa/2004/11/11_100.html Mother Jones: Eve Ensler on "good" bodies and bad politics] * [https://web.archive.org/web/20090210051651/http://fora.tv/fora/showthread.php?t=400 Eve Ensler o komz diwar-benn he levr ''Insecure at Last: Losing It in Our Security-Obsessed World''] 10 a viz Here 2006 (video) * [http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/americasbest/TIME/society.culture/pro.eensler.html/ CNN-Time magazine series "America's Best" profiles Ensler, miz Gwengolo 2001] * [https://web.archive.org/web/20080509103823/http://www.glamour.com/news/articles/2007/08/reallifedrama Ur pennad gant Ensler diwar-benn Dr. Denis Mukwege] Glamour magazine, miz Gwengolo 2007 * [http://www.democracynow.org/2008/2/15/on_tenth_anniversary_of_v_day Eve Ensler ha V-Day's 10th Anniversary e lec'hienn Democracy Now, 15 a viz C'hwevrer 2008] *[https://web.archive.org/web/20110616012430/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/stage/theatre/article3744635.ece The Vagina Monologues Turns Ten], The Times, 15 a viz Ebrel 2008 * [https://web.archive.org/web/20110424034648/http://www.alternet.org/story/83437/ Victory Over Violence - For Women and Men - Alternet, 25 a viz Ebrel 2008] * [http://www.fundraisingsuccessmag.com/story/story.bsp?sid=85982&var=story V To The 10th! - Fundraising Success - 1añ a viz Genver 2008] * [http://www.huffingtonpost.com/eve-ensler/drill-drill-drill_b_124829.html Eve Ensler on Sarah Palin - 8 a viz Gwengolo 2008] *[http://www.democracynow.org/2010/2/26/v_day_founder_eve_ensler_on V-Day Founder Eve Ensler on "I Am an Emotional Creature: The Secret Life of Girls Around the World"] {{DEFAULTSORT:Ensler, Eve}} [[Rummad:Skrivagnerezed SUA]] [[Rummad:Skrivagnerezed saoznek]] [[Rummad:Meneger ar skrivagnerien]] [[Rummad:Yuzevien SUA]] 9zurdiqkatmuw7imz9pet02fu756xb6 0 82498 2193302 2193173 2026-06-18T13:16:28Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193302 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Edward Hopper''' ([[22 a viz Gouere]] [[1882]] e [[Nyack]] - [[15 a viz Mae]] [[1967]] e [[New York]]) a oa ul livour hag un engraver [[SUA|stadunanat]] a labouras dreist-holl e [[New York]], ma oa e stal-labour. Gwelet eo evel un an eus arzourien an [[naturalouriezh]] amerikan peogwir e livas dreist-holl buhez pemdez ar renkadoù etre. Er penn-kentañ e livas gweledvaoù parizian ha goude-se e livas gweledvadoù amerikan. En e livadurioù e weler kemmoù ar vuhez sokial er [[Stadoù-Unanet]]. Livañ a reas dreist-holl eoullivadurioù, ha sevel a reas ivez skritelloù, engravadurioù, dourioù-kreñv ha dourlivadurioù. En ul lodenn vras eus e oberennoù e weler hiraezh a-zivout Amerika an amzer-dremenet, hag ivez an diforc'h etre an natur hag ar bed modern. Peurliesañ e kinnig tudennoù o-unan ha melkonius. == E vuhez == === Stummañ ha beajoù da Europa === Edward Hopper a voe ganet e [[Nyack]] d'an 22 a viz Gouere 1882. E dud a oa gwerzherien merserezh<ref>Collectif, ''Edward Hopper'', 1989, p.33</ref> Mont a reas d'ur skol brevez ha da lise ar gêr ma voe ganet enni. Goude-se ez eas da New York ma teskas ar vicher skeudenner e ''New York School of Illustrating''<ref name="artchive.com">Edward Hopper (1882-1967), The Artchive : http://www.artchive.com/artchive/H/hopper.html</ref>. E [[1900]] ez eas da [[Parsons The New School for Design|New York School of Art]]<ref>Collectif, ''Edward Hopper'', 1989, p. 32</ref>. Eno e kejas ouzh [[George Wesley Bellows|George Bellows]], [[Guy Pène du Bois]], [[Patrick Henry Bruce]], [[Walter Pach]], [[Rockwell Kent]] ha [[Norman Raeben]]. E-touez e gelennerien e voe [[Robert Henri]] (1865-1929), ha gantañ e teskas Hopper skeudenniñ senennoù gwirheñvel ar vuhez e kêr. A-benn peurglokaat e stummadur ez eas teir gwech da Bariz etre [[1906]] ha [[1910]]<ref>Chomadenn gentañ : miz Here 1906 / miz Eost 1907 ; eil hini : miz Meurzh-miz Gouere 1909 ; trede hini : un nebeud sizhunvezhioù e 1910</ref>. Gweladenniñ a reas meur a vro all en [[Europa]] : an [[Izelvroioù]] ([[Amsterdam]] ha [[Haarlem]]), ar [[Rouantelezh Unanet]] ([[Londrez]]), [[Spagn]] ([[Madrid]], [[Toledo]]), [[Alamagn]] ([[Berlin]]) ha [[Belgia]] ([[Brusel]])<ref name="Collectif, 1989, p.117">Collectif, ''Edward Hopper'', 1989, p.117</ref>. E-keit ha ma oa en Europa e livas un tregont oberenn bennak<ref>Collectif, ''Edward Hopper'', 1989, p.16</ref>. En Europa e kejas ivez ouzh arzouerien amerikan all hag e voe dedennet gant al luc'hskeudenniñ a-drugarez da [[Eugène Atget]]. Plijet-bras e voe gant Bro-c'hall ha he sevenadur : pa zistroas d'ar Stadoù-Unanet e kendalc'has da lenn levrioù gallek ha da skrivañ e galleg ivez<ref>Collectif, ''Edward Hopper'', 1989, p.31</ref>. Gouest e oa da zibunañ barzhonegoù [[Paul Verlaine|Verlaine]]<ref name="artchive.com"/>. === Diskouezadegoù kentañ === [[Restr:Washington Square nord1.jpg|thumb|250px|Washington Square North, ar straed ma oa stal-labour Edward Hopper]] E [[1908]] en em stalias da vat e New York ma reas tresadennoù bruderezh ha ma oe skeudenner, met ne voe ket plijet-bras gant ar vicher<ref>Collectif, ''Edward Hopper'', 1989, p.50</ref>. D'ar mare-se ne live ket kalz, nemet e-pad an hañv. Kemer a reas perzh e meur a ziskouezadeg a-stroll e New York : e [[1908]] en Harmonie Club hag e [[1912]] e Mac Dowell Club. E [[1909]] e werzhas un daolenn evit ar wech kentañ hag en em stalias en ur studio e [[Washington Square]] e karter [[Greenwich Village]]<ref name="G. Renner, 2001, p. 10">R. G. Renner, ''Edward Hopper'', 2001, p. 10</ref>. E 1915 e savas dourioù-kreñv evit ar wech kentañ ha brudet e teuas da vezañ a-drugraez d'un diskouezadeg e Mac Dowell Club. Brudet e voe da vat etre an daou Vrezel-bed pa voe gouestlet un diskouezadeg dezhañ e-unan e Whitney Studio Club (1920) E [[1924]] e timezas gant [[Josephine Hopper|Josephine Verstille Nivison]]. E [[1933]] e prenjont un dachenn [[Cap Cod]] ma lakjont sevel un ti hag ur stal-labour<ref name="G. Renner, 2001, p. 10"/>. === Berzh === E [[1925]] ec'h echuas Edward Hopper e daolenn''The House by the Railroad'', a zo gwelet evel unan eus e bennoberennoù. Ken abred hag e [[1930]] e vo prenet gant Museum of Modern Art<ref name="artchive.com"/>. Er memes bloavezh e voe prenet ''Early Sunday Morning'' gant [[Whitney Museum of American Art]]. E [[1933]] e voe kinniget evit ar wech kentañ un diskouezadeg eus holl oberenn Hopper e [[Museum of Modern Art]] New York. E [[1939]] e kemeras perzh e juri ''[[Carnegie Institution|Carnegie Institute]]'' hag e [[1945]] e voe dilennet en avant ''[[National Institute of Arts and Letters]]''. E [[1952]] e voe diskouezet e oebrennoù e [[Diskouezadeg daouvloaziek Venezia]]. E [[1953]] e voe anvet ''Doctor of Fine Arts'' gant [[Art Institute of Chicago]]. Mervel a reas Hopper d'ar [[15 a viz Mae]] [[1967]] en e stal-labour e [[Washington Square Park|Washington Square]] e [[New York]]. E wreg, anvet [[Josephine Hopper|Josephine Nivison]] hag a oa livourez ivez, a varvas dek miz goude, ha reiñ a reas he oberennoù da Whitney Museum of American Art. Oberennoù pouezus all a zo e [[Museum of Modern Art|MoMA]] [[New York]] hag en [[Art Institute Chicago]]. == Oberennoù == === Perzhioù hag emdroadur === E taolennoù kentañ Edward Hopper e weler Pariz, dreist-holl ar [[Saena]] ha mirdi al [[Mirdi al Louvre|Louvre]] (''Le Pont des Arts'', 1907 ; ''Après-midi de juin'', 1907 ; ''The Louvre in a Thuderstorm'', 1909 ; ''Le Pavillon de Flore'', 1909). Goude e chomadenn e Pariz (1906-1910) e kendalc'has d alivañ taolennoù a denne da Vro-C'hall ur wech distro d'ar Stadoù-Unanet : ''Soir bleu'' (1914) ha flemmskeudennoù parizian (bloavezhioù 1920). Bras e voe levezon gweledvaoù Europa war Hopper<ref>'America seemed awfully crude and raw when I got back. It took me ten years to get over Europe'' ; in Brian O’Doherty, ''American Masters : The Voice and the Myth'', New York, Random House, 1973, p.16</ref>. P'edo e [[Pariz]] e weladennas mirdioù ha diskouezadegoù ha dedennet e voe gant an [[trivliadelouriezh|drivliadelourien]] (a-drugarez da bPatrick Henry Bruce), ar [[faouvouriezh]] hag ivez oberennoù ar vistri izelvroat ([[Johannes Vermeer]], [[Rembrandt]]) : pa'z eas d'an [[Izelvroioù]] e voe entanet gant ''An dro-c'hed en noz'' gant Rembrandt<ref name="artchive.com"/>. P'edo e Bro-C'hall e voe entanet gant oberennoù [[Edgar Degas]]. Ne voe ket dedennet Hopper gant taolioù-arnod ar [[kubouriezh|gubourien]] met kentoc'h gant an arzourien [[gwirvoudelezh|wirvoudel]] ([[Gustave Courbet]], [[Honoré Daumier]], [[Jean-François Millet]]). O levezon a weler en e oberennoù kentañ. En daolenn ''Le Pavillon de Flore'' (1909, [[Whitney Museum of American Art]], New York) e kaver elfennoù a adkaver en e oberenn a-bezh : diazezet eo an daolenn war un nebeud stummoù mentoniezh eeun, abladennoù livioù bras, hag elfennoù arkitektouriezh (linennoù serzh, re a-blaen ha re skij) a ya d'ober framm diabarzh an taolennoù. Pa zistroas d'ar Stadoù-Unanet e savas Edward Hopper dourioù-kreñv (1915-1923), skritelloù, engravadurioù (betek 1928) hag ivez dourlivadurioù, diwar atiz e wreg. Tamm-ha-tamm e tilezas gweledvaoù Pariz hag e stagas gant gweledvaoù ha tiez [[Bro-Saoz Nevez]]. Er bloavezhioù 1920 e livas taolennoù ma'z implijas livioù teñval, gell ha splann (''The City'', 1927, ''Windows, at Night'', 1928, ''Early Sunday Morning'', 1930). Pellaat a reas diouzh an drivliadelouriezh hag ec'h implijas abladennoù livioù ha kontrastoù. Ne reas ket kalz poltredoù, war-bouez un emboltred (1925-1930) ha damdresadennoù e wreg Josephine. Adstagañ a reas gant tudennoù e dibenn ar bloavezhioù 1920 : ''Chop Suey'', 1929, ''Tables for Ladies'' (1930) ha ''Hotel Room'' (1931) a zo taolennoù ma weler merc'hed. Diwar 1938 e lakaas muioc'h a dudennoù oberiant en e daolennoù : ''Compartiment C, Car 293'' (1938), ''Cape Cod Evening'' (1939), ''Nighthawks'' (1942). Muioc'h a zonder psikologel a gaver en dudennoù a livas er bloavezhioù 1950-1965<ref>R. G. Renner, ''Edward Hopper'', 2001, p. 15</ref> ha diskouez a reas tud o taremprediñ tud all autres (''Summer Evening'', 1947 ; ''Four Lane Road'', 1956). Tamm-ha-tamm e lakaas splannoc'h ivez an diforc'h etre diabarzh ha diavaez. En taolennoù ma tiskouezas pezhioù e voe nebeutoc'h-nebeutañ a draoù enno : e ''Rooms by the Sea'' (1951) ez eo kuzhet an arrebeuri a-dreñv ur voger hag e ''Morning Sun'' (1952) n'eus nemet ur gwele er gambr. Tennañ a ra e daolennoù da eñvorennoù adsavet pe da senennoù leurenneiet kentoc'h evit da skeudennoù gwirheñvel. C'hoari a reas ivez gant ar perspektiverezh (''Rooms by the Sea'', 1951) evel ma reas [[René Magritte]]<ref>R. G. Renner, ''Edward Hopper'', 2001, p. 60</ref>. === Dodennoù pennañ === ==== Gweledvaoù war ar maez ==== Edward Hopper a livas dreist-holl gweledvaoù war ar maez e biz ar Stadoù-Unanet : [[Cap Cod]] ha [[Bro-Saoz Nevez]] hag e dourioù-tan (''Squam Light'', 1912, ''Lighthouse Hill'', 1927 ha ''The Lighthouse at Two Lights '', 1929). E-pad e vuhez ez eas da [[Kanada|Ganada]] (1923), beajiñ a reas e diabarzh ar Stadoù-Unanet (1925-1927, 1941) ha da [[Mec'hiko|Vec'hiko]] (1943, 1946, 1951, 1952), met daoust d'ar beajoù-se ez eo dreist-holl aodoù reter ar Stadoù-Unanet a livas. En e weledvaoù n'eus koulz lavarout den ebet : didud eo ar pezh a ginnig, er c'hontrol e tiskouez alies un hent (''Road in Maine'', 1914) pe un hent-houarn (''Railroad Crossing'', 1922-1923 ; ''Railroad Sunset'', 1929). An hentoù a servij da skeudenniñ ar beajiñ, an amzer o tremen pe an troc'h etre sevenadurezh ha natur. ==== Gweledvaoù kêr ==== Hopper a blije dezhañ gweledvaoù kêr New York ma oa bet o studiañ ha ma oa o labourat (''The New York Restaurant'', 1922; ''Manhattan Bridge Loop'', 1928). Livañ a reas ivez kêrioù bihanoc'h (''American Village'', 1912; ''Office in a Small City'', 1953). En e daolennoù e tiskouez perzhioù ar c'hêrioù modern : lec'hioù tremen (letioù, hentoù-houarn, straedoù), dudi (''The New York Restaurant'', 1922 ; ''The Circle Theater'', 1936 ; ''New York Movie'', 1939), labour (''Conference at Night'', 1949), kenwerzh (''Drug Store'', 1927) pe kejadennoù (''Chop Suey'', 1929; ''Nighthawks'', 1942). En e oberennoù e weler Amerika vodern ar bloavezhioù 1930, ma tiorroas ar gennad tredeel : ne livas labouradeg ebet. Ma c'hall labour Hopper hañvalout bezañ tost ouzh hini [[Norman Rockwell]] ez eus un diforc'h bras etrezo : skeudennerezh ar c'hêrioù bihan amerikan eo a vez kinniget gant Rockwell padal e tiskouez Hopper ez eus enno kement a zigenvez hag er c'hêrioù bras. ==== Arkitektouriezh ==== [[Restr:USA Cape Cod 2 MA.jpg|thumb|250px|Ti e Cape Cod, damheñvel ouzh ''Coast Guard Station '', 1927]] Dedennet-tre e oa Hopper gant an arkitektouriezh<ref name="D. Royot, J 1993, p.413">D. Royot, J.-L. Bourget, J.-P. Martin, ''Histoire de la culture américaine'', 1993, p.413</ref> ha kalz damdresadennoù savadurioù a savas p'edo e Pariz. Er bloavezhioù 1920 e teuas da vezañ brudet gant e zourlivadurioù ma tiskouez tiez an {{XIXvet}} kantved}. Arouezius eus an amzer-dremenet eo ar savadurioù livet gantañ, peurliesañ emaint gronnet gant gant an natur a seblant bezañ spontus. E taolennoù' zo ez eo ar savadur e-unan a seblant spontus evel en daolenn ''House by the Railroad'' (1925). Da-heul e livas meur a daolenn (senennoù e kêr pe war ar maez) ma vesk linennoù fin ha re ledan, gant kalz sklêrijenn ha gant tudennoù digenvez a seblant tapet en un trap. E livadurioù Edward Hopper e weler savaduriom ha tiez da veur a vare war an deiz, evel ma rae an drivliadelourien : diouzh ar mintin (''Early Sunday Morning'', 1930; ''Morning Sun'', 1952) pe diouzh an noz (''Cape Cod Evening'', 1939; ''Railroad Sunset'', 1929), pa'z a ar skeudoù war hiraat ha pa vez splannoc'h ar c'hontrastoù. E meur a daolenn e livas an noz ivez (''Nighthawks'', 1942; ''Rooms for Tourists'', 1945; ''Conference at Night'', 1949). ==== Livañ kevredigezh ar Stadoù-Unanet ==== En oberennoù Edward Hopper e weler buhez pemdez an Amerikaned (''[[american way of life]]''), kreñvaet eo efed an taolennoù gant munudoù gwirheñvel : bruderezh (''Chop Suey'', 1929), arrebeuri kêr (''Early Sunday Morning'', 1930). An hentoù-houarn, ar moteloù, an straedoù didud pe ar stalioù dour-tan a zo arouezius ivez eus ar vuhez er Stadoù-Unanet. E ''[[Nighthawks]]'' (1942, [[Art Institute of Chicago]]) e tiskouez deomp pratikoù digenvez en un ''diner''. Bras eo ar c'hontrast etre diabarzh ar stal ma'z eus gouloù neon ha teñvalijenn an diavaez. E taolennoù Hopper e weler ivez ur gevredigezh o cheñch dre ma tiskouez bed ha buhez ar renkad etre, hag az eas war-raok e penn-kentañ an {{XXvet}} kantved. E ''Gas'' (1940) hag e ''Western Motel'' (1957) e weler ganedigezh kevredigezh ar c'hirri-tan. An hentoù, an hentoù-houarn hag ar pontoù a zo arouezioù eus ar vodernelezh, eus ar beajiñ hag eus mestroni tiriad ar Stadoù-Unanet. Gant ''Cobb's Barns, South Truro'' (1930-1933) e tiskouez deomp heuliad enkadenn 1929. Diskouez a ra an digenvez er c'hêrioù bras deomp hag ivez tudennoù o deus keuz eus Amerika gozh o vont diwar-wel. E taolennoù' zo e tiskouez ivez dieubidigezh ar merc'hed a oa kroget goude ar [[Brezel-bed kentañ]] : merc'hed livet o dremm betek re e ''Chop Suey'' (1929). Dilhad berr ha skañv (''South Carolina Morning'', 1955; ''Summer'', 1943). Daoust ma'z a ar merc'hed war frankaat e vezont diskouezet bresk hag o-unan gant Hopper (''A Woman in the Sun'', 1961). Hopper a livas ivez merc'hed en o noazh (''Eleven AM'', 1926; ''A Woman in the Sun'', 1961), taolennoù a denn d'an erotegezh (''High Noon'', 1945) pe d'ar sellerezh (''Night Windows'', 1928; ''Morning in a City'', 1944; ''Morning Sun'', 1952). Labourat a reas ivez war an darempredoù paotr/plac'h : e ''Hotel Lobby'' (1943) e weler uc 'houblad kozh oc'h en em adkavout hag ur plac'h yaouank o lenn en tu-dehou. E ''Hotel by a Railroad'' (1952) e weler ur paotr o vutuniñ hag o sellout dre ar prenestr hag e wreg o lenn hep teurel pled outañ. E ''Cape Cod Evening'' (1939) e weler ur c'houblad yaouank o kaozeal en ul [[loggia]]. E ''Sunlight in a Cafeteria'' (1958) e weler ur paotr o sellout ouzh ur plac'h,sur a-walc'h e klasko koazeal ganti. Hag e-barzh ''Four Lane Road voies'' (1956) e seblant ar vaouez bezañ o c'hourdrouz e waz a seblant difrom. ==== Livañ an digenvez, ar velkoni hag an arallekadur ==== Tudennoù Hopper a zo dianv, evel patromoù. Pa seller ouzh o dremmoù ne weler tamm trivliad ebet, evel ma teufe an trivliadoù eus an endro m'emaint ennañ kentoc'h. Pa seller ouzh e daolennoù e verzer memestra an didrouz, ar velkoni, tennder hag argaserezh. Ar straedoù didud hag ar pezhioù bras a laka e dudennoù da vezañ pouezus ha tapet gant an arallekadur war un dro. Alies e kinnig Hopper al lenn da stourm ouzh an digenvez : ''Hotel Room'' (1931) pe ''Compartiment C, Car 293'' (1938) e-touez livadurioù all. An tudennoù livet gantañ a seblant bezañ o c'hotoz un dra bennak ivez : e ''Summer'' (1943) e weler ur plac'h war-sav ouzh treuzoù un nor, evel ma vefe o c'hortoz e teufe unan bennak da gerc'hat anezhi. Difiñv eo an daolenn, war-bouez ar rideozioù. Da ziskouez an diforc'h etre diabarzh ha diavaez e'ch implijas Hopper prinistri, dorioù pe kontrastoù gouloù. En daolenn ''Rooms for Tourists'' (1945) ez eus gouloù en diabarzh padal ez eo teñval an diavaez. An aer pe ar gouloù e diabarzh ur pezh a ziskouez an emsell<ref>R. G. Renner, ''Edward Hopper'', 2001, p.8-9</ref>. === Awen ha levezon === Awenet eo bet Edward Hopper gant oberennoù ar {{XVIIvet}} kantved ( [[Diego Velázquez|Velázquez]], [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer|Vermeer]]) ha re an {{XIXvet}} kantved : [[Francisco Goya|Goya]], [[Honoré Daumier|Daumier]], [[Édouard Manet|Manet]]. Plijout a rae kalz dezhañ oberennoù [[Edgar Degas]], hag an doare ma kinnige an egor hag a linennoù beskellek a gaver en e daolennoù<ref>R. G. Renner, ''Edward Hopper'', 2001, p. 41</ref>. Hopper a blije dezhañ ivez barzhonegoù [[Ralph Waldo Emerson]]<ref>R. G. Renner, ''Edward Hopper'', 2001, p. 28</ref> ha kelennadur [[Carl Gustav Jung]] ha [[Sigmund Freud]]<ref>Collectif, ''Edward Hopper'', 1989, p.62</ref>. Alies eo bet keñveriet e daolennoù gant pezhioù-c'hoari [[Henrik Ibsen]] (1828-1906)<ref name="artchive.com"/>. Edward Hopper a blije ar sinema dezhañ, ha gwelet e vez levezon ar 7{{vet}} arz en e oberennoù<ref name="cineclubdecaen.com">Edward Hopper (1882-1967), http://www.cineclubdecaen.com/peinture/peintres/hopper/hopper.htm Ciné-club de Caen</ref>. Tennañ a ra labour Hopper d'al luc'hskeudenniñ<ref>Collectif, ''L’Art des États-Unis'', troet gant Christiane Thiollier, Citadelles et Mazenod, 1992 (ISBN 2-85088-060-4), p.250</ref>, evel ma weler e (''Office in a Small City '' (1953), ''American Village '' (1912), ''The City'' (1927), ''House by the Railroad '' (1925), ha ''Two Comedians '' (1965). Evit a sell ouzh ''[[Nighthawks]]'' (1942) e lavaras Hopper e oa bet levezonet gant an danevell ''The Killers'' gant [[Ernest Hemingway]]''<ref>Collectif, ''L’Art des États-Unis'', troidigezh gant Christiane Thiollier, Citadelles et Mazenod, 1992 (ISBN 2-85088-060-4), p.250</ref>. Meur a filmaozer en deus implijet oberennoù Edward Hopper : [[Alfred Hitchcock]] a implijas''House by the Railroad '' (1925) da batrom evit ti ''[[Psycho (film, 1960)|Psycho]]'' (1960)<ref name="D. Royot, J 1993, p.413"/>. E daolenn ''Night Windows '' (1928) a laka da soñjal er film ''[[Rear Window]] '' (1954). Menegomp ivez [[George Stevens]] (''[[Giant]]'', 1956), [[Terrence Malick]], [[Sam Mendes]], [[Wim Wenders]] (''[[Paris, Texas]]'', 1984; ''The End of Violence'', 1997), [[Tim Burton]] (''[[Sleepy Hollow (film)|Sleepy Hollow]]'', 1999), [[Alan Rudolph]] (''Choose me'', 1984), [[Peter Greenaway]] (''The Cook, the Thief, his Wife and her Lover '', 1989), [[Warren Beatty]] (''[[Dick Tracy (film)|Dick Tracy]]'', 1990), ar [[Breudeur Coen|Vreudeur Coen]] (''[[Barton Fink]]'', 1991) pe c'hoazh [[Woody Allen]] (''Sweet and Lowdown'', 1999<ref>Cf. Blog ''La Boîte à Image'', [https://web.archive.org/web/20071113063042/http://laboiteaimages.hautetfort.com/archive/2006/10/09/edward-et-woody.html "Edward et Woody"]</ref>). [[Jackson Pollock]], [[Francis Bacon]] hag Edward Hopper eo an tri livour a blij ar muiañ d'ar filmaozer stadunanat [[David Lynch]]<ref name="cineclubdecaen.com"/>. === Oberennoù Edward Hopper === Livadurioù pennañ Edward Hopper : {| class="wikitable sortable" ! Titl ! Bloavezh ! Perc'hennet gant ! Dodennoù ! Luc'hskeudenn |- ||''Painter and Model''||1902-1904||[[Whitney Museum of American Art]]||livour, plac'h, noazhder, taolenn |- ||''Bridge in Paris''||1906||Whitney Museum of American Art||Pariz, pont |- ||''Le Pont des Arts''|| 1907||Whitney Museum of American Art||Saena, pont, Louvre||[https://web.archive.org/web/20090326101333/http://rfi.fr/actufr/images/053/expo_edward_hopper_pontdesarts220.jpg] |- ||''Après-midi de juin''||1907||Whitney Museum of American Art||Louvre, Saena, pont |- ||''Les lavoirs à Pont Royal''|| 1907||Whitney Museum of American Art||Saena, poull-kannañ, pont |- ||''Louvre and Boat Landing''||1907||Whitney Museum of American Art||Louvre, Saena, kae-lestrañ |- ||''The El Station''||1908||Whitney Museum of American Art||ti-gar, hent-houarn ||[https://web.archive.org/web/20120224215249/http://antiquesandthearts.com/Archives/Images/GalleryHopping05-07-2002-09-36-56Image1.GIF] |- ||''Summer Interior''||1909||Whitney Museum of American Art||plac'h, kambr, gwele, noazhder||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/interior/hopper.summer-interior.jpg] |- ||''The Louvre in a<br />Thunderstorm''||1909||Whitney Museum of American Art||Louvre, Saena, pont, bagoù |- ||''Le Pont Royal''|| 1909||Whitney Museum of American Art||Louvre, Saena, pont |- ||''Le Quai des Grands Augustins''||1909||Whitney Museum of American Art||pont, straed, savadur |- ||''Le pavillon de Flore''||1909||Whitney Museum of American Art||Louvre, Saena |- ||''The Wine Shop''||1909||Whitney Museum of American Art||tavarn, pont, koublad |- ||''American Village''||1912||Whitney Museum of American Art||straed, ti, kirri |- ||''Squam Light''||1912|| ||tour-tan, tiez, bagoù |- ||''Queensborough Bridge''||1913||Whitney Museum of American Art||New York, pont||[http://www.carolinaarts.com/1003colamus-hopper.jpg] |- ||''Soir bleu''|| 1914||Whitney Museum of American Art||furlukin, koublad, plac'h, sigaretennoù |- ||''Road in Maine''||1914||Whitney Museum of American Art||Maine, natur, hent||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/landscapes/hopper.road-maine.jpg] |- ||''Blackhead, Monhegan''|| 1916-1919||Whitney Museum of American Art||Maine, gweledva, mor||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/landscapes/hopper.blackhead.jpg] |- ||''Stairways''||1919||Whitney Museum of American Art||diri, dor, koad |- ||''The New York Restaurant''||1922||Muskegon Art Museum<br />Michigan||preti, koublad, plac'h||[https://web.archive.org/web/20080918200949/http://www.muskegonartmuseum.org/permanent003.htm] |- ||''Railroad Crossing''||1922-1923||Whitney Museum of American Art||hent-houarn, hent, <br />ti, koad |- ||''House by the Railroad''||1925||[[Museum of Modern Art]]||hent-houarn, ti||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/landscapes/railroad/hopper.railroad.jpg] |- ||''Self-Portrait''||1925-1930||Whitney Museum of American Art||emboltred|| [http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/hopper.self-portrait.jpg] |- ||''Sunday''||1926|| Dastumad Phillips<br />Washingon DC||den, straed, savadurioù||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/street/hopper.sunday.jpg] |- ||''Drug Store''||1927||[[Museum of Fine Arts, Boston]]||apotikerezh, noz, straed||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/street/hopper.drug-store.jpg] |- ||''Lighthouse Hill''||1927||[[Dallas Museum of Art]]||tour-tan, ti, torgenn||[http://www.abstract-art.com/abstraction/l2_Grnfthrs_fldr/g0000_gr_inf_images/g031c_hopper_lighthousehill.jpg] |- ||''Coast Guard Station''||1927||[[Montclair Art Museum]]||ti |- ||''Automat''||1927||[[Des Moines Art Center]]||plac'h, tavarn, prenestr, <br />noz, frouezh||[http://www.cineclubdecaen.com/peinture/peintres/hopper/27automat.htm] |- ||''The City''||1927||[[University of Arizona Museum of Art]]||kêr, straedoù, savadurioù||[https://web.archive.org/web/20050321073329/http://www.tucsonweekly.com/binary/44117-273-1/review-5629.gif] |- ||''Night Windows''||1928||[[Museum of Modern Art]]||noz, prenestr, <br />plac'h, savadur||[https://web.archive.org/web/20110721003137/http://chatlibre.blog.lemonde.fr/files/hopperfenetlanuit1928r.jpg] |- ||''Manhattan Bridge Loop''||1928||Addison Gallery of<br />American Art||New York, hent-houarn, gouloù-straed |- ||''Railroad Sunset''||1929||Whitney Museum of American Art||hent-houarn, gweledva, serr-noz||[http://www.columbia.edu/itc/history/baker/w3630/images/hoppersunwebbg.jpg] |- ||''The Lighthouse at Two Lights''||1929||[[Metropolitan Museum of Art]]||tour-tan, ti||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/landscapes/hopper.lighthouse-2-lights.jpg] |- ||''Chop Suey''||1929||Dastumad prevez||tavarn, merc'hed, koublad <br />prinistri, barr-ti||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/interior/hopper.chop-suey.jpg] |- ||''Early Sunday Morning''||1930||Whitney Museum of American Art||straed, savadurioù, <br />arrebeuri kêr||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/street/hopper.early-sunday.jpg] |- ||''Tables for Ladies''||1930||Metropolitan Museum of Art||preti, merc'hed <br />koublad, frouezh |- ||''Corn Hill<br /> (Truro, Cape Cod)''||1930||McNay Art Institute, <br />San Antonio||tiez, torgennoù||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/landscapes/hopper.corn-hill.jpg] |- ||''Cobb's Barns, South Truro''||1930-1933||Whitney Museum of American Art||grañj, gweledva, torgennoù |- ||''New York, New Haven<br />and Hartford''||1931||[[Indianapolis Museum of Art]]||hent-houarn, tiez, gwez |- ||''Hotel Room''||1931||Diazezadur Thyssen-Bornemisza||leti, kambr, gwele<br />plac'h, lenn||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/interior/hopper.hotel-room.jpg] |- ||''Dauphinée House''||1932||ACA Galleries||hent-houarn, ti |- ||''Room in New York''||1932||Sheldon Memorial Art Gallery<br /> and Sculpture Garden||leti, koublad, lenn||[https://web.archive.org/web/20081208053409/http://www.sheldonartgallery.org/collection/index.html?topic=detail&clct_id=6126] |- ||''Macomb’s Dam Bridge''||1935||[[Brooklyn Museum]]||pont, stêr <br />kêr, savadurioù |- || ''The Circle Theater''||1936||Dastumad prevez||c'hoariva, straed savadur<br />arrebeuri kêr||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/street/hopper.circle-theatre.jpg] |- ||''Cape Cod Afternoon''||1936||Museum of Art, <br />Carnegie Institute||Cap Cod, tiez||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/landscapes/hopper.cape-cod-afternoon.jpg] |- ||''Compartiment C, <br />Car 293''||1938||Dastumad IBM Corporation||tren, plac'h, lenn, pont||[https://web.archive.org/web/20080514101813/http://www.cineclubdecaen.com/peinture/peintres/hopper/38compartimentcvoiture193.htm] |- ||''New York Movie''||1939||Museum of Modern Art||New York, sinema, <br />plac'h, diri||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/interior/hopper.ny-movie.jpg] |- ||''Cape Cod Evening''||1939||[[National Gallery of Art]], <br /> Washington DC||Cap Cod, koublad, ki, ti, koad||[http://www.artchive.com/artchive/H/hopper/cape_cod_evening.jpg.html] |- ||''Ground Swell''||1939||[[Corcoran Gallery of Art]]||bag, mor, houlenn, <br />plac'h, paotred||[https://web.archive.org/web/20090326101333/http://cgfa.dotsrc.org/hopper/hopper10.jpg] |- ||''Gas''||1940||Museum of Modern Art||stal, paotr, koad, hent||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/street/hopper.gas.jpg] |- ||''Office at Night''||1940||[[Walker Art Center]] (Minneapolis)||burev, plac'h, paotr, prenestr||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/interior/hopper.office-night.jpg] |- ||''Nighthawks''||1942||[[Art Institute of Chicago]]||tavarn, plac'h, paotred, <br />noz, straed||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/street/hopper.nighthawks.jpg] |- ||''Dawn in Pennsylvania''||||Terra Museum of<br />American Art|| hent-houarn, tren, savadurioù |- ||''Hotel Lobby''||1943||[[Indianapolis Museum of Art]]||ostaleri, koublad, plac'h, lenn||[http://www.artchive.com/artchive/h/hopper/hopper_hotel_lobby.jpg] |- ||''Summer''||1943||[[Delaware Art Museum]]||plac'h, savadur, prinistri |- ||''Solitude''||1944||Dastumad prevez||ti, koad, hent |- ||''Morning in a City''||1944||[[Williams College Museum of Art]]||plac'h, noazhder, kambr, <br />gwele, prenestr, kêr |- ||''Rooms for Tourists''||1945||[[Yale University Art Gallery]]||ti, noz||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/street/hopper.rooms-tourists.jpg] |- ||''August in the City''||1945||[[Norton Gallery of Art]]<br />West Palm Beach||ti, koad||[https://web.archive.org/web/20041227101342/http://www.mbar.org/services/publications/boutique/images/post135.jpg] |- ||''Summer Evening''||1947||Dastumad prevez||koublad, noz, ti||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/interior/hopper.summer-evening.jpg] |- ||''Pennsylvania Coal Town''||1947||Butler Institute of<br />American Art, Youngstown OH.||ti, diri, paotr||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/street/hopper.penn-coal-town.jpg] |- ||''Seven AM''||1948||Whitney Museum of American Art||mintin, koad, ti |- ||''Noon''||1949||[[Dayton Art Institute]]||ti, plac'h |- ||''Conference at Night''||1949||[[Wichita Art Museum]]||plac'h, paotred <br />prenestr, noz |- ||''Cape Cod Morning''||1950||[[National Museum of American Art]]||Cap Cod, plac'h, ti, koad||[http://www.cineclubdecaen.com/peinture/peintres/hopper/50matinaucapcod.htm] |- ||''Rooms by the Sea''||1951||[[Yale University Art Gallery]]||kambreier, mor, dor||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/interior/hopper.rooms-sea.jpg] |- ||''Morning Sun''||1952||[[Columbus Museum of Art]]||plac'h, kambr, gwele, <br />prenestr, kêr||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/interior/hopper.morning-sun.jpg] |- ||''Hotel by a Railroad''||1952||[[Hirshhorn Museum and Sculpture Garden]]||kambr, koublad, prenestr,<br />kêr, lenn||[http://pintura.free.fr/Commentaires/H%F4tel%20pr%E8s%20d'une%20voie%20f%E9rr%E9e.%20Edward%20%20Hopper.%201952.%20Hirsbhorn%20Museum%20and%20Sculpture%20Garden.jpg] |- ||''Sea Watchers''||1952||Dastumad prevez||koublad, mor, ti, avel, |- ||''Office in a Small City''||1953||Metropolitan Museum of Art||burev, paotr, prenestr, savadurioù||[https://web.archive.org/web/20070926024328/http://laboiteaimages.hautetfort.com/images/medium_hopper3.jpg] |- ||''South Carolina Morning''||1955||Whitney Museum of American Art||plac'h, ti |- ||''Hotel Window''||1956|| Dastumad The Forbes Magazine||ostaleri, prenestr, plac'h, kêr |- ||''Four Lane Road''||1956||Dastumad prevez||koublad, stal, hent <br />koad, kador-vrec'h||[http://www.cineclubdecaen.com/peinture/peintres/hopper/56routeaquatrevoies.htm] |- ||''Western Motel''||1957||Yale University Art Gallery||ostaleri, karr <br />gweledva, plac'h |- ||''Sunlight in a Cafeteria''||1958||Yale University Art Gallery||tavarn, pac'h, paotr, <br />prenestr, straed||[https://web.archive.org/web/20080910111634/http://mapage.noos.fr/momina/hopper/sunlight.jpg] |- ||''Excursion into Philosophy''||1959||Dastumad prevez||koublad, kambr<br />prenestr, lenn||[http://arts.guardian.co.uk/pictures/image/0,8543,-10504931919,00.html] |- ||''Second Story Sunlight''||1960||Whitney Museum of American Art||koublad, lenn, ti, koad||[https://web.archive.org/web/20051101234155/http://www.mondomostre.it/images/newyork/cat_newyork_04.jpg] |- ||''People in the Sun''||1960||[[National Museum of American Art]]<br /> Washington DC||gweledva, lenn, paotred <br />merc'hed, hent, heol||[http://www.lampe-tempete.fr/people_in_the_sun.jpg] |- ||''A Woman in the Sun''||1961||Whitney Museum of American Art||plac'h, noazhder, prenestr, <br />gwele, gweledva||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/interior/hopper.woman-sun.jpg] |- ||''New York Office''||1962||[[Montgomery Museum of Fine Arts]]||New York, burev, plac'h, prenestr||[http://www.cineclubdecaen.com/peinture/peintres/hopper/62bureauanewyork.htm] |- ||''Intermission''||1963||Dastumad prevez||plac'h, kador-vrec'h |- ||''Sun in a Empty Room''||1963||Dastumad prevez||kambr, prenestr, koad||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/interior/hopper.sun-empty-room.jpg] |- ||''Chair Car'' (gwerzhet e 2005, 10 865 milion a euroioù)||1965||Dastumad prevez||plac'h, lenn||[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/hopper/interior/hopper.chair-car.jpg] |- ||''Two Comedians''||1965||Dastumad prevez||koublad, dilhad, c'hoariva||[http://www.cineclubdecaen.com/peinture/peintres/hopper/65deuxcomediens.htm] |} {{clr}} == Prizioù == * 1919 : priz kentañ kenstrivadeg vroadel ''United States Shipping Board Emergency Fleet'' gant ur skritell<ref name="Collectif, 1989, p.117"/>. * 1923 : ''Logen Prize'' gant ''Chicago Society of Etchers'' * 1955 : medalenn aour al livañ gant ''National Institute of Arts and Letters'' * 1960 : priz ''[[Art in America]]'' == Diskouezadegoù == Holl ziskouezadegoù New York, nemet ma'z eus meneget lec'hioù all * 1908 : diskouezadeg a-stroll, ''Harmonie Club'' * 1912 : diskouezadeg a-stroll, ''Mac Dowell Club'' * 1915 : diskouezadeg a-stroll, ''Mac Dowell Club'' * 1920 : kentañ diskouezadeg hiniennel (eoullivadurioù), ''Whitney Studio Club''. * 1922 : diskouezadeg flemmskeudennoù, ''Studio Club''. * 1924 : diskouezadeg dourlivadurioù, ''Frank K. Rehn Gallery''. * 1926 : diskouezadeg dourlivadurioù, ''Boston Art Club'' (Boston). * 1927 : diskouezadeg dourlivadurioù, eoullivadurioù hag oberennoù moullet, Rehn Gallery. * 1928 : diskouezadeg dourlivadurioù, ''Morgan Memorial, [[Hartford (Connecticut)|Hatford]], [[Connecticut]]. * 1929 : diskouezadeg e Frank K. M. Rehn Gallery. * 1933 : diskouezadeg hollek kentañ (kilsell) e [[Museum of Modern Art]]. * 1934 : diskouezadeg en ''Arts Club'' Chicago. * 1950 : diskouezadeg hollek (kilsell) e Whitney Museum of American Art ; kinniget goude-se e Mirdi arzoù-kaer Boston]] hag e [[Detroit Institute of Arts]]. * 1959 : diskouezadeg e ''Currier Gallery of Art'', [[Manchester (New Hampshire)]], kinniget goude-se e ''Rhode Island School of Design'' ([[Providence (Rhode Island)|Providence]]) * 1964 : diskouezadeg hollek (kilsell) e [[Whitney Museum of American Art]], kinniget goude-se en Art Institute de Chicago * 1989 : diskouezadeg e [[Marsilha]] ([[Mirdi Cantini]]). * E 2004 : un dibab livadurioù gant Hopper a voe kinniget en Europa : e [[Köln]] hag en [[Tate Modern]] e [[Londrez]], ma teuas 420 000 gweladenner dindan tri miz. * 6 a viz Mae - 19 a viz Eost 2007 : oberennoù 1925-1950 e Mirdi arzoù-kaer Boston : 50 eoullivadur, 30 dourlivadur ha 12 engravadur<ref>Edward Hopper, Boston Museum of Fine Arts, https://web.archive.org/web/20070706034214/http://www.mfa.org/exhibitions/sub.asp?key=15&subkey=2144</ref>. * 2010: diskouezadeg hollek (kilsell) e Diazezadur ar Peniti, [[Lausanne]]: 160 taolenn brudet-kenañ<ref>http://www.fondation-hermitage.ch/</ref> === Mammennoù === * Daniel Royot, Jean-Loup Bourget, Jean-Pierre Martin, ''Histoire de la culture américaine'', Paris, P.U.F., 1993, {{ISBN|2130454895}} * Rolf Günter Renner, ''Edward Hopper'', Taschen, 2001, {{ISBN|3822814377}} * A-stroll, ''Edward Hopper'', savet da-geñver « Edward Hopper », 23 a viz Even / 24 a viz Gwengolo 1989, Mirdi Cantini, Marseille, Adam Biro {{ISBN|2876600498}} === Levrlennadur === E galleg : * Éric Darragon, Richard R. Brettell, ''Edward Hopper. Les années parisiennes 1906-1910'', Le Passage, {{ISBN|2847420517}} * Jean-Paul Hameury, ''Edward Hopper'', Folle Avoine, 1992. * Heinz Liexbrock, ''Edward Hopper. Quarante Chefs-d’œuvre'', Munich, Schirmer / Mosel, 1988. * Jean Foubert, « Edward Hopper, David Lynch : mises en perspectives » in ''Colloque " Vous avez dit Hopper ? "''). E saozneg : * Avis Berman, ''Edward Hopper's New York'', Pomegranate Communications, 2005, {{ISBN|0764931547}} * Edward Hopper, Deborah Lyons, Brian O’Doherty, ''Edward Hopper : A Journal of His Work'', W. W. Norton & Company, 1997, {{ISBN|0393313301}} * Gail Levin, ''Edward Hopper: The Art and the Artist'', W. W. Norton & Company, 1996, {{ISBN|0393315770}} * Gail Levin, ''Edward Hopper: An Intimate Biography'', Rizzoli, Upd Exp edition, 2007, {{ISBN|0847829308}} * Edward Lucie-Smith, ''Lives of the Great 20th-Century Artists'', Thames & Hudson, 1999, {{ISBN|0500237395 }} * Virginia M. Mecklenburg, ''Edward Hopper: The Watercolors'', W. W. Norton & Company, 1999, {{ISBN|0393048497}} * Gerry Souter, ''Edward Hopper'', Parkstone, 2007, {{ISBN|9781859954485}} * Carol Troyen, Judith Barter, Elliot Davis, ''Edward Hopper'', Boston, Museum of Fine Arts Publications, 2007, {{ISBN|0878467122}} * Walter Wells, ''Silent Theater: The Art of Edward Hopper'', Phaidon Press, 2007, {{ISBN|0714845418}} == Notennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == {{Commons|category:Edward Hopper}} * [https://web.archive.org/web/20070930033540/http://www.nga.gov/exhibitions/2007/hopper/introduction/index.shtm Edward Hopper e lec'hienn National Gallery of Art] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/hopper_edward.html Edward Hopper en Artcyclopedia] * [https://web.archive.org/web/20050304085132/http://americanart.si.edu/collections/exhibits/hopper/ Smithsonian American Art Museum] * [https://web.archive.org/web/20050304085132/http://americanart.si.edu/collections/exhibits/hopper/ ''An Edward Hopper Scrapbook''] {{DEFAULTSORT:Hopper, Edward}} [[Rummad:Livourien SUA]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1882]] [[Rummad:Marvioù 1967]] dje773hc902rok7v1c1xxg559ij9jdn 0 90135 2193347 2157059 2026-06-19T04:45:29Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193347 wikitext text/x-wiki '''Hollved sinema Marvel''' ([[saozneg]] : '''Marvel Cinematic Universe''') a reer eus ur bed faltazi boutin da veur a c'hourharoz. Kaset eo ar raktres war-raok gant [[Marvel Studios]], ha diazezet eo ar filmoù war tudennoù [[Marvel Comics]]. Damheñvel eo ouzh [[Hollved Marvel|Marvel Universe]] a gaver e [[comic]]s Marvel. Temoù, lec'hioù, aktorien ha tudennoù a zo boutin d'ar filmoù ivez. Evit poent ez eus deuet pemp film er-maez : [[Iron Man (film)|Iron Man]] ha [[The Incredible Hulk (film)|The Incredible Hulk]] e [[2008]], [[Iron Man 2]] e [[2010]], [[Thor (film)|Thor]] ha [[Captain America: The First Avenger]] e [[2011]]. Tri film alla z o raktreset: [[The Avengers (film)|The Avengers]], [[Iron Man 3]] ha [[Thor 2]]. == Filmoù == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" border="1" width=100% ! '''Film''' ! '''Deiziad''' ! '''Sevener''' ! '''Senario gant''' ! '''Produer(ien)''' ! '''Skigner''' |- ! colspan="6" style="background-color:#b8c7d6;" | <!-- -->====Filmoù deuet er-maez==== |- | style="text-align:left"|''[[Iron Man (film)|Iron Man]]'' | style="text-align:left"|[[2 a viz Mae]] [[2008]] | [[Jon Favreau]] | Art Marcum, [[Mark Fergus and Hawk Ostby|Hawk Ostby]], [[John August]], [[Mark Fergus and Hawk Ostby|Mark Fergus]] ha Matt Holloway | [[Avi Arad]] ha [[Kevin Feige]] | [[Paramount Pictures]] |- | style="text-align:left"| ''[[The Incredible Hulk (film)|The Incredible Hulk]]'' | style="text-align:left"|[[13 a viz Even]] [[2008]] | [[Louis Leterrier]] | [[Zak Penn]] hag [[Edward Norton]] | Avi Arad, [[Gale Anne Hurd]] ha Kevin Feige | [[Universal Studios|Universal Pictures]] |- | style="text-align:left"| ''[[Iron Man 2]]'' | style="text-align:left"|[[26 a viz Ebrel]] [[2010]] ([[Los Angeles]])<br /> [[7 a viz Mae]] [[2010]] ([[SUA]]) | Jon Favreau | [[Justin Theroux]] | Kevin Feige ha [[Susan Downey]] | rowspan="3" | Paramount Pictures |- | style="text-align:left"|''[[Thor (film)|Thor]]'' | style="text-align:left"|[[21 a viz Ebrel]] [[2011]] ([[Aostralia]])<br />[[6 a viz Mae]] [[2011]] ([[SUA]]) | [[Kenneth Branagh]] | '''senario:''' [[Ashley Edward Miller]], [[Don Payne]] ha [[Zack Stentz]]<br />'''istor:''' [[Mark Protosevich]] ha [[J. Michael Straczynski]] | rowspan="2" | Kevin Feige |- | style="text-align:left"| ''[[Captain America: The First Avenger]]'' | style="text-align:left"|[[19 a viz Gouere]] [[2011]] ([[Los Angeles]])<ref>Watch the Captain America Red Carpet Premiere LIVE on Marvel.com http://marvel.com/news/story/16296/watch_the_captain_america_red_carpet_premiere_live_on_marvelcom Marvel.com</ref><br />[[22 a viz Gouere]] [[2011]] ([[SUA]]) | [[Joe Johnston]] | [[Christopher Markus]] and [[Stephen McFeely]] |- ! colspan="6" style="background-color:#b8c7d6;" | <!-- -->====Filmoù da zont==== |- | style="text-align:left"| ''[[The Avengers (film 2012)|The Avengers]]'' | style="text-align:left"|[[4 a viz Mae]] [[2012]] | [[Joss Whedon]] | Joss Whedon | Kevin Feige | [[Walt Disney Pictures]] |- ! colspan="6" style="background-color:#b8c7d6;" | <!-- -->====War sevel==== |- |style="text-align:left"| ''[[Iron Man 3]]'' | style="text-align:left"|[[3 a viz Mae]] [[2013]]<ref>Ward, Kate. [https://web.archive.org/web/20141012233257/http://news-briefs.ew.com/2010/10/18/iron-man-3-to-come-to-theaters-2013/ "'Iron Man 3 to come to theaters in 2013"], ''Entertainment Weekly'', 18 a viz Here 2010. .</ref> | [[Shane Black]]<ref>http://www.aintitcool.com/node/48537 Shane Black to direct IRON MAN 3, Ain't It Cool News</ref> | style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | rowspan="2" | Walt Disney Pictures |- |style="text-align:left"| ''[[Thor (film)#Sequel|Thor 2]]'' | style="text-align:left"|[[26 a viz Gouere]] [[2013]]<ref name="Thor 2">Marvel And Disney Setting 'Thor 2' For Summer 2013; Chris Hemsworth's Back But Kenneth Branagh Won't Return http://www.deadline.com/2011/06/marvel-and-disney-sets-thor-2-for-summer-2013-kenneth-branagh-wont-return/ Deadline.com</ref> | style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | Don Payne<ref>http://www.deadline.com/2011/07/thor-2-to-be-scripted-by-don-payne/ 'Thor 2' To Be Scripted By Don Payne Deadline.com</ref> | style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; |- </small> |} === Aktorien ha tudennoù boutin === {| class="wikitable" style="text-align:center" width=99% ! rowspan="2" width="15%" | Tudenn ! colspan="5" align="center" | Filmoù deuet er-maez ! colspan="3" align="center" | Filmoù da zont |- ! align="center" width="10%" | ''[[Iron Man (film)|Iron Man]]'' ! align="center" width="10%" | ''[[The Incredible Hulk (film)|The Incredible Hulk]]'' ! align="center" width="10%" | ''[[Iron Man 2]]'' ! align="center" width="10%" | ''[[Thor (film)|Thor]]'' ! align="center" width="10%" | ''[[Captain America: The First Avenger]]'' ! align="center" width="10%" | ''[[The Avengers (film 2012)|The Avengers]]'' ! align="center" width="10%" | ''[[Iron Man 3]]'' ! align="center" width="10%" | ''[[Thor 2]]'' |- ! [[Iron Man|Tony Stark / Iron Man]] | colspan="3" | [[Robert Downey, Jr.]]<ref>http://www.usatoday.com/life/movies/news/2007-04-26-iron-man_N.htm?csp=34</ref>{{,}}<ref>https://web.archive.org/web/20121107114938/http://www.mtv.com/news/articles/1583534/robert-downey-jr-talks-about-iron-mans-hulk-cameo.jhtml</ref>{{,}}<ref>https://web.archive.org/web/20100124053735/http://www.superherohype.com/news/ironmannews.php?id=7763, Downey Jr., Favreau & Cheadle Suit Up for The Avengers,SuperheroHype.com, accessdate=14/04/2010</ref> | colspan="2" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="2" | Robert Downey, Jr<ref>https://web.archive.org/web/20100124053735/http://www.superherohype.com/news/ironmannews.php?id=7763 |title=Downey Jr., Favreau & Cheadle Suit Up for The Avengers, SuperheroHype.com, accessdate=14/04/2010</ref>{{,}}<ref>"Iron Man 2" Earns $133 Million, "Iron Man 3" Promised for 2013, http://www.worstpreviews.com/headline.php?id=17650, ''WorstPreviews.com'', accessdate=10/05/2010</ref>. | colspan="1" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; |- ! [[Hulk (comics)|Bruce Banner / The Hulk]] | colspan="1" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | [[Edward Norton]]<br />[[Lou Ferrigno]] (mouezh) | colspan="3" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | [[Mark Ruffalo]]<ref>Nikki Finke, http://www.deadline.com/2010/07/toldja-marvel-ruffalo-reach-hulk-deal, TOLDJA! Marvel & Ruffalo Reach Hulk Deal, Deadline.com, accessdate=July 23/07/2010</ref><br />Lou Ferrigno (mouezh)<ref>Nuke The Fridge Interviews Lou Ferrigno, [[YouTube]], http://www.youtube.com/watch?v=cmLT0tmSrWY, accessdate=16/05/2009</ref> | colspan="2" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; |- ! [[Thor (Marvel Comics)|Thor]] | colspan="3" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | [[Chris Hemsworth]]<ref>Nikki Finke, https://web.archive.org/web/20111010114245/http://www.deadlinehollywooddaily.com/exclusive-chris-hemsworth-is-thor/ |title=Exclusive: Chris Hemsworth is Thor, Deadline.com, accessdate=19/05/2009</ref> | colspan="1" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | Chris Hemsworth<ref name="Billington">http://www.firstshowing.net/2009/06/07/profile-on-marvel-studios-with-big-updates-from-kevin-feige |title=Profile on Marvel Studios with Big Updates from Kevin Feige, FirstShowing.net, accessdate=14/04/2010</ref> | colspan="1" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | Chris Hemsworth<ref name="Thor 2" /> |- ! [[Captain America|Steve Rogers / Captain America]] | colspan="4" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="2" | [[Chris Evans]]<ref>http://www.variety.com/article/VR1118016757.html?categoryid=13&cs=1 Chris Evans to play 'Captain America', [[Variety (kelaouenn)|Variety]], accessdate=23/03/2010</ref>{{,}}<ref>http://www.variety.com/article/VR1118016757.html?categoryid=13&cs=1 Chris Evans to play 'Captain America', [[Variety (kelaouenn)|Variety]], accessdate=14/04/2010</ref> | colspan="2" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; |- ! [[Phil Coulson]] | colspan="1" | [[Clark Gregg]] | colspan="1" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="2" | Clark Gregg<ref>http://www.variety.com/article/VR1118013952.html?categoryid=13&cs=1&nid=2562&utm_source=twitterfeed&utm_medium=twitter&utm_campaign=Feed%3A+variety%2Fheadlines+%28Variety+-+Latest+News%29&utm_content=Twitter, Gregg pulls double duty, [[Variety (kelaouenn)|Variety]], date=18/01/2010</ref> | colspan="1" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | Clark Gregg<ref>http://www.deadline.com/2010/07/star-wattage-marvel-assembles-the-avengers-for-comic-con-panel, Marvel-ous Star Wattage: Actors Assemble For Comic-Con Panel Including 'The Avengers', 'Captain America', & 'Thor', Deadline.com, accessdate=25/07/2010</ref> | colspan="2" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; |- ! [[Christine Everhart]] | colspan="1" | [[Leslie Bibb]] | colspan="1" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | Leslie Bibb | colspan="5" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; |- ! [[Nick Fury]] | colspan="1" | [[Samuel L. Jackson]] | colspan="1" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="4" | Samuel L. Jackson<ref>http://blog.moviefone.com/2011/02/03/sam-jackson-nick-fury-cameo-captain-americaSam Jackson Confirms Nick Fury Cameos in 'Captain America' and 'Thor', Cinematical accessdate=03/02/2011</ref>{{,}}<ref>=https://web.archive.org/web/20120910232038/http://collider.com/samuel-l-jackson-talks-iron-man-2-nick-fury-captain-america-thor-and-the-avengers/22494/ Samuel L. Jackson Talks 'Iron Man 2', 'Nick Fury', 'Captain America', 'Thor' and 'The Avengers', Collider.com accessdate=23/04/2010</ref>{{,}}<ref>http://www.variety.com/article/VR1118000573.html?categoryid=1236&cs=1 |title=Samuel Jackson joins 'Iron' cast, ''[[Variety (kelaouenn)|Variety]]'', accessdate=14/04/2010</ref> | colspan="2" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; |- ! [[Happy Hogan|Harold "Happy" Hogan]] | colspan="1" | [[Jon Favreau]] | colspan="1" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | Jon Favreau | colspan="5" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; |- ! [[Edwin Jarvis|JARVIS]] | colspan="1" | [[Paul Bettany]] (mouezh) | colspan="1" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | Paul Bettany (mouezh) | colspan="2" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | Paul Bettany (mouezh)<ref>https://web.archive.org/web/20150925153622/http://splashpage.mtv.com/2011/04/26/paul-bettany-confirms-avengers-role-will-return-as-voice-of-jarvis/</ref> | colspan="2" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; |- ! [[Pepper Potts|Virginia "Pepper" Potts]] | colspan="1" | [[Gwyneth Paltrow]] | colspan="1" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | Gwyneth Paltrow | colspan="5" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; |- ! [[War Machine|James "Rhodey" Rhodes]] | colspan="1" | [[Terrence Howard]] | colspan="1" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | [[Don Cheadle]] | colspan="3" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | Don Cheadle<ref>https://web.archive.org/web/20120722062220/http://www.thecinemasource.com/blog/news/don-cheadle-locked-into-iron-man-2-3-and-the-avengers/, Don Cheadle locked into Iron Man 2, 3, and The Avengers, ''TheCinemaSource.com'', accessdate=29/10/2008</ref> | colspan="1" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; |- ! [[Howard Stark]] | colspan="1" | Gerard Sanders | colspan="1" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | [[John Slattery]] | colspan="1" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | [[Dominic Cooper]]<ref>http://www.slashfilm.com/2010/05/24/dominic-cooper-says-hes-howard-stark-in-captain-america title=Dominic Cooper Says He’s Howard Stark in Captain America, ''[[/Film]]'', accessdate=30/06/2010</ref> | colspan="3" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; |- ! [[Black Widow (Natalia Romanova)|Natasha Romanoff]] | colspan="2" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | [[Scarlett Johansson]] | colspan="2" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | Scarlett Johansson<ref>http://www.deadline.com/2009/03/another-iron-man-2-exclusive-scarlett-johannson-will-replace-emily-blunt-in-iron-man-2 ANOTHER 'IRON MAN 2' DEAL: Scarlett Johannson To Replace Emily Blunt As Black Widow For Lousy Lowball Money, Nikki Finke, Deadline.com, accessdate=14/04/2010</ref> | colspan="2" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; |- ! [[Hawkeye (comics)|Clint Barton]] | colspan="3" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | [[Jeremy Renner]]<ref name="RennerCameo">https://web.archive.org/web/20110815193255/http://www.cinemablend.com/new/Cinema-Con-We-ve-Seen-Hawkeye-In-Thor-And-It-s-More-Than-A-Walk-On-23922.html Cinema Con: We've Seen Hawkeye In Thor And It's More Than A Walk On, CinemaBlend, accessdate=2803/2011</ref> | colspan="1" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | Jeremy Renner<ref name="Renner">http://www.heatvisionblog.com/2010/06/jeremy-renner-poised-to-join-marvels-avengers.html |title=Jeremy Jeremy Renner near deal to join Marvel's 'Avengers', Kit, Borys and Zorianna Kit,''[[The Hollywood Reporter]]'',accessdate=11/06/2010</ref> | colspan="2" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; |- ! [[Loki (comics)|Loki]] | colspan="3" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | [[Tom Hiddleston]]<ref>http://www.marvel.com/news/moviestories.8063.Marvel_Studios_Update~colon~_Loki_Cast_in_Thor |title=''Marvel Studios Update: Loki Officially Cast in 2011 Thor Movie'', ''[[Marvel Comics]]'', accessdate=19/05/2009</ref> | colspan="1" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | Tom Hiddleston<ref name="Billington" /> | colspan="2" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; |- ! Erik Selvig | colspan="3" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | [[Stellan Skarsgård]]<ref>https://web.archive.org/web/20091009110941/http://www.cinematical.com/2009/10/05/stellan-skarsgard-joins-thor Stellan Skarsgard Joins 'Thor', Elisabeth Rappe, Cinematical, accessdate=05/10/2009</ref> | colspan="1" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; | colspan="1" | Stellan Skarsgård<ref>http://www.expressen.se/noje/film/1.2351661/stellan-skarsgard-klar-for-ny-superhjaltefilm |title=Stellan Skarsgård klar för ny superhjältefilm [[Expressen]] [[svedeg]] accessdate=03/03/2011</ref> | colspan="2" style="background-color:lightgrey;" | &nbsp; |} == Notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Filmoù SUA]] [[Rummad:Marvel Comics]] nv2h911xvt4vts6bwnuzsopa3pjzr3r 0 90314 2193343 2156569 2026-06-19T01:30:57Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193343 wikitext text/x-wiki [[Restr:Localisation EPCI Vannes Agglo dans le Morbihan, France.svg|300px|thumb|Lec'hiañ an etrekumuniezh er Mor-Bihan.]] '''Gwened Tolpad'''<ref>[http://www.opab-oplb.org/91-kerofis.htm?TOPONYME=Vannes+Agglo&NOM=0&COMMUNE=&CATEGORIE=&idtf=91&opKER=com_lang++asc+%2Cl.LEC_HANV++asc&cpKER=df845c1fcfc7aa7fa5c2&mpKER=30&TPL_CODE=TPL_KEROFIS&FpKER=Klask#formKerofis KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)]</ref>, a oa anvet ''Kumuniezh tolpad-kêrioù Bro-Wened'' a-raok ar bloaz 2010, a oa ur [[kumuniezh tolpad-kêrioù|gumuniezh tolpad-kêrioù]] e departamant ar [[Mor-Bihan]], e Breizh. Krouet e voe e [[2000]]. D'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ [[Mor Bihan - Gwened Tolpad-kêrioù]], goude kendeuziñ gant div etrekumuniezh-all. ==Kumunioù== 24 c'humun a yae d'ober Gwened Tolpad. <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3"> #[[Aradon]] #[[an Arvor-Baden]] #[[an Arzh]] #[[Baden]] #[[ar Bonoù]] #[[an Elven]] #[[Enizenac'h]] #[[Gwened]] (sez) #[[Hezoù]] #[[Meukon]] #[[Noaloù]] #[[Pleskob]] #[[Ploveren]] #[[Plougouvelen]] #[[Sant-Teve]] #[[Sant-Nolf]] #[[Sine]] #[[Sterwenn]] #[[Sulnieg]] #[[Surzhur]] #[[Teiz]] #[[Tredion]] #[[Trevlean]] #[[an Drinded-Surzhur]] </div> Kendeuzet e voe kumunioù Teiz ha Noaloù d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez, [[Teiz-Noaloù]]. == Brezhoneg == === Ya d'ar brezhoneg === * D'an 29 a viz Ebrel 2010 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant Kumuniezh tolpad-kêrioù Bro-Wened. === Deskadurezh === * E distro-skol 2015 e oa enskrivet er skol [[Diwan]] hag er c'hlasoù divyezhek 1201 skoliad (6,9 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).[https://web.archive.org/web/20130921221948/http://www.ofis-bzh.org/upload/travail_paragraphe/fichier/309fichier.pdf] == Lec'hiennoù internet == * [https://web.archive.org/web/20231014073716/http://www.agglo-vannes.fr/ Vannes agglo - Golfe du Morbihan] ==Notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumuniezhioù tolpad-kêrioù kozh ar Mor-Bihan]] jrx7xobkwb6jp9fiwgje5z7mmkm7xfy 0 91372 2193313 1954977 2026-06-18T18:57:09Z ~2026-35293-66 92283 /* Rouaned Lombardia-Veneto */ 2193313 wikitext text/x-wiki [[Restr:Kingdom_of_Lombardy-Venetia_1815.svg|thumb|Rouantelezh Lombardia-Veneto en [[Impalaeriezh Aostria]]]] '''Rouantelezh Lombardia-Veneto''' ([[italianeg]] : ''Regno Lombardo-Veneto'' ; [[alamaneg]] : ''Lombardo-Venezianisches Königreich'') zo ur rouantelezh a oa e diabarzh [[Impalaeriezh Aostria]] en {{XIXvet kantved}}. Krouet e voe gant ar c'hañseller aostrian [[Klemens von Metternich]] goude diskar an [[Impalaeriezh c'hall]] hag aprouet e [[Kendalc'h Vienna]] d'an [[9 a viz Mezheven]] [[1815]]. E [[1859]] e voe diframmet [[Lombardia]] (war-bouez proviñs [[Mantova]]). Seizh vloaz goude, e [[1866]], e voe staget [[Veneto]] ouzh [[Rouantelezh Italia]]. <gallery mode="packed" heights="220px" style="margin-top:20px;"> Lombardo_Veneto.svg|Rouantelezh Lombardia-Veneto (1815-1859) LombVen.jpg|Rouantelezh Lombardia-Veneto </gallery> ==Istor== [[Restr:Stamp Austria Lombardei 1850-1H.jpg|thumb|[[Timbr]] aostrian e [[1850]] en enor da Lombardia-Veneto]] Goude an dro-vrezel da [[Rusia]] e [[1812]] e oa gwanaet arme Bro-C'hall. Ha setu Aostria, d'an 20 a viz Eost 1813, da zisklêriañ ar brezel da Vro-C'hall, a oa bet dilezet gant [[Kengevredad ar Roen]], ha da gas un arme, dindan [[Heinrich Johann de Bellegarde]] da aloubiñ Italia. Trec'het e voe an Aostrianed avat gant ar besroue [[Eugène de Beauharnais]] en [[emgann ar Mincio]] d'an 8 viz c'hwevrer 1814. Met a-hed an daou viz war-lerc'h ne reas nerzh arme Beauharnais nemet fallaat abalamour da veur a dra: *d'an emglev, d'an 11 a viz Genver, etre [[Rouantelezh Naplez]] [[Joachim Murat]] gant Aostria, *d'ar berzh a reas an armeoù aostrian ha rus e Bro-C'hall, ma kemerjont Pariz d'an 31 a viz Meurzh, ha ma rankas [[Napoleone Buonaparte]], dilezel e gurunenn impalaer d'ar 6 a viz Ebrel; *d'un irienn enepgall e Milano, harpet gant noblañsed ar vro, a lakaas an arigrap war ar Sened d'an 20 a viz Ebrel hag a lazhas ar ministr gallgar [[ Giuseppe Prina]]. Ken fall e oa an traoù gant ar besroue ma rankas sinañ d'an 23 a viz Ebrel e kodiane ar rouantelezh e Mantova. Leuskel a reas e armead a 45 000 soudard armet, hag a oa bet trec'h en [[emgann ar Mincio]], dindan urzhioù Heinrich Johann de Bellegarde, hag eñ kuit d'ar 27 da gêr [[München]]. D'ar 26 a viz Ebrel e tegouezhas ar c'homiser aostrian [[Annibal Sommariva]] e Lombardia en anv ar feld-marichal Bellegarde, ha d'an 28 a viz Ebrel setu 17 000 soudard aostrian o kemer Milano. D'ar 25 a viz Mae, setu Bellegarde da embann diskar [[rouantelezh Italia]] hag e garg a gomiser evit proviñsoù aostrian Italia en anv an impalaer [[ Franz Iañ (impalaer Aostria)|Franz Iañ]]. D'an 12 a viz Mezheven e kemeras ar garg a c'houarnour goude staget Lombardia ouzh impalaeriezh Aostria en deiz-se end-eeun. [[Rummad:Istor Italia ]] === Istor ar rouantelezh === Hervez raktresoù ar broioù trec'h war Napoleon e tlee [[Europa ]] dont da vezañ adarre evel ma oa a-raok [[1789]]. Met kement a reuz a oa bet lakaet gant an aloubadeg c'hall ma voe divizet aozañ [[Kendalc'h Vienna ]] da adkempenn Europa. [[ Impalaeriezh Aostria]] a felle dezhi adkemer an douaroù he devoa kollet en Italia, da lavarout eo [[Trenta (Italie)|Trente]], [[Trieste]] ha [[Gorizia]], hag ivez [[dugelezh Milano]] ([[Milano]], [[Como (Italia)|Como]], [[Pavia]], [[Lodi]], [[Cremona]]) ha [[dugelezh Mantova]], ha [[Republik Venezia]], a oa bet kemeret gant Bro-C'hall war-lerc'h [[feur-emglev Campo-Formio]] ([[1797]]). Hogen ne voe asantet d'ar stagidigezhioù-se gant ar broioù trec'h e [[Kendalc'h Vienna ]] nemet war an diviz ma vije dilezet gwirioù an Habsbourged war an [[Izelvroioù aostrian |Izelvroioù katolik ]], da lavarout eo [[Belgia]] ha [[Luxembourg]] a hiriv). == Rouaned Lombardia-Veneto == {|class="infobox" style="font-size:85%; text-align:center;" |- valign="top" | [[Restr:Weltliche Schatzkammer Wien (55).JPG|265px]] | [[Restr:Erzherzog Rainer Vizekoenig.jpg|220px]] |- |An Impalaer Ferdinand I^añ<br>da geñver e gurunadur |An arc'hdug [[Rainer von Österreich (1783–1853)|Rainer]]<br>en e zilhad bezroue Lombardia-Veneto |} * 1815–1835: [[Franz II an Impalaeriezh Santel |Franz Iañ]], Impalaer Aostria * 1835–1848: [[Ferdinand Iañ (Aostria)|Ferdinand&nbsp;Iañ]], Impalaer Aostria * 1848–1866: [[Franz Joseph Iañ]], Impalaer Aostria. [[Rummad:Stadoù kozh Italia]] [[Rummad:Istor Aostria]] ksnhnllh07h8ahizxs4oz9eagxmaxen 2193317 2193313 2026-06-18T20:07:40Z ~2026-35521-66 92286 html ha liammoù diabarzh 2193317 wikitext text/x-wiki [[Restr:Kingdom_of_Lombardy-Venetia_1815.svg|thumb|Rouantelezh Lombardia-Veneto en [[Impalaeriezh Aostria]]]] '''Rouantelezh Lombardia-Veneto''' ([[italianeg]] : ''Regno Lombardo-Veneto'' ; [[alamaneg]] : ''Lombardo-Venezianisches Königreich'') zo ur rouantelezh a oa e diabarzh [[Impalaeriezh Aostria]] en {{XIXvet kantved}}. Krouet e voe gant ar c'hañseller aostrian [[Klemens von Metternich]] goude diskar an [[Impalaeriezh c'hall]] hag aprouet e [[Kendalc'h Vienna]] d'an [[9 a viz Mezheven]] [[1815]]. E [[1859]] e voe diframmet [[Lombardia]] (war-bouez proviñs [[Mantova]]). Seizh vloaz goude, e [[1866]], e voe staget [[Veneto]] ouzh [[Rouantelezh Italia]]. <gallery mode="packed" heights="220px" style="margin-top:20px;"> Lombardo_Veneto.svg|Rouantelezh Lombardia-Veneto (1815-1859) LombVen.jpg|Rouantelezh Lombardia-Veneto </gallery> ==Istor== [[Restr:Stamp Austria Lombardei 1850-1H.jpg|thumb|[[Timbr]] aostrian e [[1850]] en enor da Lombardia-Veneto]] Goude an dro-vrezel da [[Rusia]] e [[1812]] e oa gwanaet arme Bro-C'hall. Ha setu Aostria, d'an 20 a viz Eost 1813, da zisklêriañ ar brezel da Vro-C'hall, a oa bet dilezet gant [[Kengevredad ar Roen]], ha da gas un arme, dindan [[Heinrich Johann de Bellegarde]] da aloubiñ Italia. Trec'het e voe an Aostrianed avat gant ar besroue [[Eugène de Beauharnais]] en [[emgann ar Mincio]] d'an 8 viz c'hwevrer 1814. Met a-hed an daou viz war-lerc'h ne reas nerzh arme Beauharnais nemet fallaat abalamour da veur a dra: *d'an emglev, d'an 11 a viz Genver, etre [[Rouantelezh Naplez]] [[Joachim Murat]] gant Aostria, *d'ar berzh a reas an armeoù aostrian ha rus e Bro-C'hall, ma kemerjont Pariz d'an 31 a viz Meurzh, ha ma rankas [[Napoleone Buonaparte]], dilezel e gurunenn impalaer d'ar 6 a viz Ebrel; *d'un irienn enepgall e Milano, harpet gant noblañsed ar vro, a lakaas an arigrap war ar Sened d'an 20 a viz Ebrel hag a lazhas ar ministr gallgar [[ Giuseppe Prina]]. Ken fall e oa an traoù gant ar besroue ma rankas sinañ d'an 23 a viz Ebrel e kodiane ar rouantelezh e Mantova. Leuskel a reas e armead a 45 000 soudard armet, hag a oa bet trec'h en [[emgann ar Mincio]], dindan urzhioù Heinrich Johann de Bellegarde, hag eñ kuit d'ar 27 da gêr [[München]]. D'ar 26 a viz Ebrel e tegouezhas ar c'homiser aostrian [[Annibal Sommariva]] e Lombardia en anv ar feld-marichal Bellegarde, ha d'an 28 a viz Ebrel setu 17 000 soudard aostrian o kemer Milano. D'ar 25 a viz Mae, setu Bellegarde da embann diskar [[rouantelezh Italia]] hag e garg a gomiser evit proviñsoù aostrian Italia en anv an impalaer [[ Franz Iañ (impalaer Aostria)|Franz Iañ]]. D'an 12 a viz Mezheven e kemeras ar garg a c'houarnour goude staget Lombardia ouzh impalaeriezh Aostria en deiz-se end-eeun. [[Rummad:Istor Italia ]] === Istor ar rouantelezh === Hervez raktresoù ar broioù trec'h war Napoleon e tlee [[Europa ]] dont da vezañ adarre evel ma oa a-raok [[1789]]. Met kement a reuz a oa bet lakaet gant an aloubadeg c'hall ma voe divizet aozañ [[Kendalc'h Vienna ]] da adkempenn Europa. [[ Impalaeriezh Aostria]] a felle dezhi adkemer an douaroù he devoa kollet en Italia, da lavarout eo [[Trento]], [[Trieste]] ha [[Gorizia]], hag ivez [[dugelezh Milano]] ([[Milano]], [[Como]], [[Pavia]], [[Lodi]], [[Cremona]]) ha [[dugelezh Mantova]], ha [[Republik Venezia]], a oa bet kemeret gant Bro-C'hall war-lerc'h [[feur-emglev Campo-Formio]] ([[1797]]). Hogen ne voe asantet d'ar stagidigezhioù-se gant ar broioù trec'h e [[Kendalc'h Vienna ]] nemet war an diviz ma vije dilezet gwirioù an Habsbourged war an [[Izelvroioù aostrian |Izelvroioù katolik ]], da lavarout eo [[Belgia]] ha [[Luxembourg]] a hiriv). == Rouaned Lombardia-Veneto == <div style="font-size:90%;"> {{Multiple image|total_width = 440 | image1 = Weltliche Schatzkammer Wien (55).JPG | caption1 = An Impalaer Ferdinand I^añ<br>da geñver e gurunadur | image2 = Erzherzog Rainer Vizekoenig.jpg | caption2 = An arc'hdug [[Rainer von Österreich (1783–1853)|Rainer]] en e zilhad bezroue Lombardia-Veneto }} </div> * 1815–1835: [[Franz II an Impalaeriezh Santel |Franz Iañ]], Impalaer Aostria * 1835–1848: [[Ferdinand Iañ (Aostria)|Ferdinand&nbsp;Iañ]], Impalaer Aostria * 1848–1866: [[Franz Joseph Iañ]], Impalaer Aostria. [[Rummad:Stadoù kozh Italia]] [[Rummad:Istor Aostria]] eomk8owzim47ikh7vn7d3pxarcdx304 0 106384 2193316 2148149 2026-06-18T19:29:42Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193316 wikitext text/x-wiki [[Restr:Linnet kineograph 1886.jpg|thumb|upright 0.8|Ur '''folioskop''' (1886)]] Ur '''folioskop''' zo ul [[levr]] warnañ un heulad skeudennoù a gemm a bajenn da bajenn, en doare ma weler un [[tresadennoù-bev|dresadenn-vev]] pa lakaer ar pajennoù da zibuniñ gant trawalc'h a dizh. Evit ar vugale e vez fardet folioskopoù peurliesañ, petra bennak ma 'z eus bet savet lod evit an oadourion diwar [[luc'hskeudennerezh|luc'hskeudennoù]]. An hevelep doare a c'haller kavout e marzhoù pe gornioù pajennoù levrioù pe gelaouennnoù a zo. Bez' ez eus [[meziant]]où ha lec'hiennoù [[Internet]] a c'hall treiñ restroù video e folioskopoù war [[paper|baper]]. == Arc'hwelerezh == [[Restr:Daumenkino kol.jpg|thumb|left|Ur ''filoskop'' (deroù {{XXvet kantved}})]] Unan eus an doareoù kentañ da fardañ an tresadennoù-bev eo ar folioskopoù. Evel forzh pe [[sinema|film]] ez int diazezet war anadenn [[lagad|dreistpad al luc'hsae]] a-benn krouiñ kammzerc'h ar fiñv e daoulagad an arvesterion, a wel fiñvadennoù dizehan e-lec'h skeudennoù o tont an eil war-lerc'h eben. Kentoc'h eget lenn ar skeudennoù e chom selloù an arvesterion paret war ul lec'h hepken el levr e-pad ma vez ar skeudennoù o tibunañ. Dav eo reiñ trawalc'h a dizh d'an dibun evit ma yafe ar folioskop en-dro, setu e talc'her al levr gant un dorn en ur lakaat tal ar pajennoù da dreiñ buan gant biz-meud an dorn all — ar pezh a zo dikouezet splann gant ar ger [[alamaneg|alamanek]] evit "folioskop" : ''Daumenkino'', da lavaret eo "sinema ar biz-meud"<ref>Gwelet ar bajenn Wikipedia alemanek evit "folioskop".</ref>. == Istor == D'an 18 a viz Meurzh [[1868]] e voe breouet ar c'hentañ folioskop gant ar [[Bro-Saoz|saoz]] [[John Barnes Linnett]], [[moullerezh|mouller]] e [[Birmingham]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120903121756/http://www.7inch.org.uk/news/category/pre-cinema/ ''7 Inch Cinema, Birmingham] {{en}}</ref>. Ar folioskop e voe an doare kentañ da vlivañ skeudennoù dre un heuliad skeudennoù a-linennad, pa veze graet betek neuze dre gantennoù a droe, gant ar [[zoetrop]] ([[1834]]) hag ar [[fenakistoskop]] ([[1841]]). == Hêrezh== [[Restr:Kineograph patent.svg|thumb|upright 1.2|Breoued ''kineograph'' J. B. Linnett, 1868, ''Birmingham Central Library'']] E [[1894]] e tiskouezas ar filmaozer [[Alamagn|alaman]] Max Skladanowsky ([[1863]]-[[1939]]) e film kentañ e stumm ur folioskop. En hevelep bloavezh ez ijinas an [[Stadoù-Unanet Amerika|Amerikan]] [[Herman Casler]] ([[1867]]-[[1939]]) ur folioskop ardivinkaet, a anvas ''[[mutoskop|Mutoscope]]'' : staget ouzh ur granenn-dro e oa ar pajennoù e-lec'h bout strobet e stumm ul levr. E [[1897]] e voe lakaet er c'henwerzh ur folioskop lakaet en ur gwask [[metal]], evit aesaat ar follennata, gant ar filmaozer saoz Henry William Short dindan an anv ''Filoscope''. Petra bennak ma vez ar folioskopoù lakaet da [[c'hoariell]]où evit ar vugale pergen e vezont c'hoazh arveret e bed ar [[bruderezh]], en [[arz]]où hag en tiez-embann luc'hskeudennoù. Klask zo war folioskopoù eus dibenn an {{XIXvet kantved}}, a c'hall bout gwerzhet miliadoù ag [[euro]]ioù diouzh ar c'hresk. Er bloavezh [[2004]] e voe dalc'het kentañ Gouel ar folioskopoù e [[Stuttgart]], Alamagn ; unan all a c'hoarvezas e [[Linz]] en [[Aostria]]. == Notennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == *[https://web.archive.org/web/20131208012807/http://www.flipbook.info/index_en.php Folioskopoù kozh] {{en}} *[https://web.archive.org/web/20131119005016/http://www.flippies.com/flipbook-history Istor ar folioskop] {{en}} *[https://web.archive.org/web/20140101124646/http://flipbookisland.com/ Fardañ folioskopoù] {{en}} *[http://laughingsquid.com/a-human-flipbook-made-using-150-t-shirts-stop-motion/ ''Human flipbook''] – Un "den-folioskop" graet diwar 150 [[T-shirt]] disheñvel. *[https://web.archive.org/web/20131202044947/http://www.dickbalzer.com/Flash_Gallery.361.0.html Dastumad c'hoarielloù optek Richard Blazer] {{en}} == Pennadoù kar == * [[Tomatrop]] (1824) * [[Zoetrop]] (1834) * [[Fenakistoskop]] (1841) * [[Praksinoskop]] (1877) * [[Zoopraksiskop]] (1879) * [[Elektrotakiskop]] (1887) * [[Mutoskop]] (1894) [[Rummad:Sinema]] [[Rummad:Istor ar sinema]] [[Rummad:Istor an tresadennoù-bev]] [[Rummad:Levrioù]] 8d8puuxw6iyf75ii841pieznstio2ow 0 108475 2193345 2182281 2026-06-19T04:19:07Z ~2026-35138-42 92289 /* */ 2193345 wikitext text/x-wiki [[File:Marcus Ericsson 2014.jpg|thumb|Marcus Ericsson e 2014]] '''Marcus Ericsson''' ( born 1 novembro 1991 redadegoù kirri a [[Sveden]] a red e [[Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2014|2014]] e [[Formulenn 1]] gant [[Caterham F1 Team|Caterham]]-[[Renault Sport|Renault]] gant an niverenn '''9'''. {{Porched ar Formulenn 1}} {{Taolenn blenierien ha skipailhoù ar Formulenn 1}} {{DEFAULTSORT:Ericsson, Marcus}} [[Rummad:Blenierien Formulenn 1]] [[Rummad:Sportourien Sveden]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1990]] e26t3m8xpp23mqbgdtdb2z9mufs1owe 2193350 2193345 2026-06-19T06:46:16Z Anr 14241 Disc’hraet kemmoù [[Special:Diff/2193345|2193345]] a-berzh [[Special:Contributions/~2026-35138-42|~2026-35138-42]] ([[User talk:~2026-35138-42|kaozeal]]) 2193350 wikitext text/x-wiki [[File:Marcus Ericsson 2014.jpg|thumb|Marcus Ericsson e 2014]] '''Marcus Ericsson''' (ganet d'an {{Deiziad|2|Gwengolo|1990}}) zo ur blenier redadegoù kirri a [[Sveden]] a red e [[Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2014|2014]] e [[Formulenn 1]] gant [[Caterham F1 Team|Caterham]]-[[Renault Sport|Renault]] gant an niverenn '''9'''. {{Porched ar Formulenn 1}} {{Taolenn blenierien ha skipailhoù ar Formulenn 1}} {{DEFAULTSORT:Ericsson, Marcus}} [[Rummad:Blenierien Formulenn 1]] [[Rummad:Sportourien Sveden]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1990]] esgrfdafqr0mlbnr6jiqhcb7e08wt5w 2193353 2193350 2026-06-19T07:29:44Z Kestenn 14086 En deus gwarezet "[[Marcus Ericsson]]": Vandalerezh betek re ([Kemmañ=Degemer hepken an implijerien emgadarnaet] (da viken) [Adenvel=Degemer hepken an implijerien emgadarnaet] (da viken)) 2193350 wikitext text/x-wiki [[File:Marcus Ericsson 2014.jpg|thumb|Marcus Ericsson e 2014]] '''Marcus Ericsson''' (ganet d'an {{Deiziad|2|Gwengolo|1990}}) zo ur blenier redadegoù kirri a [[Sveden]] a red e [[Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2014|2014]] e [[Formulenn 1]] gant [[Caterham F1 Team|Caterham]]-[[Renault Sport|Renault]] gant an niverenn '''9'''. {{Porched ar Formulenn 1}} {{Taolenn blenierien ha skipailhoù ar Formulenn 1}} {{DEFAULTSORT:Ericsson, Marcus}} [[Rummad:Blenierien Formulenn 1]] [[Rummad:Sportourien Sveden]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1990]] esgrfdafqr0mlbnr6jiqhcb7e08wt5w 0 113516 2193365 1958701 2026-06-19T09:51:24Z Bistrakollboued 92255 2193365 wikitext text/x-wiki [[File:Saint_Alban_(cropped).jpg|thumb| '''Alban Verulamium''', merzher kristen]] '''Sant Alban''', pe '''Alban Verulamium''', a oa ur merzher [[kristen]], a orin roman moarvat, en [[Enez Vreizh]], en {{IIIe}} pe {{IVe kantved}}. Dibennet e vije bet, war un dro gant ar sent all "Amphibalus", Julius, hag Aaron, e kêr roman [[Verulamium]], a zo hiriv [[St. Alban's Cathedral]], e kreisteiz [[Hertfordshire]], 31 km en hanternoz da greiz-kêr [[Londrez]], hag eno e vez enoret abaoe. ==Ar vojenn== A-raok an amzer ma teuas ar relijion gristen da relijion ofisiel an [[impalaeriezh roman]] e veze heskinet ar gristeneien gant ar galloud. Alban en doa roet bod d'ur [[beleg]] kristen a oa klask warnañ, Amphibalus, ha levezonet gantañ e troas ouzh ar feiz kristen. Pa erruas ar soudarded e ti Alban da gregiñ er beleg e wiskas Alban mantell ar beleg hag e voe harzet en e lec'h. Dirak ar barner e anzavas Alban e relijion nevez ha kondaonet e voe abalamour da se. [[dibennañ|Dibennet]] e voe, a-hervez, el lec'h ma voe savet an iliz-veur anvet diwar e lerc'h, war un dorgenn serzh, ma ruilhas e benn war-draoñ, hag e lec'h ma chomas a-sav e tiflukas ur [[feunteun]]. ==Pennadoù kar== *[[Alban]] [[Rummad:Merzherien]] [[Rummad:Sent Bro-Saoz]] apwwe8szikw5ys2zutu0jzgz4rbq5hs 0 113526 2193366 2004841 2026-06-19T09:57:25Z Bistrakollboued 92255 2193366 wikitext text/x-wiki *''Ur pennad zo ivez diwar-benn [[Catuvellauni Galia]]''.<hr> Catuvellauni [[File:England_Celtic_tribes_-_South.svg|thumb| Pobloù brezhon e kreisteiz [[Enez Vreizh]]]] [[Restr:Map of the Territory of the Catuvellauni.svg|thumb|220px|Ar vro annezet gant Catuvellauni, en Enez Vreizh]] '''Catuvellauni''' zo anv ur bobl vrezhon a veve e kreisteiz [[Enez Vreizh]], a-raok donedigezh ar [[Impalaeriezh roman|Romaned]]. Roudoù eus ar bobl-se a weler er pezhioù [[moneiz]] bet kavet war o lerc'h hag er menegoù a gaver e skridoù [[latin]]. Anv anezho a ra an istorour roman [[Cassius Dio]] ha menegiñ a ra o stourm ouzh an aloubadeg roman er bloaz [[43]]. Unan eus keodedoù roman Enez Vreizh e oant ivez, hervez ''Douaroniezh'' [[Klaudios Ptolemaios|Ptolemaios]] en [[Eil kantved]]. Diazezet e oant neuze el lec'h m'emañ bremañ kontelezhioù [[Hertfordshire]], [[Bedfordshire]] hag ul lodenn eus [[Cambridgeshire]], en-dro da gêr [[Verulamium]] ([[St Albans (Hertfordshire)|St Albans]] bremañ). En-dro dezho e oa ar pobloù [[Iceni]] ha [[Corieltauvi]] en norzh, [[Trinovantes]] er reter, [[Dobunni]] hag [[Atrebates]] er c'hornôg, ha [[Regnenses]] ha [[Cantiaci]] er c'hreisteiz. ==Anv== cf Rivet & Smith : * [[Klaudios Ptolemaios]], II, 3, II : CATYEUCHLANI, KATYAECHLANI * [[Cassius Dio]], LX, 20, 2 : CATUELLANI * ''RIB'' 1962, eus [[Moger Hadrian]], war-dro 369 : CIVITATE CATUVELLAUNORUM TOSS(O)DOP Savet e vije o anv diwar an elfennoù ''*catu-'' (=emgann) hag ''*uellauno-'' (=rener, gourc'hemenner). Talvezout a rafe kement ha "pennoù brezel"<ref>Xavier Delamarre, ''Dictionnaire de la langue gauloise'', Errance, 2003, p. 311</ref>. ==Tierned == #[[Cassivellaunos|Cassivellaunus]], war-dro 54 kent JK #[[Tasciovanus]], war-dro 20 kent JK – 9 #[[Cunobelinos]] ( [[9]] – [[40]]) #[[Togodumnos|Togodumnus]] #[[Caratacos]] ==Pobl all== Ur bobl all a oa anvet ''[[Catuvellauni Galia|Catuvellauni]]'' ivez e [[Galia]]. == Levrioù talvoudus == * A.L.F Rivet & Colin Smith : ''The Place-names of Roman Britain''. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982. == Notennoù == {{Daveoù}} {{Pobloù Enez Vreizh}} {{Kelted kozh}} [[Rummad:Pobloù brezhon]] ml18pv6ugo150igq530p2iv91l3gamw 2193369 2193366 2026-06-19T10:05:39Z Bistrakollboued 92255 2193369 wikitext text/x-wiki *''Ur pennad zo ivez diwar-benn [[Catuvellauni Galia]]''.<hr> [[File:England_Celtic_tribes_-_South.svg|thumb| Pobloù brezhon e kreisteiz [[Enez Vreizh]]]] [[Restr:Map of the Territory of the Catuvellauni.svg|thumb|220px|Ar vro annezet gant Catuvellauni, en Enez Vreizh]] '''Catuvellauni''' zo anv ur bobl vrezhon a veve e kreisteiz [[Enez Vreizh]], a-raok donedigezh ar [[Impalaeriezh roman|Romaned]]. Roudoù eus ar bobl-se a weler er pezhioù [[moneiz]] bet kavet war o lerc'h hag er menegoù a gaver e skridoù [[latin]]. Anv anezho a ra an istorour roman [[Cassius Dio]] ha menegiñ a ra o stourm ouzh an aloubadeg roman er bloaz [[43]]. Unan eus keodedoù roman Enez Vreizh e oant ivez, hervez ''Douaroniezh'' [[Klaudios Ptolemaios|Ptolemaios]] en [[Eil kantved]]. Diazezet e oant neuze el lec'h m'emañ bremañ kontelezhioù [[Hertfordshire]], [[Bedfordshire]] hag ul lodenn eus [[Cambridgeshire]], en-dro da gêr [[Verulamium]] ([[St Albans (Hertfordshire)|St Albans]] bremañ). En-dro dezho e oa ar pobloù [[Iceni]] ha [[Corieltauvi]] en norzh, [[Trinovantes]] er reter, [[Dobunni]] hag [[Atrebates]] er c'hornôg, ha [[Regnenses]] ha [[Cantiaci]] er c'hreisteiz. ==Anv== cf Rivet & Smith : * [[Klaudios Ptolemaios]], II, 3, II : CATYEUCHLANI, KATYAECHLANI * [[Cassius Dio]], LX, 20, 2 : CATUELLANI * ''RIB'' 1962, eus [[Moger Hadrian]], war-dro 369 : CIVITATE CATUVELLAUNORUM TOSS(O)DOP Savet e vije o anv diwar an elfennoù ''*catu-'' (=emgann) hag ''*uellauno-'' (=rener, gourc'hemenner). Talvezout a rafe kement ha "pennoù brezel"<ref>Xavier Delamarre, ''Dictionnaire de la langue gauloise'', Errance, 2003, p. 311</ref>. ==Tierned == #[[Cassivellaunos|Cassivellaunus]], war-dro 54 kent JK #[[Tasciovanus]], war-dro 20 kent JK – 9 #[[Cunobelinos]] ( [[9]] – [[40]]) #[[Togodumnos|Togodumnus]] #[[Caratacos]] ==Pobl all== Ur bobl all a oa anvet ''[[Catuvellauni Galia|Catuvellauni]]'' ivez e [[Galia]]. == Levrioù talvoudus == * A.L.F Rivet & Colin Smith : ''The Place-names of Roman Britain''. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982. == Notennoù == {{Daveoù}} {{Pobloù Enez Vreizh}} {{Kelted kozh}} [[Rummad:Pobloù brezhon]] 4j9q4boyxtayt1sbo7mgwbp6o0405jo 0 116981 2193360 1978012 2026-06-19T09:18:29Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193360 wikitext text/x-wiki [[Restr:John Davies (historian).jpg|thumb|John Davies, e miz Genver 2013.]] '''John Davies''' ([[1938]] - [[16 a viz C'hwevrer]] [[2015]]<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-31484879 ''Historian and BBC commentator John Davies dies aged 76'', BBC News Wales, 16/02/2015] ; [http://www.bbc.com/cymrufyw/31488849 ''Dr John Davies wedi marw'', BBC Cymru Fyw, 17/02/2015]</ref> a oa un istorour [[kembre]]at, anavezet evit e levrioù hag e abadennoù skinwel diwar-benn [[istor Kembre]]. ==Buhez== Ganet e oa John Davies e traoñienn [[Rhondda]], e su Kembre<ref>[https://web.archive.org/web/20121113165546/http://www.bbc.co.uk/wales/mid/sites/lampeter/pages/johndavies.shtml BBC Wales History - Dr John Davies]</ref>, met tremenet en doa e vugaleaj e kêriadenn [[Bwlch-llan]] e [[Ceredigion]] ha gant se e voe lesanvet diwezhatoc'h ''John Bwlchllan''. Mont a reas da skol-veur [[Kerdiz]] ha goude-se da skol-veur [[Cambridge]] d’ober studioù istor. Ur post a dapas e skol-veur [[Aberystwyth]] da gelenn istor Kembre. Er bloavezhioù 1980 e voe goulennet digantañ sevel ul levr krenn diwar-benn istor Kembre evit embannadurioù [[Penguin Books]]. War c’houlenn an embanner e savas e oberenn e kembraeg. Embannet e voe gant an ti bras-se, e kembraeg eta, e 1990, ha kement a verzh a reas ma voe embannet un droidigezh anezhañ e saozneg e 1994. Kemer a rae perzh John Davies ivez, aliezik, en abadennoù skinwel ha skingomz war istor Kembre. Brogarour e oa ha sekretour broadel kentañ [[Cymdeithas yr Iaith Gymraeg]] e voe en e yaouankiz. E [[2005]] e voe roet [[Gwobr Glyndŵr]] dezhañ, abalamour d’ar pezh en doa degaset da vuhez an arzoù e Kembre. E 2010 en doa bet ur priz all, priz [[Llyfr y Flwyddyn]] pe "Wales Book of the Year", gant e levr ''Cymru: Y 100 lle i'w gweld cyn marw'' ("Kembre : ar 100 lec’h da welet a-raok mervel"). Ren a reas ivez embannadur ''[[Gwyddoniadur Cymru]]'' ("holloueziadur Kembre"), embannet e kembraeg hag e saozneg e 2008<ref>[http://www.guardian.co.uk/books/2008/mar/29/featuresreviews.guardianreview15 ''What is Wales?'' - guardian.co.uk 29.3.2008].</ref>. ==Levrioù== *''Cardiff and the Marquesses of Bute'' (1981) *''The green and the red : nationalism and ideology in twentieth century Wales'' (1984) *''Hanes Cymru'' (1990) (adembannet e 2006 hag e 2007) *''Broadcasting and the BBC in Wales'' (1994) *''A history of Wales'' (1994) (troet diwar ''Hanes Cymru'', adembannet e 1996, 2006, 2007) *''Plaid Cymru oddi ar 1960'' (1997) *''The making of Wales'' (1999) *''The Celts'' (2000) *''Y Celtiaid'' (2001) *''Cardiff : a pocket guide'' (2002) *''Cymru: Y 100 lle i'w gweld cyn marw'', Gwasg Y Lolfa (2009). ==Notennoù== {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Davies, John}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1938]] [[Rummad:Marvioù 2015]] [[Rummad:Istorourien Kembre]] [[Rummad:Skolveuridi Kembre]] 444syxlj5v5v0wqc2bxg3v1uhfzaq5t 0 117412 2193318 2078953 2026-06-18T20:10:30Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193318 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Portrait of Francisco Pizarro (cropped).png|thumb|200px|Francisco Pizarro]] '''Francisco Pizarro González''' ([[16 a viz Meurzh]] [[1476]] - [[26 a viz Gouere]] [[1541]]) a oa unan eus ar [[Konkistador|Gonkistadored]] spagnol, a ergerzhas Suamerika. Brudet eo evel an hini a zistrujas an [[Inkaed|Impalaeriezh inka]]. Gantañ e voe aloubet [[Perou]] ha krouet kêr [[Lima]]. ==E yaouankiz== Ganet e voe Francisco Pizarro e [[Trujillo (Cáceres)|Trujillo]] ([[Extremadura]]). Mab e oa d’un ''[[Hidalgo (noblañs)|hidalgo]]'' anvet Gonzalo Pizarro Rodríguez de Aguilar ha d’e wreg, Francisca González y Mateos. Ne zeskas ket lenn na skrivañ ha pa voe deuet bras ez eas d’an arme gant e dad. Brezeliañ a reas en [[Brezelioù Italia|Italia]], a-raok mont da [[Amerika]] e [[1502]], gant [[Nicolás de Ovando]]. Beajoù all a reas, e 1510 hag e 1513, ma tizhas ar [[Meurvor Habask]], asambles gant [[Vasco Núñez de Balboa]]. Eus 1519 betek 1523 e voe maer [[Ciudad de Panamá]]. ==Perou== Neuze e klevas komz eus pinvidigezh ar broioù a oa pelloc’h er su ha lakaat a reas en e benn mont da aloubiñ an douaroù-se, evel ma oa [[Hernán Cortés]] oc’h aloubiñ Mec’hiko. Div ergerzhadenn a reas, dre ar mor, war-zu an Impalaeriezh Inka e 1524 hag e 1526. Kazeg a reas bep tro, abalamour d’an amzer fall, d’an diouer a bourvezioù ha da enebiezh an henvroidi. E miz Ebrel 1528, a-benn ar fin, e voe tizhet norzh Perou gantañ hag eno en em gavas gant [[Amerindianed]] hag a oa aour ganto. Kement-se a vroudas Pizarro da aozañ un ergerzhadenn all, brasoc’h. Distreiñ a reas da Banama, met eno ne gavas ket harp digant ar gouarnour evel m’en dije bet c’hoant. Neuze ez eas Pizarro da Spagn en-dro, da c’houlenn sikour digant ar roue [[Karl V an Impalaeriezh Santel|Carlos Iañ]]. Sevel a-du gant e raktres a reas ar roue. Distreiñ a reas Pizarro da Banama e 1530, gant e-leizh a dud, hag en o zouez e vreudeur [[Hernando Pizarro|Hernando]] ha [[Gonzalo Pizarro|Gonzalo]]. Mont a rejont kuit eus Panama e miz Genver 1531, war-zu Perou adarre, gant tri lestr warno nav-ugent a dud ha 37 a gezeg. [[Restr:Atawallpa Pizarro tinkuy.jpg|thumb|left|An emgav etre Pizarro hag Atahualpa, e Cajamarca]] D’ar mare-se e oa bec’h e Perou, etre [[Huáscar]] hag [[Atahualpa]], mibien [[Huayna Capac]], marvet e 1529, da c'houzout piv a gemerfe penn ar vro. Pizarro a gasas kannaded da Atahualpa evit kinnig un emgav dezhañ. D’ar 16 a viz Du 1532 en em gavas Pizarro gant Atahualpa e [[Cajamarca]], ha dre un taol-sourpren e tapas krog ennañ tra ma veze lazhet miliadoù a Indianed a oa gantañ ([[Emgann Cajamarca]]). Daoust ma oa bet graet marc’had etre Pizarro hag Atahualpa evit ma vije dieubet hennezh en eskemm ouzh un daspren aour hag arc’hant, e voe kondaonet Atahualpa d’ar marv ha lazhet e voe d’an 29 a viz Eost 1533. Aloubet e voe Perou tamm-ha-tamm gant tud Pizarro. Erruout a rejont e [[Cuzco]] d’ar 15 a viz Du 1533. Diazezet e voe ganto ur gêr anvet “Ciudad de los Reyes”, nepell diouzh ar mor, evit talvezout da gêr-benn Perou ; kement-se a voe graet d’ar 6 a viz Genver 1535, da vare [[Gouel ar Rouaned]]. Buan e kreskas ar gêr-se ha dont a reeas da vezañ anavezet evel [[Lima]]. ==E varv== Tabut a savas etre Pizarro hag unan eus e gompagnuned, [[Diego de Almagro]]. Gant roue Spagn e oa bet lakaet Diego de Almagro da ren war ar vro anvet [[Nueva Toledo]], er Su da g-[[Cuzco]], ha Francisco Pizarro da ren war douaroù [[Nueva Castilla]], en norzh da g-Cuzco. E-pad ur pennad e voe siouloc’h an traoù, rak mont a reas Almagro da aloubiñ [[Chile]] (1535-1536). Pa zistroas avat ez eas an traoù war washaat etre Pizarro, gant e vreudeur, hag Almagro. Kannet e voe hennezh en [[Emgann Las Salinas]] ha lazhet e voe. Aduidi Almagro, bodet en-dro d’e vab, anvet [[Diego de Almagro el Mozo|Diego de Almagro]] ivez, a dagas palez Pizarro e Lima d’ar 26 a viz Mezheven 1541. Lazhet e voe Francisco Pizarro ha lakaet Almagro yaouank da c’houarnour nevez Perou. Buan e voe harzet ar gouarnour yaouank avat, ha dibennet e voe, gant [[Cristóbal Vaca de Castro]], ur beleg kaset gant roue Spagn evit lakaat fin d’an tabut. ==Hêrezh== [[Restr:Estatua de Francisco Pizarro en Trujillo.JPG|thumb|Delwenn Francisco Pizarro e Trujillo]] Aliezik eo bet keñveriet Pizarro ha Cortés, daou gonkistador hag o deus aloubet, buan, Perou ha Mec'hiko. Pizarro koulskoude a oa kalz nebeutoc’h a dud gantañ ha kalz pelloc’h e oa e arme diouzh he diazez pa aloubas Perou. Pa soñjer pegen nebeut a dud a oa gant Pizarro e vezer souezhet o welet pegen buan e oa bet distroadet an Amerindianed, kalz niverusoc’h koulskoude. Bremañ eo brudet Pizarro e Perou evel ar Spagnol en doa aloubet an Impalaeriezh Inka, ha kalz Perouiz a sell outañ evel un alouber displijus. Gantañ e voe kaset ar sevenadur inka d’an traoñ : erlec’hiet e voe relijion ar vro gant ar gatoligiezh ha tamm-ha-tamm e kilas ar [[ketchwaeg|c'hetchwaeg]] hag an [[aymareg]], a oa yezhoù ar vro, dirak ar spagnoleg. ==Liammoù diavaez== *[http://www.newadvent.org/cathen/12140a.htm Franciso Pizarro, Catholic Encyclopedia (1911)] {{en}} *[http://www.pbs.org/conquistadors/pizarro/pizarro_flat.html PBS Special: Conquistadors — Pizarro and the conquest of the Incas] {{en}} *[https://web.archive.org/web/20210131065912/https://www.bloknot.info/juan-de-samanos-relacion-de-los-primeros-descubrimientos-peru-francisco-pizarro-y-diego-de-almagro-1526/ Relacion de los primeros descubrimientos de Francisco Pizarro y Diego de Almagro, 1526] BlokNOT (A. Skromnitsky). 2009-10-09. Colleccion de documentos ineditos para la historia de Espana. Tomo V. — Madrid, 1844 {{es}} {{Commons|Francisco Pizarro}} {{DEFAULTSORT:Pizarro, Francisco}} [[Rummad:Konkistadored]] [[Rummad:Ergerzherien Suamerika]] [[Rummad:Marvioù 1541]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1471]] 6em9uf8x0di15v0navvg2acmixc3w7t 0 123427 2193341 2140764 2026-06-19T00:49:37Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193341 wikitext text/x-wiki {{Stumm an titl|''Guira guira''}} {{Taxobox Loen|''Guira guira''|Guirakuckuck_Guira_guira.JPG|statud=LC|''Guira guira''.}} {{Taxobox Phylum|Chordata}} {{Taxobox Classis|Aves}} {{Taxobox Ordo|Cuculiformes}} {{Taxobox Familia|Cuculidae}} {{Taxobox Subfamilia|Crotophaginae}} {{Taxobox Genus|Guira}} {{Taxobox Anv skiantel|Guira guira|([[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], [[1788]])}} {{Taxobox Echu}} {{Commonscat}} {{Wikispecies}} '''''Guira guira'''''<ref>N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.</ref> a zo ur [[spesad]] [[evn]]ed eus ar [[c'herentiad]] [[Cuculidae]]. Anvet e voe ''Cuculus Guira'' da gentañ-penn (e [[1788]])<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20241208005719/http://www.animalbase.uni-goettingen.de/zooweb/servlet/AnimalBase/home/speciestaxon%3Fid%3D31664 AnimalBase.]</ref> gant an naturour [[alaman]] [[Johann Friedrich Gmelin]] ([[1748]]-[[1804]]).<br>Ar [[spesad]] nemetañ eo er [[genad]] ''Guira''. ==Boued== ==Annezva== Bevañ a ra ar spesad e [[Suamerika]]<ref>{{en}} [https://www.worldbirdnames.org/new/bow/turacos/ Roadennoù ''IOC World Bird List'' diwar-benn ''Guira guira''.]</ref>, eus reter ha su [[Brazil]] da v[[Bolivia]], [[Paraguay]], norzh [[Arc'hantina]] hag [[Uruguay]]. [[Restr:Guiraguiradist.jpg|175px|centre|thumb|{{legend|#EE7621|Tiriad ''Guira guira''.}}]] ==Liammoù diavaez== *{{en}} [https://web.archive.org/web/20150914225831/http://www.birdlife.org/datazone/species/factsheet/22684441 ''Guira guira'' el lec'hienn BirdLife International.] *{{en}} [http://www.iucnredlist.org/details/22684441/0 ''Guira guira'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).] ==Notennoù ha daveennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Crotophaginae]] [[Rummad:Cuculidae]] [[Rummad:Cuculiformes]] [[Rummad:Evned Suamerika]] [[Rummad:Genadoù evned]] qt1p8hx6cdnmd3gjb26uct6uuzpzi1n 0 126086 2193301 2193287 2026-06-18T13:12:41Z Bistrakollboued 92255 yezh 2193301 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Ivan IV Vassilievitch''' ( en [[ruseg]] : Иван IV Васильевич), lesanvet '''Ivan Spontus''' (en ruseg : Иван Грозный, Ivan Grozny), ganet e 1530 ha marvet e 1584, a oa priñs meur [[Vladimir]] ha Moskou adal 1533 ha 1584, ha kentañ Tsar [[Rusia]] adal 1547 betek e varv e1584. ==E vugaleaj == Ur priñs [[emzivat]] e oa, marvet e dad [[Vassili III]] digantañ pa oa 3 bloaz hag e vamm Helena pa oa 8 vloaz. Peogwir e oa re yaouank evit gouarn e voe desavet gant un ugent boyard bennak. O vezañ ma felle d'ar voyarded-se gouarn en e lec'h e klaskent lazhañ ar priñs bihan : skoet e veze ar bugel bemdez, dilezet hep boued, spontet, disprizet. Kreskiñ a reas gant aon ha feulster en e greiz. Jahinañ a rae ar chas hag al laboused hag e gentañ denlazhadenn a reas pa oa 12 vloaz : doñvaet en doa chas e-kuzh, hag un deiz e roas urzh dezho arsailhañ Andreï Chouïski, unan eus ar voyarded kriz hag a rae war e dro, ha debriñ anezhañ. D'ar mare-se e teuas da vezañ ur bourev. ==E ren == Goude bezañ anvet da Tsar d'ar 16 a viz Genver 1547 ec'h euredas da Anastasia Romanovna Zakharine, merc'h d'ur boyard. [[Rummad:Impalaerien Rusia]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1530]] [[Rummad:Marvioù 1584]] b4ax57vwbuo75o89zih55h50kswfgty 2193310 2193301 2026-06-18T16:56:42Z Ar choler 52661 2193310 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Ivan IV Vassilievitch''' ( e [[ruseg]] : Иван IV Васильевич), lesanvet '''Ivan Spontus''' (e ruseg : Иван Грозный, ''Ivan Groznyi''), ganet e [[1530]] ha marvet e [[1584]], a oa priñs meur [[Vladimir]] ha [[Moskov]] adal [[1533]] ha 1584, ha kentañ ''[[tsar]]'' [[Rusia]] adal [[1547]] betek e varv e 1584. ==Bugaleaj== Ur priñs [[emzivat]] e oa, marvet e dad [[Vassili III]] digantañ pa oa 3 bloaz hag e vamm Helena pa oa 8 vloaz. Peogwir e oa re yaouank evit gouarn e voe desavet gant un ugent ''boyarin''<ref>''Boyarin'' (боярин) : brientin er broioù [[Kristeniezh ar Reter|ortodoks]] e-maez [[Gres]].</ref> bennak. O vezañ ma felle d'ar voyarined-se gouarn en e lec'h e klaskjont lazhañ ar priñs bihan : skoet e veze ar bugel bemdez, dilezet hep boued, spontet, disprizet. Kreskiñ a reas gant aon ha feulster en e greiz. Jahinañ a rae ar chas hag al laboused hag e gentañ denlazhadenn a reas pa oa 12 vloaz : doñvaet en doa chas e-kuzh, hag un deiz e roas urzh dezho arsailhañ Andrey Mic'hailovich Chouiskyi (Андре́й Миха́йлович Шу́йский), unan eus ar voyardined kriz hag a rae war e dro, ha debriñ anezhañ. D'ar mare-se e teuas da vezañ ur bourev. ==Ren== Goude bezañ anvet da ''dsar'' d'ar 16 a viz Genver 1547 ec'h euredas da Anastasia Romanovna Zac'haryina-Yurieva (Анастасия Романовна Захарьина-Юрьева ; [[1530]] – [[1560]]), merc'h d'ur boyarin. ==Notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Impalaerien Rusia]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1530]] [[Rummad:Marvioù 1584]] ntc645t25m2bu99nqk8kef6zx5i6ry2 2193329 2193310 2026-06-18T22:09:38Z Kestenn 14086 2193329 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Ivan IV Vassilievitch''' ( e [[ruseg]] : Иван IV Васильевич), lesanvet '''Ivan Spontus''' (e ruseg : Иван Грозный, ''Ivan Groznyi''), ganet e [[1530]] ha marvet e [[1584]], a oa priñs meur [[Vladimir (Rusia)|Vladimir]] ha [[Moskov]] adalek [[1533]], ha kentañ ''[[tsar]]'' [[Rusia]] adalek [[1547]] betek e varv e 1584. ==Bugaleaj== Ur priñs [[emzivat]] e oa, marvet e dad [[Vassili III]] digantañ pa oa 3 bloaz hag e vamm Helena pa oa 8 vloaz. Peogwir e oa re yaouank evit gouarn e voe desavet gant un ugent ''boyarin''<ref>''Boyarin'' (боярин) : brientin er broioù [[Kristeniezh ar Reter|ortodoks]] e-maez [[Gres]].</ref> bennak. O vezañ ma felle d'ar voyarined-se gouarn en e lec'h e klaskjont lazhañ ar priñs bihan : skoet e veze ar bugel bemdez, dilezet hep boued, spontet, disprizet. Kreskiñ a reas gant aon ha feulster en e greiz. Jahinañ a rae ar chas hag al laboused hag e gentañ denlazhadenn a reas pa oa 12 vloaz : doñvaet en doa chas e-kuzh, hag un deiz e roas urzh dezho arsailhañ Andrey Mic'hailovich Chouiskyi (Андре́й Миха́йлович Шу́йский), unan eus ar voyardined kriz hag a rae war e dro, ha debriñ anezhañ. D'ar mare-se e teuas da vezañ ur bourev. ==Ren== Goude bezañ anvet da ''dsar'' d'ar 16 a viz Genver 1547 ec'h euredas da Anastasia Romanovna Zac'haryina-Yurieva (Анастасия Романовна Захарьина-Юрьева ; [[1530]] – [[1560]]), merc'h d'ur boyarin. ==Notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Impalaerien Rusia]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1530]] [[Rummad:Marvioù 1584]] 5w0t8ywvjnco5sfxy8h7y44algfq79m 0 127607 2193334 2017782 2026-06-18T23:44:06Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193334 wikitext text/x-wiki [[Restr:Golda Meir 03265u.jpg|thumb|Golda Meir]] '''Golda Meir''' (גולדה מאיר en hebraeg, جولدا مائير en arabeg) a oa Kentañ Ministr [[Israel]] etre 1969 ha 1974. Ganet e voe d'an 3 a viz Mae 1898 e [[Kyiv|Kiev]], a oa en [[Impalaeriezh Rusia]] d'an ampoent. Anvet e oa Golda Mabovitch neuze (Голда Мабович en ukraineg). Merc'h e oa da Blume Naidich ha Moshe Mabovitch, ur c'halvez. Mont a reas ar familh da vevañ da v-[[Milwaukee]], e [[Wisconsin]], er [[Stadoù Unanet]]. He zad a gavas labour eno, evel kalvez, hag he mamm a zalc'he ur stal ispisiri<ref>[https://web.archive.org/web/20090831091929/http://www.ajhs.org/publications/chapters/chapter.cfm?documentID=272 Golda Meir's American Roots]</ref>. Yaouank-kenañ e krogas da labourat, da sikour he mamm. Kuitaat a reas ti he zud a felle dezho gwelet anezhi o timeziñ ha mont a reas da vevañ gant he c'hoar henañ a oa o vevañ e [[Denver]], e [[Colorado]]. Ganto e klevas komz eus mennozhioù nevez, ar [[sionouriezh]], gwirioù ar merc'hed, al lennegezh, ar sindikadoù... E Denver ivez e reas anaoudegezh gant Morris Meyerson, a zeuas da vezañ he gwaz pa voe 19 vloaz. E 1921 e tivizas Golda hag he gwaz Morris Meyerson, [[sionouriezh|sionourien]] o-daou, mont da vevañ da [[Palestina|Balestina]]. Eno e rejont o annez e [[Tel Aviv]] da gentañ a-raok labourat en ur [[kibboutz|c'hibboutz]] e hanternoz ar vro e-pad pevar bloaz, distreiñ da Del-Aviv ha mont da Jeruzalem a-benn ar fin. E 1928 e krogas Golda da labourat eno evit ar sindikad [[Histadrout]]. Kuitaat a reas he gwaz ha mont da vevañ gant he bugale da Del-Aviv. Er bloavezhioù 1930 e voe dilennet da zileuriadez [[Strollad al Labour (Israel)|Strollad al Labour]] e bodad-ren ar sindikad. Goude krouidigezh stad [[Israel]], e 1948, e teuas Golda Meyerson da vezañ kannadourez e [[Moskva]] (1949-1956) ha ministrez evit an aferioù estren goude (1956-1966). E 1956 e tivizas hebraekaat he anv hag ober gant ar stumm Golda Meir. E 1966 e teuas da vezañ e penn Strollad al Labour (Mapai). Goude marv ar c'hentañ ministr [[Levi Eshkol]] e kemeras he lec'h e penn ar gouarnamant. D'ar 17 a viz Meurzh 1969 e teuas da vezañ Kentañ Ministr Israel. Ar wech kentañ e oa (hag ar wech nemeti ivez) ma oa ur vaouez e penn ar vro. Chom a reas en he fost betek an 3 a viz Mezheven 1974, pa roas he dilez. E-pad an amzer ma voe er galloud e voe lesanvet ar "Vaouez Houarn", abalamour d'he fennegezh, bloavezhioù a-raok ma voe roet al lesanv-se da [[Margaret Thatcher]], Kentañ Ministr Breizh-Veur<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/israel_at_50/profiles/81288.stm Golda Meir], a [[BBC News]] profile. {{en}}</ref> E-pad ar mare ma oa e penn ar vro e c'hoarvezas meur a dra a bouez evit Israel : muntret e voe unnek sportour israelat er [[C'hoarioù Olimpek]], e [[München]], e [[1972]] ; hag e miz Here [[1973]] e c'hoarvezas [[Brezel Yom Kippour]], etre Israel hag ar broioù arab tro-dro. Abalamour ma voe kavet abeg en doare ma oa bet renet ar brezel-se, e roas Golda Meir he dilez e miz Mezheven 1974, daoust ma oa aet ar maout gant he strollad e dilennadeg kannaded Kerzu 1973.<ref>[http://www.zionism-israel.com/bio/golda_meir_biography.htm Biography of Golda Meir] Zionism and Israel</ref>. [[Yitzhak Rabin]] eo a zeuas da vezañ kentañ ministr war he lerc’h, e Mezheven 1974. E 1975 e voe roet [[Priz Israel]] dezhi, evel garedon evit ar servij he doa rentet d’ar stad<ref>[https://web.archive.org/web/20060324004253/http://www.virtualjerusalem.com/jeisholidays/independence/53/meir.htm Golda Meir] Virtual Jerusalem</ref>. Mervel a reas d’an 8 a viz Kerzu 1978, e [[Jeruzalem]], d’an oad a 80 vloaz. Beziet e voe e [[Menez Herzl]] e Jeruzalem d’an 12 a viz Kerzu 1978. [[Restr:Golda Meir grave.JPG|thumbnail|150px|Bez Golda Meir e Menez Herzl]] == Notennoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Meir, Golda}} [[Rummad:Kentañ Ministred Israel]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1898]] [[Rummad:Marvioù 1978]] khlm1wejxpl2t9cbi5ved7ray8hznos 0 136825 2193332 2017744 2026-06-18T23:18:57Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193332 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kumunioù Suis | anv = Glarus | anvFR = Glaris | anvDE = Glarus | anvIT = Glarona | anvRM = Glaruna | kanton = [[kanton Glarus]] | gorread = 107.2 | ledred = 47.04088 | hedred = 9.06728 | alc'hwezkartenn = Lec'hiadur ar gumun en he c'hanton}} '''Glarus''' zo ur gumun [[suis]], pennlec'h [[kanton Glarus]]. == Istor == Kresket eo bet d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2011 goude bezañ bodet gant [[Ennenda]], [[Netstal]] ha [[Riedern (Glarus)|Riedern]]. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Stadtkirche Glarus 2.JPG|Stadtkirche. Netstal ref Kirche.jpg|Iliz Netstal. Glarus-Bahnhof.jpg|An ti-gar. </gallery> == Douaroniezh == == Emdroadur ar boblañs == == Melestradurezh == == Tud dibar == == Liammoù diavaez == * {{de}} [https://web.archive.org/web/20190118143542/https://www.gemeinde.glarus.ch/ Lec'hienn ar gumun] == Notennoù ha daveoù == <references /> [[Rummad:Kumunioù Suis]] m6j2iqjq29jglo0jo8azn7tqthx6g6z 0 139211 2193304 2193244 2026-06-18T13:19:17Z Bistrakollboued 92255 kempennig 2193304 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Battle of Los Angeles LATimes.jpg|thumb|Emgann Los Angeles el [[Los Angeles Times]]]] '''Emgann Los Angeles''' (saozneg: ''The Battle of Los Angeles'') lesanvet '''Great Los Angeles Air Raid''', eo an anv zo bet roet d'un darvoud hag a vije bet un dagadenn japanat war [[Los Angeles]] hag e oa bet respontet d'an dagadenn gant ur barrad tennoù kanol [[Brezel enepnijerez|difennerezh enepnijerezioù]] war un toullad kirri-nij. Kement-se a vije bet c'hoarvezet d'ar 24 pe [[25 a viz C'hwevrer]] [[1942]], a-us da gêr Los Angeles, e [[Kalifornia]]. An darvoud a oa erruet nebeutoc'h evit tri miz goude ma vefe erruet [[Stadoù-Unanet Amerika]] en [[Eil Brezel-bed]], goude an [[Arsailh war Pearl Harbor]] hag un deiz goude [[bombezadenn Ellwood]] d'an 23 a viz C'hwevrer. E penn kentañ e oa bet tennet war ar pezh a seblante bezañ ur skouadrenn eus lu [[Impalaeriezh Japan|Japan]] met e-pad ur gomzadenn ofisiel nebeut amzer war-lerc'h, Sekretour meur an Navy [[Frank Knox]] en devoa anvet an darvoud ur "galv diwall faos". Ar c'hazetennoù embannet war-lerc'h o devoa roet an tu da lenn dezrevelloù lies gant martezeadennoù war petra a oa bet gwelet en oabl. Evit un enklask e 1949, gant ar United States Coast Artillery Association, e voe lakaet war-raok e oa bet lañset ur c'hwezigell hinouriezh da 1 eur goude merenn. Ar c'hwezigell-se he devoa lakaet "an tennoù da darzhañ" hag ur wech e oa "krog an tennoù, ar faltazi en devoa lakaet war-wel palioù lies en oabl ha pep hini en devoa kemeret perzh". E 1983, an U.S. Office of Air Force History en devoa embannet e oa bet ur gudenn " enkrez brezel". == An emgann == 1400 tenn a oa bet e-pad an noz. [[Rummad:Istor SUA]] [[Rummad:Istor Kalifornia]] [[Rummad:Los Angeles]] [[Rummad:1942]] [[Rummad:Iriennouriezh]] bfe8k298b6zvihtv2cgxgnyvr531q1n 0 139507 2193357 2072968 2026-06-19T08:09:11Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193357 wikitext text/x-wiki Ar '''jarabe''' zo un doare sonerezh hag un doare dañs e Mec'hiko. Un 50 ton dañs a zo bet dastumet<ref>[https://web.archive.org/web/20200921104326/https://archivo.eluniversal.com.mx/cultura/60942.html ''Un grupo musical que rescata los tradicionales jarabes de Zacatecas''. El Universal.]</ref>. En o zouez ec'h anavezer *ar ''Jarabe cubano'', *ar ''Jarabe loco'', *ar ''[[Jarabe Tapatío]]''. ==Liammoù diavaez== * [https://www.youtube.com/watch?v=cUN9sX86ZwA Jarabe kanet] gant ar [[Mariachi Vargas de Tecalitlán]]. ==Notennoù== [[Rummad:Sonerezh Mec'hiko]] do42fu2q723jpj5w08fu5fcxtwphf0a 0 149993 2193333 1983260 2026-06-18T23:32:03Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193333 wikitext text/x-wiki {{Stumm an titl|''Glycifohia undulata''}} {{Taxobox Loen|''Glycifohia undulata''|Barred Honeyeater, Mount Koghi, New Caledonia (5848915851).jpg|statud=LC|''Glycifohia undulatus'',<br>e Menez Koghis ([[Kaledonia-Nevez]]).}} {{Taxobox Phylum|Chordata}} {{Taxobox Classis|Aves}} {{Taxobox Ordo|Passeriformes}} {{Taxobox Familia|Meliphagidae}} {{Taxobox Genus|Glycifohia}} {{Taxobox Anv skiantel|Glycifohia undulata|([[Anders Sparrman|Sparrman]], [[1787]])}} {{Taxobox Echu}} {{Commonscat}} '''''Glycifohia undulata'''''<ref>Heñvelster : ''Phylidonyris undulatus''.</ref><ref>N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.</ref> a zo ur [[spesad]] [[golvaneg]]ed eus ar [[c'herentiad]] [[Meliphagidae]]. Anvet e voe ''Certhia undulata'' (kentanv) da gentañ-penn (e [[1787]])<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20231219213906/http://www.animalbase.uni-goettingen.de/zooweb/servlet/AnimalBase/home/speciestaxon?id=44931 AnimalBase.]</ref> gant an naturour [[svedat]] [[Anders Sparrman]] ([[1748]]-[[1820]]). ==Doareoù pennañ== ==Boued== ==Annez== [[Brosezat]] eo ar spesad e [[Kaledonia-Nevez]]<ref>{{en}} [http://www.worldbirdnames.org/bow/honeyeaters/ Roadennoù ''IOC World Bird List'' diwar-benn ''Glycifohia undulata''.]</ref>. ==Notennoù ha daveennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Evned Kaledonia-Nevez]] [[Rummad:Meliphagidae]] 1pg0kks7a53h6ltyrclm91ecglavl6t 0 169025 2193327 2180267 2026-06-18T22:02:36Z Kestenn 14086 /* Armoù-tan brudetañ */ 2193327 wikitext text/x-wiki [[Restr:Remington logo.png|Logo an embregerezh|dehou|230x230px]]'''Remington Arms''' a oa un embregerezh [[Stadoù-Unanet Amerika|stadunanat]] en deus produet [[Arm-tan|armoù-tan]] ha [[Munision|munisionoù]] bihan o c'halibr e-pad ouzhpenn daou gantved. Unan eus ar broduerien armoù brudetañ eo er bed. Freuz-stal en deus graet e 2018, met kenderc'hel a ra munisionoù ar merk da vezañ produet ha gwerzhet gant '''Remington Ammunition''' hag e armoù-tan gant '''RemArms LLC'''. == Istor == === Orin === [[Restr:Eliphalet Remington c1845 dPk8c HD.png|kleiz|thumb|Dagerskeudenn [[Eliphalet Remington II]], war-dro 1845.]] E 1816 e voe goveliet e ganol kentañ gant [[Eliphalet Remington II]] (28 a viz Here 1793, [[Suffield (Connecticut)|Suffield]], [[Connecticut]] - 12 a viz Eost 1861, [[Ilion (New York)|Ilion]], [[New York (Stad)|Stad New York]]) e govell e dad, e [[Utica (New York)|Utica]] (Stad New York). Tamm-ha-tamm e tapas brud vat an armoù produet en ur mod artizanel gantañ ha dilojañ a reas an den e 1828 da Ilion, e atalieroù brasoc'h. === Adalek kreiz an XIX{{Vet}} kantved, eus an artizanelezh d'an industrielezh === E 1845 e voe urzhiet evit ar wech kentañ 5.000 skouerenn deus ar fuzuilh [[Remington Model 1841|M1841]] gant [[Arme ar Stadoù-Unanet|arme Stadoù-Unanet Amerika]]. Kreskiñ a reas an embregerezh ha mont a reas tri mab Eliphalet Remington II da labourat asambles gantañ e 1856. Adanvet e voe an embregerezh '''''E. Remington & Sons'''''. E 1861 e varvas Eliphalet Remington II. E dri mab a chomas mistri war ar stal. Er memes bloaz e krogas [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]] hag e kreskas ar goulenn war an armoù-tan. Pourveziet e voe armeoù an Norzh gant ar revolver [[Remington Model 1858|M1858 New Model Army]]. Goude fin ar brezel e 1865 e klaskas E. Remington & Sons brasaat o c'hatalog armoù evit ar [[Chaseal|chaseourien]] hag an [[Sportoù tennañ|dennerien sport]]. E 1871 e voe digoret ur rann eus an embregerezh evit produiñ munisionoù bihan o c'halibr, '''''Remington Ammunition Works''''' hec'h anv. Rann an armoù a deuas-hi da vezañ '''''Remington Arms''''' e 1888. Ar fuzuilhoù [[Remington Rolling Block|Rolling Block]] produet gant an embregerezh adalek 1864 a reas berzh er bed a-bezh. === An XX{{Vet}} kantved, an embregerezh e barr e vrud === [[Restr:RemingtonMd11.JPG|thumb|Ur fuzuilh Remington Model 11]] Ar fuzuilh damaotomatek kentañ er bed, ar [[Browning Auto-5]], a voe ijinet e 1902 gant [[John Browning]] ha produet gant Remington dindan aotre adalek 1906. 850.000 skouerenn anezhi a voe gwerzhet e 42 vloaz dindan an anv Model 11. Ma oa neptu [[Stadoù-Unanet Amerika]] e deroù ar [[Brezel-bed kentañ|Brezel-bed Kentañ]] e kreskas o industriezh a-benn respont d'ar goulenn divent war an armoù hag ar munisionoù a savas. Diouzhtu adalek 1914 e voe digoret uzinoù nevez gant Remington e [[Denver]] ([[Colorado]]), [[Independence (Missouri)|Independence]] ([[Missouri (stad)|Missouri]]) ha [[Lowell (Massachusetts)|Lowell]] ([[Massachusetts]]) a-benn pourveziañ armeoù [[Bro-C'hall]], ar [[Rouantelezh-Unanet]], hag hini Stadoù-Unanet Amerika pa gemeras perzh ar vro en emgannoù adalek 1917. Produiñ a rae Remington munisionoù ha [[Pistolenn|pistolennoù]] evel ar [[Colt M1911]] gant aotre an embregerezh [[Colt's Manufacturing Company|Colt]]. En [[Eil Brezel-bed]] e voe lakaet ivez Remington da bourveziañ armeoù ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevredidi]]. Hervez lec'hienn an embregerezh e reas Remington war-dro an hanter eus ar munisionoù bihan o c'halibr implijet gant Stadoù-Unanet Amerika hag ar broioù unanet gante e-pad an daou vrezel-bed<ref>{{En}} ''About us'', war [https://www.remarms.com/about-us lec'hienn RemArms.com], lennet d'an 10/12/2023</ref>. Goude ar brezel e reas berzh Remington gant ar garabinenn [[Remington 700]], brudet-mat e bed ar chase hag ar sportoù tennañ. Ar fuzuilh M24, deveret eus ar garabinenn-mañ, a voe implijet evel [[fuzuilh-resisted]] diazez arme Stadoù-Unanet Amerika etre 1988 ha 2010. E 1970 e voe savet un uzin munisionoù nevez e [[Lonoke (Arkansas)|Lonoke]] ([[Arkansas]]). Deus ar c'hartouchennoù [[.222 Remington]] ijinet gant an embregerezh e 1950 e voe deveret ar c'halibr [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 × 45 mm]] implijet evel munision standart armeoù [[Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel|AFNA]] abaoe 1980. === XXI{{Añ}} kantved, diskar hag adc'hanedigezh === Adalek ar bloavezhioù 2010 e tigreskas an niver a armoù gwerzhet gant an embregerezh. E 2018 e embannas e rae freuz-stal<ref>{{Fr}} ''[https://www.lemonde.fr/ameriques/article/2018/03/26/remington-le-plus-ancien-armurier-americain-s-est-declare-en-faillite_5276353_3222.html Remington, le plus ancien armurier américain, s'est déclaré en faillite]'', e ''Le Monde'', 26/03/2018 (lennet d'an 09/10/2024)</ref>. ''Remington Ammunition'', ar rann a brodue munisionoù, a voe adprenet e 2020 gant [[Vista Outdoor]]. Perzh eo bremañ ivez eus ar strollad merkoù munisionoù ''The Kinetic Group'' stag ouzh Vista Outdoor. Un embregerezh all, ''RemArms LLC.'', a zo bet savet evit kenderc'hel da broduiñ ha da werzhañ armoù ar merk. Oberiant eo an daou embregerezh hiziv an deiz. [[Restr:140711-F-ZY202-007 - JBER Airmen train with sniper weapon system (Image 31 of 39).jpg|thumb|Ur soudard stadunanat o pleustriñ gant ur fuzuilh-resisted Remington M24]] == Armoù-tan brudetañ == *fuzuilh [[Remington Model 1841|Model 1841 Mississippi]] * revolver [[Model 1858 New Model Army]] * rummad fuzuilhoù [[Remington Rolling Block|Rolling Block]] * fuzuilh [[Springfield M1903|M1903 Springfield]] * [[Remington Model 8]] * fuzuilh [[Browning Auto-5|M11]] * fuzuilhoù-pomp [[Remington 870]] * karabinenn [[Remington 700]] ha fuzuilh-resisted [[Remington 700|M24]] deveret anezhi == Darvoudoù stag ouzh ar merk == * E 1873 e voe ijinet ar [[skriverez]] kentañ gant [[Christopher Sholes]] ha [[Carlos Glidden]]. En uzinoù Remington e voe produet. * An dorfedourez [[Bonnie Parker]] a implije ur fuzuilh [[Remington Model 11]] troc'het he c'hanol. * Ur fuzuilh [[Remington 760 Gamemaster]] a voe implijet da zrouglazhañ [[Martin Luther King, Jr.|Martin Luther King]] e 1968 e [[Memphis (Tennessee)|Memphis]]. == Liammoù diavaez == * {{En}} [https://www.remington.com/ Lec'hienn ''Remington Ammunition''] (rann ar munisionoù) * {{En}} [https://www.remarms.com/ Lec'hienn ''RemArmsLLC.''] (rann an armoù-tan) * {{En}} ''[https://www.youtube.com/watch?v=TXh9q4TnCNw One at at time]'', un teulfilm produet e 1969 gant ''Remington Arms'' da ziskouez penaos e veze produet o armoù == Levrlennadur == * {{Fr}} ''Remington Saga'', e ''La Gazette des Armes'', niv. 488, miz Gouere/Eost 2016, pp. 16-25 == Daveennoù == <references />{{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Embregerezhioù SUA]] [[Rummad:Embregerezhioù armoù-tan]] [[Rummad:Embregerezhioù munisionoù]] [[Rummad:Embregerezhioù savet e 1816]] rwzf77uno1z2qut2h0cx2uwawhg62dd 0 169588 2193328 2192148 2026-06-18T22:04:39Z Kestenn 14086 /* Fuzuilhoù ha fuzuilhoù-arsailh */ 2193328 wikitext text/x-wiki {{Pennad zo|FN Browning Group}} [[Restr:FN-Herstal-logo.svg|Logo an embregerezh.|dehou|220x220px]] Ar '''Fabrique Nationale Herstal''', anvet ivez '''FN Herstal''', zo un embregerezh [[Arm-tan|armoù-tan]] hiniennel ha munisionoù [[Belgia|belgiat]] diazezet abaoe 1889 e kumun [[Herstal]], nepell diouzh [[Liège]]. Perc'henn eo war merkoù armoù brudet all evel [[Browning]] pe [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]]. Perzh eo er strollad [[FN Browning Group]], perc'hennet penn-da-benn gant [[Wallonia|Rannvro Wallonia]]. {{databox}} == Istor == Adalek ar XV{{Vet}} kantved ha deroù implij an armoù-tan en [[Europa (kevandir)|Europa]] e oa brudet Liège evit he [[Bombezerez|bombezerezioù]] hag hec'h [[Akebut|akebutoù]]. [[Kleze|Klezeoù]], bouc'haloù ha kontilli a veze graet eno a-raok dija. [[Poultr-tarzh|Poultr du]] a veze produet ivez e Liège abaoe 1595 er ''Maison Curtius''. E 1803 e tibabas [[Napoleon Iañ|Napoléon Bonaparte]] savadurioù ar ''Prieuré de Saint-Léonard'', hanter zistrujet, d'ober un deuzerez kanolioù enno, a zeuas goude da vezañ ar ''Fonderie Royale de Saint-Léonard'' (serret e 1945). E 1889 e voe krouet e Liège ar '''Fabrique Nationale d'Armes de Guerre''' diwar intrudu bourc'hizien an trowardroioù, evit gellet respont d'ur goulenn 150.000 fuzuilh [[Mauser M1889|Mauser]] da bourveziañ an arme belgiat. Savet e voe uzinoù e kumun Herstal, nepell diouzh Liège. Implijet e voe an armoù gant arme ar vro ar Brezel-bed Kentañ, betek ar bloavezhioù 1930<ref name=":1">{{En}} POOLE Eric, JAMES Garry, ''[https://www.gunsandammo.com/editorial/the-untold-fn-story/248546 The Untold FN Story, Guns & Ammo]'', 24/03/2016 (lennet d'an 19/05/2025)</ref>. [[Restr:Herstal - Entrée FN.jpg|kleiz|thumb|Mont e-barzh al labouradeg e Herstal.]] === Kenlabour gant John Browning === An ijinour armoù stadunanat [[John Browning|John M. Browning]] en doa krouet e 1898 an [[Browning Auto-5|Auto-5]], ar fuzuilh-chase damaotomatek modern kentañ. Nac'het e oa bet ar raktres gant Winchester a oa boas da labourat gantañ, ha mont a reas ar Stadunanad e 1902 da ginnig e arm d'an FN Herstal, a brodue dija ar bistolenn [[Browning M1900|Model 1900]] ijinet gantañ. Plijout a reas an Auto-5 d'an FN Herstal ha sinañ a reas ur gevrat gant Browning evit produiñ ar fuzuilh. Berzh a reas, ha 50.000 skouerenn anezhi a voe gwerzhet er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] er bloavezh kentañ. Penn-kentañ ur c'henlabour frouezhus e voe etre an ijinour hag an embregerezh. John M. Browning a roas an droad d'an FN da implijout e anv evel merk marilhet. E 1912 e oa bet produet ur milion a fuzuilhoù Auto-5 e Herstal dija. Un arm all, an [[Browning M1900|FN M1900]], a verkas ivez deroù berzh ar pistolennoù savet gant Browning evit an FN<ref name=":1" />. Un nebeud kirri-tan ha marc'hoù-houarn a voe produet ivez gant an FN Herstal e kard kentañ an XX{{Vet}} kantved, ha marc'hoù-tan betek 1965. === Eus an eil brezel d'egile === Aloubet e voe kêr Liège e deroù ar [[Brezel-bed kentañ|Brezel-bed Kentañ]] gant an arme alaman. Savadurioù an FN Herstal a zeuas da vezañ un ospital evit ar soudarded c'hloazet. Ul lod deus implijdi an embregerezh a voe kaset just a-raok an aloubadeg da [[Bro-Saoz|Vro-Saoz]] e-lec'h ma kendalc'hjont da broduiñ fuzuilhoù evit pourveziañ an arme belgiat. John Browning en em lakaas neuze e servij arme ar Stadoù-Unanet. Goude ar brezel e teuas ar bank ''Société Générale de Belgique'' da vezañ mestr war an FN Herstal. Ar bloavezhioù 1920 a voe diaes evit an embregerezh. E miz Du 1926 e voe digoret un atalier engravañ war vetal en uzin, ennañ 10 artizan o labourat. Er memes bloaz e varvas John M. Browning e Herstal pa oa o labourat war ar B25, ur fuzuilh-chase dezhi kanolioù an eil war egile, un nevezinti d'ar poent-se. E vab Val Allen, unan eus renerien ar produerezh abaoe 1920, a echuas al labour hag e 1930 e voe lakaet an arm war ar marc'had. Ur wech ouzhpenn e reas berzh hag e sikouras an FN Herstal da adsevel. Betek 1980 e voe produet 500.000 skouerenn eus an arm gant an embregerezh. [[Restr:FN Hi Power.jpg|thumb|200x200px|Ur Browning HP (1935)]] E 1930 e voe kemeret plas penn ijiner armoù-tan an FN Herstal gant ar Belgiad [[Dieudonné Saive]]. Hemañ a savas da skouer ar bistolenn [[Browning HP|GP 35]] (pe Hi-Power)<ref>'''{{En}}''' T. Logan Metesh, ''[https://www.highcaliberhistory.com/post/brief-bio-dieudonn%C3%A9-saive Brief Bio: Dieudonné Saive]'', High Caliber History, 17/11/2022 (lennet d'an 19/05/2025)</ref>, a voe unan eus an armoù-dorn implijetañ gant an armeoù en XX{{Vet}} kantved<ref name=":1" />. E 1940 e voe aloubet Liège gant an Alamaned adarre. Ul lod deus an implijdi a guitaas an uzin, Saive en zouez. Steuñvioù armoù evel reoù ar Browning HP a voe kaset da [[Breizh-Veur|Vreizh-Veur]], hag alese betek [[Kanada]], e-lec'h ma kenlabouras skipailhoù an FN Herstal gant [[John Inglis and Company|Inglis]] evit produiñ pistolennoù e uzin [[Toronto]]. Klask a reas ar [[Wehrmacht]] produiñ enni pistolennoù dindan aotre Browning. Tarvet e voe meur a arm gant al labourerien. Troc'het e voe da vat an darempred etre ar familh Browning hag an FN Herstal e fin 1941 pa zisklêrias ar Stadoù-Unanet ar brezel a-enep d'an [[Trede Reich]]. E miz Gwengolo 1944 e voe dieubet Liège gant Stadunaniz. Bombezadegoù alaman kalet a zistrujas neuze ul lod deus savadurioù an FN. === Kresk eil hanter an XX{{Vet}} kantved === E dibenn ar bloavezhioù 1940, goude ar brezel, e voe krouet gant Dieudonné Saive evit ezhommoù an arme belgiat an [[SAFN 49]] (evit ''Semi-Automatique FN''), ur fuzuilh-emgann, ha dreist-holl an [[FN FAL]] (''Fusil d'Assaut Léger'')<ref name=":1" />, evit heuliañ meizad ar [[Fuzuilh-arsailh|fuzuilhoù-arsailh]] [[Sturmgewehr 44]] ijinet en Alamagn e dibenn ar brezel. Berzh a reas an arm diwezhañ-mañ e broioù all eus [[Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel|AFNA]] hag adsevel a reas an FN Herstal a-drugarez dezhañ ha gant sikour an ezporzhioù war-zu ar Stadoù-Unanet. Er bloavezhioù 1960 e c'hoarvezas harzoù-labour ha manifestadegoù kalet e Wallonia. Pevar labourer a varvas en emgannoù. Ar familh Browning a zivizas lakaat produiñ ul lodenn eus e armoù e [[Japan]]. En arvar e oa an FN Herstal da vont da get ma kolle ar marc'had stadunanat dre ma teue 60% eus e werzhoù alese. E fin ar bloavezhioù 1970 e cheñchas an traoù avat : bresk e oa deuet da vezañ an embregerezh Browning eno abalamour d'an enkadenn ekonomikel ha da gudennoù justis gant gouarnamant ar Stadoù-Unanet. E 1977 e tivizas an FN Herstal prenañ [[Browning Arms Company|Browning USA]] evit 20 milion $. Ne felle ket da Veljiz e kouezhfe ar merk etre daouarn o c'hevezerien. Ul lod deus ar produerezh a chomas memestra e Japan. Er bloavezhioù war-lerc'h e voe klasket ledanaat oberioù Browning ha gwerzhet produioù a bep seurt dindan e anv : dafar pesketa, golf, sportoù dour... Ne badas ket an traoù ha dilaosket e voe tamm-ha-tamm ar rannoù-mañ. Tro 10.000 den a laboure evit an FN Herstal er bloavezhioù 1970. E 1979 e voe krouet FN America, skourr an embregerezh er Stadoù-Unanet, evit produiñ an M240 eno, un adstumm eus ar vindrailherez [[FN MAG]]<ref name=":0">{{En}} ''[https://fnamerica.com/press-releases/fn-announces-second-facility-in-pickens-county-south-carolina/ FN Announces Second Facility in Pickens County, South Carolina]'', war lec'hienn FN America, 26/04/2023 (lennet d'ar 14/11/2024)</ref>. Savet e voe an uzin e [[Columbia (South Carolina)|Columbia]] ([[South Carolina]])<ref>{{En}} SAGI Guy J., ''[https://www.americanrifleman.org/content/fn-breaks-ground-on-second-south-carolina-factory/ FN Breaks Ground On Second South Carolina Factory]'', American Rifleman, 31/10/2023 (lennet d'ar 14/11/2024)</ref>. Er bloavezhioù 1980 e oa en arvar ivez ar produer armoù [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]], un embregerezh istorel all er Stadoù-Unanet. An FN Herstal a brenas anezhañ. Postañ a reas kalz arc'hant da adsevel un uzin nevez e [[New Haven (Connecticut)|New Haven]], nepell diouzh an hini gozh. Divizet e voe produiñ armoù a rummad uhel dindan an anv Browning ha reoù a rummad etre dindan hini Winchester. === Goude ar bloavezhioù 1990 === Goude diskar [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel|URSS]] e kouezhas ar goulenn war an armoù er bed. Ar garabinenn Maral, gwerzhet adalek 2013, a reas berzh e bed ar chaseourien. E 2022 e tigreskas gwerzhoù munisionoù an FN deus 30% goude ehan ar produiñ evit an [[Arabia Saoudat]]. Ar [[Brezel etre Ukraina ha Rusia|brezel en Ukraina]] en deus adsavet ar goulenn war ar munisionoù abaoe 2023 ha tennañ a ra an FN Herstal gounid deus se. 2.300 den a labour evit an embregerezh hiziv an deiz. E miz Ebrel 2023 en deus kemennet FN America e oa o vont da sevel un eil uzin e kêr [[Liberty (South Carolina)|Liberty]] ([[kontelezh Pickens]], South Carolina) evit gellet respont da gresk marc'had an armoù-tan hiniennel eno<ref name=":0" />. An [[FN Minimi]], [[FN MAG]], hag ar rummad modernoc'h [[FN SCAR]] zo e-touez an armoù hiniennel gwerzhet ar muiañ hiziv-an-deiz gant an FN Herstal.[[Restr:FN FAL rifle.JPG|thumb|Ur fuzuilh-arsailh FN FAL.]] == Armoù produet gant an FN Herstal == === Fuzuilhoù ha fuzuilhoù-arsailh === * [[Mauser 1889]] * [[Browning Auto-5|FN/Browning Auto-5]] (1905) * [[Remington Model 8]] (1910), dindan an anv FN Modèle 1900 * [[Browning B25|FN/Browning B25]] (1931) * Mauser 1935 * Mauser 1936 * [[SAFN 49]] (1947) * [[FN FAL]] (1953) * [[FN CAL]] * [[FN FNC]] (1977) * FN SPR * [[FN F2000]] (2001) * [[FN SCAR]] (2004) * [[FN FNAR]] (2008) === Fuzuilhoù-mindrailher === * [[FN Minimi]] (1974) === Pistolennoù-mindrailher === * [[Uzi|FN Uzi]] * Beretta M12 * [[FN P90]] === Pistolennoù === * [[Browning M1900]] * [[Browning M1906]] * [[Browning M1910|Browning M1910 / M1922]] * [[Browning HP|Browning HP / Browning GP 35]] * Browning HP-DA * FN Forty-Nine * Rummad [[FN FNP|FNP]] (2003-2011) * FN FNS * FN Five-seven * Rummad [[FN FNX|FNX]] (2009 - bremañ) * [[FN 509]] (& FN 545, FN 510, [[FN 502]]) : abaoe 2017 === Revolver === * [[FN Barracuda]] === Banner-greunadennoù === * FN40GL === Mindrailherezioù === * [[FN MAG]] (1958) * [[M2 Browning|M2 Browning QCB]] * [[FN EVOLYS]] === Armoù nann-varvus === * [[FN 303]] == En Istor == * Implijet e voe ur bistolenn [[Browning M1910]] produet en FN Herstal gant [[Gavrilo Princip]] e [[gwalldaol Sarajevo]], d'an [[28 a viz Mezheven]] [[1914]]. == Levrlennadur == * {{Fr}} FRANCOTTE Auguste & GAIER Claude, ''FN 100 ans, Histoire d'une grande entreprise liégeoise'', Didier Hatier, 1989, EAN 9782870886441 == Liammoù diavaez == * {{En}} [https://fnherstal.com/en/ Lec'hienn an FN Herstal] (lennet d'an 08/01/2024) * {{Fr}} ''[https://www.youtube.com/watch?v=suoDKRsJiS4 La Fabrique Nationale]'' war ''Liège ma ville'', 2023 * {{Fr}} ''[https://www.youtube.com/watch?v=O2XKNtakoNM Browning, une marque qui a révolutionné les armes à feu],'' 16/11/2022 == Daveennoù ha liammoù diavaez == <references/> {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Embregerezhioù armoù-tan]] [[Rummad:Embregerezhioù Belgia]] [[Rummad:Embregerezhioù savet e 1889]] cckta1dquda4gchym8rw18k1uea96sm 0 170211 2193322 2193141 2026-06-18T21:48:59Z Kestenn 14086 2193322 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {|width="100%" border="0" cellspacing="4" cellpadding="2" | align="left" valign="center"|[[Restr:2019 Colt Navy 1851 Leech&Rigdon.jpg|kreizenn|frameless|299x299px]] | align="left" valign="center"| <div align="center" style="font-size:150%;">[[Restr:Apache chieff Geronimo (right) and his warriors in 1886.jpg|kreizenn|frameless]]'''Donemat war borched an armoù-tan !''' </div> <div align="center" style="font-size:100%;"> An [[Arm-tan|armoù-tan]] a zo stag ouzh istor Mab-den abaoe kantvedoù evit brezeliñ, chaseal, ober sport, torfediñ, en em zifenn... O sevel hag o implij a ro ur skeudenn eus ar gevredigezh e-lec'h ma vevomp war tachennoù an teknologiezhioù, ar gwir, ar geopolitikerezh hag ar justis. '''War ar bajenn [[Geriaoueg an armoù-tan]] e kavoc'h pennadoù berr war sujedoù n'eus ket bet savet pajenn ebet diwar o fenn evit poent.''' </div> | align="right" valign="center"| [[Skeudenn:GLOCK 17 Gen 4 Pistol MOD 45160305.jpg|130x130px]] |}<div style="text-align:center;"> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''ARMOÙ'''</div> |- | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | == [[Arm-skoaz|Armoù-skoaz]] == === [[Fuzuilh|Fuzuilhoù]] === [[Accuracy International Arctic Warfare]] • [[Arisaka 38]] • [[Arisaka 99]] • [[Barrett M82]] • [[Barrett MRAD]] • [[Benelli M4]] • [[Berdan (fuzuilh)|Berdan]] • [[Berthier (armoù-skoaz)|Berthier]] • [[Carcano M91]] • [[Chassepot (fuzuilh)|Chassepot]] • [[Dreyse (fuzuilh)|Dreyse]] • [[Enfield M1917]] • [[FN FNAR]] • [[FR-F1]] ''•'' [[Gewehr 88]] • [[Gewehr 98]] • [[Gras (fuzuilh)|Gras]] • [[Henry (fuzuilh)|Henry]] • [[Krag-Jørgensen]] • [[L42A1]] • [[Lebel (fuzuilh)|Lebel]] • [[Lee-Enfield]] • [[Lee-Metford]] • [[Lee Navy M1895]] • [[Long rifle]] • [[M14 (fuzuilh)|M14]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[Mannlicher M1885]] • [[Mannlicher M1893]] • [[Mannlicher M1895]] • [[Mannlicher-Schönauer]] • [[Martini-Henry]] • [[MAS-36|MAS 36]] • [[Mauser M1871]] • [[Mauser M1889]] • [[Mauser M1893]] • [[Mauser Standard-Modell]] • [[McMillan Tac-50]] • [[Meunier A6]] • [[Mondragón M1908]] • [[Mosin-Nagant]] • [[Murata (armoù-skoaz)|Murata]] • [[Pattern 1914 Enfield]] • [[PGM Hécate II]] • [[PTRD-41|PTRD 41]] • [[Ribeyrolles 1918]] • [[Remington Rolling Block|Rolling Block]] • [[Ross (fuzuilh)|Ross]] • [[Fusil automatique Modèle 1917|RSC M1917]] • [[Sako M23]] • [[Schmidt-Rubin]] • [[Sharps (fuzuilh)|Sharps]] • [[Smith-Jennings (fuzuilh)|Smith-Jennings]] • [[Snider-Enfield]] • [[Snipex Alligator]] • [[Spencer (fuzuilh)|Spencer]] • [[Springfield Model 1873|Springfield M1873]] • [[Springfield M1903]] • [[Springfield Model 1922|Springfield M1922]] • [[SVD (fuzuilh)|SVD Dragunov]] • [[SVT-40|SVT 40]] • [[Fuzuilh Tchang Kai-chek|Tchang Kai-chek]] • [[Tkiv 85]] • [[Vetterli (fuzuilh)|Vetterli]] • [[Werder M1869]] === [[Fuzuilh-arsailh|Fuzuilhoù-arsailh]] === [[Restr:HK416N.png|kleiz|frameless|110x110px]][[AEK-971]] • [[Nikonov AN-94|AN-94]] • [[AK-47]] • [[AK-74]] • [[AK-12]] • [[AR-15]] • [[Avtomat Fyodorova]] • [[Beretta AR70/90]] • [[CZ 805 BREN]] • [[FAMAS]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FN F2000]] • [[FN FNC]] • [[FN SCAR]] • [[IMI Galil|Galil]] • [[Haenel MK 556]] • [[HK G36]] • [[HK 416]] • [[M4 (karabinenn)|M4 Carbine]] • [[M7 (fuzuilh-arsailh)|M7]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[M27 Infantry Automatic Rifle|M27 IAR]] • [[QBZ-95]] • [[QBZ-191]] • [[RK 62]] • [[SA80]] • [[Samopal vz. 58|Sa vz. 58]] • [[SIG SG 540|SIG 540]] • [[SIG SG 550|SIG 550]] • [[Steyr AUG]] • [[Sturmgewehr 44]] === [[Fuzuilh-emgann|Fuzuilhoù-emgann]] === [[AVS-36|AVS 36]] • [[FN FAL]] • [[Gewehr 41]] • [[Fuzuilh Jeneral Liu|Jeneral Liu]] • [[Johnson M1941]] • [[L1A1]] • [[M1 Garand]] • [[MAS 49]] • [[AR-10]] • [[HK G3]] • [[SAFN 49]] • [[SIG SG 510|SIG 510]] === [[Fuzuilh-chase|Fuzuilhoù-chase]] === [[Browning BAR|BAR]] • [[Baikal IZh-27]] • [[Benelli Raffaello]] • [[Benelli Super Black Eagle]] • [[Beretta A400]] • [[Browning Auto-5]] • [[Browning B25]] • [[Chapuis C35]] • ''[[Fuzuilh-liorzh]]'' • [[Manufrance Robust]] • [[M30 Luftwaffe]] • [[Perazzi MX 410]] • [[Ruger Red Label]] • [[Saiga-12]] • [[Verney-Carron Sagittaire]] • [[Winchester Model 1911]][[Restr:Army Heritage Museum B.A.R..jpg|kleiz|frameless|140x140px]] === [[Fuzuilh-vindrailher|Fuzuilhoù-mindrailher]] === [[BAR M1918]] • [[Beardmore-Farquhar]] • [[Bren (fuzuilh-vindrailher)|BREN]] • [[Chauchat (fuzuilh-vindrailher)|Chauchat]] • [[DP-27/DP-28]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FM 24/29]] • [[FN Minimi]] • [[Hotchkiss M1922]] • [[Lewis (fuzuilh-vindrailher)|Lewis]] • [[Madsen (fuzuilh-vindrailher)|Madsen]] • [[M249 light machine gun|M249 SAW]] • [[RPK]] • [[Type 99 (fuzuilh-vindrailher)|Type 99]] • [[Ultimax 100]] === [[Fuzuilh-pomp|Fuzuilhoù-pomp]] === [[Ithaca 37]] • [[Mossberg 500]] • [[Remington 870]] • [[Franchi SPAS-12]] • [[Winchester Model 1200]] • [[Winchester Model 1897]] • [[Winchester Model 1912]] === [[Karabinenn|Karabinennoù]] === [[Baker (karabinenn)|Baker]] • [[Bergara B14]] • [[Chiappa Little Badger]] • [[CZ 457]] • [[CZ 600]] • [[De Lisle (karabinenn)|De Lisle]] • [[Gewehr 43]] • [[K31 (karabinenn)|Karabiner 31]] • [[Karabiner 98k]] • [[Korrigane (karabinenn)|Korrigane]] • [[M1 (karabinenn)|M1]] • [[M4 Survival Rifle]] • [[Marlin Model 60]] • [[Mauser M18]] • [[Mossberg Patriot]] • [[Pallas BA-15]] • ''[[Karabinenn#Munisionoù|PCC]]'' • [[Remington Model 8]] • [[Remington Model 30]] • [[Remington 700]] • [[Ruger 10/22]] • [[Ruger M77]] • [[Ruger Gunsite Scout]] • [[Ruger Mini-14]] • [[Savage Model 110]] • ''[[Scout Rifle]]'' • [[Schmeisser SP15]] • [[SKS]] • [[Steyr Scout]] • [[Tikka T1x]] • [[Tikka T3]] • [[Winchester Model 1873]] • [[Winchester Model 1886]] • [[Winchester Model 1892]] • [[Winchester Model 1894]] • [[Winchester Model 1903]] • [[Winchester Model 1907]] • [[Winchester Model 52]] • [[Winchester Model 54]] • [[Winchester Model 70]] • [[Vz. 24 (karabinenn)|vz. 24]] • [[Vz. 52 (karabinenn)|vz. 52]] === [[Mindrailherez|Mindrailherezioù]] === [[Restr:MG42 1 noBG.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[AA 52]] • [[Besa (mindrailherez)|Besa]] • [[Bollée (mindrailherez)|Bollée]] • [[Breda-SAFAT]] • [[Browning M1917]] • [[Browning M1919]] • [[Colt-Browning M1895]] • [[DChK]] • [[FN EVOLYS]] • [[FN MAG]] • [[Gatling (mindrailherez)|Gatling]] • [[Hotchkiss Modèle 1914]] • [[Kord (mindrailherez)|Kord]] • [[KPV]] • [[M134 Minigun]] • [[M60 (mindrailherez)|M60]] • [[M2 Browning]] • [[Maxim (mindrailherez)|Maxim]] • [[MG 08]] • [[MG 08/15]] • [[MG 13]] • [[Maschinengewehr 34|MG 34]] • [[MG42|MG 42]] • [[NSV (mindrailherez)|NSV]] • [[PM M1910]] • [[PK (mindrailherez)|PK]] • [[RPD (mindrailherez)|RPD]] • [[Saint-Étienne Modèle 1907|Saint-Étienne 1907]] • [[Schwarzlose (mindrailherez)|Schwarzlose]] • [[Stumm 73 (mindrailherez)|Stumm 73]] • [[Union Repeating Gun]] • [[Vickers (mindrailherez)|Vickers]] • [[Vickers .50]] • [[Vz. 59 (mindrailherez)|vz. 59]] • [[ZB-53]] === [[Pistolenn-vindrailher|Pistolennoù-mindrailher]] === [[Beretta M1918]] • [[Beretta M1938]] • [[Błyskawica (pistolenn-vindrailher)|Błyskawica]] • [[Brügger & Thomet MP9]] • [[FN P90]] • [[HK MP5]] • [[Lanchester (pistolenn-vindrailher)|Lanchester]] • [[M2 Hyde]] • [[M3 (pistolenn-vindrailher)|M3 Grease Gun]] • [[MAC-10]] • [[MAS 38]] • [[MAT 49]] • [[Maschinenpistole 18|MP 18]] • [[Maschinenpistole 28|MP 28]] • [[Maschinenpistole 34|MP 34]] • [[Maschinenpistole 40|MP 40]] • [[Owen gun]] • [[PPCh-41|PPCh 41]] • [[PPS (pistolenn-vindrailher)|PPS]] • [[Škorpion vz. 61]] • [[Standschütze Hellriegel M1915]] • [[STEN (pistolenn-vindrailher)|STEN]] • [[Sterling (pistolenn-vindrailher)|Sterling]] • [[Suomi KP/-31]] • [[Thompson (pistolennoù-mindrailher)|Thompson]] • [[Type 100 (pistolenn-vindrailher)|Type 100]] • [[United Defense M42]] • [[Uzi]] | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | == [[Arm-dorn|Armoù-dorn]] == === [[Pistolenn|Pistolennoù]] === '''''(renket dre verk pe produer)''''' [[Restr:CZ 75 SP-01 Shadow 9x19 mm.jpg|dehou|frameless|110x110px]]'''Astra :''' [[Astra 400]] • '''Beretta :''' [[Beretta M1915]] • [[Beretta M1934]] • [[Beretta 951]] • [[Beretta 92]] • [[Beretta 93R]] • '''Loewe :''' [[Borchardt C93]] • '''Browning :''' [[Browning Buck Mark]] • [[Browning HP]] • [[Browning M1900]] • [[Browning M1906]] • [[Browning M1910]] • '''Colt :''' [[Colt M1903 Pocket Hammerless]] • [[Colt M1911]] • '''CZ :''' [[CZ 27]] • [[CZ 52]] • [[CZ 75]] • [[CZ 82]] • [[CZ P-07]] • [[CZ P-09]] • [[CZ P-10 C]] • [[CZ Shadow 2]] • '''FB :''' [[Vis wz. 35]] • '''FN Herstal :''' [[FN Model 1903]] • [[FN FNP]] • [[FN FNX]] • [[FN 502]] • [[FN 509]] • '''Fort''' : [[Fort-12]] • [[Fort-17]] • [[Fort-20]] • '''General Motors :''' [[FP-45 Liberator]] • '''Glock :''' [[Glock (pistolenn)|Glock]] • '''HK :''' [[HK USP]] • [[HK VP70|VP70]] • '''IMI :''' [[Jericho 941]] '''•''' [[Desert Eagle]] • '''Luger :''' [[Luger 1900]] • [[Luger P04]] • [[Luger P08]] • '''MAB :''' [[MAB F]] • [[MAB PA-15]] • '''MAC :''' [[MAC Modèle 1950|MAC 50]] •• '''MAS :''' [[Pistolet automatique modèle 1935S|PA 35S]] • '''Mauser :''' [[Mauser 1914]] • [[Mauser C96]] • [[Mauser M712]] • '''Nambu :''' [[Nambu 14]] • '''Ruger :''' [[Ruger Standard]] • [[Ruger SR22|SR22]] • '''SIG :''' [[SIG P210]] • [[SIG Sauer P220|P220]] • [[SIG Sauer P226|P226]] • [[SIG Sauer P320|P320]] • [[SIG Sauer P322|P322]] • [[SIG Sauer SP2022|SP2022]] • '''SACM :''' [[Pistolet automatique modèle 1935A|PA 35A]] • '''Savage :''' [[Savage Model 1907]] • '''Smith & Wesson :''' [[Smith & Wesson Model 41]] • [[Smith & Wesson Model 52]] • [[Smith & Wesson SW22 Victory]] • '''STAR :''' [[Star B]] • '''Steyr :''' [[Steyr M1912 (pistolenn)|Steyr M1912]] • '''Tokarev :''' [[Tokarev TT 33|Tokarev TT33]] • '''Walther :''' [[Walther P38]] • [[Walther PP]] • [[Walther PPK]] • [[Walther PPQ]] • [[Walther PDP]] • '''Produerien a bep seurt :''' [[Bren Ten]] • [[Deer Gun]] • [[Unique DES 69|DES 69]] • [[Dreyse M1907]] • [[Springfield Armory Echelon|Echelon]] • [[Glisenti Modello 1910|Glisenti M1910]] • [[GCh-18]] • [[Grand Power K100]] • [[Isard (pistolenn)|Isard]] • [[KelTec PR57]] • [[Kolibri (pistolenn)|Kolibri]] • [[Korovin (pistolenn)|Korovin]] • [[Lahti L-35]] • [[Llama M-82]] • [[Llama Pressin]] • [[Le Français (pistolenn)|Le Français]] • [[Liberator (pistolenn)|Liberator]] • [[Makarov (pistolenn)|Makarov]] • [[MP-443 Grach]] • [[PSM (pistolenn)|PSM]] • [[PSS (pistolenn)|PSS]] • [[Ruby (pistolenn)|Ruby]] • [[Salvator-Dormus (pistolenn)|Salvator-Dormus]] • [[Sauer & Sohn M1913|Sauer M1913]] • [[Sauer 38H]] • [[Schönberger-Laumann 1892|Schönberger-Laumann]] • [[Star M14]] • [[Stechkin APS]] • [[Stumm 19 Norzh Sina (pistolenn)|Stumm 19 Norzh Sina]] • [[Tanfoglio T95]] • [[TP-82]] • [[Welrod]] • [[Zigana]] === [[Revolver|Revolverioù]] === [[Restr:Colt Python1.JPG|kleiz|frameless|110x110px]][[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[Astra 44]] • [[Chiappa Rhino]] • '''Colt :''' [[Colt 1851 Navy]] • [[Colt Anaconda]] • [[Colt Cobra]] • [[Colt Detective Special]] • [[Colt Dragoon]] • [[Colt M1877]] • [[Colt M1892]] • [[Colt New Service]] • [[Colt Official Police]] • [[Colt Paterson]] • [[Colt Police Positive]] • [[Colt Python]] • [[Colt Single Action Army]] • [[Colt Walker]] •• [[M1917 (revolverioù)|M1917]] • '''Manurhin :''' [[Manurhin MR 73]] • [[Manurhin MR 88]] •• [[Mauser C78]] • [[Nagant M1895]] • [[Rast & Gasser M1898]] • [[Reichsrevolver M1879|Reichsrevolver]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1873]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1892]] • '''Ruger :''' [[Ruger Blackhawk]] • [[Ruger Redhawk]] • [[Ruger SP101]] • '''Smith & Wesson :''' [[Smith & Wesson Model 3]] • [[Smith & Wesson Model 10]] • [[Smith & Wesson Model 14]] • [[Smith & Wesson Model 17]] • [[Smith & Wesson Model 19]] • [[Smith & Wesson Model 27]] • [[Smith & Wesson Model 28]] • [[Smith & Wesson Model 29]] • [[Smith & Wesson Model 36]] • [[Smith & Wesson Model 53]] • [[Smith & Wesson Model 60]] • [[Smith & Wesson Model 460]] • [[Smith & Wesson Model 500]] • [[Smith & Wesson Model 686]] •• [[Enfield No. 2]] • [[Taurus Raging Bull]] • [[Webley (revolver)|Webley]] == Armoù eneptank == ''[[Fuzuilh eneptank]]'' •• [[Ampulomet]] • [[Boys (fuzuilh eneptank)|Boys]] • [[FGM-148 Javelin]] • [[Lahti L-39]] • [[Northover Projector]] • [[Panzerbüchse 39|Panzerbüsche 39]] • [[Panzerfaust]] • [[PIAT]] • [[PTRD-41]] • [[PTRS-41]] • [[RPG-2]] • [[Stouhna-P]] • [[Tankgewehr M1918]] == [[Kanol (kanolierezh)|Kanolioù]] == [[2 cm Flak 30, Flak 38 ha Flakvierling 38|2cm Flak 30/38]] • [[38 cm SK C/34]] • [[Bofors 40 mm L/60]] • [[CAESAR (kanolierezh)|CAESAR]] • [[Dicke Bertha]] • [[Dulle Griet (kanol)|Dulle Griet]] • [[Gamma-Gerät]] • [[Kanol 155 mm M1 Long Tom|Kanol 155 mm M1]] • [[Kanol 75 mm stumm 1897]] • [[8,8-cm-Flak 18/36/37/41|88 mm Flak]] • [[La Consulaire]] • [[Kanol MK 108|MK 108]] • [[Mk44 Bushmaster II]] • [[Ordnance QF 25-pounder]] • [[Pariser Kanone]] • [[Williams Gun]] == [[Kanol-mortez|Kanolioù-mortez]] == [[Brandt Mle 27/31|Brandt 27/31]] • [[8-cm-Granatwerfer-34|Granatwerfer 34]] • [[M1 (kanol-mortez)|M1]] • [[M2 (kanol-mortez)|M2]] • [[Minenwerfer]] • [[MO 81 LLR]] • [[MO 120 RT]] == [[Banner-roketennoù|Banneroù-roketennoù]] == [[Bazooka]] • [[Banner roketennoù Katyoucha|Katyoucha]] • [[Mattress (banner-roketennoù)|Mattress]] • [[Nebelwerfer]] • [[Panzerschrek]] == Doareoù armoù-tan kozh == [[Restr:Roleplayers Firing Arquebus - Age of Chivalry 2018.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[Akebut]] •• [[Derringer (pistolenn)|Derringer]] : [[Remington Model 95]] •• [[Koulerinenn]] •• '''[[Mousked]]''' : [[Brown Bess]] • [[Pattern 1853 Enfield|Enfield 1853]] • [[Fayetteville (mousked)|Fayetteville]] • [[Fusil Modèle 1777]] • [[Springfield Model 1861|Springfield M1861]] • [[Whitworth (mousked)|Whitworth]] •• [[Mouskedig]] •• [[Pebrouer (arm-tan)|Pebrouer]] •• [[Ribauldequin]] == Armoù hiron == [[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[NRS-2]] • [[Thompson/Center Contender]] |} <br> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''[[Munision|MUNISIONOÙ]]'''</div> |- | align="left" style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" |[[Restr:Shotgun Shells 12-70 Gauge CC BY-SA 4.0 by Grasyl Mk.2*.jpg|kleiz|frameless|120x120px]] === Evit ar c'hanolioù flour === [[Restr:9.3X62-30-06-8X57-6.5X55-308.JPG|dehou|frameless|140x140px]][[Kalibr 12]] • [[Kalibr 16]] • [[Kalibr 20]] • [[Kalibr 28]] • [[Kalibr .410]] === Evit ar c'hanolioù rizennet (hervez ar vro orin) === * {{SUA}} : [[.17 HMR]] • [[.17 Remington]] • [[.17 Winchester Super Magnum|.17 WSM]] • [[.218 Bee]] • [[.22 Short]] • [[.22 Hornet]] • [[.22 Long]] • [[.22 Long Rifle]] • [[.22 Remington Jet]] • [[.22 Winchester Centerfire|.22 WCF]] • [[.22 WMR]] • [[.22-250 Remington]] • [[.220 Swift]] • [[.222 Remington]] • [[.222 Remington Magnum]] • [[.223 Remington]] • [[.243 Winchester]] • [[6,35 mm Browning|.25 ACP]] • [[.25-06 Remington]] • [[.257 Roberts]] • [[.270 Winchester]] • [[.280 Remington]] • [[.284 Winchester]] • [[.300 AAC Blackout]] • [[.30 Carbine]] • [[.30-03 Springfield]] • [[.30-06 Springfield]] • [[.30-284 Winchester]] • [[.30-30 Winchester]] • [[.30-40 Krag]] • [[.30 Super Carry]] • [[.300 PRC]] • [[.300 Savage]] • [[.300 Weatherby Magnum]] • [[.300 Winchester Short Magnum]] • [[.300 Winchester Magnum]] • [[.300 Whisper]] • [[7,62 × 51 mm NATO|.308 Winchester]] • [[.32-20 Winchester]] • [[.32-40 Ballard]] • [[7,65 × 17 mm Browning|.32 ACP]] • [[.32 H&R Magnum]] • [[.32 Remington]] • [[.32 S&W]] • [[.32 Winchester Special]] • [[.32 S&W Long]] • [[.338 Winchester Magnum]] • [[.340 Wheatherby Magnum]] • [[.35 Remington]] • [[.35 Whelen]] • [[.350 Legend]] • [[.350 Remington Magnum]] • [[.351 Winchester Self-Loading|.351 WSL]] • [[.357 Magnum]] • [[.357 Remington Maximum]] • [[.375 CheyTac]] • [[.375 Winchester]] • [[.378 Weatherby Magnum]] • [[.38 ACP]] • [[.38-40 Winchester]] • [[.38-55 Winchester]] • [[.38 Long Colt]] • [[.38 Special]] • [[.38 Super]] • [[.38 S&W]] • [[.380 ACP]] • [[.40 S&W]] • [[.408 CheyTac]] • [[.41 Action Express|.41 AE]] • [[.41 Long Colt]] • [[.41 Magnum]] • [[.41 Short]] • [[.416 Remington Magnum]] • [[.416 Rigby]] • [[.44-40 Winchester]] • [[.44 AMP]] • [[.44 Henry]] • [[.44 Magnum]] • [[.44 Russian]] • [[.44 S&W American]] • [[.44 Special]] • [[.444 Marlin]] • [[.45-70]] • [[.45 ACP]] • [[.45 Auto Rim]] • [[.45 Colt]] • [[.45 Schofield]] • [[.45 Winchester Magnum]] • [[.450 Bushmaster]] • [[.454 Casull]] • [[.458 Lott]] • [[.458 Winchester Magnum]] • [[.460 Weatherby Magnum]] • [[.460 S&W Magnum]] • [[.50-90 Sharps]] • [[.50 Action Express]] • [[.50 BMG]] • [[.500 S&W Magnum]] • [[6 mm BR]] • [[6 mm Lee Navy]] • [[6 mm PPC]] • [[6,35 mm Browning]] • [[6,5 mm Creedmoor]] • [[6,5 mm Grendel]] • [[6,5 mm PRC]] • [[6,8 mm Remington SPC]] • [[6,8 × 51 mm]] • [[7 mm-08 Remington]] • [[7 mm Backcountry]] • [[7 mm BR]] • [[7 mm PRC]] • [[7 mm Remington Magnum]] • [[7,62 × 51 mm NATO|7,62 × 51 mm]] • [[7,65 × 20 mm Long]] • [[.50 Beowulf]] • [[.50 BMG]] * {{Alamagn}} : [[.30 R Blaser]] • [[4,6 × 30 mm]] • [[4,73 × 33 mm]] • [[5,6 × 57 mm]] • [[6 × 62 mm Frères]] • [[6,5 × 57 mm Mauser]] • [[6,5 × 68 mm]] • [[7 × 57 mm Mauser]] • [[7 × 64 mm]] • [[7,63 × 25 mm Mauser]] • [[7,65 × 21 mm Parabellum]] • [[7,65 × 25 mm Borchardt]] • [[7,65 × 53 mm Mauser]] • [[7,92 × 33 mm Kurz]] • [[7,92 × 57 mm Mauser]] • [[7,92 × 94 mm]] • [[8 × 60 mm S]] • [[8 × 64 mm S|8 × 64 mm]] • [[8 × 68 mm S]] • [[8,5 × 55 mm Blaser]] • [[9 × 18 mm Ultra]] • [[9 mm P.A.K.]] • [[9 × 19 mm Parabellum]] • [[9 × 23 mm Largo]] • [[9 × 25 mm Mauser]] • [[9 × 57 mm Mauser|9 × 57 mm]] • [[9,3 × 62 mm]] • [[9,3 × 64 mm Brenneke]] • [[9,3 × 74 mm R]] • [[10,6 × 25 mm R]] • [[11 × 50 mm R]] • [[11 × 60 mm R]] • [[13,2 × 92 mm SR|13,2 × 92 mm]] * {{Frañs}} : [[6 mm Flobert]] • [[7 × 57 mm Meunier]] • [[7,5 × 54 mm 1929C]] • [[7,5 × 58 mm]] • [[8 × 27 mm]] • [[8 mm Lebel]] • [[9 mm Flobert]] • [[11 mm modèle 1873]] • [[11 × 59 mm Gras|11 mm Gras]] * {{URSS}} : [[5,45 × 18 mm]] • [[5,45 × 39 mm M74]] • [[5,6 × 39 mm]] • [[7,62 × 25 mm Tokarev|7,62 × 25 mm]] • [[7,62 × 39 mm M43]] • [[7,62 × 42 mm SP-4|7,62 × 42 mm]] • [[7,62 × 54 mm R]] • [[9 × 18 mm Makarov]] • [[12,7 × 108 mm]] • [[14,5 × 114 mm]] * {{Rouantelezh Unanet}} : [[.280 British]] • [[.300 H&H Magnum]] • [[.303 British]] • [[.375 H&H Magnum]] • [[.455 Webley]] • [[4,85 × 49 mm]] • [[.55 Boys]] • [[.577 Snider]] • [[.600 Nitro Express]] • [[12,7 × 81 mm]] • [[12,7 × 81 mm SR]] • [[.700 Nitro Express]] * {{Aostria}} hag {{Aostria-Hungaria}} : [[2,7 mm Kolibri]] • [[.45 GAP]] • [[6,5 × 53 mm R|6,5 × 53 mm]] • [[6,5 × 54 mm Mannlicher-Schönauer]] • [[7,8 × 19 mm R]] • [[8 mm Gasser]] • [[8 × 50 mm Mannlicher]] • [[9 × 23 mm Steyr]] * {{Belgia}} : [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 × 45 mm]] • [[5,7 × 28 mm]] • [[7,62 × 38 mm Nagant]] • [[7,92 × 24 mm]] • [[9 mm Browning Long]] * {{Italia}} : [[6,5 × 52 mm Carcano]] • [[7,35 × 51 mm Carcano]] • [[9 × 19 mm Glisenti]] • [[9 × 21 mm IMI]] * {{Suis}} : [[5,6 mm Suis]] • [[.357 SIG]] • [[7,5 mm GP 90]] • [[7,5 × 55 mm Swiss|7,5 × 55 mm]] • [[10,4 × 38 mm R]] • [[20 × 138 mm B|20 × 138 <abbr>mm</abbr> B]] * {{Japan}} : [[6,5 × 50 mm Arisaka]] • [[7,7 × 58 mm Arisaka]] • [[8 × 22 mm Nambu]] * {{Sveden}} : [[.308 Norma Magnum]] • [[6,5-284 Norma]] • [[6,5 × 55 mm]] • [[10 mm Auto]] * {{Finland}} : [[7,62 × 53 mm R]] • [[.338 Lapua Magnum]] * {{Tchekia}} / {{Tchekoslovakia}}: [[7,5 FK]] • [[7,62 × 45 mm]] * {{Danmark}} : [[8 × 58 mm R]] * {{Sina}} : [[5,8 × 42 mm]] |} {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''TEKNIK'''</div> |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" |[[Restr:Rifle scope.svg|dehou|frameless|140x140px]] === Elfennoù armoù ha munisionoù === [[Arm a-wenn]] • [[Arm-kelenn]] • [[Baionetez]] • [[Beta C-Mag]] • [[Boled]] • [[Boled Minié]] • [[Buker poent ruz]] • [[Buker laser]] • ''[[Ching sling]]'' • [[Choke]] • [[Daoubez]] • [[Douilhez (elfenn munision)|Douilhez]] • [[Douilhez distroñsañ]] • [[Draen (armoù)|Draen]] • [[Emors (munisionoù)|Emors]] • [[Fulminat merkur(II)|Fulminat merkur]] • [[Jeder bannouriezh]] • [[Karger (armoù-tan)|Karger]] • [[Kartouchenn (arm-tan)|Kartouchenn]] • [[Kartouchenn brochennet]] • [[Kartouchenn Wildcat|Kartouchenn ''Wildcat'']] • [[Kulasenn (armoù-tan)|Kulasenn]] • [[Kordit]] • [[Korn-poultr]] • [[Kouch (arm-tan)|Kouch]] • [[Lamm (arm-tan)|Lamm]] • [[Lunedenn (arm-tan)|Lunedenn]] • [[Munision]] • [[Munision gwenn]] • [[Munision hep douilhez]] • ''[[Personal Defense Weapon]]'' • [[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] • [[Poultr du]] • [[Poultr divoged]] • [[Reduer-son]] • [[Senklenn (armoù-tan)|Senklenn]] • [[Shrapnel]] • [[Slug]] • [[Skoer (armoù-tan)|Skoer]] • [[Stanker-kulasenn]] • [[Starderez-veg]] === Mont en-dro ha teknikoù tennañ === [[Adkargañ (munisionoù)|Adkargañ]] • [[Argil]] • [[Arm-tennata]] • [[Bannouriezh]] • ''[[Bullpup]]'' • ''[[Chain gun]]'' • [[Chat (armoù-tan)|Chat]] • ''[[Fuzuilh-emgann flour he c'hanol|Combat shotgun]]'' • [[Cook off]] • [[Emzalc'h izoskelel]] • ''[[Fast Draw]]'' • [[Galloud-herzel]] • [[Gel bannouriezh]] • [[Hed-tenn]] • [[Kalibr (armoù-tan)|Kalibr]] • [[Kenefeder bannouriezh]] • [[Kronograf bannouriezh|Kronograf]] • [[Lusk-tennañ]] • [[Momeder bannouriezh|Momeder]] • [[Nerzh Coriolis]] • [[Pistolenn aotomatek]] • [[Pourveziañ dre gregiñ pe dre vontañ]] • ''[[Slamfire]]'' • [[Taolenn vannouriezh]] • ''[[Tap Rack]]'' • [[Tenn Mozambik]] • [[Varmint]] • ''[[Weaver stance]]'' |} <br> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''TRO-DRO D'AN ARMOÙ-TAN'''</div> |- | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | === Embregerezhioù hag [[Arsanailh|arsanailhoù]] === ==== Armoù (hervez o bro) ==== [[Restr:Winchester EZXS ammunition.jpg|kleiz|frameless|151x151px]]{{Alamagn}} : [[J. G. Anschütz|Anschütz]] • [[C. G. Haenel]] • [[Carl Walther GmbH|Carl Walther]] • [[Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken|DWM]] • [[Feinwerkbau]] • [[Heckler & Koch]] • [[Königlich Bayerische Gewehrfabrik]] • [[Krupp]] • [[Ludwig Loewe & Co.|Loewe]] • [[Mauser]] • [[Sauer & Sohn]] • [[Schmeisser GmbH|Schmeisser]] • [[Simson (embregerezh)|Simson]] • {{Aostria}} : [[Glock (embregerezh)|Glock]] • [[Steyr Arms|Steyr]] • {{Belgia}} : [[FN Browning Group|FN Browning]] • [[FN Herstal]] • [[Fabrique d'armes Émile et Léon Nagant|Nagant]] • {{Brazil}} : [[Amadeo Rossi|Rossi]] • [[Taurus Armas|Taurus]] • {{Breizh}} : [[Teuzerezh Antrig]] • {{Euskal Herria}} : [[Astra y Unceta, Cía|Astra y Unceta]] • [[Bergara (armoù-tan)|Bergara]] • [[Llama, Gabilondo y Cía S.A.|Llama, Gabilondo y Cía]] • [[Manufacture d'Armes de Bayonne]] • [[Manufacture d'Armes des Pyrénées Françaises|MAPF / Unique]] • [[STAR, Bonifacio Echeverría S.A.|STAR / Bonifacio Echeverría]] • {{Finland}} : [[SAKO]] • [[Tikkakoski (embregerezh)|Tikka]] • {{Frañs}} : [[Bretton-Gaucher]] • [[Chapuis Armes|Chapuis]] • [[Hotchkiss]] • [[Manufacture d'Armes de Châtellerault]] • [[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne]] • [[Manufacture d'Armes de Tulle]] • [[Manufrance]] • [[Manurhin]] • [[PGM Précision|PGM]] • [[Verney-Carron]] • {{Israel}} : [[Israel Weapon Industries|IWI]] • {{Italia}} : [[Benelli Armi|Benelli]] • [[Beretta]] • [[Beretta Holding]] • [[Chiappa Firearms|Chiappa]] • [[Franchi]] • [[Davide Pedersoli|Pedersoli]] • [[Sabatti]] • [[Tanfoglio]] • [[Aldo Uberti|Uberti]] • {{Izelvroioù}} : [[Artillerie-Inrichtigen]] • {{Japan}} : [[Miroku]] • {{Kanada}} : [[John Inglis & Company|Inglis]] • {{Pologn}} : [[Fabryka Broni „Łucznik” – Radom|Fabryka Broni]] • {{Rouantelezh Unanet}} : [[Accuracy International]] • [[Birmingham Small Arms Company|BSA]] • [[Royal Small Arms Factory|RSA Enfield]] • [[Holland & Holland]] • [[James Purdey & Sons|Purdey]] • [[Sterling Armaments Company|Sterling]] • [[Webley & Scott]] • {{Rusia}} : [[Ijmeh|Baikal]] • [[Kalachnikov (strollad)|IJMACH / Kalachnikov]] • [[Uzin mekanikerezh Ijevsk|IJMEC'H]] • [[Rostec'h]] • [[Toulskiy Oroujeyniy Zavod|TOZ]] • [[Uzin Degtyaryov|ZiD]] • {{Serbia}} : [[Zastava Arms]] •{{Sina}} : [[Norinco]] • {{Slovakia}} : [[Grand Power]] • {{SUA}} : [[ArmaLite]] • [[Browning Arms Company|Browning]] • [[Colt's Manufacturing Company|Colt]] • [[Harpers Ferry Armory|Harpers Ferry]] • [[Marlin Firearms|Marlin]] • [[O.F. Mossberg & Sons|Mossberg]] • [[Remington]] • [[Rock Island Arsenal|Rock Island]] • [[Savage Arms|Savage]] • [[Sharps Rifle Manufacturing Company|Sharps]] • [[Smith & Wesson]] • [[Springfield Armory]] (arsanailh-Stad) • [[Springfield Armory, Inc.]] • [[Stoeger]] • [[Sturm, Ruger & Co.]] • [[Thompson/Center Arms|Thompson/Center]] • [[Vista Outdoor]] • [[Volcanic Repeating Arms Company|Volcanic]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] • {{Suis}} : [[Brügger & Thomet]] • [[SIG Sauer]] • [[Waffenfabrik Bern]] • {{Tchekia}} : [[Česká zbrojovka a.s.|Česká zbrojovka]] • [[Colt CZ Group]] • [[Zbrojovka Brno]] • {{Turkia}} : [[Canik Arms|Canik]] • [[Hatsan]] • [[TİSAŞ]] • [[Yildiz Silah Sanayi|Yildiz]] • {{Ukraina}} : [[Fort (embregerezh)|Fort]] ==== Munisionoù ha dafar adkargañ ==== [[Águila Ammunition|Aguila]] • [[Arsanailh Roazhon]] • [[Brenneke (embregerezh)|Brenneke]] • [[CCI (munisionoù)|CCI]] • [[Cor-Bon]] • [[Eley]] • [[Federal Ammunition|Federal]] • [[Fiocchi Munizioni|Fiocchi]] • [[Geco (munisionoù)|Geco]] • [[Hornady (munisionoù)|Hornady]] • [[Kynoch]] • [[Lapua (uzin munisionoù)|Lapua]] • [[Magtech]] • [[Mary Arm]] • [[Milin-Boultr Pont-ar-Veuzenn]] • [[Nammo]] • [[Norma Precision|Norma]] • ''[[Poultrerezh]]'' • [[Prvi Partizan]] • [[Remington]] • [[RWS]] • [[Sellier & Bellot]] • [[SK Ammunition|SK]] • [[Société Française des Munitions]] • [[Cartouches Sologne|Sologne]] • [[Starline Brass]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] ==== Dafar all ==== [[Lee Precision]] • [[Schmidt & Bender]] ==== Kenwerzh ==== [[Europ-Arm]] • [[Hans Wrage & Co. GmbH|Hans Wrage]] • [[SIDAM]] === Krouerien hag embregererien === [[Restr:JohnBrowning.jpeg|dehou|frameless|192x192px]][[Ezekiel Baker]] • [[Hiram Berdan]] • [[André Berthier]] • [[Hugo Borchardt]] • [[Edward M. Boxer]] • [[Wilhelm Brenneke]] • [[John Browning]] • [[Georgiy Chpagin]] • [[Samuel Colt]] • [[Vasiliy Degtyaryov]] • [[Henry Deringer]] • [[Johann Nikolaus von Dreyse]] • [[Vladimir Grigorievitch Fyodorov|Vladimir Fyodorov]] • [[Louis-Nicolas Flobert]] • [[Alexander John Forsyth]] • [[Uziel Gal]] • [[Jean-Cantius Garand|John C. Garand]] • [[Richard Jordan Gatling]] • [[Gaston Glock]] • [[Benjamin Tyler Henry]] • [[Mic'hail Kalachnikov]] • [[Aimo Lahti]] • [[James Paris Lee]] • [[Casimir Lefaucheux]] • [[Georg Luger]] • [[Nikolai Fiodorovitch Makarov|Nikolai Makarov]] • [[Ferdinand Mannlicher]] • [[Tullio Marengoni]] • [[Paul Mauser]] • [[Hiram Maxim]] • [[Claude Étienne Minié]] • [[Léon Nagant]] • [[Kijirō Nambu]] • [[Evelyn Owen]] • [[William B. Ruger]] • [[Miroslav Rybář]] • [[Dieudonné Saive]] • [[Hugo Schmeisser]] • [[Otto Schönauer]] • [[Sergey Gavrilovitch Simonov|Sergey Simonov]] • [[Horace Smith]] • [[Eugene Stoner]] • [[Aleksei Soudayev]] • [[Leroy James Sullivan]] • [[Paul Tellié]] • [[Fyodor Tokarev]] • [[Johann Friedrich Vetterli|Friedrich Vetterli]] • [[Paul Vieille]] • [[Daniel B. Wesson]] • [[Oliver Winchester]] | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | === Istor, lezenn ha kevredigezh === [[Armerezh]] • [[Arm-tan graet er gêr]] • [[Arm ordrenañs]] • [[Arm-tan primaozet]] • [[Armoù ar Rezistañs e Breizh]] • [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|C.I.P.]] • [[Eskemmez amprouiñ (armoù-tan)|Eskemmez amprouiñ]] • [[Eskemmez amprouiñ Eibar]] • [[Eskemmez amprouiñ Saint-Étienne]] • ''[[Federal Assault Weapons Ban|Assault Weapons Ban]]'' • [[Feulster gant armoù-tan]] • [[Feulster gant armoù-tan e Stadoù-Unanet Amerika|Feulster gant armoù-tan er Stadoù-Unanet]] • [[Hoplologiezh]] • [[IWA OutdoorClassics|IWA]] • [[Lezennoù war an armoù e Frañs]] • [[Mouchouer kelenn evit ar soudarded|Mouchouer kelenn]] • [[National Rifle Association of America|NRA]] • [[Pink Pistols]] • [[Sporting Arms and Ammunition Manufacturers' Institute|SAAMI]] • [[SHOT Show]] • [[SIA (Sistem Titouriñ war an Armoù)|SIA]] • [[Small Arms Survey]] • [[Sniper]] • [[Socialist Rifle Association]] • [[Tenner-resisted]] • [[Trafikerezh armoù]] • [[Union Française des amateurs d'Armes|UFA]] • [[Winchester ankounac'haet]] ==== Mediaoù hag embann ==== ''[[American Handgunner]]'' • ''[[Cibles]]'' • [[Crépin-Leblond]] ''•'' ''[[Guns & Ammo]]'' • ''[[La Gazette des Armes]]'' • ''[[Shooting Illustrated]] • [[Shooting Times]]'' ==== Tennerien ha tennerezed en Istor ==== [[Jeff Cooper]] • [[Carlos Hathcock]] • [[Simo Häyhä]] • [[Wild Bill Hickok]] • [[Chris Kyle]] • [[Annie Oakley]] • [[Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko|Lioudmila Pavlitchenko]] • [[Francis Pegahmagabow]] • [[Thomas Plunket]] • [[Vasily Grigorievitch Zaitsev|Vasily Zaitsev]][[Restr:Charleroi - station Janson - Lucky Luke - 01.jpg|kleiz|frameless|139x139px]] === Er sevenadur === [[American Sniper|''American Sniper'']] • [[Bowling for Columbine|''Bowling for Columbine'']] • ''[[Forgotten Weapons]]'' • [[Internet Movie Firearm Database]] • [[Lord Of War|''Lord of war'']] • [[Lucky Luke|''Lucky Luke'']] • ''[[Saturday night special]]'' • [[Stalingrad (film, 2001)|''Stalingrad'' (film 2001)]] • [[Stembridge Gun Rentals]] • [[Winchester '73 (film)|''Winchester '73'']] • [[Wonder Nine]] • ''[[World of Guns: Gun Disassembly|World of Guns]]'' === [[Sportoù tennañ]] === [[Ball-Trap]] • [[Benchrest (sport)|Benchrest]] • [[Cowboy Action Shooting]] • [[International Practical Shooting Confederation|IPSC]] • [[International Shooting Sport Federation|ISSF]] • [[Plinking]] • [[Stand tennañ]] • [[Tenn pleustrek]] ==== Tennerien ha tennerezed sport ==== [[Clément Bessaguet]] • [[Tanguy De La Forest]] • [[Benjamin Gineste]] • [[Éric Grauffel]] • [[Camille Jedrzejewski]] • [[Jean Quiquampoix]][[Restr:Skeet masculin aux Jeux olympiques de 2024 - Éric Delaunay (2).jpg|kreizenn|frameless|225x225px]] |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''RUMMADOÙ'''</div> [[:Rummad:Armoù-tan|Armoù-tan]] • [[:Rummad:Armoù dre vro|Armoù dre vro]] ==== Armoù dre zarvoud istorel ==== '''XIX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù Brezelioù Napoleon|Armoù Brezelioù Napoleon]] • [[:Rummad:Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Armoù Brezel Diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]] • [[:Rummad:Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia|Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia]] '''XX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ|Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] • [[:Rummad:Armoù Brezel ar Rif|Armoù Brezel ar Rif]] • [[Armoù Brezel Spagn]] • [[:Rummad:Armoù ar Brezel Goañv|Armoù ar Brezel Goañv]] • [[:Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed|Armoù an Eil Brezel-bed]] • [[:Rummad:Armoù hervez ar mare|Armoù ar Brezel Yen]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Indez-Sina|Armoù Brezel Indez-Sina]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Aljeria|Armoù Brezel Aljeria]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Vietnam|Armoù Brezel Vietnam]] '''XXI'''{{Añ}} '''kantved :''' [[:Rummad:Armoù brezel Ukraina|Armoù brezel Ukraina]] ==== Evit mont pelloc'h gant an armoù ==== [[:Rummad:Armoù gwenn|Armoù gwenn]] • [[:Rummad:Armoù dre aer gwasket|Armoù dre aer gwasket]] |} <br> {{Porchedoù roll}} [[Rummad:Porchedoù|Armoù-tan]] [[Rummad:Armoù]] 0w0uwyhfj4xoi6brf2lqb0n4zonzo09 2193364 2193322 2026-06-19T09:41:58Z Kestenn 14086 2193364 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {|width="100%" border="0" cellspacing="4" cellpadding="2" | align="left" valign="center"|[[Restr:2019 Colt Navy 1851 Leech&Rigdon.jpg|kreizenn|frameless|299x299px]] | align="left" valign="center"| <div align="center" style="font-size:150%;">[[Restr:Apache chieff Geronimo (right) and his warriors in 1886.jpg|kreizenn|frameless]]'''Donemat war borched an armoù-tan !''' </div> <div align="center" style="font-size:100%;"> An [[Arm-tan|armoù-tan]] a zo stag ouzh istor Mab-den abaoe kantvedoù evit brezeliñ, chaseal, ober sport, torfediñ, en em zifenn... O sevel hag o implij a ro ur skeudenn eus ar gevredigezh e-lec'h ma vevomp war tachennoù an teknologiezhioù, ar gwir, ar geopolitikerezh hag ar justis. '''War ar bajenn [[Geriaoueg an armoù-tan]] e kavoc'h pennadoù berr war sujedoù n'eus ket bet savet pajenn ebet diwar o fenn evit poent.''' </div> | align="right" valign="center"| [[Skeudenn:GLOCK 17 Gen 4 Pistol MOD 45160305.jpg|130x130px]] |}<div style="text-align:center;"> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''ARMOÙ'''</div> |- | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | == [[Arm-skoaz|Armoù-skoaz]] == === [[Fuzuilh|Fuzuilhoù]] === [[Accuracy International Arctic Warfare]] • [[Arisaka 38]] • [[Arisaka 99]] • [[Barrett M82]] • [[Barrett MRAD]] • [[Benelli M4]] • [[Berdan (fuzuilh)|Berdan]] • [[Berthier (armoù-skoaz)|Berthier]] • [[Carcano M91]] • [[Chassepot (fuzuilh)|Chassepot]] • [[Dreyse (fuzuilh)|Dreyse]] • [[Enfield M1917]] • [[FN FNAR]] • [[FR-F1]] ''•'' [[Gewehr 88]] • [[Gewehr 98]] • [[Gras (fuzuilh)|Gras]] • [[Henry (fuzuilh)|Henry]] • [[Krag-Jørgensen]] • [[L42A1]] • [[Lebel (fuzuilh)|Lebel]] • [[Lee-Enfield]] • [[Lee-Metford]] • [[Lee Navy M1895]] • [[Long rifle]] • [[M14 (fuzuilh)|M14]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[Mannlicher M1885]] • [[Mannlicher M1893]] • [[Mannlicher M1895]] • [[Mannlicher-Schönauer]] • [[Martini-Henry]] • [[MAS-36|MAS 36]] • [[Mauser M1871]] • [[Mauser M1889]] • [[Mauser M1893]] • [[Mauser Standard-Modell]] • [[McMillan Tac-50]] • [[Meunier A6]] • [[Mondragón M1908]] • [[Mosin-Nagant]] • [[Murata (armoù-skoaz)|Murata]] • [[Pattern 1914 Enfield]] • [[PGM Hécate II]] • [[PTRD-41|PTRD 41]] • [[Ribeyrolles 1918]] • [[Remington Rolling Block|Rolling Block]] • [[Ross (fuzuilh)|Ross]] • [[Fusil automatique Modèle 1917|RSC M1917]] • [[Sako M23]] • [[Schmidt-Rubin]] • [[Sharps (fuzuilh)|Sharps]] • [[Smith-Jennings (fuzuilh)|Smith-Jennings]] • [[Snider-Enfield]] • [[Snipex Alligator]] • [[Spencer (fuzuilh)|Spencer]] • [[Springfield Model 1873|Springfield M1873]] • [[Springfield M1903]] • [[Springfield Model 1922|Springfield M1922]] • [[SVD (fuzuilh)|SVD Dragunov]] • [[SVT-40|SVT 40]] • [[Fuzuilh Tchang Kai-chek|Tchang Kai-chek]] • [[Tkiv 85]] • [[Vetterli (fuzuilh)|Vetterli]] • [[Werder M1869]] === [[Fuzuilh-arsailh|Fuzuilhoù-arsailh]] === [[Restr:HK416N.png|kleiz|frameless|110x110px]][[AEK-971]] • [[Nikonov AN-94|AN-94]] • [[AK-47]] • [[AK-74]] • [[AK-12]] • [[AR-15]] • [[Avtomat Fyodorova]] • [[Beretta AR70/90]] • [[CZ 805 BREN]] • [[FAMAS]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FN F2000]] • [[FN FNC]] • [[FN SCAR]] • [[IMI Galil|Galil]] • [[Haenel MK 556]] • [[HK G36]] • [[HK 416]] • [[M4 (karabinenn)|M4 Carbine]] • [[M7 (fuzuilh-arsailh)|M7]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[M27 Infantry Automatic Rifle|M27 IAR]] • [[QBZ-95]] • [[QBZ-191]] • [[RK 62]] • [[SA80]] • [[Samopal vz. 58|Sa vz. 58]] • [[SIG SG 540|SIG 540]] • [[SIG SG 550|SIG 550]] • [[Steyr AUG]] • [[Sturmgewehr 44]] === [[Fuzuilh-emgann|Fuzuilhoù-emgann]] === [[AVS-36|AVS 36]] • [[FN FAL]] • [[Gewehr 41]] • [[Fuzuilh Jeneral Liu|Jeneral Liu]] • [[Johnson M1941]] • [[L1A1]] • [[M1 Garand]] • [[MAS 49]] • [[AR-10]] • [[HK G3]] • [[SAFN 49]] • [[SIG SG 510|SIG 510]] === [[Fuzuilh-chase|Fuzuilhoù-chase]] === [[Browning BAR|BAR]] • [[Baikal IZh-27]] • [[Benelli Raffaello]] • [[Benelli Super Black Eagle]] • [[Beretta A400]] • [[Browning Auto-5]] • [[Browning B25]] • [[Chapuis C35]] • ''[[Fuzuilh-liorzh]]'' • [[Manufrance Robust]] • [[M30 Luftwaffe]] • [[Perazzi MX 410]] • [[Ruger Red Label]] • [[Saiga-12]] • [[Verney-Carron Sagittaire]] • [[Winchester Model 1911]][[Restr:Army Heritage Museum B.A.R..jpg|kleiz|frameless|140x140px]] === [[Fuzuilh-vindrailher|Fuzuilhoù-mindrailher]] === [[BAR M1918]] • [[Beardmore-Farquhar]] • [[Bren (fuzuilh-vindrailher)|BREN]] • [[Chauchat (fuzuilh-vindrailher)|Chauchat]] • [[DP-27/DP-28]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FM 24/29]] • [[FN Minimi]] • [[Hotchkiss M1922]] • [[Lewis (fuzuilh-vindrailher)|Lewis]] • [[Madsen (fuzuilh-vindrailher)|Madsen]] • [[M249 light machine gun|M249 SAW]] • [[RPK]] • [[Type 99 (fuzuilh-vindrailher)|Type 99]] • [[Ultimax 100]] === [[Fuzuilh-pomp|Fuzuilhoù-pomp]] === [[Ithaca 37]] • [[Mossberg 500]] • [[Remington 870]] • [[Franchi SPAS-12]] • [[Winchester Model 1200]] • [[Winchester Model 1897]] • [[Winchester Model 1912]] === [[Karabinenn|Karabinennoù]] === [[Baker (karabinenn)|Baker]] • [[Bergara B14]] • [[Chiappa Little Badger]] • [[CZ 457]] • [[CZ 600]] • [[De Lisle (karabinenn)|De Lisle]] • [[Gewehr 43]] • [[K31 (karabinenn)|Karabiner 31]] • [[Karabiner 98k]] • [[Korrigane (karabinenn)|Korrigane]] • [[M1 (karabinenn)|M1]] • [[M4 Survival Rifle]] • [[Marlin Model 60]] • [[Mauser M18]] • [[Mossberg Patriot]] • [[Pallas BA-15]] • ''[[Karabinenn#Munisionoù|PCC]]'' • [[Remington Model 8]] • [[Remington Model 30]] • [[Remington 700]] • [[Ruger 10/22]] • [[Ruger M77]] • [[Ruger Gunsite Scout]] • [[Ruger Mini-14]] • [[Savage Model 110]] • ''[[Scout Rifle]]'' • [[Schmeisser SP15]] • [[SKS]] • [[Steyr Scout]] • [[Tikka T1x]] • [[Tikka T3]] • [[Winchester Model 1873]] • [[Winchester Model 1886]] • [[Winchester Model 1892]] • [[Winchester Model 1894]] • [[Winchester Model 1903]] • [[Winchester Model 1907]] • [[Winchester Model 52]] • [[Winchester Model 54]] • [[Winchester Model 70]] • [[Vz. 24 (karabinenn)|vz. 24]] • [[Vz. 52 (karabinenn)|vz. 52]] === [[Mindrailherez|Mindrailherezioù]] === [[Restr:MG42 1 noBG.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[AA 52]] • [[Besa (mindrailherez)|Besa]] • [[Bollée (mindrailherez)|Bollée]] • [[Breda-SAFAT]] • [[Browning M1917]] • [[Browning M1919]] • [[Colt-Browning M1895]] • [[DChK]] • [[FN EVOLYS]] • [[FN MAG]] • [[Gatling (mindrailherez)|Gatling]] • [[Hotchkiss Modèle 1914]] • [[Kord (mindrailherez)|Kord]] • [[KPV]] • [[M134 Minigun]] • [[M60 (mindrailherez)|M60]] • [[M2 Browning]] • [[Maxim (mindrailherez)|Maxim]] • [[MG 08]] • [[MG 08/15]] • [[MG 13]] • [[Maschinengewehr 34|MG 34]] • [[MG42|MG 42]] • [[NSV (mindrailherez)|NSV]] • [[PM M1910]] • [[PK (mindrailherez)|PK]] • [[RPD (mindrailherez)|RPD]] • [[Saint-Étienne Modèle 1907|Saint-Étienne 1907]] • [[Schwarzlose (mindrailherez)|Schwarzlose]] • [[Stumm 73 (mindrailherez)|Stumm 73]] • [[Union Repeating Gun]] • [[Vickers (mindrailherez)|Vickers]] • [[Vickers .50]] • [[Vz. 59 (mindrailherez)|vz. 59]] • [[ZB-53]] === [[Pistolenn-vindrailher|Pistolennoù-mindrailher]] === [[Beretta M1918]] • [[Beretta M1938]] • [[Błyskawica (pistolenn-vindrailher)|Błyskawica]] • [[Brügger & Thomet MP9]] • [[FN P90]] • [[HK MP5]] • [[Lanchester (pistolenn-vindrailher)|Lanchester]] • [[M2 Hyde]] • [[M3 (pistolenn-vindrailher)|M3 Grease Gun]] • [[MAC-10]] • [[MAS 38]] • [[MAT 49]] • [[Maschinenpistole 18|MP 18]] • [[Maschinenpistole 28|MP 28]] • [[Maschinenpistole 34|MP 34]] • [[Maschinenpistole 40|MP 40]] • [[Owen gun]] • [[PPCh-41|PPCh 41]] • [[PPS (pistolenn-vindrailher)|PPS]] • [[Škorpion vz. 61]] • [[Standschütze Hellriegel M1915]] • [[STEN (pistolenn-vindrailher)|STEN]] • [[Sterling (pistolenn-vindrailher)|Sterling]] • [[Suomi KP/-31]] • [[Thompson (pistolennoù-mindrailher)|Thompson]] • [[Type 100 (pistolenn-vindrailher)|Type 100]] • [[United Defense M42]] • [[Uzi]] | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | == [[Arm-dorn|Armoù-dorn]] == === [[Pistolenn|Pistolennoù]] === '''''(renket dre verk pe produer)''''' [[Restr:CZ 75 SP-01 Shadow 9x19 mm.jpg|dehou|frameless|110x110px]]'''Astra :''' [[Astra 400]] • '''Beretta :''' [[Beretta M1915]] • [[Beretta M1934]] • [[Beretta 951]] • [[Beretta 92]] • [[Beretta 93R]] • '''Loewe :''' [[Borchardt C93]] • '''Browning :''' [[Browning Buck Mark]] • [[Browning HP]] • [[Browning M1900]] • [[Browning M1906]] • [[Browning M1910]] • '''Colt :''' [[Colt M1903 Pocket Hammerless]] • [[Colt M1911]] • '''CZ :''' [[CZ 27]] • [[CZ 52]] • [[CZ 75]] • [[CZ 82]] • [[CZ P-07]] • [[CZ P-09]] • [[CZ P-10 C]] • [[CZ Shadow 2]] • '''FB :''' [[Vis wz. 35]] • '''FN Herstal :''' [[FN Model 1903]] • [[FN FNP]] • [[FN FNX]] • [[FN 502]] • [[FN 509]] • '''Fort''' : [[Fort-12]] • [[Fort-17]] • [[Fort-20]] • '''General Motors :''' [[FP-45 Liberator]] • '''Glock :''' [[Glock (pistolenn)|Glock]] • '''HK :''' [[HK USP]] • [[HK VP70|VP70]] • '''IMI :''' [[Jericho 941]] '''•''' [[Desert Eagle]] • '''Luger :''' [[Luger 1900]] • [[Luger P04]] • [[Luger P08]] • '''MAB :''' [[MAB F]] • [[MAB PA-15]] • '''MAC :''' [[MAC Modèle 1950|MAC 50]] •• '''MAS :''' [[Pistolet automatique modèle 1935S|PA 35S]] • '''Mauser :''' [[Mauser 1914]] • [[Mauser C96]] • [[Mauser M712]] • '''Nambu :''' [[Nambu 14]] • '''Ruger :''' [[Ruger Standard]] • [[Ruger SR22|SR22]] • '''SIG :''' [[SIG P210]] • [[SIG Sauer P220|P220]] • [[SIG Sauer P226|P226]] • [[SIG Sauer P320|P320]] • [[SIG Sauer P322|P322]] • [[SIG Sauer SP2022|SP2022]] • '''SACM :''' [[Pistolet automatique modèle 1935A|PA 35A]] • '''Savage :''' [[Savage Model 1907]] • '''Smith & Wesson :''' [[Smith & Wesson Model 41]] • [[Smith & Wesson Model 52]] • [[Smith & Wesson SW22 Victory]] • '''STAR :''' [[Star B]] • '''Steyr :''' [[Steyr M1912 (pistolenn)|Steyr M1912]] • '''Tokarev :''' [[Tokarev TT 33|Tokarev TT33]] • '''Walther :''' [[Walther P38]] • [[Walther PP]] • [[Walther PPK]] • [[Walther PPQ]] • [[Walther PDP]] • '''Produerien a bep seurt :''' [[Bren Ten]] • [[Deer Gun]] • [[Unique DES 69|DES 69]] • [[Dreyse M1907]] • [[Springfield Armory Echelon|Echelon]] • [[Glisenti Modello 1910|Glisenti M1910]] • [[GCh-18]] • [[Grand Power K100]] • [[Isard (pistolenn)|Isard]] • [[KelTec PR57]] • [[Kolibri (pistolenn)|Kolibri]] • [[Korovin (pistolenn)|Korovin]] • [[Lahti L-35]] • [[Llama M-82]] • [[Llama Pressin]] • [[Le Français (pistolenn)|Le Français]] • [[Liberator (pistolenn)|Liberator]] • [[Makarov (pistolenn)|Makarov]] • [[MP-443 Grach]] • [[PSM (pistolenn)|PSM]] • [[PSS (pistolenn)|PSS]] • [[Ruby (pistolenn)|Ruby]] • [[Salvator-Dormus (pistolenn)|Salvator-Dormus]] • [[Sauer & Sohn M1913|Sauer M1913]] • [[Sauer 38H]] • [[Schönberger-Laumann 1892|Schönberger-Laumann]] • [[Star M14]] • [[Stechkin APS]] • [[Stumm 19 Norzh Sina (pistolenn)|Stumm 19 Norzh Sina]] • [[Tanfoglio T95]] • [[TP-82]] • [[Welrod]] • [[Zigana]] === [[Revolver|Revolverioù]] === [[Restr:Colt Python1.JPG|kleiz|frameless|110x110px]][[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[Astra 44]] • [[Chiappa Rhino]] • '''Colt :''' [[Colt 1851 Navy]] • [[Colt Anaconda]] • [[Colt Cobra]] • [[Colt Detective Special]] • [[Colt Dragoon]] • [[Colt M1877]] • [[Colt M1892]] • [[Colt New Service]] • [[Colt Official Police]] • [[Colt Paterson]] • [[Colt Police Positive]] • [[Colt Python]] • [[Colt Single Action Army]] • [[Colt Walker]] •• [[M1917 (revolverioù)|M1917]] • '''Manurhin :''' [[Manurhin MR 73]] • [[Manurhin MR 88]] •• [[Mauser C78]] • [[Nagant M1895]] • [[Rast & Gasser M1898]] • [[Reichsrevolver M1879|Reichsrevolver]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1873]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1892]] • '''Ruger :''' [[Ruger Blackhawk]] • [[Ruger Redhawk]] • [[Ruger SP101]] • '''Smith & Wesson :''' [[Smith & Wesson Model 3]] • [[Smith & Wesson Model 10]] • [[Smith & Wesson Model 14]] • [[Smith & Wesson Model 17]] • [[Smith & Wesson Model 19]] • [[Smith & Wesson Model 27]] • [[Smith & Wesson Model 28]] • [[Smith & Wesson Model 29]] • [[Smith & Wesson Model 36]] • [[Smith & Wesson Model 53]] • [[Smith & Wesson Model 60]] • [[Smith & Wesson Model 460]] • [[Smith & Wesson Model 500]] • [[Smith & Wesson Model 686]] •• [[Enfield No. 2]] • [[Taurus Raging Bull]] • [[Webley (revolver)|Webley]] == Armoù eneptank == ''[[Fuzuilh eneptank]]'' •• [[Ampulomet]] • [[Boys (fuzuilh eneptank)|Boys]] • [[FGM-148 Javelin]] • [[Lahti L-39]] • [[Northover Projector]] • [[Panzerbüchse 39|Panzerbüsche 39]] • [[Panzerfaust]] • [[PIAT]] • [[PTRD-41]] • [[PTRS-41]] • [[RPG-2]] • [[Stouhna-P]] • [[Tankgewehr M1918]] == [[Kanol (kanolierezh)|Kanolioù]] == [[2 cm Flak 30, Flak 38 ha Flakvierling 38|2cm Flak 30/38]] • [[38 cm SK C/34]] • [[Bofors 40 mm L/60]] • [[CAESAR (kanolierezh)|CAESAR]] • [[Dicke Bertha]] • [[Dulle Griet (kanol)|Dulle Griet]] • [[Gamma-Gerät]] • [[Kanol 155 mm M1 Long Tom|Kanol 155 mm M1]] • [[Kanol 75 mm stumm 1897]] • [[8,8-cm-Flak 18/36/37/41|88 mm Flak]] • [[La Consulaire]] • [[Kanol MK 108|MK 108]] • [[Mk44 Bushmaster II]] • [[Ordnance QF 25-pounder]] • [[Pariser Kanone]] • [[Williams Gun]] == [[Kanol-mortez|Kanolioù-mortez]] == [[Brandt Mle 27/31|Brandt 27/31]] • [[8-cm-Granatwerfer-34|Granatwerfer 34]] • [[M1 (kanol-mortez)|M1]] • [[M2 (kanol-mortez)|M2]] • [[Minenwerfer]] • [[MO 81 LLR]] • [[MO 120 RT]] == [[Banner-roketennoù|Banneroù-roketennoù]] == [[Bazooka]] • [[Banner roketennoù Katyoucha|Katyoucha]] • [[Mattress (banner-roketennoù)|Mattress]] • [[Nebelwerfer]] • [[Panzerschrek]] == Doareoù armoù-tan kozh == [[Restr:Roleplayers Firing Arquebus - Age of Chivalry 2018.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[Akebut]] •• [[Derringer (pistolenn)|Derringer]] : [[Remington Model 95]] •• [[Koulerinenn]] •• '''[[Mousked]]''' : [[Brown Bess]] • [[Pattern 1853 Enfield|Enfield 1853]] • [[Fayetteville (mousked)|Fayetteville]] • [[Fusil Modèle 1777]] • [[Springfield Model 1861|Springfield M1861]] • [[Whitworth (mousked)|Whitworth]] •• [[Mouskedig]] •• [[Pebrouer (arm-tan)|Pebrouer]] •• [[Ribauldequin]] == Armoù hiron == [[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[NRS-2]] • [[Thompson/Center Contender]] |} <br> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''[[Munision|MUNISIONOÙ]]'''</div> |- | align="left" style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" |[[Restr:Shotgun Shells 12-70 Gauge CC BY-SA 4.0 by Grasyl Mk.2*.jpg|kleiz|frameless|120x120px]] === Evit ar c'hanolioù flour === [[Restr:9.3X62-30-06-8X57-6.5X55-308.JPG|dehou|frameless|140x140px]][[Kalibr 12]] • [[Kalibr 16]] • [[Kalibr 20]] • [[Kalibr 28]] • [[Kalibr .410]] === Evit ar c'hanolioù rizennet (hervez ar vro orin) === * {{SUA}} : [[.17 HMR]] • [[.17 Remington]] • [[.17 Winchester Super Magnum|.17 WSM]] • [[.218 Bee]] • [[.22 Short]] • [[.22 Hornet]] • [[.22 Long]] • [[.22 Long Rifle]] • [[.22 Remington Jet]] • [[.22 Winchester Centerfire|.22 WCF]] • [[.22 WMR]] • [[.22-250 Remington]] • [[.220 Swift]] • [[.222 Remington]] • [[.222 Remington Magnum]] • [[.223 Remington]] • [[.243 Winchester]] • [[6,35 mm Browning|.25 ACP]] • [[.25-06 Remington]] • [[.257 Roberts]] • [[.270 Winchester]] • [[.280 Remington]] • [[.284 Winchester]] • [[.300 AAC Blackout]] • [[.30 Carbine]] • [[.30-03 Springfield]] • [[.30-06 Springfield]] • [[.30-284 Winchester]] • [[.30-30 Winchester]] • [[.30-40 Krag]] • [[.30 Super Carry]] • [[.300 PRC]] • [[.300 Savage]] • [[.300 Weatherby Magnum]] • [[.300 Winchester Short Magnum]] • [[.300 Winchester Magnum]] • [[.300 Whisper]] • [[7,62 × 51 mm NATO|.308 Winchester]] • [[.32-20 Winchester]] • [[.32-40 Ballard]] • [[7,65 × 17 mm Browning|.32 ACP]] • [[.32 H&R Magnum]] • [[.32 Remington]] • [[.32 S&W]] • [[.32 Winchester Special]] • [[.32 S&W Long]] • [[.338 Winchester Magnum]] • [[.340 Wheatherby Magnum]] • [[.35 Remington]] • [[.35 Whelen]] • [[.350 Legend]] • [[.350 Remington Magnum]] • [[.351 Winchester Self-Loading|.351 WSL]] • [[.357 Magnum]] • [[.357 Remington Maximum]] • [[.375 CheyTac]] • [[.375 Winchester]] • [[.378 Weatherby Magnum]] • [[.38 ACP]] • [[.38-40 Winchester]] • [[.38-55 Winchester]] • [[.38 Long Colt]] • [[.38 Special]] • [[.38 Super]] • [[.38 S&W]] • [[.380 ACP]] • [[.40 S&W]] • [[.408 CheyTac]] • [[.41 Action Express|.41 AE]] • [[.41 Long Colt]] • [[.41 Magnum]] • [[.41 Short]] • [[.416 Remington Magnum]] • [[.416 Rigby]] • [[.44-40 Winchester]] • [[.44 AMP]] • [[.44 Henry]] • [[.44 Magnum]] • [[.44 Russian]] • [[.44 S&W American]] • [[.44 Special]] • [[.444 Marlin]] • [[.45-70]] • [[.45 ACP]] • [[.45 Auto Rim]] • [[.45 Colt]] • [[.45 Schofield]] • [[.45 Winchester Magnum]] • [[.450 Bushmaster]] • [[.454 Casull]] • [[.458 Lott]] • [[.458 Winchester Magnum]] • [[.460 Weatherby Magnum]] • [[.460 S&W Magnum]] • [[.50-90 Sharps]] • [[.50 Action Express]] • [[.50 BMG]] • [[.500 S&W Magnum]] • [[6 mm BR]] • [[6 mm Lee Navy]] • [[6 mm PPC]] • [[6,35 mm Browning]] • [[6,5 mm Creedmoor]] • [[6,5 mm Grendel]] • [[6,5 mm PRC]] • [[6,8 mm Remington SPC]] • [[6,8 × 51 mm]] • [[7 mm-08 Remington]] • [[7 mm Backcountry]] • [[7 mm BR]] • [[7 mm PRC]] • [[7 mm Remington Magnum]] • [[7,62 × 51 mm NATO|7,62 × 51 mm]] • [[7,65 × 20 mm Long]] • [[.50 Beowulf]] • [[.50 BMG]] * {{Alamagn}} : [[.30 R Blaser]] • [[4,6 × 30 mm]] • [[4,73 × 33 mm]] • [[5,6 × 57 mm]] • [[6 × 62 mm Frères]] • [[6,5 × 57 mm Mauser]] • [[6,5 × 68 mm]] • [[7 × 57 mm Mauser]] • [[7 × 64 mm]] • [[7,63 × 25 mm Mauser]] • [[7,65 × 21 mm Parabellum]] • [[7,65 × 25 mm Borchardt]] • [[7,65 × 53 mm Mauser]] • [[7,92 × 33 mm Kurz]] • [[7,92 × 57 mm Mauser]] • [[7,92 × 94 mm]] • [[8 × 60 mm S]] • [[8 × 64 mm S|8 × 64 mm]] • [[8 × 68 mm S]] • [[8,5 × 55 mm Blaser]] • [[9 × 18 mm Ultra]] • [[9 mm P.A.K.]] • [[9 × 19 mm Parabellum]] • [[9 × 23 mm Largo]] • [[9 × 25 mm Mauser]] • [[9 × 57 mm Mauser|9 × 57 mm]] • [[9,3 × 62 mm]] • [[9,3 × 64 mm Brenneke]] • [[9,3 × 74 mm R]] • [[10,6 × 25 mm R]] • [[11 × 50 mm R]] • [[11 × 60 mm R]] • [[13,2 × 92 mm SR|13,2 × 92 mm]] * {{Frañs}} : [[6 mm Flobert]] • [[7 × 57 mm Meunier]] • [[7,5 × 54 mm 1929C]] • [[7,5 × 58 mm]] • [[8 × 27 mm]] • [[8 mm Lebel]] • [[9 mm Flobert]] • [[11 mm modèle 1873]] • [[11 × 59 mm Gras|11 mm Gras]] * {{URSS}} : [[5,45 × 18 mm]] • [[5,45 × 39 mm M74]] • [[5,6 × 39 mm]] • [[7,62 × 25 mm Tokarev|7,62 × 25 mm]] • [[7,62 × 39 mm M43]] • [[7,62 × 42 mm SP-4|7,62 × 42 mm]] • [[7,62 × 54 mm R]] • [[9 × 18 mm Makarov]] • [[12,7 × 108 mm]] • [[14,5 × 114 mm]] * {{Rouantelezh Unanet}} : [[.280 British]] • [[.300 H&H Magnum]] • [[.303 British]] • [[.375 H&H Magnum]] • [[.455 Webley]] • [[4,85 × 49 mm]] • [[.55 Boys]] • [[.577 Snider]] • [[.600 Nitro Express]] • [[12,7 × 81 mm]] • [[12,7 × 81 mm SR]] • [[.700 Nitro Express]] * {{Aostria}} hag {{Aostria-Hungaria}} : [[2,7 mm Kolibri]] • [[.45 GAP]] • [[6,5 × 53 mm R|6,5 × 53 mm]] • [[6,5 × 54 mm Mannlicher-Schönauer]] • [[7,8 × 19 mm R]] • [[8 mm Gasser]] • [[8 × 50 mm Mannlicher]] • [[9 × 23 mm Steyr]] * {{Belgia}} : [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 × 45 mm]] • [[5,7 × 28 mm]] • [[7,62 × 38 mm Nagant]] • [[7,92 × 24 mm]] • [[9 mm Browning Long]] * {{Italia}} : [[6,5 × 52 mm Carcano]] • [[7,35 × 51 mm Carcano]] • [[9 × 19 mm Glisenti]] • [[9 × 21 mm IMI]] * {{Suis}} : [[5,6 mm Suis]] • [[.357 SIG]] • [[7,5 mm GP 90]] • [[7,5 × 55 mm Swiss|7,5 × 55 mm]] • [[10,4 × 38 mm R]] • [[20 × 138 mm B|20 × 138 <abbr>mm</abbr> B]] * {{Japan}} : [[6,5 × 50 mm Arisaka]] • [[7,7 × 58 mm Arisaka]] • [[8 × 22 mm Nambu]] * {{Sveden}} : [[.308 Norma Magnum]] • [[6,5-284 Norma]] • [[6,5 × 55 mm]] • [[10 mm Auto]] * {{Finland}} : [[7,62 × 53 mm R]] • [[.338 Lapua Magnum]] * {{Tchekia}} / {{Tchekoslovakia}}: [[7,5 FK]] • [[7,62 × 45 mm]] * {{Danmark}} : [[8 × 58 mm R]] * {{Sina}} : [[5,8 × 42 mm]] |} {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''TEKNIK'''</div> |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" |[[Restr:Rifle scope.svg|dehou|frameless|140x140px]] === Elfennoù armoù ha munisionoù === [[Arm a-wenn]] • [[Arm-kelenn]] • [[Baionetez]] • [[Beta C-Mag]] • [[Boled]] • [[Boled Minié]] • [[Buker poent ruz]] • [[Buker laser]] • ''[[Ching sling]]'' • [[Choke]] • [[Daoubez]] • [[Douilhez (elfenn munision)|Douilhez]] • [[Douilhez distroñsañ]] • [[Draen (armoù)|Draen]] • [[Emors (munisionoù)|Emors]] • [[Fulminat merkur(II)|Fulminat merkur]] • [[Jeder bannouriezh]] • [[Karger (armoù-tan)|Karger]] • [[Kartouchenn (arm-tan)|Kartouchenn]] • [[Kartouchenn brochennet]] • [[Kartouchenn Wildcat|Kartouchenn ''Wildcat'']] • [[Kulasenn (armoù-tan)|Kulasenn]] • [[Kordit]] • [[Korn-poultr]] • [[Kouch (arm-tan)|Kouch]] • [[Lamm (arm-tan)|Lamm]] • [[Lunedenn (arm-tan)|Lunedenn]] • [[Munision]] • [[Munision gwenn]] • [[Munision hep douilhez]] • ''[[Personal Defense Weapon]]'' • [[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] • [[Poultr du]] • [[Poultr divoged]] • [[Reduer-son]] • [[Senklenn (armoù-tan)|Senklenn]] • [[Shrapnel]] • [[Slug]] • [[Skoer (armoù-tan)|Skoer]] • [[Stanker-kulasenn]] • [[Starderez-veg]] === Mont en-dro ha teknikoù tennañ === [[Adkargañ (munisionoù)|Adkargañ]] • [[Argil]] • [[Arm-tennata]] • [[Bannouriezh]] • ''[[Bullpup]]'' • ''[[Chain gun]]'' • [[Chat (armoù-tan)|Chat]] • ''[[Fuzuilh-emgann flour he c'hanol|Combat shotgun]]'' • [[Cook off]] • [[Emzalc'h izoskelel]] • ''[[Fast Draw]]'' • [[Galloud-herzel]] • [[Gel bannouriezh]] • [[Hed-tenn]] • [[Kalibr (armoù-tan)|Kalibr]] • [[Kenefeder bannouriezh]] • [[Kronograf bannouriezh|Kronograf]] • [[Lusk-tennañ]] • [[Momeder bannouriezh|Momeder]] • [[Nerzh Coriolis]] • [[Pistolenn aotomatek]] • [[Pourveziañ dre gregiñ pe dre vontañ]] • ''[[Slamfire]]'' • [[Taolenn vannouriezh]] • ''[[Tap Rack]]'' • [[Tenn Mozambik]] • [[Varmint]] • ''[[Weaver stance]]'' |} <br> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''TRO-DRO D'AN ARMOÙ-TAN'''</div> |- | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | === Embregerezhioù hag [[Arsanailh|arsanailhoù]] === ==== Armoù (hervez o bro) ==== [[Restr:Winchester EZXS ammunition.jpg|kleiz|frameless|151x151px]]{{Alamagn}} : [[J. G. Anschütz|Anschütz]] • [[C. G. Haenel]] • [[Carl Walther GmbH|Carl Walther]] • [[Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken|DWM]] • [[Feinwerkbau]] • [[Heckler & Koch]] • [[Königlich Bayerische Gewehrfabrik]] • [[Krupp]] • [[Ludwig Loewe & Co.|Loewe]] • [[Mauser]] • [[Sauer & Sohn]] • [[Schmeisser GmbH|Schmeisser]] • [[Simson (embregerezh)|Simson]] • {{Aostria}} : [[Glock (embregerezh)|Glock]] • [[Steyr Arms|Steyr]] • {{Belgia}} : [[FN Browning Group|FN Browning]] • [[FN Herstal]] • [[Fabrique d'armes Émile et Léon Nagant|Nagant]] • {{Brazil}} : [[Amadeo Rossi|Rossi]] • [[Taurus Armas|Taurus]] • {{Breizh}} : [[Teuzerezh Antrig]] • {{Euskal Herria}} : [[Astra y Unceta, Cía|Astra y Unceta]] • [[Bergara (armoù-tan)|Bergara]] • [[Llama, Gabilondo y Cía S.A.|Llama, Gabilondo y Cía]] • [[Manufacture d'Armes de Bayonne]] • [[Manufacture d'Armes des Pyrénées Françaises|MAPF / Unique]] • [[STAR, Bonifacio Echeverría S.A.|STAR / Bonifacio Echeverría]] • {{Finland}} : [[SAKO]] • [[Tikkakoski (embregerezh)|Tikka]] • {{Frañs}} : [[Bretton-Gaucher]] • [[Chapuis Armes|Chapuis]] • [[Hotchkiss]] • [[Manufacture d'Armes de Châtellerault]] • [[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne]] • [[Manufacture d'Armes de Tulle]] • [[Manufrance]] • [[Manurhin]] • [[PGM Précision|PGM]] • [[Verney-Carron]] • {{Israel}} : [[Israel Weapon Industries|IWI]] • {{Italia}} : [[Benelli Armi|Benelli]] • [[Beretta]] • [[Beretta Holding]] • [[Chiappa Firearms|Chiappa]] • [[Franchi]] • [[Davide Pedersoli|Pedersoli]] • [[Sabatti]] • [[Tanfoglio]] • [[Aldo Uberti|Uberti]] • {{Izelvroioù}} : [[Artillerie-Inrichtigen]] • {{Japan}} : [[Miroku]] • {{Kanada}} : [[John Inglis & Company|Inglis]] • {{Pologn}} : [[Fabryka Broni „Łucznik” – Radom|Fabryka Broni]] • {{Rouantelezh Unanet}} : [[Accuracy International]] • [[Birmingham Small Arms Company|BSA]] • [[Royal Small Arms Factory|RSA Enfield]] • [[Holland & Holland]] • [[James Purdey & Sons|Purdey]] • [[Sterling Armaments Company|Sterling]] • [[Webley & Scott]] • {{Rusia}} : [[Ijmeh|Baikal]] • [[Kalachnikov (strollad)|IJMACH / Kalachnikov]] • [[Uzin mekanikerezh Ijevsk|IJMEC'H]] • [[Rostec'h]] • [[Toulskiy Oroujeyniy Zavod|TOZ]] • [[Uzin Degtyaryov|ZiD]] • {{Serbia}} : [[Zastava Arms]] •{{Sina}} : [[Norinco]] • {{Slovakia}} : [[Grand Power]] • {{SUA}} : [[ArmaLite]] • [[Browning Arms Company|Browning]] • [[Colt's Manufacturing Company|Colt]] • [[Harpers Ferry Armory|Harpers Ferry]] • [[Marlin Firearms|Marlin]] • [[O.F. Mossberg & Sons|Mossberg]] • [[Remington]] • [[Rock Island Arsenal|Rock Island]] • [[Savage Arms|Savage]] • [[Sharps Rifle Manufacturing Company|Sharps]] • [[Smith & Wesson]] • [[Springfield Armory]] (arsanailh-Stad) • [[Springfield Armory, Inc.]] • [[Stoeger]] • [[Sturm, Ruger & Co.]] • [[Thompson/Center Arms|Thompson/Center]] • [[Vista Outdoor]] • [[Volcanic Repeating Arms Company|Volcanic]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] • {{Suis}} : [[Brügger & Thomet]] • [[SIG Sauer]] • [[Waffenfabrik Bern]] • {{Tchekia}} : [[Česká zbrojovka a.s.|Česká zbrojovka]] • [[Colt CZ Group]] • [[Zbrojovka Brno]] • {{Turkia}} : [[Canik Arms|Canik]] • [[Hatsan]] • [[TİSAŞ]] • [[Yildiz Silah Sanayi|Yildiz]] • {{Ukraina}} : [[Fort (embregerezh)|Fort]] ==== Munisionoù ha dafar adkargañ ==== [[Águila Ammunition|Aguila]] • [[Arsanailh Roazhon]] • [[Brenneke (embregerezh)|Brenneke]] • [[CCI (munisionoù)|CCI]] • [[Cor-Bon]] • [[Eley]] • [[Federal Ammunition|Federal]] • [[Fiocchi Munizioni|Fiocchi]] • [[Geco (munisionoù)|Geco]] • [[Hornady (munisionoù)|Hornady]] • [[Kynoch]] • [[Lapua (uzin munisionoù)|Lapua]] • [[Magtech]] • [[Mary Arm]] • [[Milin-Boultr Pont-ar-Veuzenn]] • [[Nammo]] • [[Norma Precision|Norma]] • ''[[Poultrerezh]]'' • [[Prvi Partizan]] • [[Remington]] • [[RWS]] • [[Sellier & Bellot]] • [[SK Ammunition|SK]] • [[Société Française des Munitions]] • [[Cartouches Sologne|Sologne]] • [[Starline Brass]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] ==== Dafar all ==== [[Lee Precision]] • [[Schmidt & Bender]] ==== Kenwerzh ==== [[Europ-Arm]] • [[Hans Wrage & Co. GmbH|Hans Wrage]] • [[SIDAM]] === Krouerien hag embregererien === [[Restr:JohnBrowning.jpeg|dehou|frameless|192x192px]][[Ezekiel Baker]] • [[Hiram Berdan]] • [[André Berthier]] • [[Hugo Borchardt]] • [[Edward M. Boxer]] • [[Wilhelm Brenneke]] • [[John Browning]] • [[Georgiy Chpagin]] • [[Samuel Colt]] • [[Vasiliy Degtyaryov]] • [[Henry Deringer]] • [[Johann Nikolaus von Dreyse]] • [[Vladimir Grigorievitch Fyodorov|Vladimir Fyodorov]] • [[Louis-Nicolas Flobert]] • [[Alexander John Forsyth]] • [[Uziel Gal]] • [[Jean-Cantius Garand|John C. Garand]] • [[Richard Jordan Gatling]] • [[Gaston Glock]] • [[Benjamin Tyler Henry]] • [[Mic'hail Kalachnikov]] • [[Aimo Lahti]] • [[James Paris Lee]] • [[Casimir Lefaucheux]] • [[Georg Luger]] • [[Nikolai Fiodorovitch Makarov|Nikolai Makarov]] • [[Ferdinand Mannlicher]] • [[Tullio Marengoni]] • [[Paul Mauser]] • [[Hiram Maxim]] • [[Claude Étienne Minié]] • [[Léon Nagant]] • [[Kijirō Nambu]] • [[Evelyn Owen]] • [[William B. Ruger]] • [[Miroslav Rybář]] • [[Dieudonné Saive]] • [[Hugo Schmeisser]] • [[Otto Schönauer]] • [[Sergey Gavrilovitch Simonov|Sergey Simonov]] • [[Horace Smith]] • [[Eugene Stoner]] • [[Aleksei Soudayev]] • [[Leroy James Sullivan]] • [[Paul Tellié]] • [[Fyodor Tokarev]] • [[Johann Friedrich Vetterli|Friedrich Vetterli]] • [[Paul Vieille]] • [[Daniel B. Wesson]] • [[Oliver Winchester]] | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | === Istor, lezenn ha kevredigezh === [[Armerezh]] • [[Arm-tan graet er gêr]] • [[Arm ordrenañs]] • [[Arm-tan primaozet]] • [[Armoù ar Rezistañs e Breizh]] • [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|C.I.P.]] • [[Eskemmez amprouiñ (armoù-tan)|Eskemmez amprouiñ]] • [[Eskemmez amprouiñ Eibar]] • [[Eskemmez amprouiñ Saint-Étienne]] • ''[[Federal Assault Weapons Ban|Assault Weapons Ban]]'' • [[Feulster gant armoù-tan]] • [[Feulster gant armoù-tan e Stadoù-Unanet Amerika|Feulster gant armoù-tan er Stadoù-Unanet]] • [[Hoplologiezh]] • [[IWA OutdoorClassics|IWA]] • [[Lezennoù war an armoù e Frañs]] • [[Mouchouer kelenn evit ar soudarded|Mouchouer kelenn]] • [[National Rifle Association of America|NRA]] • [[Pink Pistols]] • [[Sporting Arms and Ammunition Manufacturers' Institute|SAAMI]] • [[SHOT Show]] • [[SIA (Sistem Titouriñ war an Armoù)|SIA]] • [[Small Arms Survey]] • [[Sniper]] • [[Socialist Rifle Association]] • [[Tenner-resisted]] • [[Trafikerezh armoù]] • [[Union Française des amateurs d'Armes|UFA]] • [[Winchester ankounac'haet]] ==== Mediaoù hag embann ==== ''[[American Handgunner]]'' • ''[[Cibles]]'' • [[Crépin-Leblond]] ''•'' ''[[Guns & Ammo]]'' • ''[[La Gazette des Armes]]'' • ''[[Shooting Illustrated]] • [[Shooting Times]]'' ==== Tennerien ha tennerezed en Istor ==== [[Jeff Cooper]] • [[Carlos Hathcock]] • [[Simo Häyhä]] • [[Wild Bill Hickok]] • [[Chris Kyle]] • [[Annie Oakley]] • [[Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko|Lioudmila Pavlitchenko]] • [[Francis Pegahmagabow]] • [[Thomas Plunket]] • [[Vasily Grigorievitch Zaitsev|Vasily Zaitsev]][[Restr:Charleroi - station Janson - Lucky Luke - 01.jpg|kleiz|frameless|139x139px]] === Er sevenadur === [[American Sniper|''American Sniper'']] • [[Bowling for Columbine|''Bowling for Columbine'']] • ''[[Forgotten Weapons]]'' • [[Internet Movie Firearm Database]] • [[Lord Of War|''Lord of war'']] • [[Lucky Luke|''Lucky Luke'']] • ''[[Saturday night special]]'' • [[Stalingrad (film, 2001)|''Stalingrad'' (film 2001)]] • [[Stembridge Gun Rentals]] • [[Winchester '73 (film)|''Winchester '73'']] • [[Wonder Nine]] • ''[[World of Guns: Gun Disassembly|World of Guns]]'' === [[Sportoù tennañ]] === [[Ball-Trap]] • [[Benchrest (sport)|Benchrest]] • [[Cowboy Action Shooting]] • [[International Practical Shooting Confederation|IPSC]] • [[International Shooting Sport Federation|ISSF]] • [[Plinking]] • [[Stand tennañ]] • [[Tenn pleustrek]] ==== Tennerien ha tennerezed sport ==== [[Clément Bessaguet]] • [[Tanguy De La Forest]] • [[Benjamin Gineste]] • [[Éric Grauffel]] • [[Camille Jedrzejewski]] • [[William McMillan (tenner sport)|William McMillan]] • [[Jean Quiquampoix]][[Restr:Skeet masculin aux Jeux olympiques de 2024 - Éric Delaunay (2).jpg|kreizenn|frameless|225x225px]] |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''RUMMADOÙ'''</div> [[:Rummad:Armoù-tan|Armoù-tan]] • [[:Rummad:Armoù dre vro|Armoù dre vro]] ==== Armoù dre zarvoud istorel ==== '''XIX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù Brezelioù Napoleon|Armoù Brezelioù Napoleon]] • [[:Rummad:Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Armoù Brezel Diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]] • [[:Rummad:Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia|Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia]] '''XX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ|Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] • [[:Rummad:Armoù Brezel ar Rif|Armoù Brezel ar Rif]] • [[Armoù Brezel Spagn]] • [[:Rummad:Armoù ar Brezel Goañv|Armoù ar Brezel Goañv]] • [[:Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed|Armoù an Eil Brezel-bed]] • [[:Rummad:Armoù hervez ar mare|Armoù ar Brezel Yen]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Indez-Sina|Armoù Brezel Indez-Sina]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Aljeria|Armoù Brezel Aljeria]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Vietnam|Armoù Brezel Vietnam]] '''XXI'''{{Añ}} '''kantved :''' [[:Rummad:Armoù brezel Ukraina|Armoù brezel Ukraina]] ==== Evit mont pelloc'h gant an armoù ==== [[:Rummad:Armoù gwenn|Armoù gwenn]] • [[:Rummad:Armoù dre aer gwasket|Armoù dre aer gwasket]] |} <br> {{Porchedoù roll}} [[Rummad:Porchedoù|Armoù-tan]] [[Rummad:Armoù]] mjzyvm1inmego229aslcp104q7g8v8k 0 172539 2193379 2155391 2026-06-19T11:34:57Z Kestenn 14086 /* Tennata damaotomatek hag aotomatek */ 2193379 wikitext text/x-wiki Un '''arm-tennata''' zo un [[arm]] pourvezet gant ur [[Karger (armoù-tan)|c'harger]]. Ar braz eus an armoù-tennata zo [[Arm-tan|armoù-tan]], daoust d'un nebeud [[Gwareg (arm)|gwaregoù]] pe [[Arbalastr|arbalastroù]]-tennata bezañ anezho. ==Armoù-tan== [[Restr:Rifle, bolt action (AM 1930.61-21).jpg|thumb|Morailh ur fuzuilh [[Mauser M1895]] gwelet eus a-us. Ret eo kas ar voulenn (nec'h ar skeudenn) war-zu an nec'h, ha sachañ ar gulasenn war an a-dreñv evit tennañ un douilhez goullo. Ar c'hontrol a raer evit kambriñ ur munision nevez, gant ma vez awalc'h a vunisionoù er c'harger.]] An armoù-tan kentañ ne oant ket armoù-tennata met armoù un-tenn hepken, daoust d'un nebeud amprouennoù savet adalek ar XVII{{Vet}} kantved, evel ar sistem ijinet gant an Italian [[Michele Lorenzoni]] war-dro 1650<ref>{{En}} ''[https://collections.vam.ac.uk/item/O77720/flint-lock-magazine-cookson-john/ Flint-Lock Magazine Gun]'', Victoria and Albert Museum (lennet d'ar 17/10/2024)</ref>. En armoù-tan un-tenn e ranker adkargañ an elfennoù ([[Poultr-tarzh|poultr]], bannadell) pe ar [[Kartouchenn (arm-tan)|c'hartouchennoù]] gant an dorn bewech ma tenner. Hiziv-an-deiz e chom un-tenn ar [[Fuzuilh#Fuzuilh-chase|fuzuilhoù-chase]] flour o c'hanolioù, pe armoù modern 'zo implijet e bed ar [[sportoù tennañ]]. Ar braz eus an armoù-tan all o deus ur wikefre tennata abaoe dibenn an XIX{{Vet}} kantved. Un arm-tan-tennata a c'hell bezañ '''dre zorn''', '''damaotomatek''' pe '''aotomatek'''. ===Tennata dre zorn=== War an armoù-tennata dre zorn e vez diblaset ur vorailh pe ul [[Geriaoueg an armoù-tan#Loc'henn-grogenn|loc'henn-grogenn]] etre pep tenn evit skarzhañ an [[Douilhez (elfenn munision)|douilhez]] bet implijet ha kambriñ ur [[munision]] nevez<ref name=":0">{{Fr}} ''[https://web.archive.org/web/20250126093422/http://www.coursdetir.be/arme_repetion_auto.html Arme à un coup, à répétition ou semi-automatique]'', Cours de tir.be (lennet d'ar 17/10/2024)</ref>. Implijet e voe ar sistem-mañ war ar braz eus an armoù-skoaz ([[Fuzuilh|fuzuilhoù]] ha [[Karabinenn|karabinennoù]]) betek eil kard an XX{{Vet}} kantved. Hiziv-an-deiz e vez implijet morailhoù e karabinennoù chase 'zo, hag e fuzuilhoù 'zo pa glasker tennañ resis, evel er sportoù tennañ, er [[biatlon]] pe war ar [[Fuzuilh-resisted|fuzuilhoù-resisted]] implijet gant an [[arme]] hag ar [[polis]]. ===Tennata damaotomatek hag aotomatek=== Un arm-tennata damaotomatek a denn ur vannadell bewech ma vez pouezet war e [[Draen (armoù)|zraen]]. Ar biz a ranker implijout etre pep tenn neuze. Un arm aotomatek a denn dizehan gant ma vez lezet e viz war an draen. Armoù aotomatek 'zo a ginnig ivez tennañ e mod damaotomatek, a-drugarez d'ur boutoñs pe d'ul loc'henn a c'haller reoliañ<ref name=":0" />. [[Restr:Gas-operated firearm unifilar drawing.png|thumb|200x200px|Adarmañ ur fuzuilh-arsailh AK-47 dre amprest gazoù, a-drugarez d'ur piston. 1) toull-gazoù, 2) piston, 3) bazh ar piston, 4) kulasenn, 5) karrigenn ar gulasenn, 6) gwinterell]] Evit mont en-dro e implij un arm-tennata damaotomatek pe aotomatek nerzh ar gazoù produet gant tarzhadenn ar gargad-poulzañ ([[Poultr divoged|poultr]] peurliesañ) enbarzhet e douilhez ar gartouchenn. Ar gazoù a ya da heul ar boled er c'hanol pa denner a grou daou nerzh ingal, hervez [[lezenn ar fiñv]] [[Isaac Newton|Newton]] : unan war-zu beg ar c'hanol, hag unan all war-zu penn a-dreñv an arm. Daou sistem nes a gaver evit implijout an nerzh-mañ <ref>'''{{Fr}}''' HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), ''Armes à feu de légende'', Larousse, 2019, pp. 304-305</ref>: * An '''argil''' : implijet e vez nerzh [[argil]] an arm evit an tennata. Tri seurt argil a zo : ** an '''argil simpl''' a implij ar gazoù kaset war an adreñv evit kas ar gulasenn war an adreñv d'he zro. En ur zistreiñ d'he flas a-drugarez d'ur winterell e pak ur gartouchenn nevez ganti evit kambriñ anezhi. Implijet e vez kalz ar sistem-mañ er [[Pistolenn|pistolennoù]] ha [[Pistolenn-vindrailher|pistolennoù-mindrailher]]. War fuzuilhoù-arsailh 'zo, evel an [[HK G3]] alaman pe ar [[SIG SG 510]] suis, e vez daleet fiñv ar gulasenn war a-dreñv gant '''rollerioù''' a bep tu dezhi evit ma ne zigorfe ket re vuan goude an tenn ha ne vefe ket kollet gazoù an darzhadenn dre ar gulasenn. ** En armoù-dorn a implij kartouchennoù galloudus a-walc'h (adalek ar c'halibr 9 mm peurliesañ) en deus nerzh a-walc'h an argil da gas ar c'hanol war an adreñv just goude an tenn, evit aesaat kambriñ ur munision nevez. Goude ur red un nebeud milimetroù e chom stanket ar c'hanol hag e kendalc'h ar gulasenn da vont war an a-dreñv : '''argil berr ar c'hanol''' a vez graet eus ar sistem-mañ<ref>{{Fr}} DÖRRZAPF Jean-Jacques, ''[https://euroballistics.org/armement_page01.htm Notions d'armement, Armes de petit calibre]'', Euroballistics (lennet d'ar 25/10/2024)</ref>. Implijet e vez war galz pistolennoù evel ar [[Colt M1911]], ar [[Beretta 92]], ar [[Glock (pistolenn)|Glock 17]], pe ar mindrailherezioù [[Maschinengewehr 34|MG 34]] hag [[Maschinengewehr 42|MG 42]]<ref name=":1">{{Fr}} LAMOTHE Arnaud, ''Guide pratique des armes à feu'', 2025, ISBN 979-10-415-6214-5, p. 136-138</ref>. ** '''argil hir ar c'hanol''' : heñvel a-walc'h eo ouzh ar sistem argil berr ar c'hanol, nemet e heuilh ar c'hanol ar gulasenn penn da benn a-raok bezañ kaset war an araog en-dro. Implijet e vez e armoù evel ar [[Remington Model 8]], ar [[Browning Auto-5]] hag ar fuzuilh-vindrailher [[Chauchat (fuzuilh-vindrailher)|Chauchat]]<ref name=":1" />. * An '''amprest-gazoù''' : diheñchet e vez ul lodenn eus ar gazoù a ya da heul ar boled, ha kaset e vezont en-dro war-zu ar gulasenn, a-drugarez d'ur '''piston''' ([[Fuzuilh-arsailh|fuzuilhoù-arsailh]] [[AK-47]], [[HK G36]], [[HK 416]], [[FN SCAR]]) pe [[Mindrailherez|mindrailherezioù]] ([[Hotchkiss Modèle 1914|Hotchkiss 1914]] da skouer), pe d'ur '''gorzenn''' hepken (fuzuilhoù-arsailh AR-10 hag [[AR-15]], mindrailherezioù [[M2 Browning|Browning M2]] pe [[MG42]] da skouer). An arm damaotomatek kentañ a oa ur c'hentpatrom fuzuilh savet gant an Aostrian [[Ferdinand Mannlicher]] e 1885<ref>{{En}} McCOLLUM Ian, ''[https://www.forgottenweapons.com/mannlicher-1885-semiauto-rifle/ Mannlicher 1885 Semiauto Rifle]'', 06/05/2015 (lennet d'ar 17/10/2024)</ref>. Un ugent vloaz bennak goude e veze kinniget armoù damatomatek war katalogoù kalz embregerezhioù armoù-tan bras. War-bouez er mindrailherezioù hag er [[Fuzuilh-vindrailher|fuzuilhoù-mindrailher]], ne voe ket implijet an damaotomategezh da vat war armoù-skoaz standart an droadeien a-raok an [[Eil Brezel-bed]] ( fuzuilhoù [[M1 Garand]] stadunanat pe [[SVT-40]] soviedel da skouer), abalamour e soñje da bennoù-meur 'zo en armeoù e vije dispignet re a vunisionoù gant ar soudarded abalamour d'ar sistem-mañ. ==Gwelet ivez== *[[Geriaoueg an armoù-tan]] *[[Kulasenn (armoù-tan)|Kulasenn]] *[[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] == Daveennoù == <references /> {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Armoù]] [[Rummad:Armoù-tan]] [[Rummad:Hoplologiezh]] 8deo8h98fiik2qmdgyz1lhug7251vba 0 176008 2193356 2153289 2026-06-19T08:09:00Z EmausBot 9831 Dresañ an adkas doubl da [[Brezel eneptank]] 2193356 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Brezel eneptank]] 3jykkzli6xhhtbtz6m9a3p6ozhki4lt 0 178165 2193359 2190290 2026-06-19T08:38:21Z Tanjee 563 /* Priñselezhioù */ 2193359 wikitext text/x-wiki [[File:British Indian Empire 1909 Imperial Gazetteer of India.jpg|thumb|300px|right|Indez Breizh-Veur e 1909 (Kartenn embannet en “Imperial Gazetteer of India")]] [[File:Stamp of India - 1854 - Colnect 298820 - Queen Victoria.jpeg| thumb|150px|left|Victoria (1854)]] [[File:India fouranna blueandred1854.jpg|thumb|left|300px|Timbr gant daou liv (1854)]] Pa reer anv eus [[Indez Breizh-Veur]] ez eus kaoz eus an trevadennoù bet dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet en iskevandir Indian eus 1858 da 1947, bet anvet ar '''Raj breizhveuriat''' (''British Raj'' eo an anv saoznek). Kalz broioù ha rannvroioù estreget tiriadoù Republik [[India]] a vremañ a yae d’ober Indez Breizh-Veur : [[Pakistan]], [[Nepal]], [[Bhoutan]], [[Birmania]], [[Bangladesh]]. E miz Here 1854 e voe lakaet e gwerzh gant [[Kompagnunezh Indez ar Reter]] (''East India Company'' pe EIC e saozneg) an timbroù kentañ da vezañ implijet en holl diriadoù Impalaeriezh an Indez. Embannet e voe an timbroù-se da-heul labour ur bodad-enklask en doa studiet dre ar munud reizhiadoù ar postoù en Europa hag en Amerika. Hervez Geoffrey Clarke, aozer ‘’The Post Office of India and Its Story’’, an adreizh a oa bet graet ''evit mad ar bobl indian ha n'eo ket evit kreskiñ gounidoù ar Gompagnunezh''. Lakaet e voe priz kasadenn ul lizher ordinal er vro a-bezh e ½ anna hepken, pa oa frank a-raok. Nann-kranellet e oa an timbroù ha ne oa tamm peg war an tu-gein. Heñvel awalc’h e oa an timbroù dezho un talvoud-gwerzh a save da 1/2 anna, 1 anna, 2 anna, ha 4 anna, pep hini o tiskouez poltred ar rouanez yaouank [[Victoria (Rouantelezh-Unanet)|Victoria]] d’an oad a 15 vloaz. Savet ha moullet e oant bet e [[Calcutta]], dre deknik al litografiezh, war-bouez an hini gwer (2 anna) moullet gant ur blakenn gouevr ([[An dipografiezh|tipografiezh]]). An timbroù a gouste 4 anna a oa e-touez ar re gentañ er bed o vezañ daouliv, rak en o raok ne oa nemet ar ''Basel Dove'' (= Koulm [[Basel]]) embannet e [[Suis]]. == Impalaeriezh Indez Breizh-Veur == [[File:Stamp of India - 1931 - Colnect 298918 - 1 - Government of India Secretariat.jpeg| thumb|left|200px|New-Delhi (1931)]] [[File:Stamp of India - 1946 - Colnect 374552 - 1 - Victory - and King George VI.jpeg| thumb|right|200px|Deiz-ha-bloaz an Trec’h (1946)]] Goude 1877 e oa melestradurezh Impalaeriezh Indez Breizh-Veur a rae war-dro ar servij postoù e-barzh ar vro. Treiñ a reas alc’hwez an timbroù da '''INDIA POSTAGE''' pa oa '''EAST INDIA''' e-pad ar prantad 1855-1887 d'ar c'houlz ma veze servij ar postoù dindan kengiriegezh Kompagnunezh India ar Reter ha Gouarnamant ar Rouanez. Eus ar bloaz 1882 da 1931 ne voe embannet nemet timbroù ordinal gant poltred ar rouanez pe ar roue en ur framm disheñvel bepred : Victoria (1882-1900), [[Edouarzh VII]] (1902-1906), [[George V]] (1911-1935). E 1931 eo e voe moullet timbroù a vent vrasoc’h da lidañ un degouezh a-bouez en Impalaereizh : [[New Delhi]] lakaet da gêr-benn. Jubile George V (1935) a voe pennabeg embann ur rummad « touristel » a ziskoueze savadurioù India : Templ Rameswaram e [[Madras]], templ [[jain]] e Calcutta, [[Taj Mahal]] e Agra, templ alaouret [[Amritsar]]… [[George VI (roue ar Rouantelezh-Unanet)|George VI]] e voe an impalaer diwezhañ a c'heller gwelet e boltred war an timbroù, eus ar bloaz 1937 da 1947. Tarzhañ a reas Impaleriezh Indez Breizh-Veur goude an Eil Brezel-Bed : dizalc’h e voe India ha [[Nepal]] e 1947, [[Myanmar|Birmania]] e 1948… == Priñselezhioù == War-dro 652 briñselezh hengounel a oa en Indez Breizh-Veur, met ne voe ket embannet timbroù-post gant an darn vrasañ anezho. Daou rummad stad-briñselezh a veze embannet timbroù gante : * Ar '''stadoù o doa sinet ur gevrat''' gant ar velestradurezh saoz en India (''Convention states'' e saozneg) evit pourchas servijoù postel en o ziriad. Aotreet e oant da implij timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant anv o bro. Ar Stad kentañ o sinañ ar c'henemglev a voe [[Timbroù Patiala|Patiala]], e 1884, heuliet e voe gant [[Timbroù Chamba|Chamba]], [[Timbroù Faridkot|Faridkot]] (ur Stad feodel a-raok 1887), [[Timbroù Gwalior|Gwalior]], [[Timbroù Jhind|Jhind]] (ur Stad feodel betek 1885) ha [[Timbroù Nabha|Nabha]] etre 1885 ha 1887. Nullet e voe an timbroù-se d’ar 1añ a viz Genver 1951, pa ranke an holl Indianed ober gant timbroù Republik India abaoe ur bloaz. * Gant ar '''Stadoù feodel''' (''Feudatory states'' e saozneg) e veze embannet timbroù lec’hel, dindan anv ar briñselezh, da vezañ implijet eno hepken. Ul lizher kaset en tu all d’an harzoù a ranke bezañ peget outañ un timbr eus Indez Breizh-Veur. Hervez ar broioù e veze produet timbroù liesseurt, gant poltred ar penn-tiern (ar [[Rajah]]), hag an darn vrasañ anezho a oa nann-kranellet ha hep peg war o c'hein. Un nebeudig timbroù a voe moullet gant hemañ pe hennezh, hogen diforc’hioù a oa etrezo abalamour d’al labour « dornwezhel » a-fed liv, paper… [[File:Stamp of Nabha - 1938 - Colnect 616912 - Dak Runner.jpeg|thumb|200px|left|Timbr Nabha (1938)]] [[File:Stamp of Soruth (Saurashtra) - 1929 - Colnect 968780 - The Kathi Horse.jpeg|thumb|200px|right|Timbr Soruth (1929)]] Setu roll ar stadoù feodel, gant o deiziadoù loc'hañ hag echuiñ embann timbroù : <div style="column-count:4;"> *[[Timbroù Âlwâr|Âlwâr]] 1877 *[[Timbroù Bamra|Bamra]] 1888–1890 *[[Timbroù Barwani|Barwani]] 1921–1938 *[[Timbroù Bhopal|Bhopal]] 1876–1949 *[[Timbroù Bhor|Bhor]] 1879–1901 *[[Timbroù Bijawar|Bijawar]] 1935–1937 *[[Timbroù Bundi|Bundi]] 1894–1948 *[[Timbroù Bussahir|Bussahir]] 1895–1896 *[[Timbroù Charkhâri|Charkhâri]] 1894–1940 *[[Timbroù Dhâr|Dhâr]] 1897–1898 *[[Timbroù Dungarpour|Dungarpour]] 1932–1948 *[[Timbroù Datia|Datia]] 1893–1899 *[[Timbroù Hyderabad|Hyderabad]] 1869–1948 *[[Timbroù Idar|Idar]] 1939–1950 *[[Timbroù Indore|Indore]] 1886–1950 *[[Timbroù Jaipour|Jaipour]] 1904–1948 *[[Timbroù Jammu-ha-Kachmir|Jammu-ha-Kachmir]] 1866–1894 *[[Timbroù Jasdan|Jasan]] 1942 *[[Timbroù Jhalawar|Jhalawar]] 1887–1900 *[[Timbroù Kishangârh|Kishangârh]] 1899–1947 *[[Timbroù Kochin|Kochin]] 1892–1949 *[[Timbroù Las Bela|Las Bela]] 1897 *[[Timbroù Morvi| Morvi]] 1931–1948 *[[Timbroù Nandgam|Nandgam ]] 1892–1895 *[[Timbroù Nowanuggur|Nowanuggur]] 1877–1895 *[[Timbroù Orcha|Orcha]] 1913–1939 *[[Timbroù Pounch|Pounch]] 1876–1894 *[[Timbroù Rajasthan|Rajasthan]] 1948–1950 *[[Timbroù Rajpipla|Rajpipla]] 1880–1886 *[[Timbroù Scinde|Scinde]] 1852–1854 *[[Timbroù Shahpura|Shahpura]] 1914–1920 *[[Timbroù Sirmoor|Sirmoor]] 1879–1902 *[[Timbroù Soruth|Soruth (Saurashtra)]] 1864–1949 *[[Timbroù Travancore|Travancore]] 1888–1949 *[[Timbroù Travancore – Kochin|Travancore – Kochin]] 1949–1951 *[[Timbroù Wadhwan|Wadhwan]] 1888–1892 </div> [[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Indez Breizh-Veur]] [[Rummad:Iimbroù India]] cipor7ptoh76aas67epagwgdz3xehb8 0 178612 2193367 2193255 2026-06-19T09:58:27Z Dakbzh 58931 /* Olimpiadoù ar Maouezi */ 2193367 wikitext text/x-wiki [[Restr :Julia_Arias_1980_Malta.JPG|right|140px|Julia Arias e 1980 e Malta.]] '''Julia Arias''', anavazet ivez evel '''Julia Lebel-Arias''' ([[Aguilares (Arc'hantina)|Aguilares]] e proviñs [[Tucumán (proviñs)|Tucumán]], en [[Arc'hantina]], 10 a viz Meurzh 1946) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] arc'hantinat, [[gall]] ha [[Monako|monakoat]]. Mestrez Etrebroadel (WIM) eo abaoe 1985<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/602019 He fichenn FIDE ]</ref>. Genver 2026: 1 723 eo he [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 1 688 he renk Elo ''Fonnapl'' ha 1 729 he renk Elo ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/602019 He fichenn FIDE]</ref>. 2 150 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ<ref>{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Lebel%20Arias_Julia/146279 He fichenn e Chess Base]</ref>. == Buhez == Julia Arias a zo bet ganet en Aguilares d'an 10 a viz Meurzh 1946. P'edo 22 vloaz e krogas da c'hoari ha pleustriñ an echedoù er ''Stentor Club'' e [[Villa Luro]]. Seizh miz war-lerc'h, e 1968, e kemeras perzh e Kampionad Meurgêr Buenos Aires (+ 6, = 3). [[Jacobo Bolbochán]] e voe he mestr kentañ, ha goude-se e kemeras kentelioù gant [[Oscar Panno]]. Adalek neuze e ouestlas he buhez d'an echedoù, c'hoari ha kelenn a reas e Klub echedoù ''Boca Juniors'' e karter La Boca e Buenos Aires. E 1978 e voe pedet da c'hoari e Tournamant etrebroadel ar Maouezi en [[Ieras]] ([[Okitania]]). Gallout a reas kemer perzh a-drugarez da skoazell arc'hant [[Miguel Najdorf]], paeet he frejoù karr-nij gantañ. Gober a reas anaoudegezh gant ar c'hoarier gall [[Patrick Lebel]] ha dimeziñ a reas gantañ e 1980, dont a reas da vout gall. == Kevezadegoù == === Kampionad Meurgêr Buenos Aires === * C'hoari a reas e 1968, (+ 6, = 3). * Trec'h e voe e 1972, e 1973 hag e 1974. === [[Kampionad arc'hantinat an echedoù|Kampionad arc'hantinat ar maouezi]] === * Tapout a reas an eil plas e 1969 e [[Tucumán]] war-lerc'h [[Aída Karguer]]. * Trec'h e voe peder gwezh : e 1974, e 1975 e [[Mar del Plata]], e 1976 e [[Buenos Aires]] hag e 1977<ref>{{es}}[https://federacionargentinadeajedrez.org/?page_id=2518 Kampionadoù Arc'hantina - FADA, Kevre Arc'hantinat An Echedoù]</ref>. === [[Kampionad gall an echedoù|Kampionad gall ar maouezi]] === * Trec'h e voe teir gwezh : e 1983, e 1986 hag e 1990. === Tournamantoù takadel hag etretakadel ar Maouezi === * E 1975 e voe trec'h rampo e [[Fortaleza]] ([[Brasil]]). * E 1985 e voe trec'h en [[Amsterdam]] ([[Izelvroioù]]). * E 1985 e voe pemzekvet-c'hwezekvet rampo gant [[Pepita Ferrer Lucas|Pepita Ferrer]] e [[Zheleznovodsk]] ([[Rusia]])<ref>{{en}}[http://www.mark-weeks.com/chess/85wo2iix.htm 1985 Zeleznovodsk Interzonal Tournament : World Chess Championship (women) Mark-Weeks.com]</ref>. * E 1987 e voe trec'h e [[Budel]] ([[Izelvroioù]]). * E 1987 e voe triwec'hvet e [[Tuzla]] ([[Bosnia-ha-Herzegovina]])<ref>{{en}}[http://www.mark-weeks.com/chess/87wo2iix.htm 1987 Zeleznovodsk Interzonal Tournament : World Chess Championship (women) Mark-Weeks.com]</ref>. === Kevezadegoù all === * E miz Meurzh 1988 e voe trec'h, 9,5/11, e [[Dortmund]] ([[Republik Kevreadel Alamagn]])<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Dortmund-B_(Women)_1988/20896 365 Chess]</ref>. * E 2006, en [[Arvier]] ([[Italia]]), e kemeras perzh e kampionad ar rummad ''Henidi S50'', tapout a reas an eizhvet plas, 6/11<ref>{{en}}[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=3358 Viktor Korchnoi wins World Senior Championship, d'an 23 a viz Gwengolo, Chess Base]</ref>. === Kampionad broioù bihan Europa (Maouezi) === Kemer a reas perzh er 1{{añ}} kampionad e miz Du 2022<ref>{{en}}[https://s3.chess-results.com/tnr678883.aspx?lan=9&SNode=S0 Heinz Herzog Chess Results]</ref>. === Kampionad europat dre skipailh === C'hoari a reas ouzh tablezenn gentañ adskipailh [[Bro-C'hall]] e 1997 en eil kampionad e [[Pula]] ([[Kroatia]]) (+2, =2, -2)<ref>{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersu/i4e4m6si.html|title=European Women's Team Chess Championship :: Julia Lebel-Arias - Wojciech Bartelski Olimp Base]</ref>. === [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] === C'hoariet he deus e skipailhoù [[Arc'hantina]], [[Bro-C'hall]] ha [[Monako]] <ref>{{es}}[https://ajedrezhistorico.wordpress.com/2014/04/18/julia-arias-campeona-argentina/ Julia Arias, campeona argentina - AJEDREZ HISTORICO]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://archive.wikiwix.com/cache/20170508155809/http://www.olimpbase.org/playersw/i4e4m6si.html Olimp Base]</ref> : {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr|| Disoc'h |- | 1976 || 1|| 7 || {{Israel}}, [[Haifa]] || (+2, =4, -4) |- | 1978 || 2|| 8 || {{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]] || (+4, =4, -3) |- | 1980 || 2 ||9 || {{Malta}}, [[Valletta]] || (+3, =4, -5) |- | 1982 || 3 (adskipailh) ||10|| {{Suis}}, [[Luzern]] || (+5, =2, -1) |- | 1984 || 2 || 11|| {{Gres}}, [[Thessaloniki]] || (+4, =5, -4) |- | 1986 || 1 || 12|| {{EAU}}, [[Dubai]] || (+4, =2, -6) |- | 1988 || 2 || 13|| {{Gres}}, [[Thessaloniki]] || (+4, =3, -3) |- | 1990 || 2 || 14|| {{Yougoslavia}}, [[Bled]] || (+3, =2, -6) |- | 2002 || 2 (adskipailh) || 19 || {{Slovenia}}, [[Bled]] || (+2, =1, -4) |- | 2004 || (adskipailh) || 20 || {{Spagn}}, [[Calvià]] || (+4, =5, -5) |- | 2006 || 4 || 21 || {{Italia}}, [[Torino]] || (+4, =0, -4) |- | 2012 || 3 || 22 || {{Turkia}}, [[Istanbul]] || (+5, =3, -3) |- | 2014 || 1 || 23 || {{Norvegia}}, [[Tromsø]] || (+2, =3, -3) |- | 2016|| 1 || 24 || {{Azerbaidjan}}, [[Bakou]] || (+2, =1, -6) <ref>{{en}}[https://s3.chess-results.com/tnr232876.aspx?lan=1&art=20&fed=MNC&flag=30&SNode=S0 Heinz Herzog – Chess Results]</ref>. |- | 2018|| 4 || 25 || {{Jorjia}}, [[Batoumi]] || (+2, =2, -5) <ref>{{en}}[https://s3.chess-results.com/tnr368909.aspx?lan=1&art=20&fed=MNC&flag=30&SNode=S0 Heinz Herzog – Chess Results]</ref>. |- |} == Notennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[http://ratings.fide.com/card.phtml?event= FIDE Chess Profile] * {{en}}[https://www.chessgames.com/player/julia_lebel-arias.html He fartiennoù e Chess Games] * {{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Lebel%20Arias_Julia/146279 He fartiennoù e Chess Base] {{DEFAULTSORT:Arias, Julia}} [[Rummad:C'hoarierien echedoù arc'hantinat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù gall]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù monakoat]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1946]] lk8dh6g0hlk48ic6bcxlkwguvmqzkxx 2193373 2193367 2026-06-19T10:25:04Z Dakbzh 58931 2193373 wikitext text/x-wiki [[Restr :Julia_Arias_1980_Malta.JPG|right|140px|Julia Arias e 1980 e Malta.]] '''Julia Arias''', anavazet ivez evel '''Julia Lebel-Arias''' ([[Aguilares (Arc'hantina)|Aguilares]] e proviñs [[Tucumán (proviñs)|Tucumán]], en [[Arc'hantina]], 10 a viz Meurzh 1946) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] arc'hantinat, [[gall]] ha [[Monako|monakoat]]. Mestrez Etrebroadel (WIM) eo abaoe 1985<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/602019 He fichenn FIDE ]</ref>. Genver 2026: 1 723 eo he [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 1 688 he renk Elo ''Fonnapl'' ha 1 729 he renk Elo ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/602019 He fichenn FIDE]</ref>. 2 150 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ<ref>{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Lebel%20Arias_Julia/146279 He fichenn e Chess Base]</ref>. == Buhez == Julia Arias a zo bet ganet en Aguilares d'an 10 a viz Meurzh 1946. P'edo 22 vloaz e krogas da c'hoari ha pleustriñ an echedoù er ''Stentor Club'' e [[Villa Luro]]. Seizh miz war-lerc'h, e 1968, e kemeras perzh e Kampionad Meurgêr Buenos Aires (+ 6, = 3). [[Jacobo Bolbochán]] e voe he mestr kentañ, ha goude-se e kemeras kentelioù gant [[Oscar Panno]]. Adalek neuze e ouestlas he buhez d'an echedoù, c'hoari ha kelenn a reas e Klub echedoù ''Boca Juniors'' e karter La Boca e Buenos Aires. E 1978 e voe pedet da c'hoari e Tournamant etrebroadel ar Maouezi en [[Ieras]] ([[Okitania]]). Gallout a reas kemer perzh a-drugarez da skoazell arc'hant [[Miguel Najdorf]], paeet he frejoù karr-nij gantañ. Gober a reas anaoudegezh gant ar c'hoarier gall [[Patrick Lebel]] ha dimeziñ a reas gantañ e 1980, dont a reas da vout gall. == Kevezadegoù == === Kampionad Meurgêr Buenos Aires === * C'hoari a reas e 1968, (+ 6, = 3). * Trec'h e voe e 1972, e 1973 hag e 1974. === [[Kampionad arc'hantinat an echedoù|Kampionad arc'hantinat ar maouezi]] === * Tapout a reas an eil plas e 1969 e [[Tucumán]] war-lerc'h [[Aída Karguer]]. * Trec'h e voe peder gwezh : e 1974, e 1975 e [[Mar del Plata]], e 1976 e [[Buenos Aires]] hag e 1977<ref>{{es}}[https://federacionargentinadeajedrez.org/?page_id=2518 Kampionadoù Arc'hantina - FADA, Kevre Arc'hantinat An Echedoù]</ref>. === [[Kampionad gall an echedoù|Kampionad gall ar maouezi]] === * Trec'h e voe teir gwezh : e 1983, e 1986 hag e 1990. === Tournamantoù takadel hag etretakadel ar Maouezi === * E 1975 e voe trec'h rampo e [[Fortaleza]] ([[Brasil]]). * E 1985 e voe trec'h en [[Amsterdam]] ([[Izelvroioù]]). * E 1985 e voe pemzekvet-c'hwezekvet rampo gant [[Pepita Ferrer Lucas|Pepita Ferrer]] e [[Zheleznovodsk]] ([[Rusia]])<ref>{{en}}[http://www.mark-weeks.com/chess/85wo2iix.htm 1985 Zeleznovodsk Interzonal Tournament : World Chess Championship (women) Mark-Weeks.com]</ref>. * E 1987 e voe trec'h e [[Budel]] ([[Izelvroioù]]). * E 1987 e voe triwec'hvet e [[Tuzla]] ([[Bosnia-ha-Herzegovina]])<ref>{{en}}[http://www.mark-weeks.com/chess/87wo2iix.htm 1987 Zeleznovodsk Interzonal Tournament : World Chess Championship (women) Mark-Weeks.com]</ref>. === Kevezadegoù all === * E miz Meurzh 1988 e voe trec'h, 9,5/11, e [[Dortmund]] ([[Republik Kevreadel Alamagn]])<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Dortmund-B_(Women)_1988/20896 365 Chess]</ref>. * E 2006, en [[Arvier]] ([[Italia]]), e kemeras perzh e kampionad ar rummad ''Henidi S50'', tapout a reas an eizhvet plas, 6/11<ref>{{en}}[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=3358 Viktor Korchnoi wins World Senior Championship, d'an 23 a viz Gwengolo, Chess Base]</ref>. === Kampionad broioù bihan Europa (Maouezi) === Kemer a reas perzh er 1{{añ}} kampionad e miz Du 2022<ref>{{en}}[https://s3.chess-results.com/tnr678883.aspx?lan=9&SNode=S0 Heinz Herzog Chess Results]</ref>. === Kampionad europat dre skipailh === C'hoari a reas ouzh tablezenn gentañ adskipailh [[Bro-C'hall]] e 1997 en eil kampionad e [[Pula]] ([[Kroatia]]) (+2, =2, -2)<ref>{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersu/i4e4m6si.html|title=European Women's Team Chess Championship :: Julia Lebel-Arias - Wojciech Bartelski Olimp Base]</ref>. === [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] === C'hoariet he deus e skipailhoù [[Arc'hantina]], [[Bro-C'hall]] ha [[Monako]] <ref>{{es}}[https://ajedrezhistorico.wordpress.com/2014/04/18/julia-arias-campeona-argentina/ Julia Arias, campeona argentina - AJEDREZ HISTORICO]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://archive.wikiwix.com/cache/20170508155809/http://www.olimpbase.org/playersw/i4e4m6si.html Olimp Base]</ref> : {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr|| Disoc'h |- |1976||1||7||{{Israel}}, [[Haifa]]||4/10 (+2, =4, -4) |- |1978||2||8||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]]||6/11 (+4, =4, -3) |- |1980||2||9||{{Malta}}, [[Valletta]]||5/12 (+3, =4, -5) |- | 1982 || 3 (adskipailh) ||10|| {{Suis}}, [[Luzern]] || (+5, =2, -1) |- | 1984 || 2 || 11|| {{Gres}}, [[Thessaloniki]] || (+4, =5, -4) |- | 1986 || 1 || 12|| {{EAU}}, [[Dubai]] || (+4, =2, -6) |- | 1988 || 2 || 13|| {{Gres}}, [[Thessaloniki]] || (+4, =3, -3) |- | 1990 || 2 || 14|| {{Yougoslavia}}, [[Bled]] || (+3, =2, -6) |- | 2002 || 2 (adskipailh) || 19 || {{Slovenia}}, [[Bled]] || (+2, =1, -4) |- | 2004 || (adskipailh) || 20 || {{Spagn}}, [[Calvià]] || (+4, =5, -5) |- | 2006 || 4 || 21 || {{Italia}}, [[Torino]] || (+4, =0, -4) |- | 2012 || 3 || 22 || {{Turkia}}, [[Istanbul]] || (+5, =3, -3) |- | 2014 || 1 || 23 || {{Norvegia}}, [[Tromsø]] || (+2, =3, -3) |- | 2016|| 1 || 24 || {{Azerbaidjan}}, [[Bakou]] || (+2, =1, -6) <ref>{{en}}[https://s3.chess-results.com/tnr232876.aspx?lan=1&art=20&fed=MNC&flag=30&SNode=S0 Heinz Herzog – Chess Results]</ref>. |- | 2018|| 4 || 25 || {{Jorjia}}, [[Batoumi]] || (+2, =2, -5) <ref>{{en}}[https://s3.chess-results.com/tnr368909.aspx?lan=1&art=20&fed=MNC&flag=30&SNode=S0 Heinz Herzog – Chess Results]</ref>. |- |} == Notennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[http://ratings.fide.com/card.phtml?event= FIDE Chess Profile] * {{en}}[https://www.chessgames.com/player/julia_lebel-arias.html He fartiennoù e Chess Games] * {{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Lebel%20Arias_Julia/146279 He fartiennoù e Chess Base] {{DEFAULTSORT:Arias, Julia}} [[Rummad:C'hoarierien echedoù arc'hantinat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù gall]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù monakoat]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1946]] 6xf9bk6n0s0x53crkq6vfyehy3bibo9 0 179102 2193361 2184371 2026-06-19T09:32:30Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2193361 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Jorge Guillermo Szmetan''' ([[Buenos Aires]], 26 a viz Mae 1950-19 a viz Gwengolo 2015) a oa ur c'hoarier [[echedoù]] [[arc'hantinat]].<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad arc'hantinat an echedoù]]<ref>{{es}}[https://web.archive.org/web/20091026233509/http://ar.geocities.com/carlasevigne/ Campeonatos_Argentinos]</ref> ==== {| class="wikitable" |+ !Bloaz !Kêr !Renk !Disoc'h !Notennoù |- | 1971 ||[[Buenos Aires]]||4°-7°|| |- | 1972 ||[[Buenos Aires]]||10°-11°|| |- | 1973 ||[[Santa Fe de la Vera Cruz|Santa Fe]]|| 5° rampo|| |- | 1974 ||[[Caseros]]|| 2° (12/16)||<ref>{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=108076 Campeonato Argentino de Ajedrez 1974]</ref> |- | 1975 ||[[Buenos Aires]]||6°|| |- | 1976 ||[[Buenos Aires]]||1° (10,5/15)||<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/ARG-ch_1976/24008 Campeonato Argentino de Ajedrez 1976]</ref> |- | 2003 ||[[Caseros]]||5° rampo|| |- | 2004 ||[[Buenos Aires]]||2° (7/9)||<ref>{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=43274 Campeonato Argentino de Ajedrez 2004]</ref> |- |} ==== Kevezadegoù hiniennel all ==== {| class="wikitable" !|Bloaz || Bro ha kêr || Kevezadeg|| Renk ha poentoù|| Daveennoù ha notennoù |- | 1969 ||{{Brazil}}, [[Brasilia]]||Tournamant Mestroù|| 1° (6/7) ||<ref>{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=76613 Chess Games]</ref> |- | 1972 ||{{Brazil}}, [[São Paulo]]||Tournamant takadel||7°||[[Henrique Mecking]] a voe trec'h. |- | 1974 ||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]]||Kampionad bloaziek Club Argentino de Ajedrez||1° (14/17)||<ref>{{es}}Campeonato anual Club Argentino de Ajedrez 1974, revista '''Mundo del Ajedrez''' n° 89 (Genver-C'hwevrer 1975), pajenn 8</ref> |- | 1974 ||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]]||Kampionad Meurgêr Buenos Aires||1° (2,5/4)|| <ref>{{es}}Campeonato Metropolitano de ajedrez 1974, revista '''Mundo del Ajedrez''' n° 89 (Genver-C'hwevrer 1975), pajenn 11</ref> |- | 1974 ||{{Arc'hantina}}, [[Mar del Plata]]||Tournamant ''Open'' Mar del Plata||2°/4° (7,5/9)||<ref>{{es}} Torneo abierto de Mar del Plata 1974, revista '''Mundo del Ajedrez''' n° 83 (Mae-Even 1974), pajenn 128</ref> |- | 1975 ||{{Brazil}}, [[Fortaleza]]||Tournamant takadel||5° rampo||[[Raúl Sanguineti]] a voe trec'h. |- | 1975 ||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]]||Tournamant ''Club Argentino''||5° rampo||[[Samuel Schweber]] a voe trec'h. |- | 1976 ||{{Kuba}}, [[Cienfuegos]]||''Memorial Capablanca'' "B"||1° (12,5/17)||<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Capablanca_mem-B_13th_1976/24107 365 Chess]</ref> |- | 1977 ||{{Arc'hantina}}, [[Santos Lugares]]|| Tournamant Mestroù|| 2°-3° (7,5/11) ||<ref>{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=108072 Chess Games]</ref> |- | 1978 ||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]]||''Banco Ciudad''||1° (5,5/7)|| <ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Banco_de_la_Ciudad_op_1978/24534 365 Chess]</ref> |- | 1980 ||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]]||Konex Master Open Tournament||1° || <ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20090322124741/http://www.fundacionkonex.com.ar/ingles/fundacion_konex/actividades_deporte.asp Konex Foundation]</ref> |- | 1985 ||{{Arc'hantina}}, [[Corrientes]]|| Tournamant takadel ||16° rampo ||[[Miguel Quinteros]] hag [[Iván Morovic]] a voe trec'h. |- | 1997 ||{{Arc'hantina}}, [[Mar del Plata]] ||Tournamant ''Open'' Mar del Plata||1° (7,5/9) ||<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Mar_del_Plata_op_1997/11743 365 Chess]</ref> |- | 2000 ||{{Arc'hantina}}, [[Mar del Plata]]||Tournamant ''Open'' Mar del Plata||2°/4° (6,5/9)||<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Mar_del_Plata_op_31th_2000/5797 365 Chess]</ref> |- | 2003 ||{{Kòrsou}}||Tournamant ''Open'' Kòrsou||3°/8° (6/9)||<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Curacao_op_2003/1145 365 Chess]</ref> |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== C'hoari a reas teir gwezh e skipailh [[Arc'hantina]]. {| class="wikitable" !|Bloaz || Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad || Bro ha kêr || Disoc'h |- | 1974 ||adskipailh 1||21|| {{Bro-C'hall}}, [[Nisa]] || 10/17 (+ 7, = 6, - 4) |- | 1976 ||adskipailh 1||22|| {{Israel}}, [[Haifa]] || 1/4 (+ 0, = 2, - 2) |- | 1978 ||adskipailh 1|||23||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]] || 7/11 (+3, = 8, - 0) |- |} == Notennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[http://ratings.fide.com/card.phtml?event=100366 E fichenn FIDE] * {{en}}[http://www.chessgames.com/player/jorge_szmetan.html 150 partienn e Chess Games] {{DEFAULTSORT:Szmetan, Jorge}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1959]] [[Rummad:Marvioù 2015]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù arc'hantinat]] 0q1mal8fufoix2a4mfg9fmzs0nywdeg 0 180479 2193305 2193223 2026-06-18T14:49:25Z Bistrakollboued 92255 /* Brezhoneg */ 2193305 wikitext text/x-wiki [[Restr:Gabriel-Louis Guilloux.jpg|thumb|Portred Gabriel-Louis Guilloux war an niverenn gentañ eus ar gelaouenn An Doéré embannet war-lerc'h e varv.]] '''Gabriel'''-'''Louis Guilloux''' (''Gabriel Guillouz''<ref name=":0">An Doéré - dastumadenn e brehoneg Bro Gwened, miz Mehuen 1984, niv. 13</ref> pe ''Gabriel Loeiz Gwilhoù''<ref name=":1">RAOUL Lukian, Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien, Al Liamm, 1992</ref> er skridoù brezhonek) a oa ur [[skrivagner]] hag ur [[geriadurour]] breizhat, ganet e [[Mêlrant]] d'an 19 a viz Mezheven 1903 ha marvet e [[Sant-Gregor]] d'an 9 a viz Gouere 1989<ref name=":2">An Doéré - dastumadenn e brehoneg Bro Gwened, diskar-amzer 1989, niv. 32</ref>. == Buhez == Merket e oa bet Gabriel-Louis Guilloux gant e vugaleaj e [[Mêlrant]], e-kichen [[Baod]], « ''é'' ''kalon en douareuiér'' »<ref>GUILLOUX Gabriel-Louis, Hor bara pamdiek, Hor Yezh, Lesneven, 1984</ref>. Chomet e oa tomm e galon ouzh e barrez c'henidik goude-se. Bevañ a reas eno betek e 13 vloaz, e 1916, pa'z eas da [[Pontkastell-Keren|Bontkastell]] da studiañ e skol Frered Sant-Gabriel<ref name=":1" />. D'ar mare-se e oa e soñj da vont da visioner, met diwezhatoc'h e cheñchas soñj, hag eñ ha treiñ kein d'ar relijion. E-pad dek vloaz e labouras en un ti-bank e [[Pondi]], ha da c'houde evel rener kenwerzhel en un embregerezh binvioù labour-douar<ref name=":1" />. Er bloavezhioù 1970 e skrivas e eñvorennoù yaouankiz. Ouzhpenn e vugaleaj e konte ivez buhez pemdez an dud e Mêlrant gwechall<ref name=":0" />, ha levezon ar relijion gristen warni, gant ar person''',''' ar gouelioù hag ar glad<ref>HEULIN Anthony, La mort dans l’oeuvre de Yann-Ber Kalloc’h et Loeiz Herrieu : analyse de l’idée de la mort dans les poèmes de Yann-Ber Kalloc’h écrits pendant la Première Guerre mondiale et dans le récit de guerre Kammdro an Ankoù, Le Tournant de la mort, de Loeiz Herrieu, 2015</ref>. E kazetenn ar gumun eo bet embannet e destennoù<ref name=":1" />. Skol bublik [[Mêlrant]] zo bet roet anv Gabriel-Louis Guilloux dezhi<ref>Mairie de Melrand, [https://www.melrand.fr/enfance-education-jeunesse/etablissements-scolaires/ecoles-publique-gabriel-louis-guilloux/ Ecole publique Gabriel Louis Guilloux]</ref>. == Brezhoneg == Gabriel-Louis Guilloux en doa kement a joa ouzh e barrez c'henidik hag ouzh ar yezh a gaozee a vihanik. War barlenn e vamm en doa desket [[brezhoneg Gwened]]. Brezhoneg yac'h en doa klevet gant e dad, marvailhour anezhañ. Evit doare e stagas da labourat evit ar brezhoneg a-drugarez da [[Jorj Belz]], war-dro 1980, ur wech aet war e leve eta'''<ref name=":1" />'''. E levr eñvorennoù a droas er bloavezhioù 1980<ref name=":1" /> : gant [[Hor Yezh]] e voe embannet ar stumm brezhonek, ''Hor bara pamdiek'' e anv, e 1984<ref name=":1" />. Kenlabourat a reas ivez gant ar gelaouenn wenedek [[An Doéré]], en ur skrivañ sorbiennoù hag en ur dreiñ kontadennoù hag a oa bet dastumet digant e dad gant [[Frañsez Kadig]]<ref name=":0" /><ref name=":2" />. Ur pezh mell labour all a voulc'has Gabriel-Louis Guilloux war ar memes tro, abalamour da sevel ur geriadur gwenedeg nevez. Pell amzer a oa ne oa ket deuet er-maez unan ha kavout a rae dezhañ e oa diamzeriet un tamm al levrioù a oa anezho : ne oant ket klok ha ne gaved ket enno ar c'heriaoueg vodern hag o doa ezhomm ar re yaouank anezhi'''<ref>GUILLOUX Gabriel-Louis, Grand dictionnaire français-breton du dialecte de Vannes, Hor Yezh, 1984</ref>'''. E-pad meur a vloaz e voe dastumet, fichennet ha renket 28 000 a c'herioù gantañ'''<ref name=":0" />'''. Lod gerioù a oa bet klevet gantañ war an dachenn, e Mêlrant pe e lec'h all e [[Bro-Gwened]]. Lod all en doa dastumet er gelaouenn [[Dihunamb]] hag e daou c'heriadur kozh (hini [[Aogustin Gwilhevig|Gwilhevig]] hag [[Pêr ar Gov|ar Gov]] hag hini [[Emile Ernault|Ernod]]). Adimplijet en doa ivez gerioù meneget e geriadur [[Frañsez Vallée|Vallée]], goude bezañ lakaet liv brezhoneg Gwened warno<ref name=":1" />. An dastumad gerioù-se a yeas d'ober ar ''Grand dictionnaire français-breton du dialecte de Vannes'', teir levrenn dezhañ, embannet gant Hor Yezh etre 1984 ha 1992. == Oberennoù == === Geriadur === * Grand dictionnaire français-breton du dialecte de Vannes, <u>Hor Yezh</u>, 1984 === Levr === * Hor bara pamdiek, <u>Hor Yezh</u>, Lesneven, 1984 === Sorbiennoù === * Kemener Melrand, <u>An Doéré</u>, niv. 18 * Marteloded Kelwen, <u>An Doéré</u>, niv. 18 * Perhindour Sant-Lubin, <u>An Doéré</u>, niv. 30 * Kroéz ar Vosenn, <u>An Doéré</u>, niv. 36 * Pierig ar Meliner, <u>An Doéré</u>, niv. 37 == Liammoù diavaez ha daveennoù == {{DEFAULTSORT:Guilloux, Gabriel-Louis}} [[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]] [[Rummad:Geriadurourien vrezhonek]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1903]] [[Rummad:Marvioù 1989]] bjiy79pf87ppy4pqvktiscfovwagkk9 0 180491 2193309 2026-06-18T16:38:41Z Dishual 612 Lañs dister met dedennus ledanaat an danvez 2193309 wikitext text/x-wiki '''William McMillan''' lesanvet "'''ar Minessotad'''" zo un enklasker war ar yezhoù ha gizioù. Diplomet eo bet e Skol-veur Minnesota-Duluth, hag e [[Skol-veur Roazhon 2]] <ref>https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2026-06-16/a-26-ans-cet-americain-milite-pour-defendre-le-breton-la-meilleure-facon-d-aider-une-langue-c-est-de-l-apprendre-802e2325-8f8c-4f63-8187-b3fcbb7006a5</ref>. Brudet eo dre m'en deus bet desket ar brezhoneg hag e glask brudañ implij pemdeziek ar yezh gant an dud <ref>https://www.letelegramme.fr/finistere/brest-29200/limpact-de-dire-kenavo-a-la-boulangerie-est-enorme-cet-americain-installe-a-brest-mise-sur-instagram-pour-valoriser-le-breton-7039239.php</ref>. == Liammoù diavaez == * [https://www.linkedin.com/in/william-mcmillan-8aa170273/ William McMillan] war [[linkedin]] * [https://www.instagram.com/arminnesotad/?utm%20source=ig%20embed&ig%20rid=A8hJTHyODYc9sr5KmHST6Y3 Ar Minnesotad] war [[Instagram]] == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Tud eus Minnesota]] f65ai3bjs8bhp8l1vo13b1tgxdhd5ho 2193311 2193309 2026-06-18T16:58:34Z Ar choler 52661 Minnesotad 2193311 wikitext text/x-wiki '''William McMillan''' lesanvet "'''ar Minnesotad'''" zo un enklasker war ar yezhoù ha gizioù. Diplomet eo bet e Skol-veur Minnesota-Duluth, hag e [[Skol-veur Roazhon 2]] <ref>https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2026-06-16/a-26-ans-cet-americain-milite-pour-defendre-le-breton-la-meilleure-facon-d-aider-une-langue-c-est-de-l-apprendre-802e2325-8f8c-4f63-8187-b3fcbb7006a5</ref>. Brudet eo dre m'en deus bet desket ar brezhoneg hag e glask brudañ implij pemdeziek ar yezh gant an dud <ref>https://www.letelegramme.fr/finistere/brest-29200/limpact-de-dire-kenavo-a-la-boulangerie-est-enorme-cet-americain-installe-a-brest-mise-sur-instagram-pour-valoriser-le-breton-7039239.php</ref>. == Liammoù diavaez == * [https://www.linkedin.com/in/william-mcmillan-8aa170273/ William McMillan] war [[linkedin]] * [https://www.instagram.com/arminnesotad/?utm%20source=ig%20embed&ig%20rid=A8hJTHyODYc9sr5KmHST6Y3 Ar Minnesotad] war [[Instagram]] == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Tud eus Minnesota]] 5fqmy2dewpt0b6nunv43e15jcccy564 2193352 2193311 2026-06-19T06:56:19Z Bistrakollboued 92255 2193352 wikitext text/x-wiki '''William McMillan''' lesanvet "'''ar Minnesotad'''" zo un enklasker war ar yezhoù ha gizioù. Diplomet eo bet e Skol-veur Minnesota-Duluth, hag e [[Skol-veur Roazhon 2]] <ref>https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2026-06-16/a-26-ans-cet-americain-milite-pour-defendre-le-breton-la-meilleure-facon-d-aider-une-langue-c-est-de-l-apprendre-802e2325-8f8c-4f63-8187-b3fcbb7006a5</ref>. Brudet eo dre m'en deus bet desket ar brezhoneg ha ma klask brudañ implij pemdeziek ar yezh gant an dud <ref>https://www.letelegramme.fr/finistere/brest-29200/limpact-de-dire-kenavo-a-la-boulangerie-est-enorme-cet-americain-installe-a-brest-mise-sur-instagram-pour-valoriser-le-breton-7039239.php</ref>. == Liammoù diavaez == * [https://www.linkedin.com/in/william-mcmillan-8aa170273/ William McMillan] war [[linkedin]] * [https://www.instagram.com/arminnesotad/?utm%20source=ig%20embed&ig%20rid=A8hJTHyODYc9sr5KmHST6Y3 Ar Minnesotad] war [[Instagram]] == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Tud eus Minnesota]] b9t1322h4p2l3qzce0lirfttmn3wrdi 2193362 2193352 2026-06-19T09:37:49Z Kestenn 14086 2193362 wikitext text/x-wiki '''William McMillan''' lesanvet "'''ar Minnesotad'''" zo un enklasker war ar yezhoù ha gizioù. Diplomet eo bet e Skol-veur Minnesota-Duluth, hag e [[Skol-veur Roazhon 2]] <ref>https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2026-06-16/a-26-ans-cet-americain-milite-pour-defendre-le-breton-la-meilleure-facon-d-aider-une-langue-c-est-de-l-apprendre-802e2325-8f8c-4f63-8187-b3fcbb7006a5</ref>. Brudet eo dre m'en deus bet desket ar brezhoneg ha ma klask brudañ implij pemdeziek ar yezh gant an dud <ref>https://www.letelegramme.fr/finistere/brest-29200/limpact-de-dire-kenavo-a-la-boulangerie-est-enorme-cet-americain-installe-a-brest-mise-sur-instagram-pour-valoriser-le-breton-7039239.php</ref>. == Liammoù diavaez == * [https://www.linkedin.com/in/william-mcmillan-8aa170273/ William McMillan] war [[linkedin]] * [https://www.instagram.com/arminnesotad/?utm%20source=ig%20embed&ig%20rid=A8hJTHyODYc9sr5KmHST6Y3 Ar Minnesotad] war [[Instagram]] == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Tud eus Minnesota]] [[Rummad:Enklaskerezh]] [[Rummad:Yezhoniourien SUA]] ll20y9z3fdfwzcn8qb8o10l5n7sj475 0 180492 2193314 2026-06-18T19:15:24Z Dishual 612 Pajenn krouet gant : "{{databox}} '''William Willard McMillan''', ganet d'an [[29 a viz Genver]] [[1929]] hag aet da Anaon d'ar [[6 a viz Even]] [[2000]], a oa un [[Sportoù tennañ|tenner sport]] [[stadunanat]]. O kemer perzh an [[ISSF 25 meter rapid fire pistol]], e oa bet o c'hounez ar vedalenn aour olimpek e 1960, o vezañ ezel eus ar skipailh stadunanat hag a voe trec'h e kampioned bedel 1952. Gounezet en deus ivez meur a vedalenn aour hag arc'hant er c'hoarioù panamerikan eus 1955 h..." 2193314 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''William Willard McMillan''', ganet d'an [[29 a viz Genver]] [[1929]] hag aet da Anaon d'ar [[6 a viz Even]] [[2000]], a oa un [[Sportoù tennañ|tenner sport]] [[stadunanat]]. O kemer perzh an [[ISSF 25 meter rapid fire pistol]], e oa bet o c'hounez ar vedalenn aour olimpek e 1960, o vezañ ezel eus ar skipailh stadunanat hag a voe trec'h e kampioned bedel 1952. Gounezet en deus ivez meur a vedalenn aour hag arc'hant er c'hoarioù panamerikan eus 1955 ha 1979. ==Buhez== McMillan a oa ebt ganet e [[Frostburg (Maryland)|Frostburg]], e [[Maryland]]. Studiet en devoa e [[Turtle Creek High School]] e [[Pennsylvania]].<ref>{{cite web | title = Area Marine Aims For Olympics | publisher = Matthew S. McMillan | url = http://www.wwmcmillan.info/olympicGames_1972.html | access-date = February 28, 2016}}</ref> Bet e oa bet ezel eus an [[United States Marine Corps]], ha McMillan en doa tizhet ar renk a letanant-koronal. Ur wech aet war e leve, e oa bet [[sheriff]] e [[Kontelezh San Diego County]], e [[Kalifornia]]. Aet eo da Anaon e [[Encinitas (California)|Encinitas]], d'ar 6 a viz Even 2000. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1929]] [[Rummad:Marvioù 2000]] [[Rummad:Koronaled SUA]] [[Rummad:Ofiserien an United States Marine Corps]] [[Rummad:United States Marine Corps]] [[Rummad:Tennerien]] [[Rummad:Sportoù tennañ]] [[Rummad:Soudarded Brezel Korea]] 4buq742uinbrxw1j76j9itgzcwpsi8l 2193315 2193314 2026-06-18T19:16:41Z Dishual 612 2193315 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''William Willard McMillan''', ganet d'an [[29 a viz Genver]] [[1929]] hag aet da Anaon d'ar [[6 a viz Even]] [[2000]], a oa un [[Sportoù tennañ|tenner sport]] [[stadunanat]]. O kemer perzh an [[ISSF 25 meter rapid fire pistol]], e oa bet o c'hounez ar vedalenn aour olimpek e 1960, o vezañ ezel eus ar skipailh stadunanat hag a voe trec'h e kampioned bedel 1952. Gounezet en deus ivez meur a vedalenn aour hag arc'hant er c'hoarioù panamerikan eus 1955 ha 1979. ==Buhez== McMillan a oa ebt ganet e [[Frostburg (Maryland)|Frostburg]], e [[Maryland]]. Studiet en devoa e [[Turtle Creek High School]] e [[Pennsylvania]].<ref>{{cite web | title = Area Marine Aims For Olympics | publisher = Matthew S. McMillan | url = http://www.wwmcmillan.info/olympicGames_1972.html | access-date = February 28, 2016}}</ref> Bet e oa bet ezel eus an [[United States Marine Corps]], ha McMillan en doa tizhet ar renk a letanant-koronal. Ur wech aet war e leve, e oa bet [[sheriff]] e [[Kontelezh San Diego County]], e [[Kalifornia]]. Aet eo da Anaon e [[Encinitas (California)|Encinitas]], d'ar 6 a viz Even 2000. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:McMillan, William}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1929]] [[Rummad:Marvioù 2000]] [[Rummad:Koronaled SUA]] [[Rummad:Ofiserien an United States Marine Corps]] [[Rummad:United States Marine Corps]] [[Rummad:Tennerien]] [[Rummad:Sportoù tennañ]] [[Rummad:Soudarded Brezel Korea]] bwrg1yo8ya307lfz5tbi0jfyb8gubsk 2193324 2193315 2026-06-18T21:55:48Z Dishual 612 2193324 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''William Willard McMillan''', ganet d'an [[29 a viz Genver]] [[1929]] hag aet da Anaon d'ar [[6 a viz Even]] [[2000]], a oa un [[Sportoù tennañ|tenner sport]] [[stadunanat]]. O kemer perzh an [[ISSF 25 meter rapid fire pistol]], e oa bet o c'hounez ar vedalenn aour olimpek e 1960, ha bet e oa bet ezel eus ar skipailh stadunanat hag a voe trec'h e kampioned bedel 1952. Gounezet en deus ivez meur a vedalenn aour hag arc'hant er c'hoarioù panamerikan eus 1955 ha 1979. ==Buhez== McMillan a oa ebt ganet e [[Frostburg (Maryland)|Frostburg]], e [[Maryland]]. Studiet en devoa e [[Turtle Creek High School]] e [[Pennsylvania]].<ref>{{cite web | title = Area Marine Aims For Olympics | publisher = Matthew S. McMillan | url = http://www.wwmcmillan.info/olympicGames_1972.html | access-date = February 28, 2016}}</ref> Bet e oa bet ezel eus an [[United States Marine Corps]], ha McMillan en doa tizhet ar renk a letanant-koronal. Ur wech aet war e leve, e oa bet [[sheriff]] e [[Kontelezh San Diego County]], e [[Kalifornia]]. Aet eo da Anaon e [[Encinitas (California)|Encinitas]], d'ar 6 a viz Even 2000. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:McMillan, William}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1929]] [[Rummad:Marvioù 2000]] [[Rummad:Koronaled SUA]] [[Rummad:Ofiserien an United States Marine Corps]] [[Rummad:United States Marine Corps]] [[Rummad:Tennerien]] [[Rummad:Sportoù tennañ]] [[Rummad:Soudarded Brezel Korea]] alus6518am1c5igic2bz255x3y3kbss 2193363 2193324 2026-06-19T09:40:42Z Kestenn 14086 2193363 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''William Willard McMillan''', ganet d'an [[29 a viz Genver]] [[1929]] hag aet da Anaon d'ar [[6 a viz Even]] [[2000]], a oa un [[Sportoù tennañ|tenner sport]] [[stadunanat]]. En ur gemer perzh en amprouenn tennañ prim e 25 metr gant ur pistolenn en doa gounezet ar vedalenn aour olimpek e 1960, ha bet e oa bet ezel eus ar skipailh stadunanat hag a voe trec'h e kampioned bedel 1952. Gounezet en deus ivez meur a vedalenn aour hag arc'hant er c'hoarioù panamerikan eus 1955 ha 1979. ==Buhez== McMillan a oa bet ganet e [[Frostburg (Maryland)|Frostburg]], e [[Maryland]]. Studiet en devoa e [[Turtle Creek High School]] e [[Pennsylvania]].<ref>{{cite web | title = Area Marine Aims For Olympics | publisher = Matthew S. McMillan | url = http://www.wwmcmillan.info/olympicGames_1972.html | access-date = February 28, 2016}}</ref> Bet e oa bet ezel eus an [[United States Marine Corps]], ha McMillan en doa tizhet ar renk a letanant-koronal. Ur wech aet war e leve e oa bet [[sheriff]] e [[Kontelezh San Diego County]], e [[Kalifornia]]. Aet eo da Anaon e [[Encinitas (California)|Encinitas]], d'ar 6 a viz Even 2000. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} {{DEFAULTSORT:McMillan, William}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1929]] [[Rummad:Marvioù 2000]] [[Rummad:Koronaled SUA]] [[Rummad:Ofiserien an United States Marine Corps]] [[Rummad:United States Marine Corps]] [[Rummad:Tennerien]] [[Rummad:Sportoù tennañ]] [[Rummad:Soudarded Brezel Korea]] 6hyd4qs7jg6n5zt70yv440wrt1npdrk 0 180493 2193323 2026-06-18T21:55:37Z Kestenn 14086 Adkas war-du [[Remington Model 8]] 2193323 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Remington Model 8]] [[Rummad:Karabinennoù]] ruq0o2eig9x3i7coblf1lc5wzbh953y 0 180494 2193325 2026-06-18T21:56:18Z Kestenn 14086 Adkas war-du [[Remington Model 8]] 2193325 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Remington Model 8]] [[Rummad:Karabinennoù]] ruq0o2eig9x3i7coblf1lc5wzbh953y 0 180495 2193326 2026-06-18T21:59:12Z Kestenn 14086 Pajenn krouet gant : "{| class="infobox" {{Infobox/Titl|Remington Model 8|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Remington Model 8 Semiauto Rifle-NMAH-AHB2015q114741.jpg|frameless|280x280px]]<br><br>Ur garabinenn '''Remington Model 8''' |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Stadoù-Unanet Amerika}}<br>{{Belgia}} |- ! scope="row" |Doare |..." 2193326 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Remington Model 8|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Remington Model 8 Semiauto Rifle-NMAH-AHB2015q114741.jpg|frameless|280x280px]]<br><br>Ur garabinenn '''Remington Model 8''' |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Stadoù-Unanet Amerika}}<br>{{Belgia}} |- ! scope="row" |Doare |[[Karabinenn]] damaotomatek |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre argil berr ar c'hanol |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] |[[.25 Remington]]<br>[[.30 Remington]]<br>[[.32 Remington]]<br>[[.35 Remington]]<br>[[.300 Savage]] |- ! scope="row" |Ijiner |[[John Browning]] |- ! scope="row" |Bloavezh krouidigezh |1900 |- ! scope="row" |Produerien |[[Remington|Remington Arms]]<br>[[FN Herstal]] |- ! scope="row" |Mare produiñ |1905 - 1950 |- ! scope="row" |Niver produet |War-dro {{formatnum:167000}} en holl. * {{formatnum:26000}} ''Remington Autoloading Rifle'' * {{formatnum:4913}} ''FN Modèle 1900'' * {{formatnum:80600}} ''Model 8'' * {{formatnum:55581}} ''Model 81'' |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |3,6 kg |- ! scope="row" |Hirder |{{formatnum:1040}} mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |560 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Endalc'h |Karger fiñv 5, 10 pe 15 kartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |B |- |} Ar '''Remington Model 8''' zo ur [[Karabinenn|garabinenn]] damaotomatek breouet gant [[John Browning]] e 1900, ha produet etre 1905 ha 1936 gant [[Remington]] er Stadoù-Unanet, dindan an anv ''Remington Autoloading Rifle'' betek 1911. An [[FN Herstal]] a broduas un nebeud miliadoù a skouerennoù anezhi e [[Liège]] etre 1910 ha 1929, dindan an anv ''FN Modèle 1900''. Remington a werzhas etre 1936 ha 1950 ur stumm kemmet un tammig, dindan an anv ''Model 81''<ref>{{en}} ''[https://web.archive.org/web/20130520070354/http://remington.com/products/archived/centerfire/autoloading/model-8.aspx Model 8 Autoloading Centerfire Rifle]'' war lec'hienn gozh Remington (diellet, lennet d'an 18/06/2026)</ref><ref>{{en}} ''[https://web.archive.org/web/20130104121332/http://www.remington.com/products/archived/centerfire/autoloading/model-81-woodsmaster.aspx Model 81 Woodsmaster Autoloading Centerfire Rifle]'' war lec'hienn gozh Remington (diellet, lennet d'an 18/06/2026)</ref>. War-dro {{formatnum:167000}} skouerenn eus an arm a voe produet en holl. == Istor == E deroù an XX{{vet}} kantved e voe gwerzhet ar c'harabinennoù [[Arm-tennata#Tennata damaotomatek hag aotomatek|damaotomatek]] kentañ war ar marc'had sivil er Stadoù-Unanet, evel ar [[Winchester Model 1903|Model 1903]], gant [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]]. An embregerezh Remington a ginnigas ar Remington Autoloading Rifle e 1905. Ur wikefre dre argil berr ar c'hanol a oa ganti. Kambret e oa evit kartouchennoù [[.25 Remington]], [[.30 Remington]], [[.32 Remington]] pe [[.35 Remington]], bet ijinet a-ratozh gant Remington evit keveziñ ouzh an [[.30-30 Winchester]] poblek e bed ar chase<ref>{{en}} Dave CAMPBELL, ''[https://www.americanrifleman.org/content/the-remington-model-8-a-look-back/ The Remington Model 8: A Look Back]'', American Rifleman, 10/03/2020 (lennet d'an 18/06/2026)</ref>. == Implij == Ouzhpenn gant chaseourien e voe implijet an arm gant un nebeud servijoù polis hag izili eus an [[Federal Bureau of Investigation|FBI]] er Stadoù-Unanet. Ur c'hant bennak anezhe a voe prenet gant gouarnamant Bro_C'hall e deroù ar [[Brezel-bed Kentañ]] hag implijet war-vourzh an aervagoù hag ar c'hirri-nij brezel kentañ<ref>{{en}} Maxim POPENKER, ''[https://modernfirearms.net/en/civilian-rifles/u-s-a-civilian-rifles/remington-model-8-2/ The Remington Model 8 / Model 81 / FN Browning model 1900 semi-automatic rifle (USA/Belgium)]'', Modern Firearms (lennet d'an 18/06/2026)</ref>. An [[Texas Ranger Division|Texas Ranger]] [[Frank Hamer]] a implijas ur Model 8 er c'halibr .35 evit lazhañ an dorfedourien [[Bonnie Parker ha Clyde Barrow]] e 1934<ref>{{en}}Rick CARTLEDGE, ''[https://sightm1911.com/lib/history/hamer_guns.htm The Guns of Frank Hamer]'', Slight 1911 (lennet d'an 18/06/2026)</ref>. == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Karabinennoù]] [[Rummad:Armoù SUA]] [[Rummad:Armoù Belgia]] rb3x9ne8ibj7mv0qkbjuyyjza8ftsgf 0 180496 2193370 2026-06-19T10:06:20Z Dakbzh 58931 + Boulc'het. 2193370 wikitext text/x-wiki '''Mariama Sy''' a zo bet ganet e 1990 e [[Senegal]].<br/>Ur c'hoarierez [[echedoù]] senegalat eo<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/19900333 FIDE]</ref>.<br/>1 508 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Even 2026 ha 1 504 he renk ''Fonnapl''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/19900333 He fichennFIDE]</ref>. == Kevezadegoù == === Kevezadegoù dre skipailh === === [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] === C'hoariet he deus div wezh e skipailh [[Senegal]] <ref>{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=161467 He c'hoari e Chess Games]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Disoc'h |- |2018||-||25||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||2/9 (+ 2, = 0, - 7) |- |2022||-||26||{{India}}, [[Chennai]]||2/11 (+ 1, = 2, - 8) |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/19900333 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=161467 He c'hoari e Chess Games] {{DEFAULTSORT:Sy, Mariama}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1990]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù senegalat]] o1kwp15iuaizgzv7a5srn747xsr6nhp 14 180497 2193371 2026-06-19T10:07:44Z Dakbzh 58931 Pajenn krouet gant : "[[Rummad:C'hoarierien echedoù hervez o bro]]" 2193371 wikitext text/x-wiki [[Rummad:C'hoarierien echedoù hervez o bro]] aebgn098pxreax4m1nqbdpnmt4bb6li 2193372 2193371 2026-06-19T10:09:44Z Dakbzh 58931 + Rummad. 2193372 wikitext text/x-wiki [[Rummad:C'hoarierien echedoù hervez o bro]] [[Rummad:Tud Senegal]] 4d7h6irqn2vrvsufj7wsgr5rb8kxcvm 0 180498 2193374 2026-06-19T10:39:12Z Dakbzh 58931 + Boulc'het. 2193374 wikitext text/x-wiki '''Charles Sidney Eichab''' a zo bet ganet e 1979 e [[Namibia]].<br/>Ur c'hoarier [[echedoù]] namibian eo<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/19900333 FIDE]</ref>.<br/>Danvez Mestr (CM) eo abaoe 2008, Stummer FIDE abaoe 2010, Stummer Skol abaoe 2023, Tredeog FIDE abaoe 2017<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200051 E fichennFIDE]</ref>.<br/>1 945 edo e [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Even 2026, 1 963 e renk ''Fonnapl'' ha 1 981 e renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200051 E fichennFIDE]</ref>.<br/>2 200 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ<ref>{{en}}[[https://players.chessbase.com/en/player/Eichab_Charles%20Sidney/68119 E c'hoari e Chess Base]</ref>. == Buhez == === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== C'hoariet en deus e skipailh [[Namibia]] e [[Budapest]] ([[Hungaria]]) e miz Gwengolo 2024 <ref>{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Eichab_Charles%20Sidney/68119 E c'hoari e Chess Base]</ref>. == Daveoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/15200051 E fichenn FIDE] * {{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Eichab_Charles%20Sidney/68119 E c'hoari e Chess Base] {{DEFAULTSORT:Eichab, Charles Sidney}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1979]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù namibian]] 3jiwbc19yo42o6ct347b96sjpwimrjz 2193376 2193374 2026-06-19T10:41:11Z Dakbzh 58931 2193376 wikitext text/x-wiki '''Charles Sidney Eichab''' a zo bet ganet e 1979 e [[Namibia]].<br/>Ur c'hoarier [[echedoù]] namibian eo<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/19900333 FIDE]</ref>.<br/>Danvez Mestr (CM) eo abaoe 2008, Stummer FIDE abaoe 2010, Stummer Skol abaoe 2023, Tredeog FIDE abaoe 2017<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200051 E fichennFIDE]</ref>.<br/>1 945 edo e [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Even 2026, 1 963 e renk ''Fonnapl'' ha 1 981 e renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200051 E fichennFIDE]</ref>.<br/>2 200 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ<ref>{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Eichab_Charles%20Sidney/68119 E c'hoari e Chess Base]</ref>. == Buhez == === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== C'hoariet en deus e skipailh [[Namibia]] e [[Budapest]] ([[Hungaria]]) e miz Gwengolo 2024 <ref>{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Eichab_Charles%20Sidney/68119 E c'hoari e Chess Base]</ref>. == Daveoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/15200051 E fichenn FIDE] * {{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Eichab_Charles%20Sidney/68119 E c'hoari e Chess Base] {{DEFAULTSORT:Eichab, Charles Sidney}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1979]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù namibian]] 5zczix3q8fwimeb4g02lyqlm9x3rvyh 2193378 2193376 2026-06-19T10:47:21Z Dakbzh 58931 + 365 Chess. 2193378 wikitext text/x-wiki '''Charles Sidney Eichab''' a zo bet ganet e 1979 e [[Namibia]].<br/>Ur c'hoarier [[echedoù]] namibian eo<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/19900333 FIDE]</ref>.<br/>Danvez Mestr (CM) eo abaoe 2008, Stummer FIDE abaoe 2010, Stummer Skol abaoe 2023, Tredeog FIDE abaoe 2017<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200051 E fichennFIDE]</ref>.<br/>1 945 edo e [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Even 2026, 1 963 e renk ''Fonnapl'' ha 1 981 e renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200051 E fichennFIDE]</ref>.<br/>2 200 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ<ref>{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Eichab_Charles%20Sidney/68119 E c'hoari e Chess Base]</ref>. == Buhez == === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== C'hoariet en deus e skipailh [[Namibia]] e [[Budapest]] ([[Hungaria]]) e miz Gwengolo 2024 <ref>{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Eichab_Charles%20Sidney/68119 E c'hoari e Chess Base]</ref>. == Daveoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/15200051 E fichenn FIDE] * {{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Eichab_Charles%20Sidney/68119 E c'hoari e Chess Base] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Charles_Sidney_Eichab E c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Eichab, Charles Sidney}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1979]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù namibian]] bvbntmxbccj10vsr2sa4bmos8tidvte 14 180499 2193375 2026-06-19T10:40:24Z Dakbzh 58931 + Rummadoù. 2193375 wikitext text/x-wiki [[Rummad:C'hoarierien echedoù hervez o bro]] [[Rummad:Tud Namibia]] 324kr6d8qd9rdneqjynoys2ikvzzqzu 3 180500 2193377 2026-06-19T10:42:12Z Kestenn 14086 Pajenn krouet gant : "{{Degemermat nevez}}" 2193377 wikitext text/x-wiki {{Degemermat nevez}} e443qbou59l08rjwgk3tyovwaqwkqi0