Wikeriadur
brwiktionary
https://br.wiktionary.org/wiki/Wikeriadur:Degemer
MediaWiki 1.46.0-wmf.23
case-sensitive
Media
Dibar
Kaozeal
Implijer
Kaozeadenn Implijer
Wikeriadur
Kaozeadenn Wikeriadur
Restr
Kaozeadenn Restr
MediaWiki
Kaozeadenn MediaWiki
Patrom
Kaozeadenn Patrom
Skoazell
Kaozeadenn Skoazell
Rummad
Kaozeadenn Rummad
Stagadenn
Kaozeadenn Stagadenn
TimedText
TimedText talk
Modulenn
Kaozeadenn modulenn
Event
Event talk
aer
0
5049
378928
365913
2026-04-12T00:03:58Z
~2026-22397-14
5888
Nepreizh eo ar ger
378928
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
: ([[#Anv-kadarn 1|Anv-kadarn 1]]) : Amprestet digant ar galleg ''{{liamm|air|fr}}'' « aer ».{{dav|1}}
: ([[#Anv-kadarn 2|Anv-kadarn 2]]) : Kavout a reer ar ger-mañ en henvrezhoneg ''(air)'' {{dav|2}}. Kar d'ar ger kembraek ''aer''.
{{-ak-|br|niv=1}}
'''aer''' {{dist|ˈɛːr|br}} {{g}} {{n}}
# [[meskad|Meskad]], [[gaz]]où a zo oc'h ober an [[atmosferenn]].
#* ''Kenaozet eo an '''aer''' dreist-holl gant nitrogen, oksigen ha dioksidenn garbon.''
#* ''An '''aer'''-vor-se a grog en houarn.'' {{mammenn|TBP2|282}}
#nijal, sevel [[en aer]] : [[er vann]]
# [[tres|Tres]].
#*
{{-dvr-}}
{{(}}
* [[aerañ]]
* [[aerborzh]]
* [[aerbouezer]]
* [[aerbreizher]]
* [[aergelc'h]]
* [[aerhent]]
* [[aerlestr]]
* [[aerlestrel]]
* [[aerlestrerezh]]
* [[aerlinenn]]
* [[aerlu]]
* [[aernerzhoniezh]]
* [[aerostizez]]
* [[aerwask]]
* [[nadoz-aer]]
{{)}}
====[[krennlavarioù|Krennlavarioù]]====
* ''Amzer vrav pa gan an alc'hweder<br>Pell hag uhel en '''aer'''''
{{-tro-}}
{{(}}
* {{de}} : {{tro|de|Luft}} {{b}}
* {{bg}} : {{tro|bg|въздух}} {{g}}
* {{eo}} : {{tro|eo|aero}}
* {{fi}} : {{tro|fi|ilma}}
* {{fr}} : {{tro|fr|air}} {{g}}
* {{el}} : {{tro|el|αήρ}}, {{tro|el|αέρας}} {{g}}
* {{gn}} : {{tro|gn|yvytu}}
* {{he}} : {{tro|he|אביר}} {{g}}
* {{grc}} : {{tro|grc|ἀήρ}}(aēr)
* {{io}} : {{tro|io|aero}}
* {{id}} : {{tro|id|udara}}
* {{ia}} : {{tro|ia|aere}}
* {{it}} : {{tro|it|aria}} {{b}}
* {{ga}} : {{tro|ga|aer}}
* {{ja}} : {{tro|ja|空気}} (くうき, kūki)
* {{ca}} : {{tro|ca|aire}} {{g}}
* {{cy}} : {{tro|cy|aer}} {{g}}
* {{ko}} : {{tro|ko|공기}} [空氣] (gonggi)
* {{ku}} : {{tro|ku|hewa}} {{g}}
* {{la}} : {{tro|la|aer}}
* {{lt}} : {{tro|lt|oras}} {{g}}
* {{ms}} : {{tro|ms|udara}}
* {{nl}} : {{tro|nl|lucht}}
* {{uz}} : {{tro|uz|havo}}
* {{fa}} : {{tro|fa|هَوا}} (hævā)
* {{pl}} : {{tro|pl|powietrze}} {{n}}
* {{pt}} : {{tro|pt|ar}} {{g}}
* {{ro}} : {{tro|ro|aer}} {{n}}
* {{ru}} : {{tro|ru|воздух}} {{g}}
* {{en}} : {{tro|en|air}}
* {{zh}} : {{tro|zh|空氣}}, {{tro|zh|空气}} (kōngqì)
* {{sl}} : {{tro|sl|zrak}} {{g}}
* {{sk}} : {{tro|sk|vzduch}} {{g}}
* {{es}} : {{tro|es|aire}} {{g}}
* {{sv}} : {{tro|sv|luft}}, {{tro|sv|atmosfär}}
* {{tr}} : {{tro|tr|hava}}
* {{uk}} : {{tro|uk|повітря}} {{n}}
* {{vi}} : {{tro|vi|không khí}}
{{)}}
{{-ak-|br|niv=2}}
'''aer''' {{dist||br}} {{b}} ({{l}} [[aeroù]])
# [[emgann|Emgann]], [[kad]].
#*
{{-dvr-}}
* [[aergi]]
* [[aerva]]
{{-tro-}}
* {{fr}} : {{tro|fr|combat}} {{g}}, {{tro|fr|bataille}} {{b}}
* {{en}} : {{tro|en|fight}}, {{tro|en|battle}}
{{-ak-|br|niv=3}}
'''aer''' {{dist|ˈɛːr|br}} {{b}} ({{l}} [[aered]])
# ''Furm rannyezhel ar ger'' [[naer]].
#*
{{-dave-}}
* {{DAV|1}} : {{D/LEBM}}
* {{DAV|2}} : Glozennoù Martianus Capella, meneget en {{D/VOVBR}}
{{-furm-verb-|br}}
'''aer'''
#Furm dibersonel.
#
===Krennlavaroù===
* ''N''''aer''' ket da binvidig dre [[onestiz]].'' {{mammenn| TBP3|313}}
* ''[[gant|Gand]] [[onestiz]] ec'h '''aer''' pell.'' {{mammenn|TBP3|314}}
{{-gwelet-}}
{{WP}}
[[Rummad:Brezhoneg eeun]]
{{=ga=}}
{{-etim-}}
: Eus an heniwerzhoneg ''aer'', a zeu e-unan eus al {{la}} {{liamm|āēr|la}}.
{{-ak-|ga}}
'''aer''' {{dist|eːr|ga}}.
# [[#br-ak-1|Aer]].
#*
{{-dvr-}}
{{(}}
* [[aerach]]
* [[aeradróm]]
* [[aeráid]]
* [[aeráil]]
* [[aerarm]]
* [[aerfort]]
* [[aerthrácht]]
* [[aerthuras]]
* [[aerú]]
{{)}}
{{=cy=}}
{{-etim-}}
: {{danvez-etim|cy}}.
{{-ak-|cy|niv=1}}
'''aer''' {{dist||cy}} {{g}} ({{l}} [[aerion]], [[aeriaid]])
# [[hêr|Hêr]].
#*
{{-ak-|cy|niv=2}}
'''aer''' {{dist||cy}} {{g}} ({{l}} [[aeriaid]])
# [[#br-ak-1|Aer]].
#*
{{=la=}}
{{-etim-}}
: {{danvez-etim|la}}.
{{-ak-|la}}
'''āēr, āĕris''' {{dist||la}} {{g}}.
# [[#br-ak-1|Aer]].
#*
{{=ro=}}
{{-etim-}}
: {{danvez-etim|ro}}.
{{-ak-|ro}}
'''aer''' {{dist||ro}}.
# [[#br-ak-1|Aer]].
#*
o4mf5i92bn7i5fefzadoxk2kn5ens4r
amzer
0
11072
378940
367989
2026-04-12T03:41:37Z
~2026-22397-14
5888
Ce mot est masculin neutre.
378940
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
:Meneget er C'hatolikon (''amser'').
:Da geñveriañ gant ar gerioù ''amser'' « amzer gronologel » e kembraeg, ''anser'' « amzer gronologel » en hengerneveureg hag ''aimsir'' « amzer gronologel ha meteorologel » en iwerzhoneg.
:Deuet eus ar ger keltiek *''amsterā'' « amzer gronologel », deveret eus *''amos'' (en deus roet an iwerzhoneg ''am'' « amzer gronologel ») a zeufe eus ar wrizienn indezeuropek *''h₂emos'' « laziad » a gaver er ger hititek ''hamesha-'' « nevezamzer ».{{dav|1}}
{{-ak-|br}}
'''amzer''' {{dist|ˈãmzɛr|br}} {{m}} {{n}}, {{l}} [[amzerioù]]
# {{term|kronologiezh|br}} Endro dizidermen ma hañval an darvoudoù c'hoarvezout an eil da heul egile, ma hañval buhezioù ar boudoù tremen.
##Bezañ amzer.
##:''Amzer zo''
##Bezañ amzer da ober un dra
##:''N'eus ket amzer da goll.''
##''Kaout'' '''''amzer.'''''
##:''N'[[hon devez]] ket'' '''''amzer''''' : ''[[trec'h]] e vez [[hon]] labour [[deomp]] [[ordinal]]''. TBP
##Kaout amzer d'ober un dra
##:''N'em eus ket amzer da chom da c'hoari.''
##bezañ, chom, labourat, [[dindan an amzer]]
##[[a bep amzer]]
##[[a-hed an amzer]]
##[[e pep amzer]]
##Ar seizh amzer
##Ar pevar amzer
##ur pennad amzer
##anvioù-kadarn a verk a amzer a bad: [[boutad]], [[frapad]] , [[herrad]], [[lajad]] ( [[laziad]] ), [[pennad]], [[pennadig]], [[pred]], [[predad]], [[reuziad]];
# {{term|yezhadur|br}} Hollad ar furmoù [[verb]] a dalvez da verkañ ur c'heñver etre ar c'houlz ma vez eus ur stad, un ober, hag ar c'houlz ma taneveller ar stad, an ober-se.
# {{term|meteorologiezh|br}} Stad an [[aergelc'h]] e koulz pe goulz, dreist-holl e-keñver al levezon war buhez hag obererezh an dud.
##anvioù-gwan a vez staget ouzh ar ger '''amzer''' (an amzer a ra) hervez urzh al lizherenneg: [[brav]], [[fall]], [[kaer]], [[mat]], [[put]], [[ramp]], [[tener]], [[tomm]], [[yen]].
##* ''Yenaat a ra an '''amzer'''.'' {{mammenn|TBP2|559}}
##* ''Yenaet eo an '''amzer'''.'' {{mammenn|TBP2|559}}
{{-dvr-}}
{{(}}
*[[amzerek]]
*[[amzeriañ]]
{{-}}
*[[amzeriat]]
*[[amzeriñ]]
{{-}}
*[[amzerioù]]
*[[amzeroniezh]]
{{-}}
*[[amzervezh]]
*[[amzervezhiad]]
*[[kenamzeriad]]
{{)}}
{{-kevr-}}
{{(}}
*[[amzer-da-zont]]
*[[amzer-dremenet]], [[amzer dremenet]]
*[[amzer fall]]
*[[amzer gozh]]
*[[amzer vat]]
*[[amzer-verb]]
* [[amzer vrav]]
*[[amzer-vremañ]]
*[[barr-amzer]]
*[[berr-amzer]], [[berr amzer]]
*[[diskar-amzer]]
*[[diwezhamzer]]
{{-}}
*[[en amzer gozh]]
*[[en amzer ma]]
*[[en amzer-mañ]]
*[[en amzer-se]]
*[[Henamzer]]
*[[hir amzer]]
*[[izelamzer]]
*[[kentamzer]]
*[[kozhamzer]]
*[[Krennamzer]]
*[[marvamzer]]
*[[nevezamzer]]
*[[pell amzer]], [[pellamzer]]
*[[pennad-amzer]]
*[[uhelamzer]]
{{)}}
{{-trl-}}
* [[amzer zo bet]]
* [[bep an amzer]]
* [[en amzer ma]]
* [[kaout amzer]]
* [[kavout berr an amzer]]
* [[kavout hir an amzer]]
* [[peseurt amzer a ra]]
* [[ober amzer]]
* [[ur wech an amzer]]
====[[krennlavarioù|Krennlavarioù]]====
* '''''Amzer''' [[brav|vrav]] pa [[kan|gan]] an alc'hweder<br>Pell hag uhel en aer.''
* ''Deiz Gouel ar Chandelour e sko ar [[gwerc'hez|Werc'hez]] ar [[bilienn|vilienn]] er mor hag e [[dousa|tousa]] an '''amzer'''.'' {{mammenn|TBP3|322}}
* ''Gant kolo hag '''amzer'''<br>E [[deu|teu]] da eogiñ ar mesper.''
{{-tro-}}
{{(|Amzer gronologel}}
*{{de}} : {{tro|de|Zeit|b}}
*{{ar}} : {{tro|ar|وَقْت|R=waqt|g}}, {{tro|ar|زَمَن|R=zaman|g}}
*{{eo}} : {{tro|eo|tempo}}
*{{eu}} : {{tro|eu|denbora}}
*{{fr}} : {{tro|fr|temps|g}}
*{{el}} : {{tro|el|χρόνος|R=chrónos|g}}
*{{it}} : {{tro|it|tempo|g}}
*{{is}} : {{tro|is|tími}}
*{{ga}} : {{tro|ga|am|g}}
*{{cy}} : {{tro|cy|amser|b}}
*{{kw}} : {{tro|kw|termyn|g}}, {{tro|kw|prys|g}}
*{{lb}} : {{tro|lb|Zäit|b}}
*{{nl}} : {{tro|nl|tijd|g}}
*{{pl}} : {{tro|pl|czas|g}}
*{{pt}} : {{tro|pt|tempo|g}}
*{{rm}} : {{tro|rm|temp|g}}
*{{en}} : {{tro|en|time}}
*{{gd}} : {{tro|gd|àm|g}}
*{{es}} : {{tro|es|tiempo|g}}
*{{vi}} : {{tro|vi|thời gian}}
{{)}}
{{(|Amzer meteorologel}}
*{{de}} : {{tro|de|Wetter|n}}
*{{ar}} : {{tro|ar|طَقْس|R=ṭaqs|g}}
*{{eo}} : {{tro|eo|vetero}}
*{{eu}} : {{tro|eu|eguraldi}}
*{{fr}} : {{tro|fr|temps|g}}
*{{el}} : {{tro|el|καιρός|R=kairós|g}}
*{{it}} : {{tro|it|tempo|g}}
*{{ga}} : {{tro|ga|aimsir|b}}
*{{cy}} : {{tro|cy|tywydd|g}}, {{tro|cy|hin|b}}
*{{kw}} : {{tro|kw|kewer|b}}
*{{lb}} : {{tro|lb|Wieder|n}}
*{{nl}} : {{tro|nl|weer|n}}
*{{pl}} : {{tro|pl|pogoda|b}}
*{{pt}} : {{tro|pt|tempo|g}}
*{{rm}} : {{tro|rm|aura|b}}
*{{en}} : {{tro|en|weather}}
*{{gd}} : {{tro|gd|aimsir|b}}, {{tro|gd|sìde|b}}
*{{es}} : {{tro|es|tiempo|g}}
*{{vi}} : {{tro|vi|thời tiết}}
{{)}}
{{-gwelet-}}
* {{WP|Amzer|amzer gronologel}}
* {{WP|Amzer (yezhadur)|amzer yezhadurel}}
* {{WP|Amzer (meteorologiezh)|amzer meteorologel}}
{{-dave-}}
* {{DAV|1}} : Ranko Matasović, ''Etymological Dictionary of Proto-Celtic'', Leyden, Brill, 2009, p. 33-34.
[[Rummad:Brezhoneg eeun]]
[[Rummad:amzer]]
3iaoxyow4mtlkarqcuvhcsk634ybqli
378941
378940
2026-04-12T03:42:25Z
~2026-22397-14
5888
Nepreizh eo ar ger.
378941
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
:Meneget er C'hatolikon (''amser'').
:Da geñveriañ gant ar gerioù ''amser'' « amzer gronologel » e kembraeg, ''anser'' « amzer gronologel » en hengerneveureg hag ''aimsir'' « amzer gronologel ha meteorologel » en iwerzhoneg.
:Deuet eus ar ger keltiek *''amsterā'' « amzer gronologel », deveret eus *''amos'' (en deus roet an iwerzhoneg ''am'' « amzer gronologel ») a zeufe eus ar wrizienn indezeuropek *''h₂emos'' « laziad » a gaver er ger hititek ''hamesha-'' « nevezamzer ».{{dav|1}}
{{-ak-|br}}
'''amzer''' {{dist|ˈãmzɛr|br}} {{g}} {{n}}, {{l}} [[amzerioù]]
# {{term|kronologiezh|br}} Endro dizidermen ma hañval an darvoudoù c'hoarvezout an eil da heul egile, ma hañval buhezioù ar boudoù tremen.
##Bezañ amzer.
##:''Amzer zo''
##Bezañ amzer da ober un dra
##:''N'eus ket amzer da goll.''
##''Kaout'' '''''amzer.'''''
##:''N'[[hon devez]] ket'' '''''amzer''''' : ''[[trec'h]] e vez [[hon]] labour [[deomp]] [[ordinal]]''. TBP
##Kaout amzer d'ober un dra
##:''N'em eus ket amzer da chom da c'hoari.''
##bezañ, chom, labourat, [[dindan an amzer]]
##[[a bep amzer]]
##[[a-hed an amzer]]
##[[e pep amzer]]
##Ar seizh amzer
##Ar pevar amzer
##ur pennad amzer
##anvioù-kadarn a verk a amzer a bad: [[boutad]], [[frapad]] , [[herrad]], [[lajad]] ( [[laziad]] ), [[pennad]], [[pennadig]], [[pred]], [[predad]], [[reuziad]];
# {{term|yezhadur|br}} Hollad ar furmoù [[verb]] a dalvez da verkañ ur c'heñver etre ar c'houlz ma vez eus ur stad, un ober, hag ar c'houlz ma taneveller ar stad, an ober-se.
# {{term|meteorologiezh|br}} Stad an [[aergelc'h]] e koulz pe goulz, dreist-holl e-keñver al levezon war buhez hag obererezh an dud.
##anvioù-gwan a vez staget ouzh ar ger '''amzer''' (an amzer a ra) hervez urzh al lizherenneg: [[brav]], [[fall]], [[kaer]], [[mat]], [[put]], [[ramp]], [[tener]], [[tomm]], [[yen]].
##* ''Yenaat a ra an '''amzer'''.'' {{mammenn|TBP2|559}}
##* ''Yenaet eo an '''amzer'''.'' {{mammenn|TBP2|559}}
{{-dvr-}}
{{(}}
*[[amzerek]]
*[[amzeriañ]]
{{-}}
*[[amzeriat]]
*[[amzeriñ]]
{{-}}
*[[amzerioù]]
*[[amzeroniezh]]
{{-}}
*[[amzervezh]]
*[[amzervezhiad]]
*[[kenamzeriad]]
{{)}}
{{-kevr-}}
{{(}}
*[[amzer-da-zont]]
*[[amzer-dremenet]], [[amzer dremenet]]
*[[amzer fall]]
*[[amzer gozh]]
*[[amzer vat]]
*[[amzer-verb]]
* [[amzer vrav]]
*[[amzer-vremañ]]
*[[barr-amzer]]
*[[berr-amzer]], [[berr amzer]]
*[[diskar-amzer]]
*[[diwezhamzer]]
{{-}}
*[[en amzer gozh]]
*[[en amzer ma]]
*[[en amzer-mañ]]
*[[en amzer-se]]
*[[Henamzer]]
*[[hir amzer]]
*[[izelamzer]]
*[[kentamzer]]
*[[kozhamzer]]
*[[Krennamzer]]
*[[marvamzer]]
*[[nevezamzer]]
*[[pell amzer]], [[pellamzer]]
*[[pennad-amzer]]
*[[uhelamzer]]
{{)}}
{{-trl-}}
* [[amzer zo bet]]
* [[bep an amzer]]
* [[en amzer ma]]
* [[kaout amzer]]
* [[kavout berr an amzer]]
* [[kavout hir an amzer]]
* [[peseurt amzer a ra]]
* [[ober amzer]]
* [[ur wech an amzer]]
====[[krennlavarioù|Krennlavarioù]]====
* '''''Amzer''' [[brav|vrav]] pa [[kan|gan]] an alc'hweder<br>Pell hag uhel en aer.''
* ''Deiz Gouel ar Chandelour e sko ar [[gwerc'hez|Werc'hez]] ar [[bilienn|vilienn]] er mor hag e [[dousa|tousa]] an '''amzer'''.'' {{mammenn|TBP3|322}}
* ''Gant kolo hag '''amzer'''<br>E [[deu|teu]] da eogiñ ar mesper.''
{{-tro-}}
{{(|Amzer gronologel}}
*{{de}} : {{tro|de|Zeit|b}}
*{{ar}} : {{tro|ar|وَقْت|R=waqt|g}}, {{tro|ar|زَمَن|R=zaman|g}}
*{{eo}} : {{tro|eo|tempo}}
*{{eu}} : {{tro|eu|denbora}}
*{{fr}} : {{tro|fr|temps|g}}
*{{el}} : {{tro|el|χρόνος|R=chrónos|g}}
*{{it}} : {{tro|it|tempo|g}}
*{{is}} : {{tro|is|tími}}
*{{ga}} : {{tro|ga|am|g}}
*{{cy}} : {{tro|cy|amser|b}}
*{{kw}} : {{tro|kw|termyn|g}}, {{tro|kw|prys|g}}
*{{lb}} : {{tro|lb|Zäit|b}}
*{{nl}} : {{tro|nl|tijd|g}}
*{{pl}} : {{tro|pl|czas|g}}
*{{pt}} : {{tro|pt|tempo|g}}
*{{rm}} : {{tro|rm|temp|g}}
*{{en}} : {{tro|en|time}}
*{{gd}} : {{tro|gd|àm|g}}
*{{es}} : {{tro|es|tiempo|g}}
*{{vi}} : {{tro|vi|thời gian}}
{{)}}
{{(|Amzer meteorologel}}
*{{de}} : {{tro|de|Wetter|n}}
*{{ar}} : {{tro|ar|طَقْس|R=ṭaqs|g}}
*{{eo}} : {{tro|eo|vetero}}
*{{eu}} : {{tro|eu|eguraldi}}
*{{fr}} : {{tro|fr|temps|g}}
*{{el}} : {{tro|el|καιρός|R=kairós|g}}
*{{it}} : {{tro|it|tempo|g}}
*{{ga}} : {{tro|ga|aimsir|b}}
*{{cy}} : {{tro|cy|tywydd|g}}, {{tro|cy|hin|b}}
*{{kw}} : {{tro|kw|kewer|b}}
*{{lb}} : {{tro|lb|Wieder|n}}
*{{nl}} : {{tro|nl|weer|n}}
*{{pl}} : {{tro|pl|pogoda|b}}
*{{pt}} : {{tro|pt|tempo|g}}
*{{rm}} : {{tro|rm|aura|b}}
*{{en}} : {{tro|en|weather}}
*{{gd}} : {{tro|gd|aimsir|b}}, {{tro|gd|sìde|b}}
*{{es}} : {{tro|es|tiempo|g}}
*{{vi}} : {{tro|vi|thời tiết}}
{{)}}
{{-gwelet-}}
* {{WP|Amzer|amzer gronologel}}
* {{WP|Amzer (yezhadur)|amzer yezhadurel}}
* {{WP|Amzer (meteorologiezh)|amzer meteorologel}}
{{-dave-}}
* {{DAV|1}} : Ranko Matasović, ''Etymological Dictionary of Proto-Celtic'', Leyden, Brill, 2009, p. 33-34.
[[Rummad:Brezhoneg eeun]]
[[Rummad:amzer]]
tm8kpf9jwt2ra6zh7jk5xrvu2vlhukg
revr
0
11101
378931
364294
2026-04-12T00:09:15Z
~2026-22397-14
5888
Nepreizh eo ar ger
378931
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
:Meneget er [[w:Catholicon|C'hatholicon]] (1464 ha 1499): ''Reffr'', ''refr''.<ref>[[w:Jehan Lagadeuc|Jehan Lagadeuc]], [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1510883p/f184.item ''Reffr''], ''Le catholicon en troys langaiges scavoir est breton franczoys et latin'', 1499, war lec'hienn Levraoueg Vroadel Bro-C’hall.</ref>
: Meneget e 1732 en ''[[w:Geriadur Gregor Rostren|Dictionnaire françois-celtique ou françois-breton]]'' gant [[w:Gregor Rostren|Grégoire de Rostrenen]] (p. 240a): ''Réfr. révr. réor. ''<ref>[[w:Gregor Rostren|Grégoire de Rostrenen]], "[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k62358566/f258.item ''CUL'']", ''[[w:Geriadur Gregor Rostren|Dictionnaire françois-celtique ou françois-breton]]'', Roazhon, e ti Julien Vatar, mouler ha levrdier, 1732, p. 240a (war lec'hienn Levraoueg Vroadel Bro-C'hall)</ref>
{{-ak-|br}}
[[Image:Venus kallipygos03.jpg|thumb|''Afrodite Kallipygos'', Gwener revriet kaer, e Mirdi Broadel an Arkeologiezh, e Naplez, en Italia.]]
'''revr''' {{dist|ˈrɛwr|br}} {{g}} {{n}} ({{l}} [[revrioù]], {{bihan}} [[revrig]])
# Lodenn eus [[korf]] an den e [[traoñ]] ar c'hein, enni teir lodenn: an div [[feskenn]], ar [[ridell]] etreze, gant an [[toull-revr]].
#: ''Mar larez ur ger ken, leanez gast ha laer Ec'h aio ma botez didamant ouzh ho '''revr'''.'' {{mammenn|Louis Eunius 571-572}}
#* ''Kostez !... eme al louarn pa oa aet an tenn en e '''revr'''.'' {{mammenn|TBP3|268}}}
# revr an traoù ([[listri]], [[endalc'her]]ioù peurliesañ)
#*''Du eo '''revr''' ar gaoter.''
#* ''Gant '''reor''' ar picher e strabouilhas an dour er feunteun, evit ma redje buanoc'h er-maez ha ma yaje bilim an touseg d'e heul.'' {{mammenn|STBJ|26}}
#* '''''Revr''' ar vag a oa draihet.'' {{mammenn|TBP2|443}}}
#''Bezañ [[bouc'h]] e revr'', pe bezañ ''ur [[bouc'hrevr]]'': kaout diaezamant o redek pe o kerzhout zoken.
#:*''Hemañ a zo bouc'h e revr! '' {{mammenn|TBP2|443}}
#''Bezañ fri ha revr'' gant unan bennak : en em glevout mat-kenañ gantañ.
#:''Ar re-se zo fri ha revr!''
#''Bezañ [[kenkent]] ha revr unan bennak''.
#''Bezañ kras e revr evel un dorchenn blouz'', bezañ pinvidik ha pizh (Tro-lavar implijet er gontadenn ''Noblañs'' gant [[Jakez Konan]]).
#''Bezañ krog (peg) un dra bennak e revr unan bennak'': kaout c'hoant d'ober un dra bennak. ''Petra zo peg e-barzh revr hemañ adarre?''
#''Bezañ [[leun]] e revr'': bezañ [[mezv]].
#''Bezañ paour e revr'' a zo kreñvoc'h eget ''bezañ paour'' hepken.
#''Bezañ poazh e revr'' : kaout c'hoant da fiñval, da vont da lec'h all.
#''Bezañ skuizh e revr gant un dra bennak'': a zo kreñvoc'h eget ''bezañ skuizh'' hepken.
#'' Diskouez e revr d'an dud
#''Kaout war e revr'': tapout taolioù warnañ. ''Bez 'po war ho revr!''
#''Kouezhañ war e revr'', un dra boanius, hervez ar c'hrennlavar izeloc'h.
#''Lakaat ar fri e revr unan bennak'': tro-lavar dizereat a vez implijet evit kas kuit unan bennak diwar-dro. ''Lakait ho fri em revr'': ne ran forzh eus pezh a larit.
#:''Da fri em revr, penn leue.'' {{mammenn|Louis Eunius, 807}}
#''Mont er revr, e-barzh ar revr''.
#''Redek e revr'': redek ar vro. ''Hennezh a vez ordinal o redek e revr''. Ur '''reder-e-revr''' a vez atav war an hentoù.
#''Sevel ar revr'': sevel.
#* '' Sav da '''reor''' [[alese]], mabig, ha kerzh buan gant da hent, rak n'eo ket evidout am eus tommet va [[forn]] na poazhet va [[forniad]]! »'' {{mammenn|VBRU|9}}
#[[Skrabañ|skrabañ]], skrapat e revr:
#:*''Bezañ zo tud, pa c'hallont skrapat o revr o-unan, a vez glorus.'' {{mammenn|TBP2|443}}
#''Tapout taolioù botoù e-barzh ar revr''.
#''Tapout ur revriad [[aon]]'', kaout aon.
#''Krediñ lavarout eo e revr dezhañ'': [[krediñ]] [[kaozeal]] pe [[sevel]] ar vouezh.
#:*''Hennezh zo ken abof ken ne gred ket lavaret ez eo e revr dezhañ.'' {{mammenn|TBP2|443}}
#''Terriñ ar revr'': skuizhañ penn unan bennak. ''Arabat dit dont da derriñ ma revr gant ar c'hozh ti brein-se ken!''
#''Teurel ar revr war ur [[kador|gador]]''. Dibalamour a-walc'h eo lavarout ''Taol da revr'', sevenoc'h ha dereatoc'h e vo kavet lavarout ''Taol da bouez''.
#[[torchañ ar revr]]
# ma revr!
# ma revr gant al laboused!
#ul [[lamm]]-revr
#:*''Ul lamm revr a dalv nav.''
#Gant kemmadur en anv-gwan (daoust ma'z eo gourel an anv) :
#* ''ur revr vras, ur revr dev, revr dorret'' (skouerioù meneget e [[Yezhadur Bras ar Brezhoneg]];
#* ''ur revr vrav'',
#Gant kemmadur er renadenn anv- : ''revr gaoc'h''.
{{-HS-}}
{{(}}
* [[feskenn]]
* [[klun]]
* [[leternioù]]
* [[moñselloù]]
* [[peñs]]
* [[ters]]
{{)}}
{{-dvr-}}
{{(}}
* [[a-revr]]
* [[bouc'hrevr]]
* [[daoubennek-daourevrek]]
* [[direvr]]
* [[direvrañ]]
* [[pastell-revr]]
* [[pennek-ha-revrek]]
* [[penndarevriñ]]
* [[revrad]]
* [[revr-bezel]]
* [[revr bervet]]
* [[revreg]]
* [[revregez]]
* [[revrek]]
* [[revretat]]
* [[revriad]]
* [[revriañ]]
* [[revrieg]]
* [[revriek]]
* [[revr-noazh]]
* [[tarrevreg]]
* [[toull-revr]]
{{)}}
{{-trl-}}
{{(}}
* [[bezañ e revr war e choug gant unan bennak]]
* [[bezañ etre lost an diaoul ha toull e revr]]
* [[bezañ holen kras en e revr]]
* [[bezañ moan e revr]]
* [[bezañ war gab e revr]]
* [[gwerzhañ ar vi(où) e revr ar yar]]
* [[sachañ e revr gant unan bennak]]
* [[sevel e revr]]
* [[teurel e revr war ur gador]] : [[azezañ]]
{{)}}
====[[divinadelloù|Divinadelloù]]====
* ''Petra a [[gra|ra]] al louarn pa [[en devez|e-nevez]] kac'het war [[w:Menez Are|Menez-Arre]] ? − Serriñ e '''revr''' ha [[mont|mond]] adarre.'' {{mammenn|TBP3|334}}
* ''[[pegeit|Pegeid]] a zo etre an tommder hag ar [[yenien|yenïon]] ([[yenijenn|yenijen]]) ? − Hed ur [[ki|c'hi]] : ur c'hi a [[bez|vez]] tomm e '''revr''' ha yen e fri.'' {{mammenn|TBP3|334}}
====[[krennlavarioù|Krennlavarioù]]====
* ''An hini n'eo ket bailh en e [[penn|benn]] a zo bailh en e '''revr'''.'' {{mammenn|TBP3|317}}
* ''Arabat gwerzhañ ar vi e '''revr''' ar yar.''
* ''Ul lamm '''revr''' a [[talv|dalv]] nav.''
====[[rimadelloù|Rimadelloù]]====
* ''A bé sé dé,<br>War ma '''revr''' [[am bez|am-bez]].<br>[[warc'hoazh|Warc'hoaz]] [[am bo|am-bo]] adarre,<br>[[nemet|Nemed]] ma mestr a [[mankfe|vankfe]],<br>Ne [[kredan|gredan]] ket e [[grafe|rafe]] !'' {{mammenn|TBP3|385}}
{{-gwelet-}}
{{WP}}
{{-dave-}}
[[Rummad:revr]]
74ewkax4qp10qs2puim176fw2vgmouv
re
0
12189
378934
374591
2026-04-12T00:18:20Z
~2026-22397-14
5888
Nepreizh eo an anv ("ur re voteu", "daou re c'hlas")...
378934
wikitext
text/x-wiki
{{gwelet|Re|re-}}
{{=br=}}
{{-etim-}}
{{-adv-|br}}
'''re''' {{dist|ˈreː}}
#Dirak un anv-gwan: ''re vihan, re vras''.
#* ''Te eo re '''yaouank''' da [[barv|varo]] [[c'hoazh|c'hoaz]] !'' {{mammenn|TBP2|33}}
#Dirak un anv-kadarn: ''[[re a ...]], re a dud, re a draoù'':
#* ''— [...], n'[[hor beus]] ket ivez 'ta '''re''' a amzer.'' {{mammenn|EK2|186}}
#Bezañ a re
#* ''Ha neuze me a [[goar|oar]] a-walh ez '''on bet a-re''' ganit-te ordinal.'' {{mammenn|TBP1|189}}
====[[krennlavarioù|Krennlavarioù]]====
* ''Soubenn al laezh pa [[bez|vez]] '''re''' sall<br>A lavar an [[tud|dud]], zo ur meuz fall.'' {{mammenn|TBP3|308}}
{{-rag-gour-|br}}
'''re''' {{dist|re}} {{g}} {{n}} ({{l}} reoù)
#Dirak ur renadenn-anv:
#* ''Re ar [[merour]] a oa gwerzhet keroc'h.'' {{mammenn|TBP3|134}}
#Dirak un anv-tiegezh:
#* ''Da re Beron 'vat e oant [[kerent]].'' {{mammenn|TBP3|134}}
# War-lerc'h ar perc'hennañ
#* [[ma re]], [[da re]], [[e re]], [[he re]], [[hon re]], [[ho re]], [[o re]].
#* [[ma re-me]], [[da re-te]], e re-eñ, he re-hi; [[hon re-ni]], [[ho re-c'hwi]], [[o re-int]].
# Dirak un anv-gwan :
#* [[re all]]
#* [[re vras, [[re vihan]], [[re gozh]], [[re yaouank ]]
# War-lerc'h ar ger-mell :
#* [[ar re]]
#* [[ar re-mañ]]
#* [[ar re-se]]
#* [[ar re-hont]]
#* [[ur re]]
#* [[ar re all]] ; [[ar re gozh]]
{{=it=}}
:Eus ''[[rex]]'' e [[latin]].
{{-ak-|it}}
'''re'''
{| style="float:right; margin-left:0.5em; margin-bottom:0.5em; border: 1px solid #AAAAAA; border-collapse:collapse;" cellpadding="3" rules="all"
! width="65" bgcolor="#F4F4F4" |
! bgcolor="#FFFFE0" | '''gourel'''
! bgcolor="#FFFFE0" | '''benel'''
|-
| bgcolor="#F4F4F4" | '''unander'''
| [[re]] || [[regina]]
|-
| bgcolor="#F4F4F4" | '''liester'''
| [[re]]|| [[regine]]
|}<noinclude>
# [[roue]]
#* ''Il [[leone]] è il '''re''' [[degli]] [[animali]].''
#* ''la figlia del '''re''''' : merc'h ar roue
{{-dvr-}}
* [[reame]]
* [[regno]]
===Krennlavaroù===
* ''In casa sua [[ciascuno]] è '''re'''''. Pep hini zo roue en e di.
* ''Nel [[regno]] dei [[ciechi]] [[anche]] un [[guercio]] è '''re''' ''.
{{=scn=}}
{{-etim-}}
: Eus rex e latin.
{{-ak-|scn}}
'''{{PAGENAME}}''' {{dist|ˈrrɛ|scn}} {{dist|ˈʐɛ|scn}}
# [[roue|Roue]].
#:
[[Rummad:Brezhoneg eeun]]
[[Rummad:re]]
qt8n17nhpppxamjz8i8if75909qhxaj
avel
0
13458
378926
375915
2026-04-11T23:58:09Z
~2026-22397-14
5888
Nepreizh eo ar ger
378926
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
:Meneget er [[w:Catholicon|C'hatholicon]] (1499): ''auel''.<ref>[[w:Jehan Lagadeuc|Jehan Lagadeuc]], [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1510883p/f23.item ''Auel''], ''Le catholicon en troys langaiges scavoir est breton franczoys et latin'', 1499, war lec'hienn ar Bibliothèque nationale de France.</ref>
:Da geñveriañ gant ar gerioù ''[[awel]]'' en kembraeg ha kerneveureg.
{| class="wikitable" border="1" style="border-collapse:collapse;" cellpadding="5"
|-
| <br>Indezeuropeg || '''Henamzer uhel''' <br>Kentkeltiek h.a. || '''Henamzer''' <br>Predeneg h.a. || '''Krennamzer uhel''' <br>Henvrezhoneg h.a. || '''Krennamzer izel''' <br>Krennvrezhoneg h.a. || '''Amzerioù modern''' <br>Brezhoneg h.a. || <br>Yezhoù all
|-
| *h₂ewh₁eleh₂ <br> *[[:wikt:en:Reconstruction:Proto-Indo-European/h₂wéh₁n̥ts|h₂wéh₁n̥ts]]<sup>(en)</sup> || *awelā<sup>([[:wikt:en:Reconstruction:Proto-Celtic/awelā|en]])</sup><sup>,</sup><sup>([[:wikt:fr:Reconstruction:proto-celtique/*awelā|fr]])</sup><sup>,</sup><ref>Ranko Matasović : Etymological Dictionary of Proto-Celtic (2009), [https://archive.org/details/EtymologicalDictionaryOfProtoCeltic/page/n51/mode/2up?view=theater p47]</ref> <br> *[[:wikt:en:Reconstruction:Proto-Celtic/wintos|wintos]]<sup>(en)</sup><sup>,</sup><ref>Ranko Matasović : Etymological Dictionary of Proto-Celtic (2009), [https://archive.org/details/EtymologicalDictionaryOfProtoCeltic/page/n425/mode/2up?view=theater p423]</ref>|| style="vertical-align: top;" | *[[:wikt:en:Reconstruction:Proto-Brythonic/awel|awel]]<sup>(en)</sup> || style="vertical-align: top;" | avelou || avel, auel <br> guent || awel <br> gwent
|-
| || || || auhel <br> guins || awel <br> gwyns || awel <br> gwyns || style="vertical-align: top;" | Kerneveureg
|-
| || || || || awel <br> gwynt || awel <br> gwynt || style="vertical-align: top;" | Kembraeg
|-
| || || *awilā || || || || Galianeg
|-
| || || || fet? || || || Gouezeleg
|-
| || *[[:wikt:en:Reconstruction:Proto-Italic/wentos|wentos]]<sup>(en)</sup> || ventus || vent || vent || vent [gall.] || Romaneg
|-
| || *[[:wikt:en:Reconstruction:Proto-Germanic/windaz|windaz]]<sup>(en)</sup> <br> *[[:wikt:en:Reconstruction:Proto-Germanic/wēaną|wēaną]]<sup>(en)</sup> || <br> *[[:wikt:en:Reconstruction:Proto-West_Germanic/wāan|wāan]]<sup>(en)</sup> || vindr <br> wāen || vinder <br> wæjen || vind [sv.] <br> wehen [alam.] || style="vertical-align: top;" | Germaneg
|-
| || *aweľľā <br> *[[:wikt:en:Reconstruction:Proto-Hellenic/áwēmi|áwēmi]]<sup>(en)</sup> || αὔελλα (aúella), ἄελλα (áella) <br> ἄϝημι (áwēmi), ἄημι (áēmi) || || || || style="vertical-align: top;" | Gresianeg
|-
| *[[:wikt:en:Reconstruction:Proto-Indo-European/h₂weh₁-|h₂weh₁-]] + -trā <br> *[[:wikt:en:Reconstruction:Proto-Indo-European/h₂wḗh₁ti|h₂wḗh₁ti]]<sup>(en)</sup> || *[[:wikt:en:Reconstruction:Proto-Balto-Slavic/wḗˀtrāˀ|wḗˀtrāˀ]]<sup>(en)</sup> <br> *[[:wikt:en:Reconstruction:Proto-Balto-Slavic/wḗˀtei|wḗˀtei]]<sup>(en) || *[[:wikt:en:Reconstruction:Proto-Slavic/větrъ|větrъ]]<sup>(en)</sup> <br> *[[:wikt:en:Reconstruction:Proto-Slavic/vějati|vějati]]<sup>(en)</sup> || вѣтръ (větrŭ) <br> вѣꙗти (vějati) || style="vertical-align: top;" | вѣтръ (větr) || ві́тер (víter) [ukr.] <br> ві́яти (víjaty) || style="vertical-align: top;" | Slaveg
|-
| style="vertical-align: top;" | *h₂wéh₁-n̥t-os || *[[:wikt:en:Reconstruction:Proto-Indo-Iranian/HwáHatas|HwáHatas]] > [[:wikt:en:Reconstruction:Proto-Iranian/HwáHatah|-tah]] <br> *Hwā́ti > vāiti || style="vertical-align: top;" | *vātah > vād || <br> || style="vertical-align: top;" | bād || style="vertical-align: top;" | bād [pers.] || style="vertical-align: top;" | Iraneg
|-
| style="vertical-align: top;" | *h₂wéh₁-n̥t-os || *[[:wikt:en:Reconstruction:Proto-Indo-Iranian/HwáHatas|HwáHatas]] > vā́ta <br> *Hwā́ti > vā́ti || style="vertical-align: top;" | vātara || style="vertical-align: top;" | vārā || || style="vertical-align: top;" | vārā [marat.] || style="vertical-align: top;" | Sanskriteg
|}
{{-ak-|br}}
'''avel''' {{dist|ˈaːvɛl|br}}, {{dist|ˈaːwəl|br}}, {{dist|ˈɑːɥel|br}}, {{dist|ˈael|br}}, {{dist|ˈɛːl|br}} {{h}} {{g}} {{n}} ({{l}} [[aveloù]], [[avelioù]])
# [[fiñv|Fiñv]] [[naturel]] an [[aer]] o [[dilec'hiañ|tilec'hiañ]] [[hervez]] un [[durc'hadur]] [[resis]].
#* ''[...], rak nao blavez kraza a ia gand eur sourrad '''avel'''.'' {{mammenn|EK2|280}}
#* ''E voue, gant an '''avel''', a lamme war vrug al lanneier, [...].'' {{mammenn|KBSA|39}}
#* ''Oadet e oa a dregont vloaz, ha n'en doa graet anaoudegezh nemet gant an '''avel''' arnev ha gant heol an torgennoù.'' {{mammenn|GEWE|31}}
#* ''Deuet a zo ur bannac'h '''avel'''.'' {{mammenn|TBP2|31}}
#* ''Tapet e voe koulskoude, ha kaset d'ar prizon, da Bontrev, hag e voe barnet da vezañ krouget ha devet, ha gwentet e ludu gant an '''avel'''.'' {{mammenn|KAB3|216}}
#* ''C'hwezhañ '''avel''' en ur c'hwezhigell''.
{{-notenn-}}
: Kemmadur dre vlotaat goude « avel ».
{{-dist-}}
*[[w:Penn-ar-C'hrann|Penn-ar-C'hrann]] (Bro-Leon, Penn-ar-Bed): "avel {{dist|ˈaːvɛl|br}}" [[Restr:LL-Q12107 (bre)-Jean (Romainbehar)-avel.wav]]
* [[w:Breizh|Breizh]]: "avel {{dist|ˈaːvɛl|br}}" [[Restr:LL-Q12107 (bre)-ThonyVezbe-avel.wav]]
{{-skriv-all-}}
:En doare-skrivañ etrerannyezhel e vez skrivet ''awel''.
{{-HS-}}
* [[gwent]]
{{-dvr-}}
{{(}}
* [[avel a-benn]]
* [[avel a-dreuz]]
* [[aveladenn]]
* [[avel a-du]]
* [[aveladur]]
* [[avelaj]]
* [[avelañ]]
* [[avelant]]
* [[avelantaat]]
* [[avel c'hlav]]
* [[avelek]]
* [[avelenn]]
* [[avelennek]]
* [[avelerez]]
* [[avel fall]]
* [[avelus]]
* [[avel red]]
* [[avel reizh]]
* [[Keravel]]
* [[Lonk-Avel]]
{{)}}
{{-kevr-}}
{{(}}
* [[avel-c'hwezh]]
* [[avel-dreuz]]
* [[avel-dro]]
* [[avel-sil]]
* [[avel-sterenn]]
* [[avel-vor]]
* [[banne avel]]
* [[barr-avel]]
* [[barrad]]-avel
* ''[[bro]] an avel izel'' : an toull [[revr]]
* [[fourrad]] avel
*[[kaouad]] avel
*[[kuchenn]] avel
* [[mouch]] avel
*[[sourrad]] avel
{{)}}
{{-trl-}}
{{(}}
* [[c'hwezhañ gant an avel]]
* [[kousket e maner Lonkavel]]
* [[lojañ e maner Lonk-Avel]]
* [[lonkañ un banne avel]]
* [[malañ avel diwar-goust unan bennak]]
* [[mont e puñs an avel]]
* [[ober avel]]
* [[reiñ avel d'ar c'had]]
* [[skeiñ kaoc'h en avel]]
* [[treiñ an avel war-bouez ur gordenn]]
*[[war askell an avel]]
{{)}}
====[[krennlavarioù|Krennlavarioù]]====
* ''Deiz Gouel ar Chandelour e sko ar [[gwerc'hez|Werc'hez]] ar [[bilienn|vilienn]] er mor hag e skañva an '''avel'''.'' {{mammenn|TBP3|322}}
* ''Deiz Gouel ar Chandelour e sko ar [[gwerc'hez|Werc'hez]] ar [[bilienn|vilienn]] er mor hag e [[bez|vez]] skañvoc'h an '''avel'''.'' {{mammenn|TBP3|322}}
* ''Gwell eo moged forn<br>Evit '''avel''' skorn.'' {{mammenn|TBP3|307}}
* ''Moged tomm a zo gwelloc'h evit '''avel''' yen.'' {{mammenn|TBP2|357}}, {{mammenn|TBP3|307}}
* ''N'a ket da [[kozh|gozh]] an hini na laosk ket a '''avel''' eus e [[kof|gof]].'' {{mammenn|TBP3|310}}
* ''N'eus forzh pegen gwasket e vez an ti ec'h arru '''avel''' tro pe dro.'' {{mammenn|TBP3|312}}
* ''Pa [[bez|vez]] '''avel''' eo gwentañ.'' {{mammenn|TBP3|302}}
* ''Ruzell [[beure|veure]], ruzell noz<br>Glav pe '''avel''' antronoz<br>Ruzell [[beure|veure]], ruzell deiz<br>Glav pe '''avel''' da [[kreisteiz|greisteiz]].'' {{mammenn|TBP3|326}}
* ''Ruzell [[beure|veure]], ruzell noz<br>Glav pe '''avel''' d'hanternoz<br>Ruzell [[beure|veure]], ruzell deiz<br>Glav pe '''avel''' da [[kreisteiz|greisteiz]].'' {{mammenn|TBP3|326}}
{{-tro-}}
{{(}}
* {{af}} : {{tro|af|wind}}
* {{de}} : {{tro|de|Wind}}
* {{sq}} : {{tro|sq|erë}}, {{tro|sq|frymë}}
* {{ar}} : {{tro|ar|ريح}}
* {{be}} : {{tro|be|вецер|R=vécer}}
* {{da}} : {{tro|da|vind}}
* {{eo}} : {{tro|eo|vento}}
* {{eu}} : {{tro|eu|haize}}
* {{fo}} : {{tro|fo|vindur}}
* {{fi}} : {{tro|fi|tuuli}}
* {{fy}} : {{tro|fy|wyn}}
* {{fr}} : {{tro|fr|vent}}
* {{el}} : {{tro|el|αέρας|R=aéras}}, {{tro|el|άνεμος|R=ánemos}}
* {{hbo}} : {{tro--|hbo|רוח|dif=רוחַ}}
* {{ang}} : {{tro|ang|wind}}
* {{hu}} : {{tro|hu|szél}}
* {{io}} : {{tro|io|vento}}
* {{id}} : {{tro|id|angin}}
* {{iu}} : {{tro|iu|ᐊᓄᕆ|R=[[anuri]]}}
* {{is}} : {{tro|is|veður}}, {{tro|is|vindur}}
* {{it}} : {{tro|it|vento}}
* {{ja}} : {{tro|ja|風|R=kaze}}
* {{ca}} : {{tro|ca|vent}}
* {{cy}} : {{tro|cy|gwynt}}, {{tro|cy|awel}}
* {{kw}} : {{tro|kw|gwyns}}, {{tro|kw|awel}}
* {{la}} : {{tro|la|anima}}, {{tro|la|ventus}}
{{-}}
* {{ms}} : {{tro|ms|angin}}
* {{yua}} : {{tro--|yua|iik’}}
* {{nl}} : {{tro|nl|wind}}
* {{no}} : {{tro|no|vind}}
* {{pap}} : {{tro--|pap|biento}}, {{tro--|pap|bientu}}
* {{fa}} : {{tro|fa|باد|R=bâd}}
* {{pl}} : {{tro|pl|wiatr}}
* {{pt}} : {{tro|pt|vento}}, {{tro|pt|sopro}}
* {{ro}} : {{tro|ro|vînt}}
* {{ru}} : {{tro|ru|ветер|R=véter}}
* {{se}} : {{tro--|se|biegga}}
* {{en}} : {{tro|en|wind}}
* {{zh}} : {{tro|zh|风|R=fēng|heng=風}}
* {{gd}} : {{tro|gd|gaoth}}
* {{sk}} : {{tro|sk|vietor}}
* {{sl}} : {{tro|sl|veter}}
* {{srn}} : {{tro--|srn|winti}}
* {{es}} : {{tro|es|viento}}
* {{sv}} : {{tro|sv|vind}}
* {{sw}} : {{tro|sw|upepo}}
* {{tl}} : {{tro|tl|hángin}}
* {{cs}} : {{tro|cs|vítr}}
* {{tsolyáni}} : [[íssakh]]
* {{tr}} : {{tro|tr|rüzgar}}, [[rüzgârı]]
* {{uk}} : {{tro|uk|вітер|R=víter}}
* {{zu}} : {{tro|zu|umoya}}
{{)}}
{{-dave-}}
[[Rummad:Brezhoneg eeun]]
[[rummad: avel]]
r20uonm4199y97dr2i1c8akez7p2key
c'hoari
0
13473
378927
342950
2026-04-11T23:59:26Z
~2026-22397-14
5888
Nepreizh eo an anv-kadarn
378927
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
:Meneget er [[w:Catholicon|C'hatholicon]] (1499): ''hoari''.<ref>[[w:Jehan Lagadeuc|Jehan Lagadeuc]], [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1510883p/f121.item ''Hoari''], ''Le catholicon en troys langaiges scavoir est breton franczoys et latin'', 1499, war lec'hienn ar Bibliothèque nationale de France.</ref>
:Meneget e ''[[w:Buhez Sante Barba|Buhez Sante Barba]]'' (1557): ''hoary''.<ref>[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k736792/f20.item.r=Ernault+barbe.langFR ''Le mystère de Sainte Barbe, tragédie bretonne : texte de 1557''...], lec'hienn ar Bibliothèque nationale de France.</ref>
: (''[[#br-verb|Verb]] hag [[#br-ak|anv-kadarn]]'') Kar d'ar verb brezhonek [[c'hoarvezañ]]/[[c'hoarvezout]].
: Testeniekaet en henvrezhoneg (''guari'', ''huari'').{{Daveoù a vank}}
: Da geñveriañ gant ar gerioù ''[[chwarae]]'' en kembraeg, ''[[gwary]]'' en kerneveureg.
: (''[[#br-furm-verb|Furm verb]]'') Savet diwar « c'hoari- », pennrann ar verb « [[c'hoari#br-verb|c'hoari]] », hep [[dibenn-ger]].
{{-verb-|br}}
'''{{PAGENAME}}''' {{dist|ˈxwɑː.ri|br}} {{displ-br}}
# {{ucf|diduiñ}}, [[diverrañ]] e amzer.
#* ''Ar vugale ne reont nemet c'hoari''.
# C'hoari un dra bennak: c'hoari [[diñsoù]], c'hoari ar c'hartoù; [[c'hoari e benn]]; [[c'hoari da vat]], [[c'hoari da fall]]; c'hoari harzhal :
#*''Goude koll ma holl arc’hant, am eus '''c’hoariet''' ma fenn, siwazh''. {{mammenn|KAB1|67}}
#*''Ha Yann hag ar c’hi a '''c’hoarias'' harzal o-daou ...'' {{mammenn|KBSA|238}}
# Kemer perzh en ur c'hoari.
#*
# Kemer perzh en ur film, en ur [[pezh-c'hoari]] pe un abadenn sport.
#* ''C'hoari en ur pezh, en ur film''.
# {{ucf|seniñ}} gant (diwar-benn ur benveg sonerezh).
#*
# ''c'hoari gant un dra bennak'': ober gant un dra bennak, [[implij]] un dra bennak.
#* ''Ha setu int da '''c'hoari''' gant o bizhier hag o skourjezoù.'' {{mammenn|KAB3|206}}
#* ''Dec'h e oamp o '''c'hoari''' gant keuneud.'' {{mammenn|TBP2|77}}
#* ''Bremañ n'eus ket a dud ken da '''c'hoari''' gant irvin dourek.'' {{mammenn|TBP2|77}}
#''c'hoari un dra bennak da un den'': [[c'hoarvezout]]
#*''Petra a '''c’hoari''' dit'' ? {{mammenn|TBP2|77}}
#*''Ar votez-mañ ne '''c’hoari''' mann ebet dezhi'', {{mammenn|TBP2|77}}
#*''Ne c’hoari mann dezho''.
#*''Al loeroù-mañ ne '''c’hoari''' mann d’o zreidoù na d’o divc’har'', {{mammenn|TBP2|77}}
#* ''Petra '''c'hoari''' deoc'h-hu-hu ?'' {{mammenn|TBP3|43}}
#*''Ur c’hildant am eus kollet ha ne '''c’hoarie''' mann ebet dezhañ,'' {{mammenn|TBP?|?}}
#'''c'hoari un dra bennak gant un den''' (peurvuiañ) pe gant un dra: [[c'hoarvezout]]:
#* ''Petra a '''c'hoari''' ganit ?'' {{mammenn|TBP1|192}}
#* ''Petra a '''c'hoari''' ganit-te ?'' {{mammenn|TBP2|77}}
#* ''Petra a '''c’hoari''' ganeoc’h-hu-hu ?'' {{mammenn|TBP3|43}}
#*''Petra a '''c’hoari''' gant an dra-mañ?'' {{mammenn|TBP1|79}}
#* ''Petra a '''c’hoari''' gant an trabaser-mañ?'' {{mammenn|TBP2|77}}
#* ''Petra an diaoul a '''c’hoari''' gant hemañ?'' {{mammenn|TBP2|101}}
#* ''[[petra|Peta]] (pata) c'hoari [[gant|gand]] hemañ ?'' {{mammenn|TBP3|137}}
#*''Petra ‘c’hoari ganeoc’h''. {{mammenn|GGEO|80}}
#* ''Eun abeg fall a oa hennez, hag eun dra bennak all eo a c'hoarie ganto''. {{mammenn|GGEO|29}}
#* ''Honnez a '''c'hoari''' ganti evel ganin-me ive : n'he-deus ket kalz a [[deskamant|zeskamant]].'' {{mammenn|TBP1|192}}
#* ''Ar [[priñs|prinz]] yaouank, o [[gwelet|welet]] e oa [[un dra bennak|eun dra bennak]] war spered e [[mignon|vignon]] ha ne [[krede|grede]] ket lavaret petra oa, a '''lakeas [[evezh|evez]]''' [[pizh|piz]] hag a anavezas e tlie [[un dra bennak|eun dra bennak]] a vras [[bezañ|beza]] o [[c'hoari]] [[gantañ|gantan]].'' {{mammenn|GGEO|9}}
#* ''Biskoaz kemend-all ! Petra '''c'hoari ganto''', ar piz daonet-ze ?...'' {{mammenn|EZM|178}}
#*Petra a c’hoari gant hennezh? TBP
#*Daoust petra a c’hoari gant homañ? TBP
#*Egile ne c’hoari mann gantañ, TBP
#Bezañ [[oberiant]], labourat :
#* '''''C'hoari''' bremañ, [[logodenn]]!'' {{mammenn|GGEO|80}}
#[[c'hoari war un den]] : [[derc'hel]] warnañ
#[[c'hoari ar c'hontrol |C'hoari ar c'hontrol]] ouzh un den.
{{-dist-}}
* Breizh: "c'hoari {{dist|ˈxwaːri|br}}" [[Restr:LL-Q12107 (bre)-ThonyVezbe-c'hoari.wav]]
{{-kevr-}}
* [[c'hoant-c'hoari]]
{{-trl-}}
{{(}}
* bezañ [[c'hoariet]] : bezañ [[louzet]]
* [[c'hoari a veg troad]] : [[tec'hel]]
* [[c'hoari an deñv]]
* [[c'hoari an diaoul hag e bevar]]
* [[c'hoari an dro]]
* [[c'hoari anezhi]]
* [[c'hoari an heg]] (gant)
* [[c'hoari ar c'hartoù]]
* [[c'hoari ar c'hontrol]]
* [[c'hoari ar vazh]]
* [[c'hoari bizibul]]
* [[c'hoari biz-meud]]
* [[c'hoari bos]]
* [[c'hoari bouloù]]
* [[c'hoari bouloù-piti]]
{{-}}
* [[c'hoari buhez fall]]
* [[c'hoari da fall]]
* [[c'hoari daou]]
* [[c'hoari dotu]]
* [[c'hoari deñv]]
* [[c'hoari e baotr]]
* [[c'hoari e benn]]
* [[c'hoari e c'henaoueg]]
* [[c'hoari e loa]]
* [[c'hoari e sod]]
* [[c'hoari e vestr]]
* [[c'hoari garig-kamm]]
* [[c'hoari kanetennoù]]
* [[c'hoari kartoù]]
* [[c'hoari kas d'ar gêr]]
* [[c'hoari koach-koukoug]]
* [[c'hoari koukoug]]
{{-}}
* [[c'hoari kuzh-ha-kav]]
* [[c'hoari kuzh-kuzh]]
* [[c'hoari lapavan]]
* [[c'hoari las]]
* [[c'hoari lostig al louarn]]
* [[c'hoari loupenn]]
* [[c'hoari mouchig-dall]]
* [[c'hoari ouzh unan bennak]]
* [[c'hoari par-ouzh-par]] (ouzh)
* [[c'hoari patati]]
* [[c'hoari pil pe groaz]]
* [[c'hoari plegañ pognez]]
* [[c'hoari toull-kuzh]]
* [[c'hoari tu pe du]]
* [[c'hoari war unan bennak]]
{{)}}
{{-tro-}}
{{(}}
* {{de}} : {{tro|de|spielen}}
* {{eo}} : {{tro|eo|ludi}}
* {{fr}} : {{tro|fr|jouer}}
{{-}}
* {{cy}} : {{tro|cy|chwarae}}
* {{kw}} : {{tro|kw|gwary}}
* {{en}} : {{tro|en|play}}
{{)}}
{{-furm-verb-|br}}
'''{{PAGENAME}}''' {{dist|ˈxwɑː.ri|br}}
# ''{{ucf|furm}} ar [[verb]] ''[[c'hoari#br-verb|c'hoari]]'' e [[trede gour unan]] an [[amzer-vremañ]], en [[doare-disklêriañ]].''
#* ''Petra a c'hoari ganit-te?'' {{mammenn|TBP2|77}}
#*''Al loeroù-mañ ne c’hoari mann d’o zreidoù na d’o divc’har'', {{mammenn|TBP2|77}}
#*''Petra a c’hoari deoc’h-hu-hu ?'' {{mammenn|TBP3|43}}
# ''Furm ar verb ''c'hoari'' en [[eil gour unan]] an [[doare-gourc'hemenn]].''
#* ''C'hoari 'ta, logodenn!'' {{mammenn|GGEO|80}}
#* ''C'hoari bremañ, logodenn!'' {{mammenn|GGEO|80}}
{{-ak-|br}}
'''{{PAGENAME}}''' {{dist|ˈxwɑː.ri}} {{g}} {{n}} ({{l}} : [[c'hoarioù]])
# {{ucf|obererezh}} c'hoari.
#* ''— « [...] ? Setu aze ur '''c'hoari''' ! [...]. » '' {{mammenn|TSTN|88}}
#* ''— « Sed amañ ur '''c'hoari''' all, » eme ar roue ; « foeltr biskoazh n' em eus gwelet merc'h par da houmañ. [...]. »'' {{mammenn|LAWI|58}}
#* ''Ze, 'vat, a [[bo|vo]] eur '''c'hoari''' all !'' {{mammenn|TBP2|77}}
# Doare ur [[c'hoarier]] da [[seveniñ]] e berzh en ur film pe en ur [[pezh-c'hoari]].
#*
# Doare da seniñ ur [[benveg]] [[sonerezh]].
#*
#kemmadur an anvioù-gwan ''[[brav]], [[kaer]], [[mat]]'' war-lerc'h '''c'hoari''' : '''c'hoari vat, c'hoari gaer, c'hoari vat'''
#* ''Met setu '''c'hoari [[kaer|gaer]]''' etre ar pevar breur, da [[goût|c'hoût]] da [[piv|biv]] e [[bije|vije]] ar [[priñsez|briñsez]].'' {{mammenn|KAB1|97}}
{{-dvr-}}
{{(}}
*[[c'hoariad]]
*[[c'hoariadeg]]
*[[c'hoariadenn]]
*[[c'hoaridi]]
*[[c'hoariek]]
{{-}}
*[[c'hoariell]]
*[[c'hoariellat]]
*[[c'hoarieller]]
*[[c'hoariellerezh]]
*[[c'hoarier]]
{{-}}
*[[c'hoarigan]]
*[[c'hoarilec'h]]
*[[c'hoarius]]
*[[c'hoariva]]
{{)}}
{{-kevr-}}
{{(}}
* [[c'hoari-bisig]]
* [[c'hoari-bouloù]]
{{-}}
* [[c'hoari-daou]]
* [[c'hoari-sac'h]]
{{)}}
{{-trl-}}
{{(}}
* [[c'hoari bazhig-kamm]]
* [[c'hoari biz-meud]]
* [[c'hoari bouloù]]
* [[c'hoari c'hartoù]]
{{-}}
* [[c'hoari c'hilhoù]]
* [[c'hoari tek]]
* [[c'hoari vazh]]
* [[tennañ e spilhenn eus ar c'hoari]]
{{)}}
{{-tro-}}
{{(}}
* {{de}} : {{tro|de|Spiel}}
* {{eo}} : {{tro|eo|ludo}}
* {{fr}} : {{tro|fr|jeu|g}}
* {{it}} : {{tro|it|gioco|g}}
{{-}}
* {{cy}} : {{tro|cy|chwarae}}
* {{kw}} : {{tro|kw|gwary}}
* {{en}} : {{tro|en|game}}
{{)}}
{{-dave-}}
[[Rummad:Brezhoneg eeun]]
[[Rummad:c'hoari]]
[[Rummad:Verboù hep dibenn]]
q7xacaisyyhimh6os5r3pbe0qy82a8q
c'hwezh
0
13833
378929
336164
2026-04-12T00:05:26Z
~2026-22397-14
5888
Nepreizh eo ar ger.
378929
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{divraz|br}}
{{-etim-}}
: {{danvez-etim|br}}
{{-ak-|br|niv=1}}
'''c'hwezh''' {{dist||br}} {{h}} {{g}} ({{l}} : [[c'hwezhioù]])
# {{danvez-term|br}}
#*
# {{danvez-term|br}}
#*
# {{danvez-term|br}}
#*
{{-tro-}}
(1)
* {{fr}} : {{tro|fr|souffle}}, {{tro|fr|haleine}}
(2)
* {{fr}} : {{tro|fr|inflation}}
(3)
* {{fr}} : {{tro|fr|vanité}}
{{-ak-|br|niv=2}}
'''c'hwezh''' {{dist|ˈxweːs|br}} {{g}} {{n}} ({{l}} [[c'hwezhioù]])
# [[anaoudegezh|Anaoudegezh]] an [[traoù]] dre [[skiant]] ar [[c'hwesha]], da lâret eo ar [[fri]].
# bezañ c'hwezh, [[c'hwezh vat]], [[c'hwezh fall]], gant ub, gant udb
#* ''Petore '''c'hwezh''' a zo gant ar c'hig-mañ ?'' {{mammenn|TBP2|81}}
# bezañ erru ur c'hwezh, [[c'hwezh vat]], [[c'hwezh fall]], gant ub, gant udb
#* ''Arru a zo [[c'hwezh fall]] gantañ, n'eo ket un tamm bihan !'' {{mammenn|TBP2|81}}
#bezañ c'hwezh udb (an aveladur, ar [[bezhin]], ar [[bouc'h]], ar [[gaou]], ar [[suilh]], ...) gant ub
#* ''— Eun ejenn [[en e bezh|enn he bez]] ! '''C'houez''' ar gaou a zo gan-ez.<br>— Ganen-me '''c'houez''' ar gaou ?'' {{mammenn|EK2|281}}
#* ''Ha flaer ar bouc'h gante, trec'h da '''c'hwezh''' ar bezhin skignet war an traezh bev.'' {{mammenn|BARI|11}}
#* ''... ; perak klask kaout arc'hant buan-ha-buan nemet peogwir e sant '''c'hwez''' ar suilh ouzh he feuskennoù - resped deoc'h.'' {{mammenn|BROVR|22}}
#* ''Poan dent ivez he deveze alies ha soñj a zeu din a-wechoù eus '''c'hwezh''' an eol fav ter a blave a-reujadoù edro dezhi.'' {{mammenn|VZAB|15}}
#* ''Dimezet e oa d'ur Rusianez, ur goantenn pa lavaran, ur veleganez ha ganti '''c'hwezh''' orgedus al laezh-koukou, ...'' {{mammenn|AMAH|14}}
#* '''''C'hwezh''' an [[aveladur]] a zo gant ar chistr.'' {{mammenn|TBP2|81}}
#* '''''C'hwezh''' ar c'hristen a glevan.'' {{mammenn|KBSA|189}}
#bezañ c'hwezh an [[dantet]], ar [[gouez]], ar c'hozh, ar [[put]], ar [[suliet]], an [[trenk]], gant udb
#* ''Aon ruz en devoa rak e samm, krenañ a rae evel ur bern delioù ha '''c'hwez''' ar gouez a rae dezhañ diroc'hat, ...'' {{mammenn|STBJ|24}}
#*[[c'hwezh ar c'hozh]]
#* '''''C'hwezh''' an trenk a zo gant ar soubenn.'' {{mammenn|TBP2|81}}
#* '''''C'hwez''' ar [[put|pud]] a zo gantañ.'' {{mammenn|TBP2|432}}
#bezañ badaouet, diskaret, gant ur c'hwezh
#* ''Badaouet eo ivez ar breur Arturo gant '''c'hwez''' galloudus tolzennadoù bleunioù al liorzh, ...'' {{mammenn|SABA|13}}
#[[klevout ur c'hwezh]]
====Evezhiadenn====
Daoust d'ar ger '''c'hwezh''' bezañ gourel e tegas kemmadurioù dre vlotaat war e lerc'h.
{{-kevr-}}
* [[c'hwezh ar suilh]]
* [[c'hwezh-vat]]
====Krennlavaroù====
* ''An hini a sant ar '''c'hwezh'''<br>Eus e revr e kouezh''
* '''''C'hwezh''' an tin hag al lavand<br>Zo gant ar merc'hed yaouank<br>'''C'hwezh''' ar banal mogedet<br>Gant ar merc'hed dimezet''
* '''''C'hwezh''' vat a zo gwelloc'h evit trouz arc'hant'' {{mammenn|TBP2|81}}
* ''Gwelloc'h '''c'hwezh''' vat evit trouz arc'hant''
* ''Pa'z eus '''c'hwezh''' vat<br>Ez eus traoù mat''
{{-tro-}}
* {{eo}} : {{tro|eo|odoro}}
* {{fr}} : {{tro|fr|odeur}}, {{tro|fr|senteur}}
[[Rummad:Brezhoneg eeun]]
:Linenn endantet
rwdoeimiuhxvbd2cn3fxqiysbqlhcyr
tra
0
14190
378925
367823
2026-04-11T23:54:39Z
~2026-22397-14
5888
Ar ger "nepreizh" a zo testeniekaet mat evit menegiñ en anadenn-mañ. "Direizh" a glotfe get verboù gallek kentoc'h, pa heul "tra" en heñvelep patrom evit "c'hoari", "amzer", "avel", hag all.
378925
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
: (''1499'') ''Tra'' er C'hatolikon.{{dav|1}} Kar d'ar ger ''tra'' e kerneveureg.{{dav|2}}
{{-ak-|br}}
'''tra''' {{dist|ˈtrɑː|br}} {{g}} ''nepreizh'' ({{l}} [[traoù]], {{bihan}} [[traig]])
# Termen a c'hell ober [[dave]] da [[kement|gement]] a zo, [[estreget]] ar [[boud]]où [[bev]].
#* ''Ro an '''dra'''-se din.'' {{mammenn|TBP2|531}}
#* ''Ar c'hentañ '''tra''' a ran diouzh ar beure...'' {{mammenn|TBP2|531}}
#tra vat
#:*''Ankounac'haet o deus pep tra vat ha pep tra fall o deus desket''.
#den (dre zismegañs)
#* ''Me a rofe ur '''grabanad''' d'an dra [[hek]]-se!'' TBP
#en droienn [[ha tra]]
# [[netra]]
#* ''Ne ra tra'': ne ra netra
# nann
#* ''« [...]. Ur [[priñsez|briñsez]] evelti, hag hi a [[karfe|garfe]] biken ur paour kaezh, ur genaoueg evel Kristof ? '''Tra''', '''tra''' ; ret eo gwelout ur [[gwech|wech]] c'hoazh. » '' {{mammenn|LAWI|161}}
{{-dvr-}}
{{(}}
*[[didra]]
*[[netra]]
**[[netraig]]
{{-}}
*[[peadra]]
*[[petra]]
{{-}}
*[[traig]]
*[[trawalc'h]]
{{)}}
====Troiennoù deveret====
{{(}}
* [[an-dra-mañ]]
* [[an dra-se]]
* [[an dra-mañ-'n-dra]]
* [[daou dra]]
{{-}}
* [[gwashañ tra]]
* [[gwellañ tra]]
* [[kentañ tra]]
* [[kozh tra]]
* [[memes tra]]
* [[meur a dra ]]
* [[pep tra]]
** [[dreist pep tra]]
* [[tra ebet]]
{{-}}
* [[tra pe dra]]
* [[tri zra]]
* [[un dra]]
** [[un dra bennak]]
{{)}}
====[[krennlavarioù|Krennlavarioù]]====
* ''Soubenn an tri '''dra''' :<br>Dour, holen ha bara.'' {{mammenn|TBP3|308}}
* ''Yenañ '''tra''' a zo en ti :<br>Pennoù daoulin an ozhac'h ha fri ar [[ki|c'hi]].'' {{mammenn|TBP2|559}}, {{mammenn|TBP3|307}}
{{-tro-}}
* {{fr}} : {{tro|fr|chose|b}}
* {{en}} : {{tro|en|thing}}
* {{es}} : {{tro|es|cosa|b}}
{{-dave-}}
* {{DAV|1}} : {{D/CATH}}
* {{DAV|2}} : {{D/LEBM}}, p. 269.
{{=it=}}
{{-ar-|it}}
'''tra'''
# [[etre]]
#* ''tra le [[dita]]'' : etre ar [[bizied]]
===Krennlavar===
* '''''Tra''' [[cani]] non si mordono''.
{{=cy=}}
{{-etim-}}
:Eus [[drach]], e [[krenngembraeg]].
{{-ar-|it}}
'''tra'''
# [[tra]]
#* ''Tra môr, tra Brython.''
{{-stag-|it}}
'''tra'''
#Stagell isurzhiañ (gwechall gant kemmadur war he lerc'h) : ''tra fo, tra fu''
#Stagell isurzhiañ (hiriv hep kemmadur war he lerc'h) : ''tra bo, tra bu''
#*''Gwelais dy frawd tra oedd yn prynu bara.''
#*''Rydw i'n aros gartre tra mae fy ngrwaig yn gweithio''.
[[Rummad:Brezhoneg eeun]]
[[rummad: tra]]
mxpd4nlm5mcbb5jtmfvk0y00xj2ic4d
urzh
0
15335
378935
377564
2026-04-12T00:21:21Z
~2026-22397-14
5888
Nepreizh eo ar ger.
378935
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
::*[[latin|Latin]] ''ordo''.
{{-ak-|br}}
'''urzh''' {{dist|ˈyrs|br}} {{g}} {{n}} ({{l}} : [[urzhioù]])
#aotre (e brezhoneg komzet Leon ha Treger)
#* ''Dizale 'ta, n'em bo '''urzh''' da lavarout ger ebet ken ganeoc'h-c'hwi, [[nag]] en ti nag er-maez ! [...] ?'' {{mammenn|ETAP|42}}
#[[gourc'hemenn|Gourc'hemenn]]
# reiñ urzh, [[urzhioù]] :
#* ''Herve. — Ya ! eun nebeud '''urziou''' am eus da '''rei''' d'am [[tud|zud]] ha n'ho pezo nemet dizrei d'an ti-man !'' {{mammenn|AOKE|14}}
#ober un dra war urzh un den
#* ''Herve. — Mat a [[gra|ra]] ! Eur [[klañvour|c'hlanvour]] ne dle ket parea nemet '''war urz''' ur medesin.'' {{mammenn|AOKE|15}}
# [[reiñ urzh]] ma ...
# [[aotre]]
#*k aout '''urzh''' da ober un dra bennak : kaout [[aotre]]
#:* ''Dizale 'ta, n'em bo '''urzh''' da lavarout ger ebet ken ganeoc'h-c'hwi, nag en ti, nag er maez ! Petra zo a-nevez adarre 'ta ?'' {{mammenn|ETAP|42}}
{{-notenn-}}
* [[gallout|Gallout]] [[a]] [[gra|ra]] ar [[ger]] '''urzh''' [[degas]] [[kemmadurioù]] [[dre]] [[blotaat|vlotaat]] [[war e lerc'h]] [[a-wechoù]]: '' an urzh vat''. http://devri.bzh/dictionnaire/a/advleunian/.
{{-tro-}}
* {{fr}} : 1) {{tro|fr|ordre}}; 2) {{tro|fr|autorisation}};
* {{en}} : 1) {{tro|en|order}}; 2) {{tro|en|authorization}};
[[Rummad:Brezhoneg eeun]]
[[rummad:urzh]]
61kzmdidrpncaf3hycas7tg0kbonjii
kurun
0
15346
378938
198803
2026-04-12T01:07:01Z
~2026-22397-14
5888
Nepreizh eo ar ger (hag un disoc'h eus ar ger-mell a vefe ar stumm "gurun"). Lec'hienn Meurgorf a ro "benel (gourel a-wechoù)". Gweler ar gresianeg κεραυνός hag e gerdarzh (da gaout e saozneg) evit muioc'h a ditouroù.
378938
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
:Kavet en henvrezhoneg (''gurun'').
:Meneget er C'hatolikon (''curun'').
:Da geñveriañ gant ar gerioù kembraek ''gorun'', ''godorun'' (''trouz'').
{{-ak-|br}}
'''kurun''' {{dist|ˈkyːrỹn|br}} {{h}} {{g}} {{n}} ({{l}} : [[kurunoù]])
#[[trouz|Trouz]] [[bras]] [[a]] [[bez|vez]] [[da]] [[heul]] al [[luc'hed]]
#* ''Ar glav, an avel, ar '''c'hurun''' ac'h ae war [[gwashaat|washaat]].'' {{mammenn|KAB1|228}}
#{{ast.}} [[foeltr|Foeltr]]
#*
#[[ger|Ger]] [[pouezañ]] [[en]] [[troiennoù]] [[goulenn]] ; [[bed]], [[diaoul]], foeltr, [[gagn]], [[gast]]
#* ''« Perak-ar-'''gurun''', eta ? » '' {{mammenn|KBSA|15}}
# Ger a [[talvez|dalvez]] da [[sevel]] [[touadelloù]]
#*
#[[mil gurun]]
====[[stummoù|Stummoù]] [[all]]====
* [[gudurun]]
{{-HS-}}
* [[taran]]
{{-dvr-}}
{{(}}
* [[kurunad]]
* [[kurunaj]]
* [[kuruniñ]]
* [[kurunus]]
{{)}}
{{-kevr-}}
* [[diguruner]]
* [[maen-kurun]]
* [[tarzh-kurun]]
{{-trl-}}
* [[toull-kurun]] : [[toull]] [[fankek]] en ur [[foenneg]]
====[[troiennoù|Troiennoù]] [[keñveriañ]]====
* [[erruout evel un tarzh kurun]] : [[trumm]]
{{-tro-}}
{{(}}
*{{fr}} : {{tro|fr|tonnerre}}
*{{cy}} : {{tro|cy|taran}}
{{-}}
*{{kw}} : {{tro|kw|taran}}
*{{en}} : {{tro|en|thunder}}
{{)}}
[[Rummad:Brezhoneg eeun]]
[[chr:kurun]]
[[en:kurun]]
[[fr:kurun]]
[[id:kurun]]
[[ko:kurun]]
[[lt:kurun]]
[[mg:kurun]]
[[ms:kurun]]
[[ru:kurun]]
[[tr:kurun]]
[[zh:kurun]]
6cs3syf1kpn9p7c446cafghe9iqfhzn
ment
0
17438
378936
374043
2026-04-12T00:21:46Z
~2026-22397-14
5888
Nepreizh eo ar ger.
378936
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
:Kavet en henvrezhoneg.
:Meneget er C'hatolikon (''ment'').
:Da geñveriañ gant ar ger kembraek ''maint''.
{{-ak-|br}}
'''ment''' {{dist|ˈmẽn(t)|br}} {{g}} {{n}} ({{l}} [[mentoù]])
#[[kementad|Kementad]] [[a]] [[egor]] [[dalc'het]] gant [[un dra bennak]].
#*
#[[muzul|Muzul]] ar [[kementad|c'hementad]]-[[se]], [[roet]] da [[anaout]] dre an [[hed]], al [[led]] hag an [[uhelder]]
#*
#[[unan|Unan]] eus ur [[rummad]] [[a]] [[muzulioù|vuzulioù]] [[skouer]], [[evit]] [[dilhad]], [[boteier]], [[hag all]], da [[prenañ|brenañ]].
#*
#[[uhelder|Uhelder]] ar [[korf|c'horf]] ([[diwar-benn]] an [[tud|dud]] [[dreist-holl]])
#* ''N'eer ket diouzh ar '''vent'''.'' {{mammenn|TBP2|346}}
# bezañ ur vent :
#* ''- Petore '''ment''' eo ? a atersas ar beleg.<br>- Ur metrad dek, eme Bikoù o c'hwezhañ e vrusk.'' {{mammenn|PIKOU|12}}
# kaout ur vent:
#* '' ... eo ret gouzout peseurt '''ment''' en deus? '' {{mammenn| An Hini goz o vont da denna he foltred|4}}
====[[krennlavarioù|Krennlavarioù]]====
* ''Mab e dad eo Kadiou<br/>Pe a '''vent''' pe a liv''
* ''N'eo ket diouzh ar '''vent''' e vez prenet ar marc'h''
{{-dvr-}}
{{(}}
* [[berrventek]]
* [[damvent]]
* [[divent]]
* [[kement]]
* [[mentad]]
* [[mentadañ]]
* [[mentadur]]
* [[mentadurezh]]
* [[mentañ]]
* [[mentataer]]
* [[mentek]]
* [[mentel]]
* [[mentelezh]]
* [[menter]]
* [[mentoniezh]]
* [[mentoniour]]
* [[mentrezh]]
* [[pegement]]
{{)}}
{{-kevr-}}
* [[a-vent]]
* [[ment-ouzh-ment]]
{{-trl-}}
* [[bezañ a vent]]
* [[bezañ deuet d'e vent]]
* [[bezañ en e vent]]
* [[bezañ en ur vent]]
* [[diouzh ar vent]]
* [[dont d'e vent]]
{{-tro-}}
{{(}}
*{{fr}} : {{tro|fr|dimension}}, {{tro|fr|taille}}
*{{cy}} : {{tro|cy|maint}}
*{{en}} : {{tro|en|dimension}}, {{tro|en|size}}
{{)}}
{{=fr=}}
{{-etim-}}
:Eus ar verb [[mentir]].
{{-furm-verb-|fr}}
'''ment''' {{dist|ˈmã|gr}}
# [[trede gour unan]] ar verb [[mentir]] en [[amzer-vremañ]] an [[doare-disklêriañ]].
#* ''Le gouvernement ment vraiment aux gens.'' Ar gouarnamant a lavar gaou d'an dud [[da-vat]].
[[Rummad:Brezhoneg eeun]]
[[rummad:ment]]
8hl2z5zg8z36cm8y8uo5k881s751o5s
arouez
0
20010
378937
252985
2026-04-12T00:44:18Z
~2026-22397-14
5888
Ar ger a zo nepreizh, evel "tra" ha "ment". Testeniekaet eo ar stumm "daou" arouez war lec'hienn Meurgorf ; rummet eo gant ar gerioù benel aze dre fazi. Gweler ar stumm rakkeltiek *ɸareweidyom (n) evit muioc'h a ditouroù.
378937
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
:{{danvez-etim|br}}
{{-ak-|br}}
'''arouez''' {{dist|ˈarwes}} {{g}} {{n}} ({{l}} : [[arouezioù]], [[arouezoù]])
#[[merk|Merk]] [[hewel]] a [[ziskouez]] un dra.
#* ''Un '''arouez''' kaer e plij buhez ar vereuri d'ar servijerin eo ma chomont da gozhañ enni.'' {{mammenn|[[w:Brogarour|Brogarour]], ''Onenn'', 1936|39}}
{{-dvr-}}
{{(}}
* [[arouezadur]]
* [[arouezek]]
* [[arouezel]]
* [[arouezeler]]
* [[arouezelezh]]
* [[arouezenn]]
* [[arouezennañ]]
* [[arouezennek]]
* [[arouezet]]
* [[aroueziadur]]
* [[aroueziañ]]
* [[arouezier]]
* [[aroueziñ]]
* [[arouezinti]]
* [[arouezus]]
{{)}}
{{-kevr-}}
{{(}}
* [[arouez-aod]]
* [[arouez-dour]]
* [[arouezkelc'h]]
* [[arouezlun]]
* [[arouez-skrid]]
* [[arouez-trec'h]]
* [[arouezva]]
{{)}}
{{-tro-}}
* {{fr}} : {{tro|fr|signe}}
9do31zrjvrja4p01ty50epefzpejz8y
speak
0
27693
378909
335298
2026-04-11T12:37:06Z
ArzhPleuzal
5051
378909
wikitext
text/x-wiki
{{=en=}}
{{-etim-}}
: {{danvez-etim|en}}
{{-verb-|en}}
{{en-verb|[[speaks]] ''pe'' [[speaketh]] (''henstumm'') |speaking|[[spoke]] ''pe'' [[spake]] (''henstumm'')|spoken}}
'''to speak''' {{dist|spiːk|en}} {{v g}}
# [[komz|Komz]], [[kaozeal]].
#*
{{-HS-}}
* [[articulate]]
* [[talk]]
* [[verbalize]]
{{-dvr-}}
{{(}}
* [[public speaking]]
* [[speakable]]
* [[speaker]]
* [[speakeasy]]
* [[re-speak]]
* [[unspeakable]]
{{)}}
{{(|gant un araogenn}}
* [[speak down]]
* [[speak for]]
* [[speak out]]
* [[speak to]]
* [[speak up]]
{{)}}
{{(|troiennoù}}
* [[actions speak louder than words]]
{{-}}
* [[on speaking terms]]
* [[so to speak]]
* [[speak for oneself]]
* [[speak highly of]]
* [[speak ill of]]
* [[speak in tongues]]
* [[speak of the devil]]
* [[speak one's mind]]
* [[speak softly and carry a big stick]]
* [[speak volumes]]
* [[speak with one voice]]
* [[spoken for]]
{{)}}
[[Rummad:Verboù saoznek direizh]]
[[Rummad:speak]]
ddw4tyzn0m1naa5769fxkeq3b2213iy
378912
378909
2026-04-11T12:39:40Z
ArzhPleuzal
5051
378912
wikitext
text/x-wiki
{{=en=}}
{{-etim-}}
: {{danvez-etim|en}}
{{-verb-|en}}
{{en-verb|[[speaks]] ''pe'' [[speaketh]] (''henstumm'') |speaking|[[spoke]] ''pe'' [[spake]] (''henstumm'')|spoken}}
'''to speak''' {{dist|spiːk|en}} {{v g}}
# [[komz|Komz]], [[kaozeal]].
#* ''speak the truth'': tell the truth.
{{-HS-}}
* [[articulate]]
* [[talk]]
* [[verbalize]]
{{-dvr-}}
{{(}}
* [[public speaking]]
* [[speakable]]
* [[speaker]]
* [[speakeasy]]
* [[re-speak]]
* [[unspeakable]]
{{)}}
{{(|gant un araogenn}}
* [[speak down]]
* [[speak for]]
* [[speak out]]
* [[speak to]]
* [[speak up]]
{{)}}
{{(|troiennoù}}
* [[actions speak louder than words]]
{{-}}
* [[on speaking terms]]
* [[so to speak]]
* [[speak for oneself]]
* [[speak highly of]]
* [[speak ill of]]
* [[speak in tongues]]
* [[speak of the devil]]
* [[speak one's mind]]
* [[speak softly and carry a big stick]]
* [[speak volumes]]
* [[speak with one voice]]
* [[spoken for]]
{{)}}
===Krennlavaroù===
* ''Fools and [[madmen]] '''speak''' the [[truth]].''
[[Rummad:Verboù saoznek direizh]]
[[Rummad:speak]]
940vw8vzn2m1cwl2rsnm8onn8mdqcgr
378917
378912
2026-04-11T13:06:52Z
ArzhPleuzal
5051
378917
wikitext
text/x-wiki
{{=en=}}
{{-etim-}}
: {{danvez-etim|en}}
{{-verb-|en}}
{{en-verb|[[speaks]] ''pe'' [[speaketh]] (''henstumm'') |speaking|[[spoke]] ''pe'' [[spake]] (''henstumm'')|spoken}}
'''to speak''' {{dist|spiːk|en}} {{v g}}
# [[komz|Komz]], [[kaozeal]].
#* ''speak the truth'': tell the truth.
{{-HS-}}
* [[articulate]]
* [[talk]]
* [[verbalize]]
{{-dvr-}}
{{(}}
* [[public speaking]]
* [[speakable]]
* [[speaker]]
* [[speakeasy]]
* [[re-speak]]
* [[unspeakable]]
{{)}}
{{(|gant un araogenn}}
* [[speak down]]
* [[speak for]]
* [[speak out]]
* [[speak to]]
* [[speak up]]
{{)}}
{{(|troiennoù}}
{{-}}
* [[on speaking terms]]
* [[so to speak]]
* [[speak for oneself]]
* [[speak highly of]]
* [[speak ill of]]
* [[speak in tongues]]
* [[speak of the devil]]
* [[speak one's mind]]
* [[speak softly and carry a big stick]]
* [[speak volumes]]
* [[speak with one voice]]
* [[spoken for]]
{{)}}
===Krennlavaroù===
* [[actions speak louder than words]]
* ''Fools and [[madmen]] '''speak''' the [[truth]].''
*'''''Speak''' [[fair]], and '''think''' what you [[will]] ''.
[[Rummad:Verboù saoznek direizh]]
[[Rummad:speak]]
k4huxsrhretz5rdefeu8wxm48s8gfbk
lur
0
35569
378930
316862
2026-04-12T00:06:26Z
~2026-22397-14
5888
Nepreizh eo ar ger
378930
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
[[Skeudenn:1 franc république française 1920 (B).jpg|thumb|150px|right|Ul lur c'hall]]
{{-etim-}}
: Eus [[libra]] e latin.
{{-ak-|br}}
'''lur''' {{dist|ˈlyːr|br}} {{g}} {{n}} ({{l}} : [[lurioù]])
#[[hanter|Hanter]] [[kilogram]].
#* ''Evit gwir, pa voen [[distro]] da Londrez, em boe, evit va lod, ouzhpenn dek '''lur''' hanter a boultr aour...'' {{mammenn|ABRO|9}}
#* ''Ur sac’had a zaou-c’hant '''lur''' ne rae ket aon dezhi ha n’he deveze morse [[damant]] d’he c’horf.'' {{mammenn|STBJ|51}}
#* ''Fañch, 'vat, a ya ul '''lur''' gig gantañ bep taol pa vez o lemel o barv d'an dud.'' {{mammenn|TBP2|257}}
#* ''Eus Louaneg eo ha pevar '''lur''' bouez am eus warnañ.'' {{mammenn|PIKOU|23}}
#* ''— « Pet '''lur''' 'po ? »<br>— « Lakait din ur bara a bemp '''lur'''. »'' {{mammenn|TSTN|87}}
#* ''..., Yun a yae, bep lun, d'ar vorc'h, da gerc'hat ur bara a bemp '''lur'''.'' {{mammenn|GEWE|31}}
#[[moneiz|Moneiz]] e [[broioù]] 'zo.
#* ''War an ali a roas din, e prenis evit daoù-ugent '''lur''' sterling a draouigoù...'' {{mammenn|ABRO|8}}
#* ''Ur mare a zo bet na gouste nemet seizh '''lur''' kas un donell varc'hadourezh d'ar gêr bell-mañ ha, ...'' {{mammenn|STBJ|12}}
#* ''[...], eñ hag a [[bae]] mil pemp kant '''lur''' bemdez da Jili evit spiañ e [[gwreg|wreg]] ?'' {{mammenn|BROVR|9}}
#* ''..., petra bennak ne gemere ket kalz tra [[digant]] tud an ti, ugent real ar peurliesañ, ugent '''lur''' d'ar muiañ, ...'' {{mammenn|VZAB|11}}
#* ''- N'eus ket distaol ?<br>- N'eus ket.<br>- Distaol kant '''lur'''.<br>- Daouzek kant em eus lavaret.'' {{mammenn|GEWE|20}}
* ''Ur garrigell a dalvez [[ouzhpenn]] mil [[lur]].'' {{mammenn|TBP2|501}}
#Gant kemmadur er [[renadenn-anv]]:
#*''ul lur bouez, daou lur gig, tri lur vara, daou c'hant lur vleud.''
====Evezhiadenn====
Daoust d'ar ger '''lur''' bezañ gourel e tegas kemmadurioù dre vlotaat war e lerc'h.
{{-dvr-}}
* [[luriad]]
{{-tro-}}
{{(}}
* {{fr}} : 1. {{tro|fr|livre}}
* {{fr}} : 2. {{tro|fr|livre (anglaise par ex.)}}
* {{fr}} : 2. {{tro|fr|ancien franc (français)}}
{{)}}
'''litrad'''
#
[[Rummad:Anvioù muzulioù e brezhoneg]]
[[Rummad:Brezhoneg eeun]]
5k7po5owaz8jg2ulh0jl4pgqnzaskw2
c'hoarioù
0
38659
378939
320036
2026-04-12T03:40:28Z
~2026-22397-14
5888
Ar ger a zo nepreizh
378939
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
:[[savet|Savet]] [[diwar]] an [[anv-kadarn]] ''[[c'hoari#Anv-kadarn|c'hoari]]'' hag an [[dibenn-ger]] ''[[-où]]''.
{{-furm-ak-|br}}
'''{{PAGENAME}}''' {{dist|xwaˈriː.u|br}} {{g}} {{n}}
#''{{ucf|furm}} [[lies]] an anv-kadarn'' c'hoari.
#* ''Ha joa, ha festoù, ha '''c'hoarioù''', ha dañsoù, m'ho ped da [[krediñ|grediñ]] !'' {{mammenn|KAB2|47}}
#* ''Plijout a [[grae|rae]] dezhañ ar '''c'hoarioù'''-se, e-lec'h ma ranke ar [[paotred|baotred]] gouest lakaat o nerzh hag o ijin, a-barzh dont da [[mat|vat]] gant o [[taolioù|zaolioù]].'' {{mammenn|STBJ|32}}
#* ''Bugale en o dilhad [[kouronkañ|gouronkañ]] ha diarc'hen o doa dilezet o '''c'hoarioù''' war an traezh evit arvestiñ a-dost ouzh an disparti.'' {{mammenn|[[w:Ronan Huon|Ronan Huon]], ''AR GWENNILI-MOR'', Al Liamm niv. 77, Du-Kerzu 1959|412}}
{{-tro-}}
* {{fr}} : {{tro|fr|jeux|g}}
* {{it}} : {{tro|it|giochi|g}}
mxqg3eicnvmlqunobecgmqqhvuj53x8
urzhad
0
39385
378943
260054
2026-04-12T03:48:58Z
~2026-22397-14
5888
Ar ger a zo nepreizh.
378943
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
:[[savet|Savet]] [[diwar]] an [[anv-kadarn]] ''[[urzh]]'' [[hag]] al [[lostger]] ''[[-ad]]''
{{-ak-|br}}
'''urzhad''' {{dist|ˈyrzat|br}} {{g}} {{n}} ({{l}} : [[urzhadoù]])
#[[rannad|Rannad]] [[eus]] ur [[kevrennad|gevrennad]] ([[bevoniezh]])
#*
{{-dvr-}}
* [[isurzhad]]
{{-tro-}}
* {{fr}} : {{tro|fr|ordre}}
[[Rummad:-ad]]
8w0f31ayej1szl2wqelp7mpwuhvp60x
urzhioù
0
39803
378942
355925
2026-04-12T03:46:57Z
~2026-22397-14
5888
Ar ger a zo nepreizh.
378942
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
:Savet diwar an [[anv-kadarn]] ''[[urzh]]'' hag an [[dibenn-ger]] ''[[-ioù]]''.
{{-furm-ak-|br}}
'''urzhioù''' {{dist|ˈyr.zju|br}} {{g}} {{n}}
#''[[furm|Furm]] [[lies]] an anv-kadarn'' urzh.
#* ''Mont, dont hag huchal '''urzhioù''' a [[grae|rae]].'' {{mammenn|TIVA|52}}
#* ''Ar merour a [[degemere|zegemere]] an '''urzhioù''' digant an ostizien.'' {{mammenn|[[w:Kivijer|Kivijer]], ''Dreistbevañ'', [[w:Al Liamm|Al Liamm]], niv. 175, Meurzh - Ebrel 1976|107}}
{{-trol-}}
* [[reiñ urzhioù]]
{{-tro-}}
* {{fr}} : {{tro|fr|ordres|g}}
g0jqw40u88e7mogtq0rrpgl3imjym59
rumm
0
40864
378932
361816
2026-04-12T00:10:22Z
~2026-22397-14
5888
Nepreizh eo ar ger
378932
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
{{-ak-|br}}
'''rumm''' {{dist|ˈrỹmː|br}} {{g}} {{n}} ({{l}} [[rummoù]]).
# [[toullad]]
#* ''En hon amzer-ni, ur beleg a dal nebeut, pe netra zoken, eme ur '''rumm''' dud.'' {{mammenn|EK1|217}}
#
{{-dvr-}}
*[[rummad]]
*[[rumm dud]]
[[Rummad:Brezhoneg eeun]]
0poe856btwrnovmy1dlq3kggf7d2o87
islavarenn-vartezeañ
0
42038
378921
204377
2026-04-11T18:59:20Z
ArzhPleuzal
5051
378921
wikitext
text/x-wiki
'''islavarenn-vartezeañ'''
-gant [[mar]]
-gant [[ma]]
#pennlavarenn en amzer-vremañ
#* '' Ma '''ne fell ket deoc'h''', [[n'hoc'h eus nemet]] lavarout.'' {{mammenn|LAWI|58}}
#pennlavarenn en amzer-da-zont
#* ''— Ma matezh ho po, '''ma''' kar.'' {{mammenn|KAB3|165}}
#pennlavarenn en amzer-dremenet
#* '''''Ma''' oa kouezet, n'eo ket dre ma oa klañv.'' {{mammenn|TBP1|150}}
#pennlavarenn en doare-divizout gant [[-fe]]
#:''... ma oufe ar roñfl emaoc'h amañ, diouzhtu e lazhfe ac'hanon ...'' {{mammenn|LAWI|79}}
#pennlavarenn en doare-divizout gant [[-je]]
#* ''— Ha ! ha ! eme an aotrou ruz, c'houez ar suilh ouz e heul ; '''m''''am bije bet amzer da chom dre aman, em bije goulennet diganit beza ar paeron. Petra 'lavarez ?'' {{mammenn|EZM|46}}
[[Rummad:Islavarennoù]]
dqlj0645rdaj2n9giwsxf3wxkctv5lb
koulz eo lavarout
0
43674
378907
378906
2026-04-11T12:34:53Z
ArzhPleuzal
5051
378907
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
:Diwar [[koulz]], [[eo]], ha [[lavarout]].
{{-trol-|fr}}
'''koulz eo lavarout'''
#[[koulz lavarout]]
#* ''Pell-[[pell]] 'zo e [[miren|viren]] [[em zi]] ar skridoù-mañ degouezhet [[dre laer]], '''koulz eo lavarout''', etre va [[daouarn]].'' {{mammenn|TGPB|9}}
{{-tro-}}
{{(}}
*{{fr}} : {{tro|fr|pour ainsi dire}}
*{{it}} : {{tro|it|per così dire }}
*{{en}} : {{tro|en|so to speak}}
*{{es}} : {{tro|es|por así decirlo }}
{{)}}
[[rummad:koulz]]
[[rummad:lavarout]]
inxslipkpb8nz2n1reot7tbpp5ktykl
men
0
44371
378911
349901
2026-04-11T12:38:22Z
ArzhPleuzal
5051
378911
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
:{{danvez-etim|br}}
'''men'''
#pelec'h
#*[[e men]]
#*[[a ven]]
#*[[da ven]]
{{=en=}}
{{-etim-}}
: Diwar ''[[man]]'', gant kemm a > e.
{{-furm-ak-|en}}
'''{{PAGENAME}}''' {{dist|mɛn|en}}
# ''[[furm|Furm]] [[lies]] an anv-kadarn'' man.
{{-dvr-}}
{{(}}
* [[firemen]]
* [[madmen]]
* [[policemen]]
{{)}}
====[[krennlavaroù|Krennlavaroù]]====
* ''A whistling [[woman]] and a crowing [[hen]] are [[neither]] fit for God nor '''men'''.''
* ''[[good|Good]] '''men''' are [[hard]] to [[find]].''
* ''Fools and [[madmen]] [[speak]] the [[truth]].''
* ''Fools build [[houses]], and [[wise]] '''men''' buy them. Ar re sot a sav tier, hag ar re fur a bren anezho.
i5h7uzlbnrgtxs5zqpvaveewx9wmv46
whenever
0
54776
378914
299274
2026-04-11T12:56:35Z
ArzhPleuzal
5051
378914
wikitext
text/x-wiki
{{=en=}}
'''whenever'''
# [[pegoulz bennak]], [[ne vern pegoulz]]
#* ''whenever one turns around''
==Pennadoù kar==
*[[however]]
*[[howsoever]]
*[[whatever]]
*[[whatsoever]]
*[[wherever]]
*[[wheresoever]]
*[[whoever]]
*[[whomever]]
*[[whomsoever]]
*[[whosoever]]
*[[whyever]]
*[[whysoever]]
ma42ypr4fsjhy15706m3v9ytki1opiv
whatever
0
55528
378913
344711
2026-04-11T12:56:02Z
ArzhPleuzal
5051
378913
wikitext
text/x-wiki
{{=en=}}
{{-etim-}}
:Eus [[what]] hag [[ever]].
{{-adv-|en}}
'''whatever'''
# [[ebet]]
# e [[nep]] [[doare]], a nep seurt
#* ''They received no help whatever''.
{{-rag-|en}}
'''whatever'''
# [[petra bennak]], [[ne vern petra]], [[n'eus forzh petra]]
# [[ne vern peseurt]], [[n'eus forzh peseurt]]
#*'''Whatever''' choice you make, there will be consequences.
#* '''Whatever''' reasons you have for doing this are unimportant to me.
{{-dvr-}}
* [[whateverism]]
* [[whateverness]]
* [[whatsoever]]
{{-tr-}}
* [[whatever creams your twinkie]]
* [[whatever floats your boat]]
* [[whatever it takes]]
==Pennadoù kar==
*[[however]]
*[[howsoever]]
*[[whatever]]
**[[whatsoever]]
*[[whenever]]
*[[wherever]]
*[[wheresoever]]
*[[whoever]]
*[[whomever]]
*[[whomsoever]]
*[[whosoever]]
*[[whyever]]
*[[whysoever]]
==Krennlavar==
* ''Whatever man has done, man may do''. Pezh zo bet graet gant un den a c’hall bezañ graet gant unan all.
49kwft2mo3epnku813k6tu1bom708sl
rummad
0
62009
378933
376592
2026-04-12T00:10:46Z
~2026-22397-14
5888
Nepreizh eo ar ger
378933
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
: Savet gant an [[anv-kadarn]] ''[[rumm]]'' hag al lostger ''[[-ad]]''.
{{-ak-|br}}
'''rummad''' {{dist|ˈrymat|br}} {{g}} {{n}} ({{l}} [[rummadoù]])
# [[hollad|Hollad]] an [[den|dud]] memes [[oad]] pe [[war-dro]], hag a zo o vevañ er memes [[mare]].
#* ''Pep '''rummad''' breizhat en deus e zoare da skrivañ ar gwerzioù'' {{mammenn|Manon Deniau, pennad Gwerz Denez'', levr buhez mestr ar gwerzioù'', [[w:Ya!|Ya!]], niv. 958, 2023|4}}
# Bodad tud, traoù, pe [[elfenn|elfennoù]], hervez ur perzh boutin.
#* ''N'[[he devez]] ket da vale gant ur [[rummad]] a vez.'' {{mammenn|TBP2|234}}
{{-tro-}}
* {{fr}} : (ster 1) {{tro|fr|génération}}, (ster 2) {{tro|fr|catégorie}}
* {{es}} : (ster 1) {{tro|fr|generación}}, (ster 2) {{tro|fr|categoría}}
[[Rummad:-ad]]
[[Rummad:rumm]]
1yih8r6c8mr40jw87ebc9j8unei5ji3
mar fell da
0
66903
378923
365238
2026-04-11T19:01:09Z
ArzhPleuzal
5051
378923
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-etim-}}
: {{danvez-etim|br}}
:Savet gant [[mar]] ha [[fell]].
{{-tr-|br}}
{{br-taol-ar-2a|titl=mar fell|ar= mar fell d}}
'''mar fell da''' {{dist||br}}
# ''- .... N'hoc'h eus ken tra da ober, '''mar fell d'eoc'h''' beza en hoc'h eas, nemet laza ho pioc'h ha teurel he fevar zroad er-meaz, ...'' {{mammenn|GGEO|86}}
#mar [[ne fell ket deoc'h]]
{{-HS-}}
{{(}}
* [[ma fell da]]
{{)}}
{{-ES-}}
{{(}}
* [[ma ne fell ket da]]
{{)}}
{{-tro-}}
{{(}}
* {{fr}} : {{tro|fr|s'il veut}}
{{)}}
tlxvnvbosi0t789wi43yckro7pwny1o
so to speak
0
69495
378908
2026-04-11T12:36:00Z
ArzhPleuzal
5051
Pajenn krouet gant : "{{=en=}} {{-etim-}} :Diwar . {{-trol-|fr}} '''so to speak''' #[[koulz lavarout]] [[rummad:speak]]"
378908
wikitext
text/x-wiki
{{=en=}}
{{-etim-}}
:Diwar .
{{-trol-|fr}}
'''so to speak'''
#[[koulz lavarout]]
[[rummad:speak]]
nu8ie7zs3ts3by6pg68nqgabwkj3zkh
Rummad:speak
14
69496
378910
2026-04-11T12:37:33Z
ArzhPleuzal
5051
Pajenn krouet gant : "[[Rummad:Vervoù saoznek]]"
378910
wikitext
text/x-wiki
[[Rummad:Vervoù saoznek]]
4o6wfh29tiyuvwmei1fjpwqjc4cabye
whatsoever
0
69497
378915
2026-04-11T12:59:03Z
ArzhPleuzal
5051
Pajenn krouet gant : ": Diwar [[whatever]]. '''whatsoever'''"
378915
wikitext
text/x-wiki
: Diwar [[whatever]].
'''whatsoever'''
la1siqhuntp6toamacuw9922jbdab97
378916
378915
2026-04-11T13:03:54Z
ArzhPleuzal
5051
378916
wikitext
text/x-wiki
: Diwar [[whatever]].
{{-adv-|br}}
'''whatsoever'''
# e nep doare
#* ''no answer whatsoever''
# tamm ebet
'''whatsoever'''
3wgdkm0zgg3nq0okllmxcp3ukzt1c61
fishing
0
69498
378918
2026-04-11T13:14:35Z
ArzhPleuzal
5051
Pajenn krouet gant : "'''fishing''' * No fishing to fishing in the sea. Ar gwellañ pesketa a vez graet er mor."
378918
wikitext
text/x-wiki
'''fishing'''
* No fishing to fishing in the sea. Ar gwellañ pesketa a vez graet er mor.
9ouy1uphpl4knotwk33g1k80tsjaacv
n'hoc'h eus nemet
0
69499
378919
2026-04-11T18:41:21Z
ArzhPleuzal
5051
Pajenn krouet gant : "{{=br=}} {{-tr-verb-|br}} '''n'hoc'h eus nemet''' *'' Ma n’hoc’h eus ket aon, '''n’hoc’h eus nemet''' mont. {{mammenn|KBSA|118}} *'' Ma n’hoc’h eus ket aon, '''n’hoc’h eus nemet''' mont. {{mammenn|KBSA|118}}"
378919
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-tr-verb-|br}}
'''n'hoc'h eus nemet'''
*'' Ma n’hoc’h eus ket aon, '''n’hoc’h eus nemet''' mont. {{mammenn|KBSA|118}}
*'' Ma n’hoc’h eus ket aon, '''n’hoc’h eus nemet''' mont. {{mammenn|KBSA|118}}
7xuoigmts1bvvj28z7oumtah27oyhrm
378920
378919
2026-04-11T18:58:39Z
ArzhPleuzal
5051
378920
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-tr-verb-|br}}
'''n'hoc'h eus nemet'''
#* ''— Ma ! '''N'hoc'h eus nemet''' reiñ din [[samm]] ur mul a aour hag a arc'hant, hag e esaein an taol.'' {{mammenn|KAB3|15}}
#*'' Ma n’hoc’h eus ket aon, '''n’hoc’h eus nemet''' mont. {{mammenn|KBSA|118}}
#*'' Ma n’hoc’h eus ket aon, '''n’hoc’h eus nemet''' mont. {{mammenn|KBSA|118}}
m0zi3l7x8j9eouoiq0otru94ntmysu2
378922
378920
2026-04-11T18:59:52Z
ArzhPleuzal
5051
378922
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-tr-verb-|br}}
'''n'hoc'h eus nemet'''
#* ''— Ma ! '''N'hoc'h eus nemet''' reiñ din [[samm]] ur mul a aour hag a arc'hant, hag e esaein an taol.'' {{mammenn|KAB3|15}}
#* '' Ma '''ne fell ket deoc'h''', [[n'hoc'h eus nemet]] lavarout.'' {{mammenn|LAWI|58}}
#*'' Ma n’hoc’h eus ket aon, '''n’hoc’h eus nemet''' mont. {{mammenn|KBSA|118}}
#*'' Ma n’hoc’h eus ket aon, '''n’hoc’h eus nemet''' mont. {{mammenn|KBSA|118}}
biuooqptyf90eo6fmnncib7j6w55u50
378924
378922
2026-04-11T19:02:22Z
ArzhPleuzal
5051
378924
wikitext
text/x-wiki
{{=br=}}
{{-tr-verb-|br}}
'''n'hoc'h eus nemet'''
#* ''— Ma ! '''N'hoc'h eus nemet''' reiñ din [[samm]] ur mul a aour hag a arc'hant, hag e esaein an taol.'' {{mammenn|KAB3|15}}
#* '' Ma '''ne fell ket deoc'h''', [[n'hoc'h eus nemet]] lavarout.'' {{mammenn|LAWI|58}}
# ''- .... '''N'hoc'h eus''' ken tra da ober, [[mar fell d'eoc'h]] beza en hoc'h eas, '''nemet''' laza ho pioc'h ha teurel he fevar zroad er-meaz, ...'' {{mammenn|GGEO|86}}
#*'' Ma n’hoc’h eus ket aon, '''n’hoc’h eus nemet''' mont. {{mammenn|KBSA|118}}
#*'' Ma n’hoc’h eus ket aon, '''n’hoc’h eus nemet''' mont. {{mammenn|KBSA|118}}
oxrkidd6y01wod7z7ny03cxriurnzlo