Wikipedia bswiki https://bs.wikipedia.org/wiki/Po%C4%8Detna_strana MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Mediji Posebno Razgovor Korisnik Razgovor s korisnikom Wikipedia Razgovor o Wikipediji Datoteka Razgovor o datoteci MediaWiki Razgovor o MediaWikiju Šablon Razgovor o šablonu Pomoć Razgovor o pomoći Kategorija Razgovor o kategoriji Portal Razgovor o portalu TimedText TimedText talk Modul Razgovor o modulu Event Event talk Topic 0 2683 3830318 3819094 2026-04-14T16:58:25Z AnToni 2325 /* Maj */ 3830318 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''1944.''' (MCMXLIV) bila je prijestupna godina koja je počela u subotu po gregorijanskom kalendaru, 1944. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 944. godina 2. milenija, 44. godina 20. stoljeća i peta godina 1940-ih. == Događaji == * Osnovan [[Međunarodni Monetarni Fond]] na svjetskoj konferenciji o monetarnim i financijskim problemima održanoj u [[Bretton Woods]]u. * U oslobođenom [[Beograd]]u formirana jedinstvena vlada na čelu s Titom, u kojoj su prisutni i predstavnici izbjegličke vlade. Jugoslavija dobija naziv [[Demokratska Federativna Jugoslavija]]. === Januar=== * [[20. januar]] – Održana [[1. dodjela "Zlatnog globusa"]]; === Februar === === Mart === === April === * [[2. april]] – Sovjetske trupe prešle rijeku [[Prut]] u [[Drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]] i ušle u [[Rumunija|Rumuniju]]. * [[4. april]] – Britanske trupe ušle u [[Adis Abeba|Adis Abebu]], [[Etiopija]]. === Maj === === Juni === === Juli === === August === * [[21. august]] – [[7. oktobar]]: Održana [[Konferencija u Dumbarton Oaksu]], na kojoj su izloženi prijedlozi za osnivanje "opće [[Međunarodna organizacija|međunarodne organizacije]]". === Septembar === === Oktobar === * [[14. oktobar]] – [[Drugi svjetski rat]]: [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Jugoslavenski partizani]], [[Crvena armija]] i [[Kraljevina Bugarska|Druga bugarska armija]] su oslobodili [[Niš]] od [[Nacistička Njemačka|Njemačke]]. === Novembar === * [[7. novembar]] – [[Franklin Roosevelt]] po četvrti put izabran za predsjednika [[Sjedinjene Američke Države|SAD-a]]. * [[7. novembar]] – [[Drugi svjetski rat]]: Oružani incident između [[Sjedinjene Američke Države|Amerike]] i [[Crvena armija|Crvene armije]]/[[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|jugoslavenskih partizana]] u oslobođenom [[Niš]]u od [[Nacistička Njemačka|Njemačke]]. * [[12. novembar]] – Potopljen ''[[Tirpitz]]'', posljednji veliki ratni brod nacističke Njemačke, kod grada [[Tromsø]] na sjeveru [[Norveška|Norveške]]. * [[23. novembar]] – Američka 7. armija pod zapovjedništvom generala Alexandera M. Patca osvojila [[Strassbourg]] i tako se domogla [[Rajna|Rajne]]. === Decembar === * [[12. decembar]] – Sastanak [[Josip Broz Tito|Tito]]-[[Winston Churchill|Churchill]] u [[Italija|Italiji]]. Indirektno priznavanje nove Jugoslavije. == Rođeni == === Januar=== * [[7. januar]] – [[Françoise Hardy]], francuska kantautorica, glumica i spisateljica * [[12. januar]] – [[Vlastimil Hort]], [[Čehoslovačka|čehoslovačko]]-[[Njemačka|njemački]] [[šah]]ovski [[Velemajstor (šah)|velemajstor]] * [[13. januar]] – [[Stuart Freedman]], [[Sjedinjene Američke Države|američki]] eksperimentalni fizičar * [[18. januar]] – [[Alexander Van der Bellen]], [[Austrija|austrijski]] [[Politika|političar]] i trenutni [[Spisak predsjednika Austrije|predsjednik]] [[Austrija|Republike Austrije]] * [[24. januar]] – [[Kåre Hovda]], [[Norveška|norveški]] [[biatlon]]ac * [[25. januar]] – [[Shozo Sasaki]], japanski biatlonac === Februar === * [[24. februar]] – [[David J. Wineland]], [[Sjedinjene Američke Države|američki]] fizičar i [[Nobelova nagrada za fiziku|dobitnik Nobelove nagrade za fiziku]] * [[29. februar]] – [[Ene Ergma]], [[Estonija|estonska]] [[političar]]ka === Mart === * [[15. mart]] – [[Muhidin Šarić]], bosanskohercegovački pjesnik i dramski pisac * [[24. mart]] – [[Vojislav Koštunica]], premijer Srbije i predsjednik Demokratske stranke Srbije * [[28. mart]] – [[Krunoslav Slabinac|Krunoslav Kićo Slabinac]], hrvatski pjevač i gitarist === April === * [[6. april]] – [[Dunja Rihtman-Šotrić]], bosanskohercegovačka etnomuzikologinja * [[7. april]] – [[Gerhard Schröder]], njemački političar i državnik * [[15. april]] – [[Dušica Žegarac]], hrvatska glumica === Maj === * [[14. maj]] – [[George Lucas]], [[Sjedinjene Američke Države|američki]] [[film]]ski [[režiser]], [[Filmski producent|producent]] i [[scenarist]]; * [[15. maj]] – [[Lino Jordan]], [[italija]]nski [[biatlon]]ac * [[18. maj]] – [[Adila Pašalić-Kreso]], [[pedagog]], član [[ANUBiH]] * [[20. maj]] – [[Joe Cocker]], britanski pjevač bluza * [[28. maj]] – [[Jozo Križanović]], bosanskohercegovački i hrvatski političar === Juni === * [[24. juni]] – [[Jeff Beck]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanski]] [[gitarist]] === Juli === * [[13. juli]] – [[Hansjörg Knauthe]], [[Istočna Njemačka|istočnonjemački]] [[biatlon]]ac * 13. juli – [[Stanisław Łukaszczyk]], [[Poljska|poljski]] [[biatlon]]ac * [[22. juli]] – [[Ibrahim Sunday]], ganski nogometaš * [[28. juli]] – [[Aleksandar Ristić]], bosanskohercegovački nogometaš i trener === August === * [[22. august]] – [[Jonathan Chaffee]], [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac * 22. august – [[Dennis Donahue]], [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac * [[26. august]] – [[Willy Bertin]], [[italija]]nski [[biatlon]]ac === Septembar === * [[9. septembar]] – [[Abdulah Sidran]], bosanskohercegovački književnik * [[17. septembar]] – [[Reinhold Messner]], italijanski planinar, istraživač, pisac i političar * [[19. septembar]] – [[John Ehrensbeck]], [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac * [[21. septembar]] – [[Ivan Bijakov]], [[Sovjetski Savez|sovjetski]] [[biatlon]]ac i dvostruki [[Spisak olimpijskih pobjednika u biatlonu|olimpijski prvak]] u biatlonu. === Oktobar === * [[2. oktobar]] – [[Abas Arslanagić]], jugoslavenski rukometni golman i trener === Novembar === * [[1. novembar]] – [[Ibrahim Kajan]], bosanskohercegovački književnik * [[7. novembar]] – [[Gigi Riva]], italijanski nogometaš === Decembar === * [[1. decembar]] – [[John Densmore]], američki bubnjar * [[2. decembar]] – [[Ibrahim Rugova]], bivši predsjednik Kosova i vođa najveće kosovske stranke * [[13. decembar]] – [[Vladimir Gundarcev]], [[Sovjetski Savez|sovjetski]] [[biatlon]]ac, [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu|svjetski prvak]] i [[Spisak olimpijskih pobjednika u biatlonu|olimpijski prvak]] u biatlonu. * [[28. decembar]] – [[John Komlos]], američki ekonomski historičar == Umrli == * datum nepoznat – [[Divna Veković]], prva crnogorska ljekarka, prevoditeljica i književnica === Januar === * [[1. januar]] – [[František Blažek]], [[Češka|češki]] [[arhitekt]] === Februar === * [[4. februar]] – [[Enes Orman]], [[Jugoslavija|jugoslavenski]] [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|partizan]] i [[Narodni heroj Jugoslavije]]. === Mart === === April === * [[Ahmet Pintul]], [[narodni heroj Jugoslavije]] * [[5. april]] – [[Isolde Kurz]], njemačka književnica * [[7. april]] – [[Kiro Atanasovski]], [[narodni heroj Jugoslavije]] * [[14. april]] – [[Mary Adela Blagg]], [[engleska]] [[astronom]]kinja === Maj === * [[17. maj]] – [[Milena Jesenská]], [[čehoslovačka]] novinarka, spisateljica i prevoditeljica === Juni === === Juli === * [[9. juli]] – [[Niko Anđus]], [[narodni heroj Jugoslavije]]. * [[23. juli]] – [[Max Nettlau|Max Heinrich Hermann Reinhardt Nettlau]], njemačko-austrijski [[Anarhizam|anarhist]], [[historičar]] i biograf * [[31. juli]] – [[Antoine de Saint-Exupéry|Antoine de Saint–Exupéry]], francuski književnik === August === * [[6. august]] – [[Marja Grolmusec]], [[Lužički Srbi|lužičkosrspka]] publicistkinja i članica socijalističkog otpora protiv nacističke vlade * [[23. august]] – [[Abdul Medžid II]], osmanlijski sultan === Septembar === * [[20. septembar]] – [[Nikola Bokan]], [[narodni heroj Jugoslavije]] === Oktobar === * [[14. oktobar]] – [[Erwin Rommel]], njemački feldmaršal * [[23. oktobar]] – [[Charles Glover Barkla]], britanski fizičar === Novembar === * [[7. novembar]] – [[Ranko Šipka]], [[narodni heroj Jugoslavije]] === Decembar === * [[13. decembar]] – [[Vasilij Kandinski]], rusko-njemački slikar * [[30. decembar]] – [[Romain Rolland]], francuski romanopisac, dramatičar i muzikolog == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == * [[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] ** [[Isidor Isaac Rabi]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] ** [[Otto Hahn]], [[Njemačka]] * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija ili medicina]] ** [[Joseph Erlanger]], [[SAD]] ** [[Herbert Gasser]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] ** [[Johannes Jensen]], [[Danska]] * [[Nobelova nagrada za mir|Mir]] ** [[Međunarodni komitet Crvenog križa]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|1944}} * https://archive.org/details/TheOfficialChronologyOfTheUSNavyInWorldWarII/page/248 {{Normativna kontrola}} j8fr4ycuz94whbbblw7uuibqzjffl6y 0 3176 3830379 3811121 2026-04-15T06:15:17Z Panasko 146730 3830379 wikitext text/x-wiki {{JanuarKalendar}} '''8. januar / siječanj (8. 1)''' jest 8. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]]. Do kraja godine još je 357 dana (358 u [[prijestupna godina|prijestupnoj godini]]). == Događaji == * [[871]] – [[Bitka za Ashdown]] – [[Ethelred od Wessexa]] pobjeđuje [[Danska|dansku]] [[vojska|armiju]]. * [[1198]] – [[Papa Inocentije III|Inocentije III]] postaje [[papa]]. * [[1297]] – [[Monako]] proglašava nezavisnost. * [[1537]] – Osnovana [[Gazi Husrev-begova medresa]] u [[Sarajevo|Sarajevu]]. * [[1679]] – [[Robert Cavelier de La Salle]] otkrio [[Niagarini vodopadi|Niagarine vodopade]]. * [[1815]] – [[Britansko-američki rat 1812.]]: [[Bitka za New Orleans|Bitka]] za [[New Orleans]] - [[Andrew Jackson]] vodi [[SAD|američke]] snage u pobjedi nad [[UK|Britancima]]. * [[1838]] – [[Alfred Vail]] demonstrira [[telegraf]]. * [[1863]] – [[Američki građanski rat]]: [[Druga bitka za Springfield]] * [[1867]] – [[Afroamerikanci]] dobijaju pravo glasa u [[Washington, D.C.|Washingtonu]]. * [[1912]] – Osnovan [[Afrički nacionalni kongres]]. * [[1916]] – [[Prvi svjetski rat]]: Saveznici se povlače iz [[Galipolje (poluostrvo)|Galipolja]]. * [[1926]] – [[Abdul-Aziz ibn Saud]] postaje kralj [[Hidžaz]]a i preimenuje ga u [[Saudijska Arabija|Saudijsku Arabiju]]. * [[1959]] – [[Fidel Castro]] preuzeo vlast na [[Kuba|Kubi]]. * [[1961]] – U Francuskoj održan referendum kojim je podržana politika [[Charles de Gaulle|Charlesa de Gaullea]] u [[Alžir]]u. * [[1977]] – [[SSSR|Sovjetska]] [[svemir]]ska misija ''[[Luna 21]]''. * [[1993]] – [[Potpredsjednik]] vlade [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] [[Hakija Turajlić]] ubijen je dok je u pratnji UN-a putovao za aerodrom, od strane srpskih paravojnih formacija. * [[1994]] – [[Rusija|Ruski]] [[kosmonaut]] [[Valerij Poljakov]] ostaje na [[svemirska stanica|svemirskoj stanici]] [[Mir (svemirska stanica)|Mir]] do [[22. mart]]a [[1995]], odnosno rekordnih 437 dana. * [[2016]] – Uhvaćen meksički narkobos Joaquin Guzmán i šef kartela Sinaloa, poznatiji pod nadimkom [[El Chapo]], nakon što je u junu 2015. pobjegao iz strogo čuvanog zatvora. * [[2017]] – Održana [[74. dodjela "Zlatnog globusa"]]. * [[2023]] – Pristalice bivšeg [[Predsjednik Brazila|predsjednika]] [[Brazil]]a [[Jair Bolsonaro|Jaira Bolsonara]], nezadovoljne njegovim porazom na [[Predsjednički izbori u Brazilu 2022.|predsjedničkim izborima 2022]], [[Upad u državne institucije Brazila 2023.|upale]] u [[Vrhovni savezni sud Brazila|Vrhovni savezni sud]], [[Nacionalni kongres Brazila|Nacionalni kongres]] i [[Palača Planalto|Predsjedničku palaču]] u [[Brasília|Brasíliji]]. == Rođeni == === 16. vijek === * [[1589]] – [[Ivan Gundulić]], [[Dubrovnik|dubrovački]] [[pisac|književnik]] === 17. vijek === * [[1601]] – [[Baltasar Gracián y Morales]], [[Španija|španski]] pisac i mislilac === 19. vijek === * [[1864]] – [[Eduard VII, kralj Ujedinjenog Kraljevstva|Eduard VII]], [[spisak engleskih kraljeva|engleski]] [[kralj]] === 20. vijek === * [[1905]] – [[Giacinto Scelsi]], [[italija]]nski [[kompozitor]] * [[1913]] – [[Cvijetin Mijatović]], predsjednik Predsjedništva Jugoslavije * [[1923]] – [[Jelisaveta Andrejević Aneta]], [[narodni heroj Jugoslavije]] * [[1935]] – [[Elvis Presley]], američki [[pjevanje|pjevač]] i [[glumac]] (''King of Rock'n'Roll'') * [[1937]] – [[Shirley Bassey]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanska]] pjevačica * [[1947]] – [[David Bowie]], britanski [[Rok-muzika|rok-muzičar]] i glumac * [[1967]] – [[R. Kelly]], američki pjevač i muzičar * [[1969]] – [[Valentina Cerbe-Nesina]], [[Ukrajina|ukrajinska]] [[biatlon]]ka * [[1973]] – [[Sean Paul]], [[Jamajka|jamajčanski]] ''[[reggae]]'' pjevač * [[1976]] – [[Tanja Divnić]], srbijanska glumica === 21. vijek === * [[2002]] – [[Maya Cloetens]], francuska i od 2002. belgijska [[biatlon]]ka == Umrli == * [[1324]] – [[Marco Polo]], [[Mletačka Republika|venecijanski]] [[trgovina|trgovac]] i [[putopis]]ac * [[1642]] – [[Galileo Galilej]], italijanski [[fizičar]] i [[astronom]] * [[1905]] – [[Josip Belušić]], [[Hrvatska|hrvatski]] [[izumitelj]] * [[1996]] – [[François Mitterrand]], [[Francuska|francuski]] [[političar|državnik]] * [[2005]] – [[Suvad Katana]], bosanskohercegovački [[nogomet]]aš * [[2007]] – [[Iwao Takamoto]], japansko-američki animator == Praznici == {{Proširiti sekciju}} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|8 January}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/8/ Na današnji dan (8. januar), ''BBC.co.uk''] {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/january-8/ Na današnji dan (8. januar), ''nytimes.com''] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Januar|*-08]] jjp0g0tlbv1k7g0cftj3qdyliyt5uht 0 3191 3830390 3797688 2026-04-15T06:22:16Z Panasko 146730 3830390 wikitext text/x-wiki {{JanuarKalendar}} '''24. januar / siječanj (24. 1)''' jest 24. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]]. Do kraja godine ima još 341 dana (342 u [[prijestupna godina|prijestupnoj godini]]). == Događaji == * [[1742]] – [[Karlo VII, car Svetog rimskog carstva|Karlo Albert Bavarski]] izabran za cara Svetog rimskog carstva i kralja Njemačke, postavši tako Karlo VII. * [[1984]] – Predstavljen prvi [[Apple, Inc.|Apple]] [[Macintosh]] [[lični računar]]. == Rođeni == === 1. vijek === * [[76]] – [[Hadrijan]], [[Rimsko carstvo|rimski]] [[Spisak rimskih careva|car]] === 17. vijek === * [[1670]] – [[William Congreve]], engleski dramaturg i pjesnik * [[1679]] – [[Christian Wolff]], njemački filozof === 18. vijek === * [[1712]] – [[Fridrik II, kralj Pruske|Fridrik II Veliki]], [[Pruska|pruski]] [[Spisak pruskih kraljeva|kralj]] * [[1732]] – [[Pierre Augustin Caron de Beaumarchais]], francuski dramaturg * [[1746]] – [[Gustav III, kralj Švedske|Gustav III]], [[Švedska|švedski]] [[Spisak švedskih kraljeva|kralj]] * [[1779]] – [[Elizabeta Aleksejevna]], [[Rusko carstvo|ruska]] [[Spisak ruskih careva|carica]] * [[1787]] – [[Christian Ludwig Brehm]], njemački ornitolog === 19. vijek === * [[1828]] – [[Ferdinand Cohn]], njemački [[botaničar]] i [[mikrobiolog]] * [[1864]] – [[Marguerite Durand]], francuska novinarka i borac za prava žena * [[1887]] – [[Žanka Stokić]], srbijanska glumica * [[1900]] – [[René Guillot]], francuski književnik === 20. vijek === * [[1933]] – [[Asim Ferhatović]], bosanskohercegovački nogometaš * [[1941]] – [[Neil Diamond]], američki kantautor * [[1943.]] ** [[Sharon Tate]], američka glumica ** [[Ion Țeposu]], [[Rumunija|rumunski]] [[biatlon]]a * [[1944.]] ** [[Anita Pallenberg]], italijanska glumica i modna kreatorica ** [[Kåre Hovda]], [[Norveška|norveški]] [[biatlon]]ac * [[1950]] – [[Daniel Auteuil]], francuski glumac * [[1953]] – [[Danica Maksimović]], srbijanski glumci * [[1954]] – [[Miroslav Soviš]], [[čehoslovačka|čehoslovački]] [[biatlon]]ac * [[1958]] – [[Frank Ullrich]], [[Istočna Njemačka|istočnonjemački]] [[biatlon]]ac, devetostruki [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu|svjetski prvak]] i [[Spisak olimpijskih pobjednika u biatlonu|olimpijski prvak]] u biatlonu. * [[1959]] – [[Nastassja Kinski]], njemačka glumica * [[1961]] – [[Franjo Jakovac]], jugoslavenski biatlonac * [[1977]] – [[Michelle Hunziker]], švicarska TV-voditeljica i manekenka * [[1987]] – [[Luis Suárez]], [[urugvaj]]ski [[nogomet]]aš * [[1994]] – [[Daniel-André Tande]], [[Norveška|norveški]] [[skijaš-skakač]] == Umrli == * [[41]] – [[Kaligula]], rimski car * [[1002]] – [[Oton III, car Svetog rimskog carstva|Oton III]], [[Spisak njemačkih kraljeva i careva Svetog rimskog carstva|car]] [[Sveto rimsko carstvo|Svetog rimskog carstva]] * [[1125]] – [[David IV, car Gruzije]] * [[1366]] – [[Alfons IV, kralj Aragonije]] * [[1595]] – [[Ferdinand II, nadvojvoda Austrije]] * [[1924]] – [[Marie-Adélaïde, velika vojvotkinja Luksemburga|Marija Adelajda, velika vojvotkinja Luksemburga]] * [[1965]] – [[Winston Churchill]], britanski političar i državnik * [[1983]] – [[George Cukor]], američki režiser * [[2006]] – [[Chris Penn]], američki glumac == Praznici == {{Proširiti sekciju}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|24 January}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/24/ Na današnji dan (24. januar), BBC.co.uk] {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/january-24/ Na današnji dan (24. januar), nytimes.com] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Januar|*-24]] dxq3i76xaexwk92x7go9skliiuyya50 0 3194 3830388 3797691 2026-04-15T06:20:36Z Panasko 146730 3830388 wikitext text/x-wiki {{JanuarKalendar}} '''27. januar / siječanj (27. 1)''' jest 27. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]]. Do kraja godine ima još 338 dana (339 u [[prijestupna godina|prijestupnoj godini]]). == Događaji == * [[1926]] – Pred članovima Kraljevskog instituta Velike Britanije [[John Logie Baird]] izveo prvu javnu demonstraciju funkcionalnog mehaničkog [[televizor]]a. * [[1942]] – Počinje [[Igmanski marš]], jedna od najslavnijih epizoda [[NOB]]-a. * [[1945]] – [[Sovjetski Savez|Sovjetska]] [[Crvena armija]] oslobodila [[nacizam|nacistički]] [[Koncentracijski logor Auschwitz-Birkenau|koncentracijski logor Auschwitz]]. * [[1993]] – [[Srđan Aleksić]] preminuo od udaraca četvorice pripadnika [[VRS]]-a dok je pokušao zaštititi [[Alen Glavović|Alena Glavovića]]. == Rođeni == === 16. vijek === * [[1571]] – [[Abbas I]], perzijski šah === 17. vijek === * [[1662]] – [[Richard Bentley]], engleski klasični filolog i kritičar === 18. vijek === * [[1756]] – [[Wolfgang Amadeus Mozart]], austrijski kompozitor i [[klavir]]ski virtuoz === 19. vijek === * [[1806]] – [[Juan Crisóstomo de Arriaga]], španski violinist i kompozitor * [[1832]] – [[Lewis Carroll]], britanski književnik i matematičar * [[1850]] – [[Edward Smith|Edward John Smith]], engleski kapetan broda ''[[RMS Titanic|Titanic]]'' * [[1859]] – [[Vilim II, car Njemačke|Wilhelm II]], pruski kralj i posljednji njemački car * [[1881]] – [[Sveinn Björnsson]], prvi predsjednik [[Island]]a === 20. vijek === * [[1902]] – [[Margaret Mayall]], američka astronomkinja * [[1910]] – [[Edvard Kardelj]], jugoslavenski političar * [[1924]] – [[Rauf Denktaş]], predsjednik [[Turska Republika Sjeverni Kipar|Turske Republike Sjeverni Kipar]] * [[1925]] – [[Juan Vitalio Acuña Núñez]], kubanski revolucionar i internacionalistički ''guerillero'' * [[1934.]] ** [[Édith Cresson]], francuska političarka i državnica ** [[Sava Babić]], srbijanski književnik i prevodilac * [[1937]] – [[Lidija Ivanova (gimnastičarka)|Lidija Ivanova]], [[Sovjetski Savez|sovjetska]] [[gimnastika|gimnastičarka]] * [[1939]] – [[Hajime Yoshimura]], [[japan]]ski [[biatlon]]ac * [[1956]] – [[Mimi Rogers]], američka glumica * [[1957]] – [[Janick Gers]], gitarist grupe [[Iron Maiden]] * [[1964]] – [[Bridget Fonda]], američka glumica * [[1965]] – [[Hristo Markov]], bugarski [[atletičar]] ([[troskok]]aš) * [[1972]] – [[Mark Owen (pjevač)|Mark Owen]], engleski pjevač ([[Take That]]) * [[1974]] – [[Ole Einar Bjørndalen]], [[norveški]] biatlonac * [[1982]] – [[Barbara Ertl]], italijanska [[biatlon]]ka * [[1993]] – [[Yaya Sanogo]], francuski nogometaš * [[1994]] – [[Adin Vrabac]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] [[košarka]]š == Umrli == === 20. vijek === * [[1901]] – [[Giuseppe Verdi]], italijanski [[Opera|operski]] kompozitor * [[1992]] – [[Gwen Ffrangcon-Davies]], britanska glumica === 21. vijek === * [[2009.]] ** [[Holmfrid Olsson]], [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac. ** [[John Hoyer Updike]], američki književnik * [[2010]] – [[Jerome David Salinger]], američki novelist i pripovjedač * [[2012]] – [[Ljiljana Jovanović]], srbijanska glumica * [[2014]] – [[Pete Seeger]], američki muzičar i aktivist * [[2022]] – [[László Palácsik]], [[Mađarska|mađarski]] [[biatlon]]ac * [[2023]] – [[Saša Petrović]], bosanskohercegovački [[glumac]] == Praznici == * [[Međunarodni dan sjećanja na holokaust]] == Vanjski linkovi == {{Commonscat|27 January}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/27/ Na današnji dan (27. januar), ''BBC.co.uk''] {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/january-27/ Na današnji dan (27. januar), ''nytimes.com''] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Januar|*-27]] 6qt2aqu0qrnprk6an37hi68yl4fr1c1 0 3975 3830394 3821685 2026-04-15T06:31:22Z Panasko 146730 3830394 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''1954.''' (MCMLIV) bila je uobičajena godina koja je počela u petak po gregorijanskom kalendaru, 1954. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 954. godina 2. milenija, 54. godina 20. stoljeća i peta godina 1950-ih. == Događaji == * Utvrđena saglasnost između vlada [[Italija|Italije]], [[Velika Britanija|Velike Britanije]], [[SAD]] i [[Jugoslavija|Jugoslavije]] o Slobodnoj tršćanskoj teritoriji. * Objavljena "Prokleta avlija" [[Ivo Andrić|Ive Andrića]]. "Poštovana deco" Duška Radovića, označava početak novog književnog pristupa djeci. * U [[Zagreb]]u pokrenut [[Plavi vjesnik]], nedjeljnik na čijim se stranicama, uz kvalitetan uvozni, njeguje i domaći [[strip]] {Maurović, Neugebauer, Radilović, Beker, Dovniković}. * [[Egipat]]ski predsjednik [[Muhammed Nagib]] je bio prinuđen da podnese ostavku, a svu vlast je, kao [[premijer]] i [[predsjednik]] [[Revolucionarno vijeće|Revolucionarnog vijeća]], preuzeo [[Gamal Abdel Naser]], njegov blizak suradnik prilikom obaranja sa vlasti kralja [[Faruk I|Faruka I]] u julu [[1952]]. godine. * Pod vodu zaronila prva [[SAD|američka]] [[podmornica]] na [[atomska podmornica|atomski pogon]], koja se zvala ''[[USS Nautilus (SSN-571)|Nautilus]]''. * [[22. januar]] – Održana [[11. dodjela "Zlatnog globusa"]]. * [[17. maj]] – ''[[Brown protiv Odbora za obrazovanje]]'': [[Vrhovni sud SAD-a|Vrhovni sud SAD–a]] jednoglasno je presudio da je segregacija u javnom obrazovanju neustavna. * [[4. septembar]] – U [[Amsterdam]]u započela [[Šahovska olimpijada 1954.|11. šahovska olimpijada]], na kojoj je učestvovalo 26 država. * [[25. septembar]] – U [[Amsterdam]]u završena [[Šahovska olimpijada 1954.|11. šahovska olimpijada]], na kojoj je po drugi put uzastopno nakon [[Šahovska olimpijada 1952.|10. šahovske olimpijade]], pobijedila ekipa SSSR-a. * [[2. decembar]] – [[Amerika|Američki]] [[Senat]] izrekao javni prijekor senatoru Džozefu Makartiju zbog njegovog svirepog ponašanja tokom istražnog postupka protiv hiljada ljudi koji su bili osumnjičeni da su [[komunizam|komunisti]]. * [[8. decembar]] – [[Srbija|Srpski]] i [[Hrvatska|hrvatski]] [[Pisac|pisci]] i [[lingvist]]i postigli su [[Novi Sad|Novosadski dogovor]] o [[srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom]] književnom [[jezik]]u, koji je potpisalo 25 uglednih stručnjaka za jezik. Zaključeno je da je narodni jezik [[Srbi|Srba]], [[Hrvati|Hrvata]] i [[Crnogorci|Crnogoraca]] jedan jezik s dva izgovora, da su oba pisma – [[ćirilica]] i [[latinica]] – ravnopravna i da jezik ima zajednički [[pravopis]]. == Rođeni == * Datum nepoznat – [[Vladimir Srebrov]], bosanskohercegovački i srbijanski pjesnik, književnik i političar === Januar === * [[2. januar]] – [[Jasna Beri|Jasna Ornela Beri]], bosanskohercegovačka glumica * [[9. januar]] ** [[Mirza Delibašić]], bosanskohercegovačka košarkaška zvijezda ** [[Tomo Vukšić]], bosanskohercegovački svećenik, vrhbosanski nadbiskup * [[18. januar]] ** [[Lotfi Bouchnak]], [[tunis]]ki pjevač, svirač [[Ud (instrument)|uda]] i [[kompozitor]] ** [[Ismeta Dervoz|Ismeta Dervoz - Krvavac]], bosanskohercegovačka pjevačica i TV-voditeljica [[Radiotelevizija Sarajevo|Radiotelevizije Sarajevo]] * [[24. januar]] – [[Miroslav Soviš]], [[čehoslovačka|čehoslovački]] [[biatlon]]ac === Februar === * [[6. februar]] ** [[Šimo Ešić]], bosanskohercegovački dječiji autor ** [[Nenad Milosavljević]], srpski muzičar, gitarista i vođa jugoslavenske i srpske grupe rock-grupe [[Galija (grupa)|Galija]] * [[8. februar]] – [[Rudolf Horn (biatlonac)|Rudolf Horn]], [[Austrija|austrijski]] [[biatlon]]ac i [[Skijaško trčanje|skijaš-trkač]] * [[11. februar]] – [[Sinan Alimanović]], bosanskohercegovački orguljaš, pijanist, aranžer i kompozitor * [[13. februar]] – [[Franz Bernreiter]], [[Zapadna Njemačka|zapadnonjemački]] [[biatlon]]ac * [[26. februar]] – [[Recep Tayyip Erdoğan]], turski političar i državnik * [[28. februar]] ** [[Keijo Kuntola]], [[Finska|finski]] [[biatlon]]ac ** [[Enver Petrovci]], jugoslavensko-kosovski glumac === Mart === * [[3. mart]] – [[Jelica Sretenović]], srbijanska glumica * [[5. mart]] ** [[Venera Černišova]], [[SSSR|sovjetska]] i [[Rusija|ruska]] [[biatlon]]ka ** [[João Lourenço]], angolanski političar * [[6. mart]] – [[Josef Hones]], [[Austrija|austrijski]] [[biatlon]]ac * [[10. mart]] – [[Arto Sutinen]], [[Finska|finski]] [[biatlon]]ac * [[17. mart]] – [[Peter Hoag Jr.]], [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac * [[23. mart]] – [[Vesna Čipčić]], srbijanska glumica === April === * [[1. april]] – [[Annette O'Toole]], američka plesačica i glumica * [[7. april]] ** [[Hazim Akmadžić]], bosanskohercegovački književnik ** [[Jackie Chan]], kineski glumac, režiser i pjevač * [[8. april]] – [[John Schneider]], američki glumac * [[9. april]] ** [[Dennis Quaid]], američki glumac ** [[Eberhard Rösch]], [[Istočna Njemačka|istočnonjemački]] [[biatlon]]ac i trostruki [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu|svjetski prvak]] * [[24. april]] – [[Saša Popović]], srbijanski muzičar, TV-voditelj i preduzetnik === Maj === === Juni === * [[16. juni]] – [[Francisc Forika]], [[Rumunija|rumunski]] [[biatlon]]ac === Juli === * [[14. juli]] – [[Erkki Antila]] [[Finska|finski]] [[biatlon]]ac * [[17. juli]] – [[Angela Merkel]], njemačka državnica i bivša kancelarka * [[28. juli]] – [[Hugo Chávez]], venecuelski političar i državnik === August === * [[7. august]] – [[Rajko Dujmić]], hrvatski muzičar i kompozitor * [[10. august]] – [[Milena Žic-Fuchs]], hrvatska lingvistica * [[21. august]] – [[Per Andersson (biatlonac)|Per Andersson]], [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac * [[29. august]] – [[Željko Ivanković]], bosanskohercegovački književnik i prevodilac * [[30. august]] – [[Aleksandar Lukašenko]], bjeloruski političar i državnik === Septembar === * [[1. septembar]] – [[Filip Vujanović]], crnogorski političar i bivši predsjednik === Oktobar === * [[3. oktobar]] – [[Martin Hagen (biatlonac)|Martin Hagen]], [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac * [[5. oktobar]] – [[Bob Geldof]], irski muzičar * [[10. oktobar]] – [[Fernando Santos (nogometni trener)|Fernando Santos]], portugalski nogometaš i trener * [[14. oktobar]] – [[Vladimir Skočajić]], bosanskohercegovački nogometaš * [[23. oktobar]] – [[Ang Lee]], filmski režiser porijeklom iz Tajvana === Novembar === * [[6. novembar]] – [[Mango (pjevač)|Mango]], italijanski tekstopisac i muzičar * [[10. novembar]] – [[Seada Palavrić]], sudinica [[Ustavni sud Bosne i Hercegovine|Ustavnog suda Bosne i Hercegovine]] * [[13. novembar]] – [[Angelo Carrara]], [[italija]]nski [[biatlon]]ac * [[14. novembar]] – [[Condoleezza Rice]], američka političarka i ministrica vanjskih poslova * [[17. novembar]] – [[Zora Vidović]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovačka]] srpska političarka * [[24. novembar]] – [[Emir Kusturica]], bosanskohercegovački režiser * [[28. novembar]] – [[Nenad Prodanović]], [[SFRJ|jugoslavenski]] olimpijac i član [[bob]]-reprezentacije === Decembar === * [[16. decembar]] – [[Isao Yamase]], [[japan]]ski [[biatlon]]ac * [[25. decembar]] **[[Masaichi Kinoshita]], [[japan]]ski [[biatlon]]ac **[[Shoichi Kinoshita]], [[japan]]ski [[biatlon]]ac == Umrli == * [[29. januar]] – [[Edhem Mulabdić]], bosanskohercegovački književnik * [[9. mart]] – [[Eva Ahnert-Rohlfs]], njemačka astronomkinja * [[30. mart]] – [[Fritz Wolfgang London]], njemački [[fizičar]] * [[7. juni]] – [[Alan Turing]], britanski matematičar, logičar i kriptograf * [[13. juli]] – [[Frida Kahlo]], meksička likovna umjetnica * [[3. oktobar]] – [[Vera Gaze]], sovjetska astronomkinja * [[3. novembar]] – [[Henri Matisse]], francuski slikar, grafičar, kipar i dekorater * [[29. novembar]] – [[Enrico Fermi]], italijanski fizičar == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == * [[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] ** [[Max Born]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo]] ** [[Walther Bothe]], [[Zapadna Njemačka]] * [[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] ** [[Linus Pauling]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija ili medicina]] ** [[John F. Enders]], [[SAD]] ** [[Thomas H. Weller]], [[SAD]] ** [[Frederick C. Robbins]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] ** [[Ernest Hemingway]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za mir|Mir]] ** [[UNHCR]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|1954}} {{Normativna kontrola}} 1obwyvmz1qk4d0r71y5r5pwavvfk58e 0 4684 3830386 3810457 2026-04-15T06:19:22Z Panasko 146730 3830386 wikitext text/x-wiki {{FebruarKalendar}} '''16. februar / veljača (16. 2)''' jest 47. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]]. Do kraja godine još je 318 dana (319 u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). == Događaji == * [[1995.]] – Počelo 30. [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|svjetsko prvenstvo]] u [[biatlon]]u u muškoj i 12. [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1995.|prvenstvo]] u ženskoj konkurenciji, u [[italija]]nskom gradu [[Antholz]]u. == Rođeni == === 15. vijek === * [[1497]] – [[Philip Melanchton Schwarzer]], njemački reformator, teolog i filozof === 18. vijek === * [[1755]] – [[Friedrich Graf Buelow]], pruski general * [[1774]] – [[Pierre Rode]], francuski violinist === 19. vijek === * [[1831]] – [[Nikolaj Semjonovič Leskov]], ruski književnik * [[1834]] – [[Ernst Haeckel]], njemački zoolog i filozof * [[1848]] **[[Octave Mirbeau]], francuski pisac i novinar ** [[Hugo de Vries]], nizozemski botaničar === 20. vijek === * [[1914]] – [[Tomanija Đuričko]], srbijanska glumica * [[1926]] – [[John Richard Schlesinger]], engleski režiser * [[1930]] – [[Ljiljana Jovanović]], srbijanska glumica * [[1935]] – [[Edda Dell'Orso]], italijanska pjevačica * [[1936]] – [[Pino Solanas]], argentinski režiser * [[1942]] – [[Kim Jong-il]], sjevernokorejski političar i državnik * [[1955]] – [[Margaux Hemingway]], američka glumica i model * [[1961]] – [[Jelena Golovina]], sovjetska biatlonka * [[1979]] – [[Valentino Rossi]], italijanski motociklist i višestruki svjetski prvak * [[1988]] – [[Sarah Murphy (biatlonka)|Sarah Murphy]], [[Kanada|kanadska]] i [[Novi Zeland|novozelandska]] [[biatlon]]ka * [[1997]] – [[Nikola Kovač (gejmer)|Nikola Kovač]], bosanskohercegovački gejmer == Umrli == * [[1754]] – [[Richard Mead]], privatni ljekar engleskog kralja [[Rikard II|Rikarda II]] * [[1907]] – [[Giosuè Carducci]], italijanski pjesnik * [[1917]] – [[Octave Mirbeau]], francuski pisac i novinar * [[1918]] – [[Karoly Khuen Hedervary]], mađarski grof * [[1981]] – [[Borko Arsenić]], [[narodni heroj Jugoslavije]] * [[2016]] ** [[Boutros Boutros-Ghali]], [[egipat]]ski diplomat ** [[Srđan Dizdarević]], bosanskohercegovački novinar * [[2024]] – [[Aleksej Navaljni]], ruski politički aktivist i opozicijski čelnik == Praznici == {{Proširiti sekciju}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|16 February}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/16/ Na današnji dan (16. februar), ''BBC.co.uk''] {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/february-16/ Na današnji dan (16. februar), ''nytimes.com''] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Februar|*-16]] s77kgd0xhwm5d8klh34r1beqxpld65o 0 4720 3830392 3756848 2026-04-15T06:30:45Z Panasko 146730 3830392 wikitext text/x-wiki {{MartKalendar}} '''23. mart / ožujak (23. 3)''' jest 82. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (83. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine još su 283 dana. == Događaji == * [[1775]] – [[Američka revolucija]]: [[Patrick Henry]] u virdžinijskoj House of Burgesses izrekao govor poznat kao "[[Give me liberty or give me death!]]" * [[1801]] – Car [[Aleksandar I, car Rusije|Aleksandar I Romanov]] došao na rusko prijestolje nakon što je njegov otac [[Pavle, car Rusije|Pavle]] brutalno ubijen. * [[1919]] – [[Benito Mussolini]] u [[Milano|Milanu]] osnovao fašistički pokret. * [[1978]] – Prve UNIFIL-ove trupe stigle u [[Liban]] radi mirovne misije duž Plave linije. * [[1995]] – Oslobođen je [[Vlašić]] od strane združenih jedinica [[Armija Republike Bosne i Hercegovine|Armije RBiH]] pod komandom [[general]]a [[Mehmed Alagić|Mehmeda Alagića]]. * [[2001]] – [[Rusija|Ruska]] svemirska stanica [[Mir (svemirska stanica)|Mir]] pala u [[Tihi okean]] nedaleko od [[Fidži]]ja. * [[2006]] – [[Dokumentarni film]] u produkciji [[BHT|BHT 1]] ''[[Selma (film)|Selma]]'' režisera [[Srđan Šarenac|Srđana Šarenca]], uvršten je u takmičarski program filmskog festivala "[[Zlatni vitez]]" u [[Moskva|Moskvi]]. == Rođeni == === 15. vijek === * [[1430]] – [[Margareta Napuljska]], engleska kraljica === 19. vijek === * [[1900]] – [[Erich Fromm]], američko-njemački psihoanalitičar === 20. vijek === * [[1905]] – [[Joan Crawford]], američka glumica * [[1905]] – [[Lale Andersen]], njemačka glumica i pjevačica ("Lili Marlene") * [[1910]] – [[Akira Kurosawa]], japanski režiser * [[1917]] – [[Jevgenij Haldej]], sovjetski fotograf * [[1921]] – [[Donald Campbell]], britanski automobilist * [[1931]] – [[Viktor Korčnoj]], [[SSSR|sovjetsko]]-[[Švicarska|švicarski]] [[šah]]ovski [[velemajstor (šah)|velemajstor]] * [[1953]] – [[Chaka Khan]], američka pjevačica * [[1953]] – [[Vesna Čipčić]], srbijanska glumica * [[1962]] – [[Siniša Tubić]], [[SFRJ|jugoslavenski]] olimpijac i član [[bob]]-reprezentacije * [[1965]] – [[Edo Mulahalilović]], bosanskohercegovački kompozitor, tekstopisac i producent * [[1967]] – [[Hristo Kovački]], [[bugarska|bugarski]] [[biatlon]]ac * [[1973]] – [[Milorad Mažić]], srbijanski nogometni sudija == Umrli == * [[1391]] – [[Tvrtko I, kralj Bosne|Tvrtko I Kotromanić]], bosanski ban od 1353, kralj od 1377. * [[1994]] – [[Giulietta Masina]], italijanska glumica * [[2011]] – [[Elizabeth Taylor]], američka glumica * [[2018]] – [[Vladimir Premec]], bosanskohercegovački [[filozofija|filozof]] i [[prevođenje|prevodilac]] * [[2020]] – [[Júlia Sigmond]], mađarsko-rumunska glumica i spisateljica na esperantu * [[2022]] – [[Madeleine Albright‎‎]], američka [[političar]]ka * [[2024]] – [[Abdulah Sidran]], bosanskohercegovački pjesnik, književnik i scenarist == Praznici == * [[Svjetska meteorološka organizacija#Svjetski meteorološki dan|Svjetski meteorološki dan]] == Vanjski linkovi == {{Commonscat|23 March}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/23/ Na današnji dan (23. mart), ''BBC.co.uk''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230323135612/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/23 |date=23. 3. 2023}} {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/march-23/ Na današnji dan (23. mart), ''nytimes.com''] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Mart|*-23]] 6h77oenmabc2ycg27etl7wszth1mmrh 3830393 3830392 2026-04-15T06:31:07Z Panasko 146730 3830393 wikitext text/x-wiki {{MartKalendar}} '''23. mart / ožujak (23. 3)''' jest 82. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (83. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine još su 283 dana. == Događaji == * [[1775]] – [[Američka revolucija]]: [[Patrick Henry]] u virdžinijskoj House of Burgesses izrekao govor poznat kao "[[Give me liberty or give me death!]]" * [[1801]] – Car [[Aleksandar I, car Rusije|Aleksandar I Romanov]] došao na rusko prijestolje nakon što je njegov otac [[Pavle, car Rusije|Pavle]] brutalno ubijen. * [[1919]] – [[Benito Mussolini]] u [[Milano|Milanu]] osnovao fašistički pokret. * [[1978]] – Prve UNIFIL-ove trupe stigle u [[Liban]] radi mirovne misije duž Plave linije. * [[1995]] – Oslobođen je [[Vlašić]] od strane združenih jedinica [[Armija Republike Bosne i Hercegovine|Armije RBiH]] pod komandom [[general]]a [[Mehmed Alagić|Mehmeda Alagića]]. * [[2001]] – [[Rusija|Ruska]] svemirska stanica [[Mir (svemirska stanica)|Mir]] pala u [[Tihi okean]] nedaleko od [[Fidži]]ja. * [[2006]] – [[Dokumentarni film]] u produkciji [[BHT|BHT 1]] ''[[Selma (film)|Selma]]'' režisera [[Srđan Šarenac|Srđana Šarenca]], uvršten je u takmičarski program filmskog festivala "[[Zlatni vitez]]" u [[Moskva|Moskvi]]. == Rođeni == === 15. vijek === * [[1430]] – [[Margareta Napuljska]], engleska kraljica === 19. vijek === * [[1900]] – [[Erich Fromm]], američko-njemački psihoanalitičar === 20. vijek === * [[1905]] – [[Joan Crawford]], američka glumica * [[1905]] – [[Lale Andersen]], njemačka glumica i pjevačica ("Lili Marlene") * [[1910]] – [[Akira Kurosawa]], japanski režiser * [[1917]] – [[Jevgenij Haldej]], sovjetski fotograf * [[1921]] – [[Donald Campbell]], britanski automobilist * [[1931]] – [[Viktor Korčnoj]], [[SSSR|sovjetsko]]-[[Švicarska|švicarski]] [[šah]]ovski [[velemajstor (šah)|velemajstor]] * [[1953]] – [[Chaka Khan]], američka pjevačica * [[1954]] – [[Vesna Čipčić]], srbijanska glumica * [[1962]] – [[Siniša Tubić]], [[SFRJ|jugoslavenski]] olimpijac i član [[bob]]-reprezentacije * [[1965]] – [[Edo Mulahalilović]], bosanskohercegovački kompozitor, tekstopisac i producent * [[1967]] – [[Hristo Kovački]], [[bugarska|bugarski]] [[biatlon]]ac * [[1973]] – [[Milorad Mažić]], srbijanski nogometni sudija == Umrli == * [[1391]] – [[Tvrtko I, kralj Bosne|Tvrtko I Kotromanić]], bosanski ban od 1353, kralj od 1377. * [[1994]] – [[Giulietta Masina]], italijanska glumica * [[2011]] – [[Elizabeth Taylor]], američka glumica * [[2018]] – [[Vladimir Premec]], bosanskohercegovački [[filozofija|filozof]] i [[prevođenje|prevodilac]] * [[2020]] – [[Júlia Sigmond]], mađarsko-rumunska glumica i spisateljica na esperantu * [[2022]] – [[Madeleine Albright‎‎]], američka [[političar]]ka * [[2024]] – [[Abdulah Sidran]], bosanskohercegovački pjesnik, književnik i scenarist == Praznici == * [[Svjetska meteorološka organizacija#Svjetski meteorološki dan|Svjetski meteorološki dan]] == Vanjski linkovi == {{Commonscat|23 March}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/23/ Na današnji dan (23. mart), ''BBC.co.uk''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230323135612/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/23 |date=23. 3. 2023}} {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/march-23/ Na današnji dan (23. mart), ''nytimes.com''] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Mart|*-23]] 5uxihn52e7kcp298kukcpxg61hcvt9g 0 4738 3830416 3808205 2026-04-15T11:08:32Z Panasko 146730 3830416 wikitext text/x-wiki {{AprilKalendar}} '''4. april / travanj (4. 4)''' jest 94. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (95. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine ima još 271 dan. == Događaji == * [[1581]] – [[Francis Drake]] završio oplovljavanje svijeta. * [[1818]] – [[Američki Kongres]] odlučio da [[američka zastava]] bude s 13 crveno-bijelih linija i 20 zvjezdica. * [[1850]] – Osnovan grad [[Los Angeles]]. * [[1860]] – Ruski car [[Aleksandar II, car Rusije|Aleksandar II]] odobrio [[Finska|Finskoj]] uvođenje [[Finska marka|marke]]. * [[1887]] – Susana Medora Salter postala prva žena gradonačelnik jednog grada u Americi. * [[1905]] – U zemljotresu u provinciji Lahore, tada dijelu Britanske Indije, poginulo oko 19.000 ljudi. * [[1912]] – [[Tibet]] proglasio Kinesku republiku. * [[1919]] – Početak [[Sun Yat-sen]]-ove kulturne revolucije u [[Kina|Kini]]. * [[1939]] – Na [[irak|irački]] prijesto stupio [[Fejsal II]] nakon smrti njegovog oca, [[Gazi I|Gazija I]]. * [[1944]] – Britanske trupe ušle u [[Adis Abeba|Adis Abebu]], [[glavni grad]] [[Etiopija|Etiopije]]. * [[1945]] – [[Crvena armija]] ([[SSSR]]) oslobodila [[Mađarska|Mađarsku]]. * [[1947]] – U okviru [[UN]] formirana [[Internacionalna civilna letačka organizacija]]. * [[1949]] – Osnovan [[NATO]], Sjevernoatlanski vojni savez. * [[1960]] – [[Francuska]] i Federacija Mali ([[Senegal]] i [[Sudan]]) potpisali sporazum kojim je Federacija Mali stekla nezavisnost. * [[1968]] – U [[Memphis]]u ubijen [[Martin Luther King Jr.|Martin Luther King]], borac za građanska prava i mir. * [[1969]] – U [[Houston]]u izvršena prva operacija ugrađivanja vještačkog srca u ljudski organizam. Prvi pacijent s ugrađenim vještačkim srcem živio je samo 4 dana. * [[1975]] – [[Vijetnamski rat]]: tokom "[[Operacija Babylift|Operacije Babylift]]", [[Sjedinjene Američke Države|američki]] vojni avion koji je prevozio vijetnamsku ratnu siročad srušio se nakon polijetanja iz [[Ho Ši Min Grad|Saigona]] ([[Vijetnam]]). Poginule su 172 osobe, većinom djece. * [[1976]] – [[Norodom Sihanouk]] je abdicirao s uloge vođe [[Kambodža|Kambodže]], nakon čega su ga uhvatili [[Crveni Kmeri]]. * [[1979]] – Pogubljen [[pakistan]]ski predsjednik [[Zulfikar Ali Bhutto]]. * [[1992]] – [[Arkan]]ova Srpska dobrovoljačka garda ovladala je [[Bijeljina|Bijeljinom]]. * [[1992]] – [[JNA]] i SDS vrše opći napad vatrom iz minobacača, topova i [[VBR]]-a u [[Bosanski Brod|Bosanskom Brodu]]. * [[1992]] – Paravojne formacije SDS-a i JNA počeli su granatiranje Sarajeva. Prve granate ispaljene su sa srpskih položaja na Lapišnici, Borijama i Trebeviću na TV-repetitor na brdu Hum u Sarajevu i zgradu RTVBiH. * [[1992]] – Održana vanredna sjednica opštine [[Tuzla]], na kojoj je donesena odluka da [[Ministarstvo unutrašnjih poslova Bosne i Hercegovine|MUP]] i [[Teritorijalna odbrana|TO]] stupe u odbranu grada. * [[1998]] – U eksploziji [[metan]]a u [[ukrajina|ukrajinskom]] rudniku uglja Skačinsko poginula 63 rudara. * [[2001]] – Delegacija Općine [[Tuzla]] bosanskohercegovačkom [[košarka]]šu [[Mirza Delibašić|Mirzi Delibašiću]] uručila Tuzlansku plakatu sa zlatnim grbom, najviše priznanje koje ova općina dodjeljuje istaknutim ličnostima. * [[2001]] – [[Sudan]]ski ministar odbrane i još 14 vojnih funkcionera poginuli u avionskoj nesreći u kritičnom trenutku građanskog rata u zemlji. * [[2002]] – Visoki predstavnik u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] [[Wolfgang Petritsch]] donio odluku kojom se, u očekivanju provođenja reforme pravosudnog sistema, obustavljaju sva imenovanja sudija i tužilaca u BiH. * [[2002]] – JP "BH Pošta" promoviralo markicu s likom [[Davorin Popović|Davorina Popovića]], preminulog pjevača sarajevske grupe "[[Indexi]]", koji je postao prvi muzičar u BiH čiji se lik našao na poštanskoj markici. * [[2002]] – U [[Tuzla|Tuzli]] upriličeno svečano davanje imena košarkaša [[Mirza Delibašić|Mirze Delibašića]] dosadašnjoj Ulici Đure Đakovića u centru grada, u kojoj je Delibašić rođen. * [[2002]] – [[Haški tribunal]] (ICTY) dostavio Vladi Srbije optužnicu protiv deset lica iz [[Republika Srpska|Republike Srpske]] koja su jugoslavensko državljanstvo dobila [[1996.]] i [[1997.]] * [[2003]] – Američke vojne snage zauzele [[bagdad]]ski međunarodni aerodrom "Sadam" i preimenovale ga u "Bagdad International". * [[2005]] – General Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) Srbije [[Sreten Lukić]] dobrovoljno se predao [[ICTY]]-u, pred kojim je optužen za ratne zločine počinjene tokom sukoba na [[Kosovo|Kosovu]] [[1999.]] == Rođeni == === 16. vijek === * [[1533]] – [[Claudio Merulo]], italijanski kompozitor === 18. vijek === * [[1785]] – [[Bettina von Arnim]], njemačka književnica === 19. vijek === * [[1846]] – [[Comte de Lautréamont]], francuski pjesnik * [[1876]] – [[Maurice de Vlaminck]], francuski slikar i grafičar === 20. vijek === * [[1914]] – [[Marguerite Duras]], francuska književnica * [[1938]] – [[Melita Bihali]], srbijanska glumica * [[1945]] – [[Daniel Cohn-Bendit]], njemački političar i publicist * [[1946]] – [[Lars-Göran Arwidson]], [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac. * [[1952]] – [[Gary Moore]], britanski rock-blues muzičar * [[1958]] – [[Avdo Palić]], pukovnik Armije Republike Bosne i Hercegovine i komadant odbrane Žepe * [[1976]] – [[Elvir Rahimić]], bosanskohercegovački fudbaler i trener * [[1978]] – [[Vesna Pisarović]], hrvatska pjevačica * [[1979]] – [[Heath Ledger]], australijski glumac * [[1991]] – [[Jamie Lynn Spears]], američka glumica i pjevačica == Umrli == * [[1841]] – [[William H. Harrison]], američki političar i predsjednik * [[1929]] – [[Karl Benz]], njemački izumitelj * [[1932]] – [[Wilhelm Ostwald]], njemački hemičar * [[1968]] – [[Martin Luther King Jr.]], američki teolog, borac za ljudska prava i dobitnik Nobelove nagrade za mir * [[1991]] – [[Max Frisch]], švicarski književnik i arhitekt * [[2001]] – [[Liisi Oterma]], finska astronomkinja * [[2023]] – [[Midhat Riđanović]], jugoslavenski i bosanskohercegovački lingvist i anglist == Praznici == * Međunarodni dan borbe protiv mina<!-- Ref: http://www.slobodnaevropa.org/archive/news/20140404/500/500.html?id=25320677 --> * [[Dan nezavisnosti (Senegal)|Dan nezavisnosti]] u [[Senegal]]u == Vanjski linkovi == {{Commonscat|4 April}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/4 Na današnji dan (4. april), ''BBC.co.uk''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070305195834/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/4 |date=5. 3. 2007 }} {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/april-4/ Na današnji dan (4. april), ''nytimes.com''] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Dani u godini|apr004]] 4ronvglimb03kgtnh8tc4sjmabaew9b 0 4817 3830319 3803339 2026-04-14T16:59:06Z AnToni 2325 /* 19. vijek */ 3830319 wikitext text/x-wiki {{MajKalendar}} '''17. maj / svibanj (17. 5.)''' jest 137. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (138. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine ima još 228 dana. == Događaji == * [[1642]] – U koloniji Nova Francuska [[Paul Chomedey de Maisonneuve]] osnovao naselje Ville-Marie, današnji [[Montréal]]. * [[1865]] – Osnovana [[Međunarodna telekomunikacijska unija]]. * [[1954]] – ''[[Brown protiv Odbora za obrazovanje]]'': [[Vrhovni sud Sjedinjenih Američkih Država|Vrhovni sud SAD-a]] jednoglasno je presudio da je segregacija u javnom obrazovanju neustavna. *[[1992]] **Osnovan [[Sarajevski ratni teatar]] **Spaljen [[Orijentalni institut u Sarajevu]], nepovratno izgubljena rukopisna zbirka sa 5263 kodeksa i arhiv sa preko 200.000 dokumenata. * [[2014]] – Zbog [[Poplave u Bosni i Hercegovini 2014.|poplava]] u [[Republika Srpska|Republici Srpskoj]] proglašeno izvanredno stanje. == Rođeni == === 18. vijek === * [[1705]] – [[Ambrosius Stub]], danski pjesnik * [[1749]] – [[Edward Jenner]], engleski liječnik === 19. vijek === * [[1836]] – [[Wilhelm Steinitz]], [[Austrija|austrijsko]]-[[Sjedinjene Američke Države|američki]] [[šah]]ist, prvi službeni svjetski prvak * [[1858]] – [[Mary Adela Blagg]], [[engleska]] [[astronom]]kinja * [[1866]] – [[Eric Satie]], francuski kompozitor i pijanist * [[1900]] – [[Ruhollah Khomeini]], iranski političar i ajatolah === 20. vijek === * [[1904]] – [[Jean Gabin]], francuski glumac * [[1921]] – [[Roy Bentley]], engleski nogometaš i trener * [[1929]] – [[Branko Zebec]], hrvatski nogometaš i trener * [[1934]] – [[Victor Arbez]], [[Francuska|francuski]] [[biatlon]]ac i [[Skijaško trčanje|skijaš-trkač]] * [[1942]] – [[Osman-Faruk Sijarić]], bosanskohercegovački violinista i profesor na [[Muzička akademija u Sarajevu|Muzičkoj akademiji u Sarajevu]] * [[1950]] – [[Janez Drnovšek]], slovenski političar i državnik * [[1958]] – [[Paul Di'Anno]], engleski pjevač * [[1961]] – [[Enya]], irska kantautorica * [[1962.]] ** [[Ferenc Krausz]], mađarski fizičar ** [[Siniša Karan]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] i [[Srbi u Bosni i Hercegovini|srpski]] političar * [[1967]] – [[Uroš Velepec]], [[SFRJ|jugoslavenski]] i slovenski [[biatlon]]ac * [[1971]] – [[Princeza Máxima od Holandije]], supruga [[Spisak nizozemskih kraljeva|nizozemskog prestolonasljednika]], [[Willem-Alexander, kralj Nizozemske|Willema-Alexandera]] * [[1976]] – [[Zsuzsanna Bekecs]], [[mađarska]] [[biatlon]]ka * [[1977]] – [[Roland Zwahlen]], [[Švicarska|švicarski]] [[biatlon]]ac * [[1982]] – [[Tony Parker]], francuski košarkaš * [[1984]] – [[Andreas Kofler]], austrijski [[skijaš-skakač]] * [[1988]] – [[Mikito Tachizaki]], [[japan]]ski [[biatlon]]ac == Umrli == === 3. vijek === * [[290]] – [[Jin Wudi]], car iz [[dinastija|dinastije]] [[Jin (dinastija)|Jin]] === 14. vijek === * [[1395]] – [[Marija, kraljica Ugarske]], kći [[Elizabeta Kotromanić|Elizabete Kotromanić]], unuka bosanskog bana [[Stjepan II Kotromanić|Stjepana II Kotromanića]] === 18. vijek === * [[1727]] – [[Katarina I, carica Rusije|Katarina I]], carica [[Rusko Carstvo|Rusije]] === 19. vijek === * [[1879]] – [[Charles de Coster]], belgijski pisac === 20. vijek === * [[1944]] – [[Milena Jesenská]], [[čehoslovačka]] novinarka, spisateljica i prevoditeljica === 21. vijek === * [[2009]] – [[Mario Benedetti]], urugvajski pisac, pjesnik, romanopisac, pripovjedač i kritičar * [[2012]] – [[Jon Istad]], [[Norveška|norveški]] [[biatlon]]ac i trostruki [[Spisak olimpijskih pobjednika u biatlonu|olimpijski prvak]] u biatlonu. * [[2022]] – [[Vangelis]], grčki kompozitor == Praznici == * [[Međunarodni dan borbe protiv homofobije i transfobije]] == Vanjski linkovi == {{Commonscat|17 May}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/17 Na današnji dan (17. maj), BBC.co.uk] {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/may-17/ Na današnji dan (17. maj), nytimes.com] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Dani u godini|maj017]] 33ipll2hddva00hlfbfxiyh9se4ncig 0 4840 3830381 3822332 2026-04-15T06:16:22Z Panasko 146730 3830381 wikitext text/x-wiki {{JuniKalendar}} '''7. juni / lipanj (7. 6)''' jest 158. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (159. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine ima još 207 dana. == Događaji == * [[1965]] – U snažnoj eksploziji u jami "Orasi" u [[rudnik]]u [[ugalj|mrkog uglja]] u [[Kakanj|Kaknju]] poginulo je 128 rudara, a teže ili lakše je povrijeđeno njih 20. == Rođeni == === 19. vijek === * [[1837]] – [[Alois Hitler]], otac [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] * [[1840]] – [[Charlotte]], meksička carica * [[1848]] – [[Paul Gauguin]], francuski slikar * [[1862]] – [[Philipp Lenard]], njemački fizičar * [[1896]] – [[Imre Nagy]], mađarski političar i agroekonom * [[1900]] – [[Rodoljub Čolaković]], jugoslavenski revolucionar i književnik; === 20. vijek === * [[1907]] – [[Maša Kaleko]], njemačko-ruska pjesnikinja * [[1917]] – [[Dean Martin]], američki pjevač i glumac * [[1917]] – [[Gwendolyn Brooks]], američka pjesnikinja i esejistica * [[1938]] – [[Abulfas Eltschibej]], azerbejdžanski kulturni djelatnik i državnik * [[1940]] – [[Tom Jones]], britanski pop pjevač * [[1944]] – [[Miguel Rios]], španski pjevač * [[1945]] – [[Wolfgang Schüssel]], austrijski političar i državnik * [[1950]] – [[Svjetlana Knežević]], srbijanska glumica * [[1952]] ** [[Liam Neeson]], britanski glumac ** [[Orhan Pamuk]], turski pisac i scenarist * [[1958]] – Prince Rogers Nelson, poznatiji kao "[[Prince (muzičar)|Prince]]", američki muzičar * [[1959]] – [[Mike Pence]] * [[1961]] – [[Davor Sučić]], [[bosanskohercegovački]] [[rokenrol]] muzičar, [[kompozitor]], tekstopisac, muzički producent, [[glumac]] i [[redatelj]] * [[1966]] – [[Ian Woods]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanski]] [[biatlon]]ac * [[1981]] – [[Anna Kournikova]], ruska teniserka * [[1975]] – [[Allen Iverson]], američki košarkaš == Umrli == * [[1826]] – [[Joseph von Fraunhofer]], njemački fizičar i izumitelj * [[1937]] – [[Jean Harlow]], američka glumica * [[1954]] – [[Alan Turing]], britanski matematičar, logičar i kriptografer * [[1965]] – [[Judy Holliday]], američka glumica, komičarka i pjevačica * [[1966]] – [[Jean Arp]], francuski slikar, vajar i pjesnik * [[1967]] – [[Dorothy Parker]], američka književnica * [[1986]] – [[Sara Sadikova]], tatarska glumica, operna pjevačica i kompozitorica * [[1993]] – [[Dražen Petrović]], hrvatski košarkaš * [[2006]] – [[Abu Musab al-Zarqawi]], lider Al-Kaide u Iraku * [[2015]] – [[Christopher Lee]], britanski glumac == Praznici == {{Proširiti sekciju}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|7 June}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/7/ Na današnji dan (7. juni), BBC.co.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220630022730/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/7/ |date=30. 6. 2022 }} {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/june-7/ Na današnji dan (7. juni), nytimes.com] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Dani u godini|juni007]] 9ycuv7g12mf4c1ae0ng691xogm2sbcd 0 4964 3830405 3815700 2026-04-15T10:11:54Z Panasko 146730 3830405 wikitext text/x-wiki {{SeptembarKalendar}} '''6. septembar / rujan (6. 9)''' jest 249. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (250. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine još je 116 dana. == Događaji == * [[1968]] – [[Esvatini|Svazi]] stekao nezavisnost od [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenog Kraljevstva]] == Rođeni == === 18. vijek === * [[1729]] – [[Moses Mendelssohn]], jevrejski filozof * [[1766]] – [[John Dalton]], engleski prirodnjak i učitelj === 20. vijek === * [[1913]] – [[Leonidas da Silva]], brazilski nogometaš * [[1915]] – [[Franz Josef Strauß]], njemački političar i premijer [[Bavarska|Bavarske]] * [[1923]] – [[Ljubica Ković]], srbijanska glumica * [[1943]] – [[Roger Waters]], britanski muzičar ([[Pink Floyd]]) * [[1951]] – [[Šaban Šaulić]], jugoslavenski i srbijanski pjevač * [[1961.]] ** [[Pal Gamst Waaktaar]], norveški muzičar ([[A-ha]]) ** [[Višnja Babić]], hrvatska glumica * [[1963.]] ** [[Husnija Kamberović]], bosanskohercegovački pisac i historičar ** [[Marija Manolova]], [[bugarska]] [[biatlon]]ka * [[1966]] – [[Joan Guetschow]], [[SAD|američka]] [[biatlon]]ka * [[1967]] – [[Milan Lukić]], ratni zločinac * [[1971]] – [[Dolores O'Riordan]], [[irska]] muzičarka, pjevačica grupe [[The Cranberries]] * [[1975]] – [[Sylvie Becaert]], francuska [[biatlon]]ka. * [[1979]] – [[Raphael Claus]], [[brazil]]ski [[nogometni sudija]] * [[1984]] – [[Helena Ekholm]], [[švedska]] [[biatlon]]ka * [[1989]] – [[Darja Klimina]], [[kazahstan]]ska [[biatlon]]ka * [[1995]] – [[Lotte Lie]], norveška i od 2022. belgijska [[biatlon]]ka * [[2000]] – [[Camille Bened]], francuska [[biatlon]]ka == Umrli == === 16. vijek === * [[1566]] – [[Sulejman I|Sulejman I Veličanstveni]], [[sultan]] [[Osmansko Carstvo|Osmanskog Carstva]] od 1520. do 1566. === 20. vijek === * [[1997]] – [[Uglješa Uzelac]] – bosanskohercegovački političar i 27. gradonačelnik Sarajeva * [[1998]] – [[Akira Kurosawa]], japanski režiser, scenarist i producent === 21. vijek === * [[2007]] – [[Luciano Pavarotti]], [[italija]]nski [[tenor]] * [[2008]] – [[Riza Sapunxhiu]], jugoslavenski i kosovski političar * [[2021]] – [[Jean-Paul Belmondo]], francuski glumac * [[2025]] – [[Rick Davies]], britanski muzičar == Praznici == {{Proširiti sekciju}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|6 September}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/september/6 Na današnji dan (6. septembar), ''BBC.co.uk''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080309094344/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/september/6 |date=9. 3. 2008}} {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/september-6 Na današnji dan (6. septembar), ''nytimes.com''] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Septembar|*-06ß]] 1dpcef13jn17sy8blmt3c0n64sp3so6 0 4986 3830407 3818397 2026-04-15T10:12:43Z Panasko 146730 3830407 wikitext text/x-wiki {{SeptembarKalendar}} '''28. septembar / rujan (28. 9)''' jest 271. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (272. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine još su 94 dana. == Događaji == * [[892]] – Prvo spominjanje Livna u historijskim dokumentima. * [[1992]] – [[Masakr u Boljakovom Potoku]]. == Rođeni == === 16. vijek === * [[1573]] – [[Caravaggio]], italijanski slikar === 19. vijek === * [[1852]] – [[Henri Moissan]], francuski hemičar === 20. vijek === * [[1905]] – [[Max Schmeling]], njemački bokser * [[1920]] – [[Mara Naceva]], makedonska komunistkinja i partizanka * [[1924]] – [[Marcello Mastroianni]], italijanski glumac * [[1932]] – [[Muhamed Kondžić]], bosanskohercegovački književnik * [[1934]] – [[Brigitte Bardot]], francuska glumica * [[1938]] – [[Ben E. King]], američki pjevač i muzičar * [[1941]] – [[Edmund Stoiber]], bavarski političar * [[1953]] – [[Keith McDermott]], američki glumac i pisac * [[1960]] – [[Mehmed Baždarević]], bosanskohercegovački nogometaš * [[1960]] – [[Jennifer Rush]], američka pjevačica * [[1965]] – [[Alejandro Guerra (biatlonac)|Alejandro Guerra]], argentinski [[biatlon]]ac * [[1967]] – [[Mira Sorvino]], američka glumica * [[1968]] – [[Mika Häkkinen]], [[Finska|finski]] automobilist * [[1969]] – [[Valerij Ivanov]], [[Kazahstan|kazaški]] [[biatlon]]ac ([[Formula 1]], [[DTM]]) * [[1972]] – [[Gwyneth Paltrow]], američka glumica * [[1975]] – [[Ana Brnabić]], srbijanska političarka * [[1959]] – [[Harun Šestić]], bosanskohercegovački vaskularni hirurg * [[1980]] – [[Jelena Hrustaljova]], [[kazahstan]]ska, [[Bjelorusija|bjeloruska]] i [[Rusija|ruska]] [[biatlon]]ka * [[1988]] – [[Marin Čilić]], [[Hrvatska|hrvatski]] [[tenis]]er === 21. vijek === * [[2006]] – [[Manca Caserman]], [[Slovenija|slovenska]] [[biatlon]]ka == Umrli == === 19. vijek === * [[1895]] – [[Louis Pasteur]], francuski hemičar i biolog === 20. vijek === * [[1941]] - [[Radojka Lakić]], učesnica Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije. * [[1953]] – [[Edwin Hubble]], američki astronom, poznat po otkriću širenja svemira * [[1956]] - [[Ostap Višnja]], ukrajinski književnik i satiričar * [[1970]] – [[Gamal Abdel Naser]], egipatski političar i državnik * [[1989]] – [[Ferdinand Marcos]], filipinski političar i predsjednik Filipina (1965–1986) === 21. vijek === * [[2010]] – [[Józef Rubiś]], [[Poljska|poljski]] [[biatlon]]ac i [[Skijaško trčanje|skijaš-trkač]] * [[2014]] – [[Ljubica Ković]], srbijanska glumica * [[2016]] – [[Shimon Peres]], izraelski političar * [[2018]] – [[Predrag Ejdus]], [[srbija]]nski i [[Jugoslavija|jugoslavenski]] glumac * [[2020]] – [[Edhem Sirčo]], bosanskohercegovački rukometaš i trener * [[2024]] – [[Kris Kristofferson]], američki kantautor i glumac == Praznici == {{Proširiti sekciju}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|28 September}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/september/28 Na današnji dan (28. septembar), ''BBC.co.uk''] {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/september-28/ Na današnji dan (28. septembar), ''nytimes.com''] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Septembar|*-28]] 9vlyowjr0iporoehy96blfk6euaqnus 0 5044 3830384 3824357 2026-04-15T06:18:18Z Panasko 146730 3830384 wikitext text/x-wiki {{NovembarKalendar}} '''24. novembar / studeni (24. 11)''' jest 328. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (329. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine ima još 37 dana. == Događaji == * [[1642]] – Holandski moreplovac [[Abel Tasman]] otkrio ostrvo južno od [[australija|Australije]] i nazvao ga Van Dimenova Zemlja, koje je kasnije njemu u čast nazvano [[Tasmanija]]. * [[1859]] – Objavljena knjiga engleskog prirodnjaka [[Charles Darwin|Charlesa Darwina]] "[[Porijeklo vrsta]]". Njegova revolucionarna teorija evolucije izazvala velike kontroverze u naučnim krugovima, a crkveni krugovi izrazili bojazan da će knjiga podriti religijska vjerovanja o postanku svijeta. * [[1947]] – [[Robert Schuman]] postao premijer [[francuska|Francuske]]. * [[1951]] – Na [[Broadway]]u premijerno prikazana muzička komedija "Gigi". Američka filmska i pozorišna glumica [[Audrey Hepburn]] za svoju debitantsku ulogu dobila nagradu "Theatre World Award". * [[1976]] – Zemljotres jačine 7,3 u [[rusija|Rusiji]] i [[Iran]]u odnio oko 5.000 žrtava. * [[1989]] – Pod pritiskom masovnih demonstracija u [[Prag]]u kompletno rukovodstvo Komunističke partije [[čehoslovačka|Čehoslovačke]] podnijelo ostavke, uključujući generalnog sekretara Miloša Jakeša. Na mjesto generalnog sekretara partije došao Karol Urbanek. * [[1992]] – Na jugu [[kina|Kine]] srušio se putnički avion "boing 737". U najtežoj nesreći u istoriji kineskog vazduhoplovstva život izgubila 141 osoba, svi putnici i članovi posade. * [[2000]] – [[jugoslavija|Jugoslavenski]] predsjednik [[Vojislav Koštunica]] doputovao u [[Zagreb]] na Samit na vrhu država Jugoistočne Evrope i Evropske unije, što je bila prva posjeta nekog zvaničnika Jugoslavije [[hrvatska|Hrvatskoj]] od raspada [[SFRJ]]. == Rođeni == === 17. vijek === * [[1632]] – [[Baruch Spinoza]], holandski filozof === 18. vijek === * [[1784]] – [[Zachary Taylor]], američki političar i predsjednik === 19. vijek === * [[1826]] – [[Carlo Collodi]], italijanski pripovjedač * [[1864]] – [[Henri de Toulouse-Lautrec]], francuski slikar * [[1880]] – [[Abd al-Aziz ibn Saud]], osnivač modernog Kraljevstva Saudijske Arabije i prvi moderni saudijski kralj 1932–1953. === 20. vijek === * [[1911]] – [[Erik Bergman]], finski kompozitor * [[1914]] – [[Knarik Vardanjan]], armensko-sovjetska slikarka * [[1919]] – [[Vera Aceva]], narodni heroj [[Socijalistička Federativna Republika * [[1924]] – [[Vadžija Samedova]],e profesionalna slikarica u [[Azerbejdžan]]u * [[1949]] – [[Erwin Neutzsky-Wulff]], [[Danska|danski]] pisac [[naučna fantastika|naučne fantastike]] i [[horor]] romana * [[1954]] – [[Emir Kusturica]], bosanskohercegovački filmski režiser * [[1966.]] ** [[Delphyne Heymann]], francuska [[biatlon]]ka ** [[Roberto Lucero]], argentinski [[biatlon]]ac * [[1967]] – [[Mirjana Joković]], srbijanska glumica * [[1971]] – [[Aleksandar Božović]], bosanskohercegovački golman * [[1986]] – [[Mirza Čardaklija]], bosanskohercegovački pjesnik == Umrli == === 17. vijek === * [[1694]] – [[Matsuo Basho]], japanski pjesnik === 19. vijek === * [[1870]] – [[Comte de Lautréamont]], francuski pjesnik === 20. vijek === * [[1934]] – [[Mihajlo Gruševski]], ukrajinski historičar, prosvjetni djelatnik, političar * [[1963]] – [[Lee Harvey Oswald]], američki atentator * [[1980]] – [[Henrietta Hill Swope]], američka astronomkinja * [[1991]] – [[Freddie Mercury]], britanski pjevač i muzičar * [[2009]] – [[Ignacije Gavran]], [[Hrvatska književnost|hrvatski]] i [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] franjevac, prevodilac, historičar i putopisac === 21. vijek === * [[2015]] – [[Sead Bejtović]], bosanskohercegovački pozorišni glumac == Praznici == {{Proširiti sekciju}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|24 November}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/24 Na današnji dan (24. novembar), BBC.co.uk] {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/november-24 Na današnji dan (24. novembar), nytimes.com] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Novembar|*-24]] qadsn96tcnan6tmekenpmlqm6kx752w 0 5873 3830382 3819148 2026-04-15T06:17:07Z Panasko 146730 3830382 wikitext text/x-wiki {{godina}} '''1950.''' (MCML) je uobičajena godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru, 1950. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 950. godina 2. milenija, 50. godina 20. stoljeća i prve godine decenije 1950-ih.{{Godina u drugim kalendarima}} == Događaji == * Osnovano [[Narodno pozorište u Zenici]] (Tada kao Oblasno pozorište). * Utemeljen Gradski muzej u [[Travnik]]u. * U Narodnoj skupštini [[Jugoslavija|Jugoslavije]] izglasan Zakon o predaji preduzeća na upravljanje radnicima, u skladu s [[Karl Marx|Marksovim]] “Fabrike radnicima – zemlja seljacima”. Ozakonjeno [[radničko samoupravljanje]]. * [[Miroslav Krleža]] u [[Zagreb]]u osniva [[Jugoslavenski leksikografski zavod]]. * Održane prve [[Dubrovačke ljetne igre]]. * U [[Indonezija|Indoneziji]] otkriven do sada najstariji [[Prahistorija|prahistorijski]] pećinski crtež. Starost crteža je [[uranij]]-[[torij]] analizom procijenjena na oko 40.000 godina. * [[23. februar]] - Održana [[7. dodjela "Zlatnog globusa"]]; * [[25. maj]] - Na sceni [[Narodno pozorište Sarajevo|Narodnog pozorišta u Sarajevu]] ''[[Sarajevski balet]]'' izveo svoju prvu samostalnu predstavu. * [[25. juni]] - Prelaskom [[Korejska demarkaciona linija|demarkacione linije]] od strane [[Korejska narodna armija|Sjevernokorejske armije]] ({{Kor|조선인민군|朝鮮人民軍|Joseon inmingun}}) ''(KNA)'', započeo je [[Korejski rat]]<ref name="history.com">http://www.history.com/topics/korean-war</ref>. * [[20. august]] – U [[Dubrovnik]]u započela [[Šahovska olimpijada 1950.|deveta šahovska olimpijada]], na kojoj je učestvovalo 16 država. * [[11. septembar]] – U [[Buenos Aires]]u završena [[Šahovska olimpijada 1950.|deveta šahovska olimpijada]], na kojoj je pobijedila ekipa Jugoslavije. * [[22. oktobar]] - U [[Argentina|Argentini]] započelo prvo [[svjetsko prvenstvo u košarci]]. * [[26. novembar]] - [[Kina|Kineske]] trupe izvršile invaziju na [[Koreja|Koreju]]. == Rođeni == === Januar=== * 3. januar – [[Vesna Vulović]], stjuardesa koja je preživjela pad sa visine 10.160 [[metar]]a bez padobrana i ušla u [[Guinnessova knjiga rekorda|Guinnessovua knjigu rekorda]] * [[23. januar]] – [[Richard Dean Anderson]], američki glumac * [[31. januar]] – [[Nikolaj Kruglov]], [[Sovjetski Savez|sovjetski]] [[biatlon]]ac, trostruki [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu|svjetski]] i dvostruki [[Spisak olimpijskih pobjednika u biatlonu|olimpijski prvak]] u biatlonu. === Februar === * [[3. februar]] – [[Milo Hrnić]], hrvatski pjevač * [[10. februar]] – [[Mark Spitz]], američki plivač === Mart === * [[8. mart]] – [[Seid Memić Vajta]], bosanskohercegovački pjevač * [[9. mart]] – [[Milić Vukašinović]], bosanskohercegovački muzičar * [[11. mart]] – [[Sune Adolfsson]], [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac * [[20. mart]] – [[Albert Mächler]], [[Švicarska|švicarski]] [[biatlon]]ac * [[22. mart]] – [[Goran Bregović]], bosanskohercegovački muzičar i kompozitor * [[26. mart]] – [[Alan Silvestri]], američki kompozitor i dirigent === April === * [[22. april]] – [[Peter Frampton]], engleski kantautor i [[gitarist]] * [[23. april]] – [[Đurđica Barlović]], hrvatska pjevačica === Maj === * [[17. maj]] – [[Janez Drnovšek]], slovenski političar i državnik === Juni === * [[7. juni]] – [[Svjetlana Knežević]], srbijanska glumica * [[13. juni]] ** [[Katica Želi]], srbijanska glumica ** [[Bogosava Nikšić]], srbijanska glumica === Juli === * [[7. juli]] – [[Enver Hadžihasanović]], bosanskohercegovački general i osuđeni ratni zločinac * [[11. juli]] – [[Nicolae Veştea]], [[Rumunija|rumunski]] [[biatlon]]ac * [[15. juli]] – [[Ivo Miro Jović]], bosanskohercegovački političar * [[24. juli]] – [[Jadranka Stojaković]], bosanskohercegovačka kantautorica * [[29. juli]] – [[Wang Yumjie]], [[Kina|kineski]] olimpijski [[biatlon]]ac === August === * [[5. august]] – [[Rosi Mittermaier]], [[njemačka]] [[alpska skijašica]] * [[8. august]] – [[Josef Keck]], [[Zapadna Njemačka|zapadnonjemački]] [[biatlon]]ac * [[16. august]] – [[Neda Ukraden]], bosanskohercegovačka pjevačica * [[19. august]] – [[Aino Kallunki]], [[finska]] [[biatlon]]ka; * [[25. august]] – [[André Geourjon]], [[Francuska|francuski]] [[biatlon]]ac === Septembar === * [[14. septembar]] – [[Ademir Kenović]], bosanskohercegovački režiser * [[21. septembar]] – [[Bill Murray]], irsko-američki glumac, režiser i producent === Oktobar === * [[17. oktobar]] – [[Sandra Reemer]], nizozemska pjevačica * [[19. oktobar]] – [[Franjo Vladić]], jugoslavenski nogometaš * [[20. oktobar]] – [[Tom Petty]], američki muzičar * [[21. oktobar]] – [[Raimo Seppänen]]. [[Finska|finski]] [[biatlon]]ac * [[31. oktobar]] – [[Zaha Hadid]], britansko-iračka arhitektica === Novembar === * [[11. novembar]] – [[Gheorghe Gârniţă]], [[Rumunija|rumunski]] [[biatlon]]ac === Decembar === * [[15. decembar]] - [[Ramiz Tahiri]], kosovski i jugoslavenski kompozitor i dirigent * [[22. decembar]] – [[Zijah Sokolović]], [[bosanskohercegovački]] glumac i režiser * [[23. decembar]] – [[Vicente del Bosque]], španski nogometni trener i bivši nogometaš * [[30. decembar]] – [[Bjarne Stroustrup]], [[računar]]ski stručnjak i tvorac [[programski jezik|programskog jezika]] [[C++]] == Umrli == * [[21. januar]] - [[George Orwell]], britanski pisac i novinar * [[11. maj]] - [[Royal Harwood Frost]], [[USA|američki]] [[astronom]] * [[2. novembar]] - [[George Bernard Shaw]], englesko-irski dramatičar * [[15. novembar]] - [[Agnes Repplier]], američka književnica * [[10. decembar]] - [[Kim Gyu-sik]] ({{kor|김규식|金奎植|}}), korejski političar, diplomat i pjesnik == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == [[Datoteka:Cecil Powell.jpg|mini|desno|150px|Cecil Powell]] * [[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] ** [[Cecil Powell]], [[Velika Britanija]] * [[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] ** [[Otto Diels]], [[Zapadna Njemačka]] ** [[Kurt Alder]], [[Zapadna Njemačka]] * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija ili medicina]] ** [[Edward C. Kendall]], [[SAD]] ** [[Tadeus Reichstein]], [[SAD]] ** [[Philip S. Hench]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] ** [[Bertrand Russell]], [[Velika Britanija]] * [[Nobelova nagrada za mir|Mir]] ** [[Ralph Bunche]], [[SAD]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Normativna kontrola}} {{Commonscat|1950|1950.}} appbda00xi4v5qosdqpqo6ya5wii8u0 0 6632 3830317 3769118 2026-04-14T16:57:51Z AnToni 2325 /* August */ 3830317 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''1896.''' (MDCCCXCVI) bila je prijestupna godina koja je počela u srijedu po gregorijanskom kalendaru i prijestupna godina koja je počela u ponedjeljak po julijanskom kalendaru, 1896. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 896. godina 2. milenij, 96. godina 19. stoljeća i sedma godina 1890-ih. Od njenog početka gregorijanski kalendar bio je 12 dana ispred julijanskog, koji je ostao u lokalnoj upotrebi do 1923. == Događaji == [[Datoteka:Wilhelm_Conrad_Röntgen_(1845--1923).jpg|desno|mini|186x186piksel|5. januar: Röntgen zraci.]] [[Datoteka:X-ray_by_Wilhelm_Röntgen_of_Albert_von_Kölliker's_hand_-_18960123-02.jpg|desno|mini|188x188piksel|5. januar: rendgenski snimak]] * U Sarajevu završena izgradnja [[Gradska vijećnica Sarajevo|Gradske vijećnice]] * [[1. februar]] – Premijera [[Giacomo Puccini|Puccinijeve]] opere "[[La Boheme]]" u [[Torino|Torinu]]. * [[6]]. - [[15. april]] – Prve moderne [[Olimpijske igre]] održane u [[Grčka|Grčkoj]]. * [[27. august]] – [[Englesko-zanzibarski rat]]. * [[6. novembar]] – Počelo šesto službeno [[Svjetsko prvenstvo u šahu 1896/97.]] između [[Wilhelm Steinitz|Steinitza]] i [[Emanuel Lasker|Laskera]]. * [[16. novembar]] – Prvi prijenos električne energije između dva grada (Niagara Fallsa i Buffala). == Rođeni == === Datum nepoznat === * [[Tadija Anušić]], [[narodni heroj Jugoslavije]] === Januar === === Februar === * [[28. februar]] – [[Sulejman Filipović]], oficir Jugoslavenske armije i učesnik NOB-a === Mart === === April === * [[24. april]] – [[Marja Grolmusec]], [[Lužički Srbi|lužičkosrspka]] publicistkinja i članica socijalističkog otpora protiv nacističke vlade === Maj === * [[30. maj]] – [[Howard Hawks]], američki filmski režiser === Juni === * [[11. juni]] – [[Juan Laurentino Ortiz]], argentinski pjesnik * [[24. juni]] – [[Vladimir Vauhnik]], oficir Vojske Kraljevine Jugoslavije, vojni ataše i obavještajac u jugoslavenskoj ambasadi u Berlinu === Juli === * [[16. juli]] – [[Trygve Lie]], norveški političar === August === * [[10. august]] – [[Milena Jesenská]], [[čehoslovačka]] novinarka, spisateljica i prevoditeljica * [[15. august]] – [[Gerty Cori]], češko-austrijsko-američka biohemičarka === Septembar === === Oktobar === * [[8. oktobar]] – [[Julien Duvivier]], francuski filmski režiser * [[11. oktobar]] – [[Roman Jakobson]], ruski lingvist i teoretičar književnosti === Novembar === * [[2. novembar]] – [[Anka Krizmanić]], hrvatska slikarka, grafičarka i naučna ilustratorica * [[3. novembar]] – [[Sulejman Bajraktarević]], bosanskohercegovački putopisac, pjesnik i prepisivač [[Kur'an]]a * [[12. novembar]] – [[Nima Yushij]], iranski pjesnik === Decembar === * [[27. decembar]] – [[Carl Zuckmayer]], njemački književnik == Umrli == * [[20. maj]] – [[Clara Schumann]], njemačka pijanistica i kompozitor * [[1. juli]] – [[Harriet Beecher Stowe]], američka spisateljica i abolicionistica (''[[Čiča Tomina koliba]]'') * [[23. septembar]] – [[Ivar Aasen]], norveški pisac * [[11. oktobar]] – [[Anton Bruckner]], austrijski orguljaš i kompozitor * [[10. decembar]] – [[Alfred Nobel]], švedski izumitelj i industrijalac == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|1896}} {{Normativna kontrola}} lci4bgt7apoxn9vvit08mbeht17g1bt 0 6753 3830395 3798535 2026-04-15T06:59:55Z Ziv 117934 ([[c:GR|GR]]) [[File:Flag of Transcaucasian SFSR.svg]] → [[File:Flag of the Transcaucasian SFSR.svg]] → The file was renamed on Commons, but the filename was not changed in the language versions because Delinker did not perform the task. ([[c:c:GR]]) 3830395 wikitext text/x-wiki {{Nedostaju izvori}} {{Infokutija bivša država | izvorno_ime = Союз Советских Социалистических Республик | zvanično_ime = Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika | genitiv = Saveza Sovjetskih Socijalističkih Republika | razdoblje = 1922–1991. | država_prije1 = Ruska Sovjetska Federativna Socijalistička Republika | država_prije_zastava1 = Flag RSFSR 1918.svg | država_prije2 = Transkavkskaska Sovjetska Federativna Socijalistička Republika | država_prije_zastava2 = Flag of the Transcaucasian SFSR.svg | država_prije3 = Ukrajinska Sovjetska Socijalistička Republika | država_prije_zastava3 = Flag of the Ukrainian SSR (1923-1927).svg | država_prije4 = Bjeloruska Sovjetska Socijalistička Republika | država_prije_zastava4 = Flag of the Byelorussian SSR (1919).svg | država_poslije1 = | država_poslije_zastava1 = | država_poslije2 = | država_poslije_zastava2 = | država_poslije3 = | država_poslije_zastava3 = | država_poslije4 = | država_poslije_zastava4 = | država_poslije5 = | država_poslije_zastava5 = | zastava = Flag of the Soviet Union.svg | grb = State Emblem of the Soviet Union.svg | karta = Union of Soviet Socialist Republics (orthographic projection).svg | službeni_jezik = [[Ruski jezik|ruski]] | glavni_grad = [[Moskva]] | vrsta_vlasti = [[Vođe Sovjetskog Saveza|Vođa]] | godina_prve_vlasti = 1922–1953. (prvi) | vladar_prva_vlast = [[Josif Staljin]] | godina_druge_vlasti = {{nowrap|1985–1991. (zadnji)}} | vladar_druga_vlast = [[Mihail Gorbačov]] |površina =22.402.200 | procenat_vode =?| po_broju_stanovnika_na_svijetu =3 '''³⁾'''| stanovnika =293.047.571 | gustoća =13,08 | nezavisnost =[[30. decembar]] [[1922]]. (osnivanje)<br />[[26. decembar]] [[1991]]. (ukinuće)| valuta =[[sovjetski rubalj]]| vremenska_zona =+2 do +13 <br /> [[UTC]] +3 do +12 ljeti | himna ="[[Internacionala]]" (1922–1944){{Center| }}<br />"[[Himna Sovjetskog Saveza]]" (1944–1991){{Center|[[Datoteka:Soviet Anthem Instrumental 1955.ogg]]}}| internetski_nastavak =[[.su]]| pozivni_broj =+7| komentar ='''¹⁾''' bio služben za vrijeme države <br />'''²⁾''' nakon ukinuće nije bilo predsjednika, posljednji [[Mihail Gorbačov|Gorbačov]]<br />'''³⁾''' 3. prije ukinuća | moto = Пролетарии всех стран, соединяйтесь!<br />(ruski: Proleteri svih zemalja, ujedinite se!) |}}'''Sovjetski''' '''Savez''' ([[Ruski jezik|rus.]] ''Сове́тский Сою́з''), službeno '''Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika''' (skraćenica: '''SSSR'''; [[Ruski jezik|rus.]] ''Сою́з Сове́тских Социалисти́ческих Респу́блик''), naziv je za bivšu socijalističku državu u [[Istočna Evropa|istočnoj Europi]], [[Srednja Azija|srednjoj]], [[Sjeverna Azija|sjevernoj]] i [[Istočna Azija|istočnoj Aziji]]. Nastala je [[1922.|1922]]. godine na prostoru [[Rusko Carstvo|Carske Rusije]] pod vodstvom [[Vladimir Lenjin|Vladimira Iljiča Lenjina]] i [[Komunistička partija Sovjetskog Saveza|Komunističke partije]], nestala [[1991.|1991]]. godine, a sastojala se od 15 republika. Bila je vodeća svjetska [[Komunizam|komunistička]] sila. == Historija == Sovjetski Savez je došao na mjesto [[Rusko Carstvo|Ruskog Carstva]], čiji je zadnji monarh, car [[Nikola II, car Rusije|Nikola II]] vladao do 1917. Sovjetski Savez je osnovan u decembru 1922. kao savez [[Ruska Sovjetska Federativna Socijalistička Republika|Ruske]], [[Ukrajinska SSR|Ukrajinske]], [[Bjeloruska Sovjetska Socijalistička Republika|Bjeloruske]] i [[Transkavkaska Sovjetska Federativna Socijalistička Republika|Transkavkaske sovjetske republike]], na čijem su čelu bile [[Boljševici|boljševičke stranke]]. Revolucionarna aktivnost u Rusiji počela je [[Dekabristički ustanak|Dekabrističkim ustankom]] godine 1825. Iako je [[kmetstvo]] ukinuto 1861, njegovo ukidanje postignuto je pod uvjetima koji su bili nepovoljni za seljake, i ohrabrili su revolucionare. Parlament, [[Duma]], osnovan je 1906, ali politički i socijalni nemiri nastavljeni su i pogoršani tokom [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] usljed vojnih poraza i nestašice hrane. Spontani narodni ustanak u [[Sankt Peterburg|Petrogradu]], kao odgovor na ratno raspadanje ruskog blagostanja i morala, kulminirao je obaranjem carske vlade u martu 1917. ([[Februarska revolucija]]). Autokratija je zamijenjena privremenom vladom, čije vođe su namjeravali uspostaviti [[demokratija|demokratiju]] u Rusiji i nastaviti sudjelovanje u savezničkim ratnim naporima. U isto vrijeme su se u zemlji raširili radnički savjeti ([[sovjet]]i), kako bi osigurali prava radničke partije. Radikalni [[boljševici]], pod vodstvom [[Vladimir Lenjin|Vladimira Lenjina]], zalagali su se za [[socijalizam|socijalističku]] revoluciju u sovjetima i na ulicama. Oni su preuzeli vlast od Privremene vlade u novembru 1917. u [[Oktobarska revolucija|Oktobarskoj revoluciji]]. Tek poslije dugog i krvavog [[Ruski građanski rat|ruskog građanskog rata]] (1918–1922), koji se sastojao i u borbi vladinih snaga i stranih trupa u raznim dijelovima Rusije, osiguran je novi [[Komunizam|komunistički]] režim. [[Mir u Rigi|Mirom u Rigi]], početkom 1921, podijeljena je i sporna teritorija u [[Bjelorusija|Bjelorusiji]] i [[Ukrajina|Ukrajini]] između [[Poljska|Poljske]] i Sovjetske Rusije. Od svojih prvih godina, vlada Sovjetskog Saveza bila je zasnovana na jednostranačkoj vlasti komunista, kako su boljševici sebe nazivali od marta 1928. Poslije neobične ekonomske politike [[Ratni komunizam|ratnog komunizma]] za vrijeme građanskog rata uvedena je [[Nova ekonomska politika]] kada je sovjetska vlada tokom 1920-ih dozvolila postojanje određene privatne ekonomska aktivnosti uz nacionaliziranu industriju, a potpuno oduzimanje hrane na selu zamijenila porezom u hrani. Rasprava o budućnosti privrede pružila je podlogu sovjetskim vođama za borbu oko vlasti nakon Lenjinove smrti 1924. Postupnom konsolidacijom svog utjecaja i izoliranjem rivala unutar stranke, posebno Lenjinovog očitijeg nasljednika [[Lav Trocki|Lava Trockog]], [[Josif Staljin]] je postao samostalni vođa Sovjetskog Saveza krajem 1920-ih. Staljin je 1928. predstavio prvi [[petogodišnji plan]] za izgradnju socijalističke privrede. U industriji, država je preuzela kontrolu nad svim postojećim firmama, i započela intenzivan program [[Industrijalizacija|industrijalizacije]]; u poljoprivredi, država je prisvojila imovinu seljaka kako bi uspostavila [[Kolektivizacija u Sovjetskom Savezu|kolektivne farme]]. Sovjetski Savez je postao velika industrijska sila; ali je primjena plana raširila bijedu u nekim segmentima stanovništva. Kolektivizacija se suočila s otporom [[kulak]]a, što je rezultiralo ogorčenom borbom mnogih seljaka protiv vlasti, glađu i, možda, milionima žrtava (najviše procjene 14,5 miliona), posebno u Ukrajini. Socijalni prevrati nastavljeni su i sredinom 1930-ih, kad je Staljin započeo čistku u komunističkoj partiji. Iz ovog je procesa izrasla kampanja terora koja je dovela do pogubljenja (najviše procjene 1 milion), zatvaranja i protjerivanja (najviše procjene 9,5 miliona) ljudi u [[Gulag|gulazima]]. Ipak, uprkos ovim nemirima, Sovjetski Savez se razvio u snažno industrijsko privredno područje u godinama prije [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. Iako se Staljin pokušao udružiti s [[Njemačka|Njemačkom]] zaključivši [[Pakt Ribbentrop-Molotov]] godine 1939., dvije godine kasnije, u junu 1941. Njemačka je izvršila [[Operacija "Barbarossa"|invaziju na Sovjetski Savez]]. [[Crvena armija]] zaustavila je nacističku ofanzivu u [[Staljingradska bitka|staljingradskoj bici]] 1943, i krenula u protivnapad kroz [[Istočna Evropa|istočnu Evropu]] do [[Berlin]]a, natjeravši Njemačku na predaju 1945. Iako opustošen u ratu, Sovjetski Savez iz rata je izašao kao priznata velika sila. U relativno kratkom poslijeratnom periodu Sovjetski Savez prvo je obnovio, a onda i proširio svoju privredu, kontrolirano isključivo iz Moskve. Konsolidirao je svoj utjecaj u istočnoj Evropi, pružao pomoć komunistima u [[Kina|Kini]], i težio proširivanju svog utjecaja svuda u svijetu. Ovako aktivna vanjska politika bila je jedan od razloga što su ratni saveznici Sovjetskog Saveza ([[Sjedinjene Američke Države|SAD]] i [[Ujedinjeno Kraljevstvo]]) postali njegovi neprijatelji u [[Hladni rat|Hladnom ratu]]. Unutar države nastavljene su represivne mjere; historičari špekuliraju da je Staljin pripremao novu čistku kad je umro 1953. godine. U nedostatku prihvatljivog nasljednika, Staljinovi najbliži saradnici izglasali su da će zemljom vladati zajedno, iako se borba za vlast održavala iza fasade kolektivnog vodstva. [[Nikita Hruščov]], koji je pobijedio u borbi za vlast do sredine 1950-ih odbacio je Staljinove mjere terora i donekle [[Destaljinizacija|olabavio]] represivnu kontrolu nad partijom i narodom. Došlo je i do promjene smjera u vanjskoj politici, uz otopljavanje odnosa sa [[Socijalistička federativna republika Jugoslavija|SFRJ]] i Zapadom. Ipak, Hruščovljeve reforme u poljoprivredi i administraciji, sveukupno, bile su neproduktivne. Kolege u rukovodstvu SSSR-a smijenili su Hruščova 1964. Nakon smjene [[Nikita Hruščov|Hruščova]] uslijedio je još jedan period kolektivnog rukovodstva, koje je trajalo dok se [[Leonid Brežnjev]] nije ustoličio kao dominantna figura u SSSR-u u ranim 1970-im. [[Leonid Brežnjev]] je predsjedavao u periodu "[[detant|primirja]]" u Hladnom ratu sa Zapadom, dok je u isto vrijeme gradio sovjetsku vojnu silu; ovo je naoružavanje pridonijelo prekidu "primirja" u kasnim 1970-im. Još jedan faktor bila je [[Sovjetsko-afganistanski rat|sovjetska invazija na Afganistan]] u decembru 1979. Poslije eksperimentiranja s ekonomskim reformama sredinom 1960-ih sovjetsko rukovodstvo se vratilo starim metodama ekonomske politike. Industrija je pokazivala spor, ali stabilan rast tokom 1970-ih, dok je poljoprivredni razvoj nastavio zaostajati. Kao suprotnost revolucionarnom duhu koji je pratio rađanje Sovjetskog Saveza, prevladavajuće raspoloženje sovjetskog rukovodstva u vrijeme smrti Brežnjeva 1982. bila je averzija prema promjenama. U sljedećem desetljeću dominirala su dva paralelna procesa: sve očitiji raspad ekonomskih i političkih struktura Sovjetskog Saveza, i neuspjeli reformski pokušaji zaustavljanja ovih procesa. Nakon brzih izmjena [[Juri Andropov|Jurija Andropova]] i [[Konstantin Černenko|Konstantina Černenka]] na vlasti, ličnosti s duboko ukorijenjenom brežnjevskom tradicijom, energični [[Mihail Sergejevič Gorbačov|Mihail Gorbačov]] napravio je značajne promjene u privredi i rukovodstvu partije. Njegova politika nazvana ''[[Perestrojka]]'' pokušala je promijeniti dotadašnju politiku središnjeg upravljanja ali Gorbačov nije uspio ispraviti ključne mane sovjetskog sistema; do 1991, kada je zavjera konzervativaca u njegovoj vladi otkrila slabost Gorbačovljeve političke pozicije, kraj Sovjetskog Saveza bio je na vidiku. Dana 25. decembra, 1991, Mihail Gorbačov dao je ostavku na mjesto predsjednika SSSR-a, i predao dužnost [[Boris Jeljcin|Borisu Jeljcinu]]. Sljedećeg dana Sovjetski Savez se službeno raspao i do kraja godine sve službene sovjetske institucije prestale su s radom. == Sporni odnosi == Na početku Sovjetski Savez nije bio diplomatski priznat od strane većine zemalja, ali je do kasnih 1980-ih imao službene odnose s većinom zemalja u svijetu. Sovjetski Savez također je prešao dug put od autsajdera u međunarodnim organizacijama i pregovorima do jednog od arbitara sudbine [[Evropa|Evrope]] nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. Bio je član [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]] od osnivanja 1945, i jedan od pet stalnih članova [[Vijeće sigurnosti Ujedinjenih nacija|Vijeća sigurnosti UN]] koji je imao pravo [[veto|veta]] na bilo koju rezoluciju. SSSR je postao jedna od dvije svjetske supersile i na toj poziciji je opstao četiri desetljeća, održavajući premoć u [[Istočna Evropa|Istočnoj Evropi]] (vidi: [[Varšavski pakt]]), vojnu snagu, pomoć zemljama u razvoju, i naučni razvoj, posebno u svemirskoj tehnologiji i naoružanju. Napori Sovjetskog Saveza da proširi svoj uticaj ili kontrolu na mnoge države i narode rezultirali su formiranjem socijalističkih država širom svijeta. == Podjela == {| class="wikitable" cellspacing=0 cellpadding=8 border=1 |- ! Sovjetska Republika ! Nezavisna država |- |[[Azerbejdžanska sovjetska socijalistička republika|Azerbejdžanska SSR]] |[[Azerbejdžan]] |- |[[Bjeloruska SSR]] |[[Bjelorusija]] |- |[[Armenska SSR]] |[[Armenija]] |- |[[Estonska SSR]] |[[Estonija]] |- |[[Gruzijska SSR]] |[[Gruzija]] |- |[[Karelo-Finska SSR]] (1940–1956) |nijedna, postala dio Rusije |- |[[Kazačka SSR]] |[[Kazahstan]] |- |[[Kirgiška SSR]] |[[Kirgistan]] |- |[[Latvijska SSR]] |[[Latvija]] |- |[[Litvanska SSR]] |[[Litvanija]] |- |[[Moldavska SSR]] |[[Moldavija]] |- |[[Ruska SFSR]] |[[Rusija]] |- |[[Tadžička SSR]] |[[Tadžikistan]] |- |[[Transkavkaska SFSR]] (1922–1936) |Nijedna |- |[[Turkmenska SSR]] |[[Turkmenistan]] |- |[[Ukrajinska SSR]] |[[Ukrajina]] |- |[[Uzbečka SSR]] |[[Uzbekistan]] |} == Vođe == {{Glavni|Vođe Sovjetskog Saveza}} * [[Vladimir Lenjin]] (1917–1924) * [[Josif Staljin]] (1924–1953) * [[Georgij Maksimilijanovič Maljenkov]] (1953) * [[Nikita Hruščov]] (1953–1964) * [[Leonid Brežnjev]] (1966–1982) * [[Juri Andropov]] (1982–1984) * [[Konstantin Černenko]] (1984–1985) * [[Mihail Gorbačov]] (1985–1991) == Kultura == === Poznate ličnosti === ==== Književnici ==== * [[Maksim Gorki]] * [[Aleksandar Solženjicin]] * [[Vladimir Vladimirovič Majakovski]] * [[Lav Tolstoj|Aleksej Nikolajevič Tolstoj]] * [[Mihail Bulgakov]] * [[Boris Leonidovič Pasternak|Boris Pasternak]] * [[Vladimir Nabokov]] * [[Mihail Aleksandrovič Šolohov]] * [[Andrej Platonov]] * [[Isak Babel]] * [[Ivan Aleksejevič Bunin]] * [[Joseph Brodsky]] ==== Filmski umjetnici ==== * [[Sergej Ejzenštejn|Sergej Eisenstein]] === Praznici === {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- style=background:#efefef; ! Datum !! Praznik !! Ruski naziv !! Napomene |- | [[1. januar]] || [[Nova godina]] || Новый Год || Najveći blagdan u godini. Sve ruske božićne tradicije preseljene su na ovaj blagdan. |- | [[7. januar]] || [[Božić]] || Рождество || Pravoslavni Božić, slave ga samo ozbiljni vjernici |- | [[23. februar]] || [[Dan Crvene armije|Dan Crvene Armije]] || День Советской Армии и Военно-Морского Флота ("Dan Sovjetske vojske i mornarice")|| Stvaranje [[Crvena armija|Crvene armije]] u [[februar]]u 1918, radni dan. |- | [[8. mart]] || [[Međunarodni dan žena]] || Международный Женский День || Službeni praznik koji slavi pokret za oslobođenje žena. |- | [[12. april]] || [[Dan kosmonautike]] || День Космонавтики ||Dan kada je [[Jurij Gagarin]] postao prvi čovjek u svemiru, 1961. Radni dan. |- | [[1. maj]] || [[Međunarodni praznik rada|Praznik rada]] || Первое Мая - День Солидарности Трудящихся ("Međunarodni praznik radničke solidarnosti") || Slavi se [[1. maj|1.]] i [[2. maj]]a |- | [[9. maj]] || [[Dan pobjede]] || День Победы || Kraj [[Drugi svjetski rat|II. svjetskog rata]] u Evropi nakon kapitulacije [[nacizam|nacista]] u [[Njemačka|Njemačkoj]] 1945. |- | [[7. oktobar]] || [[Dan sovjetskog ustava]] || День Конституции СССР || Donesen Ustav SSSR-a 1977. |- | [[7. novembar]] || [[Oktobarska revolucija|Velika Oktobarska socijalistička revolucija]] || Седьмое Ноября || 1917. |} == Također pogledajte == * [[Moto SSSR-a]] * [[Spartakijada]] {{Commonscat|Soviet Union}} {{Rusija po temama}} [[Kategorija:Sovjetski Savez| ]] [[Kategorija:Bivše države u Aziji]] [[Kategorija:Bivše države u Evropi]] [[Kategorija:Države i teritorije osnovane 1922.]] qkl006tolxwj4fymerx2ge9kazoacwo 0 7609 3830380 3809518 2026-04-15T06:15:32Z Panasko 146730 3830380 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''1976. ([[Rimski brojevi|MCMLXXVI]])''' bila je prestupna godina koja je počeal u četvrtak po gregorijanskom kalendaru, 1976. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 976. godina 2. milenija, 76. godina 20. stoljeća i sedma godina 1970-ih. == Događaji == * [[31. januar]] – Održano 15. [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1976.|svjetsko prvenstvo]] u [[biatlon]]u u muškoj konkurenciji, u [[italija]]nskom gradu [[Antholz]]u; * [[4. april]] – [[Norodom Sihanouk]] abdicirao s pozicije vođe [[Kambodža|Kambodže]], nakon čega su ga uhvatili [[Crveni Kmeri]]. * [[28. juli]] – [[Zemljotres u Tangshanu 1976.|Zemljotres]] u kineskom [[Tangshan]]u, [[Skala momentne magnitude|magnitude]] 7,6. Vjeruje se da je to bio zemljotres s najviše ljudskih žrtava u 20. vijeku. Procjenjuje se da je poginulo 242.769 ljudi, a neki izvori navode i više od 600.000 žrtava.<ref>Spignesi, Stephen J. (2005). ''Catastrophe!: The 100 Greatest Disasters of All Time''. {{ISBN|0-8065-2558-4}}</ref> * [[24. novembar]] – Zemljotres magnitude 7,3 [[Zemljotres u Çaldıranu i Muradiyi 1976.|pogodio]] krajnji istok [[Turska|Turske]] i odnio približno 5000 žrtava.<ref>M. Nafi Toksöz, Esen Arpat, Fuat Şaroglu (1977): ''East Anatolian earthquake of 24 November 1976'', Nature 270, 423 - 425, {{doi|10.1038/270423b0}}</ref> === Datum nepoznat === * Grupa "[[Rolling Stones]]" svira dva koncerta u [[Zagreb]]u. * Objavljen nulti broj časopisa ''[[Polet]]''. Zajednički nastup grupe mladih strip–autora, kasnije poznatih kao [[Novi kvadrat]]. == Rođeni == === Januar=== * [[8. januar]] – [[Tanja Divnić]], srbijanska glumica * [[13. januar]] – [[Srđana Šimunović]], hrvatska glumica * [[26. januar]] – [[Radka Popova]], [[bugarska]] [[biatlon]]ka * [[29. januar]] – [[Hana Hegedušić]], hrvatska glumica === Februar === * [[24. februar]] – [[Petra Polnišová]], [[slovačka]] glumica i stand–up komičarka * [[29. februar]] – [[Tomislav Mijatović]], [[Hrvatska|hrvatski]] [[košarka]]ški trener === Mart === * [[5. mart]] – [[Irina Tananajka]], [[Bjelorusija|bjeloruska]] i [[Ukrajina|ukrajinska]] [[biatlon]]ka * [[8. mart]] – [[Aida Čorbadžić]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovačka]] operska pjevačica * [[22. mart]] – [[Reese Witherspoon]], američka glumica * [[29. mart]] – [[Jennifer Capriati]], američka [[tenis]]erka * [[30. mart]] – [[Ioanna Kafetzi]], grčka sprinterica i skakačica u dalj === April === * [[1. april]] – [[Asım Pars]] (Asim Paščanović), bosanskohercegovačko-turski [[košarka]]š * [[5. april]] – [[Indrek Tobreluts]], estonski [[biatlon]]ac * [[13. april]] ** [[Jonathan Brandis]], američki [[glumac]] ** [[Daria Lorenci Flatz]], bosanskohercegovačka i hrvatska glumica * [[19. april]] – [[Natalija Moroz]], [[Bjelorusija|bjeloruska]] [[biatlon]]ka * [[24. april]] – [[Jevgenija Ropelj]], ruska i [[kirgistan]]ska biatlonka * [[25. april]] – [[Vedrana Božinović]], bosanskohercegovačka glumica i novinarka === Maj === * [[12. maj]] – [[Elvira Aljukić]], bosanskohercegovačka glumica. * [[17. maj]] – [[Zsuzsanna Bekecs]], [[mađarska]] [[biatlon]]ka === Juni === * [[4. juni]] ** [[Vedran Bosnić]], bosanskohercegovački košarkaš ** [[Aleksej Navaljni]], ruski politički aktivist i opozicijski čelnik * [[9. juni]] – [[Antonija Stanišić]], hrvatska glumica * [[17. juni]] – [[Pjotr Svidler]], [[Rusija|ruski]] [[šah]]ovski [[velemajstor (šah)|velemajstor]] * [[28. juni]] – [[Kateřina Holubcová]], češka biatlonka i svjetska prvakinja === Juli === * [[2. juli]] – [[Petra Dugandžić]], hrvatska glumica * [[19. juli]] – [[Benedict Cumberbatch]], [[UK|britanski]] [[glumac]] * [[23. juli]] – [[Natalija Tereščenko]], [[Ukrajina|ukrajinska]] [[biatlon]]ka * [[30. juli]] – [[Hidenori Isa]], [[japan]]ski [[biatlon]]ac === August === * [[2. august]] – [[Kati Wilhelm]], njemačka biatlonka * [[3. august]] – [[Jelena Dubok]], [[Kazahstan|kazaška]] [[biatlon]]ka * [[5. august]] – [[Damir Skomina]], [[Slovenija|slovenski]] [[nogometni sudija]] * [[26. august]] – [[Zemfira]], ruska rok-muzičarka * [[27. august]] – [[Carlos Moyá]], [[Španija|španski]] [[tenis]]er === Septembar === * [[8. septembar]] – [[Olena Ljašenko]], [[Ukrajina|ukrajinska]] [[Umjetničko klizanje|umjetnička klizačica]] * [[13. septembar]] ** [[Tami Kiuru]], [[Finska|finski]] [[skijaš-skakač]] ** [[Tamara Garbajs]], hrvatska glumica * [[22. septembar]] – [[Ronaldo]], [[brazil]]ski [[nogomet]]aš * [[23. septembar]] ** [[Sanna-Leena Perunka]], finska [[biatlon]]ka ** [[Katarina Čas]], slovenska glumica i TV voditeljica * [[26. septembar]] – [[Michael Ballack]], [[Njemačka|njemački]] nogometaš === Oktobar === * [[8. oktobar]] – [[Armin Osmančević]], crtač * [[10. oktobar]] – [[Katja Wüstenfeld]], [[njemačka]] [[biatlon]]ka * [[11. oktobar]] ** [[Emily Deschanel]], američka glumica ** [[Sandra Gugić]], austrijska književnica srpskog porijekla * [[16. oktobar]] – [[Elma Tataragić]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovačka]] scenaristica * [[22. oktobar]] – [[Sofia Domeij]], [[švedska]] [[biatlon]]ka i [[Nordijsko skijanje|nordijska skijašica-trkačica]] === Novembar === * [[13. novembar]] ** [[Albina Ahatova]], [[Rusija|ruska]] [[biatlon]]ka, [[Spisak olimpijskih pobjednika u biatlonu|olimpijska pobjednica]] i četverostruka [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu#Žene 2|svjetska prvakinja]] ** [[Mie Takeda]], [[japan]]ska [[biatlon]]ka * [[21. novembar]] – [[Tomomi Ōtaka]], [[japan]]ska [[biatlon]]ka === Decembar === * [[3. decembar]] – [[Semir Devoli]], bosanskohercegovački nogometaš * [[18. decembar]] – [[Sun Ribo]], [[Kina|kineska]] [[biatlon]]ka. * [[20. decembar]] – [[Hamdija Lipovača]], bosanskohercegovački [[političar]] == Umrli == === Januar=== * [[12. januar]] – [[Agatha Christie]], britanska književnica === Februar === * [[1. februar]] – [[Werner Heisenberg]], njemački [[fizičar]] * [[14. februar]] – [[Vera Šnajder]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovačka]] [[matematičar]]ka === Mart === * [[24. mart]] – [[Bernard Law Montgomery]], britanski feldmaršal === April === * [[5. april]] – [[Howard Hughes]], američki aeronautički inženjer, poslovni magnat, filmski producent i investitor * [[19. april]] – [[Ilija Babić (narodni heroj)|Ilija Babić]], [[narodni heroj Jugoslavije]] === Maj === * [[26. maj]] – [[Martin Heidegger]], njemački filozof === Juni === * [[10. juni]] – [[Adolph Zukor]], režiser i producent, jedan od osnivača [[Paramount Pictures]]a === Juli === * [[1. juli]] – [[Anneliese Michel]], žrtva egzorcizma === August === * [[18. august]] – [[Enver Čolaković]], bosanskohercegovački književnik i prevodilac === Septembar === * [[9. septembar]] – [[Mao Zedong]], kineski političar, revolucionarni vođa i državnik * [[26. septembar]] – [[Lavoslav Ružička]], hrvatski hemičar === Oktobar === * [[10. oktobar]] ** [[Silvana Armenulić]], bosanskohercegovačka pjevačica novokomponovanih narodnih pjesama i sevdalinki ** [[Mirjana Bajraktarević]], bosanskohercegovačka pjevačica i kantautorica sevdalinki * [[28. oktobar]] – [[Ivica Matić]], bosanskohercegovački i jugoslavenski filmski scenarist i režiser === Novembar === * [[20. novembar]] – [[Trofim Lisenko]] - [[SSSR|sovjetski]] [[Agronomija|agronom]] i [[Biologija|biolog]] === Decembar === * [[12. decembar]] – [[Pavla Jesih]], [[Slovenija|slovenska]] [[Planinarstvo|planinarka]] i preduzetnica == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == * [[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] ** [[Burton Richter]], [[SAD]] ** [[Samuel Ting]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] ** [[William Lipscomb]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija ili medicina]] ** [[Baruch Blumberg]], [[SAD]] ** [[D. Carleton Gajdusek]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] ** [[Saul Bellow]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za mir|Mir]] ** [[Betty Williams]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo]] ** [[Mairead Corrigan]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo]] * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|Ekonomija]] ** [[Milton Friedman]], [[SAD]] == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{Commonscat|1976|1976.}} n8uc18qysjl8a8lejjv0s9peagfybwi 0 7615 3830385 3819109 2026-04-15T06:18:34Z Panasko 146730 3830385 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''1967.''' (MCMLXVII) bila je uobičajena godina koja je počela u nedjelju po gregorijanskom kalendaru, 1967. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 967. godina 2. milenija, 67. godina 20. stoljeća i osma godina 1960-ih. == Događaji == * [[Meša Selimović]] objavio [[roman]] ''[[Derviš i smrt]]''. * Film ''[[Skupljači perja]]'' [[Aleksandar Petrović (režiser)|Aleksandra Petrovića]] nagrađen u [[Kanski filmski festival|Cannesu]]. * Održan prvi [[BITEF]] {Beogradski internacionalni teatarski festival} na inicijativu [[Atelje 212|Ateljea 212]]. * ''Plavi vjesnik'' pretvoren u magazin za starije tinejdžere. * [[31. januar]] – [[4. februar]] – Evropsko prvenstvo u [[umjetničko klizanje|umjetničkom klizanju]] u [[Ljubljana|Ljubljani]]. * [[17. februar]] – U Vijeću naroda Savezne skupštine podnijeta inicijativa za promjenu [[Ustav SFRJ|Ustava SFRJ]]. * [[17. februar]] – Počelo [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 1967.|Osmo svjetsko prvenstvo]] u [[biatlon]]u u muškoj konkurenciji, u [[Zapadna Njemačka|njemačkom]] gradu [[Altenberg]]u. * [[februar]] – Albanski rukovodioci sa [[Kosovo|Kosova]] u posjeti [[Josip Broz Tito|Titu]]; tvrdi se da je [[Prizrenski proces]] iz jula [[1956.]] namješten od Rankovićevog [[Služba državne bezbjednosti|SDB-a]]. * [[17. mart]] – [[Matica hrvatska]] i Društvo književnika Hrvatske izlaze u javnost s [[Deklaracija o položaju i nazivu hrvatskoga književnog jezika|Deklaracijom o položaju i nazivu hrvatskoga književnog jezika]], kojom se, osim nacionalnog, zahtjeva i pravo na jezički suverenitet (nasuprot [[Novosadski dogovor|Novosadskom dogovoru]] iz [[1954]]). * [[19. mart]] – Srpski pisci odgovorili na Deklaraciju "Predlogom za razmišljanje", kojim prihvataju njene stavove u vezi s razgraničenjem jezikâ, ali i traže da Srbi u Hrvatskoj u tom slučaju koriste srpski i ćirilicu (objavljen [[2. april]]a u ''Borbi''). * [[mart]] – U Jugoslaviji odobren zakon o privatnim investicijama, prvi takav u [[Istočna Evropa|istočnoj Evropi]]. * [[8. april]] – [[Eurosong 1967.|Pjesma Evrovizije 1967]]: pobijedila Britanka [[Sandie Shaw]] s pjesmom "[[Puppet on a String]]"; jugoslavenski predstavnik [[Lado Leskovar]] podijelio osmo mjesto. * [[10. april]] – Peti plenum SKJ. Bivši ministar policije [[SR Srbija|Srbije]] [[Aleksandar Ranković]] isključen iz [[SKJ]]. * [[27. maj]] – Počelo [[Svjetsko prvenstvo u košarci 1967.]] za muškarce u [[Urugvaj]]u. * [[11. juni]] – Završeno [[Svjetsko prvenstvo u košarci 1967.]] pobjedom reprezentacije [[Košarkaška reprezentacija Sovjetskog saveza|Sovjetskog Saveza]]. * [[22. juli]] – [[Zemljotres]] [[Skala momentne magnitude|magnitude]] 7,1 [[Zemljotres u Mudurnuu 1967.|pogodio]] sjeverozapadnu Tursku s epicentrom kod [[Mudurnu]]a; poginulo 86 osoba, a 332 osobe povrijeđene. == Rođeni == === Datum nepoznat === * [[Andrzej Zaucha]], poljski novinar === Januar === * [[30. januar]] – [[Sergej Čepikov]], sovjetski i ruski biatlonac === Februar === * [[4. februar]] – [[Meliha Fakić]], bosanskohercegovačka glumica * [[20. februar]] – [[Kurt Cobain]], [[Sjedinjene Američke Države|američki]] muzičar, frontmen rok-grupe [[Nirvana (grupa)|Nirvana]], gitarista, glavni pjevač i tekstopisac === Mart === * [[3. mart]] – [[Iveta Roubíčková]], [[čehoslovačka]] i [[češka]] [[biatlon]]ka * [[9. mart]] ** [[Svjetlana Bukvić-Nichols]], bosanskohercegovačka i američka kompozitorka ** [[Curt Schreiner]], [[SAD|američki]] [[biatlon]]ac * [[21. mart]] – [[Samir Avdić]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] [[košarkaš]] i [[političar]] * [[23. mart]] – [[Hristo Kovački]], [[bugarska|bugarski]] [[biatlon]]ac === April === * [[15. april]] – [[Razija Mujanović]], bosanskohercegovačka košarkašica * [[17. april]] – [[Nadežda Talanova]], [[SSSR|sovjetska]] i [[Rusija|ruska]] [[biatlon]]ka * [[24. april]] – [[Dino Rađa]], jugoslavenski i hrvatski košarkaš * [[26. april]] – [[Seppo Suhonen]], [[Finska|finski]] [[biatlon]]ac === Maj === * [[10. maj]] – [[Antje Harvey]], istočnonjemačka i njemačka [[biatlon]]ka i [[Nordijsko skijanje|nordijska skijašica]]-[[Skijaško trčanje|trkačica]] * [[17. maj]] – [[Uroš Velepec]], [[SFRJ|jugoslavenski]] i slovenski [[biatlon]]ac * [[20. maj]] – [[Steve Cyr]], [[Kanada|kanadski]] [[biatlon]]ac * [[26. maj]] – [[Ulf Johansson (biatlonac)|Ulf Johansson]], [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac * [[27. maj]] – [[Jean-Marc Chabloz]], [[Švicarska|švicarski]] [[biatlon]]ac === Juni === * [[1. juni]] – [[Tommaso Ragno]], italijanski glumac * [[11. juni]] – [[Snježana Martinović]], bosanskohercegovačka glumica * [[12. juni]] – [[Tan Hongbin]], [[Kina|kineski]] olimpijski [[biatlon]]ac * [[15. juni]] – [[Pavel Muslimov]], [[Rusija|ruski]] [[biatlon]]ac * [[19. juni]] ** [[Bjørn Dæhlie]], norveški skijaš-trkač ** [[Sadie Frost]], engleska glumica * [[20. juni]] – [[Nicole Kidman]], američko-australska glumica * [[25. juni]] – [[Joan Smith (biatlonka)|Joan Smith]], [[Sjedinjene Američke Države|američka]] [[biatlon]]ka * [[30. juni]] – [[Bratislav Gašić]], srbijanski političar === Juli === * [[1. juli]] – [[Branko Zorko]], hrvatski atletičar * [[2. juli]] ** [[Nicolae Șerban]], [[Rumunija|rumunski]] [[biatlon]]ac ** [[Roman Zvonkov]], sovjetski i ukrajinski biatlonac * [[23. juli]] – [[Philip Seymour Hoffman]], američki glumac * [[25. juli]] ** [[Magdalena Forsberg]], [[švedska]] [[biatlon]]ka i i [[Nordijsko skijanje|nordijska skijašica-trkačica]] ** [[Thierry Dusserre]], [[Francuska|francuski]] [[biatlon]]ac === August === * [[4. august]] – [[Wilfried Pallhuber]], [[italija]]nski [[biatlon]]ac, [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu|petostruki svjetski prvak]] * [[20. august]] – [[Øystein Slettemark]], [[Danska|danski]] i [[grenland]]ski [[biatlon]]ac i [[Skijaško trčanje|skijaški trkač]] [[Norveška|norveškog]] porijekla * [[21. august]] – [[Serj Tankian]], armensko-američki pjevač * [[26. august]] – [[Sarah Konrad]], [[SAD|američka]] [[biatlon]]ka === Septembar === * [[6. septembar]] – [[Milan Lukić]], ratni zločinac * [[9. septembar]] – [[Gheorghe Vasile]], [[Rumunija|rumunski]] [[biatlon]]ac * [[14. septembar]] ** [[Ivan Masařík]], [[čehoslovačka|čehoslovački]] i [[Češka|češki]] [[biatlon]]ac ** [[Martin Rypl]], [[čehoslovačka|čehoslovački]] i [[Češka|češki]] [[biatlon]]ac * [[15. septembar]] – [[Simone Greiner-Petter-Memm]], istočnonjemačka i njemačka nordijska skijašica [[biatlon]]ka i peterostruka svjetska prvakinja u biatlonu * [[18. septembar]] ** [[Vasil Božilov]], [[bugarska|bugarski]] [[biatlon]]ac ** [[Roberto Rosetti]], [[italija]]nski [[nogometni sudija]] * [[21. septembar]] – [[Suman Pokhrel]], nepalski pjesnik * [[26. septembar]] – [[Bruno Akrapović]], bosanskohercegovački nogometaš * [[27. septembar]] – [[Isidora Žebeljan]], srbijanska kompozitorica i članica [[SANU]]-a === Oktobar === * [[2. oktobar]] – [[Martin Švagerko]], čehoslovački i slovački skijaš-skakač * [[6. oktobar]] – [[Joung Young-suk]], [[Južna Koreja|južnokorejski]] [[biatlon]]ac * [[10. oktobar]] – [[Gavin Newsom]], američki političar * [[13. oktobar]] – [[Christopher Judge]], američki glumac * [[14. oktobar]] – [[Peter Sjödén]], [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac * [[19. oktobar]] – [[Eveli Peterson]], estonska [[biatlon]]ka * [[20. oktobar]] – [[Monica Ali]], engleska književnica * [[28. oktobar]] – [[Julia Roberts]], američka glumica * [[31. oktobar]] – [[Petra Červenková]], [[čehoslovačka]] i [[češka]] [[biatlon]]ka === Novembar === * [[3. novembar]] – [[Birk Anders]], [[Istočna Njemačka|istočnonjemački]] [[biatlon]]ac i dvostruki [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu|svjetski prvak]] * [[22. novembar]] – [[Boris Becker]], njemački teniser * [[24. novembar]] – [[Mirjana Joković]], srbijanska glumica === Decembar === * [[5. decembar]] – [[Frank Luck]], [[Istočna Njemačka|istočnonjemački]] i [[Njemačka|njemački]] [[biatlon]]ac, dvostruki [[Spisak olimpijskih pobjednika u biatlonu|olimpijski prvak]] i jedanestostruki [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu|svjetski prvak]] u biatlonu * [[8. decembar]] – [[Svjetlana Panjutina]],[[SSSR|sovjetska]] i [[Rusija|ruska]] [[biatlon]]ka * [[9. decembar]] – [[Marie-Pierre Baby]], [[francuska]] [[biatlon]]ka * [[10. decembar]] – [[Ljubov Beljakova]], [[SSSR|sovjetska]] i [[Rusija|ruska]] [[biatlon]]ka * [[22. decembar]] – [[Aleksandar Milenković]], [[SFRJ|jugoslavenski]] i [[Srbija|srpski]] [[biatlon]]ac, [[Skijaško trčanje|skijaši-trkač]] i [[Biciklizam|biciklist]] * [[25. decembar]] – [[Boris Novković]], hrvatski pjevač * [[31. decembar]] – [[Tomáš Kos]], [[čehoslovačka|čehoslovački]] i [[Češka|češki]] [[biatlon]]ac == Umrli == === Januar=== * [[4. januar]] – [[Donald Campbell]], britanski automobilist === Februar === * [[13. februar]] – [[Forough Farrokhzad]], iranska književnica i režiserka * [[18. februar]] – [[Robert Oppenheimer]], američki fizičar === Mart === * [[18. mart]] – [[Julio Baghy]], mađarski glumac, pisac i esperantist === April === * [[19. april]] – [[Konrad Adenauer]], njemački političar i državnik === Maj === === Juni === * [[7. juni]] – [[Dorothy Parker]], američka književnica * [[10. juni]] – [[Spencer Tracy]], američki filmski glumac * [[28. juni]] – [[Oskar Maria Graf]], njemački književnik === Juli === * [[8. juli]] – [[Vivien Leigh]], engleska filmska glumica === August === === Septembar === * [[18. septembar]] – [[John Douglas Cockcroft]], britanski fizičar === Oktobar === * [[9. oktobar]] – [[Che Guevara]], argentinsko-kubanski revolucionar * [[29. oktobar]] – [[Julien Duvivier]], francuski režiser === Novembar === === Decembar === == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == * [[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] ** [[Hans Bethe]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] ** [[Manfred Eigen]], [[Njemačka]] ** [[Ronald Norrish]], [[Velika Britanija]] ** [[George Porter]], [[Velika Britanija]] * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija ili medicina]] ** [[Ragnar Granit]], [[Švedska]] ** [[Haldan Hartline]], [[SAD]] ** [[George Wald]], [[SAD]] * [[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] ** [[Miguel Angel Asturias]], [[Gvatemala]] * [[Nobelova nagrada za mir|Mir]] ** nije dodijeljena == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|1967}} {{Normativna kontrola}} 0rh8fau537frc199xlelh8ifqippy80 0 7628 3830391 3821747 2026-04-15T06:22:32Z Panasko 146730 3830391 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''1953.''' (MCMLIII) bila je uobičajena godina koja je počela u četvrtak po gregorijanskom kalendaru, 1953. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 953. godina 2. milenija, 53. godina 20. stoljeća i četvrta godina 1950-ih. == Događaji == * Inauguracijom Meštrovićevog spomenika u [[New York]]u obilježena desetogodišnjica ustanka u [[Varšavski geto|Varšavskom getu]]. * Jugoslavenska književnost imala prvu promociju na Zapadu nakon objavljivanja prijevoda knjige [[Ivo Andrić|Ive Andrića]] ''[[Na Drini ćuprija]]'' u [[Berlin]]u i [[Zürich]]u. * Pod patronatom [[Milovan Đilas|Milovana Đilasa]] pokrenut časopis ''Nova misao'', koji je uređivao [[Skender Kulenović]]; beogradski studenti pokrenuli list ''Vidici''. * U [[Slovenija|Sloveniji]] polemike između tradicionalista i modernista; modernističku struju zastupao teoretičar kulture Taras Kermauner. * Kulturna rubrika ''NIN–a'' dala znatnu podršku novim umjetničkim strujanjima; ističu se kritički i polemički prilozi Borislava Mihajlovića-Mihiza. * Otvoreno Zagrebačko dramsko kazalište, kasnije [[Kazalište Gavella]]. * [[26. februar]] – Održana [[10. dodjela "Zlatnog globusa"]]. * [[29. maj]] – [[Edmund Hillary]], novozelandski planinar i istraživač, zajedno sa šerpanskim vodičem [[Tenzing Norgay|Tenzingom Norgayem]], postao prvi čovjek koji se popeo na [[Mount Everest]], najviši vrh na Zemlji. * [[9. novembar]] – [[Kambodža]] postala nezavisna od [[francuska|Francuske]]. == Rođeni == === Januar=== * [[3. januar]] – [[Paul Gibbins]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanski]] [[biatlon]]ac i [[Skijaško trčanje|skijaš-trkač]] * [[14. januar]] – [[Radmila Živković]], srbijanska glumica * [[17. januar]] – [[Hiroyuki Deguchi]], [[japan]]ski olimpijski [[biatlon]]ac * [[20. januar]] – [[Jeffrey Epstein]], američki finansijer i seksualni prestupnik * [[22. januar]] – [[Jim Jarmusch]], američki režiser, producent i glumac * [[24. januar]] – [[Danica Maksimović]], srbijanski glumci * [[25. januar]] ** [[Dževad Karahasan]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] književnik, romanopisac i esejist ** [[Staša Zajović]], srbijanska feministica i mirovna aktivistica, članica [[Žene u crnom|Žena u crnom]] * [[26. januar]] – [[Anders Fogh Rasmussen]], danski političar === Februar === * [[7. februar]] – [[Hasija Borić]], bosanskohercegovačka glumica i režiserka * [[21. februar]] – [[William Petersen]], američki glumac === Mart === * [[1. mart]] – [[Ilona Koutny]], [[mađarska]] [[lingvistika|lingvistica]] i [[Esperanto|esperantistica]] * [[3. mart]] – [[Zico]], brazilski nogometaš i trener * [[5. mart]] – [[Ludwik Zięba]], [[Poljska|poljski]] [[biatlon]]ac * [[6. mart]] – [[Snežana Savić]], srbijanska glumica i pjevačica * [[13. mart]] – [[Franjo Topić]], hrvatski i bosanskohercegovački rimokatolički teolog * [[16. mart]] ** [[Isabelle Huppert]], francuska glumica ** [[Richard Stallman]], američki naučnik * [[19. mart]] – [[Dina Bajraktarević]], bosanskohercegovačka pjevačica * [[21. mart]] – [[Vera Zima]], hrvatska glumica * [[27. mart]] – [[Svein Engen]], [[Norveška|norveški]] [[biatlon]]ac === April === * [[1. april]] – [[Barry Sonnenfeld]], američki filmski producent, režiser i snimatelj * [[11. april]] – [[Branimir Štulić|Branimir (Johnny) Štulić]], [[Jugoslaveni|jugoslavenski]] muzičar, frontmen grupe [[Azra (grupa)|Azra]] * [[16. april]] – [[Amir Talić]], bosanskohercegovački pisac * [[21. april]] – [[Raúl Abella]], argentinski [[biatlon]]ac === Maj === * [[6. maj]] – [[Tony Blair]], britanski političar i državnik * [[11. maj]] – [[Đorđe Balašević]], [[Jugoslaveni|jugoslavenski]] [[kantautor]], [[pjesnik]], [[pjevač]] i [[glumac]] * [[30. maj]] – [[Luis Ríos]], argentinski [[biatlon]]ac === Juni === * [[15. juni]] – [[Meri Cetinić]], hrvatska pjevačica * [[21. juni]] – [[Benazir Bhutto]], pakistanska političarka * [[27. juni]] – [[Tatjana Bošković]], srbijanska glumica === Juli === * [[3. juli]] – [[Nada Topčagić]], bosanskohercegovačka i srbijanska pjevačica * [[15. juli]] – [[Neda Arnerić]], srbijanska glumica * [[16. juli]] – [[Ilija Todorov]], [[bugarska|bugarski]] [[biatlon]]ac * [[20. juli]] – – [[Josef Malínský (biatlonac)|Josef Malínský]], [[čehoslovačka|čehoslovački]] [[biatlon]]ac === August === * [[11. august]] – [[Hulk Hogan]], američki profesionalni hrvač, glumac i rok-basist * [[24. august]] – [[Antonín Kříž (biatlonac)|Antonín Kříž]], [[čehoslovačka|čehoslovački]] [[biatlon]]ac === Septembar === * [[1. septembar]] – [[Ahmad Shah Massoud]], afganistanski borac i vojskovođa * [[13. septembar]] – [[Fabijan Lovrić]], bosanskohercegovački pjesnik * [[28. septembar]] – [[Keith McDermott]], američki glumac i pisac === Oktobar === * [[9. oktobar]] – [[Tony Shalhoub]], američki glumac * [[24. oktobar]] – [[Christoph Daum]], njemački nogometni trener * [[31. oktobar]] – [[Dani Klein]], belgijska pjevačica, članica grupe [[Vaya Con Dios]] === Novembar === * [[20. novembar]] – [[Halid Bešlić]], bosanskohercegovački pjevač * [[25. novembar]] – [[Christian Danuser]], [[Švicarska|švicarski]] [[biatlon]]ac === Decembar === * [[2. decembar]] – [[Manfred Beer]], [[Istočna Njemačka|istočnonjemački]] [[biatlon]]ac * [[8. decembar]] – [[Kim Basinger]], američka filmska glumica * [[24. decembar]] – [[Mira Bosanac]], hrvatska glumica == Umrli == * [[5. mart]] – [[Josif Staljin]], sovjetski političar i državnik * [[24. mart]] – [[Marija od Tecka]], britanska kraljica, supruga kralja [[Đorđe V, kralja Ujedinjenog Kraljevstva|Đorđa V]] * [[16. maj]] – [[Django Reinhardt]], belgijski muzičar * [[9. novembar]] – [[Dylan Thomas]], engleski pjesnik * [[19. decembar]] – [[Robert Millikan]], američki fizičar == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == *[[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] **[[Frits Zernike]], [[Nizozemska]] *[[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] **[[Hermann Staudinger]], [[Njemačka]] *[[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija ili medicina]] **[[Hans Krebs]], [[UK]] **[[Fritz Lipmann]], [[SAD]] *[[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] **[[Winston Churchill]], [[UK]] *[[Nobelova nagrada za mir|Mir]] **[[George C. Marshall]], [[SAD]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|1953}} {{Normativna kontrola}} ejpkf04h2u19jcqkiml8rc8be7fc5zc 0 7636 3830417 3798829 2026-04-15T11:08:46Z Panasko 146730 3830417 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''1938.''' (MCMXXXVIII) bila je uobičajena godina koja je počela u subotu po gregorijanskom kalendaru, 1938. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 938. godina 2. milenija, 38. godina 20. stoljeća i deveta godina 1930-ih. == Događaji == * [[12. mart]] – [[Anschluss]]: [[Wehrmacht]] [[vojna okupacija|okupirao]] [[Austrija|Austriju]], koja je postala [[Ostmark]], [[pokrajina]] u [[Nacistička Njemačka|Trećem rajhu]]. * [[30. april]] – Prvo pojavljivanje animiranog lika [[Duško Dugouško|Duška Dugouška]]. * [[9. novembar|9.]] i [[10. novembar]] – [[Kristalna noć]]. == Rođeni == === Datum nepoznat === * [[Uglješa Uzelac]] – bosanskohercegovački političar i 27. gradonačelnik Sarajeva === Januar === * [[5. januar]] – [[Juan Carlos, kralj Španije]], španski kralj * [[6. januar]] – [[Adriano Celentano]], italijanski muzičar, pjevač, kompozitor, glumac i filmski stvaralac * [[15. januar]] – [[Esko Marttinen]], [[Finska|finski]] [[biatlon]]ac * [[18. januar]] – [[Nives Kavurić-Kurtović]], hrvatska slikarka * [[25. januar]] ** [[Etta James]], američka pjevačica ** [[Leiji Matsumoto]], japanski crtač stripa === Februar === * [[12. februar]] – [[Pilar Pellicer]], meksička glumica * [[15. februar]] – [[John Dent]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanski]] [[biatlon]]ac i [[Skijaško trčanje|skijaš-trkač]] === Mart === === April === * [[4. april]] – [[Melita Bihali]], srbijanska glumica * [[7. april]] – [[Nikolaj Puzanov]], [[Sovjetski Savez|sovjetski]] [[biatlon]]ac * [[8. april]] – [[Kofi Annan]], [[Gana|ganski]] [[političar]] i sedmi [[generalni sekretar Ujedinjenih nacija|generalni sekretar]] [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]] * [[15. april]] – [[Claudia Cardinale]], [[italija]]nska [[glumica]] === Maj === * [[16. maj]] – [[Ivan Sutherland]], programer * [[21. maj]] – [[Heinz Kluge (biatlonac)|Heinz Kluge]], [[Istočna Njemačka|istočnonjemački]] [[biatlon]]ac * [[28. maj]] – [[Jerry West]], američki košarkaš i trener === Juni === * [[14. juni]] – [[Esko Saira]], [[Finska|finski]] [[biatlon]]ac * [[16. juni]] – [[Kemal Coco]], bosanskohercegovački novinar i književnik * [[20. juni]] ** [[María Luisa Aguilar]], peruanska astronomkinja ** [[Stjepan Šiber]], general [[Armija Republike Bosne i Hercegovine|Armije Republike Bosne i Hercegovine]] * [[27. juni]] – [[Adolf Scherwitzl]], [[Austrija|austrijski]] [[biatlon]]ac * [[30. juni]] – [[Mirko Novosel]], jugoslavenski i hrvatski [[košarka]]š, trener i funkcioner === Juli === * [[22. juli]] – [[Terence Stamp]], britanski glumac * [[26. juli]] – [[Alberto Fujimori]], peruanski političar i državnik * [[28. juli]] – [[Arsen Dedić]], hrvatski kantautor zabavne muzike === August === * [[7. august]] – [[Petar Perica Vidić]], [[BiH|bosanskohercegovački]] [[franjevac]], svećenik, [[Slikarstvo|slikar]] i [[Grafika|grafičar]] * [[23. august]] – [[Jelena Berberović]], [[Bosanskohercegovački|bosanskohercegovačka]] [[filozof]]kinja === Septembar === * [[28. septembar]] – [[Ben E. King]], američki pjevač * [[30. septembar]] – [[Borivoj Galić]], profesor fizičke i primijenjene [[hemija|hemije]] na [[Prirodno-matematički fakultet u Sarajevu|Prirodno-matematičkoom fakultetu UNSA]] i reprezentativac bivše [[Jugoslavija|Jugoslavije]] u [[rukomet]]u === Oktobar === * [[3. oktobar]] – [[Tereza Kesovija]], hrvatska pjevačica * [[5. oktobar]] – [[Tomislav Babić]], hrvatski filozof apsurda * [[8. oktobar]] ** [[Diego Arria]], [[venecuela]]nski političar i [[diplomat]] ** [[Fred Stolle]], [[Australija|australski]] [[tenis]]er === Novembar === * [[5. novembar]] – [[Joe Dassin]], američki pjevač * [[18. novembar]] – [[Corrado Varesco]], [[italija]]nski [[biatlon]]ac * [[20. novembar]] – [[Toma Zdravković]], srbijanski pjevač * [[27. novembar]] – [[Ragnar Tveiten]], [[Norveška|norveški]] [[biatlon]]ac === Decembar === * [[9. decembar]] – [[Zehra Deović]], bosanskohercegovačka interpretatorka sevdalinki * [[12. decembar]] – [[Emel Emin]], [[Krimski Tatari|krimskotatarska]] [[Poezija|pjesnikinja]], [[Prevođenje|prevoditeljica]], turkologinja i [[Pedagogija|pedagoginja]] * [[20. decembar]] – [[Aleksandar Kozlina]], [[SFRJ|jugoslavenski]] nogometaš * [[22. decembar]] – [[Milica Šnajder]], bosanskohercegovačka klavirska pedagoginja i klavirist * [[26. decembar]] – [[Mirko Kovač]], bosanskohercegovački književnik * [[30. decembar]] - [[Ljiljana Molnar-Talajić]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovačka]] i hrvatska [[sopran]]istica == Umrli == === Januar=== * [[19. januar]] – [[Branislav Nušić]], srpski književnik === Februar === === Mart === === April === * [[19. april]] – [[Franjo Matĕjovský]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] kompozitor i dirigent [[Češka|češkog]] porijekla * [[27. april]] – [[Edmund Husserl]], njemački filozof === Maj === === Juni === * [[13. juni]] – [[Charles Edouard Guillaume]], francusko-švicarski fizičar * [[15. juni]] – [[Ernst Ludwig Kirchner]], njemački slikar i grafičar === Juli === === August === * [[28. august]] – [[Gavril Ksenofontov]], ruski etnolog === Septembar === * [[21. septembar]] – [[Ivana Brlić-Mažuranić]], [[hrvatska]] [[pisac|književnica]] === Oktobar === === Novembar === * [[10. novembar]] – [[Mustafa Kemal Atatürk]], turski oficir ([[paša]]) i političar, osnivač moderne [[Turska|Republike Turske]] * [[17. novembar]] – [[Ante Trumbić]], hrvatski političar === Decembar === * [[25. decembar]] – [[Karel Čapek]], [[Češka|češki]] [[pisac]] == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == *[[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] **[[Enrico Fermi]], [[Italija]] *[[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] **[[Richard Kuhn]], [[Njemačka]] *[[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija ili medicina]] **[[Corneille Heymans]], [[Belgija]] *[[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] **[[Pearl Buck]], [[SAD]] *[[Nobelova nagrada za mir|Mir]] **[[Nansenov međunarodni ured za izbjeglice]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|1938}} {{Normativna kontrola}} o52v2cpfans4bucaumeoaro6nb87ly6 0 7643 3830387 3819122 2026-04-15T06:19:43Z Panasko 146730 3830387 wikitext text/x-wiki {{godina}}{{Godina u drugim kalendarima}}'''1930.''' (MCMXXX) je uobičajena godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom kalendaru, 1930. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 930. godina 2. milenija, 30. godina 20. stoljeća i prva godina decenije 1930-ih. == Događaji == * [[12. mart]] – [[Mahatma Gandhi]] počeo [[Salt Satyagraha|Dandi marš]], 24-dnevni i 320&nbsp;km dug put, radi prkosa [[Britansko Carstvo|britanskom]] [[porez]]u na [[obična sol|sol]] u [[kolonijalna Indija|kolonijalnoj Indiji]]; * [[2. april]] – [[Haile Selassie]] je proglašen carem [[Etiopija|Etiopije]], naslijedivši svoju rođakinju, caricu Zauditu. * [[3. april]] – [[Ras Tafari]] postao car Haile Selasije I od Abisinije ([[Etiopija]]); * [[13. juli]] – U [[Urugvaj]]u počelo prvo [[Svjetsko prvenstvo u nogometu]]. * [[13. juli|13]]–[[27. juli]] – U [[Hamburg]]u održana [[Šahovska olimpijada 1930.|Treća šahovska olimpijada]], na kojoj je učestvovalo 18 država, a pobijedila je Poljska. * [[30. juli]] – [[Nogometna reprezentacija Urugvaja|Urugvaj]] pobijedio [[Nogometna reprezentacija Argentine|Argentinu]] u [[Finale Svjetskog prvenstva u nogometu 1930.|finalu]] [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1930.|Svjetskog prvenstva u nogometu]]. == Rođeni == === Januar=== * [[11. januar]] – [[Rod Taylor]], australski glumac * [[13. januar]] – [[Waltraut Seitter]], njemačka astronomkinja * [[30. januar]] – [[Gene Hackman]], američki glumac === Februar === * [[4. februar]] – [[Borislav Pekić]], jugoslavenski i srpski pisac * [[16. februar]] – [[Ljiljana Jovanović]], srbijanska glumica * [[27. februar]] – [[Joanne Woodward]], američka glumica === Mart === * [[2. mart]] – [[Tom Wolfe]], američki pisac i novinar * [[9. mart]] – [[Ornette Coleman]], američki džez saksofonist * [[14. mart]] – [[Jagoda Buić]], hrvatska vizualna umjetnica * [[16. mart]] – [[Izet Sarajlić]], bosanskohercegovački književnik === April === * [[3. april]] – [[Helmut Kohl]], njemački političar i državnik * [[12. april]] – [[Strahinja Mojić]], srbijanski glumac === Maj === * [[2. maj]] – [[Vesna Bugarski]], prva bosanskohercegovačka arhitektica * [[10. maj]] – [[Adam Darius]], američki plesač, pantomimičar, pisac i koreograf * [[11. maj]] – [[Edsger Dijkstra]], [[Holandija|holandski]] kompjuterski naučnik * [[31. maj]] – [[Clint Eastwood]], američki [[režiser]], [[filmski producent]] i kompozitor === Juni === === Juli === * [[7. juli]] – [[Biljana Plavšić]], političarka i ratni zločinac === August === * [[15. august]] – [[Marija Makarovič]], slovenska etnologinja * [[25. august]] – [[Sean Connery]], škotski glumac ([[James Bond]]) === Septembar === * [[29. septembar]] – [[Dara Sekulić]], hrvatska i bosanskohercegovačka pjesnikinja * [[30. septembar]] – [[Ivan Aralica]], hrvatski književnik === Oktobar === * [[10. oktobar]] – [[Harold Pinter]], engleski dramatičar i pozorišni režiser, dobitnik [[Nobelova nagrada za književnost|Nobelove nagrade za književnost]] [[2005.]] * [[17. oktobar]] – [[Miloš Blagojević]], srpski historičar i član SANU * [[20. oktobar]] - [[Čestmir Dušek]], bosanskohercegovački dirigent i profesor * [[29. oktobar]] ´ ** [[Bernie Ecclestone]], britanski poduzetnik i vlasnik Formule 1 ** [[Niki de Saint-Phalle]], francusko-švicarska slikarka i kiparka === Novembar === === Decembar === * [[3. decembar]] – [[Jean-Luc Godard]], francusko-švicarski filmski režiser * [[8. decembar]] – [[Maximilian Schell]], [[Švicarska|švicarski]] glumac, režiser, pisac i producent * [[25. decembar]] – [[Paul Romand]], [[Francuska|francuski]] [[biatlon]]ac i [[Skijaško trčanje|skijaš-trkač]] * [[26. decembar]] - [[Dragoje Đenader]], bosanskohercegovački [[kompozitor]] == Umrli == * [[8. mart]] – [[William Howard Taft]], američki političar i predsjednik * [[13. maj]] – [[Fridtjof Nansen]], norveški istraživač, zoolog i diplomat; dobitnik [[Nobelova nagrada za mir|Nobelove nagrade za mir]] [[1922]]. godine * [[7. juli]] – [[Arthur Conan Doyle]], [[Velika Britanija|britanski]] autor [[kriminalistički]]h romana, najpoznatiji kao “otac“ [[Sherlock Holmes|Sherlocka Holmesa]] i [[Dr. John H. Watson|doktora Watsona]] * [[28. juli]] – [[Allvar Gullstrand]], švedski okulist i optičar == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == * [[Fizika]] ** [[Venkata Raman]], [[Indija]] * [[Hemija]] ** [[Hans Fischer]], [[Njemačka]] * [[Medicina]] ** [[Karl Landsteiner]], [[Austrija]] * [[Literatura]] ** [[Sinclair Lewis]], [[USA]] * Mir ** [[Nathan Söderblom]], [[Švedska]] {{Commonscat|1930|1930.}} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Normativna kontrola}} b1rwoi69hnl78k9yr9ngrwzznaeb59v 0 7687 3830406 3821732 2026-04-15T10:12:14Z Panasko 146730 3830406 wikitext text/x-wiki {{godina}}{{Godina u drugim kalendarima}}'''1923.''' (MCMXXIII) je uobičajena godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru, 1923. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 923. godina 2. milenija, 23. godina 20. stoljeća i četvrta godina 1920-ih. Od početka 1923. godine, gregorijanski kalendar je bio 13 dana ispred julijanskog, koji je te februara prebačen da ga koriste samo crkve nakon što je Grčka usvojila gregorijanski kalendar. U Grčkoj je ova godina sadržavala samo 352 dana jer je 13 dana preskočeno da bi se postigao kalendarski prelazak sa julijanskog na gregorijanski kalendar. Dogodilo se da srijeda, 15. februar (julijanski kalendar) prati četvrtak, 1. mart (gregorijanski kalendar)<ref>{{Cite web|url=https://www.timeanddate.com/calendar/?year=1923&country=11|title=Year 1923 Calendar – Greece|website=www.timeanddate.com|language=en|access-date=8. 9. 2024}}</ref> == Događaji == * [[9. maj]] – Započela [[Druga zemaljska konferencija KPJ|Druga zemaljska konferencija]] [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]] u [[Beč]]u u [[Austrija]]; * [[12. maj]] – Završena [[Druga zemaljska konferencija KPJ|Druga zemaljska konferencija]] [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]] u [[Beč]]u u [[Austrija]]; * [[6. novembar]] – U [[SSSR]]-u uveden eksperimentalni kalendar sa sedmicom od pet dana. * [[Alexander S. Neill]] osniva [[Summerhill]] školu, koja ima koncept dobrovoljne nastave. == Rođeni == === Nepoznat datum === * [[Ahmet Pintul]], [[narodni heroj Jugoslavije]]. * [[Kiro Atanasovski]], [[narodni heroj Jugoslavije]]. === Januar=== * [[8. januar]] – [[Jelisaveta Andrejević Aneta]], [[narodni heroj Jugoslavije]]. === Februar === * [[2. februar]] – [[Svetozar Gligorić]], [[Jugoslavija|jugoslavenski]] [[šah]]ovski [[velemajstor]] === Mart === * [[9. mart]] – [[Zaim Muzaferija]], bosanskohercegovački glumac === April === === Maj === * [[27. maj]] – [[Henry Kissinger]], američki političar * [[31. maj]] – [[Rainier III, knez Monaka|Rainier III od Monaka]], poznat i kao Rainer Grimaldi, monegaški knez === Juni === === Juli === * [[2. juli]] – [[Wisława Szymborska]], poljska književnica * [[22. juli]] – [[Bob Dole]], američki političar i senator * [[31. juli]] – [[Stephanie Kwolek]], američka hemičarka, izumiteljica [[kevlar]]a === August === * [[2. august]] – [[Shimon Peres]], izraelski političar * [[14. august]] – [[Pa Tepaeru Terito Ariki]], jedna od dvije nositeljice titule ''[[ariki]]'' plemena [[Tākitimu]] na [[Cookova Ostrva|Cookovim Ostrvima]] * [[20. august]] – [[Ziba Qəniyeva]], vojnik, [[snajper]]istica [[Crvena armija|Crvene armije]] === Septembar === * [[6. septembar]] – [[Ljubica Ković]], srbijanska glumica === Oktobar === * [[5. oktobar]] – [[Glynis Johns]], britanska glumica * [[11. oktobar]] – [[Ahmet Hromadžić]], bosanskohercegovački književnik * [[14. oktobar]] – [[Vaso Radić]], bosanskohercegovački političar i 21. gradonačelnik Sarajeva * [[27. oktobar]] – [[Roy Lichtenstein]], američki pop-umjetnik === Novembar === * [[6. novembar]] – [[Tatjana Lukjanova]], srbijanska glumica * [[16. novembar]] – [[Vera Kuzmina]], rusko-čuvaška pozorišna glumica === Decembar === * [[2. decembar]] – [[Maria Callas]], operna pjevačica grčkog porijekla * [[11. decembar]] – [[Milka Ivić]], srbijanska lingvistkinja * [[15. decembar]] – [[Freeman Dyson|Freeman John Dyson]], englesko-američki teorijski fizičar i matematičar * [[19. decembar]] – [[Krista Kostial-Šimonović]], hrvatska doktorica i akademkinja * [[21. decembar]] – [[Flory Jagoda]], američka gitaristica, pjevačica i kantautorica bosanskohercegovačkog porijekla, poznata po pjesmama na judeošpanskom jeziku == Umrli == === Januar=== === Februar === === Mart === * [[8. mart]] – [[Johannes Diderik van der Waals]], holandski fizičar === April === === Maj === === Juni === * [[15. juni]] – [[Leon Biliński]], poljski političar i ekonomista === Juli === === August === * [[2. august]] – [[Warren G. Harding]], američki političar i predsjednik === Septembar === === Oktobar === === Novembar === === Decembar === * [[22. decembar]] – [[Georg Luger]], austrijski pronalazač i izumitelj * [[27. decembar]] – [[Gustave Eiffel]], francuski konstruktor * [[30. decembar]] – [[Jean Marie Edouard Stephan]], francuski astronom == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == * [[Fizika]] ** [[Robert A Millikan]], [[USA]] * [[Hemija]] ** [[Fritz Pregl]], [[Austrija]] * [[Medicina]] ** [[Frederick Banting]], [[Kanada]] ** [[John James Richard Macleod]], [[Škotska]] * [[Književnost]] ** [[William Butler Yeats]], [[Irska]] * Mir ** nije dodijeljena nagrada {{Commonscat|1923|1923.}} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Normativna kontrola}} ndebvh1wo0y431cqc4qgmzo46vb5u6j 0 9531 3830420 3822795 2026-04-15T11:10:20Z AdnanSa 226 /* Umrli */ ispravio ime 3830420 wikitext text/x-wiki {{godina}}{{Godina u drugim kalendarima}}Godina '''934.''' ('''[[rimski brojevi|CMXXXIV]]''') bila je [[redovna godina koja počinje u srijedu]] u [[julijanski kalendar|julijanskom kalendaru]]. Oznaka 934. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina. == Događaji == === Bizantsko Carstvo === * Proljeće i ljeto – Mađari sklapaju savez s Pečenezima i probijaju se kroz Trakiju do Konstantinopola. * Bitka kod V.I.N.D.R: Mađari i Pečenezi ubijaju stanovnike Konstantinopola, nanose tešku štetu okolnim selima i pobjeđuju i Bizantijsko Carstvo i Bugare, prisiljavajući ih na plaćanje danka. Car Roman I potpisuje mirovni sporazum s Mađarima.<ref>Timothy Reuter (1999). The New Cambridge Medieval History, Volume III, p. 543. ISBN 978-0-521-36447-8.</ref> * Septembar - Izdat Edikt za zaštitu malih i srednjih zemljoposjeda (ponovo izdat 947.<ref>Michel Kaplan Les Hommes et la terre à Byzance du VIe au XIe siècle: propriété et exploitation du sol. Publications de la Sorbonne, 1992 (ISBN 978-2-85944-170-8).</ref>). Da bi popravio štetu nastalu zimom 927-928, Roman I. Lakapen naredio je restituciju zemljišta otkupljenog za manje od polovine njegove vrijednosti i preprodaju njegovim vlasnicima po kupovnim cijenama drugog zemljišta. Zabranio je moćnim zemljoposjednicima da stiču zemljište u selima gdje već nisu posjedovali imovinu. Njegov cilj je bio očuvanje mase poreskih obveznika (slabi su plaćali više od moćnih) i regrutacija pokrajinske vojske. Međutim, primjena zakona je bila otežana zbog želje osiromašenih seljaka da prodaju svoju zemlju zemljoposjednicima kako bi je iznajmli kao parehio, i sa samim moćnicima koji su bili odgovorni za njegovu provedbu<ref>Catherine Abadie-Reynal Hommes et richesses dans l'Empire byzantin, Volume 2. Buchet-Chastel, 1991.</ref>. === Evropa === * 3. mart: Kralj [[Rudolf, kralj Zapadne Franačke|Rudolf od Burgundije]] pridružuje se [[Hugo Veliki|Hugu Velikom]], koji ponovo opsjeda Château-Thierry; grad pada na juriš nakon četiri mjeseca, ali citadela se drži.<ref>Philippe Lauer Robert Ier et Raoul de Bourgogne, rois de France (923-936). Bibliotheque des Hautes Etudes, 1910.</ref> Henrik Ptičar interveniše, šaljući Gisleberta od Lotharingije i Eberharda od Frankonije, zajedno s nekoliko biskupa iz Lorraine. Pregovaraju o primirju za [[Herbert II od Vermandoisa|Herberta II od Vermandoisa]] do 1. oktobra. Herbert napušta Château-Thierry, ali zadržava Péronne i Ham. * Kralj [[Henrik I, kralj Njemačke|Henrik I]] ("Ptičar") smiruje oblasti na sjeveru, gdje danski Vikinzi morem progone Frizijce. Pobjeđuje danskog kralja Gnupu i osvaja Hedeby. * Haakon I ("Dobri"), sin pokojnog kralja Haralda Fairhaira, ponovo ujedinjuje kraljevstvo nakon što je svrgnuo svog polubrata Erica Bloodaxea. Haakon je postavljen za kralja Norveške. * Normanski baroni su se pobunili protiv francifikacije svojih prinčeva.<ref>Aristide Guilbert, Histoire des villes de France, avec une introduction générale pour chaque province, vol. 5, Furne et Cie. 1848</ref> * Arnulf I od Flandrije oženio se Adelom (ili Alix) od Vermandoisa, kćerkom Herberta II od Vermandoisa. * Arnulfov pokušaj da preuzme krunu Italije od Huga od Arlesa nije uspio. Osvojio je Veronu, ali je bio prisiljen na brzo povlačenje kada mu je Hugo prekinuo komunikacijske linije.<ref>Ralph Manheim Literary language & its public in late Latin antiquity and in the Middle Ages. Princeton University Press, 1993 (ISBN 978-0-691-02468-4).</ref> === Arapsko carstvo === * 3. mart: Fatimidski halifa El-Qaim bi-Amrulah započinje svoju vladavinu u Madhji nakon smrti Ubejdulaha El-Mahdija (vladavina završava 946.).<ref>Ernest Mercier Histoire de l'Afrique septentrionale, Volume 1. Adamant Media Corporation (ISBN 978-1-4212-5345-9).</ref> * 24. april – Abasidski halifa el-Kahir je svrgnut i oslijepljen; nasljeđuje ga njegov nećak er-Radi, dok je Ibn Muqlah imenovan za vezira tri dana kasnije.<ref>William MacGuckin Slane Ibn Khallikan's biographical dictionary. Printed for the Oriental translation fund of Great Britain and Ireland, 1868.</ref> Ovo predstavlja početak krize Abasidskog halifata u Bagdadu koja se završava 944. godine. * Juni: Fatimidska pomorska ekspedicija iz Ifrikije napušta Mahdiju i sa trideset brodova kreće u napad na Sardiniju i Genovu; vraća se u augustu 935. sa osamstotina zarobljenika.<ref>Jean-charles Ducene, L'Europe et les géographes arabes du Moyen Age, CNRS, 2018, 513 p. (ISBN 978-2-271-11933-9</ref> * Ljeto – Ali ibn Buja, samanidski guverner, iskorištava anarhiju u Perziji i osvaja Fars (današnji Iran). Osniva dinastiju Bujida a Širaz čini svojom prijestolnicom. Ali traži priznanje abasidskog kalifa Ar-Radija, koji ga kasnije potvrđuje za svog namjesnika. * Ljeto – Halifa [[Abdurahman III]] napada Navaru i prisiljava kraljicu Todu da mu se pokori. Njen sin, 15-godišnji kralj [[García Sánchez I]], postaje vazal Kordopskog Halifata. * Satuk Bughra Kan, vođa Karahanida (Kašgar i Balasagun), bio je prvi turkijski kan u Centralnoj Aziji koji je, prema tradiciji, zajedno sa svojim narodom prešao na islam. [[Oaza|Oaze]] zapadnog Xinjianga i doline Chu i Talas su islamizirane.<ref>Barbara A. West, Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania, Infobase Publishing, 2010, 1025 p. (ISBN 978-1-4381-1913-7,</ref> === Engleska === * Kralj Tewdwr od Brycheinioga na dvoru kralja Æthelstana potpisuje engleske zemaljske povelje. Kraljevi Hywel Dda od Deheubartha, Idwal Foel od Gwynedda i Morgan Mwynfawr ("Stari") od Morgannwga su prisiljeni da prate Æthelstana u njegovom pohodu protiv kralja Konstantina II od Škotske. * Engleski kralj Æthelstan predvodi zajednički kopneni i pomorski napad na Škote. Njegove trupe napreduju sve do dvorca Dunnottar, dok njegova flota stiže do regije Caithness.<ref>Ann Williams, Alfred P. Smyth, D. P. KirbyA biographical dictionary of dark age Britain : England, Scotland, and Wales. Routledge, 1991 (ISBN 978-1-85264-047-7).</ref> === Azija === * 16. mart – Meng Zhixiang, vojni guverner (džieduši), proglašava se carem (formalno nazvanim "Gaozu") i uspostavlja Kasni Šu kao novu kinesku državu, nezavisnu od Kasnog Tanga. Umire nakon kratkotrajne petomjesečne vladavine, a nasljeđuje ga sin Meng Čang. * Snage Gorjeoa potiskuju vojsku Hubaekdžea natrag na njihovu teritoriju i konačno ih pobjeđuju kod Hongseonga (moderna Južna Koreja). == 934. u temama == === Geografija === * Erupcija [[vulkan]]a [[Eldgja]] je najveća bazaltni izljev lave u historiji (prvi put dokumentovana). === Religija === * Abasidski halifat je definitivno nametnuo službenu i jedinu verziju [[Kur'an]]a. Službeni tekst je utvrdio stručnjak za čitanje Kur'ana, Ibn Mudžahid.<ref>Sabrina Mervin, Histoire de l'islam: Fondements et doctrines, Flammarion (ISBN 9782081388963</ref> * Osnovan je benediktanski [[samostan]] u Einsiedelnu (današnja Švicarska). == [[Porođaj|Rođeni]] == * Dong Yuan, kineski [[Slikarstvo|slikar]] (približan datum) * Wolfgang, biskup Regensburga (približan datum) == [[Smrt|Umrli]] == * 4. mart – Abdullah El-Mahdi Billah, fatimidski halifa (rođen 873.) * 9. maj – Vang Sitong, kineski general i guverner (rođen 892.) * 14. maj ** Feng Jun, kineski kancelar (približan datum) ** Zhu Hongzhao, kineski general i guverner * 16. maj – Meng Hanqiong, eunuh, službenik Kasnog Tanga * 7. septembar – Meng Zhixiang, kineski general (rođen 874.) * 1. novembar – Beornstan, biskup Winchestera * 2. novembar – Emma, ​​kraljica Zapadnofranačkog kraljevstva * [[Ebu Zejd Al-Balhi]], abasidski [[polimat]], geograf [[Matematika|matematičar]] i [[Medicina|ljekar]] * Gervadius, irski pustinjak i svetac (približan datum) * Gofraid ua Ímair, vikinški vođa i kralj Dublina * Li Conghou, car Kasnog Tanga (rođen 914.) * Li Renhan, kineski general i guverner * Melias, bizantijski general (strateg) * Olaf Haraldsson, sin Haralda Fairhaira * Sale Ngahkve, kralj Pagana (područje Burme) * Uallach ingen Muinecháin, irski pjesnik * Xu Zhixun, general Vua (Deset kraljevstava) * Xue Vendžie, zvaničnik Min (Deset kraljevstava) == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Normativna kontrola}}{{Commonscat|934|934.}} 9c102erlpo3mzwcz5t22sdgjlxy490x 0 11205 3830329 3203161 2026-04-14T17:27:06Z ~2026-23096-73 180314 Zemlju smrti. 3830329 wikitext text/x-wiki {{Nedostaju izvori}} {{Preuređivanje}} '''Senad Glavović'''-Ćena je izdanak čuvene [[mostar]]ske škole [[nogomet]]a u generaciji iz koje su u prvoligaške nogometaše stasali [[Semir Tuce]], Draženko Prskalo, Zdenko Jedvaj, Senad Droce, Predrag Peđa Grozdanić, dok je sam Glavović proglašen nasljednikom ikone mostarskog fudbala, velikog "Princa sa Neretve" - Duška Bajevića. Zajedno sa Drocom i Grozdanićem nastupa za bosanskohercegovačku i jugoslovensku juniorsku reprezentaciju. Senad Glavović je za prvi tim Veleža debitovao već u svojoj 17-oj godini u sezoni 1981/82, da bi Veležov dres nosio sve do sezone 1986/87, kada na poziv negdašnjeg [[FK Velež|Velež]]ovog fudbalera Ive "Jukle" Prskala odlazi u Australiju, gdje igra za klub Marconi Fairfield iz Sydneya. Nakon australske epizode Glavović se ponovno vraća u svoj rodni Mostar i svoj Velež, da bi za kratko vrijeme ponovno otišao u inostranstvo. Ovoga puta životni put ga je odveo u Kanadu u klub Croatia. Nakon kanadske epizode slijedi novi povratak u Mostar i mostarsku Lokomotivu iz koje početkom rata Glavović odlazi u Hrvatsku, u Zmaj iz Makarske. Nakon igranja u makarskom Zmaju put ga vodi u Njemačku u kojoj igra za regionalnog ligaša SpVgg Plattling u blizini Münchena Umro nakon kratke i teške bolesti u Canadi. [[Kategorija:Bosanskohercegovački nogometaši|Glavović]] 1wtnz5nptx19bk2kq8fed7pj5bfyxqm 0 13724 3830285 3826893 2026-04-14T13:11:55Z Boja02 98016 /* Jugoslavenstvo nakon Jugoslavije */ 3830285 wikitext text/x-wiki '''Jugonostalgija''' je pojam nastao sjedinjavanjem riječi '''Jugoslavija '''i '''nostalgija''', a označava društveni fenomen u zemljama nastalim raspadom bivše [[Jugoslavija|Jugoslavije]]. Sociološki je pojam novijeg datuma i označava prvenstveno stav koji idealizira ukupnu ekonomsku, kulturnu i sigurnosnu situaciju u socijalističkoj [[Jugoslavija|Jugoslaviji]] u vremenu od [[1945]]. do [[1991]]. Pojam se prvi put pojavio po raspadu zemlje, početkom [[1990te|1990ih]] godina. Iako njeni [[Antropologija|antropološki]] i [[Sociologija|sociološki]] aspekti nisu jasno prepoznati, naziv i odgovarajući epitet "jugonostalgičar" obično koriste ljudi sa područja bivše Jugoslavije na dva različita načina: kao pozitivni lični opis ili kao derogirajuću (pogrdnu) etiketu. == Jugonostalgija u pozitivnom smislu == [[Datoteka:Junos1.JPG|thumb|250px|lijevo|Neki od predmeta sa likom Josipa Broza Tita u njegovom rodnom mjestu Kumrovec, Hrvatska, 2012. godine.]] Kao posljedica većega broja društvenih promjena, koje su zadesile [[Jugoistočna Evropa|jugoistok Evrope]], jugonostalgija je u porastu na područjima bivše Jugoslavije. To se posebno odnosi na pojedince ili manje grupe, koji su proveli najveći dio svog života u SFRJ, te ga kao takvog smatraju pozitivnim i sretnim u odnosu na vrijeme rata i ekonomske nesigurnosti, koje je došlo poslije [[1991]]. Neki od primjera jugonostalgičarskog ponašanja su: proslave [[Josip Broz Tito|Titovog]] rođendana i [[Dan mladosti|Dana mladosti]] [[25. maj]]a, posjete [[Titova rodna kuća (Kumrovec)|Titovoj rodnoj kući]] u [[Kumrovec|Kumrovcu]] ili [[Kuća cvijeća|Kući cvijeća]] u [[Beograd|Beogardu]], osnivanje [[Društvo "Josip Broz Tito"|Društava "Josip Broz Tito]]", koji njeguju uspomenu na jugoslavenskog maršala, te njegovo vođstvo tokom [[Narodnooslobodilački rat|Narodnooslobodilačkog rata]] i ostvarenih tekovina antifašističke Revolucije. [[Datoteka:Yugoslavian flag in Mostar.jpg|thumb|200px|desno|Jugoslavenska zastava na ulici u Mostaru, 2009. godine.]] Iako uključuje žudnju za ekonomskom sigurnošću koju je nudilo socijalistički sistem, jugonostalgija također uključuje i sentimentalnu vezu sa: osećajem solidarnosti, [[Multikulturalizam|multikulturalizmom]], [[Internacionalizam|internacionalizmom]] i [[Pokret nesvrstanih|nesvrstanosti]] u odnosu na [[NATO]] i [[Varšavski pakt]]. Jugonostalgija je društveni fenomen, koji je danas posebno izražen u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]], ali i u susjednim zemljama regiona, bivšim republikama [[Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]]: [[Slovenija|Sloveniji]], [[Hrvatska|Hrvatskoj]], [[Srbija|Srbiji]], [[Crna Gora|Crnoj Gori]] i [[Makedonija|Makedoniji]], koje su za Titove vladavine doživjeli kako opći ekonomski procvat, tako i kulturnu emancipaciju. Jugonostalgičari posebno ukazuju na: [[provincijalizam]] (oblik [[Parohijalizam|parohijalizma]]), ekstremne oblike [[Nacionalizam|nacionalističkog]] [[Šovinizam|šovinizma]] ([[džingoizam]]), [[Korupcija|korupciju]] u [[Politika|politici]] i poslu, nestajanje socijalne sigurnosti, ekonomsku krizu, nejednakosti u prihodima, povećanu stopa [[kriminal]]a, kao i opšta neslaganja u upravnim i drugim državnim institucijama u novonastalim državama nakon raspada Jugoslavije. Današnji jugonostalgičari su ljudi koji su, ili su im roditelji, bili vezani za domovinu Jugoslaviju. Iako je tadašnja država bila dosta razvijenija i uređenija u odnosu na današnje članice,{{Izvor}} vlada mišljenje da riječi hvale dolaze iz razloga što je većina stanovništva preživjela svoju mladost u Jugoslaviji. == Jugonostalgija u negativnom smislu == U negativnom smislu, epitet jugonostalgičar koriste pristalice novih režima nastalih nakon [[Raspad SFRJ|raspada Jugoslavije]] kako bi predstavili svoje kritičare kao [[Anahronizam|anahroničare]], nerealistične, [[Patriotizam|nepatriotske]] i potencijalne izdajnike. Naročito tokom i nakon jugoslavenskih ratova, ovaj pridjev su koristili državni zvaničnici i mediji nekih zemalja nasljednica Jugoslavije da odbiju kritike i diskredituju političke rasprave o rezultatima njihove vladavine. Najvjerovatnije da je namjena termina jugonostalgija izvorno usredsređena upravo u tu svrhu, koji se pojavio kao politički motivisana pežorativna (pogrdna) etiketa u medijima pod kontrolom vlade, kao na primjer u Hrvatskoj ubrzo nakon raspada SFRJ. == Josip Broz Tito == {{Glavni|Josip Broz Tito}} [[Datoteka:Titov spomenik.jpg|left|thumb|upright=0.9|Titov spomenik u rodnom Kumrovecu.]] Još idealističniji aspekti jugoslavenske prošlosti posebno su povezani s Titom, harizmatičnim vođom Jugoslavije, o kome mnogi u državama sljedbenicama još uvijek imaju pozitivno mišljenje.{{Izvor}} Majice sa likom Tita mogu se naći na mnogim prodajnim mjestima širom država bivše Jugoslavije. Izvan Beograda nalazi se muzej i kompleks mauzoleja, koji vlada Srbije zadržava po cijeni od preko 400.000 [[Euro|eura]] godišnje. Ova vrsta troškova na kompleksu koji je posvećen historiji Jugoslavije iz [[20. vijek]]a i njenom vođi pokazuje da, uprkos tendencijama ka nacionalizmu, ipak značajan dio stanovništva i političke klase imaju svijest i pozitivnu sliku o jugoslavenskoj prošlosti. Osim što je povezan sa jugoslavenskim zlatnim dobom, Tito je bio i partizanski vođa tokom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. Organizacija koja zastupa bivše partizane podnijela je peticiju srpskoj vladi da obnovi statuu Josipa Broza Tita na svom nekadašnjem mjestu na središnjem trgu u [[Užice|Užicu]], jednom od osam gradova koji su nosili Titovo ime za vrijeme Jugoslavije. Svakog 25. maja hiljade ljudi okupi se kod njegovog groba u Beogradu. Napolju stariji Srbijanci pjevaju komunističke pjesme i ode Titu. U unutrašnjosti njegovog mauzoleja, procesija ožalošćenih se poklanja ispred njegovog groba i ostavlja cvijeće. Sve češće, mladi ljudi koji nikad nisu živjeli pod Titovom ujedinjenom Jugoslavijom, ali su pretrpjeli ratne i ekonomske probleme u godinama nakon raspada Jugoslavije, također se osvrću na jugoslavensku prošlost. Za njih jugonostalgija je ne samo Tito, nego i privredna stabilnost i mir za sve narode bivše Jugoslavije. Neke od mnogih stvari na koje ukazuju jugonostalgičari jeste i to da je Tito istovremeno uspješno održavao nezavisnost Jugoslavije u odnosima sa [[Kapitalizam|kapitalističkim]] Zapadom i komunističkim istočnim blokom. Bio je jedini komunistički vođa koji se usudio da se suprotstavi Staljinu. Prihvatio je američku ekonomsku pomoć, ali istovremeno odbijajući da poklekne pod pritiskom Zapada. Ovakvim mudrim vođenjem politike obezbijedio je za svoju zemlju, Socijalisticku Federativnu Republiku Jugoslaviju, istaknuto mjesto na svjetskoj sceni. Na njegovoj sahrani u maju 1980. okupila su se 122 vodeća svjetska državnika da oda posljednju počast komunisti i bivšem gerilskom borcu. == Jugoslavenstvo nakon Jugoslavije == Raspadom Jugoslavije ideja jugoslavenstva izgubila je popularnost. [[Srbija]] i [[Crna Gora]] su od aprila 1992. do februara 2003. nastavile južnoslavensku uniju kao [[Savezna republika Jugoslavija|Savezna Republika Jugoslavija]], a zatim su preimenovale zemlju sa pojedinačnim imenima saveznih republika - [[Srbija i Crna Gora]]. Broj samoproglašenih [[Jugoslaveni|Jugoslavena]] (u etničkom smislu) u regionu dostigao je najnižu brojku nakon raspada Jugoslavije. Glavni jezik bivše države, [[Srpskohrvatski jezik]], više nije zvanični jezik bilo koje republike iz bivše države. Objavljeno je malo radova o jeziku, a više ne postoji tijelo za njegovu standardizaciju. Ime [[internet]] domena ".yu", koja je bila popularna među jugonostalgičnim sajtovima, a ukinuta je 2010. godine. Popularnost jugonostalgije je u porastu u bivšim jugoslavenskim državama. U [[Vojvodina|Vojvodini]] (sjevernoj pokrajini Srbije) jedan čovjek je osnovao ''Jugoland'', mjesto posvećeno Titu i Jugoslaviji. Građani iz bivše Jugoslavije su čak iz udaljenih krajeva dolazili da proslavljaju život Tita i zemlje Jugoslavije. U Hrvatskoj je udruženje Savez Jugoslavena osnovano 2010. godine u Zagrebu, sa ciljem ujedinjenja jugoslavenskih Hrvata, bez obzira na religiju, pol, političke i druge stavove. Njihov glavni cilj je zvanično priznanje jugoslavenskog naroda u svakoj jugoslavenskoj državi nasljednici: Hrvatskoj, Sloveniji, Srbiji, Makedoniji, Bosni i Hercegovini i Crnoj Gori. Druga organizacija koja zastupa jugoslavenstvo je udruženje "Naša Jugoslavija" osnovano 30. jula 2009. sa sjedištem u [[Pula|Puli]], koje je zvanično registrovana organizacija u Hrvatskoj. Udruženje ima većinu članova u gradovima [[Rijeka]], Zagreb i Pula. Njihov glavni cilj je stabilizacija odnosa između jugoslavenskih država nasljednica. Aktivna je i u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]], međutim, zvanična prijava ovog udrużenja je odbijena od strane državnih organa Bosne i Hercegovine. Vjerovatno najpoznatija jugoslovenska organizacija u Crnoj Gori je generalni konzul SFRJ sa sjedištem u primorskom gradu [[Tivat|Tivtu]]. Prije popisa stanovništva 2011. godine, Marko Perković je kao predsjednik te organizacije, pozvao Jugoslavene Crne Gore da slobodno proglase svoj jugoslavenski identitet na predstojećem popisu stanovništva. == Jugonostalgija u kulturi == Generacija savremenih umjetnika, svojim praksama iskazuju politički stav i aktualnu političko-društvenu angažiranost, koji se, manje u Zagrebu a više u Beogradu, izražavaju u obliku Jugoslavije/jugonostalgije kao narativa prisutnog u savremenoj umjetnosti. Unatoč nastojanjima službenih postjugoslavenskih državnih narativa o brisanju tragova bivše savezne republike, sve je više izložbi i umjetničkih djela koja tematiziraju bivšu državu. Prema riječima prof. [[Zoran Milutinović|Zorana Milutinovića]]: {{Citat|Tokom čitavog [[20. stoljeće|20. stoljeća]], od stvaranja [[Prva Jugoslavija|prve Jugoslavije]], uspješno je kreiran zajednički kulturni prostor. Jugoslavija je uspjela da kreira supra-nacionalni, zajednički kulturni sloj u kome su svi Jugoslaveni imali učešća. Zajedničko kulturno naslijeđe je ostalo kao „fil rouge“ ([[Bosanski jezik|bos.]] crvena linija) jugoslavenskog identiteta.}} Među razlozima jugonostalgije su i međunarodni interes za obnovu i izlaganje kulture i umjetnosti druge polovine 20. vijeka kako na zapadu tako i na istoku Evrope, kliše sjećanja na dobra stara vremena. Među posjetiocima jugonostalgičnih manifestacija primjetno je prisustvo svih generacija, ali upravo mladima izložbe, knjige i filmovi pomažu da razbiju stereotipe o "mračnom dobu komunizma." Sociolog kulture dr. Ratko Božović smatra da je jugonostalgija u kulturi pogrešno pročitana. {{Citat|Stvara se privid da se vraćamo jugonostalgičnosti, a vraćamo se onom što je kulturi najprirodnije, da komuniciramo sa drugima, da se upoređujemo sa drugima.}} Radovi u savremenoj umjetnosti na temu Jugoslavije i jugonostalgije mogu se podijeliti na one koji spadaju u sferu „institucionalnog ili institucionaliziranog“ sjećanja. Tu podrazumijevamo skupne izložbe na kojima uz historičare umjetnosti rade i historičari kao što su izložbe: Socijalizam i modernost (MSU, Zagreb, 2011./2012.), Refleksije vremena (Galerija Klovićevi dvori, Zagreb, 2012./2013.), Jugoslavija: od početka do kraja (MIJ, Beograd, 2012./2013.), Živeo Život (više lokacija, Beograd, 2013./2014.). Tu je i niz radova pojedinačnih autora čiji iskazi svjedoče o osobnom i intimnom odnosu s prošlošću: filmovi [[Cinema Komunisto (film)|Cinema Komunisto]], (Srbija, 2010.) i "''Jugoslavija, kako je ideologija pokretala naše kolektivno tijelo''" (u koprodukciji Srbija/Francuska/Njemačka, 2013.). Tu spada i serija skulptura "''NEO N.O.B''" (Hrvatska, 2012.). == Također pogledajte == * [[Jugoslaveni]] * [[Jugoslavija (višeznačnica)]] * [[Titoizam]] == Literatura == * Breda Luthar; Maruša Pušnik (2010). Remembering Utopia: The Culture of Everyday Life in Socialist Yugoslavia. New Academia Publishing, LLC. {{ISBN|978-0-9844062-3-4}}. * Petrungaro Stefano (2009), Jugostalgia. Ripensamenti al cospetto della Jugoslavia defunta, in Rolf Petri (ed.), Nostalgia. Memoria e passaggi tra le sponde dell’Adriatico. Edizioni di Storia e Letteratura, Rome, pp.&nbsp;255–274. {{ISBN|9788863721133}}. * Velikonja Mitja (2009), Titostalgija: študija nostalgije po Josipu Brozu, Mirovni inštitut, Ljubljana. ISBN/EAN: 9789616455534 * Trovesi, Andrea (2006), L'enciclopedia della Jugonostalgija. In Banchelli, Eva: Taste the East: Linguaggi e forme dell'Ostalgie, Sestante Edizioni, Bergamo. {{ISBN|88-87445-92-3}}. * Djokić, Dejan (2003). Yugoslavism: Histories of a Failed Idea, 1918-1992. C. Hurst & Co. Publishers. {{ISBN|978-1-85065-663-0}}. == Vanjski linkovi == * [https://www.nytimes.com/2008/01/30/world/europe/30yugo.html?_r=0/ Oh, Yugoslavia! How They Long for Your Firm Embrace na nytimes.com] * [https://www.jutarnji.hr/vijesti/hrvatska/u-zagrebu-osnovan-savez-jugoslavena/2237396/ U Zagrebu osnovan Savez Jugoslavena na jutarnji.hr] * [https://danubeonthames.wordpress.com/serbia/summer-school-2015/yugo-nostalgia/ Jugonostalgija na danubeonthames.wordpress.com] * [https://www.pri.org/stories/2015-06-02/when-we-were-yugoslavs-rise-yugonostalgia/ When we were Yugoslavs: The rise of Yugonostalgia, na pri.org] * [https://www.opendemocracy.net/heather-mcrobie-anes-makul/yugoslavs-in-twenty-first-century-%e2%80%98erased%e2%80%99-people/ Yugoslavs in the twenty-first century: ‘erased’ people na opendemocracy.net] * [https://web.archive.org/web/20171207133312/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7417328.stm Ex-Yugoslavs pine for unity and dignity na news.bbc.co.uk] * [https://vesti-online.com/Vesti/Ex-YU/70339/Nasa-Jugoslavija-siri-se-Hrvatskom/ "Naša Jugoslavija" širi se Hrvatskom na vesti-online.com] * [https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=1087&yyyy=2013&mm=06&dd=24&nav_id=725846/ Koliko je jaka jugonostalgija? na b92.net] * [http://www.academia.edu/7861705/Jugonostalgija_Jugoslavija_kao_metaprostor_u_suvremenim_umjetni%C4%8Dkim_praksama/ Jugonostalgija: Jugoslavija kao metaprostor u suvremenim umjetničkim praksama, na academia.edu] [[Kategorija:Kultura]] [[Kategorija:Jugoslavenska kultura]] [[Kategorija:Panslavizam]] 3qt89t1tkeoem1tm1vfmya6gwzmdts7 0 14980 3830316 3793302 2026-04-14T16:57:30Z AnToni 2325 /* 19. vijek */ 3830316 wikitext text/x-wiki {{AugustKalendar}} '''10. august / kolovoz (10. 8)''' jest 222. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (223. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine još su 143 dana. == Događaji == * [[1793]] – [[Louvre]], [[dvorac]] [[Francuska|francuskih]] [[Spisak francuskih kraljeva|kraljeva]] u [[Pariz]]u i jedan od najvećih i najpoznatijih svjetskih [[muzej]]a, otvoren kao muzej. * [[2013]] – U [[Norveška|norveškom]] [[Tromsø|Tromsu]] počeo [[Svjetski šahovski kup 2013.]] == Rođeni == === 19. vijek === * [[1810]] – [[Camillo Benso di Cavour]], [[italija]]nski [[političar]] i borac za ujedinjenje Italije i njen prvi [[premijer Italije|premijer]] * [[1874]] – [[Herbert C. Hoover]], [[SAD|američki]] političar i [[Spisak predsjednika SAD-a|31.]] [[Predsjednik SAD-a|predsjednik]] ove [[država|države]] * [[1877]] – [[Frank Marshall (šahist)|Frank Marshall]], američki [[šah]]ist * [[1894]] – [[Alan Crosland]], američki glumac i režiser * [[1896]] – [[Milena Jesenská]], [[čehoslovačka]] novinarka, spisateljica i prevoditeljica === 20. vijek === * [[1946]] – [[Rifet Bahtijaragić]], [[BiH|bosanskohercegovački]] [[književnik]] * [[1954]] – [[Milena Žic-Fuchs]], hrvatska lingvistica * [[1960]] – [[Antonio Banderas]], španski [[glumac]], [[pjevanje|pjevač]] i [[filmski producent]] * [[1971]] – [[Roy Keane]], [[Irska|irski]] [[nogomet]]aš i trener * [[1973]] – [[Javier Zanetti]], [[Argentina|argentinski]] nogometaš * [[1975]] – [[Janez Marič]], nslovenski [[biatlon]]ac * [[1982]] – [[Madara Liduma]], latvijska biatlonka * [[1983]] – [[Wang Chunli]], kineska biatlonka * [[1986]] – [[Aleksandra Vasiljević]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovačka]] [[biatlon]]ka * [[1988]] – [[Victoria Padial]], [[Španija|španska]] [[biatlon]]ka == Umrli == === 18. vijek === * [[1759]] – [[Ferdinand VI, kralj Španije|Ferdinand VI]], [[Spisak španskih kraljeva|kralj]] [[Španija|Španije]] === 19. vijek === * [[1896]] – [[Otto Lilienthal]], [[Njemačka|njemački]] [[inženjer]] i jedan od pionira letenja === 20. vijek === * [[1915]] – [[Henry Moseley]], [[Engleska|engleski]] [[fizičar]] * [[1932]] – [[Rin Tin Tin]], američki [[pas]] glumac * [[1945]] – [[Robert Goddard]], američki fizičar * [[1994]] – [[Vladimir Melanjin]], [[SSSR|sovjetski]] [[biatlon]]ac === 21. vijek === * [[2014]] – [[Kathleen Ollerenshaw]], britanska matematičarka i astronomkinja * [[2019]] – [[Jeffrey Epstein]], američki finansijer i seksualni prestupnik * [[2021]] – [[Mirjana Stefanović]], srbijanska književnica == Praznici == {{Proširiti sekciju}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|10 August}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/10 Na današnji dan (10. august), ''BBC.co.uk''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080407175117/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/10 |date=7. 4. 2008}} {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/august-10/ Na današnji dan (10. august), ''nytimes.com''] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Dani u godini|august010]] bct2bvtobqy0q1rfes45k0lzgo1z848 0 14996 3830418 3793291 2026-04-15T11:09:16Z Panasko 146730 3830418 wikitext text/x-wiki {{AugustKalendar}} '''25. august / kolovoz (25. 8)''' jest 237. dan godine po [[gregorijanski kalendar|gregorijanskom kalendaru]] (238. u [[prestupna godina|prestupnoj godini]]). Do kraja godine još je 128 dana. == Događaji == * [[1270]] – Francuski kralj [[Luj IX, kralj Francuske|Luj IX]] umro tokom opsade Tunisa u [[Sedmi krstaški rat|sedmom]] i posljednjem krstaškom ratu. Naslijedio ga je njegov sin [[Filip III, kralj Francuske|Filip III]]. == Rođeni == === 16. vijek === * [[1530]] – [[Ivan IV, car Rusije|Ivan IV Grozni]], ruski car === 18. vijek === * [[1744]] – [[Johann Gottfried Herder]], njemački književnik === 19. vijek === * [[1856]] – [[Günther Ritter Beck von Mannagetta und Lerchenau]], [[Austrija|austrijski]] [[botanika|botaničar]] * [[1880]] – [[Robert Stolz]], austrijski kompozitor === 20. vijek === * [[1912]] – [[Erich Honecker]], istočnonjemački političar i državnik * [[1918]] – [[Leonard Bernstein]], američki dirigent i kompozitor * [[1930]] – [[Sean Connery]], škotski glumac * [[1946]] – [[Olga Hadžić]], srbijanska matematičarka * [[1950]] – [[André Geourjon]], [[Francuska|francuski]] [[biatlon]]ac * [[1954]] – [[Elvis Costello]], engleski kantautor * [[1961]] – [[Tuija Vuoksiala]], finska [[biatlon]]ka * [[1970]] – [[Claudia Schiffer]], njemačka manekenka * [[1973.]] ** [[Fatih Akın]], njemačko-turski režiser ** [[Gianluca Rocchi]], [[italija]]nski [[nogometni sudija]] * [[1979]] – [[Nedžad Botonjič]], slovensko-bosanskohercegovački nogometaš * [[1987.]] ** [[Amy Macdonald]], škotska pjevačica ** [[Luka Šulić]], hrvatsko-slovenski violončelist == Umrli == * [[1482]] – [[Margareta Anžujska]], engleska kraljica * [[1770]] – [[Thomas Chatterton]], engleski pjesnik * [[1822]] – [[William Herschel]], engleski astronom * [[1900]] – [[Friedrich Nietzsche]], njemački filozof, filolog i psiholog * [[1908]] – [[Henri Becquerel]], francuski fizičar, nobelovac i jedan od otkrivača [[radioaktivnost]]i * [[2001]] – [[Madge Adam]], [[engleska]] [[astronom]]kinja * [[2016]] – [[Stjepan Šiber]], [[general]] [[Armija Republike Bosne i Hercegovine|Armije Republike Bosne i Hercegovine]] * [[2023]] – [[Melita Bihali]], srbijanska glumica * [[2025]] – [[Rainer Weiss]], američki fizičar == Praznici == {{Proširiti sekciju}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|25 August}} * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/25 Na današnji dan (25. august), ''BBC.co.uk''] {{en simbol}} * [http://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/august-25/ Na današnji dan (25. august), ''nytimes.com''] {{en simbol}} {{Mjeseci}} [[Kategorija:Dani u godini|august025]] 6fnz63ny7d4vkrcjkp6mkttv1x2c2t0 0 18044 3830300 3685378 2026-04-14T15:43:50Z Z1KA 87045 /* Također pogledajte */ 3830300 wikitext text/x-wiki {{Infokutija parlament | ime = Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja<br>Bosne i Hercegovine | izvorno_ime = (ZAVNOBiH) | ime_transkripcija = | boja_pozadine = red | saziv = | logo = Bosnian-Herzegovinian Partisans flag.svg | logo_širina = 200px | logo_opis = Zastava [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|bosanskohercegovačkih partizana]] | vrsta = [[Jednodomni sistem]] | domovi = | ograničenje_mandata = | osnovano = [[Dan državnosti Bosne i Hercegovine|25. novembar 1943.]] | raspušteno = 26. april 1945. | prethodnik = | sljedbenik = [[Narodna skupština Bosne i Hercegovine|Narodna skupština BiH]] | početak_saziva = 25. novembar 1943. | lider1_vrsta = [[Spisak predsjednika skupština Bosne i Hercegovine|Predsjednik]] [[Prezidijum Narodne skupštine Bosne i Hercegovine|Prezidijuma]] | lider1 = [[Vojislav Kecmanović]] | stranka1 = [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]] | datum_izbora1 = | lider2_vrsta = Potpredsjednici | lider2 = [[Avdo Humo]]<br>[[Aleksandar Preka]]<br>[[Đuro Pucar]] | stranka2 = [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]] | datum_izbora2 = | lider3_vrsta = Sekretar | lider3 = [[Hasan Brkić]] | stranka3 = [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]] | datum_izbora3 = | lider4_vrsta = | lider4 = | stranka4 = | datum_izbora4 = | lider5_vrsta = | lider5 = | stranka5 = | datum_izbora5 = | lider6_vrsta = | lider6 = | stranka6 = | datum_izbora6 = | zastupnici = 173 (1943)<br>197 (1944)<br>176 (1945) | dom1 = | dom2 = | struktura1 = | struktura1_rez = 200px | struktura1_alt = | struktura2 = | struktura2_rez = | struktura2_alt = | političke_grupe1 = | političke_grupe2 = | odbori1 = | odbori2 = | zajednički_odbori = | izborni_sistem1 = | izborni_sistem2 = | posljednji_izbori1 = | posljednji_izbori2 = | posljednji_izbori3 = | sljedeći_izbori1 = | sljedeći_izbori2 = | sljedeći_izbori3 = | prostor_zasjedanja = Muzej ZAVNOBiH-a.JPG | zasjedanja_rez = 200px | zasjedanja_alt = | mjesto_zasjedanja = Kuća prvog zasjedanja<br>[[Mrkonjić Grad]], [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|Bosna i Hercegovina]] | web-stranica = | fusnote = }} '''Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Bosne i Hercegovine''' ('''ZAVNOBiH''') bilo je najviše predstavničko i [[Zakonodavna vlast|zakonodavno tijelo]] na teritoriji [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] za vrijeme [[Aprilski rat|okupacije]] [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] od strane [[Sile Osovine|Sila Osovine]] u [[Drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]]. Prvi put je sazvan 25. novembra 1943. u [[Mrkonjić Grad]]u, na oslobođenom dijelu teritorije Bosne i Hercegovine, od strane [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|jugoslavenskih partizana]]. Odlukama drugog zasjedanja ZAVNOBiH-a održanog u [[Sanski Most|Sanskom Mostu]] 1944. uspostavljena je državnost Bosne i Hercegovine polaganjem ravnopravnog statusa sa ostalim budućim federalnim republikama u planiranom uspostavljanju [[Demokratska Federativna Jugoslavija|Demokratske Federativne Jugoslavije]] koju je provodila [[Savez komunista Jugoslavije|Komunistička partija Jugoslavije]] (KPJ). Sastav ZAVNOBiH-a trebao je predstavljati što širi spektar društva i uključivati nekomunističke članove, ali [[Komunizam|komunističko]] rukovodstvo nikada nije odustalo od kontrole nad ZAVNOBiH-om ili njegovim tijelima. Na drugom zasjedanju ZAVNOBiH-a usvojena je ''Deklaracija o pravima građana Bosne i Hercegovine'' kojom se priznaje ravnopravnost [[Srbi u Bosni i Hercegovini|Srba]] i [[Hrvati u Bosni i Hercegovini|Hrvata]] Bosne i Hercegovine sa [[Muslimani (narod)|muslimanskim]] stanovništvom buduće federalne jedinice. Treća i posljednja sjednica ZAVNOBiH-a održana je u [[Sarajevska operacija|oslobođenom]] [[Sarajevo|Sarajevu]] 26. aprila 1945. Tada je ZAVNOBiH konstituisan u [[Narodna skupština Bosne i Hercegovine|Narodnu skupštinu Bosne i Hercegovine]] i uspostavljena je [[Saziv Narodne vlade FD Bosne i Hercegovine (Rodoljub Čolaković)|prva]] [[Izvršno vijeće Skupštine SR Bosne i Hercegovine|Narodna vlada Federalne Države Bosne i Hercegovine]]. == Pozadina == {{Glavni|Aprilski rat|Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|Bosna i Hercegovina tokom Drugog svjetskog rata|Bosna i Hercegovina u Narodnooslobodilačkoj borbi}} [[Datoteka:Dom ZAVNOBiH-a.JPG|mini|Dom ZAVNOBiH-a u [[Mrkonjić Grad]]u.]] U aprilu 1941. [[Sile Osovine]] su izvršile [[Aprilski rat|invaziju i ubrzo okupirale]] [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevinu Jugoslaviju]]. Pošto je jugoslavenski poraz bio neminovan, [[Savez komunista Jugoslavije|Komunistička partija Jugoslavije]] (KPJ) naložila je svojih 8.000 članova da skladište oružje u iščekivanju [[Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|oružanog otpora]],<ref name=":0">{{Cite book|last=Vukši|first=Velimir|url=https://books.google.ba/books?id=5rgMvgAACAAJ&redir_esc=y|title=Tito's Partisans 1941–45|publisher=Osprey Publishing|year=2003|isbn=1-84176-675-5|location=Oxford, UK|pages=10-11, 13-15}}</ref> koji će se do kraja 1941. proširiti na sva područja zemlje osim [[Sjeverna Makedonija|Makedonije]].<ref name=":1">{{Cite book|last=Tomasevich|first=Jozo|url=https://books.google.ba/books?id=fqUSGevFe5MC&redir_esc=y|title=War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration|publisher=Stanford University Press|year=2001|isbn=978-0-8047-0857-9|location=Stanford, California|pages=88, 114}}</ref> Nadovezujući se na svoje iskustvo u tajnim operacijama širom zemlje, KPJ je nastavila sa organizovanjem [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|jugoslavenskih partizana]],<ref name=":0" /> kao boraca otpora predvođenih [[Josip Broz Tito|Josipom Brozom Titom]].<ref>{{Cite book|last=Ramet|first=Sabrina P.|url=https://books.google.ba/books?id=FTw3lEqi2-oC&redir_esc=y|title=The Three Yugoslavias: State-building and Legitimation, 1918–2005|publisher=Indiana University Press|year=2006|isbn=9780253346568|location=Bloomington, Indiana|pages=113}}</ref> KPJ je ocijenila da je [[Nacistička Njemačka|njemačka]] invazija ([[Operacija "Barbarossa"]]) na [[Sovjetski Savez]] stvorila povoljne uslove za ustanak i njen politbiro je 27. juna 1941. osnovao [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovni štab Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]] sa Titom kao vrhovnim komandantom.<ref name=":0" /> Do kraja 1943, teritorija Bosne i Hercegovine je davala nesrazmjerno veliki doprinos jugoslavenskom partizanskom otporu, imajući 23 od 97 partizanskih brigada, a više je samo bilo sa teritorije Hrvatske (38%).<ref name=":2">{{Cite book|last=Hoare|first=Marko Attila|url=https://books.google.ba/books?id=M4poAgAAQBAJ&redir_esc=y|title=The Bosnian Muslims in the Second World War|publisher=Oxford University Press|year=2013|isbn=978-0-231-70394-9|location=Oxford, UK|pages=}}</ref> Oko 44% stanovništva Bosne i Hercegovine bili su [[Pravoslavna crkva|pravoslavni kršćani]] (uglavnom [[Srbi u Bosni i Hercegovini|Srbi]]), 31% [[Islam|muslimani]], a 24% [[Rimokatoličanstvo|katolici]] (uglavnom [[Hrvati]]). [[Srbi|Srpsko stanovništvo]] je bilo najspremnije motivirano da se pridruži partizanskoj borbi zbog žestokog progona od strane [[Ustaše|ustaškog]] režima u [[Fašizam|fašističkoj]] marionetskoj državi [[Nezavisna Država Hrvatska|Nezavisnoj Državi Hrvatskoj]] (NDH). Međutim, partizansko rukovodstvo je željelo privući muslimane kao dominantnu gradsku populaciju kako bi poboljšalo svoje šanse da preuzme kontrolu nad većim gradovima.<ref name=":2" /> Nastojeći da privuče muslimansko stanovništvo u partizanski pokret, KPJ se nadmetala u lojalnosti pretežno ruralnog stanovništva bosanskohercegovačkih Srba sa [[četnici]]ma (Srpskim ultranacionalističkim borcima) koje je podržavala [[fašistička Italija]] i koji su se borili protiv partizana i NDH.<ref name=":2" /> == Pripreme == [[Datoteka:Avdo Humo.jpg|lijevo|mini|211x211px|[[Avdo Humo]] je predvodio bosanskohercegovačku delegaciju, zajedno sa [[Rodoljub Čolaković|Rodoljubom Čolakovićem]], u razgovorima sa [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]] za utvrđivanje budućeg statusa [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] u [[Demokratska Federativna Jugoslavija|Jugoslaviji]].]] Na inicijativu [[Josip Broz Tito|Tita]] i [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]], u [[Bihać]]u je 26 i 27. novembra 1942.<ref name=":1" /> osnovan panjugoslavenska skupština – [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] (AVNOJ). AVNOJ je na svom [[Prvo zasjedanje AVNOJ-a|osnivačkom (prvom) zasjedanju]] usvojio princip multietničke federalne države kao rješenje za budućnost,<ref>{{Cite book|last=Lukic|first=Renéo|url=https://books.google.ba/books?id=WPhhLfp8huIC&redir_esc=y|title=Europe from the Balkans to the Urals: The Disintegration of Yugoslavia and the Soviet Union|last2=Lynch|first2=Allen|publisher=Stockholm International Peace Research Institute|year=1996|isbn=9780198292005|location=Stockholm, Sweden|pages=71-72}}</ref> ali se zaustavio na bilo kakvom formalnom utvrđivanju tačnog sistema vlasti koji će se provoditi nakon rata.<ref name=":2" /> Postojala je i određena nejasnoća u pogledu broja ili ravnopravnosti budućih federalnih jedinica. Ipak, AVNOJ je pozvao na sazivanje skupština u budućim federalnim jedinicama. Prvo među njima bilo je [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Hrvatske]] (ZAVNOH) osnovano na prvom zasjedanju vijeća 13. i 14. juna 1943.<ref name=":2" /> Nakon [[Operacija "Crno"|Pete neprijateljske ofanzive]], Tito se sastao sa Oblasnim komitetom KPJ za Bosnu i Hercegovinu kod [[Kladanj|Kladnja]] pozivajući ih da sazovu tijelo slično ZAVNOH-u. Oblasno rukovodstvo KPJ je, sa sastanka vjerovatno, zaključilo da će status Bosne i Hercegovine u budućoj jugoslavenskoj federaciji biti izjednačen sa [[Socijalistička Republika Srbija|Srbijom]] ili [[Socijalistička Republika Hrvatska|Hrvatskom]] i iskoristilo je ovaj argument da pridobije uticajne muslimane partizanskog pokreta nudeći im izglede da zadovolje njihov zahtjev za autonomijom.<ref name=":2" /> Naime, kada je 1939. postignut [[sporazum Cvetković–Maček]] i uspostavljena [[Banovina Hrvatska]], očekivalo se da će uskoro biti formirane i [[Banovina Srbija]] i [[Dravska banovina|Banovina Slovenija]]. Kao odgovor, vodeća muslimanska politička stranka u Kraljevini Jugoslaviji, [[Jugoslavenska muslimanska organizacija]] (JMO) zatražila je i uspostavljanje autonomne bosanske banovine.<ref name=":2" /> Postojao je paralelni pokušaj da se za Bosnu i Hercegovinu obezbijedi autonomija ili status protektorata [[Nacistička Njemačka|Nacističke Njemačke]], jer je [[Vijeće nacionalnog spasa]] sa sjedištem u [[Banja Luka|Banjaluci]], predvođeno [[Muslimani (narod)|Muslimanima]], smatralo ustaški progon Srba i četničke odmazde muslimanima kao egzistencijalnu prijetnju. Kulminacija autonomističkih nastojanja materijalizovana je u Memorandumu iz novembra 1942. upućenom [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]], tražeći autonomiju pod njemačkom zaštitom i okrivljujući za "srpsku pobunu" nelegitimni ustaški režim i zavjeru [[Jevreji|Jevreja]].<ref name=":2" /> Memorandum je uporedio predloženi status Bosne i Hercegovine sa statusom kojeg je imala Banovina Hrvatska u [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevini Jugoslaviji]].<ref>{{Cite book|last=Jahić|first=Adnan|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=106589|title=Ideja autonomije Bosne i Hercegovine 1941-1945 u okvirima izvora i historijske rekonstrukcije (Historijska Traganja)|publisher=Institut za historiju|year=2013|location=Sarajevo, Bosna i Hercegovina|pages=155–183|issn=1840-3875}}</ref> Iako se Oblasni komitet KPJ jednoglasno zalagao za to da Bosna i Hercegovina postane ravnopravan dio jugoslavenske federacije sa ostalim budućim republikama,<ref>{{Cite book|last=Redžić|first=Enver|url=https://books.google.ba/books?id=pVCx3jerQmYC&redir_esc=y|title=Bosna i Hercegovina u Drugom svjetskom ratu|publisher=Frank Cass & Co|year=2005|isbn=0-714-65625-9|location=London, UK|pages=225}}</ref> budući status Bosne i Hercegovine nije riješen prije novembra 1943. Postojali su konkurentni prijedlozi da se ona uspostavi kao federalna jedinica najvišeg nivoa ili autonomna pokrajina koja je na neki način direktno podređena federaciji ili Srbiji ili Hrvatskoj. U okviru priprema za [[Drugo zasjedanje AVNOJ-a|drugo zasjedanje]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a, delegacija Oblasnog komiteta KPJ za Bosnu i Hercegovinu sastala se sa [[Centralni komitet|Centralnim komitetom KPJ]] i Partizanskim vrhovnim štabom u [[Jajce|Jajcu]] radi razgovora o tome.<ref name=":2" /> Na sastanku je delegacija Oblasnog odbora koju su predvodili [[Rodoljub Čolaković]] i [[Avdo Humo]] predložila da se Bosni i Hercegovini da isti status koji je namijenjen [[Socijalistička Republika Srbija|Srbiji]] ili [[Socijalistička Republika Hrvatska|Hrvatskoj]]. Humo je tvrdio da bi drugi aranžmani doveli do sukoba između Hrvatske i Srbije zbog dodavanja Bosne i Hercegovine njihovoj teritoriji. Svako uključivanje Bosne i Hercegovine u [[Hrvatska|Hrvatsku]] ili [[Srbija|Srbiju]] univerzalno je odbijeno na sastanku jer bi moglo da podstakne [[Velika Hrvatska|velikohrvatski]] ili [[Velika Srbija|velikosrpski]] [[šovinizam]]. Međutim, centralni komitet je bio podijeljen po pitanju statusa savezne republike ili autonomne pokrajine. [[Edvard Kardelj]] je podržao Čolakovićev i Humov prijedlog, ali su se protivili [[Moša Pijade]], [[Sreten Žujović]] i [[Milovan Đilas]]. Spor je riješio [[Josip Broz Tito|Tito]] u korist da Bosna i Hercegovina postane republika.<ref name=":2" />{{Citat3|Pošto je Bosna bila kamen spoticanja između Srba i Hrvata, rekoh: “Nećete ni jedni ni drugi, nego će Bosna bit Bosna”. Pa neka bude republika bosanska. To smo mi riješili još od početka, kada smo počeli da vodimo narodnooslobodilački rat. Imali smo tu namjeru da napravimo. Tu za podjele neke apsolutno nije imalo smisla. ''Mi smo išli postepeno, napravili smo federaciju. Kad može Hrvatska, neka bude Hrvatska, Srbija - Srbija, Crna Gora - Crna Gora, Makedonija - Makedonija, Slovenija - Slovenija…pa neka i Bosna bude Bosna, bez obzira što to nije jedna nacija tamo.'' ''Dakle, Bosna je, po našem shvatanju, zapravo prva bila oblik jedne socijalističke tvorevine, koja nije upućivala na nacionalnu osnovu.''<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=TV4YdlXnotQ|title=Bosna će bit Bosna!" Josip Broz Tito|date=29. 3. 2015|website=youtube.com|access-date=15. 4. 2024}}</ref>|4=''- [[Josip Broz Tito]]''}} == Prvo zasjedanje == [[Datoteka:Rada_Vranješević_ZAVNOBiH.jpg|mini|[[Rada Vranješević]], članica [[Antifašistički front žena Bosne i Hercegovine|AFŽ]]-a i [[Narodni heroj Jugoslavije]], govoreći na prvom zasjedanju ZAVNOBiH-a.]] ZAVNOBiH je prvi put sazvan u [[Mrkonjić Grad]]u. Na prvom zasjedanju prisustvovalo je 247 privremenih vijećnika, od kojih su 193 imalo pravo glasa. Među njima su bili partizanski komandanti, istaknuti komunisti, kao i nekomunistički delegati. Tu su bili predstavnici predratnih političkih stranaka kao što su [[Jugoslavenska muslimanska organizacija|JMO]], [[Hrvatska seljačka stranka]] (HSS), [[Zemljoradnička stranka]], [[Demokratska stranka Jugoslavije|Demokratska stranka]] i [[Samostalna demokratska stranka]] (SDS). Na kraju je ratifikovano 173 vijećnika. Najmanje 80 vijećnika bilo je iz [[Bosanska krajina|Bosanske krajine]], 55 iz [[Podrinje|Istočne Bosne]] i 35 iz [[Hercegovina|Hercegovine]]. Oko 60% delegata bili su [[Srbi u Bosni i Hercegovini|Srbi]] (što odgovara srpskom učešću u partizanskim jedinicama osnovanim u BiH), a četvrtina su bili [[Muslimani (narod)|Muslimani]].<ref name=":2" /> Prvo zasjedanje trajalo je od 19:00 25. novembra do 04:00 26. novembra. Tada je ZAVNOBiH uspostavljen kao predstavničko i zakonodavno tijelo Demokratske Bosne i Hercegovine. Trebalo je pokazati bosanskohercegovački [[patriotizam]] i raznolikost segmenata društva ujedinjenih u suprotstavljanju okupaciji [[Sile Osovine|Sila Osovine]] i motivirati širu podršku partizanskom otporu.<ref name=":2" /> Zasjedanje je počelo prijedlogom izbora Počasnog Predsjedništva i radnih tijela ZAVNOBiH-a, koje je jednoglasno usvojeno. ZAVNOBiH je izabrao Prezidijum od 31 člana i 53 predstavnika za [[Drugo zasjedanje AVNOJ-a|drugo zasjedanje]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a zakazano za 29. novembar u obližnjem [[Jajce|Jajcu]]. Dok je tijelo bilo pod dominacijom [[Komunizam|komunista]], među članovima Predsjedništva su bili i nekomunisti koji su podržavali cilj ZAVNOBiH-a da proširi partijsku bazu podrške. Tako su u njoj bili predstavnici koji su bili članovi HSS-a i JMO, kao i član [[Gajret (društvo)|društva Gajret]]. U njenim redovima bili su bivši četnički vojvoda [[Pero Đukanović]], bivši [[Hrvatsko domobranstvo|hrvatski domobranski]] [[pukovnik]] [[Sulejman Filipović]], jedan pravoslavni sveštenik i jedan hodža. Za predsjednika Predsjedništva izabran je [[Vojislav Kecmanović]], prijeratni član SDS-a. Za potpredsjednike su izabrani [[Avdo Humo]], [[Aleksandar Preka]] i [[Đuro Pucar]], a za sekretara [[Hasan Brkić]]. ZAVNOBiH je usvojio i rezoluciju kojom se odbacuje poredak koji su nametnule Sile Osovine, kao i predratni [[Banovine Kraljevine Jugoslavije|jugoslavenski sistem vlasti]] i [[Vlade Kraljevine Jugoslavije u egzilu|jugoslavenska vlada u egzilu]], uz izjavu da će narodi Bosne i Hercegovine doprinijeti izgradnji [[Demokratska Federativna Jugoslavija|Demokratske Federalne Jugoslavije]]. pod jednakim uslovima kao i ostali narodi Jugoslavije.<ref name=":2" /> === Počasno predsjedništvo === {| class="wikitable" !Portret !Ime i prezime !Funkcija !Država |- |[[Datoteka:StalinCropped1943(b).jpg|bez okvira|103x103piksel]] |[[Josif Staljin]] |Politički vođa i [[premijer Sovjetskog Saveza]] |{{ZID|Sovjetski Savez}} |- |[[Datoteka:Sir Winston Churchill - the Roaring Lion (colorisée).jpg|bez okvira|110x110piksel]] |[[Winston Churchill]] |[[Premijer Ujedinjenog Kraljevstva|Premijer]] [[Vlada Ujedinjenog Kraljevstva|Ujedinjenog Kraljevstva]] |{{ZID|Ujedinjeno Kraljevstvo}} |- |[[Datoteka:FDR 1944 Color Portrait (cropped).jpg|bez okvira|110x110piksel]] |[[Franklin D. Roosevelt]] |[[Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država]] |{{ZID|Sjedinjene Američke Države}} |- |[[Datoteka:Josip Broz Tito in 1942.jpg|bez okvira|107x107piksel]] |[[Josip Broz Tito]] |Vrhovni komadant [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOV i POJ]] | rowspan="4" |{{ZID|Kraljevina Jugoslavija}} |- |[[Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|bez okvira|89x89piksel]] |[[Ivan Ribar]] |Predsjednik [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a |- |[[Datoteka:Vladimir Nazor.jpg|bez okvira|107x107piksel]] |[[Vladimir Nazor]] |Predsjednik [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Hrvatske|ZAVNOH]]-a |- |[[Datoteka:Josip Vidmar.jpg|bez okvira|103x103piksel]] |[[Josip Vidmar]] |Predsjednik Izvršnog odbora [[Oslobodilački front Slovenije|OF Slovenije]] |} === Radna tijela === {| class="wikitable" !Portret !Ime i prezime !Bilješke |- ! colspan="3" |Radno predsjedništvo |- |[[Datoteka:Vojislav Kecmanović (cropped2).jpg|bez okvira|110x110piksel]] |[[Vojislav Kecmanović]] |Prvak [[Samostalna demokratska stranka|Samostalne demokratske stranke]] iz [[Bijeljina|Bijeljine]], Predsjednik Radnog predsjedništva ZAVNOBiH-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Aleksandar Preko]] |Bivši narodni poslanik [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a iz [[Tuzla|Tuzle]] |- |[[Datoteka:Sulejman Filipović (cropped).jpg|bez okvira|114x114piksel]] |[[Sulejman Filipović]] |[[Pukovnik]] [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOV i POJ]] |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Novak Mastilović]] |Sveštenik [[Pravoslavna crkva|pravoslavne crkve]] iz [[Gacko|Gacka]] |- |[[Datoteka:Rodoljub Čolaković.jpg|bez okvira|101x101piksel]] |[[Rodoljub Čolaković]] |[[Novinar]] iz [[Bijeljina|Bijeljine]] |- |[[Datoteka:Avdo Humo.jpg|bez okvira|113x113piksel]] |[[Avdo Humo]] |[[Književnost|Književnik]] iz [[Mostar]]a |- |[[Datoteka:Đuro Pucar (cropped).jpg|bez okvira|122x122piksel]] |[[Đuro Pucar|Đuro Pucar Stari]] |Član Oblasnog [[Narodnooslobodilački odbor|NOO]]-a za [[Bosanska krajina|Bosansku krajinu]] Član [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a iz [[Bosansko Grahovo|Bosanskog Grahova]]. |- ! colspan="3" |Sekretari |- |[[Datoteka:Skender Kulenovic (cropped).jpg|bez okvira|107x107piksel]] |[[Skender Kulenović]] |[[Književnost|Književnik]] iz [[Bosanski Petrovac|Bosanskog Petrovca]] |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Ilija Došen]] |[[Pravo|Pravnik]] iz [[Bosanski Petrovac|Bosanskog Petrovca]] |- ! colspan="3" |Verifikacioni odbor |- |[[Datoteka:Vaso Butozan 1967.jpg|bez okvira|112x112piksel]] |[[Vaso Butozan]] |Član Oblasnog [[Narodnooslobodilački odbor|NOO]]-a za [[Bosanska krajina|Bosansku krajinu]] |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Šefket Maglajlić]] |Sekretar Oblasnog [[Narodnooslobodilački odbor|NOO]]-a za [[Bosanska krajina|Bosansku krajinu]] |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Husnija Kurt]] |Direktor [[Gimnazija|Gimnazije]] iz [[Mostar]]a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Juro Begić]] |[[Šuma|Šumski]] nadsavjetnik iz [[Derventa|Dervente]] |- |[[Datoteka:Todor Vujasinović 1945.jpg|bez okvira|107x107piksel]] |[[Todor Vujasinović]] |Zamjenik komandanta [[Treći bosanski korpus NOVJ|3. bosanskog korpusa]] [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOV i POJ]] |} === Dnevni red === Nakon izbora počasnih i radnih tijela ZAVNOBiH-a, predložen je dnevni red koji se usvojio jednoglasno:<ref name=":3">{{Cite web|url=https://znaci.org/00001/145_3.pdf|title=Prvo zasjedanje ZAVNOBiH-a|date=26. 11. 1943|website=znaci.org|publisher=ZAVNOBiH|location=[[Mrkonjić Grad]]|access-date=23. 4. 2024}}</ref> # Svečano zasjedanje: ## Pozdravni govori. # Radno zasjedanje: ## izvještaj Verifikacionog odbora; ## referat [[Rodoljub Čolaković|Rodoljuba Čolakovića]]: Spoljna i unutrašnja politička situacija; ## diskusija po referatu; ## referat [[Osman Karabegović|Osmana Karabegovića]]: Značaj ZAVNOBiH-a; ## diskusija po referatu; ## izbor vijećnika ZAVNOBiH-a; ## izbor vijećnika AVNOJ-a; ## izbor Prezidijuma ZAVNOBiH-a; ## rezolucija; ## Razno. Historijski bitne tačke dnevnog reda Prvog zasjedanja su tačke 6, 7, 8, a naročito tačka 9 (rezolucija), koja je predstavljala izraz težnji za obnovu državnosti Bosne i Hercegovine i njen ravopravan status kao federalne jedinice u okviru Jugoslavije. === Prezidijum === Prezidijum ZAVNOBiH-a brojao je 31 člana, i to predsjednika, 3 potpredsjednika, sekretara i 26 ostalih članova:<ref name=":3" /> * Predsjednik: [[Vojislav Kecmanović]], [[ljekar]]; * Prvi potpredsjednik: [[Avdo Humo]], [[Književnost|književnik]] i član [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a; * Drugi potpredsjednik: [[Aleksandar Preka]], bivši narodni poslanik [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a; * Treći potpredsjednik: [[Đuro Pucar|Đuro Pucar Stari]], član Oblasnog [[Narodnooslobodilački odbor|NOO]]-a za [[Bosanska krajina|Bosansku krajinu]] i član [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a; * Sekretar: [[Hasan Brkić]], advokat pripravnik iz [[Livno|Livna]], politkom 27. divizije; * Ostali članovi: [[Ismet Bektašević]], [[Jure Begić]], [[Bogomir Brajković]], [[Anto Babić]], [[Rodoljub Čolaković]], [[Hamdija Ćemerlić|Hamdija Čemerlić]], [[Uglješa Danilović]], [[Pero Đukanović]], [[Simo Eraković]], [[Sulejman Filipović]], [[Rade Hamović]], [[Dušan Ivezić]], [[Abdulah Kunosić]], [[Osman Karabegović]], [[Ante Kamenjašević]], [[Husnija Kurt]], [[Vojo Ljujić]], [[Jovo Mitrašević]], [[Hadži-Mehmed Mujkić]], [[Pašaga Mandžić]], [[Muhamed Sudžuka]], [[Novak Mastilović]], [[Boško Siljegović]], [[Vlado Šegrt]], [[Niko Tolo]]. == Drugo zasjedanje == Drugo zasjedanje ZAVNOBiH-a sazvano je 30. juna 1944. u [[Sanski Most|Sanskom Mostu]]. Na sjednici je bilo 197 vijećnika. Tu su bili skoro svi ratificirani vijećnici prvog zasjedanja, a nekoliko ih je pozvano na ovo zasjedanje. Oko jedne trećine vijećnika bilo je ili odsutno ili ih je zastupao punomoćnik. [[Đuro Pucar]] i [[Hasan Brkić]] su bili glavni govornici. Prvi je govorio o zajedničkoj borbi i bratstvu naroda, dok je drugi objašnjavao potrebu donošenja zakonskih deklaracija o državnosti Bosne i Hercegovine, pravima građana, procesuiranju ratnih zločina i drugim pitanjima vezanim za uspostavljanje države.<ref name=":2" /> ZAVNOBiH je potvrdio odluke [[Drugo zasjedanje AVNOJ-a|drugog zasjedanja]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a. Također je usvojila deklaraciju u kojoj se navodi da je Bosna i Hercegovina suvereni entitet koji uživa pravo na samoopredjeljenje i da dobrovoljno ulazi u jugoslavensku federaciju. ZAVNOBiH je također ovlastio Predsjedništvo da koristi suverena ovlaštenja i donio ''Deklaraciju o pravima građana Bosne i Hercegovine'' kojom se priznaje ravnopravnost [[Srbi u Bosni i Hercegovini|Srba]], [[Muslimani (narod)|Muslimana]] i [[Hrvati u Bosni i Hercegovini|Hrvata]] Bosne i Hercegovine. Donošenjem ovih i drugih odluka 30. juna i 2. jula 1944. ZAVNOBiH je uspostavio Bosnu i Hercegovinu kao državu.<ref name=":2" /> {{Citat3|U plamenu pravednog oslobodilačkog rata iskiva se bratstvo Srba, Muslimana i Hrvata, i time se udara siguran temelj slobodne i zbratimljene BiH, ravnopravne federalne jedinice u Demokratskoj Federativnoj Jugoslaviji. Prvi put u historiji Srbi, Muslimani i Hrvati Bosne i Hercegovine, ujedinjeni u Narodnooslobodilačkom pokretu, stupili su na isti put, počeli da izgrađuju svoj zajednički dom, u čije su temelje uzidane kosti njihovih najboljih sinova. Prvi put u historiji oni su postali kovači svoje sudbine, čvrsto riješeni da jednom zauvijek sahrane vijekovnu mračnu i tešku prošlost i da izgrade državnu zajednicu u kojoj će živjeti u ravnopravnosti, slobodi, miru i blagostanju. ''Oličena u narodnooslobodilačkim odborima i ZAVNOBiH-u zajamčuje:'' *''Ravnopravnost Srba, Muslimana i Hrvata BiH koja je njihova zajednička i nedjeljiva domovina;'' *''Slobodu vjeroispovijesti i savjesti kao i ravnopravnost svih vjeroispovijesti;'' *''Slobodu zbora i dogovora, udruživanja i štampe;'' *''Ličnu i imovinsku sigurnost građana, kao i slobodu privatne inicijative u privrednom životu;'' *''Ravnopravnost žena sa muškarcima, kako u političkom životu zemlje tako i u svim oblastima društvene djelatnosti;'' *''Izborno pravo u Demokratskoj Bosni i Hercegovini birači će vršiti tajnim glasanjem na osnovu opšteg, jednakog i neposrednog prava glasa;'' *''Aktivno i pasivno izborno pravo ima svaki građanin i građanka koji su navršili 18 godina života, a nisu toga prava lišeni na osnovu zakona;'' *''Borci narodnooslobodilačke vojske i partizanskih odreda Jugoslavije imaju to pravo bez obzira na godine starosti;'' *''Svakom građaninu zajamčeno je pravo žalbe na rješenje organa vlasti, kao i pravo molbe i pritužbe svim organima državne vlasti;'' *''Niko ne može biti osuđen bez prethodnog sudskog postupka.'' *''Dužnost je i čast svakog za oružje sposobnog građanina Bosne i Hercegovine da kao vojnik Narodnooslobodilačke vojske ili borac partizanskih odreda učestvuje u oslobodilačkom ratu.'' *''Narodna demokratska vlast obezbjediće putem zakonodavstva svim trudbenicima grada i sela život u skladu sa savremenim shvatanjem socijalne pravde i dostojanstvom čovjeka.'' *''Narodna demokratska vlast poduzeće sve mjere da što prije likvidira nepismenost u Bosni i Hercegovini, da planski izgrađenom mrežom škola i kulturno-prosvjetnih ustanova unaprijedi opšte obrazovanje naroda i time omogući njegov što brži kulturni i ekonomski razvitak.'' *''Narodna demokratska vlast posvetiće najveću brigu čuvanju i podizanju narodnog zdravlja.'' *''Radi odbrane demokratskog poretka, radi učvršćivanja bratstva naroda Bosne i Hercegovine, kao i svih naroda Jugoslavije, i ostalih tekovina narodnooslobodilačke borbe, zabranjuju se sve fašističke i profašističke organizacije i progone sva lica koja se bave fašističkom i profašističkom djelatnošću.''|4=''- [[s:Deklaracija o pravima građana Bosne i Hercegovine|Deklaracija o pravima građana Bosne i Hercegovine]]''}} Konačno, ZAVNOBiH je izabrao 26 članova Predsjedništva. Uključivao je komuniste i nekomuniste, nastojeći da predstavi što širi spektar društva. Predsjednik joj je bio [[Vojislav Kecmanović]], a tri potpredsjednika [[Avdo Humo]], [[Đuro Pucar]] i [[Jakov Grgurić]] (član HSS-a).<ref name=":2" /> == Treće zasjedanje == {{Glavni|Narodna skupština Bosne i Hercegovine}} Prezidijum ZAVNOBiH-a prenijelo je sjedište iz [[Jajce|Jajca]] u [[Sarajevo]] 15. aprila 1945. i odlučilo, sutradan, da se tamo održi treće zasjedanje ZAVNOBiH-a 26. aprila. Na sjednici je Državna struktura Federalne Države Bosne i Hercegovine zaokružena, a privremena tijela transformisana su u redovna. Tačan spisak delegata ostaje nepoznat, ali se smatra da je bilo oko 176 vijećnika, od kojih je 155 prisustvovalo sjednici.<ref name=":2" /> ZAVNOBiH je preimenovao sebe u [[Narodna skupština Bosne i Hercegovine|Narodnu skupštinu Bosne i Hercegovine]], a donesen je i Zakon o [[Izvršno vijeće Skupštine SR Bosne i Hercegovine|Narodnoj vladi Bosne i Hercegovine]]. [[Rodoljub Čolaković]] je imenovan da vodi [[Saziv Narodne vlade FD Bosne i Hercegovine (Rodoljub Čolaković)|prvu vladu]] koja je formalno izglasana 28. aprila.<ref name=":2" /> == Državni praznik == {{Glavni|Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina#Praznici|Dan državnosti Bosne i Hercegovine}} Dan sazivanja prve sjednice, 25. novembar, obilježen je kao dan [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine]]. S obzirom da je datum bio blizu [[Dan Republike|Dana Republike]], [[Praznici u SFRJ|jugoslavenskog praznika]] kojim se obilježava godišnjica [[Drugo zasjedanje AVNOJ-a|Drugog zasjedanja]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a (29. i 30. novembra), ove dvije godišnjice su u Bosni i Hercegovini nazivane Novembarskim danima. Godine 1995. godišnjica sazivanja prvog zasjedanja ZAVNOBiH-a formalno je proglašena praznikom u [[Republika Bosna i Hercegovina|Republici Bosna i Hercegovina]] (kasnije prenešeno na [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federaciju BiH]]), gdje se obilježava i kao [[Dan državnosti Bosne i Hercegovine]].<ref>{{Cite book|last=Omerčić|first=Edin|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=106588|title=Metamorfoze praznika: Obilježavanje prvog zasjedanja ZAVNOBIH-a (1983 - 1988 - 1993) (Historijska Traganja)|publisher=Institut za historiju|year=2013|location=Sarajevo, Bosna i Hercegovina|pages=201-213|issn=1840-3875}}</ref> == Također pogledajte == * [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] (AVNOJ) * [[Crnogorska antifašistička skupština narodnog oslobođenja]] (CASNO) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Hrvatske]] (ZAVNOH) * [[Antifašističko sobranje narodnog oslobođenja Makedonije]] (ASNOM) * [[Slovensko narodnooslobodilačko vijeće]] (SNOS) * [[Antifašistička skupština narodnog oslobođenja Srbije]] (ASNOS) ** [[Glavni narodnooslobodilački odbor Vojvodine]] (GNOOV) ** [[Narodnooslobodilačko vijeće Kosova i Metohije]] (NOVKiM) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Sandžaka]] (ZAVNOS) * [[Narodna skupština Bosne i Hercegovine]] == Literatura == * [[Rodoljub Čolaković]] - ''Zapisi iz oslobodilačkog rata'', knjiga V. Sarajevo, 1966. * [[Nikola Babić (narodni heroj)|Nikola Babić]] - ''Jubilej AVNOJ-a i ZAVNOBiH-a (1943—1963)'', NIP »Zadrugar«, Sarajevo, 1963. * ''Enciklopedija Jugoslavije'' (knjiga VII). „Jugoslavenski leksikografski zavod“, Zagreb 1968. * ''Ilustrirana povijest Narodnooslobodilačke borbe u Jugoslaviji 1941-1945''. „Stvarnost“, Zagreb 1973. == Reference == {{Commonscat|ZAVNOBiH}} {{Refspisak|2}}{{AVNOJ}} {{Parlamenti Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:ZAVNOBiH|*]] [[Kategorija:AVNOJ|ZAVNOBiH]] [[Kategorija:Antifašizam u Jugoslaviji]] [[Kategorija:Antifašizam u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Komunizam u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Bosna i Hercegovina u Narodnooslobodilačkoj borbi]] [[Kategorija:Bosna i Hercegovina u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina]] [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:1943. u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:1944. u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:1945. u Bosni i Hercegovini]] f4yh9qxepouhn05tiug5vxfryrfi4tm 0 18793 3830389 3758377 2026-04-15T06:20:52Z Panasko 146730 3830389 wikitext text/x-wiki {{Godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''2012. ([[Rimski brojevi|MMXII]])''' je bila prijestupna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru, 2012. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 12. godina 3. milenija i 21. stoljeća, i 3. godine decenije 2010-ih. [[Datoteka:2012_Events_Collage_V4.jpg|mini|300x300piksel|Slijeva, u smjeru kazaljke na satu: oštećenje [[Casino Pier]]a u Seaside Heightsu, New Jersey kao rezultat [[Uragan Sandy|uragana Sandy]]; [[Tajfun Bopha]] je dostigao najveći intenzitet i pogodio [[Mindanao]], [[Filipini|Filipine]], uzrokujući 1.901 smrt; [[NASA]] -in [[Curiosity (rover)|''Curiosity'' Rover]] slijeće na površinu [[Mars]]a; [[Higgsov bozon]], [[Elementarna čestica|elementarnu česticu]], otkrio je [[CERN]] i revolucionirao je [[Kvantna mehanika|kvantnu fiziku]]; [[K-pop]] umjetnik [[PSY|Psy]] izvodi svoj hit singl "[[Gangnam stil|Gangnam Style]]", koji je postao kulturni fenomen 2012. godine; gomila [[Reakcije na Nevinost muslimana|demonstranata]] na demonstraciji anti-islamskog filma [[Sydney|u Sidneju]] 2012. godine protiv filma ''[[Nevinost muslimana]]''; [[Nacionalni pokret za oslobođenje Azawada|Militanti]] [[Tuarezi|Tuarega]], viđeni kako voze blizu [[Timbuktu]]a, [[Mali]] tokom [[Rat u Maliju|rata u Maliju]]; [[Olimpijske igre 2012.|Ljetne olimpijske igre 2012.]] održavaju se u [[London]]u, [[Ujedinjeno Kraljevstvo]].]] == Događaji == === Januar === * [[13. januar]] – Nasukao se [[italija]]nski kruzer Costa Concordia, poginulo najmanje 16 osoba. * [[22. januar]] – Na [[Referendum o pristupanju Hrvatske Evropskoj uniji 2012.|referendumu o pristupanju Hrvatske]] Evropskoj Uniji, građani [[Hrvatska|Hrvatske]] i hrvatsko iseljeništvo izjasnilo se dvotrećinskom većinom za ulazak u [[EU]], koji je predviđen 1. jula 2013. godine. === Februar === * [[1. februar]] – Najmanje 79 ljudi je ubijeno i više od 1000 ranjeno nakon fudbalske utakmice u [[Port Said]]u, Egipat. * [[21. februar]] – Grčka kriza zbog duga vlade. * [[27. februar]] – Nastavlja se [[Arapsko proljeće]] (protesti u Jemenu). === Mart === * [[4. mart]] – Niz eksplozija u [[Brazzaville|Brazavilu]], glavnom gradu [[Republika Kongo|Republike Kongo]], poginulo najmanje 250 osoba. * [[22. mart]] – Amadi Toumani Toure, predsjednik [[Mali]]ja, je svrgnut od strane malijske vojske, nakon što je vojska izvršila napad na Vladu. === April === * [[6. april]] – Nacionalni pokret za oslobađanje Azawada jednostrano proglašava nezavisnost [[Azawad]]a od Malija. * [[13. april]] – [[Kwangmyŏngsŏng-3]], sjevernokorejski [[Satelit za osmatranje Zemlje|satelit za posmatranje Zemlje]], eksplodirao je nedugo nakon lansiranja. * [[26. april]] – Bivši [[Liberija|liberijski]] predsjednik, [[Charles Taylor]] je optužen za 11 slučajeva u vezi sa pomaganjem i podržavanjem ratnih zločina i zločina protiv čovječnosti, tokom civilnog rata u afričkoj državi [[Sijera Leone]]. === Maj === * [[22. maj]] – Tokijsko nebesko drvo ([[Tokyo skytree]]), najviši samoodržavani toranj na svijetu, visok 634 metra, otvoren je za javnost. === Juni === * [[5. juni|5.]] – [[6. juni]] – Drugi i posljednji put u ovom stoljeću, [[Venera]] je prošla između Sunca i Zemlje. === Juli === * [[27. juli]] – Otvorene [[Ljetne olimpijske igre|Ljetne olimpijske igre u Londonu]]. * [[30. juli|30.]] – [[31. juli]] – Dogodio se najveći nestanak struje ikada, nazvan [[Indijsko zamračenje 2012.]] Tada je 620 miliona ljudi ostalo bez struje. === August === * [[6. august]] – [[Curiosity]] [[Mars Science Laboratory|MSL]] rover uspješno sletio na površinu [[Mars]]a. * [[12. august]] – Zatvorene Ljetne olimpijske igre u Londonu. === Septembar === === Oktobar === * [[14. oktobar]] – Austrijski padobranac, [[Felix Baumgartner]] postaje prva osoba koja je probila zvučni zid, bez ikakvih pomagala i uređaja, skočivši sa rekordne visine od 39&nbsp;km iznad [[Roswell]]a. * [[24. oktobar|24.]] – [[30. oktobar]] – [[Uragan Sandy]] ubija najmanje 209 osoba na [[Karibi]]ma, [[Bahami]]ma, u [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-u i [[Kanada|Kanadi]], te pravi ogromnu šteti na istočnoj obali Sjedinjenih Američkih Država. === Novembar === * [[9. novembar]] - [[Alma (opera)|Opera Alma]] prvi put izvedena na sceni [[Narodno pozorište Sarajevo|narodnog pozorišta]] u Sarajevu. * [[14. novembar|14]] – [[21. novembar]] – [[Izrael]] pokrenuo Operaciju "Stub odbrane" protiv palestinskog [[Pojas Gaze|Pojasa Gaze]], ubijajući vođu [[Hamas]]a, Ahmeda Jabarija. Ubijeno je i 140 Palestinaca, te 5 Izraelaca. Oružani sukob između Izraela i Palestine zaustavili su Egipat i SAD nakon jednosedmičnih eskalacija u Pojasu Gaze i na jugu Izraela. * [[25. novembar]] – [[9. decembar]] – [[Tajfun Bopha]], poznat i kao "Pablo", na [[Filipini]]ma je ubio najmanje 1067 osoba, a 838 osoba se vodi kao nestalo. Tajfun je uzrokovao značajnu štetu na filipinskom ostrvu [[Mindanao]]. === Decembar === * [[21. decembar]] – Kraj najdužeg ciklusa srednjoameričkog [[Majanski kalendar|majanskog kalendara]] dugog brojanja ([[Fenomen 2012. godine|Fenomen 2012.]]). == Rođeni == {{Proširiti sekciju}} == Umrli == === Januar=== * [[1. januar]] – [[Kiro Gligorov]], makedonski predsjednik * [[7. januar]] – [[Viktorija Baginska]], sovjetska i ruska pjesnikinja, pisac, prevoditeljka i etnolog [[Krimčaci|krimčačkog]] porijekla * [[12. januar]] – [[Rauf Denktaş]], predsjednik Turske republike Sjeverni Kipar * [[13. januar]] – [[Miljan Miljanić]], nogometni trener i selektor jugoslovenske reprezentacije * [[20. januar]] - [[Etta James]], američka pjevačica žanrova: [[blues]], [[R&B]], [[soul]], [[rock and roll]], [[jazz]] i [[gospel]] * [[27. januar]] – [[Ljiljana Jovanović]], srbijanska glumica * [[28. januar]] – [[Đenana Buturović]], bosanskohercegovačka književna historičarka, kulturni antropolog, folklorista i doktor književnih nauka * [[29. januar]] ** [[Nijaz Duraković]], bosanskohercegovački profesor i političar ** [[Živan Saramandić]], srpski tenor ** [[Gerlinde Haid]], austrijski etnomuzikolog === Februar === * [[1. februar]] – [[Wisława Szymborska]], poljska književnica * [[5. februar]] – [[Ben Gazzara]], američki glumac * [[12. februar]] – [[Advan Hozić]], bosanskohercegovački književnik * [[14. februar]] – [[Zlatko Crnković]], hrvatski glumac * [[16. februar]] – [[Duško Antunović]], hrvatski vaterpolist i trener * [[17. februar]] – [[Anthony Shadid]], libanski novinar dvostruki dobitnik [[Pulitzerova nagrada|Pulitzerove nagrade]] * [[26. februar]] – [[Erland Josephson]], švedski glumac * [[11. februar]] – [[Whitney Houston]], američka pjevačica i glumica === Mart === * [[1. mart]] – [[Blagoje Adžić]], jugoslavenski general * [[12. mart]] – [[Frank Sherwood Rowland]], američki naučnik i nobelovac === April === * [[2. april]] – [[Miguel de la Madrid Urtado]], predsjednik Meksika (1982-1988) * [[28. april]] – [[Matilde Camus]], španska pjesnikinja === Maj === * [[12. maj]] – [[Danilo Krstanović]], bosanskohercegovački fotoreporter * [[16. maj]] - [[Bećir Drnda]], bosanskohercegovački flautista * [[17. maj]] – [[Jon Istad]], [[Norveška|norveški]] [[biatlon]]ac i trostruki [[Spisak olimpijskih pobjednika u biatlonu|olimpijski prvak]] u biatlonu. * [[26. maj]] – [[Adnan Ćatić (alpinist)|Adnan Ćatić]], bosanskohercegovački [[Sportsko penjanje|sportski penjač]]. === Juni === * [[5. juni]] – [[Vojislav Milašević]], bosanskohercegovački TV i pozorišni režiser * [[9. juni]] – [[George Ede (biatlonac)|George Ede]], [[Kanada|kanadski]] [[biatlon]]ac * [[13. juni]] ** [[Hannu Posti]], [[Finska|finski]] [[biatlon]]ac ** [[Roger Garaudy]], francuski pisac i filozof * [[27. juni]] – [[Miloš Blagojević]], srpski historičar i član SANU === Juli === * [[14. juli]] – [[Sixten Jernberg]], [[Švedska|švedski]] [[skijaš-trkač]] * [[22. juli]] – [[Galja Novenc]], armenska glumica * [[24. juli]] – [[John Atta Mills]], ganski političar, bivši predsjednik [[Gana|Gane]] === August === * [[14. august]] ** [[Svetozar Gligorić]], [[Jugoslavija|jugoslavenski]] [[šah]]ovski [[velemajstor]] ** [[Maja Bošković-Stulli]], hrvatska književnica === Septembar === * [[14. septembar]] – [[Jaylee Burley Mead]], američka astronomkinja === Oktobar === * [[7. oktobar]] – [[Mersad Berber]], bosanskohercegovački likovni umjetnik * [[14. oktobar]] – [[Branko Črnac Tusta]], jugoslavenski i hrvatski pjevač, frontmen [[KUD Idijoti]] === Novembar === * [[10. novembar]] – [[Stuart Freedman|Stuart Jay Freedman]], američki eksperimentalni fizičar * [[23. novembar]] – [[Sava Babić]], srbijanski književnik i prevodilac === Decembar === * [[1. decembar]] – [[Ksenija Jovanović]], jugoslavenska i bosanskohercegovačka glumica * [[11. decembar]] ** [[Emilia Pisani Belserene]], [[Sjedinjene Američke Države|američka]] [[astronom]]kinja ** [[Galina Višnjevska]], ruska sopran operska pjevačica i recitator == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == * [[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] &ndash; [[Robert Lefkowitz]] i [[Brian Kobilka]] * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|Ekonomija]] &ndash; [[Alvin E. Roth]] i [[Lloyd Shapley]] * [[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] &ndash; [[Mo Yan]] * [[Nobelova nagrada za mir|Mir]] &ndash; [[Evropska unija]] * [[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] &ndash; [[Serge Haroche]] i [[David J. Wineland]] * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija ili medicina]] &ndash; [[John B. Gurdon]] i [[Shinya Yamanaka]] == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{Commonscat|2012|2012.}} kqlsj23zdih1p1k8ojitqnw12mhn33v 0 18795 3830408 3757044 2026-04-15T10:13:06Z Panasko 146730 3830408 wikitext text/x-wiki {{Godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''2014. ([[Rimski brojevi|MMXIV]])''' je uobičajena godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom kalendaru, 2014. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 14. godina 3. milenija i 21. stoljeća i 5. godine decenije 2010-ih. 2014. je označena kao: * [[Spisak praznika|Međunarodna godina kristalografije]]<ref name="United Nations Observances: International Years">{{Cite web|url=https://www.un.org/en/sections/observances/international-years/index.html|title=United Nations Observances: International Years|date=6. 1. 2015|publisher=[[United Nations]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150508170503/http://www.un.org/en/sections/observances/international-years/index.html|archive-date=8. 5. 2015|url-status=live|access-date=14. 4. 2015|ref=United Nations Observances: International Years}}</ref> * [[Spisak praznika|Međunarodna godina porodične poljoprivrede]]<ref name="United Nations Observances: International Years" /> * [[Spisak praznika|Međunarodna godina malih otočnih država u razvoju]]<ref name="United Nations Observances: International Years" /> * [[Spisak praznika|Međunarodna godina solidarnosti s palestinskim narodom]]<ref name="United Nations Observances: International Years" /><ref>{{Cite web|url=https://unispal.un.org/unispal.nsf/solidarity.htm|title=International Year of Solidarity with the Palestinian People 2014|publisher=[[United Nations]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140929051526/http://unispal.un.org/unispal.nsf/solidarity.htm|archive-date=29. 9. 2014|url-status=dead|access-date=28. 9. 2015}}</ref> == Događaji == === Januar=== * [[1. januar]] – Latvija uvela euro i postala osamnaesta članica [[Eurozona|eurozone]]. * [[10. januar]] – Na poddionici Suhodol - Tarčin na [[Koridor Vc|Koridoru 5C]] [[Autoput A1 (Bosna i Hercegovina)|autoputa kroz Bosnu i Hercegovinu]] završen proboj [[tunel]]a Suhodol dužine tri kilometra. * [[22. januar]] – Počela mirovna konferencija "Ženeva 2" nakon trogodišnjeg [[Građanski rat u Siriji|Građanskog rata u Siriji]]. * [[28. januar]] – [[Zemljotres]] jačine 4,2 stepena Richtera i s procijenjenim intenzitetom u epicentru od šest stepeni Merkalijeve skale zabilježen je oko 1 sat poslije ponoći na području Ivanjske sjeverno od [[Banja Luka|Banje Luke]]. === Februar === * [[3. februar]] – [[Zemljotres]] jačine 6,1 stepen [[Richterova skala|Richterove skale]] pogodio je [[Grčka|grčko]] [[ostrvo]] [[Kefalonija|Kefaloniju]] u [[Jonsko more|Jonskom moru]]. * [[7. februar]] – Svečano otvaranje [[Zimske olimpijske igre 2014.|XXII zimskih olimpijskih igara]] u [[Soči]]ju. * [[23. februar]] – Svečano zatvaranje [[Zimske olimpijske igre 2014.|XXII zimskih olimpijskih igara]] u [[Soči]]ju. === Mart === * [[2. mart]] – U [[Los Angeles]]u održana [[86. dodjela "Oscara"]], koju je organizirala [[Američka akademija filmskih umjetnosti i nauka]] (AMPAS). * [[8. mart]] – Malezijski Boeing 777, koji je putovao iz [[Kuala Lumpur]]a do [[Peking]]a sa 239 osoba, neobjašnjivo je nestao iznad Tajlandskog zaljeva * [[11. mart]] – Parlament [[Autonomna republika Krim|Autonomne republike Krim]] proglasio nezavisnost od [[Ukrajina|Ukrajine]]. * [[16. mart]] – Održani vanredni parlamentarni izbori u Srbiji. Apsolutnu pobjedu odnijela Srpska napredna stranka, čiji je lider [[Aleksandar Vučić]]. * [[31. mart]] – Pet rudara je poginulo a jedanaest povrijeđeno u gorskom udaru u jami [[Raspotočje]] rudnika [[Zenica]]. Nezgoda se dogodila 29 minuta iza ponoći u jamskim prostorijama na dubini između 850 i 900 metara. === April === *[[6. april]] – Nakon nekoliko teških saobraćajnih nesreća sa smrtnim ishodom, građani Sarajeva mirnim protestima negodovali zbog nedovoljne zaštite učesnika u saobraćaju, naročito pješaka, te nemarna nadležnih organa u ovoj oblasti. * [[14. april]] – Teroristička grupa [[Boko Haram]] u Nigeriji je otela približno 276 djevojčica i prodala ih u roblje. * [[27. april]] – Katolička crkva proglasila [[Ivan XXIII|Ivana XXIII]] i [[Papa Ivan Pavao II|Ivana Pavla II]] svecima. === Maj === * [[9. maj]] – Otvorena obnovljena [[Sarajevska vijećnica]] * [[13. maj]] – Poginulo 299 rudara u eksploziji u rudniku [[ugalj|uglja]] u blizini turskog grada [[Manisa]]. To je najveća rudarska nesreća u historiji [[Turska|Turske]]. * [[15. maj]] – Velike poplave u Bosni Hercegovini i Srbiji * [[16. maj]] – Dva helikoptera iz [[Hrvatska|Hrvatske]] stižu u pomoć [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] koju su pogodile najveće poplave u posljednjih 120 godina. * [[17. maj]] – U [[Doboj]]u pronađeno 6 beživotnih tijela ljudi koji su stradali u poplavama. * [[19. maj]] – Jedna osoba se utopila u poplavama u [[Orašje|Orašju]], [[Bosna i Hercegovina]]. * [[20. maj]] – Najmanje 5 osoba je poginulo, a 45 je povrijeđeno u sudaru putničkog i teretnog [[voz]]a jugozapadno od [[Moskva|Moskve]]. * [[26. maj]] – U [[Željeznička nesreća u Utar Pradešu (2014)|željezničkoj nesreći u Indiji]], država Uttar Pradesh, poginulo je najmanje 20 ljudi kada je putnički voz udario u teretni koji je stajao na stanici. * [[27. maj]] – [[Ukrajina|Ukrajinska]] vojska krenula u akciju protiv proruskih separatista, više od 100 ubijenih. === Juni === * [[1. juni]] – [[Kamerun]]ski vojnici ubili 40 militanata Boko Harama na granici s [[Nigerija|Nigerijom]]. * [[2. juni]] – [[Španija|Španski]] kralj [[Juan Carlos, kralj Španije|Juan Carlos]] abdicirao nakon 40 godina. * [[12. juni]] – Počelo [[Svjetsko prvenstvo u nogometu]] u Brazilu. Prvu utakmicu odigrali su [[Brazil]] i [[Hrvatska]] (3:1). === Juli === * [[1. juli]] – Početak objavljivanja konačnih rezultata [[Popis stanovništva u Bosni i Hercegovini 2013.|Popisa stanovništva u Bosni i Hercegovini 2013.]]<ref name="preliminari_5nov">[http://www.bhas.ba/obavjestenja/Preliminarni_rezultati_bos.pdf Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine: ''Preliminarni rezultati popisa stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013.'' Sarajevo 5. novembar 2013.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123135507/http://www.bhas.ba/obavjestenja/Preliminarni_rezultati_bos.pdf |date=23. 11. 2018 }} {{Simboli jezika|bs|bosanski}}{{Simboli jezika|en|engleski}}</ref> * [[8. juli]] – [[Izrael]] najavljuje napad na [[Gaza (grad)|Gazu]], nakon što je navodno [[Hamas]] oteo i ubio tri izraelska tinejdžera. Nekoliko dana kasnije, izraelski vojnici kidnapuju palestinskog mladića i živog ga spaljuju. * [[15. juli]] – [[Brazil]], [[Indija]], [[Kina]] i [[Ruska Federacija]] osnovale [[Banka za razvoj BRIC zemalja|Banku za razvoj BRIC zemalja]]. * [[16. juli]] – Donesena presuda civilnog apelacionog holandskog suda, kojom, [[Holandija]] je okrivljena za deportaciju i ubistva 300 bošnjačkih muškaraca, koji su nakon [[Genocid u Srebrenici|zauzimanja Srebrenice]] 13. jula 1995. od strane [[VRS|Vojske Republike Srpske]], odvedeni i pogubljeni. * [[17. juli]] – [[Izrael]] počeo bombardiranje [[Palestina|Palestine]]. Za 4 dana poginulo je više od 500 Palestinaca. Širom svijeta održani su protesti u znak podrške Palestini. * [[17. juli]] – u [[Ukrajina|Ukrajini]] je [[Let 17 "Malaysia Airlinesa"|oboren]] [[putnički avion]] [[kompanija|kompanije]] ''[[Malaysia Airlines]]''. Nakon što je pogođen, vjerovatno protivvazdušnom raketom, poginulo je 298 putnika. * [[23. juli]] – Avion kompanije ''[[TransAsia Airways]]'' [[Let 222 "TransAsia Airwaysa"|pao je u naseljeno mjesto]] na ostrvu Penghu ([[Tajvan]]) tokom prinudnog slijetanja. U avionu se nalazilo 54 putnika i 4 člana posade, poginulo je 48 osoba. * [[24. juli]] – Avion kompanije ''[[Air Algérie]]'' koji je putovao iz [[Burkina Faso|Burkine Faso]] u [[Alžir]] [[Let 5017 "Air Algérieja"|srušio se]] u [[Mali]]ju. Poginulo je 116 osoba, niko od putnika i posade nije preživio. * [[26. juli]] – Izraelska i palestinska strana pristale su na 12-satno humanitarno primirje s početkom u 8 sati po lokalnom vremenu. === August === * [[7. august]] – Vođe Crvenih Kmera Nuon Chea i Khieu Samphan su proglašeni krivim za zločine protiv čovječnosti i osuđeni na doživotni zatvor od strane Tribunala za Crvene Kmere. * [[15. august]] – Počeo [[20. Sarajevo Film Festival]] === Septembar === * 18-[[19. septembar]] – Održan referendum o nezavisnosti [[Škotska|Škotske]]. Građani Škotske glasali ''protiv'' nezavisnosti, sa 55% ''Ne'' i 45% glasova ''Za''. * [[27. septembar]] – U erupciji planinskog vulkana [[Ontake]] u centralnom dijelu [[Japan]]a, oko 40 osoba je povrijeđeno, a najmanje sedam nestalo * [[28. septembar]] – U potresu u [[Peru]]u jačine 4,9 stepeni u blizini [[Cuzco]]a poginulo najmanje 7 osoba. ** Protesti u [[Hong Kong]]u: hiljade demontranata izašlo na ulice protestujući protiv vlade u [[Peking]]u koja hoće da ograniči opće pravo glasa na lokalnim izborima. === Oktobar === * [[12. oktobar]] – Održani sedmi [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2014.|Opći izbori Bosni i Hercegovini]] === Novembar === * [[4. novembar]] – Održani izbori za [[Senat Sjedinjenih Američkih Država|Senat SAD]] i za neke od [[Spisak guvernera američkih saveznih država|guvernera]] saveznih država. [[Republikanska stranka (SAD)|Republikanci]] su osvojili relativnu većinu u Senatu, te sedam od 10 novih [[guverner]]a. * [[7. novembar]] – Počelo [[Svjetsko prvenstvo u šahu 2014.]] u [[Rusija|ruskom]] gradu [[Soči]]ju. * [[9. novembar]] – Na neformalnom i neobavezujućem [[referendum]]u u [[Katalonija|Kataloniji]], 80,72% glasača se izjasnilo da želi živjeti u nezavisnoj Kataloniji. * [[12. novembar]] – Letjelica [[Rosetta (svemirska letjelica)|Rosetta]] [[Evropska svemirska agencija|Evropske svemirske agencije]] sletjela na kometu [[67P/Čurjumov–Gerasimenko]]. Prilikom slijetanja pojavili su se određeni tehnički problemi koje je zemaljska kontrola misije pokušala otkloniti. * [[26. novembar]] – Protesti širom [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenih Američkih Država]] zbog odluke suda u [[Ferguson (Missouri)|Fergusonu]] da oslobodi policajca koji je ubio jednog afroameričkog tinejdžera. === Decembar === * [[16. decembar]] – U terorističkom napadu na školu u Pešavaru, Pakistan, ubijeno 148 djece i učitelja. * [[28. decembar]] – Održani šesti [[Predsjednički izbori u Hrvatskoj 2014.|Predsjednički izbori u Hrvatskoj]]; == Rođeni == {{Proširiti sekciju}} == Umrli == === Januar=== * [[5. januar]] – [[Eusébio]], portugalski nogometaš; * [[11. januar]] – [[Ariel Sharon]], izraelski političar; * [[12. januar]] – [[Zdenko Škrabalo]], hrvatski ljekar, akademik i bivši ministar vanjskih poslova Hrvatske; * [[25. januar]] – [[Gyula Sax]], [[Mađarska|mađarski]] [[šah]]ovski [[velemajstor]] * [[27. januar]] – [[Pete Seeger]], američki muzičar i aktivista; === Februar === * [[1. februar]] – [[Maximilian Schell]], austrijski glumac, režiser i producent; * [[2. februar]] – [[Philip Seymour Hoffman]], američki glumac * [[10. februar]] ** [[Shirley Temple]], američka glumica i ambasadorica ** [[Olga Jevrić]], srbijanska kiparka === Mart === * [[1. mart]] – [[Alain Resnais]], francuski režiser * [[18. mart]] – [[Dušan Poček]], srbijanski glumac * [[23. mart]] – [[Adolfo Suárez]], španski političar === April === * [[17. april]] – [[Gabriel García Márquez|Gabriel Garcia Marquez]], kolumbijanski književnik * [[26. april]] – [[Tito Vilanova]], bivši španski fudbaler i trener Barcelone * [[28. april]] – [[Vujadin Boškov]], bivši nogometni trener [[Real Madrid]]a i reprezentacije [[Jugoslavenska nogometna reprezentacija|Jugoslavije]]. === Maj === * [[8. maj]] – [[Joseph P. Teasdale]], američki političar, bivši guverner Missourija (1977–1981) * [[10. maj]] – [[Patrick Lucey]], američki političar, bivši guverner Wisconsina (1971–1977) * [[11. maj]] – [[Martin Špegelj]], hrvatski general i političar * [[12. maj]] – [[Hans Rudolf Giger]], švicarski umjetnik * [[13. maj]] – [[Malik Bendjelloul]], švedski režiser alžirskog porijekla, [[85. dodjela "Oscara"|dobitnik Oscara]] za [[Oscar za najbolji dokumentarni film|najbolji dokumentarni film]] * [[15. maj]] – [[Jean-Luc Dehaene]], belgijski političar * [[18. maj]] – [[Dobrica Ćosić]], srbijanski pisac, romansijer i esejista === Juni === * [[2. juni]] – [[Alexander Shulgin]], američki hemičar * [[11. juni]] – [[Vlado Jokanović]], bosanskohercegovački glumac * [[14. juni]] – [[Predrag Palavestra]], jugoslavenski i srpski književnik i akademik SANU i ANUBiH * [[18. juni]] – [[Stephanie Kwolek]], američka hemičarka, izumiteljica [[kevlar]]a * [[30. juni]] – [[Željko Šturanović]], crnogorski političar, bivši premijer Crne Gore === Juli === * [[7. juli]] ** [[Alfredo Di Stéfano]], argentinski nogometaš i trener ** [[Eduard Ševardnadze]], gruzijski političar ** [[Bora Todorović]], srbijanski glumac * [[11. juli]] – [[Tommy Ramone]], osnivač punk rock grupe [[The Ramones]] * [[12. juli]] – [[Aimé Gruet-Masson]], [[Francuska|francuski]] [[biatlon]]ac * [[13. juli]] – [[Nadine Gordimer]], južnoafrička spisateljica, dobitnica Nobelove nagrade za književnost * [[18. juli]] – [[Jure Pelivan]], bosanskohercegovački političar * [[19. juli]] – [[James Garner]], američki glumac * [[22. juli]] – [[Risto Punkka]], [[Finska|finski]] [[biatlon]]ac * [[29. juli]] – [[Anatolij Dimarov]], ukrajinski književnik. === August === * [[4. august]] - [[Vedad Hamšić]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] pop-šlager pjevač, arhitekta i slikar * [[10. august]] – [[Kathleen Ollerenshaw]], britanska matematičarka i astronomkinja * [[11. august]] ** [[Robin Williams]], američki glumac ** [[Vladimir Beara]], jugoslavenski nogometaš i trener * [[12. august]] – [[Lauren Bacall]], američka [[pozorište|pozorišna]] i [[film]]ska glumica, supruga [[Humphrey Bogart|Humphreya Bogarta]] * [[15. august]] – [[Sulejman Kupusović]], bosanskohercegovački pozorišni i filmski režiser === Septembar === * [[9. septembar]] – [[Zvonimir Torjanac]], hrvatski pozorišni, filmski i televizijski glumac * [[25. septembar]] – [[Sulejman Tihić]], bosanskohercegovački političar, bivši član Predsjedništva Bosne i Hercegovine; * [[28. septembar]] – [[Ljubica Ković]], srbijanska glumica * [[30. septembar]] – [[Gavrilo Bobar]], bosanskohercegovački privrednik i političar === Oktobar === * [[5. oktobar]] – [[Jurij Ljubimov]], ruski pozorišni režiser * [[20. oktobar]] – [[Oscar de la Renta]], američko-dominikanski modni dizajner * [[21. oktobar]] – [[Gough Whitlam]], 21. premijer [[Australija|Australije]] * [[22. oktobar]] – [[Rinat Safin]], [[Sovjetski Savez|sovjetski]] [[biatlon]]ac, četverostruki [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu|svjetski prvak]] i [[Spisak olimpijskih pobjednika u biatlonu|olimpijski prvak]] u biatlonu * [[25. oktobar]] – [[Jack Bruce]], basist benda Cream * [[28. oktobar]] – [[Michael Sata]], 5. predsjednik [[Zambija|Zambije]] * [[29. oktobar]] – [[Klas Ingesson]], švedski nogometaš i reprezentativac === Novembar === * [[2. novembar]] – [[Veljko Kadijević]], general Jugoslavenske narodne armije i savezni ministar odbrane SFRJ * [[9. novembar]] – [[Nikola Simić]], srbijanski glumac * [[19. novembar]] – [[Mike Nichols]], američki režiser * [[25. novembar]] – [[Vladimir Gundarcev]], [[Sovjetski Savez|sovjetski]] [[biatlon]]ac, [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu|svjetski prvak]] i [[Spisak olimpijskih pobjednika u biatlonu|olimpijski prvak]] u biatlonu. * [[27. novembar]] – [[P. D. James]], britanska spisateljica === Decembar === * [[2. decembar]] – [[Hans-Dieter Riechel]], [[Istočna Njemačka|istočnonjemački]] [[biatlon]]ac * [[5. decembar]] – [[Fabiola de Mora y Aragón]], belgijska kraljica * [[8. decembar]] – [[Mango (pjevač)|Mango]], italijanski tekstopisac i muzičar * [[21. decembar]] – [[Udo Jürgens]], austrijski kompozitor, pijanist i pjevač * [[22. decembar]] – [[Joe Cocker]], britanski pop i blues pjevač * [[23. decembar]] – [[Jeremy Lloyd]], britanski komediograf i scenarist * [[26. decembar]] – [[Leo Tindemans]], belgijski političar, 43. premijer Belgije * [[30. decembar]] – [[Luise Rainer]], njemačko-američko-britanska glumica == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == * [[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] – [[Isamu Akasaki]], [[Hiroshi Amano]], [[Shuji Nakamura]] * [[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] – [[Eric Betzig]], [[Stefan W. Hell]], [[William E. Moerner]] * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija i medicina]] – [[John O'Keefe]], [[May-Britt Moser]], [[Edvard I. Moser]] * [[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] – [[Patrick Modiano]] * [[Nobelova nagrada za mir|Mir]] – [[Malala Yousafzai]], [[Kailash Satyarthi]] * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|Ekonomija]] – [[Jean Tirole]] == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{Commonscat|2014|2014.}} c6tpo9jcii82hwn250a9xpqd6fagkbi 0 22532 3830322 3810048 2026-04-14T17:07:53Z Ljiljan90 120511 Broj putnika objavljen 3830322 wikitext text/x-wiki {{Infokutija aerodrom | ime = Međunarodni aerodrom Sarajevo | izvorno ime = | izvorno ime-a = | izvorno ime-r = | slika = Sarajevo Airport 1 2024.jpg | slika-širina = | opis = | IATA = SJJ | ICAO = LQSA | vrsta = | vlasnik-operator = [[Direkcija za civilno zrakoplovstvo Bosne i Hercegovine]] | vlasnik = [[Vlada Federacije Bosne i Hercegovine]] | operator = | grad = [[Sarajevo]], [[Bosna i Hercegovina|BiH]] | lokacija = [[Butmir]], [[Ilidža]], [[Bosna i Hercegovina|BiH]] | izgrađen = 2. Juni 1969 | upotreba = | visina-m = 521 m | koordinate = {{coor dms|43|49|29|N|018|19|53|E|type:airport}} | website = [http://www.sarajevo-airport.ba/ Službena stranica] | metar-visina = | metar-r = | r1-broj = 12/30 | r1-dužina-m = 2.700 | r1-površina = Asfalt | r2-broj = | r2-dužina-m = | r2-površina = | h1-broj = | h1-dužina-m = | h1-površina = | h2-broj = | h2-dužina-m = | h2-površina = | stat-god = | stat1-naziv = Br. putnika u 2024. | stat1-podatak = 1.821.762<ref name="statistika">{{cite web|title=Međunarodni aerodrom Sarajevo - Statistika|url=https://www.sarajevo-airport.ba/tekst.php?lang=bos&id=94&kat=2&sub_kat=0|publisher=http://www.sarajevo-airport.ba|access-date=14. 8. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180506124142/http://www.sarajevo-airport.ba/tekst.php?lang=bos&id=94&kat=2&sub_kat=0|archive-date=6. 5. 2018|url-status=dead}}</ref> <span style="color: #0c0; font-size: larger;">▲</span> 33,8 % | stat2-naziv = Br. putnika u 2023. | stat2-podatak = <span style="color: #0c0; font-size: larger;">▲</span>1.362.007 | stat3-naziv = Br. putnika u 2022. | stat3-podatak = <span style="color: #0c0; font-size: larger;">▲</span>1.377.349 | fusnota = }} '''Međunarodni aerodrom Sarajevo''' ({{jez-en|Sarajevo International Airport}}) {{aerodrom kodovi|SJJ|LQSA}}, sa sjedištem u [[Butmir]]u, [[Sarajevo]], glavni je i najveći [[aerodrom]] u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. Po osnivanju aerodrom se zvao ''Aerodrom Sarajevo-Ilidža''.<ref name="historija">{{cite web|title=Međunarodni aerodrom Sarajevo - Historijski razvoj aerodroma|url=https://www.sarajevo-airport.ba/tekst.php?lang=bos&id=6&kat=2&sub_kat=0|publisher=http://www.sarajevo-airport.ba|access-date=14. 8. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180506124216/http://www.sarajevo-airport.ba/tekst.php?lang=bos&id=6&kat=2&sub_kat=0|archive-date=6. 5. 2018|url-status=dead}}</ref> [[Ujedinjeni narodi]] su koristili aerodrom za dostavljanje humanitarne pomoći tokom rata. Sa 957.969<ref name="statistika"/> prevezenih putnika i 2.956.988&nbsp;kg cargo tereta, uz obavljenih 12.775 avio operacija u 2017. godini,<ref name="statistika"/> Međunarodni aerodrom Sarajevo je najveći aerodrom u Bosni i Hercegovini. Mjesečni rekord po broju prevezenih putnika aerodrom je ostvario u julu 2018. godine kada je taj broj iznosio 159.380 putnika i najveći je od osnivanja aerodroma.<ref>{{cite web|title=Međunarodni aerodrom Sarajevo - Rekordan broj opsluženih putnika|url=https://www.sarajevo-airport.ba/vijest.php?id=620|publisher=http://www.sarajevo-airport.ba|access-date=14. 8. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180906054030/https://www.sarajevo-airport.ba/vijest.php?id=620|archive-date=6. 9. 2018|url-status=dead}}</ref> == Historija == === Početak === Prvi službeni letovi za Sarajevo počinju 1930. godine upotrebom piste u naselju Butmir kada domaći avioprevoznik [[Aeroput]] otvara redovnu liniju povezujući [[Beograd]] i [[Podgorica|Podgoricu]] preko Sarajeva.<ref name="aeroput">{{cite web|url=http://www.europeanairlines.no/drustvo-za-vazdusni-saobracaj-a-d-aeroput-1927-1948/|title=Drustvo za Vazdusni Saobracaj A D – Aeroput (1927–1948)|publisher= European Airlines|access-date=24. 1. 2019}}</ref> Godinu kasnije, Aeroput otvara novu liniju koja povezuje Beograd i [[Zagreb]] preko Sarajeva, [[Split]]a i [[Rijeka (grad)|Rijeke]]. 1935. godine, Aeroput leti tri puta sedmično na relaciji Beograd–Sarajevo, a godinu dana poslije linija je proširena i na [[Dubrovnik]]. Godine 1937. postoje redovni letovi Sarajevo–Zagreb, a 1938. Aeroput postaje međunarodan proširenjem linije Dubrovnik–Sarajevo–Zagreb na [[Beč]], [[Brno]] i [[Prag]].<ref name="aeroput"/> Aerodrom u Butmiru ostaje u upotrebi do 1969. godine. Potreba za novim aerodromom u Sarajevu sa asfaltiranom pistom prepoznata je sredinom 60-tih kada JAT (Nacionalni avioprevoznik Jugoslavije) počinje nabavljati mlazne avione, a nakon što je odbijen prijedlog da [[Sokolac]] (35&nbsp;km od Sarajeva) dobije aerodrom. Izgradnja novog aerodroma počinje 1966. godine na lokaciji gdje se i danas nalazi, nedaleko od mjesta starog aerodroma. Aerodrom Sarajevo je otvoren je 2. juna 1969. godine za unutardržavni saobraćaj. Godine 1970. veza sa [[Frankfurt]]om postaje prva međunarodna linija. Većinu vremena aerodrom je bio posredna stanica za ukrcavanje putnika koji su putovali za Zagreb i Beograd i dalje na međunarodne destinacije. Vremenom, obim saobraćaja je naglo porastao sa 60.000 na 700.000 putnika godišnje. Prvo renoviranje aerodroma došlo je pred [[Zimske olimpijske igre 1984.]] godine kada je pista proširena za 200 metara, unaprijeđen navigacijski sistem i izgrađena nova zgrada terminala dizajnirana da primi milion putnika godišnje. Na početku rata u Bosni, aerodrom je držala [[Jugoslavenska narodna armija]] (JNA). Kada su obustavljeni regularni letovi, JNA je evakuisala približno 30.000 ljudi, većinom žena i djece, koji su bili supruge i djeca oficira JNA, sklanjajući ih tako iz [[Opsada Sarajeva|opkoljenog Sarajeva]]. Prve pošiljke humanitarne pomoći, koje su poslale [[SAD]] i [[Francuska]], također su stigle u tom periodu.<ref name="Two Days Till Peace - A Sarajevo Airport Story">{{Cite web |url=http://twodaystillpeace.com/book.html |title=Arhivirana kopija |access-date=2. 2. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110831162049/http://twodaystillpeace.com/book.html |archive-date=31. 8. 2011 |url-status=dead }}</ref> Nakon odlaska JNA, aerodrom je neko vrijeme bio pod kontrolom snaga [[Vojska Republike Srpske|Vojske Republike Srpske]] i u junu 1992. godine ove snage su predale aerodrom [[UN]]-u da ga koristi u humanitarne svrhe. U najvećoj humanitarnoj operaciji u historiji UN-a, a koja je uslijedila tokom rata u Bosni, oko 13.000 letova prenijelo je i dostavilo preko 160.000 tona humanitarne pomoći opkoljenom Sarajevu,<ref name="Two Days Till Peace - A Sarajevo Airport Story"/> što je premašilo trajanje zračnog mosta nakon Drugog svjetskog rata, kada su saveznici opskrbljivali [[Zapadni Berlin]].<ref name="historija"/> Aerodrom je ponovno otvoren za civilni saobraćaj 16. augusta 1996. godine i tada je renoviran. Od [[Dejtonski sporazum|Dejtonskog sporazuma]], aerodrom je poslovno napredovao ostvarujući saradnju sa [[Austrian Airlines]], [[Lufthansa]], [[Air Serbia]], [[Croatia Airlines]], [[Turkish Airlines]], [[Germanwings]] i drugim. === Razvoj u 2000-im === 2004. godine, 397.000 putnika prošlo je kroz Međunarodni aerodrom Sarajevo, a 1996. godine, ta cifra je iznosila oko 25.000 putnika. Dana 18. oktobra 2005. [[Paddy Ashdown]], [[visoki predstavnik u Bosni i Hercegovini]], suspendovao je odluku domaćih vlasti da preimenuju aerodrom u ''[[Alija Izetbegović]] International Airport'', po [[Predsjednici Bosne i Hercegovine|prvom predsjedniku Predsjedništva Republike Bosne i Hercegovine]], naglasivši da takvo preimenovanje može podriti proces pomirenja jer je diskriminirajuće za građane nebošnjačke nacionalnosti.<ref>{{cite web|url=http://www.ohr.int/ohr-dept/presso/pressr/default.asp?content_id=35695|title=High Representative Suspends Decision Renaming Sarajevo International Airport|date=26. 9. 2007|website=Web.archive.org|access-date=24. 1. 2019|archive-date=26. 9. 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926234242/http://www.ohr.int/ohr-dept/presso/pressr/default.asp?content_id=35695|url-status=bot: unknown}}</ref> Godine 2005. Evropski ogranak Međunarodnog aerodromskog vijeća dodijelio je nagradu aerodromu u Sarajevu za najbolji aerodrom do milion putnika.<ref>{{cite web|url=http://www.aci-europe.org/upload/Excellence%20in%20airport%20operations%20-%201st%20ACI%20EUROPE%20Best%20Airport%20Awards.pdf|format=PDF|title=Excellence in airport operations : 1st ACI EUROPE Best Airport Awards|website=Web.archive.org|access-date=24. 1. 2019|archive-date=7. 7. 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100707024229/http://www.aci-europe.org/upload/Excellence%20in%20airport%20operations%20-%201st%20ACI%20EUROPE%20Best%20Airport%20Awards.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref> Godine 2013. Međunarodni aerodrom Sarajevo je imao 665.638 putnika, što je bilo više nego su imali svi ostali aerodromi u državi zajedno, a za 14,7% više nego u 2012. godini što je bio najveći broj putnika u poslijeratnom periodu. Naredne godine, 26. decembra, Sarajevski aerodrom dočekuje svog sedamstohiljaditog putnika na njegovom putu za Beč preko [[Austrian Airlines]]a, let broj OS758.<ref>{{cite web|url=http://www.sarajevo-airport.ba/vijest.php?id=330|website=Sarajevo-Airport.ba |title=Međunarodni aerodrom Sarajevo|access-date=6. 6. 2015}}</ref> U maju 2015. počeli su radovi na proširenju aerodroma. Radovi su se odnosili na proširenje kapaciteta za slijetanje aviona i dolaske putnika i to postavljanjem većeg broja štandova za kontrolu pasoša i reorganizacijom cijelog prostora tako da bude komforniji za putnike. Potom slijedi proširenje dijela za ukrcavanje putnika koje će uključivati i tri nova šaltera za prijem, a što će sa već postojećim činiti ukupno 15. Do kraja godine aerodrom će početi sa proširenjem platforme i izgradnjom brzih prilaza aviona na pistu kao i brzog napuštanja piste nakon slijetanja, a završetak radova planiran je sredinom naredne godine. Za 2017-tu godinu je bilo planirano renoviranje piste i prostora za manevrisanje. Sva renoviranja i proširenja aerodrom je finansirao iz vlastitih sredstava. Šestog juna 2015. godine, Sarajevo je posjetio [[papa Franjo]] došavši avionom Alitalia Airbus A320-200 sa [[rim]]skog aerodroma Fiumicino. Doček za papu Franju održan je na Sarajevskom međunarodnom aerodromu. Aerodrom je služio i kao baza za domaćeg avioprijevoznika [[B&H Airlines]] do juna 2015. kada je ovaj avioprijevoznik prestao sa radom.<ref>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/38492-sarajevo-to-shut-down-bh-airlines-citing-mounting-debts|title=Sarajevo to shut down B&H Airlines citing mounting debts|website=Ch-aviation.com|access-date=24. 1. 2019}}</ref> Tokom decembra 2015. godine u Sarajevu je bilo dosta [[smog]]a i vidljivost je bila izrazito loša. Oko 40% letova je otkazano što se odrazilo na broj putnika i uzrokovalo finansijske gubitke za aerodrom. Tog decembra bilo je svega 28.167 putnika od 50.000 planiranih. Jedan od najvećih faktora ograničenja za Međunarodni aerodrom Sarajevo jeste planinski teren koji zahtijeva veliku pristupnu preciznost kao i veliki ugao nagiba u proceduri neuspješnog pristupa i slijetanja. Vlado Jurić, šef Ureda za bezbjednost u avijaciji Agencije za pružanje usluga u zračnoj plovidbi BiH (BH ANSA), istakao je postojanje ovih problema. Za implementaciju ILS (Instrumental landing system) kategorije II ili III, teren ispred piste bi trebao biti oslobođen od fizičkih prepreka u dužini od najmanje 1000 metara. Ovo znači da bi RWY 12 (uzletno-sletnu stazu) trebalo smanjiti za 200 metara, a takvo rješenje je neprihvatljivo. Smanjenje dužine piste u svrhu poboljšanja procedure za slijetanje nije moguće i zato je neophodno tražiti drugo rješenje. Najveći problem za aerodrom u Sarajevu je smog. Glasnogovornik Međunarodnog aerodroma Sarajevo, Nermin Zijadić, izvijestio je da postoji konkretan plan za rješenje ovog problema. Također je izvjestio o budućim planiranim projektima na aerodromu od kojih je jedan od najvažniji rekonstrukcija sistema za osvjetljenje piste.<ref>{{cite web|url=http://www.sarajevo-airport.ba/vijest.php?id=426&lang=eng|title=Sarajevo-Airport.ba - Međunarodni aerodrom Sarajevo|website=Sarajevo-airport.ba|access-date=8. 2. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181014165007/https://www.sarajevo-airport.ba/vijest.php?id=426&lang=eng|archive-date=14. 10. 2018|url-status=dead}}</ref> U 2016. [[Qatar Airways]] najavio je novu liniju koja će povezivati [[Doha|Dohu]] i [[Sarajevo]]. Prvobitni termin je odložen i letovi na ovoj relaciji počeli su 10. oktobra 2017. sa četiri leta sedmično.<ref name="qatarairways.com">{{Cite web |url=http://www.qatarairways.com/us/en/destinations.page |title=Arhivirana kopija |access-date=8. 2. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160824125732/http://www.qatarairways.com/us/en/destinations.page |archive-date=24. 8. 2016 |url-status=dead }}</ref> U decembru 2016. godine aerodrom je poželio dobrodošlicu osamstohiljaditom putniku na letu za Beograd JU113 sa avioprijevoznikom [[Air Serbia]].<ref>{{cite web|url=http://www.sarajevo-airport.ba/vijest.php?id=487|title=Sarajevo-Airport.ba - Međunarodni aerodrom Sarajevo|website=Sarajevo-airport.ba|access-date=8. 2. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215174800/https://www.sarajevo-airport.ba/vijest.php?id=487|archive-date=15. 12. 2018|url-status=dead}}</ref> Trećeg maja 2017. aerodrom je najavio proširenje terminala. Vrijednost najavljenog projekta je bila 20 miliona KM i kraj realizacije je zakazan za 2018. Nova zgrada terminala imat će površinu od 9000 m² i sastojat će se od četiri nivoa i bit će spojena s postojećom. Nova zgrada terminala će imati kapacitet da primi 2 miliona putnika godišnje i bit će opremljena sa četiri avio-mosta.<ref>{{cite web|url=https://www.klix.ba/biznis/privreda/pogledajte-kako-ce-izgledati-novi-terminal-sarajevskog-aerodroma-vrijedan-38-miliona-km/170503033|title=Pogledajte kako će izgledati novi terminal sarajevskog aerodroma vrijedan 38 miliona KM (FOTO)|website=Klix.ba}}</ref> U 2017-toj godini Međunarodni aerodrom Sarajevo je ugostio šest novih avioprijevoznika i sedam novih destinacija: Atlas Global ([[Istanbul]]), [[Wizz Air]] ([[Budimpešta]]), [[Wataniya Airways]] ([[Kuvajt]]), [[Nesma Airlines]] ([[Rijad]]), TUI fly Belgium ([[Brisel]]), Flydubai ([[Podgorica]]), Qatar Airways ([[Doha]]).<ref name="sarajevo-airport.ba1">{{cite web|url=http://www.sarajevo-airport.ba/timetable.php?lang=eng|title=Sarajevo-Airport.ba - Međunarodni aerodrom Sarajevo|website=Sarajevo-airport.ba|access-date=8. 2. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215174834/https://www.sarajevo-airport.ba/timetable.php?lang=eng|archive-date=15. 12. 2018|url-status=dead}}</ref> Godine 2017, 28. novembra, međunarodni aerodrom Sarajevo imao je svog 900.000-itog putnika te godine, što je bio rekordan broj dotad. Već naredne godine 5. decembra aerodrom je prvi put dočekao milionitog putnika u jednoj godini.<ref>{{cite news |title=Sarajevski aerodrom ispratio milionitog putnika u ovoj godini (FOTO) |url=https://www.klix.ba/biznis/sarajevski-aerodrom-ispratio-milionitog-putnika-u-ovoj-godini/181205030 |website=Klix.ba}}</ref> == Kompanije i destinacije == [[Datoteka:SJJ-CTW.jpg|thumb|Kontrolni toranj aerodroma]] Od [[Dejtonski sporazum|Dejtonskog sporazuma]], Sarajevski aerodrom postao je međunarodni aerodrom. Aviokompanije koje lete za Sarajevo jesu [[Austrian Airlines]], [[Lufthansa]], [[Air Serbia]], [[Croatia Airlines]], [[Turkish Airlines]] i ostali. == Stalni letovi == {| class="wikitable" |- ! Kompanija ! Odredišta |- | [[Air Arabia]] | {{ZD|UAE}} [[Sharjah]] (sezonski) |- | [[Air Serbia]] | {{ZD|SRB}} [[Beograd]] |- | [[AnadoluJet]] | {{ZD|TUR}} [[Istanbul]] – [[Međunarodni aerodrom "Sabiha Gökçen"|"Sabiha Gökçen"]]<br/>{{ZD|TUR}} [[Antalya]] (sezonski)<br/>{{ZD|TUR}} [[Bodrum]] (sezonski)<br> {{ZD|TUR}} [[Ankara]] 01.07.2026<br> |- | [[Austrian Airlines]] | {{ZD|AUT}} [[Beč]] |- | [[Croatia Airlines]] | {{ZD|HRV}} [[Zagreb]] |- | [[Eurowings]] |{{ZD|NJE}} [[Stuttgart]]<br/> {{ZD|NJE}} [[Köln]]<br/> {{ZD|NJE}} [[Hamburg]]<br/> {{ZD|NJE}} [[Düsseldorf]] (2026)<br/> {{ZD|NJE}} [[Berlin]] (2026) |- | [[FlyDubai]] | {{ZD|UAE}} [[Dubai]] |- | [[FlyNas]] | {{ZD|SAU}} [[Rijad]] (sezonski)<br/>{{ZD|SAU}} [[Džida]] (sezonski) |- | [[Gulf Air]] | {{ZD|BHR}} [[Manama]] |- | [[Jezzera Airways]] | {{ZD|KUV}} [[Kuvajt (grad)|Kuvajt]] (sezonski) |- | [[Kuwait Airways]] | {{ZD|KUV}} [[Kuvajt (grad)|Kuvajt]] (sezonski) |- | [[Lufthansa]] | {{ZD|NJE}} [[Frankfurt na Majni]] |- | [[Norwegian Air Shuttle]] | {{ZD|ŠVE}} [[Stockholm]]<br/>{{ZD|ŠVE}} [[Göteborg]] (sezonski)<br/>{{ZD|NOR}} [[Oslo]] (sezonski)<br/>{{ZD|DAN}} [[Kopenhagen]] (sezonski) |- | [[Nouvelair]] | {{ZD|TUN}} [[Monastir (grad)|Monastir]] (sezonski) |- | [[Pegasus Airlines]] | {{ZD|TUR}} [[Istanbul]] – [[Međunarodni aerodrom "Sabiha Gökçen"|"Sabiha Gökçen"]] |- | [[Swiss International Air Lines]] | {{ZD|ŠVI}} [[Zürich]] (sezonski)<br/>{{ZD|ŠVI}} [[Ženeva]] (2026) |- | [[Turkish Airlines]] | {{ZD|TUR}} [[Istanbul]] |- | [[Wizzair]] | {{ZD|UK}} [[London]]<br/> {{ZD|ITA}} [[Rim]] |- | [[Ryanair]] |{{ZD|BEL}} [[Bruxelles]]<br/> {{ZD|ŠVE}} [[Göteborg]]<br/>{{ZD|ITA}} [[Milano]]<br/>{{ZD|NJE}} [[Memmingen]]<br/>{{ZD|UK}} [[London]]<br/> {{ZD|ŠVE}} [[Stockholm]]<br/> {{ZD|GRČ}} [[Solun]]<br/> {{ZD|ŠPA}} [[Girona]] <br/> {{ZD|FRA}} [[Paris]]<br/> {{ZD|NJE}} [[Düsseldorf]]<br/> {{ZD|NJE}} [[Karlsruhe]]<br/> |- | [[Flydeal]] | {{ZD|SAU}} [[Rijad]]<br/>{{ZD|SAU}} [[Džida]] |- | [[Qatar Airways]] | {{ZD|KAT}} [[Doha]] |- | [[Nile air]] | {{ZD|EGI}} [[Hurghada]] (sezonski) |- | [[LOT]] | {{ZD|POLJ}} [[Varšava]] (sezonski) |- | [[Air Aegean]] | {{ZD|MAK}} [[Skoplje]]<br/>{{ZD|GRČ}} [[Atina]] (sezonski) |- | [[Sunnexpres]] | {{ZD|TUR}} [[Antalya]]<br/>{{ZD|TUR}} [[İzmir]] |- | [[Transavia]] | {{ZD|FRA}} [[Pariz]] |- | [[Iberia (aviokompanija)|Iberia]] | {{ZD|ŠPA}} [[Madrid]] (sezonski: 25. maj – 8. juni 2024) |} == Kargo-letovi == {| class="wikitable" |- ! Kompanija ! Odredišta |- | [[Icar air]] | Ancona |- | [[Solinair]] | Beograd, Ljubljana |- | [[Air Trade]] | Zagreb |} == Statistike == Ukupan mjesečni broj putnika iznosi:<ref name="statistika"/> {| class="wikitable" |- ! '''Godina / Mjesec''' ! Januar ! Februar ! Mart ! April ! Maj ! Juni ! Juli ! August ! Septembar ! Oktobar ! Novembar ! Decembar ! Ukupno godišnje ! Promjena % |- |2026. |121.762 |110.164 |136.258 | | | | | | | | | |'''368.184''' | +10,3% |- |2025. |116.283 |105.463 |112.056 |185.911 |197.260 |230.771 |292.574 |311.827 |221.966 |181.426 |137.953 |133.202 |{{Rast}}'''2.226.692''' | +22,2% |- |2024. |77.454 |75.112 |82.926 |133.822 |151.252 |202.515 |269.161 |259.017 |188.040 |148.402 |123.146 |111.033 |{{Rast}}'''1.821.762''' | +33,8% |- |2023. |61.068 |56.979 |76.193 |89.580 |115.976 |133.945 |196.195 |208.570 |144.013 |119.458 |83.139 |76.891 |{{rast}}'''1.362.007''' | {{smanjenje}}'''3,2%''' |- |2022. |56.521 |50.475 |70.292 |94.690 |132.590 |154.887 |210.954 |217.253 |143.824 |110.580 |68.243 |67.039 |{{rast}}'''1.377.349''' | +88,01% |- |2021. |13.229 |10.836 |18.115 |17.106 |31.925 |71.985 |136.017 |151.309 |99.950 |84.462 |61.989 |70.200 |{{rast}}'''767.133''' |<nowiki>+207,2%</nowiki> |- |2020. |58.397 |51.969 |28.249 |929 |367 |3.629 |13.345 | 22.014 | 21.011 | 21.416 | 14.949 |13.367 |{{Smanjenje}}'''249.642''' |<nowiki>-78,2%</nowiki> |- |2019. |53,485 |53,130 |67,893 |89,843 |74,178 |119,205 |180,929 |178,943 |105,370 |95,628 |67,358 |57.718 |{{rast}}'''1,143,680''' |<nowiki>+9,27%</nowiki> |- |2018. |54.147 |48.986 |65.991 |86.995 |81.026 |92.997 |159.380 |159,506 |98,227 |83,660 |62,253 |53,417 |{{rast}}'''1,046,635''' | + 9,2% |- |2017. |43.377 |41.122 |57.381 |79.796 |84.137 |78.170 |140.025 |144.166 |100.923 |80.769 |57.887 |50.218 |{{rast}}'''957.969'''<ref name="statistika" /> | + 34,94% |- |2016. |41,208 |42,567 |53,438 |68,085 |85,738 |66,429 |109,141 |118,350 |91,123 |71,360 |47,352 |44,183 |{{rast}}'''838,968''' | + 8,5% |- |2015. |43,700 |39,908 |50,273 |63,064 |80,143 |74,855 |89,319 |101,307 |79,120 |71,255 |51,793 |28,167 |{{rast}}'''772,904''' |<nowiki>+ 8,8%</nowiki> |- |2014. | 36.114 | 35.435 | 45.789 | 56.611 | 71.513 | 74.976 | 74.948 | 88.591 | 71.168 | 64.844 | 46.833 | 43.079 |{{rast}}'''709.901''' | + 7,36% |- |2013. | 33.437 | 30.399 | 44.631 | 56.918 | 65.495 | 72.949 | 69.699 | 79.796 | 66.721 | 64.387 | 44.446 | 36.760 |{{rast}}'''665.638''' | + 14,75% |- |2012. | 33.247 | 26.278 | 36.765 | 49.709 | 55.107 | 62.491 | 69.346 | 60.787 | 60.323 | 52.115 | 38.612 | 35.278 |{{smanjenje}}'''580.058''' | – 3,32% |- |2011. | 30.484 | 34.148 | 40.803 | 49.489 | 56.812 | 62.994 | 81.042 | 59.042 | 59.074 | 52.957 | 39.785 | 33.348 |{{rast}}'''599,978''' | + 6,5% |- |2010. | 31.746 | 28.850 | 37.657 | 39.907 | 51.398 | 59.636 | 72.615 | 60.475 | 54.753 | 51.137 | 40.912 | 34.180 |{{rast}}'''563.266''' | + 6,2% |- | 2009. | 28.117 | 27.266 | 33.909 | 41.390 | 45.921 | 57.588 | 67.930 | 60.746 | 48.802 | 46.773 | 39.494 | 35.979 |{{rast}}'''533.915<ref name="statistika arhiva">{{cite web|title=Međunarodni aerodrom Sarajevo - Statistika, arhiva|url=https://www.sarajevo-airport.ba/statistika/statistika_arhiva.pdf?rnd=1231256|publisher=http://www.sarajevo-airport.ba|access-date=14. 8. 2018}}{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ''' | + 4,7% |- | 2008. | 23.909 | 27.121 | 34.896 | 38.052 | 46.974 | 55.391 | 62.524 | 61.560 | 42.752 | 46.094 | 34.089 | 32.913 |{{rast}}'''506.398''' | + 0,2% |- | 2007. | 32.235 | 28.028 | 35.168 | 42.297 | 43.633 | 53.281 | 59.436 | 57.381 | 45.113 | 43.980 | 31.952 | 32.735 |{{rast}}'''505.269''' | + 8,4% |- | 2006. | 26.743 | 24.292 | 30.484 | 37.380 | 44.290 | 49.987 | 56.504 | 54.811 | 45.394 | 38.690 | 28.166 | 29.287 | '''466.186''' | - |- |} == Također pogledajte == * [[Međunarodni aerodrom Tuzla]] * [[Međunarodni aerodrom Mostar]] * [[Međunarodni aerodrom Banja Luka]] * [[B&H Airlines]] * [[Spisak aerodroma u Bosni i Hercegovini]] == Reference == {{reference}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Sarajevo International Airport}} * [http://www.sarajevo-airport.ba Službena web stranica] {{bs simbol}} {{en simbol}} {{Aerodromi u Bosni i Hercegovini}} {{Sarajevo}} * [https://parkingsarajevo.ba/blog-aerodrom-sarajevo-zanimljivosti-neke-od-prica-i-4-anegdote-32 Aerodrom Sarajevo – zanimljivosti i anegdote] (blog tekst sa pričama i manje poznatim detaljima) [[Kategorija:Aerodromi u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Građevine u Sarajevu]] [[Kategorija:Aerodromi osnovani 1930.]] [[Kategorija:Saobraćaj u Sarajevu]] [[Kategorija:Građevine na Ilidži]] o58vvqryfjikp4mr40zg6mwndbc675h 3 38243 3830358 3829299 2026-04-14T21:53:48Z Ivan VA 39784 /* Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers */ 3830358 wikitext text/x-wiki {{ambox|mala_kutija=desno|tekst={{nowrap|BS: '''Odgovaram na poruku tamo gdje se i postavi!''' }}|vrsta=sitnica}} {{Korisnik:EdinBot/Arhivirati |brojač = 9 |min_tema_arhivirati = 2 |indeks = Razgovor sa korisnikom:AnToni/Arhive |maks_veličina_arhive = 200K |zaglavlje_arhive = {{RazgovorArhiva}} |min_tema_ostaviti = 2 |maks_starost_teme = staro(30d) |arhiva = Razgovor sa korisnikom:AnToni/Arhiva %(brojač)d }} == Sitenotice == Bi li mogao [[Wikipedia:Projekti/Međuprojektno sređivanje neutralnosti članaka|ovaj projekt]] staviti na [[MediaWiki:Sitenotice]]? Hvala unaprijed, [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 13:17, 8 juni 2025 (CEST) :Odlično je ovo! Dodaj samo [[:Datoteka:Scale icon green.svg|ovu sliku]] u parametar {{para|image}} i ukloni onaj atribut border (da ne bude narandžasto). – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 16:26, 8 juni 2025 (CEST) == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia. To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted. Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only. If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help. Warm regards, [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 12:20, 21 juni 2025 (CEST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28891702 --> == IČ == Trebamo imati i nazive po starom sistemu zbog crvenih linkova [[Wikipedia:Istaknuti_članci/Arhiva_1#2025.|ovdje]]. [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 18:33, 25 juni 2025 (CEST) :Da vidimo šta [[Korisnik:Srđan|Srđan]] kaže? [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:36, 25 juni 2025 (CEST) == Biatlon == Ja sam biatlon kategorizirao u "streljačke sportove" jer mislim da je prikladnije nego u "streljaštvo". Postoje ostali sportovi kao streličarstvo, gađanje glinenih golubova...pa sam mislio da s biatlonom i streljaštvom spadaju u tu grupu. Biatlonski savezi su autonomni i nemaju veze s navedenima, tako da taj parametar nema uticaja. Ako KWiki smatra da je to lingvistički problem ili pogreška možemo promijeniti. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 17:01, 2 juli 2025 (CEST) :Streljaštvo može imati i uže i šire značenje; ja sam ga upotrijebio u širem u pitanju. E sad, da li za uže ostaviti "Streljaštvo" ili, pak, "Sportsko streljaštvo"? Ili bi potonje odgovaralo širem značenju? Kako god, to ne odgovara na pitanje svrstavaju li svjetske organizacije zvanično biatlon i pod streljaštvo ili ne. :-) [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 17:14, 2 juli 2025 (CEST) ::Kako god ti misliš, jezik je tvoja strana. To je ostalo od ranih vremena u biatlonu, kad su većina biatlonaca bili višestruki sportisti, pa i u streljaštvu. Osnivanjem IBU-a i modernizacijom biatlona, biatlon više nije bio marginalni sport. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:54, 2 juli 2025 (CEST) :::Svjetske organizacije smatraju biatlon skijaškim takmičenjem, jer osim ljetnog i biatlona s lukom i strijelom, koji su marginalni, preostaje samo svrstavanje u skijanje. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:56, 2 juli 2025 (CEST) ::::Kategoriju sam preuzeo s en.wiki, jer su najbolji u kategorizaciji. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 19:00, 2 juli 2025 (CEST) == Mehmed Begić == Hey, stranica [https://bs.wikipedia.org/wiki/Mehmed_Begić] je zaključana. Da li je mogućih nastaviti update na njoj? Hvala! Tanja. [[Posebno:Doprinosi/83.253.0.122|83.253.0.122]] 20:47, 2 juli 2025 (CEST) :Stranica je izbrisana, vjerojatno zbog nerelevantnosti. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 20:50, 2 juli 2025 (CEST) ::Kako ja da napravim novu stranicu sa istim imenom, Mehmed Begić (pjesnik)? [[Korisnik:Tanja0615|Tanja0615]] ([[Razgovor s korisnikom:Tanja0615|razgovor]]) 20:55, 2 juli 2025 (CEST) :::Upišete "Mehmed Begić" i slijedite dalje upute. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 20:56, 2 juli 2025 (CEST) ::::Pokušala sam ali nije moguće. Ako samo napišem Mehmed begić, u stanju sam pratiti upute. ::::Postoji link odavde, može li to biti problem: ::::[[Marko Tomaš]] [[Korisnik:Tanja0615|Tanja0615]] ([[Razgovor s korisnikom:Tanja0615|razgovor]]) 21:00, 2 juli 2025 (CEST) :::::Stranica je davno zaštićena od novih pravljenja stranice, treba se skinuti zaštita [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ([[Razgovor s korisnikom:Panasko|razgovor]]) 21:02, 2 juli 2025 (CEST) ::::::Probajte sad! [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 21:02, 2 juli 2025 (CEST) :::::::Yes! Thanks! [[Korisnik:Tanja0615|Tanja0615]] ([[Razgovor s korisnikom:Tanja0615|razgovor]]) 21:07, 2 juli 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|razgovor]]) 14:28, 16 juli 2025 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Vraćena izmena na stranici Isus == Izvinjavam se , videh da si mi odmah poništio izmenu na [[Isus]]. -Mislim da se izraz Vitalejem koristi u bosanskom jeziku .Ipak je vikipedija na bosanskom jeziku. To je i današnji grad u Palestini, pod tim nazivom. Stime je postignuta veća jasnost za čitaoce u BH. Betlehem je izraz koji se koristi u hrvatskom prevodu Biblije, verovatno se koristi stoga u savremenom hrvatskom jeziku... -Takođe, dopisao sam neke izraze koji su karakteristični sa pravoslavno hrišćanstvo Hrist- sam primenovao u '''Hristos.''' Metanoja- dopisao '''pokajanje''' ( što se koristi u pravoslavnoj terminologiji) . Ne znam u čemu je problem, pritom nisam nijedan termin iz katoličke terminologije izbacio. Možemo li na bs.wiki po hrišćanskim člancima, stajati terminološki jedno pored drugog, da ne ispadne da neko ima monopol ? :) srdačan pozdrav, [[Korisnik:Pisanija|Pisanija]] ([[Razgovor s korisnikom:Pisanija|razgovor]]) 12:39, 26 juli 2025 (CEST) :Nema potrebe za navođenjem imena ili pojmova u zagradama. Na osnovu internog linka se może otići na taj članak i tamo pročitati razne verzije naziva, ukoliko su udomaćeni u tom jeziku. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 13:00, 26 juli 2025 (CEST) ::Da, ali nemate na projektu stranicu o [[Betlehem|Betlehemu]]. Koliko vidim u bosanskoj štampi se koristi naziv grada Vitlejem ( u kontekstu današnjih događaja na Zapadnoj Obali). Srbi iz Bosne takođe koriste izraz Vitlejem. ::Autor navodi obraćenje kroz "metanoju" ?! Možda je izraz prisutan u katoličkom vjeronauku, ne znam , ali izađi po Sarajevu pa intervjuiši narod " Znate li šta znači izraz ''metanoja ?"'' Baš me zanima šta bi narod rekao , naspram jednostavnog pitanje " šta označava izraz '''''pokajanje''''' ? " ::Ja pišem na sr.wiki, između ostalog i verske teme. Koncept mi je da članak pre svega bude čitljiv i jasan čitalačkoj publici, ne da dodatno mistifikujemo neke pojmove. Kako hoćete , hteo sam samo da pomognem, ne zanima me da se petljam u bs.wiki. Kad te odmah dočekaju sa ovakvim gardom i to od strane admina ...vidim u kakvu sam sredinu došao. ::Ajd vozdra i uspešan dalji rad ! [[Korisnik:Pisanija|Pisanija]] ([[Razgovor s korisnikom:Pisanija|razgovor]]) 19:38, 26 juli 2025 (CEST) == AWB == <nowiki>[[Aleksandar Zverev (teniser, 1997)|Aleksandar Zverev]]</nowiki> u <nowiki>[[Aleksandar Zverev]]</nowiki> (davno je nadrastao oca). Ili možda "Alexander"? (Mislim, jasno je da je Rus, ali je i Nijemac. Uvijek sam u dilemi s ovim "istočno-zapadnim" osobama.) – [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 07:10, 19 august 2025 (CEST) : Ako je Njemac onda je morao germanizirati i transkribirati ime. Dakle:Alexander. No postoje i izuzeci. Npr. "ć" se kod naših prezimena prenosi, ali ćirilićna i druga prezimena se transkribiraju.--[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 17:01, 19 august 2025 (CEST) ::Jesu u njemačkom, ali kako ćemo mi slavensko ime pisati po njemački? :) Jer mi imamo naša pravila za ta imena. Uzmi i primjer Alekseja Popirina (australski Rus); Alexei Popyrin jednostavno nije prirodno kod nas jer je to slavensko ime. Baš mi je teško odvagati. [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 22:01, 19 august 2025 (CEST) :::Ako Zvereva napišemo fonetski (po njemačkom) bio bi kod nas "Cverev". Kako njemački jezik ima transkripciju, tako imaju i drugi jezici. I kod nas du tema korejska imena. U Austriji npr. se prezime žena koje u odnosu na muževo prezime zavšava sa 'a", a muževo na "i' nije moglo prenijeti ukoliko bi osoba uzela drźavljanstvo. Sad može, ali meni zvuči neobično kad se bivša Makedonka Georgijevska, odjednom zove Georgijevski. Onima koji to ne znaju nije čudno ništa. Kod naroda koji nemaju prezime je u nekim evropskim državama još kompleksnije. Moj je prijedlog ime prenijetii iz njemačkog, ali odluku zbog kompetencije ostavljam tebi. Inače na de.wiki oca mu transkribišu na de.wiki kao "Swerew". Očito da se junior sam odlučio na transkripciju "Zverev" što je u Njemačkoj katkad moguće. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 06:16, 20 august 2025 (CEST) ::::Neka zasad bude "Aleksandar", na moju dušu i odgovornost (mislim, i otac mu se isto zove; ima li smisla pisati različito oca i sina?). A ako se budem posipao pepelom, znat će AWB. :-) [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 09:06, 30 august 2025 (CEST) Izbrisati iz [https://bs.wikipedia.org/wiki/Posebno:%C5%A0ta_vodi_ovamo/%C5%A0ablon:G-protein_spregnuti_receptori članaka] <nowiki>{{G-protein spregnuti receptori}}</nowiki>. – [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 21:25, 17 septembar 2025 (CEST) == Jeri == U ruskom je jeri (ы) tvrdi glas i ispred njega oni suglasnici koji u našoj transkripciji inače podliježu palatalizaciji (L i N) ostaju nepromijenjeni u izgovoru. Većina slavenskih jezika izgubila je jeri tokom razvoja, odnosno stopio se s I (Poljaci imaju Y, koji je malo bliži E nego I, kod Čeha i Slovaka postoji Y, i kratko i dugo, s istom funkcijom kao jeri u ruskom, jer i oni inače umekšavaju glasove ispred E i I, samo to ne prenose i u pismo). Zato kod ovih ruskih biatlonaca/-ki uvijek provjeri kako se pišu njihova imena na ruskom, pa neće biti potrebe za trošenje vremena na naknadne popravke, makar bile i mašinske. [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 09:01, 30 august 2025 (CEST) == Ergänzung zum Peršmanhof == Hallo AnToni, ich habe gesehen, dass du bei eurem Artikel über den [[Peršmanhof]] eine kurze Ergänzung zu dem Polizeieinsatz gemacht hast. Nur zu deiner Information: Vielleicht ist der Artikel im ÖsterreichWiki [[oewiki:Polizeieinsatz am Peršmanhof 2025]] interessant. Auch einen Wikidata-Eintrag habe ich dazu unter [[:d:Q135726616]] --lg aus Österreich [[Korisnik:Karl Gruber|Karl Gruber]] ([[Razgovor s korisnikom:Karl Gruber|razgovor]]) 19:24, 26 oktobar 2025 (CET) == Šabloni projekata == Kako ne bi svake godine redali šablone Wiki projekata, napravio sam template gdje se unosi samo godina. Za sada sam uradio za [[Šablon:Azijski mjesec]], ali planiram još CEE, Feminizam i folklor, Wiki voli ramazan itd. Ako može da mi pomognete sa automatizacijom, ako se može automatizovati, zamjene šablona, npr. <nowiki>{{Azijski mjesec 2025.}}</nowiki> šablon sa <nowiki>{{Azijski mjesec|2025}}</nowiki>, te izbrisati stari. To bi trebalo uraditi za sve godine koje imaju i sve projekte za koje uradim šablon. U suštini, šablon je isti s tim da ovako imamo 1 šablon umjesto 1 za svaku godinu svakog projekta. [[Korisnik:Z1KA|<span style="border:1px solid #002366;border-radius:20px;background:#1E90FF;padding:2px;color:#efe6e6;text-shadow:black 0.2em 0.2em 0.3em; font-family: Comic Sans;">&nbsp;'''✪ Z1KA ✪'''&nbsp;</span>]] 19:32, 16 novembar 2025 (CET) :Evo ih upravo brisem! Dobra ideja! [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 19:33, 16 novembar 2025 (CET) ::Svaka čast momci na ovom unificiranju. [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ([[Razgovor s korisnikom:Panasko|razgovor]]) 20:10, 16 novembar 2025 (CET) :::Mozda da jos razlicito "obojimo" pozadinu? [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 20:21, 16 novembar 2025 (CET) ::::Možda usput srediti i oznake članaka koji su označeni kao dio CEE proljeće a da nisu dio projekta, te napraviti kategorije i vidjeti da ih spojimo sa WikiData [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ([[Razgovor s korisnikom:Panasko|razgovor]]) 20:34, 16 novembar 2025 (CET) {{Azijski mjesec 2025.}}<br>Izgled prije i poslije<br>{{Azijski mjesec|2025}} == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 14:44, 19 novembar 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2026 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, Hope you’re doing well. I’m reaching out with some exciting updates about '''[[m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Thanks to the amazing support from organizers like you, the campaign has grown into one of the biggest and most collaborative initiatives in the entire Wikimedia movement. Your efforts have played a huge part in that, and we’re truly grateful. We’re hoping to make the 2026 edition even larger and even more community-driven. We’d be very happy to have you join again as an organizer. The sign-up process is simple this year: #Create your local event page (you can copy from the [[:m:Feminism_and_Folklore/Sample|sample]]) #Set up your Fountain or [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ CampWiz] campaign. #Add your campaign link to the 2026 '''[[:m:Feminism_and_Folklore_2026/Project_Page|registration list]]''' The focus of the campaign remains the same - creating or expanding Wikipedia content on feminism, women’s issues, gender topics, and diverse folk traditions from around the world. International and local prizes will continue as before. '''Special Prize for 2026:''' Every participant will receive a Wikipedia 25 digital postcard as a token of appreciation for contributing to the global movement during Wikipedia’s 25th anniversary year. This will be sent to all contributors who take part in the campaign. We’re also adding an optional one-time internet and childcare support for organizers who may need extra assistance to carry out their local campaign. This is entirely optional and meant to help those who might otherwise face challenges in organizing. More details will be shared soon. If you’re unable to organize this year, no worries at all - please feel free to share the invitation with others in your community who might be interested. If you have any questions or would like to discuss plans, you can reach us on the [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026|talk page]] or by email. Looking forward to collaborating again, '''Wiki Loves Folklore International Team''' --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 19:18, 12 decembar 2025 (CET) </div></div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=29792058 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 14:30, 18 januar 2026 (CET) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 06:17, 16 februar 2026 (CET) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Šablon na SZR == Pozdrav Antoni, primetio sam da si u stranicu za razgovor članka koji sam napravio, [[Goca Božinovska]], dodao šablon za projekat Feminizam i folklor, a ne sećam se da sam se prijavljivao za isti već jednostavno dođem na bswiki da pomognem oko nekih tema koje mi deluju zanimljivo. Je l' to neka globalna kampanja? – [[Korisnik:SimplyFreddie|SimplyFreddie]] ([[Razgovor s korisnikom:SimplyFreddie|razgovor]]) 18:20, 21 februar 2026 (CET) : Kampanja je [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026 globalna], a "prijava" nije potrebna. Svaki članak koji se tematski odnosi na Feminizam i folklor, može se dodati. --[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:27, 21 februar 2026 (CET) ::Aha, to znači da ga mogu i ja sam dodati ako se setim? – [[Korisnik:SimplyFreddie|SimplyFreddie]] ([[Razgovor s korisnikom:SimplyFreddie|razgovor]]) 18:30, 21 februar 2026 (CET) :::U svakom slucaju! Hvala unaprijed [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:41, 21 februar 2026 (CET) == Upit u vezi s kreiranjem nove infokutije: Koncentracijski logor == Pozdrav AnToni, Primijetila sam da na našoj Wikipediji trenutno ne postoji infokutija namijenjena koncentracijskim logorima. S obzirom na to da prevodim i uređujem neke članke iz te oblasti, smatram da bi postojanje unificiranog šablona doprinijelo preglednosti i standardizaciji ovakvih članaka, slično onome što postoji na engleskoj ili hrvatskoj Wikipediji. Moje pitanje je: da li je dozvoljeno kreirati novi šablon <code><nowiki>{{Infokutija koncentracijski logor}}</nowiki></code> i da li postoji neki tehnički protokol koji trebam ispoštovati? Hvala unaprijed na savjetu i pomoći! Lijep pozdrav [[Korisnik:Bosancica by MK|Bosancica by MK]] ([[Razgovor s korisnikom:Bosancica by MK|razgovor]]) 21:07, 20 mart 2026 (CET) : Ukoliko poznajete kodove za infokutije, slobodno možete napraviti željenu infokutiju.--[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 22:02, 20 mart 2026 (CET) == Pitanje u vezi sa člankom Aleksa Đukanović == pozdrav @[[Korisnik:AnToni|AnToni]] Možeš li kategorizirati članak sa poveznicama, nprm "pisci Srbije" ili "pisci Hrvatske" itd? Takođe, možeš li mi reći zašto ne vidim vezu sa ovim člankom na ostalim vikipedijama, srp, je, njem, itd? Hvala [[Korisnik:Vogoje2|Vogoje2]] ([[Razgovor s korisnikom:Vogoje2|razgovor]]) 22:30, 1 april 2026 (CEST) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Pozdrav Antoni. Jel znaš možda dal je Arslanagića most bio na poštanskim markama kojih od dveju Jugoslavija, ili možda na nekoj iz vremena Austrougarske? Pišem članak o mostu,pa da unesem ako jeste. Iz BiH parioda sam video da je 3 puta bio na markama, i ti katalozi su prisutni na internetu, al ove ostale ne mogu da nađem. Poz --[[Korisnik:Ivan VA|Ivan VA]] ([[Razgovor s korisnikom:Ivan VA|razgovor]]) 23:53, 14 april 2026 (CEST) Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 13:57, 11 april 2026 (CEST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> g2pcmh0eakwrw3ivm7qh0rr1niagc1u 3830359 3830358 2026-04-14T21:54:25Z Ivan VA 39784 /* Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers */ 3830359 wikitext text/x-wiki {{ambox|mala_kutija=desno|tekst={{nowrap|BS: '''Odgovaram na poruku tamo gdje se i postavi!''' }}|vrsta=sitnica}} {{Korisnik:EdinBot/Arhivirati |brojač = 9 |min_tema_arhivirati = 2 |indeks = Razgovor sa korisnikom:AnToni/Arhive |maks_veličina_arhive = 200K |zaglavlje_arhive = {{RazgovorArhiva}} |min_tema_ostaviti = 2 |maks_starost_teme = staro(30d) |arhiva = Razgovor sa korisnikom:AnToni/Arhiva %(brojač)d }} == Sitenotice == Bi li mogao [[Wikipedia:Projekti/Međuprojektno sređivanje neutralnosti članaka|ovaj projekt]] staviti na [[MediaWiki:Sitenotice]]? Hvala unaprijed, [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 13:17, 8 juni 2025 (CEST) :Odlično je ovo! Dodaj samo [[:Datoteka:Scale icon green.svg|ovu sliku]] u parametar {{para|image}} i ukloni onaj atribut border (da ne bude narandžasto). – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 16:26, 8 juni 2025 (CEST) == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia. To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted. Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only. If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help. Warm regards, [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 12:20, 21 juni 2025 (CEST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28891702 --> == IČ == Trebamo imati i nazive po starom sistemu zbog crvenih linkova [[Wikipedia:Istaknuti_članci/Arhiva_1#2025.|ovdje]]. [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 18:33, 25 juni 2025 (CEST) :Da vidimo šta [[Korisnik:Srđan|Srđan]] kaže? [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:36, 25 juni 2025 (CEST) == Biatlon == Ja sam biatlon kategorizirao u "streljačke sportove" jer mislim da je prikladnije nego u "streljaštvo". Postoje ostali sportovi kao streličarstvo, gađanje glinenih golubova...pa sam mislio da s biatlonom i streljaštvom spadaju u tu grupu. Biatlonski savezi su autonomni i nemaju veze s navedenima, tako da taj parametar nema uticaja. Ako KWiki smatra da je to lingvistički problem ili pogreška možemo promijeniti. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 17:01, 2 juli 2025 (CEST) :Streljaštvo može imati i uže i šire značenje; ja sam ga upotrijebio u širem u pitanju. E sad, da li za uže ostaviti "Streljaštvo" ili, pak, "Sportsko streljaštvo"? Ili bi potonje odgovaralo širem značenju? Kako god, to ne odgovara na pitanje svrstavaju li svjetske organizacije zvanično biatlon i pod streljaštvo ili ne. :-) [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 17:14, 2 juli 2025 (CEST) ::Kako god ti misliš, jezik je tvoja strana. To je ostalo od ranih vremena u biatlonu, kad su većina biatlonaca bili višestruki sportisti, pa i u streljaštvu. Osnivanjem IBU-a i modernizacijom biatlona, biatlon više nije bio marginalni sport. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:54, 2 juli 2025 (CEST) :::Svjetske organizacije smatraju biatlon skijaškim takmičenjem, jer osim ljetnog i biatlona s lukom i strijelom, koji su marginalni, preostaje samo svrstavanje u skijanje. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:56, 2 juli 2025 (CEST) ::::Kategoriju sam preuzeo s en.wiki, jer su najbolji u kategorizaciji. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 19:00, 2 juli 2025 (CEST) == Mehmed Begić == Hey, stranica [https://bs.wikipedia.org/wiki/Mehmed_Begić] je zaključana. Da li je mogućih nastaviti update na njoj? Hvala! Tanja. [[Posebno:Doprinosi/83.253.0.122|83.253.0.122]] 20:47, 2 juli 2025 (CEST) :Stranica je izbrisana, vjerojatno zbog nerelevantnosti. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 20:50, 2 juli 2025 (CEST) ::Kako ja da napravim novu stranicu sa istim imenom, Mehmed Begić (pjesnik)? [[Korisnik:Tanja0615|Tanja0615]] ([[Razgovor s korisnikom:Tanja0615|razgovor]]) 20:55, 2 juli 2025 (CEST) :::Upišete "Mehmed Begić" i slijedite dalje upute. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 20:56, 2 juli 2025 (CEST) ::::Pokušala sam ali nije moguće. Ako samo napišem Mehmed begić, u stanju sam pratiti upute. ::::Postoji link odavde, može li to biti problem: ::::[[Marko Tomaš]] [[Korisnik:Tanja0615|Tanja0615]] ([[Razgovor s korisnikom:Tanja0615|razgovor]]) 21:00, 2 juli 2025 (CEST) :::::Stranica je davno zaštićena od novih pravljenja stranice, treba se skinuti zaštita [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ([[Razgovor s korisnikom:Panasko|razgovor]]) 21:02, 2 juli 2025 (CEST) ::::::Probajte sad! [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 21:02, 2 juli 2025 (CEST) :::::::Yes! Thanks! [[Korisnik:Tanja0615|Tanja0615]] ([[Razgovor s korisnikom:Tanja0615|razgovor]]) 21:07, 2 juli 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|razgovor]]) 14:28, 16 juli 2025 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Vraćena izmena na stranici Isus == Izvinjavam se , videh da si mi odmah poništio izmenu na [[Isus]]. -Mislim da se izraz Vitalejem koristi u bosanskom jeziku .Ipak je vikipedija na bosanskom jeziku. To je i današnji grad u Palestini, pod tim nazivom. Stime je postignuta veća jasnost za čitaoce u BH. Betlehem je izraz koji se koristi u hrvatskom prevodu Biblije, verovatno se koristi stoga u savremenom hrvatskom jeziku... -Takođe, dopisao sam neke izraze koji su karakteristični sa pravoslavno hrišćanstvo Hrist- sam primenovao u '''Hristos.''' Metanoja- dopisao '''pokajanje''' ( što se koristi u pravoslavnoj terminologiji) . Ne znam u čemu je problem, pritom nisam nijedan termin iz katoličke terminologije izbacio. Možemo li na bs.wiki po hrišćanskim člancima, stajati terminološki jedno pored drugog, da ne ispadne da neko ima monopol ? :) srdačan pozdrav, [[Korisnik:Pisanija|Pisanija]] ([[Razgovor s korisnikom:Pisanija|razgovor]]) 12:39, 26 juli 2025 (CEST) :Nema potrebe za navođenjem imena ili pojmova u zagradama. Na osnovu internog linka se może otići na taj članak i tamo pročitati razne verzije naziva, ukoliko su udomaćeni u tom jeziku. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 13:00, 26 juli 2025 (CEST) ::Da, ali nemate na projektu stranicu o [[Betlehem|Betlehemu]]. Koliko vidim u bosanskoj štampi se koristi naziv grada Vitlejem ( u kontekstu današnjih događaja na Zapadnoj Obali). Srbi iz Bosne takođe koriste izraz Vitlejem. ::Autor navodi obraćenje kroz "metanoju" ?! Možda je izraz prisutan u katoličkom vjeronauku, ne znam , ali izađi po Sarajevu pa intervjuiši narod " Znate li šta znači izraz ''metanoja ?"'' Baš me zanima šta bi narod rekao , naspram jednostavnog pitanje " šta označava izraz '''''pokajanje''''' ? " ::Ja pišem na sr.wiki, između ostalog i verske teme. Koncept mi je da članak pre svega bude čitljiv i jasan čitalačkoj publici, ne da dodatno mistifikujemo neke pojmove. Kako hoćete , hteo sam samo da pomognem, ne zanima me da se petljam u bs.wiki. Kad te odmah dočekaju sa ovakvim gardom i to od strane admina ...vidim u kakvu sam sredinu došao. ::Ajd vozdra i uspešan dalji rad ! [[Korisnik:Pisanija|Pisanija]] ([[Razgovor s korisnikom:Pisanija|razgovor]]) 19:38, 26 juli 2025 (CEST) == AWB == <nowiki>[[Aleksandar Zverev (teniser, 1997)|Aleksandar Zverev]]</nowiki> u <nowiki>[[Aleksandar Zverev]]</nowiki> (davno je nadrastao oca). Ili možda "Alexander"? (Mislim, jasno je da je Rus, ali je i Nijemac. Uvijek sam u dilemi s ovim "istočno-zapadnim" osobama.) – [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 07:10, 19 august 2025 (CEST) : Ako je Njemac onda je morao germanizirati i transkribirati ime. Dakle:Alexander. No postoje i izuzeci. Npr. "ć" se kod naših prezimena prenosi, ali ćirilićna i druga prezimena se transkribiraju.--[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 17:01, 19 august 2025 (CEST) ::Jesu u njemačkom, ali kako ćemo mi slavensko ime pisati po njemački? :) Jer mi imamo naša pravila za ta imena. Uzmi i primjer Alekseja Popirina (australski Rus); Alexei Popyrin jednostavno nije prirodno kod nas jer je to slavensko ime. Baš mi je teško odvagati. [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 22:01, 19 august 2025 (CEST) :::Ako Zvereva napišemo fonetski (po njemačkom) bio bi kod nas "Cverev". Kako njemački jezik ima transkripciju, tako imaju i drugi jezici. I kod nas du tema korejska imena. U Austriji npr. se prezime žena koje u odnosu na muževo prezime zavšava sa 'a", a muževo na "i' nije moglo prenijeti ukoliko bi osoba uzela drźavljanstvo. Sad može, ali meni zvuči neobično kad se bivša Makedonka Georgijevska, odjednom zove Georgijevski. Onima koji to ne znaju nije čudno ništa. Kod naroda koji nemaju prezime je u nekim evropskim državama još kompleksnije. Moj je prijedlog ime prenijetii iz njemačkog, ali odluku zbog kompetencije ostavljam tebi. Inače na de.wiki oca mu transkribišu na de.wiki kao "Swerew". Očito da se junior sam odlučio na transkripciju "Zverev" što je u Njemačkoj katkad moguće. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 06:16, 20 august 2025 (CEST) ::::Neka zasad bude "Aleksandar", na moju dušu i odgovornost (mislim, i otac mu se isto zove; ima li smisla pisati različito oca i sina?). A ako se budem posipao pepelom, znat će AWB. :-) [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 09:06, 30 august 2025 (CEST) Izbrisati iz [https://bs.wikipedia.org/wiki/Posebno:%C5%A0ta_vodi_ovamo/%C5%A0ablon:G-protein_spregnuti_receptori članaka] <nowiki>{{G-protein spregnuti receptori}}</nowiki>. – [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 21:25, 17 septembar 2025 (CEST) == Jeri == U ruskom je jeri (ы) tvrdi glas i ispred njega oni suglasnici koji u našoj transkripciji inače podliježu palatalizaciji (L i N) ostaju nepromijenjeni u izgovoru. Većina slavenskih jezika izgubila je jeri tokom razvoja, odnosno stopio se s I (Poljaci imaju Y, koji je malo bliži E nego I, kod Čeha i Slovaka postoji Y, i kratko i dugo, s istom funkcijom kao jeri u ruskom, jer i oni inače umekšavaju glasove ispred E i I, samo to ne prenose i u pismo). Zato kod ovih ruskih biatlonaca/-ki uvijek provjeri kako se pišu njihova imena na ruskom, pa neće biti potrebe za trošenje vremena na naknadne popravke, makar bile i mašinske. [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 09:01, 30 august 2025 (CEST) == Ergänzung zum Peršmanhof == Hallo AnToni, ich habe gesehen, dass du bei eurem Artikel über den [[Peršmanhof]] eine kurze Ergänzung zu dem Polizeieinsatz gemacht hast. Nur zu deiner Information: Vielleicht ist der Artikel im ÖsterreichWiki [[oewiki:Polizeieinsatz am Peršmanhof 2025]] interessant. Auch einen Wikidata-Eintrag habe ich dazu unter [[:d:Q135726616]] --lg aus Österreich [[Korisnik:Karl Gruber|Karl Gruber]] ([[Razgovor s korisnikom:Karl Gruber|razgovor]]) 19:24, 26 oktobar 2025 (CET) == Šabloni projekata == Kako ne bi svake godine redali šablone Wiki projekata, napravio sam template gdje se unosi samo godina. Za sada sam uradio za [[Šablon:Azijski mjesec]], ali planiram još CEE, Feminizam i folklor, Wiki voli ramazan itd. Ako može da mi pomognete sa automatizacijom, ako se može automatizovati, zamjene šablona, npr. <nowiki>{{Azijski mjesec 2025.}}</nowiki> šablon sa <nowiki>{{Azijski mjesec|2025}}</nowiki>, te izbrisati stari. To bi trebalo uraditi za sve godine koje imaju i sve projekte za koje uradim šablon. U suštini, šablon je isti s tim da ovako imamo 1 šablon umjesto 1 za svaku godinu svakog projekta. [[Korisnik:Z1KA|<span style="border:1px solid #002366;border-radius:20px;background:#1E90FF;padding:2px;color:#efe6e6;text-shadow:black 0.2em 0.2em 0.3em; font-family: Comic Sans;">&nbsp;'''✪ Z1KA ✪'''&nbsp;</span>]] 19:32, 16 novembar 2025 (CET) :Evo ih upravo brisem! Dobra ideja! [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 19:33, 16 novembar 2025 (CET) ::Svaka čast momci na ovom unificiranju. [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ([[Razgovor s korisnikom:Panasko|razgovor]]) 20:10, 16 novembar 2025 (CET) :::Mozda da jos razlicito "obojimo" pozadinu? [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 20:21, 16 novembar 2025 (CET) ::::Možda usput srediti i oznake članaka koji su označeni kao dio CEE proljeće a da nisu dio projekta, te napraviti kategorije i vidjeti da ih spojimo sa WikiData [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ([[Razgovor s korisnikom:Panasko|razgovor]]) 20:34, 16 novembar 2025 (CET) {{Azijski mjesec 2025.}}<br>Izgled prije i poslije<br>{{Azijski mjesec|2025}} == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 14:44, 19 novembar 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2026 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, Hope you’re doing well. I’m reaching out with some exciting updates about '''[[m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Thanks to the amazing support from organizers like you, the campaign has grown into one of the biggest and most collaborative initiatives in the entire Wikimedia movement. Your efforts have played a huge part in that, and we’re truly grateful. We’re hoping to make the 2026 edition even larger and even more community-driven. We’d be very happy to have you join again as an organizer. The sign-up process is simple this year: #Create your local event page (you can copy from the [[:m:Feminism_and_Folklore/Sample|sample]]) #Set up your Fountain or [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ CampWiz] campaign. #Add your campaign link to the 2026 '''[[:m:Feminism_and_Folklore_2026/Project_Page|registration list]]''' The focus of the campaign remains the same - creating or expanding Wikipedia content on feminism, women’s issues, gender topics, and diverse folk traditions from around the world. International and local prizes will continue as before. '''Special Prize for 2026:''' Every participant will receive a Wikipedia 25 digital postcard as a token of appreciation for contributing to the global movement during Wikipedia’s 25th anniversary year. This will be sent to all contributors who take part in the campaign. We’re also adding an optional one-time internet and childcare support for organizers who may need extra assistance to carry out their local campaign. This is entirely optional and meant to help those who might otherwise face challenges in organizing. More details will be shared soon. If you’re unable to organize this year, no worries at all - please feel free to share the invitation with others in your community who might be interested. If you have any questions or would like to discuss plans, you can reach us on the [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026|talk page]] or by email. Looking forward to collaborating again, '''Wiki Loves Folklore International Team''' --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 19:18, 12 decembar 2025 (CET) </div></div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=29792058 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 14:30, 18 januar 2026 (CET) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 06:17, 16 februar 2026 (CET) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Šablon na SZR == Pozdrav Antoni, primetio sam da si u stranicu za razgovor članka koji sam napravio, [[Goca Božinovska]], dodao šablon za projekat Feminizam i folklor, a ne sećam se da sam se prijavljivao za isti već jednostavno dođem na bswiki da pomognem oko nekih tema koje mi deluju zanimljivo. Je l' to neka globalna kampanja? – [[Korisnik:SimplyFreddie|SimplyFreddie]] ([[Razgovor s korisnikom:SimplyFreddie|razgovor]]) 18:20, 21 februar 2026 (CET) : Kampanja je [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026 globalna], a "prijava" nije potrebna. Svaki članak koji se tematski odnosi na Feminizam i folklor, može se dodati. --[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:27, 21 februar 2026 (CET) ::Aha, to znači da ga mogu i ja sam dodati ako se setim? – [[Korisnik:SimplyFreddie|SimplyFreddie]] ([[Razgovor s korisnikom:SimplyFreddie|razgovor]]) 18:30, 21 februar 2026 (CET) :::U svakom slucaju! Hvala unaprijed [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:41, 21 februar 2026 (CET) == Upit u vezi s kreiranjem nove infokutije: Koncentracijski logor == Pozdrav AnToni, Primijetila sam da na našoj Wikipediji trenutno ne postoji infokutija namijenjena koncentracijskim logorima. S obzirom na to da prevodim i uređujem neke članke iz te oblasti, smatram da bi postojanje unificiranog šablona doprinijelo preglednosti i standardizaciji ovakvih članaka, slično onome što postoji na engleskoj ili hrvatskoj Wikipediji. Moje pitanje je: da li je dozvoljeno kreirati novi šablon <code><nowiki>{{Infokutija koncentracijski logor}}</nowiki></code> i da li postoji neki tehnički protokol koji trebam ispoštovati? Hvala unaprijed na savjetu i pomoći! Lijep pozdrav [[Korisnik:Bosancica by MK|Bosancica by MK]] ([[Razgovor s korisnikom:Bosancica by MK|razgovor]]) 21:07, 20 mart 2026 (CET) : Ukoliko poznajete kodove za infokutije, slobodno možete napraviti željenu infokutiju.--[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 22:02, 20 mart 2026 (CET) == Pitanje u vezi sa člankom Aleksa Đukanović == pozdrav @[[Korisnik:AnToni|AnToni]] Možeš li kategorizirati članak sa poveznicama, nprm "pisci Srbije" ili "pisci Hrvatske" itd? Takođe, možeš li mi reći zašto ne vidim vezu sa ovim člankom na ostalim vikipedijama, srp, je, njem, itd? Hvala [[Korisnik:Vogoje2|Vogoje2]] ([[Razgovor s korisnikom:Vogoje2|razgovor]]) 22:30, 1 april 2026 (CEST) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 13:57, 11 april 2026 (CEST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == Arslanagića most == Pozdrav Antoni. Jel znaš možda dal je Arslanagića most bio na poštanskim markama kojih od dveju Jugoslavija, ili možda na nekoj iz vremena Austrougarske? Pišem članak o mostu,pa da unesem ako jeste. Iz BiH parioda sam video da je 3 puta bio na markama, i ti katalozi su prisutni na internetu, al ove ostale ne mogu da nađem. Poz --[[Korisnik:Ivan VA|Ivan VA]] ([[Razgovor s korisnikom:Ivan VA|razgovor]]) 23:53, 14 april 2026 (CEST) 6emmscq3lg2opxtuwwkgpzuyn6rkl1x 3830375 3830359 2026-04-15T03:52:03Z AnToni 2325 /* Arslanagića most */ 3830375 wikitext text/x-wiki {{ambox|mala_kutija=desno|tekst={{nowrap|BS: '''Odgovaram na poruku tamo gdje se i postavi!''' }}|vrsta=sitnica}} {{Korisnik:EdinBot/Arhivirati |brojač = 9 |min_tema_arhivirati = 2 |indeks = Razgovor sa korisnikom:AnToni/Arhive |maks_veličina_arhive = 200K |zaglavlje_arhive = {{RazgovorArhiva}} |min_tema_ostaviti = 2 |maks_starost_teme = staro(30d) |arhiva = Razgovor sa korisnikom:AnToni/Arhiva %(brojač)d }} == Sitenotice == Bi li mogao [[Wikipedia:Projekti/Međuprojektno sređivanje neutralnosti članaka|ovaj projekt]] staviti na [[MediaWiki:Sitenotice]]? Hvala unaprijed, [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 13:17, 8 juni 2025 (CEST) :Odlično je ovo! Dodaj samo [[:Datoteka:Scale icon green.svg|ovu sliku]] u parametar {{para|image}} i ukloni onaj atribut border (da ne bude narandžasto). – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 16:26, 8 juni 2025 (CEST) == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia. To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted. Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only. If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help. Warm regards, [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 12:20, 21 juni 2025 (CEST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28891702 --> == IČ == Trebamo imati i nazive po starom sistemu zbog crvenih linkova [[Wikipedia:Istaknuti_članci/Arhiva_1#2025.|ovdje]]. [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 18:33, 25 juni 2025 (CEST) :Da vidimo šta [[Korisnik:Srđan|Srđan]] kaže? [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:36, 25 juni 2025 (CEST) == Biatlon == Ja sam biatlon kategorizirao u "streljačke sportove" jer mislim da je prikladnije nego u "streljaštvo". Postoje ostali sportovi kao streličarstvo, gađanje glinenih golubova...pa sam mislio da s biatlonom i streljaštvom spadaju u tu grupu. Biatlonski savezi su autonomni i nemaju veze s navedenima, tako da taj parametar nema uticaja. Ako KWiki smatra da je to lingvistički problem ili pogreška možemo promijeniti. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 17:01, 2 juli 2025 (CEST) :Streljaštvo može imati i uže i šire značenje; ja sam ga upotrijebio u širem u pitanju. E sad, da li za uže ostaviti "Streljaštvo" ili, pak, "Sportsko streljaštvo"? Ili bi potonje odgovaralo širem značenju? Kako god, to ne odgovara na pitanje svrstavaju li svjetske organizacije zvanično biatlon i pod streljaštvo ili ne. :-) [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 17:14, 2 juli 2025 (CEST) ::Kako god ti misliš, jezik je tvoja strana. To je ostalo od ranih vremena u biatlonu, kad su većina biatlonaca bili višestruki sportisti, pa i u streljaštvu. Osnivanjem IBU-a i modernizacijom biatlona, biatlon više nije bio marginalni sport. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:54, 2 juli 2025 (CEST) :::Svjetske organizacije smatraju biatlon skijaškim takmičenjem, jer osim ljetnog i biatlona s lukom i strijelom, koji su marginalni, preostaje samo svrstavanje u skijanje. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:56, 2 juli 2025 (CEST) ::::Kategoriju sam preuzeo s en.wiki, jer su najbolji u kategorizaciji. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 19:00, 2 juli 2025 (CEST) == Mehmed Begić == Hey, stranica [https://bs.wikipedia.org/wiki/Mehmed_Begić] je zaključana. Da li je mogućih nastaviti update na njoj? Hvala! Tanja. [[Posebno:Doprinosi/83.253.0.122|83.253.0.122]] 20:47, 2 juli 2025 (CEST) :Stranica je izbrisana, vjerojatno zbog nerelevantnosti. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 20:50, 2 juli 2025 (CEST) ::Kako ja da napravim novu stranicu sa istim imenom, Mehmed Begić (pjesnik)? [[Korisnik:Tanja0615|Tanja0615]] ([[Razgovor s korisnikom:Tanja0615|razgovor]]) 20:55, 2 juli 2025 (CEST) :::Upišete "Mehmed Begić" i slijedite dalje upute. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 20:56, 2 juli 2025 (CEST) ::::Pokušala sam ali nije moguće. Ako samo napišem Mehmed begić, u stanju sam pratiti upute. ::::Postoji link odavde, može li to biti problem: ::::[[Marko Tomaš]] [[Korisnik:Tanja0615|Tanja0615]] ([[Razgovor s korisnikom:Tanja0615|razgovor]]) 21:00, 2 juli 2025 (CEST) :::::Stranica je davno zaštićena od novih pravljenja stranice, treba se skinuti zaštita [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ([[Razgovor s korisnikom:Panasko|razgovor]]) 21:02, 2 juli 2025 (CEST) ::::::Probajte sad! [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 21:02, 2 juli 2025 (CEST) :::::::Yes! Thanks! [[Korisnik:Tanja0615|Tanja0615]] ([[Razgovor s korisnikom:Tanja0615|razgovor]]) 21:07, 2 juli 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|razgovor]]) 14:28, 16 juli 2025 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Vraćena izmena na stranici Isus == Izvinjavam se , videh da si mi odmah poništio izmenu na [[Isus]]. -Mislim da se izraz Vitalejem koristi u bosanskom jeziku .Ipak je vikipedija na bosanskom jeziku. To je i današnji grad u Palestini, pod tim nazivom. Stime je postignuta veća jasnost za čitaoce u BH. Betlehem je izraz koji se koristi u hrvatskom prevodu Biblije, verovatno se koristi stoga u savremenom hrvatskom jeziku... -Takođe, dopisao sam neke izraze koji su karakteristični sa pravoslavno hrišćanstvo Hrist- sam primenovao u '''Hristos.''' Metanoja- dopisao '''pokajanje''' ( što se koristi u pravoslavnoj terminologiji) . Ne znam u čemu je problem, pritom nisam nijedan termin iz katoličke terminologije izbacio. Možemo li na bs.wiki po hrišćanskim člancima, stajati terminološki jedno pored drugog, da ne ispadne da neko ima monopol ? :) srdačan pozdrav, [[Korisnik:Pisanija|Pisanija]] ([[Razgovor s korisnikom:Pisanija|razgovor]]) 12:39, 26 juli 2025 (CEST) :Nema potrebe za navođenjem imena ili pojmova u zagradama. Na osnovu internog linka se może otići na taj članak i tamo pročitati razne verzije naziva, ukoliko su udomaćeni u tom jeziku. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 13:00, 26 juli 2025 (CEST) ::Da, ali nemate na projektu stranicu o [[Betlehem|Betlehemu]]. Koliko vidim u bosanskoj štampi se koristi naziv grada Vitlejem ( u kontekstu današnjih događaja na Zapadnoj Obali). Srbi iz Bosne takođe koriste izraz Vitlejem. ::Autor navodi obraćenje kroz "metanoju" ?! Možda je izraz prisutan u katoličkom vjeronauku, ne znam , ali izađi po Sarajevu pa intervjuiši narod " Znate li šta znači izraz ''metanoja ?"'' Baš me zanima šta bi narod rekao , naspram jednostavnog pitanje " šta označava izraz '''''pokajanje''''' ? " ::Ja pišem na sr.wiki, između ostalog i verske teme. Koncept mi je da članak pre svega bude čitljiv i jasan čitalačkoj publici, ne da dodatno mistifikujemo neke pojmove. Kako hoćete , hteo sam samo da pomognem, ne zanima me da se petljam u bs.wiki. Kad te odmah dočekaju sa ovakvim gardom i to od strane admina ...vidim u kakvu sam sredinu došao. ::Ajd vozdra i uspešan dalji rad ! [[Korisnik:Pisanija|Pisanija]] ([[Razgovor s korisnikom:Pisanija|razgovor]]) 19:38, 26 juli 2025 (CEST) == AWB == <nowiki>[[Aleksandar Zverev (teniser, 1997)|Aleksandar Zverev]]</nowiki> u <nowiki>[[Aleksandar Zverev]]</nowiki> (davno je nadrastao oca). Ili možda "Alexander"? (Mislim, jasno je da je Rus, ali je i Nijemac. Uvijek sam u dilemi s ovim "istočno-zapadnim" osobama.) – [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 07:10, 19 august 2025 (CEST) : Ako je Njemac onda je morao germanizirati i transkribirati ime. Dakle:Alexander. No postoje i izuzeci. Npr. "ć" se kod naših prezimena prenosi, ali ćirilićna i druga prezimena se transkribiraju.--[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 17:01, 19 august 2025 (CEST) ::Jesu u njemačkom, ali kako ćemo mi slavensko ime pisati po njemački? :) Jer mi imamo naša pravila za ta imena. Uzmi i primjer Alekseja Popirina (australski Rus); Alexei Popyrin jednostavno nije prirodno kod nas jer je to slavensko ime. Baš mi je teško odvagati. [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 22:01, 19 august 2025 (CEST) :::Ako Zvereva napišemo fonetski (po njemačkom) bio bi kod nas "Cverev". Kako njemački jezik ima transkripciju, tako imaju i drugi jezici. I kod nas du tema korejska imena. U Austriji npr. se prezime žena koje u odnosu na muževo prezime zavšava sa 'a", a muževo na "i' nije moglo prenijeti ukoliko bi osoba uzela drźavljanstvo. Sad može, ali meni zvuči neobično kad se bivša Makedonka Georgijevska, odjednom zove Georgijevski. Onima koji to ne znaju nije čudno ništa. Kod naroda koji nemaju prezime je u nekim evropskim državama još kompleksnije. Moj je prijedlog ime prenijetii iz njemačkog, ali odluku zbog kompetencije ostavljam tebi. Inače na de.wiki oca mu transkribišu na de.wiki kao "Swerew". Očito da se junior sam odlučio na transkripciju "Zverev" što je u Njemačkoj katkad moguće. [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 06:16, 20 august 2025 (CEST) ::::Neka zasad bude "Aleksandar", na moju dušu i odgovornost (mislim, i otac mu se isto zove; ima li smisla pisati različito oca i sina?). A ako se budem posipao pepelom, znat će AWB. :-) [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 09:06, 30 august 2025 (CEST) Izbrisati iz [https://bs.wikipedia.org/wiki/Posebno:%C5%A0ta_vodi_ovamo/%C5%A0ablon:G-protein_spregnuti_receptori članaka] <nowiki>{{G-protein spregnuti receptori}}</nowiki>. – [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 21:25, 17 septembar 2025 (CEST) == Jeri == U ruskom je jeri (ы) tvrdi glas i ispred njega oni suglasnici koji u našoj transkripciji inače podliježu palatalizaciji (L i N) ostaju nepromijenjeni u izgovoru. Većina slavenskih jezika izgubila je jeri tokom razvoja, odnosno stopio se s I (Poljaci imaju Y, koji je malo bliži E nego I, kod Čeha i Slovaka postoji Y, i kratko i dugo, s istom funkcijom kao jeri u ruskom, jer i oni inače umekšavaju glasove ispred E i I, samo to ne prenose i u pismo). Zato kod ovih ruskih biatlonaca/-ki uvijek provjeri kako se pišu njihova imena na ruskom, pa neće biti potrebe za trošenje vremena na naknadne popravke, makar bile i mašinske. [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 09:01, 30 august 2025 (CEST) == Ergänzung zum Peršmanhof == Hallo AnToni, ich habe gesehen, dass du bei eurem Artikel über den [[Peršmanhof]] eine kurze Ergänzung zu dem Polizeieinsatz gemacht hast. Nur zu deiner Information: Vielleicht ist der Artikel im ÖsterreichWiki [[oewiki:Polizeieinsatz am Peršmanhof 2025]] interessant. Auch einen Wikidata-Eintrag habe ich dazu unter [[:d:Q135726616]] --lg aus Österreich [[Korisnik:Karl Gruber|Karl Gruber]] ([[Razgovor s korisnikom:Karl Gruber|razgovor]]) 19:24, 26 oktobar 2025 (CET) == Šabloni projekata == Kako ne bi svake godine redali šablone Wiki projekata, napravio sam template gdje se unosi samo godina. Za sada sam uradio za [[Šablon:Azijski mjesec]], ali planiram još CEE, Feminizam i folklor, Wiki voli ramazan itd. Ako može da mi pomognete sa automatizacijom, ako se može automatizovati, zamjene šablona, npr. <nowiki>{{Azijski mjesec 2025.}}</nowiki> šablon sa <nowiki>{{Azijski mjesec|2025}}</nowiki>, te izbrisati stari. To bi trebalo uraditi za sve godine koje imaju i sve projekte za koje uradim šablon. U suštini, šablon je isti s tim da ovako imamo 1 šablon umjesto 1 za svaku godinu svakog projekta. [[Korisnik:Z1KA|<span style="border:1px solid #002366;border-radius:20px;background:#1E90FF;padding:2px;color:#efe6e6;text-shadow:black 0.2em 0.2em 0.3em; font-family: Comic Sans;">&nbsp;'''✪ Z1KA ✪'''&nbsp;</span>]] 19:32, 16 novembar 2025 (CET) :Evo ih upravo brisem! Dobra ideja! [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 19:33, 16 novembar 2025 (CET) ::Svaka čast momci na ovom unificiranju. [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ([[Razgovor s korisnikom:Panasko|razgovor]]) 20:10, 16 novembar 2025 (CET) :::Mozda da jos razlicito "obojimo" pozadinu? [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 20:21, 16 novembar 2025 (CET) ::::Možda usput srediti i oznake članaka koji su označeni kao dio CEE proljeće a da nisu dio projekta, te napraviti kategorije i vidjeti da ih spojimo sa WikiData [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ([[Razgovor s korisnikom:Panasko|razgovor]]) 20:34, 16 novembar 2025 (CET) {{Azijski mjesec 2025.}}<br>Izgled prije i poslije<br>{{Azijski mjesec|2025}} == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 14:44, 19 novembar 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2026 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, Hope you’re doing well. I’m reaching out with some exciting updates about '''[[m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Thanks to the amazing support from organizers like you, the campaign has grown into one of the biggest and most collaborative initiatives in the entire Wikimedia movement. Your efforts have played a huge part in that, and we’re truly grateful. We’re hoping to make the 2026 edition even larger and even more community-driven. We’d be very happy to have you join again as an organizer. The sign-up process is simple this year: #Create your local event page (you can copy from the [[:m:Feminism_and_Folklore/Sample|sample]]) #Set up your Fountain or [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ CampWiz] campaign. #Add your campaign link to the 2026 '''[[:m:Feminism_and_Folklore_2026/Project_Page|registration list]]''' The focus of the campaign remains the same - creating or expanding Wikipedia content on feminism, women’s issues, gender topics, and diverse folk traditions from around the world. International and local prizes will continue as before. '''Special Prize for 2026:''' Every participant will receive a Wikipedia 25 digital postcard as a token of appreciation for contributing to the global movement during Wikipedia’s 25th anniversary year. This will be sent to all contributors who take part in the campaign. We’re also adding an optional one-time internet and childcare support for organizers who may need extra assistance to carry out their local campaign. This is entirely optional and meant to help those who might otherwise face challenges in organizing. More details will be shared soon. If you’re unable to organize this year, no worries at all - please feel free to share the invitation with others in your community who might be interested. If you have any questions or would like to discuss plans, you can reach us on the [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026|talk page]] or by email. Looking forward to collaborating again, '''Wiki Loves Folklore International Team''' --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 19:18, 12 decembar 2025 (CET) </div></div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=29792058 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 14:30, 18 januar 2026 (CET) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 06:17, 16 februar 2026 (CET) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Šablon na SZR == Pozdrav Antoni, primetio sam da si u stranicu za razgovor članka koji sam napravio, [[Goca Božinovska]], dodao šablon za projekat Feminizam i folklor, a ne sećam se da sam se prijavljivao za isti već jednostavno dođem na bswiki da pomognem oko nekih tema koje mi deluju zanimljivo. Je l' to neka globalna kampanja? – [[Korisnik:SimplyFreddie|SimplyFreddie]] ([[Razgovor s korisnikom:SimplyFreddie|razgovor]]) 18:20, 21 februar 2026 (CET) : Kampanja je [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026 globalna], a "prijava" nije potrebna. Svaki članak koji se tematski odnosi na Feminizam i folklor, može se dodati. --[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:27, 21 februar 2026 (CET) ::Aha, to znači da ga mogu i ja sam dodati ako se setim? – [[Korisnik:SimplyFreddie|SimplyFreddie]] ([[Razgovor s korisnikom:SimplyFreddie|razgovor]]) 18:30, 21 februar 2026 (CET) :::U svakom slucaju! Hvala unaprijed [[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 18:41, 21 februar 2026 (CET) == Upit u vezi s kreiranjem nove infokutije: Koncentracijski logor == Pozdrav AnToni, Primijetila sam da na našoj Wikipediji trenutno ne postoji infokutija namijenjena koncentracijskim logorima. S obzirom na to da prevodim i uređujem neke članke iz te oblasti, smatram da bi postojanje unificiranog šablona doprinijelo preglednosti i standardizaciji ovakvih članaka, slično onome što postoji na engleskoj ili hrvatskoj Wikipediji. Moje pitanje je: da li je dozvoljeno kreirati novi šablon <code><nowiki>{{Infokutija koncentracijski logor}}</nowiki></code> i da li postoji neki tehnički protokol koji trebam ispoštovati? Hvala unaprijed na savjetu i pomoći! Lijep pozdrav [[Korisnik:Bosancica by MK|Bosancica by MK]] ([[Razgovor s korisnikom:Bosancica by MK|razgovor]]) 21:07, 20 mart 2026 (CET) : Ukoliko poznajete kodove za infokutije, slobodno možete napraviti željenu infokutiju.--[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 22:02, 20 mart 2026 (CET) == Pitanje u vezi sa člankom Aleksa Đukanović == pozdrav @[[Korisnik:AnToni|AnToni]] Možeš li kategorizirati članak sa poveznicama, nprm "pisci Srbije" ili "pisci Hrvatske" itd? Takođe, možeš li mi reći zašto ne vidim vezu sa ovim člankom na ostalim vikipedijama, srp, je, njem, itd? Hvala [[Korisnik:Vogoje2|Vogoje2]] ([[Razgovor s korisnikom:Vogoje2|razgovor]]) 22:30, 1 april 2026 (CEST) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 13:57, 11 april 2026 (CEST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == Arslanagića most == Pozdrav Antoni. Jel znaš možda dal je Arslanagića most bio na poštanskim markama kojih od dveju Jugoslavija, ili možda na nekoj iz vremena Austrougarske? Pišem članak o mostu,pa da unesem ako jeste. Iz BiH parioda sam video da je 3 puta bio na markama, i ti katalozi su prisutni na internetu, al ove ostale ne mogu da nađem. Poz --[[Korisnik:Ivan VA|Ivan VA]] ([[Razgovor s korisnikom:Ivan VA|razgovor]]) 23:53, 14 april 2026 (CEST) : Nisam siguran za vrijeme Austro-Ugarske. Ali pogledam večeras u katalogu. Pozdrav.--[[User:AnToni|'''<span style="font-size:0.925em; font-family:'Bradley Hand ITC';"><span style="color:red;">A</span><span style="color:black;">n</span><span style="color:red;">T</span><span style="color:green;">o</span><span style="color:gold;">n</span><span style="color:black;">i</span></span>''']]_{([[Razgovor sa korisnikom:AnToni|<big><span style="color:red; font-family:'Bradley Hand ITC';">'''''R'''''</span></big>]])} 05:52, 15 april 2026 (CEST) 0w9kc5de8ceu4rmsz2k95q69cqvxnru 0 41350 3830419 3821681 2026-04-15T11:09:36Z Panasko 146730 3830419 wikitext text/x-wiki {{Godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} '''2023. ([[Rimski brojevi|MMXXIII]])''' je uobičajena godina koja je počela u nedjelju po gregorijanskom kalendaru, 2023. godina nove ere i ''Anno Domini'' (AD), 23. godina 3. milenija i 21. stoljeća, i 4. godine decenije 2020-ih. U 2023. godini došlo je do smanjenja ozbiljnosti [[Pandemija COVID-a 19|pandemije COVID-19]], a [[Svjetska zdravstvena organizacija|SZO]] (Svjetska zdravstvena organizacija) je u maju okončala svoj [[Vanredna situacija javnog zdravlja od međunarodnog značaja|globalni status vanredne situacije]]. Katastrofalne prirodne nesreće uključuju [[Spisak zemljotresa 21. vijeka|peti najsmrtonosniji zemljotres u 21. stoljeću]] [[Zemljotresi u Turskoj i Siriji 6. februara 2023.|koji je pogodio]] [[Turska|Tursku]] i [[Sirija|Siriju]], usmrtivši gotovo 60.000 ljudi, [[ciklon Freddy]] – najdugotrajniji zabilježeni tropski ciklon u historiji – koji je doveo do preko 1.400 smrtnih slučajeva u [[Malavi]]ju i [[Mozambik|južnom Mozambiku]], [[Oluja Daniel|Daniel]], koji je postao najsmrtonosniji ciklon na svijetu od [[Ciklon Nargis|ciklona Nargis]] nakon što je u [[Libija|Libiji]] ubio najmanje 11.000 ljudi, velikog [[Zemljotres u Marakech-Safi 2023.|zemljotresa magnitude 6,8]] koji je pogodio zapadni [[Maroko]], u kojem je poginulo 2.960 ljudi, i [[Zemljotresi u Heratu 2023|trojnog potresa jačine 6,3 stepena]] koji je pogodio zapadni [[Afganistan]],400 ljudi. == Događaji == === Januar === * [[8. januar]] – Pristalice bivšeg [[Predsjednik Brazila|predsjednika]] [[Brazil]]a [[Jair Bolsonaro|Jaira Bolsonara]], nezadovoljne njegovim porazom na [[Predsjednički izbori u Brazilu 2022.|predsjedničkim izborima 2022]], [[Upad u državne institucije Brazila 2023.|upale]] u [[Vrhovni savezni sud Brazila|Vrhovni savezni sud]], [[Nacionalni kongres Brazila|Nacionalni kongres]] i [[Palača Planalto|Predsjedničku palaču]] u [[Brasília|Brasíliji]]. === Februar === * [[6. februar]] ** Snažan [[zemljotres]] [[Zemljotresi u Turskoj i Siriji 6. februara 2023.|pogodio]] jug [[Turska|Turske]] i sjeverozapad [[Sirija|Sirije]], odnijevši desetak hiljada života, uz približno 45.000 povrijeđenih i veliku materijalnu štetu. ** U [[Oberhof]]u ([[Njemačka]]) otvoreno [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023.|Svjetsko prvenstvo]] u [[biatlon]]u. === April === * [[4. april]] **Finska je postala trideset prvi član NATO-a == 2023. u temama == {{Proširiti sekciju}} == Rođeni == {{Proširiti sekciju}} == Umrli == === Januar === * [[3. januar]] – [[Walter Cunningham]], [[Sjedinjene Američke Države|američki]] [[astronaut]] ([[Apollo 7]]) * [[4. januar]] ** [[Rosi Mittermaier]], [[njemačka]] [[alpska skijašica]] ** [[Zoran Kalezić]], [[Crna Gora|crnogorski]] [[Pjevanje|pjevač]] * [[6. januar]] – [[Gianluca Vialli]], [[italija]]nski [[nogomet]]aš i trener * [[8. januar]] – [[Roberto Dinamite]], brazilski nogometaš i [[političar]] * [[10. januar]] ** [[Jeff Beck]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanski]] [[gitarist]] ** [[Konstantin II, kralj Grčke|Konstantin II]], kralj [[Grčka|Grčke]] * [[13. januar]] – [[Julian Sands]], britanski glumac * [[16. januar]] – [[Gina Lollobrigida]], italijanska [[glumica]] * [[18. januar]] – [[Ivan Kordić]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] i [[Hrvatska|hrvatski]] [[Književnost|književnik]], [[Književna kritika|književni kritičar]] i [[Novinarstvo|novinar]] * [[23. januar]] – [[Klas Lestander]], [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac. * [[27. januar]] – [[Saša Petrović]], bosanskohercegovački glumac === Februar === * [[3. februar]] – [[Paco Rabanne]], [[Španija|špansko]]-[[Francuska|francuski]] [[moda|modni]] kreator * [[5. februar]] – [[Pervez Musharraf]], pakistanski predsjednik * [[8. februar]] – [[Miroslav Blažević]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|jugoslavenski]] i hrvatski nogometni trener * [[10. februar]] – [[Horst Nickel (biatlonac)|Horst Nickel]], [[Istočna Njemačka|istočnonjemački]] [[biatlon]]ac * [[14. februar]] – [[Pitsa Galazi]], kiparska esejistkinja, pjesnikinja i emiterka * [[15. februar]] ** [[Paul Berg]], američki [[biohemičar]], dobitnik [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] [[Nobelova nagrada za hemiju|za hemiju]] [[1980.]] ** [[Željko Grahovac]], bosanskohercegovački književnik, pjesnik, književni kritičar i profesor * [[20. februar]] – [[Günter Bartnik]], [[Istočna Njemačka|istočnonjemački]] [[biatlon]]ac === Mart === * [[13. mart]] – [[Marija Ujević-Galetović]], hrvatska kiparica i slikarica * [[17. mart]] – [[Dubravka Ugrešić]], hrvatsko-[[nizozemska]] [[Pisac|književnica]] * [[21. mart]] ** [[Janez Gorišek]], jugoslavenski i [[Slovenija|slovenski]] skijaš-skakač i arhitekt ** [[Willis Reed]], američki [[košarka]]š ** [[Ljiljana Sedlar]], srbijanska glumica === April === * [[4. april]] – [[Midhat Riđanović]], jugoslavenski i bosanskohercegovački [[Lingvistika|lingvist]] i [[Anglistika|anglist]] * [[24. april]] – [[Senahid Halilović]], bosanskohercegovački lingvist === Maj === * [[7. maj]] – [[Jasmina Musabegović]], bosanskohercegovačka spisateljica * [[10. maj]] – [[Ibro Mangafić]], bosanskohercegovački kompozitor i muzički pedagog * [[15. maj]] ** [[Alija Hafizović]], bosanskohercegovački umjetnik ** [[Robert Lucas Jr.|Robert Lucas Jr]], američki ekonomist, dobitnik Nobelove nagrade za ekonomiju * [[19. maj]] – [[Dževad Karahasan]], bosanskohercegovački književnik, romanopisac i esejist * [[23. maj]] – [[Sanda Langerholz|Sanda Langerholz-Miladinov]], hrvatska glumica, pjevačica i plesačica * [[24. maj]] – [[Tina Turner]], američka pjevačica === Juni === * [[6. juni]] – [[Lino Jordan]], [[italija]]nski [[biatlon]]ac * [[12. juni]] – [[Silvio Berlusconi]], [[italija]]nski biznismen i [[političar]] * [[15. juni]] – [[Glenda Jackson]], britanska glumica i političarka === Juli === * [[2. juli]] ** [[Milan Milutinović]], [[srbija]]nski političar ** [[Milica Šnajder]], bosanskohercegovačka klavirska pedagoginja i klavirist * [[11. juli]] ** [[Milan Kundera]], [[Češka|češko]]-[[Francuska|francuski]] književnik ** [[Mirsad Tuka]], bosanskohercegovački glumac * [[20. juli]] – [[Mirko Novosel]], jugoslavenski i hrvatski košarkaš, trener i funkcioner * [[26. juli]] – [[Sinéad O'Connor]], [[irska]] pjevačica i tekstopisac * [[30. juli]] – [[David Albahari]], srpski književnik === August === * [[7. august]] – [[William Friedkin]], američki režiser * [[16. august]] – [[Beriz Belkić]], bosanskohercegovački političar * [[17. august]] – [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], [[Crna Gora|crnogorsko]]-bosanskohercegovački pjesnik i kolumnist * [[20. august]] – [[Howard Spodek]], američki historičar * [[22. august]] – [[Toto Cutugno]], [[italija]]nski pjevač * [[23. august]] – [[Jevgenij Prigožin]], ruski oligarh * [[25. august]] – [[Melita Bihali]], srbijanska glumica === Septembar === * [[5. septembar]] – [[Ivan Šuker]], hrvatski političar * [[22. septembar]] – [[Giorgio Napolitano]], italijanski političar i državnik === Oktobar === * [[1. oktobar]] – [[Asim Horozić]], bosanskohercegovački [[kompozitor]] * [[16. oktobar]] – [[Martti Ahtisaari]], [[Finska|finski]] državnik i diplomat * [[19. oktobar]] – [[Anfisa Rezcova]], [[SSSR|sovjetska]] i [[Rusija|ruska]] [[biatlon]]ka i [[Skijaško trčanje|skijašica-trkačica]] * [[21. oktobar]] – [[Bobby Charlton]], [[Engleska|engleski]] nogometaš * [[27. oktobar]] – [[Viktor Mamatov]], [[Sovjetski Savez|sovjetski]] [[biatlon]]ac, četverostruki [[Spisak svjetskih prvaka u biatlonu|svjetski prvak]] i dvostruki [[Spisak olimpijskih pobjednika u biatlonu|olimpijski prvak]] u biatlonu * [[28. oktobar]] ** [[Erkki Antila]] [[Finska|finski]] [[biatlon]]ac ** [[Matthew Perry]], kanadsko-američki glumac === Novembar === * [[15. novembar]] – [[Žarko Laušević]], srbijanski glumac * [[22. novembar]] – [[Sture Ohlin]], [[Švedska|švedski]] [[biatlon]]ac * [[29. novembar]] – [[Henry Kissinger]], američki političar === Decembar === * [[4. decembar]] ** [[Hadžem Hajdarević]], bosanskohercegovački književnik ** [[Vlado Pravdić]], muzičar i član grupe [[Bijelo dugme]] * [[5. decembar]] – [[Norman Lear]], američki scenarist i producent * [[8. decembar]] ** [[Ismet Dizdarević]], bosanskohercegovački [[Psihologija|psiholog]] ** [[Ryan O'Neal]], američki glumac * [[11. decembar]] – [[Andre Braugher]], američki glumac == [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] == * [[Nobelova nagrada za fiziku|Fizika]] ** [[Pierre Agostini]], [[Ferenc Krausz]] i [[Anne L'Huillier]] * [[Nobelova nagrada za hemiju|Hemija]] ** [[Moungi Bawendi]], [[Louis E. Brus]] i [[Aleksej Jekimov]] * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Fiziologija ili medicina]] ** [[Katalin Karikó]] i [[Drew Weissman]] * [[Nobelova nagrada za književnost|Književnost]] ** [[Jon Fosse]] * [[Nobelova nagrada za mir|Mir]] ** [[Narges Mohammadi]] * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|Ekonomija]] ** [[Claudia Goldin]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * {{Commonscat-inline|2023|2023.}} {{Normativna kontrola}} 22k7infwylr8egwslsiwfrivyvn55t9 0 45961 3830409 3740215 2026-04-15T10:27:08Z ~2026-23209-41 180337 3830409 wikitext text/x-wiki {{Siroče|23|02|2012}} '''Marko Vidojković''' rođen je [[1]]. [[oktobar|oktobra]] [[1975]]. u [[Beograd]]u<ref>{{Cite web|url=http://www.laguna.rs/a1047_autor_marko_vidojkovic_laguna.html|title=Marko Vidojković {{!}} Laguna|website=www.laguna.rs|language=sr|access-date=18. 5. 2021}}</ref>. [[2000]]. godine je objavio svoju prvu priču u časopisu ''[[Zbilja]]''. U maju 2000, objavio je priču u časopisu ''Duga'', u ediciji BG blues, i do juna [[2001]]. u toj ediciji objavljeno je još 20 njegovih priča. Pisao je kolumne za časopise ''Duga'', ''Praktika'', ''Balkan'', ''Marka'', ''Belgrade Life'' i ''Playboy''. Bio je izvršni urednik srpske verzije časopisa ''Playboy'', potom glavni i odgovorni urednik časopisa ''Maxim'', a potonje ponovno radi kao zamjenik urednika ''Playboya''. Njegov roman ''Kandže'' je od oktobra [[2004]]. do maja [[2005]]. doživio pet izdanja, i dobitnik je nagrade "Zlatni Bestseler" kao najprodavanija knjiga domaćeg autora i jedna od najprodavanijih u zemlji. Za isti je roman u martu [[2006]]. dobio nagradu "Kočićevo pero". Frontmen je punk benda [[On the Run (grupa)|On the Run]]. Član je benda Crveni vjetar. Romani su mu prevođeni na engleski, poljski, češki, bugarski, makedonski, [[slovački]], [[njemački]] i [[slovenski]] jezik. Od februara 2023. primoran je da napusti svoj rodni grad. Živi i radi u egzilu uz pomoc International PEN centra. == Djela == * ''Ples sitnih demona'' (Narodna knjiga, 2001, Samizdat B92, 2005) * ''Đavo je moj drug'' (Narodna knjiga, 2001, Samizdat, 2005) * ''Pikavci na plaži'' (Narodna knjiga, 2002) * ''Kandže'' (Samizdat, 2004) * ''Sve crvenkape su iste'' (Samizdat, 2006) * ''Bog ti pomogo'' ( Samizdat, 2007) * ''Hoću da mi se nešto lepo desi odmah'' (Samizdat, 2009) * ''Kandže 2 - Diler i smrt'' (Rende, 2012) * ''Urednik'' (Laguna, 2014) * ''Priče s Dijagnozom'' (Laguna, 2015) * ''E baš vam hvala'', (Laguna, 2017) * ''Đubre'', (Laguna, 2020)<ref>{{Cite web|url=https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/10/18/marko-vidojkovic-dubre-je-najprije-pobijedilo-onda-sam-napisao-dubre|title=Marko Vidojković: Đubre je najprije pobijedilo, a onda sam napisao ‘Đubre’|last=Kulačin|first=Nenad|website=balkans.aljazeera.net|language=bs|access-date=18. 5. 2021}}</ref> * Kovid 19+ (Laguna, 2021) * Povrede na radu (Laguna 2024) * Četres' prva: E baš vam hvala 2 (Laguna 2026) == Nagrade i priznanja == * [[Nagrada "Kočićevo pero"]] (2005) * Zlatni bestseler (2005) * Vitalova nagrada (2006) == Reference == {{Refspisak}} {{DEFAULTSORT:Vidojković, Marko}} [[Kategorija:Srbijanski pisci]] [[Kategorija:Dobitnici Nagrade "Kočićevo pero"]] [[Kategorija:Biografije, Beograd]] [[Kategorija:Rođeni 1975.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 4901ybwz8zjhijze6j3rjslxwi70w5i 0 66683 3830374 3807541 2026-04-15T01:33:31Z HyBoxwood 180327 3830374 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:中華人民共和國國徽.svg|mini|desno|200px|Grb Kine]] '''[[Grb]] [[Kina|Kine]]'''<ref>{{Cite web|url=https://www.worldatlas.com/flags/china|title=Flags, Symbols & Currency of the People's Republic of China|date=24. 2. 2021|website=WorldAtlas|language=en-US|access-date=14. 1. 2026}}</ref> se sastoji od [[Tiananmen]]skih vrata, ulaza u [[Zabranjeni Grad]] u [[Peking]]u, na sredini grba. Iznad vrata se nalazi pet zvijezda (kao i na [[Zastava Kine|zastavi Kine]]) koje predstavljaju uniju kineskog naroda. Krug oko grba je sačinjen od [[pšenica|pšenice]], simbol poljoprivredne revolucije. Ispod grba je zupčanik, simbol industrije. Grb je usvojen [[20. septembar|20. septembra]] [[1950]]. == Također pogledajte == * [[Zastava Kine]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * https://www.heraldry-wiki.com/wiki/China {{Grbovi Azije}} {{Commonscat|National Emblem of the People's Republic of China}}{{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Grbovi država|Kina]] [[Kategorija:Kina]] 3bb682gns4ifra978x68c3ap2d97ihl 0 78161 3830323 3810056 2026-04-14T17:10:13Z Ljiljan90 120511 Broj putnika objavljen 3830323 wikitext text/x-wiki {{Infokutija aerodrom | ime = Međunarodni aerodrom Banja Luka | izvorno ime = Међународни аеродром Бања Лука | izvorno ime-a = | izvorno ime-r = | slika = Blairport.jpg | slika-širina = | opis = | IATA = BNX | ICAO = LQBK | vrsta = Javni | vlasnik-operator = Aerodromi Republike Srpske | vlasnik = | operator = Direkcija za civilno zrakoplovstvo Bosne i Hercegovine (BHDCA) | grad = | lokacija = [[Mahovljani]], [[Laktaši]], [[Bosna i Hercegovina|BiH]] | izgrađen = 1976 | upotreba = | visina-m = 122 m | koordinate = {{coor dms|44|56|29|N|17|17|51|E|type:airport}} | website = | metar-visina = 122 m | metar-r = | r1-broj = 17/35 | r1-dužina-m = 2.500 | r1-površina = Asfalt | r2-broj = | r2-dužina-m = | r2-površina = | h1-broj = | h1-dužina-m = | h1-površina = | h2-broj = | h2-dužina-m = | h2-površina = | stat-god = | stat1-naziv = | stat1-podatak = | stat2-naziv = | stat2-podatak = | fusnota = }} '''Međunarodni aerodrom Banja Luka''' {{aerodrom kodovi|BNX|LQBK}}<ref>{{Cite news|url=https://www.world-airport-codes.com/bosnia-and-herzegovina/banja-luka-590.html|title=Banja Luka International - Bosnia and Herzegovina|newspaper=World Airport Codes|language=en-US|access-date=28. 3. 2017}}</ref> ([[ćirilica]]: ''Међународни аеродром Бања Лука''), poznat i kao '''Aerodrom Mahovljani''', po [[Mahovljani|obližnjem istoimenom selu]], je [[aerodrom]] koji se nalazi 23&nbsp;km od [[Banja Luka|Banje Luke]], administrativnog sjedišta [[Republika Srpska|Republike Srpske]] i drugog po veličini grad u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. Aerodrom je primio 17.622 putnika 2006. 20 godina poslje, Aerodrom bilježi najuspješniju godinu sa rekordnim brojem od 485.409 putnika. == Historija == Izgradnja Međunarodnog aerodroma Banja Luka počela je 1976.<ref>{{Cite web|url=http://www.banjaluka-airport.com/index.php/lat/o-nama|title=O NAMA|last=User|first=Super|website=www.banjaluka-airport.com|language=sr-yu|access-date=28. 3. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170512120308/http://www.banjaluka-airport.com/index.php/lat/o-nama|archive-date=12. 5. 2017|url-status=dead}}</ref> U skladu sa razvojnim planovima, izgrađeni kapaciteti čini su BNX aerodromom sekundarne važnosti, ograničenog na domaći saobraćaj na teritoriji [[SFRJ]]. Nakon političkog i teritorijalnog raspada [[Jugoslavija|Jugoslavije]], i nakon [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]], koji je završen potpisivanjem [[Dejtonski sporazum|Dejtonskog sporazuma]], formiran je entitet Republika Srpska unutar Bosne i Hercegovine. Ova činjenica dala je Aerodromu Banja Luka novi značaj i potpuno drugu ulogu. Međunarodni aerodrom Banja Luka je otvoren za civilni zračni saobraćaj 18. novembra 1997. Od 1999. do 2003, aerodrom je služio kao glavno čvorište kompanije [[Air Srpska]], koja je bila službeni aero-prevoznik u Republici Srpskoj. Kompaniju su osnovali Jat Airways i Vlada Republike Srpske. Kompanija je prestala sa radom 2003. zbog velikih dugovanja i povlačenja kompanije Jat Airlines iz partnerstva. Aerodrom je izgrađen u području općina [[Laktaši]] i Gradiška, u širokoj dolini [[Vrbas (rijeka)|Vrbasa]], šireći se sve do [[Lijevče polje|Lijevče polja]]. Povezan je sa glavnim putem između [[Banja Luka|Banje Luke]] i Gradiške, a povezan je s sa [[autoput]]em. == Letovi == Tokom godina, aerodrom je imao letove koji su povezivali Banja Luku sa [[Beograd]]om, [[Zürich]]om, [[Beč]]om i [[Tivat]]om, većinom zahvaljujući kompaniji [[Sky Srpska]], čija je baza bila na tom aerodromu. Od 9. novembra 2007, [[srbija]]nska kompanija Air Serbia nastavila je svoje letove između [[Beograd]]a i [[Banja Luka|Banje Luke]] nakon pauze od dvije godine. == Kompanije, letovi i broj putnika == {| class="wikitable sortable" |Air Serbia |Beograd |- |Freebird Airlines |'''Sesonski charter:''' Antalya |- |Ryanair |Beč (od 4. 6. 2021), Bergamo (od 3. 7. 2021), Berlin, Charleroi, Göteborg, Hahn, Memmingen, Stockholm-Arlanda (od 2. 11. 2021.) |- |Wizz Air |Basel/Mulhouse (od 6. 6. 2021), Dortmund (od 3. 6. 2021), Eindhoven (od 7. 6. 2021.), Malmö (od 7. 6. 2021), Stockholm-Skavsta (od 6. 6. 2021.) |} {| class="wikitable sortable" !Godina !Jan !Feb !Mar !Apr !Maj !Jun !Jul !Aug !Sep !Okt !Nov !Dec !Ukupno |- |2010 | - | - | - | - | - | - | - | - |497 |432 |602 | - |'''4,798''' |- |2011 |560 |422 |640 |719 |680 |536 |1,209 |942 |707 |830 |545 |577 |'''8,367''' |- |2012 |791 |424 |178 |408 |402 |377 |589 |688 |610 |642 |550 |765 |'''6,424''' |- |2013 |518 |448 |400 |431 |601 |530 |844 |893 |713 |824 |434 |2,201 |'''8,837''' |- |2014 |1,522 |1,352 |1,566 |1,942 |2,201 |2,797 |3,457 |4,011 |2,633 |2,503 |1,661 |1,991 |'''27,636''' |- |2015 |1,830 |1,154 |1,327 |2,090 |2,353 |2,085 |2,554 |2,591 |2,185 |1,782 |1,078 |1,771 |'''22,800''' |- |2016 |1,484 |875 |1,368 |1,581 |2,298 |2,094 |2,835 |2,807 |1,905 |1,905 |n/a |n/a |'''21,694''' |- |2017 |1,484 |875 |1,171 |2,013 |2,033 |2,023 |2,533 |2,613 |2,048 |1,934 |997 |1,143 |'''20,867''' |- |2018 |1,203 |717 |1,144 |1,806 |1,671 |2,294 |3,109 |3,295 |2,528 |1,876 |8,272 |8,265 |'''36,180''' |- |2019 |8,838 |7,805 |9,962 |12,460 |12,780 |14,190 |17,073 |14,976 |12,485 |13,174 |12,354 |13,596 |'''149,693''' |- |2020 |11,538 |14,079 |6,458 |19 | 265 | 490 | 1,419 | 3,636 | 1,582 | 1,073 | 1,629 | 1,587 |'''43,775''' |- |2021 |883 |271 |346 |385 |646 |10.367 |27.829 |28.273 |17.773 |17.964 |16.834 |18.315 |'''139,886''' |- |2022 |10,855 |42 |16,792 |31,243 |31,774 |35,871 |44,637 |43,441 |36,263 |32,671 |29.523 |29.876 |'''342,988''' |- |2023 |34.488 |28.244 |30.698 |46.997 |44.274 |45.416 |51.649 |53.248 |43.191 |41.035 |20.488 |20.992 |'''460.720''' |- |2024 |20.482 |18.516 |21.270 |36.377 |40.408 |37.490 |42.173 |42.347 |38.293 |37.758 |31.360 |32.699 |'''399.173''' |- |2025 |28.210 |27.321 |33.122 |46.269 |46.359 |44.887 |50.621 |50.239 |42.882 |49.773 |30.507 |35.204 |'''485.409''' |- |2026 |30.510 |25.569 |32.284 | | | | | | | | | |'''88.363''' |} == Također pogledajte == * [[Spisak aviokompanija u Bosni i Hercegovini]] * [[Međunarodni aerodrom Sarajevo]] * [[Međunarodni aerodrom Mostar]] * [[Međunarodni aerodrom Tuzla]] * [[B&H Airlines]] * [[Spisak aerodroma u Bosni i Hercegovini]] == Reference == {{Refspisak|}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Banja Luka International Airport}} * [http://www.banjaluka-airport.com/ Međunarodni aerodrom u Banja Luka, službena stranica] * [https://web.archive.org/web/20081014092133/http://www.banjaluka.rs.ba/_e/ Banja Luka, službena stranica] * [http://www.bhdca.gov.ba/index.php/bs/ Direkcija za civilno zrakoplovstvo Bosne i Hercegovine] {{Aerodromi u Bosni i Hercegovini}} [[Kategorija:Aerodromi u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Građevine u Banjoj Luci]] [[Kategorija:Aerodromi osnovani 1976.]] [[Kategorija:Saobraćaj u Republici Srpskoj]] [[Kategorija:Saobraćaj u Banjoj Luci]] [[Kategorija:Građevine u Laktašima]] 6awcnwsipy5lbkimzf4ttbft784sbwe 0 78164 3830324 3810059 2026-04-14T17:14:37Z Ljiljan90 120511 Broj putnika objavljen 3830324 wikitext text/x-wiki {{Infokutija aerodrom | ime = Međunarodni aerodrom Mostar | izvorno ime = Međunarodna zračna luka Mostar | izvorno ime-a = | izvorno ime-r = | slika = OMO4.jpg | slika-širina = 175 | opis = | IATA = OMO | ICAO = LQMO | vrsta = Javni/civilni | vlasnik-operator= J.P. Međunarodna Zračna luka - Aerodrom Mostar d.o.o. | vlasnik = Grad Mostar 88%, Aerodrom Zagreb 12% | operator = | grad = Mostar | lokacija = [[Mostar]], [[Bosna i Hercegovina|BiH]] | izgrađen = 1965. | upotreba = 1965. | visina-m = 48 | koordinate = {{coor dms|43|16|59|N|17|50|45|E|type:airport}} | website = | metar-visina = | metar-r = | r1-broj = 16/34 | r1-dužina-m = 2.400 | r1-površina = Asfalt | r2-broj = | r2-dužina-m = | r2-površina = | h1-broj = | h1-dužina-m = | h1-površina = | h2-broj = | h2-dužina-m = | h2-površina = | stat-god = | stat1-naziv = | stat1-podatak = | stat2-naziv = | stat2-podatak = | fusnota = }} '''Međunarodni aerodrom Mostar'''<ref>{{Cite web|url=http://www.bhdca.gov.ba/index.php/en/regulations-and-areas/airports|title=Airports|website=BHDCA|language=en-gb|access-date=3. 9. 2025}}</ref> (eng. ''Mostar International Airport'', ([[Hrvatski jezik|hr]]: ''Međunarodna zračna luka Mostar'') {{aerodrom kodovi|OMO|LQMO}} je [[aerodrom]] blizu [[Mostar]]a, [[Bosna i Hercegovina]]. == Historija == Aerodrom Mostar je otvoren za civilni saobraćaj 1965. godine samo za domaće letove. 1984. godine, Aerodrom Mostar postao je Međunarodni aerodrom Mostar, te je objavljeno da je on alternativa [[Međunarodni aerodrom Sarajevo|Međunarodnom aerodromu Sarajevo]] tokom [[Zimske olimpijske igre 1984.|Zimskih olimpijskih igara u Sarajevu]] 1984. Aerodrom je postao popularan i za ljude koji koji dolaze na hodočašće u [[Međugorje]]. U 2012. kompanija je ostvarila rast prometa od 112% u odnosu na 2011. == Novosti == Implementiran je novi sistem prijema putnika. Međunarodni aerodrom Mostar član je Adratic IPA projekta,<ref>{{Cite web|url=https://ba.ekapija.com/news/629882/zracna-luka-mostar-redovni-charter-letovi-za-trst-i-bari-pokrenuti-u|title=Zračna luka Mostar: Redovni charter letovi za Trst i Bari pokrenuti u okviru Projekta IPA Adriatic CBC - AIR.NET|website=ba.ekapija.com|language=bs|access-date=3. 9. 2025}}</ref> kojem je cilj bolje prometno povezivanje zemalja Jadranske regije (Italija, Hrvatska, Bosna i Hercegovina, Srbija, Crna Gora, Albanija). Članovi projekta su: Aerodromi italijanske regije Appulia, regija Abruzzo, Aerodrom Friuli-Venezia-Giulia/ Trst, Aerodrom Split, Međunarodni aerodrom Mostar, Aerodrom Konstantin Veliki/Niš, Aerodrom Podgorica. == Kompanije i destinacije == {| class="wikitable" |- ! Avikompanije !! Destinacije |- | [[Aeolian Airlines]]|| '''Sezonski čarteri:''' [[Athens International Airport "Eleftherios Venizelos"|Atena]] |- | [[Darwin Airline]]|| '''Sezonski čarteri:''' [[Geneva|Geneva International Airport]], [[Lugano Airport|Lugano]], [[Abruzzo Airport|Pescara]], [[Federico Fellini International Airport|Rimini]] |- | [[Livingston Compagnia Aerea|Livingston]]|| '''Sezonski čarteri:''' [[Il Caravaggio International Airport|Bergamo]], [[Bologna Guglielmo Marconi Airport|Bolonja]], [[Malpensa Airport|Milano]], [[Turin Airport|Torino]], [[Verona Villafranca Airport|Verona]] |- | [[Meridiana]]|| '''Sezonski čarteri:''' [[Il Caravaggio International Airport|Bergamo]], [[Cagliari-Elmas Airport|Cagliari]], [[Catania-Fontanarossa Airport|Catania]], [[Naples International Airport|Naples]], [[Olbia Costa Smeralda Airport|Olbia]], [[Leonardo da Vinci-Fiumicino Airport|Rome-Fiumicino]], [[Verona Villafranca Airport|Verona]] |- | [[Mistral Air]]|| [[Bari Karol Wojtyła Airport|Bari]], [[Bologna Guglielmo Marconi Airport|Bologna]]<br>'''Seasonal:''' [[Naples International Airport|Naples]], [[Lamezia Terme International Airport|Lamezia Terme]], [[Tarbes–Lourdes–Pyrénées Airport|Tabers/Lourdes]], [[Trieste – Friuli Venezia Giulia Airport|Trieste]]<br>'''Sezonski čarteri:''' [[Catania-Fontanarossa Airport|Catania]], [[Pisa International Airport|Pisa]], [[Leonardo da Vinci-Fiumicino Airport|Rome-Fiumicino]], [[Turin Airport|Turin]] |- | [[Neos Air]]|| '''Sezonski čarteri:''' [[Malpensa Airport|Milan-Malpensa]], [[Turin Airport|Turin]] |- | [[Trade Air]]|| '''Sezonski čarteri:''' [[Abruzzo Airport|Pescara]], [[Tarbes–Lourdes–Pyrénées Airport|Tabers/Lourdes]], [[Vienna International Airport|Vienna]], [[Aerodrom Zagreb|Zagreb]] |- |[[Go2Sky]] operira za [[Mistral Air]]|| '''charter''' [[Malpensa Airport|Milan]] |- |[[Croatia Airlines]] |[[Zagreb]] |- |[[Lumiwings]] |[[Foggia]] |} *sezonski letovi se odnose na letove u periodima, npr. Mostar-Napulj linija počinje 1. aprila, a završava 1. novembra, znači sezonski i oni su nešto slično kao redovni letovi. *čarter letovi su takozvani ekskurzije letovi organizirani od strane putničkih agencija i oni se pokreću kada putnička agencija skupi dovoljan broj ljudi za putovanje. == Broj putnika == {| class="wikitable" !Godina !Januar !Februar !Mart !April !Maj !Juni !Juli !August !Septembar !Oktobar !Novembar !Decembar !Ukupno !Promjena |- |2026. |2.018 |1.661 | | | | | | | | | | |'''3.679''' | |- |2025. |2.320 |1.965 |2.289 |2.747 |6.757 |8.314 |9.198 |14.840 |10.795 |6.393 |2.761 |3.978 |'''72.314''' | +116,2% |- |2024. |788 |868 |929 |1.771 |4.767 |5.431 |6.378 |10.149 |6.039 |4.740 |2.652 |3.037 |'''47.544''' | +131,4% |- |2023. |5 |30 |4 |874 |1320 |1514 |2576 |5837 |3737 |2617 |992 |1022 |'''20.544''' | +91,8% |- | 2022. | 6 | 39 | 21 | 110 | 189 | 942 |2.151 | 4.623 | 1.914 |711 | 5 |n/p | '''10.711''' | + 693,2% |- | 2021. | 2 | 16 | 2 | 12 | 17 | 76 | 218 | 253 | 664 | 324 | 153 | 205 | '''1.942''' | + 41,34% |- |2020. |384 |267 | 133 | 0 | 0 | 0 | 0 | 76 | 190 | 11 | 25 | 288 |'''1.374''' | -95,81% |- |2019. |163 |294 |289 |1.291 |2.423 |4.029 |4.677 |8.369 |6.218 |3.512 |931 |670 |'''32.866''' | +15,46% |- |2018. |0 |171 |448 |1.557 |3.881 |4.004 |3.173 |7.561 |4.963 |1.654 |570 |481 |'''28.463''' | -33,9% |- |2017. |290 |493 |1.014 |3.741 |5.406 |5.765 |5.201 |8.876 |7.437 |4.121 |379 |395 |'''43.118''' | -19,5% |- |2016. |226 |24 |1.122 |3.797 |6.139 |7.178 |8.411 |10.788 |10.225 |4.692 |n/a |n/a |'''53.618''' | -28,5% |- |2015. |775 |186 |2.425 |6.680 |11.867 |9.696 |9.715 |13.305 |11.502 |6.718 |852 |1.303 |'''75.024''' | +10,3% |- |2014. |395 |117 |1.575 |5.817 |9.689 |9.288 |8.831 |10.691 |10.499 |7.731 |1.426 |1.921 |'''67.980''' | -1,3% |- |2013. |155 |7 |2.453 |7.737 |9.082 |9.146 |6.665 |11.103 |9.599 |7.602 |3.339 |2.058 |'''68.939''' |−13,2% |- |2012. |177 |318 |2.139 |9.169 |8.677 |11.922 |9.921 |13.737 |10.839 |6.360 |2.923 |1.873 |'''78.055''' | +212,0% |- |2011. |554 |0 |696 |2.193 |4.029 |5.087 |4.343 |4.644 |8.432 |4.265 |1.086 |1.478 |'''36.807''' | +206,0% |- |2010. |– |– |– |– |– |986 |1.800 |4.255 |3.712 |1.879 |544 |– |'''17.833''' |N/A |} == Također pogledajte == * [[Spisak aerodroma u Bosni i Hercegovini]] * [[Spisak aviokompanija u Bosni i Hercegovini]] * [[Međunarodni aerodrom Banja Luka]] * [[Međunarodni aerodrom Sarajevo]] * [[Međunarodni aerodrom Tuzla]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.mostar-airport.ba/ Službena stranica] {{stub-aerodrom-bih}} {{Commonscat|Mostar International Airport}} {{Aerodromi u Bosni i Hercegovini}}{{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Aerodromi u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Građevine u Mostaru]] [[Kategorija:Aerodromi osnovani 1965.]] [[Kategorija:Saobraćaj u Mostaru]] 4lic1rr1f6mzf228p5j9kmpm7q8luj3 0 88469 3830396 3162722 2026-04-15T06:59:56Z Ziv 117934 ([[c:GR|GR]]) [[File:Flag of Transcaucasian SFSR.svg]] → [[File:Flag of the Transcaucasian SFSR.svg]] → The file was renamed on Commons, but the filename was not changed in the language versions because Delinker did not perform the task. ([[c:c:GR]]) 3830396 wikitext text/x-wiki {{Nedostaju izvori}} [[Datoteka:Flag of Georgian SSR.svg|mini|desno|250px|Zastava Gruzijske SSR]] '''Zastava [[Gruzijska SSR|Gruzijske SSR]]''' je usvojena [[11. april]]a [[1951]]. godine. Prije te zastave zastava je bila skroz crvena sa [[ćirilica|ćiriličnim]] slovima ССРГ u gornjem lijevom uglu ([[1922]]), odnosno [[gruzijsko pismo|gruzijskim]] nazivom საქართველოს სსრ ([[1937]]-[[1940te|1940tih]]), pa gruzijskim slovima სსსრ (od [[1940te|1940tih]]-[[1951]]). U periodu od [[1922]]. do [[1936]]. Gruzijska SSR je bila u sastavu [[Zakavkaska SFSR|Zakavkaske SFSR]], pa je službena bila [[zastava Zakavkaske SFSR]]. Zastava je bila u upotrebi do [[1991]]. kada je zamjenjena [[Zastava Gruzije|zastavom Gruzije]]. == Historijske zastave == <gallery> Datoteka:Flag of Georgian SSR (1921-1922).svg|1922 Datoteka:Flag of the Transcaucasian SFSR.svg|[[Zastava Zakavkaske SFSR]] (1922-1936) </gallery> == Također pogledajte == * [[Zastava Gruzije]] * [[Grb Gruzijske SSR]] == Vanjski linkovi == * http://flagspot.net {{Zastave Sovjetskih republika}} {{Commonscat|Flags of Georgia}} [[Kategorija:Historija Gruzije]] [[Kategorija:Zastave Sovjetskog Saveza|G]] a4zrc3ekgw47e7mf0ek8471q4y7qjke 0 264268 3830399 3509205 2026-04-15T09:25:23Z Panasko 146730 3830399 wikitext text/x-wiki {{Infokutija TV-emisija | bgcolour = | ime serije = ''Vruć vetar'' | originalni naslov = | slika = Vruć vetar.jpg | opis slike = DVD omot | žanr = komedija | format = komedija | baziran_na = istoimenom romanu | autor = [[Siniša Pavić]]<br>[[Ljiljana Pavić]] | režiser = Aca Đorđević | razvoj = | glasovi = | glumci = [[Ljubiša Samardžić]]<br>[[Miodrag Petrović Čkalja]]<br>[[Bora Todorović]] | narator = | država = {{ZID|Jugoslavija}} | jezik = [[Srpski jezik|Srpski]] | broj sezona = 1 | broj epizoda = 10 <!-- Produkcija --> | producent = [[Televizija Beograd]] | izvršni producent = | montaža = Radmila Nikolić | lokacija = [[Beograd]] <br> [[Vlasotince]] <br> [[Frankfurt na Majni|Frankfurt]] | kinematografija = | trajanje epizode = ~ 55 minuta | tv kuća = [[RTV Beograd]] | početak serije = 6. januar 1980 | kraj serije = 10. mart 1980. | u BiH = | prethodna = | sljedeća = | web stranica = | imdb = 0191747 }} '''''Vruć vetar''''' je [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|jugoslavenska]] humoristička [[televizijska serija]] iz 1980,<ref>{{Cite web |url=http://www.domace.serije.co.rs/pretraga/domace-serije-online/1/vruc-vetar.html |title=Vruć vetar - domaća serija |access-date=17. 9. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200230/http://www.domace.serije.co.rs/pretraga/domace-serije-online/1/vruc-vetar.html |archive-date=4. 3. 2016 |url-status=dead }}</ref> snimljena u produkciji Televizije Beograd 1979. Scenario je napisao [[Siniša Pavić]], po svom istoimenom romanu,<ref>{{cite web|url=http://www.domace.serije.co.rs/autori-domacih-serija/sinisa-pavic.html|title=Siniša Pavić - biografija|date=|publisher=domace.serije.co.rs|archive-url=https://web.archive.org/web/20120805055125/http://www.domace.serije.co.rs/autori-domacih-serija/sinisa-pavic.html|archive-date=5. 8. 2012|url-status=dead|accessdate=24. 7. 2013}}</ref> u saradnji sa [[Ljiljana Pavić|Ljiljanom Pavić]], a režirao je [[Aleksandar Đorđević]].<ref>{{cite web|url=http://www.domace.serije.co.rs/pretraga/domace-serije-online/1/vruc-vetar.html|title=Vruć vetar - domaća serija|date=|publisher=domace.serije.co.rs|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200230/http://www.domace.serije.co.rs/pretraga/domace-serije-online/1/vruc-vetar.html|archive-date=4. 3. 2016|url-status=dead|accessdate=5. 5. 2013}}</ref> Serija ima 10 epizoda koje su premijerno emitovane u periodu od 6. januara do 10. marta 1980.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0191747/episodes?season=1&ref_=tt_eps_sn_1|title=Vruć vetar|date=|publisher=imdb.com|accessdate=5. 5. 2013}}</ref> Pri njenom prvom prikazivanju, serija je emitovana nedeljom od 20:00 na Prvom programu.<ref>{{cite news|date=6. 1. 1980|title=TV program|url=https://istorijskenovine.unilib.rs/view/picture/page?pid=FID-0016-IMAGE&issue=UB_00064_19800106&quality=&doctype=Newspaper|work=Borba|location=Beograd|access-date=29. 5. 2024|quote=Vest na desnoj polovini stranice.}}</ref> Serija je osim na prostorima bivše Jugoslavije emitovana u [[Čehoslovačka|Čehoslovačkoj]], [[Rumunija|Rumuniji]], [[Bugarska|Bugarskoj]], [[Austrija|Austriji]] i [[Mađarska|Mađarskoj]], gdje je proglašena za najbolju televizijsku seriju svih vremena.<ref>{{cite web|url=http://kosutnjakfilm.rs/o-nama/biografije-autora/466-sinisa-pavic.html|title=Siniša Pavić|date=|publisher=kosutnjakfilm|archive-url=https://web.archive.org/web/20130717102306/http://kosutnjakfilm.rs/o-nama/biografije-autora/466-sinisa-pavic.html|archive-date=17. 7. 2013|url-status=dead|accessdate=6. 8. 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nadlanu.com/pocetna/zivot/dobra-stara-vremena/quotVruc-vetarquot-se-reprizira-u-Hrvatskoj.a-199369.899.html|title="Vruć vetar" se reprizira u Hrvatskoj|date=|publisher=nadlanu.com|accessdate=17. 9. 2013}}</ref> Uloga Šurde je [[Ljubiša Samardžić|Ljubiši Samardžiću]] donijela veliku popularnost. 1980-ih je u Mađarskoj proglašen za najboljeg glumca gdje ga je na Nep stadionu dočekalo 100.000 ljudi, a poslije velikog uspjeha serije proglašen je za glumca godine i u Bugarskoj i Rumuniji.<ref>{{cite web|url=http://www.telegraf.rs/jetset/402703-verovali-ili-ne-serija-vruc-vetar-i-dalje-najpopularnija-u-madjarskoj-foto-video|title=Verovali ili ne: Serija "Vruć vetar" i dalje najpopularnija u Mađarskoj!|date=|publisher=telegraf.rs|accessdate=4. 5. 2013}}</ref> U Mađarskoj je serija premijerno emitovana od 11. decembra 1984. do 12. februara 1985. na javnom servisu MTV-u. Uporedo sa serijom, snimljen je i film ''[[Avanture Borivoja Šurdilovića]]''. Završna tema serije, pjesma "A sad, adio", koju je uz grčki instrumental otpjevao [[Oliver Dragojević]], evergrin je jugoslovenske pop muzike. == Radnja == Borivoje Šurdilović iz [[Vlasotince|Vlasotinca]] odlazi u [[Beograd]] u potrazi za boljim životom. Međutim, kako bi se njegove želje ispunile, prolazi kroz razne avanture. Mijenja mnoga radna mjesta, od taksista do brijača, da bi na kraju postao poznati frizer u Beogradu. == Uloge == {| class="wikitable" !Glumac !Uloga |- |[[Ljubiša Samardžić]] |Borivoje Šurdilović "Šurda" |- |[[Miodrag Petrović Čkalja]] |Blagoje Popović "Firga" |- |[[Bora Todorović]] |Slobodan Mihajlović "Bob" |- |[[Radmila Savićević]] |Šurdina baba |- |[[Vesna Čipčić]] |Vesna Šurdilović, Šurdina žena |- |[[Žika Milenković]] |Sotir Šurdilović "Soća", Šurdin otac |- |[[Ilija Mihajlović]] |Šurdin sin |- |[[Dragomir Bojanić Gidra]] |Krstivoje Krstić − "Jednoruki Krstivoje" |- |[[Nikola Simić]] |Šurdin šef |- |[[Ljubica Ković]] |Šurdina majka |- |[[Ljubica Šćepanović]] |Šurdina sestra |- |[[Mladen Nedeljković]] |Šurdin zet |- |[[Čedomir Petrović]] |Pera pronalazač |- |[[Milan Puzić]] |Marko Bošković |- |[[Nikola Milić]] |predsjednik stambene komisije |- |[[Janez Vrhovec]] |Pupavac, Šurdin kolega |- |[[Dušan Poček]] |poslovođa samoposluge |- |[[Melita Bihali]] |sekretarica direktora građevinske firme |- |[[Miodrag Popović Deba]] |direktor građevinske firme |- |[[Toma Jovanović]] |magistar Čolović |- |[[Dragoljub Milosavljević|Dragoljub Gula Milosavljević]] |Bobov prijatelj |- |[[Predrag Todorović]] |novinar |- |[[Žiža Stojanović]] |službenica banke |- |[[Predrag Milinković]] |Picek, Šurdin kolega |- |[[Slavoljub Bešić]] |pevač |- |[[Milivoje Daskalović]] |gost na Šurdinoj svadbi |- |[[Radoslav Pavlović]] |komšija |- |[[Mihajlo Viktorović]] |stanar novogradnje |- |[[Rastko Tadić]] |predsjednik tehničke komisije |- |[[Slavko Simić]] |krojač |- |[[Milutin Butković]] |berber u penziji |- |[[Jelica Sretenović]] |Ivanka |- |[[Nada Blam]] |Anči, Šurdina prva dejvojka |- |[[Milan Srdoč]] |mušterija u taksiju, čovek u gipsu |- |[[Ljuba Tadić]] |čovjek na aerodromu |- |[[Petar Slovenski]] |Borko, gost na prijemu |- |[[Dragan Nikolić]] |gost na prijemu |- |[[Voja Brajović]] |gost na prijemu |- |[[Mida Stevanović]] |nervozna mušterija u berbernici |- |[[Nenad Ciganović]] |mušterija u berbernici |- |[[Velimir Subotić]] |mušterija u berbernici sa psom |- |[[Dara Čalenić]] |Afronzina |- |[[Mića Tatić]] |doktor |- |[[Lidija Pletl]] |medicinska sestra |- |[[Dragica Novaković]] |Službenica na šalteru banke |- |[[Radisav Radojković]] |komandir milicije |- |[[Dušan Tadić]] |dežurni Veličković |- |[[Ratko Miletić]] |kondukter Rale |- |[[Danica Ristovski]] |novinarka |- |[[Borislav Stjepanović|Boro Stjepanović]] |pomoćni sudija |- |[[Dragan Laković]] |direktor fudbalskog kluba |- |[[Đorđe Jovanović]] |sekretar fudbalskog kluba |- |[[Zoran Miljković]] |Roki |- |[[Cane Firaunović]] |konobar |- |[[Dunja Činče]] |žena sa pudlicom |- |[[Radmila Plećaš]] |Afronzinina služavka Marija |- |[[Ružica Sokić]] |Anđelija |- |[[Radmila Guteša]] |grofica Helena |- |Mihajlo Bata Paskaljević |[[Žilijen Živago]] |- |[[Ljubomir Didić]] |Svetolik Popadić "Baćko" |- |[[Mira Dinulović]] |službenica zavoda za zapošljavanje |- |[[Rada Đuričin]] |sudija |- |[[Vladan Živković]] |Mile Kontraš |- |[[Dušan Janićijević]] |Kapisazović |- |[[Eugen Verber]] |predsednik radničkog saveta |- |[[Nikola Jovanović]] |Brka |- |[[Mirko Babić]] |sudski izvršitelj |- |[[Ljubomir Ubavkić]] |seljak |- |[[Ramiz Sekić]] |novi direktor |- |[[Bogoljub Petrović]] |Vesnin direktor Kurčubić |- |[[Stevan Minja]] |gazda Sima |- |[[Jelena Žigon]] |Boškovićeva sekretarica |- |[[Miroslav Bijelić]] |hotelski psiholog |- |[[Miodrag Andrić]] |kontrolor parkinga |- |[[Vesna Malohodžić]] |Bobova supruga |- |Danica Maksimović |prodavačica kaseta |- |[[Mira Banjac]] |Mara |- |[[Milivoj Popović|Milivoj Popović Mavid]] |sudija |- |[[Branislav Milenković|Branislav Ciga Milenković]] |navijač sa štapom/ nezadovoljni stanar / gost u kafani |- |[[Ljubiša Bačić]] |prodavač kola / mušterija u kafani |- |[[Dragan Ocokoljić]] |dr Ivković / advokat |- |[[Branko Cvejić]] |Miša, gost na prijemu / Vesnin bivši dečko |- |[[Milivoje Tomić|Milivoje Mića Tomić]] |Šahista / Vesnin stanodavac / Bobov šef |- |[[Božidar Stošić]] |auto-mehaničar / vodoinstaler |- |[[Ivo Jakšić]] |Avramović, gost na prijemu / Bobov kolega Damjanović |- |[[Veljko Marinković]] |sudija / Bobov novi kolega |- |[[Ivan Bekjarev]] |golman / konobar u hotelu |- |[[Ranko Gučevac]] |konobar u hotelu / čovek iz unutrašnjosti |- |[[Tatjana Beljakova]] |Prevodilac |- |[[Buda Jeremić]] |Šurdin kolega s pozivom za sastanak |- |[[Stanimir Avramović]] |Poštar |- |[[Dušan Vujnović]] |milicioner |- |[[Strahinja Mojić]] |milicioner |- |[[Milka Gazikalović]] |Dragica, servirka |- |[[Slavica Đorđević]] |Lenče |- |[[Vladislav Matić]] |Vesnin advokat |- |[[Dragan Lukić Omoljac]] |Majstor Milisav |- |[[Branislav Damnjanović]] |Konobar koji nema crevca |- |[[Živojin Nenadović]] | |} == Spisak epizoda == {| class="wikitable" style="width:50%; margin:auto; background:#FFFFFF;" |- style="color: #FFFFFF;" !! width="50" style="background:#318CE7;" |Epizoda !! width="170" style="background:#318CE7;"| Naziv !! width="80" style="background:#318CE7;"|Prvo prikazivanje {{Spisak epizoda | BrojEpizode = 1 | Naslov = Čovek na pogrešnom mestu | Datum = [[6. januar]] [[1980]]. | BojaLinije =FFBF00 }} {{Spisak epizoda | BrojEpizode = 2 | Naslov = Taksista | Datum = [[13. januar]] [[1980]]. | VrhBoja =E9E9E9 | BojaLinije =FFBF00 }} {{Spisak epizoda | BrojEpizode = 3 | Naslov = Gasterbajter | Datum = [[20. januar]] [[1980]]. | BojaLinije =FFBF00 }} {{Spisak epizoda | BrojEpizode = 4 | Naslov = Kobni susret | Datum = [[27. januar]] [[1980]]. | VrhBoja =E9E9E9 | BojaLinije =FFBF00 }} {{Spisak epizoda | BrojEpizode = 5 | Naslov = Bračni vir | Datum = [[3. februar]] [[1980]]. | BojaLinije =FFBF00 }} {{Spisak epizoda | BrojEpizode = 6 | Naslov = Stan | Datum = [[10. februar]] [[1980]]. | VrhBoja =E9E9E9 | BojaLinije =FFBF00 }} {{Spisak epizoda | BrojEpizode = 7 | Naslov = Na barikadama | Datum = [[17. februar]] [[1980]]. | BojaLinije =FFBF00 }} {{Spisak epizoda | BrojEpizode = 8 | Naslov = Pronalazak | Datum = [[24. februar]] [[1980]]. | VrhBoja =E9E9E9 | BojaLinije =FFBF00 }} {{Spisak epizoda | BrojEpizode = 9 | Naslov = Brodolom | Datum = [[3. mart]] [[1980]]. | BojaLinije =FFBF00 }} {{Spisak epizoda | BrojEpizode = 10 | Naslov = Šampion | Datum = [[10. mart]] [[1980]]. | VrhBoja =E9E9E9 | BojaLinije =FFBF00 }} |} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * {{Imdb title|id=0191747|title=Vruć vetar}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Jugoslavenske humorističke serije iz 1980-ih]] [[Kategorija:Jugoslavenske TV-serije iz 1980-ih]] [[Kategorija:Jugoslavenske TV-serije sa početkom prikazivanja 1980.]] 4e7246r9avxw5saci7jk35n1a5dm9ai 0 352021 3830327 3818141 2026-04-14T17:19:09Z AnToni 2325 /* Rezultati */ 3830327 wikitext text/x-wiki {{Glavni|Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.}} {{Infokutija olimpijski događaj | disciplina = Biatlon – štafeta (žene) | slika = Biathlon pictogram.svg | veličina_slike = 80px | opis_slike = | mjesto = {{ZID|Rusija}}, [[Soči]] | datum = 21. februar 2014. | broj_učesnika = 68 | broj_zemalja = 17 | broj_ekipa = | godina = 2014 | vrsta = Zimskim | zlato = [[Vita Semerenko]]<br />[[Julija Džima]]<br />[[Valentina Semerenko]]<br />[[Olena Pidrušna]] | zlato_NOK = UKR | srebro = [[Fanny Horn Birkeland|Fanny Welle-Strand Horn]]<br />[[Tiril Eckhoff]]<br />[[Ann Kristin Flatland|Ann Kristin Aafeldt Flatland]]<br />[[Tora Berger]] | srebro_NOK = NOR | bronza = [[Eva Puskarčíková]]<br />[[Gabriela Soukalová]]<br />[[Jitka Landová]]<br />[[Veronika Vítková]] | bronza_NOK = CZE | prijašnji = [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010 – štafeta (žene)|2010.]] | sljedeći = [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – štafeta (žene)|2018]] }} {{Biatlon na ZOI 2014.}} '''Takmičenje u štafetnoj trci u ženskoj konkurenciji''' na [[Zimske olimpijske igre 2014.|Zimskim olimpijskim igrama 2014.]] u [[Soči]]ju održalo se na kompleksu za skijaško trčanje i biatlon [[Olimpijski centar za biatlon i skijaško trčanje Laura|Laura]] u [[Krasna Poljana|Krasnoj Poljani]], [[Krasnodarski kraj|Krasnodarskom kraj]] 60&nbsp;km udaljenoj od Sočija 21. februara, 2014. s početkom u 18:30 sati po lokalnom vremenu. == Rezultati == {|class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Plasman !! Startni <br>broj !! Ime !!Vrijeme<ref>[http://ibu.blob.core.windows.net/docs/1314/BT/SWRL/OG__/SWRL/BTW406101_C73C_1.0.pdf Final Results]</ref> !! Promašaji !! Zaostatak |- | [[Datoteka:Gold medal olympic.svg|18p]] || 2 ||align=left| {{ZD|UKR}} [[Ukrajina na ZOI 2014.|Ukrajina]] <br /><small>[[Vita Semerenko]]<br />[[Julija Džima]]<br />[[Valentina Semerenko]]<br />[[Olena Pidrušna]] || '''1:10:02.5'''<br />16:56.4<br />17:16.3<br />17:40.9<br />18:08.9 || ''' 0+1 0+4'''<br /> 0+0 0+1<br />0+0 0+0<br />0+0 0+3<br />0+1 0+0 || — |- | [[Datoteka:Silver medal olympic.svg|18p]] || 4 ||align=left| {{ZD|NOR}} [[Norveška na ZOI 2014.|Norveška]] <br /><small>[[Fanny Welle-Strand Horn]]<br />[[Tiril Eckhoff]]<br />[[Ann Kristin Flatland|Ann Kristin Aafeldt Flatland]]<br />[[Tora Berger]] || '''1:10:40.1'''<br />17:40.5<br />16:57.9<br />17:43.6<br />18:18.1 ||''' 0+1 0+4'''<br /> 0+1 0+2<br />0+0 0+1<br />0+0 0+0<br />0+0 0+1 || +37.6 |- | [[Datoteka:Bronze medal olympic.svg|18p]] || 10 ||align=left| {{ZD|ČEŠ}} [[Češka na ZOI 2014.|Češka]] <br /><small>[[Eva Puskarčíková]]<br />[[Gabriela Soukalová]]<br />[[Jitka Landová]]<br />[[Veronika Vítková]] || '''1:11:25.7'''<br />17:54.2<br />16:30.6<br />18:42.4<br />18:18.5 ||''' 0+7 0+7'''<br /> 0+2 0+2<br />0+0 0+2<br />0+3 0+2<br />0+2 0+1 || +1:23.2 |- | 4. || 6 ||align=left| {{ZD|BJE}} [[Bjelorusija na ZOI 2014.|Bjelorusija]] <br /><small>[[Ljudmila Kalinčik]]<br />[[Nadzeja Skardzina]]<br />[[Nadzeja Pisarava]]<br />[[Darja Domračava]] || '''1:11:33.4'''<br />18:39.0<br />17:38.3<br />18:02.1<br />17:14.0 ||''' 0+4 1+4'''<br /> 0+2 1+3<br />0+0 0+1<br />0+2 0+0<br />0+0 0+0 || +1:30.9 |- | 5. || 8 ||align=left| {{ZD|ITA}} [[Italija na ZOI 2014.|Italija]] <br /><small>[[Dorothea Wierer]]<br />[[Nicole Gontier]]<br />[[Michela Ponza]]<br />[[Karin Oberhofer]] || '''1:11:43.3'''<br />16:49.7<br />18:46.0<br />18:06.5<br />18:01.1 ||''' 1+5 0+4'''<br /> 0+2 0+1<br />1+3 0+3<br />0+0 0+0<br />0+0 0+0 || +1:40.8 |- | 6. || 14 ||align=left| {{ZD|SAD}} [[SAD na ZOI 2014.|SAD]] <br /><small>[[Susan Dunklee]]<br />[[Hannah Dreissigacker]]<br />[[Sara Studebaker]]<br />[[Annelies Cook]] || '''1:12:14.2'''<br />17:02.6<br />18:08.3<br />17:55.6<br />19:07.7 ||''' 0+7 0+6'''<br /> 0+2 0+1<br />0+3 0+3<br />0+0 0+0<br />0+2 0+2 || +2:11.7 |- | 7. || 7 ||align=left| {{ZD|KAN}} [[Kanada na ZOI 2014.|Kanada]] <br /><small>[[Rosanna Crawford]]<br />[[Megan Imrie]]<br />[[Megan Tandy|Megan Heinicke]]<br />[[Zina Kocher]] || '''1:12:21.5'''<br />17:20.7<br />17:41.7<br />17:38.1<br />19:41.0 ||''' 0+6 2+6'''<br /> 0+2 0+1<br />0+2 0+2<br />0+0 0+0<br />0+2 2+3 || +2:19.0 |- | 8. || 12 ||align=left| {{ZD|ŠVI}} [[Švicarska na ZOI 2014.|Švicarska]] <br /><small>[[Selina Gasparin]]<br />[[Elisa Gasparin]]<br />[[Aita Gasparin]]<br />[[Irene Cadurisch]] || '''1:12:34.3'''<br />17:17.6<br />17:55.8<br />17:56.1<br />19:24.8 ||''' 0+6 0+3'''<br /> 0+3 0+1<br />0+0 0+1<br />0+0 0+1<br />0+3 0+0 || +2:31.8 |- | 9. || 11 ||align=left| {{ZD|POL}} [[Poljska na ZOI 2014.|Poljska]] <br /><small>[[Krystyna Pałka]]<br />[[Magdalena Gwizdoń]]<br />[[Weronika Nowakowska-Ziemniak]]<br />[[Monika Hojnisz]] || '''1:12:34.4''' <br />19:39.0<br />17:06.8<br />17:21.7<br />18:26.9 ||''' 4+5 0+3'''<br /> 4+3 0+1<br />0+0 0+1<br />0+2 0+0<br />0+0 0+1 || +2:31.9 |- | 10. || 1 ||align=left| {{ZD|NJE}} [[Njemačka na ZOI 2014.|Njemačka]] <br /><small>[[Franziska Preuß]]<br />[[Andrea Henkel]]<br />[[Franziska Hildebrand]]<br />[[Laura Dahlmeier]] || '''1:13:44.2'''<br />19:46.7<br />17:25.1<br />17:59.4<br />18:33.0 ||''' 0+5 0+1'''<br /> 0+3 0+1<br />0+1 0+0<br />0+1 0+0<br />0+0 0+0 || +3:41.7 |- | 11. || 13 ||align=left| {{ZD|KAZ}} [[Kazahstan na ZOI 2014.|Kazahstan]] <br /><small>[[Galina Višnjevska (biatlonka)|Galina Višnjevska]]<br />[[Jelena Hrustaljova]]<br />[[Darja Usanova]]<br />[[Marina Lebjedjeva]] || '''1:15:54.7'''<br />17:36.6<br />18:35.5<br />18:17.4<br />21:25.2 ||''' 0+5 0+8'''<br /> 0+0 0+2<br />0+2 0+2<br />0+0 0+2<br />0+3 0+2 || +5:52.2 |- | 12. || 17 ||align=left| {{ZD|JAP}} [[Japan na ZOI 2014.|Japan]] <br /><small>[[Fuyuko Suzuki]]<br />[[Yuki Nakajima]]<br />[[Miki Kobayashi]]<br />[[Rina Suzuki]] || '''{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}'''<br />17:33.2<br />18:47.0<br />19:23.3<br />{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}} ||''' 0+6 0+5'''<br /> 0+0 0+1<br />0+2 0+2<br />0+1 0+1<br />0+3 0+1 || |- | 13. || 9 ||align=left| {{ZD|SLK}} [[Slovačka na ZOI 2014.|Slovačka]] <br /><small>[[Jana Gereková]]<br />[[Paulína Fialková]]<br />[[Terézia Poliaková]]<br />[[Martina Chrapánová]] || '''{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}'''<br />17:51.3<br />18:57.7<br />19:48.0<br />{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}} ||''' 4+11 1+8'''<br /> 0+2 1+3<br />1+3 0+2<br />3+3 0+0<br />0+3 0+3 || |- | 14. || 16 ||align=left| {{ZD|KIN}} [[Kina na ZOI 2014.|Kina]] <br /><small>[[Song Chaoqing]]<br />[[Zhang Yan (biatlonka)|Zhang Yan]]<br />[[Tang Jialin]]<br />[[Song Na]] || '''{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}'''<br />18:40.2<br />18:41.1<br />18:40.0<br />{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}} ||''' 0+6 0+5'''<br /> 0+1 0+2<br />0+2 0+0<br />0+0 0+1<br />0+3 0+2 || |- | 15. || 15 ||align=left| {{ZD|EST}} [[Estonija na ZOI 2014.|Estonija]] <br /><small>[[Kadri Lehtla]]<br />[[Grete Gaim]]<br />[[Daria Jurlova]]<br />[[Johanna Talihärm]] || '''{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}'''<br />18:03.8<br />19:14.8<br />19:58.1<br />{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}} ||''' 0+5 1+8'''<br /> 0+2 0+1<br />0+1 0+1<br />0+2 1+3<br />0+0 0+3 || |- | 16. || 5 ||align=left| {{ZD|FRA}} [[Francuska na ZOI 2014.|Francuska]] <br /><small>[[Marie-Laure Brunet]]<br />[[Marie Dorin Habert]]<br />[[Anaïs Chevalier]]<br />[[Anaïs Bescond]] || <br /><br /><br /><br /> || <br /> <br /><br /><br /> || {{Tooltip|NZ|Nije završio/la}} |-bgcolor=pink | <s>(2)</s> <br /><small>'''{{Tooltip|DIS|Diskvalifikovan/a}}'''</small>{{efn|name=Doping|Zbog dokazanog dopinga, [[Međunarodni olimpijski komitet]], a na osnovu izvještaja agencije [[WADA]], diskvalifikovao je i oduzeo medalje ruskim sportistima <ref>{{cite web |url= https://www.wada-ama.org/sites/default/files/resources/files/wada-2013-adrv-report-en.pdf |title= 2013 Anti-Doping Rule Violations (ADRVs) Report |publisher= World Anti-Doping Agency |date=26. 6. 2015 |page= 63 }}</ref><ref>[https://www.olympic.org/news/ioc-suspends-russian-noc-and-creates-a-path-for-clean-individual-athletes-to-compete-in-pyeongchang-2018-under-the-olympic-flag IOC suspends Russian NOC and creates a path for clean individual athletes to compete in PyeongChang 2018 under the Olympic Flag] {{Simboli jezika|en|engleski jezik}}</ref>|}} || 3 ||align=left| {{ZD|RUS}} [[Rusija na ZOI 2014.|Rusija]] <br /><small>[[Jana Romanova]]<br />[[Olga Zajceva]]<br />[[Ekaterina Šumilova]]<br />[[Olga Viljuhina]] || '''1:10:28.9'''<br />16:56.3<br />17:43.2<br />17:43.3<br />18:06.1 || ''' 0+1 0+3'''<br /> 0+0 0+1<br />0+1 0+1<br />0+0 0+0<br />0+0 0+1 || +26.4 |} == Napomene == <references group="lower-alpha"/> == Reference == {{reference}}{{Biatlon portal}} == Vanjski linkovi == [[Kategorija:Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.]] hmg33ocwmo37l74lg0fo8je34dva7cp 0 363412 3830278 3829303 2026-04-14T12:10:55Z Makenzis 98619 3830278 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometni klub | Boja1 = #FFFFFF | Boja2 = #008000 | Ime kluba = '''FK Žalgiris''' | Puno ime = Vilniaus Futbolo klubas Žalgiris | Grb = Logo VMFD Žalgiris Vilnius.png | Nadimak = ''Žaliai Balti (Zeleno-Bijeli)'' | Osnovan = [[1947.]] | Raspušten = | Lokacija = [[Vilnius]]<br>[[Litvanija]] | Boje = {{colorbox|green}} {{colorbox|white}} | Federacija = [[Nogometni savez Litvanije|LFF]] | Konfederacija = | Liga = [[TOPLYGA]] | Stadion = FK Žalgiris Stadion | Kapacitet = 5.400<ref>* http://eurorivals.net/stadium/zalgiris-vilnius.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707163410/http://eurorivals.net/stadium/zalgiris-vilnius.html |date=7. 7. 2014 }}</ref> | Vlasnik kluba = | Predsjednik kluba = {{flagicon|LTU}} Mingaugas Kasperūnas | Menadžer = {{flagicon|LTU}} [[Andrius Skerla]]<ref>[https://fkzalgiris.lt/zalgirio-komandos-vaira-perims-i-vilniu-griztantis-a-skerla/ „Žalgirio“ komandos vairą perims į Vilnių grįžtantis A. Skerla]</ref> | Uspjesi = | Nacionalni kupovi = | Evropski kupovi = | Adresa = | Plasman u prethodnoj sezoni = 3. mjesto | Prethodna sezona = [[A lyga 2025.|2025.]] | Webstranica = [http://fkzalgiris.lt/ FK Žalgiris] | Trenutna sezona = | uzorak_lr1 = | uzorak_t1 = _rioave1819h | uzorak_dr1 = | uzorak_š1 = | uzorak_č1 = | lijeva ruka1 = ffffff | tijelo1 = 008000 | desna ruka1 = ffffff | šorc1 = FFFFFF | čarape1 = FFFFFF | uzorak_lr2 = | uzorak_t2 = _rioave1819h | uzorak_dr2 = | uzorak_š2 = | uzorak_č2 = | lijeva ruka2 = FFFFFF | tijelo2 = 008800 | desna ruka2 = FFFFFF | šorc2 = 008000 | čarape2 = 008000 | }} [[File:Gdansk autokar Zalgiris Vilnius.jpg|thumb|Autobus FK Žalgiris s ugraviranim godinama osvajanja titule]] [[File:LFF2 by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|250px|right|FK Žalgiris stadion]] [[File:Fans of Zalgiris Vilnius.JPG|300px|thumb|Pietų IV]] '''FK Žalgiris''' je profesionalni nogometni klub iz [[Vilnius]]a, [[Litvanija]]. Takmiči se u [[Prva nogometna liga Litvanije|Prvoj nogometnoj ligi Litvanije]]. Klub je osnovan 1962. Domaće prvenstvo je osvajao pet puta, dok je pobjednik nacionalnog kupa bio osam puta. Među značajnije rezultata ubraja se i osvajanje druge lige [[SSSR|Sovjetskog saveza]]. Nadimak kluba je ''Zeleno-Bijeli''. Tradicionalne boje su zelena i bijela. Domaće utakmice igra na [[LFF Stadium|LFF Stadionu]]. ==Uspjesi== *'''[[A lyga]]''' **'''[[Datoteka:Cup Winner.png]] (11)''': 1991, 1992, 1999, 2013, 2014, 2015, 2016, 2020, 2021, 2022, 2024 *'''[[Kup Litvanije u nogometu|Nacionalni kup]]''' **'''[[Datoteka:Cup Winner.png]] (14)''': 1991, 1993, 1994, 1997, 2003, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016 (proljeće), 2016 (jesen), 2018, 2021, 2022 *'''[[Superkup Litvanije u nogometu|Superkup]]:''' **'''[[Datoteka:Cup Winner.png]] (8)''': 2003, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2020, 2023 *'''[[SSSR Prva liga]]''' **'''[[Datoteka:Cup Winner.png]] (1)''': 1982 == Sezona (2009. – ...) == {|class="wikitable" ! Sezona ! Div. ! Liga ! Mjesto ! web |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2009.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Pirma lyga''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito09.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2010.|2010.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2010.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2011.|2011.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2011.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2012.|2012.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2012.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2013.|2013.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2014.|2014.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2015.|2015.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2016.|2016.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2017.|2017.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2018.|2018.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2019.|2019.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2020.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2021.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2022.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2023.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2024.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2025.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2026.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[TOPLYGA]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Boje kluba == * Bijela/zelena. {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center; border=1 cellspacing=0" |- | style="background:Green;color:White" width="150" height="50" |'''Žalgiris''' | style="background:White;color:Black" width="150" height="50" |'''Žalgiris''' |} ==Evropski nastupi== {| class="wikitable" ! Sezona ! Takmičenje ! Runda ! Država ! Klub ! Rezultat ! Ukupno |- |1988–89 |<center>[[Kup UEFA|UEFA Evropska liga]] |<center>1/32 |<center>{{flagicon|AUT}} |<center>[[FK Austria Beč|Austria Beč]] |2–0, 2–5 |<center>4–5 |- |rowspan="2"|1989–90 |rowspan="2"|<center>[[Kup UEFA|UEFA Evropska liga]] |<center>1R |<center>{{flagicon|ŠVE}} |<center>[[IFK Göteborg|IFK Goteborg]] |2–0, 0–1 |<center>2–1 |- |<center>2R |<center>{{flagicon|SRB}} |<center>[[FK Crvena zvezda|Crvena zvezda]] |1–4, 0–1 |<center>1–5 |- |1992–93 |<center>[[UEFA Liga prvaka]] |<center>1R |<center>{{flagicon|HOL}} |<center>[[PSV Eindhoven]] |0–6, 0–2 |<center>0–8 |- |1993–94 |<center>[[Kup pobjednika kupova]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|SLK}} |<center>[[MFK Košice|Košice]] |0–2, 0–1 |<center>0–3 |- |rowspan="2"|1994–95 |rowspan="2"|<center>[[Kup pobjednika kupova]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|Vels}} |<center>[[Barry Town FC|Barry Town]] |1–0, 6–0 |<center>7–0 |- |<center>1R |<center>{{flagicon|HOL}} |<center>[[Feyenoord]] |1–1, 1–2 |<center>2–3 |- |rowspan="2"|1995–96 |rowspan="2"|<center>[[Kup pobjednika kupova]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|SLO}} |<center>[[NK Mura]] |2–0, 1–2 |<center>3–2 |- |<center>1R |<center>{{flagicon|TUR}} |<center>[[Trabzonspor]] |2–2, 0–1 |<center>2–3 |- |rowspan="2"|1996–97 |rowspan="2"|<center>[[Kup UEFA|UEFA Evropska liga]] |<center>PR |<center>{{flagicon|SJI}} |<center>[[Crusaders FC|Crusaders]] |2–0, 1–2 |<center>3–2 |- |<center>1R |<center>{{flagicon|ŠKO}} |<center>[[Aberdeen FC|Aberdeen]] |1–4, 3–1 |<center>4–5 |- |1997–98 |<center>[[Kup pobjednika kupova]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|IZR}} |<center>[[Hapoel Be'er Sheva FC|Hapoel Be'er Sheva]] |0–0, 1–2 |<center>1–2 |- |rowspan="2"|1998–99 |rowspan="2"|<center>[[Kup UEFA|UEFA Evropska liga]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|ISL}} |<center>[[Íþróttabandalag Akraness|ÍA]] |2–3, 1–0 |<center>3–3 |- |<center>2Q |<center>{{flagicon|NOR}} |<center>[[SK Brann|Brann]] |0–1, 0–0 |<center>0–1 |- |rowspan="2"|1999–00 |rowspan="2"|<center>[[UEFA Liga prvaka]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|ARM}} |<center>[[FC Spartak Yerevan|Araks Ararat]] |2–0, 3–0 |<center>5–0 |- |<center>2Q |<center>{{flagicon|UKR}} |<center>[[FK Dinamo Kijev|Dinamo Kijev]] |0–2, 0–1 |<center>0–3 |- |2000–01 |<center>[[Kup UEFA|UEFA Evropska liga]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|POLJ}} |<center>[[Ruch Chorzów]] |2–1, 0–6 |<center>2–7 |- |2001-02 |<center>[[Kup UEFA|UEFA Evropska liga]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|IZR}} |<center>[[Maccabi Tel Aviv FC|Maccabi Tel Aviv]] |0–6, 0–1 |<center>0–7 |- |rowspan="2"|2002 |rowspan="2"|<center>[[UEFA Intertoto kup]] |<center>1R |<center>{{flagicon|MAĐ}} |<center>[[Budapest Honvéd FC|Budapest Honvéd]] |1–0, 0–0 |<center>1–0 |- |<center>2R |<center>{{flagicon|FRA}} |<center>[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]] |0–2, 1–2 |<center>1–4 |- |2003 |<center>[[UEFA Intertoto kup]] |<center>1R |<center>{{flagicon|ŠVE}} |<center>[[Örgryte IS]] |1–1, 0–3 |<center>1–4 |- |rowspan="2"|2004–05 |rowspan="2"|<center>[[Kup UEFA|UEFA Evropska liga]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|SJI}} |<center>[[Portadown FC|Portadown]] |2–2, 2–0 |<center>4–2 |- |<center>1Q |<center>{{flagicon|DAN}} |<center>[[AaB Fodbold]] |1–3, 0–0 |<center>1–3 |- |rowspan="4"|2005 |rowspan="4"|<center>[[UEFA Intertoto kup]] |<center>1R |<center>{{flagicon|SJI}} |<center>[[Lisburn Distillery FC|Lisburn Distillery]] |1–0, 1–0 |<center>2–0 |- |<center>2R |<center>{{flagicon|LAT}} |<center>[[Dinaburg FC]] |2–0, 1–2 |<center>3–2 |- |<center>3R |<center>{{flagicon|GRČ}} |<center>[[Egaleo FC]] |3–1, 2–3 |<center>5–4 |- |<center>1/2 |<center>{{flagicon|RUM}} |<center>[[CFR Cluj]] |1–2, 1–5 |<center>2–7 |- |2012–13 |<center>[[UEFA Evropska liga]] |<center>2Q |<center>{{flagicon|AUT}} |<center>[[FC Admira Wacker Mödling|Admira Wacker Mödling]] |1–1, 1–5 |<center>2–6 |- |rowspan="4"|2013–14 |rowspan="4"|<center>[[UEFA Evropska liga]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|IRS}} |<center>[[St Patrick's Athletic FC|St Patrick's Athletic]] |2–2, 2–1 |<center>4–3 |- |<center>2Q |<center>{{flagicon|ARM}} |<center>[[FK Pjunik|Pyunik]] |2–0, 1–1 |<center>3–1 |- |<center>3Q |<center>{{flagicon|POLJ}} |<center>[[Lech Poznań]] |1–0, 1–2 |<center>2–2 |- |<center>PO |<center>{{flagicon|AUT}} |<center>[[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] |0–5, 0–2 |<center> 0–7 |- | 2014–15 | <center>[[UEFA Liga prvaka]] |<center>2Q |<center>{{flagicon|HRV}} |<center>[[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] |0–2, 0-2 |<center> 0-4 |- |} == Trenutni sastav == ''Posljednja izmjena: 01. 09. 2025''<ref>https://alyga.lt/komanda/zalgiris</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no= 1|pos=GK|nat=VEN|name=[[Carlos Olses]]}} {{Fs player|no= 5|pos=DF|nat=ROM|name=[[Grigore Turda]]}} {{Fs player|no= 6|pos=MF|nat=CRO|name=[[Marko Capan]]}} {{Fs player|no= 8|pos=FW|nat=ROU|name=[[Liviu Antal]]}} {{Fs player|no= 9|pos=MF|nat=LTU|name=Gustas Jarusevičius}} {{Fs player|no=10|pos=MF|nat=LTU|name=[[Paulius Golubickas]]}} {{Fs player|no=11|pos=FW|nat=SRB|name=Nikola Petković}} {{Fs player|no=12|pos=GK|nat=LTU|name=[[Vincentas Šarkauskas]]}} {{fs player|no=13|pos=MF|nat=LTU|name=[[Klaudijus Upstas]]}} {{Fs player|no=14|pos=DF|nat=LTU|name=Martynas Šetkus}} {{Fs player|no=16|pos=MF|nat=LTU|name=Kajus Kontautas}} {{Fs player|no=17|pos=MF|nat=LTU|name=[[Giedrius Matulevičius]]}} {{fs player|no=18|pos=MF|nat=LTU|name=Deividas Šešplaukis}} {{Fs player|no=19|pos=DF|nat=SWE|name=Mohamed Youla}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=22|pos=MF|nat=LTU|name=[[Ovidijus Verbickas]]}} {{Fs player|no=23|pos=MF|nat=GEO|name=[[Saba Mamatsashvili]]}} {{small|(na pozajmici od {{flagicon|SWE}} [[IK Sirius Fotboll|Sirius]])}} {{Fs player|no=25|pos=DF|nat=LTU|name=Vytis Pavilonis}} {{Fs player|no=26|pos=DF|nat=COM|name=[[Younn Zahary]]}} {{Fs player|no=29|pos=MF|nat=LTU|name=Kajus Bička}} {{Fs player|no=32|pos=DF|nat=MNE|name=[[Vasilije Radenović]]}} {{Fs player|no=33|pos=MF|nat=LTU|name=Nedas Klimavičius}} {{Fs player|no=37|pos=DF|nat=CRO|name=[[Petar Bosančić]]}} {{Fs player|no=44|pos=FW|nat=LTU|name=Patrik Matyžonok}} {{Fs player|no=71|pos=MF|nat=SRB|name=[[Nemanja Mihajlović]]}} {{Fs player|no=77|pos=MF|nat=BLR|name=[[Yury Kendysh]]}} {{Fs player|no=88|pos=MF|nat=LTU|name=Dariuš Stankevičius}} {{Fs player|no=95|pos=GK|nat=LTU|name=Dominykas Čekavičius}} {{Fs player|no=|pos=FW|nat=Cabo Verde|name=[[Bryan Teixeira]]}} {{Fs end}} ==Poznati igrači== {{col-begin-small}} {{col-3}} *{{flagicon|LIT}} [[Šenderis Giršovičius]] (1974) *{{flagicon|LIT}} [[Igoris Pankratjevas]] (1983–89) *{{flagicon|LIT}} [[Arminas Narbekovas]] (1983–90) *{{flagicon|LIT}} [[Valdas Ivanauskas]] (1984), (1986–89) *{{flagicon|LIT}} [[Virginijus Baltušnikas]] (1985–90), (1991–92), (1994–95), (1997–98) *{{flagicon|LIT}} [[Andrėjus Tereškinas]] (1990–96), (2005) *{{flagicon|LIT}} [[Ričardas Zdančius]] (1991–94) {{col-3}} *{{flagicon|LIT}} [[Edgaras Jankauskas]] (1991–96) *{{flagicon|LIT}} [[Aurelijus Skarbalius]] (1992–94) *{{flagicon|LIT}} [[Andrius Skerla]] (1995–96) *{{flagicon|LIT}} [[Deividas Šemberas]] (1996–98) *{{flagicon|LIT}} [[Žydrūnas Karčemarskas]] (1998), (2001) *{{flagicon|LIT}} [[Robertas Poškus]] (1999) *{{flagicon|LIT}} [[Mindaugas Kalonas]] (2001) {{col-3}} {{col-end}} ==Menadžeri== {{col-begin-small}} {{col-3}} *{{flagicon|LIT}} [[Voldemaras Jaškevičius]] (1947) *{{flagicon|LIT}} [[Jaroslavas Citavičius]] (1947–48) *{{flagicon|LIT}} [[Georgijus Glazkovas]] (1948–51) *{{flagicon|LIT}} [[Andrejus Protasovas]] (1951) *{{flagicon|LIT}} [[Jurijus Chodotovas]] (1952–53) *{{flagicon|LIT}} [[Stasys Paberžis]] (1953–57) *{{flagicon|LIT}} [[Vytautas Saunoris]] (1958–60) *{{flagicon|LIT}} [[Zenonas Ganusauskas]] (1961–62) *{{flagicon|LIT}} [[Serafimas Cholodkovas]] (1963–65) *{{flagicon|LIT}} [[Juozas Vaškelis]] (1966–67) *{{flagicon|LIT}} [[Algirdas Vosylius]] (1968–71) *{{flagicon|LIT}} [[Serafimas Cholodkovas]] (1971–73) *{{flagicon|LIT}} [[Algirdas Klimkevičius]] (1974–76) *{{flagicon|LIT}} [[Benjaminas Zelkevičius]] (Jan 1, 1977–Maj 1, 1983) *{{flagicon|LIT}} [[Algimantas Liubinskas]] (Jan 1, 1983–Dec 31, 1985) *{{flagicon|LIT}} [[Benjaminas Zelkevičius]] (April 1, 1985–Okt 1, 1991) *{{flagicon|LIT}} [[Vytautas Jančiauskas]] (1991–92) *{{flagicon|LIT}} [[Benjaminas Zelkevičius]] (1992–1995) *{{flagicon|LIT}} [[Eugenijus Riabovas]] (1996–01) *{{flagicon|LIT}} [[Kęstutis Latoža]] (2002) *{{flagicon|LIT}} [[Eugenijus Riabovas]] (2003–04) {{col-3}} *{{flagicon|LIT}} [[Kęstutis Latoža]] (2004–05) *{{flagicon|LIT}} [[Saulius Širmelis]] (2005) *{{flagicon|LIT}} [[Arminas Narbekovas]] (Nov 30, 2005–Nov 30, 2006) *{{flagicon|LIT}} [[Igoris Pankratjevas]] (2006) *{{flagicon|RUS}} [[Viatscheslav Mogilniy]] (2008) *{{flagicon|LIT}} [[Mindaugas Čepas]] (2008–09) *{{flagicon|LIT}} [[Igoris Pankratjevas]] (Juli 1, 2009–Dec 31, 2010) *{{flagicon|LIT}} [[Vitalijus Stankevičius]] (Jan 1, 2011–Dec 31, 2011) *{{flagicon|HRV}} [[Damir Petravić]] (Jan 4, 2012–Aug 8, 2012) *{{flagicon|POLJ}} [[Marek Zub]] (Aug 8, 2012–Dec 2014) *{{flagicon|LTU}} [[Valdas Dambrauskas]] (17 Dec 2014 – 23 Oct 2017) *{{flagicon|BLR}} [[Aleksandr Brazevič]] (24 Oct 2017 – 24 Nov 2017) *{{flagicon|LTU}} [[Aurelijus Skarbalius]] (27 Nov 2017–22 Jun 2018) *{{flagicon|LTU}} [[Valdas Urbonas]] (23 Jun 2018– Feb 2019)<ref>{{Cite web |url=http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7325_zalgirio_komandos_vairas_patyrusiam_specialistui.html |title=Arhivirana kopija |access-date=25. 6. 2018 |archive-date=25. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625104000/http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7325_zalgirio_komandos_vairas_patyrusiam_specialistui.html |url-status=dead }}</ref> *{{flagicon|POL}} [[Marek Zub]] (13 Feb 2019 – Jul 2019) <ref name="fkzalgiris.lt">{{Cite web |url=http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7563.html |title=Arhivirana kopija |access-date=13. 2. 2019 |archive-date=14. 2. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190214002833/http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7563.html |url-status=dead }}</ref> *{{Flagicon|POR}} [[João Luís Martins]] (Jul 2019 – Nov 2019)<ref>{{Cite web |url=http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7711.html |title=Arhivirana kopija |access-date=16. 7. 2019 |archive-date=16. 7. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716101200/http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7711.html |url-status=dead }}</ref> *{{flagicon|BJE}} [[Aliaksei Baga]] (19 Jan 2020 – Dec 2020)<ref>{{Cite web |url=http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7815.html |title=Arhivirana kopija |access-date=20. 1. 2020 |archive-date=15. 2. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215072851/http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7815.html |url-status=dead }}</ref> *{{flagicon|KAZ}} Vladimir Čeburin (2021.–2025.)<ref>[https://fkzalgiris.lt/ceburinas-atsisveikina/ V. Čeburinas palieka „Žalgirį“]</ref><ref>[https://www.sportas.lt/naujiena/526242/vladimiras-ceburinas-atsisveikino-su-zalgiriu Vladimiras Čeburinas atsisveikino su „Žalgiriu“]</ref> *{{flagicon|LTU}} [[Rolandas Džiaukštas]] (2025.–2026.) * {{flagicon|LTU}} ''Nerijus Mačiulis'' (2026. – )<ref>[https://fkzalgiris.lt/permainos-zalgirio-trenerio-poste/ Permainos „Žalgirio“ trenerio poste]</ref> {{col-3}} {{col-end}} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{commonscat|FK Žalgiris Vilnius}} * {{službeni sajt|http://fkzalgiris.lt/ }} * [https://www.facebook.com/fkzalgiris/ Facebook] * [https://int.soccerway.com/teams/lithuania/fk-zalgiris-vilnius/1406/ SOCCERWAY] * [https://www.flashscore.com/team/zalgiris/fuLOijFI/ FLASHSCORE] * [https://www.transfermarkt.com/zalgiris-vilnius/startseite/verein/602 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-zalgiris-vilnius/15837/ Globalsportsarchive] * [http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=2602334/profile/index.html FK Žalgiris Vilnius], na UEFA.com {{TOPLYGA}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:FK Žalgiris Vilnius|*]] [[Kategorija:Nogometni klubovi u Litvaniji|Žalgiris Vilnius]] [[Kategorija:Nogometni klubovi osnovani 1962.]] 3j4507grzka2jxcdzm3yjto3t8km7t6 3830279 3830278 2026-04-14T12:11:29Z Makenzis 98619 /* Menadžeri */ 3830279 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometni klub | Boja1 = #FFFFFF | Boja2 = #008000 | Ime kluba = '''FK Žalgiris''' | Puno ime = Vilniaus Futbolo klubas Žalgiris | Grb = Logo VMFD Žalgiris Vilnius.png | Nadimak = ''Žaliai Balti (Zeleno-Bijeli)'' | Osnovan = [[1947.]] | Raspušten = | Lokacija = [[Vilnius]]<br>[[Litvanija]] | Boje = {{colorbox|green}} {{colorbox|white}} | Federacija = [[Nogometni savez Litvanije|LFF]] | Konfederacija = | Liga = [[TOPLYGA]] | Stadion = FK Žalgiris Stadion | Kapacitet = 5.400<ref>* http://eurorivals.net/stadium/zalgiris-vilnius.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707163410/http://eurorivals.net/stadium/zalgiris-vilnius.html |date=7. 7. 2014 }}</ref> | Vlasnik kluba = | Predsjednik kluba = {{flagicon|LTU}} Mingaugas Kasperūnas | Menadžer = {{flagicon|LTU}} [[Andrius Skerla]]<ref>[https://fkzalgiris.lt/zalgirio-komandos-vaira-perims-i-vilniu-griztantis-a-skerla/ „Žalgirio“ komandos vairą perims į Vilnių grįžtantis A. Skerla]</ref> | Uspjesi = | Nacionalni kupovi = | Evropski kupovi = | Adresa = | Plasman u prethodnoj sezoni = 3. mjesto | Prethodna sezona = [[A lyga 2025.|2025.]] | Webstranica = [http://fkzalgiris.lt/ FK Žalgiris] | Trenutna sezona = | uzorak_lr1 = | uzorak_t1 = _rioave1819h | uzorak_dr1 = | uzorak_š1 = | uzorak_č1 = | lijeva ruka1 = ffffff | tijelo1 = 008000 | desna ruka1 = ffffff | šorc1 = FFFFFF | čarape1 = FFFFFF | uzorak_lr2 = | uzorak_t2 = _rioave1819h | uzorak_dr2 = | uzorak_š2 = | uzorak_č2 = | lijeva ruka2 = FFFFFF | tijelo2 = 008800 | desna ruka2 = FFFFFF | šorc2 = 008000 | čarape2 = 008000 | }} [[File:Gdansk autokar Zalgiris Vilnius.jpg|thumb|Autobus FK Žalgiris s ugraviranim godinama osvajanja titule]] [[File:LFF2 by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|250px|right|FK Žalgiris stadion]] [[File:Fans of Zalgiris Vilnius.JPG|300px|thumb|Pietų IV]] '''FK Žalgiris''' je profesionalni nogometni klub iz [[Vilnius]]a, [[Litvanija]]. Takmiči se u [[Prva nogometna liga Litvanije|Prvoj nogometnoj ligi Litvanije]]. Klub je osnovan 1962. Domaće prvenstvo je osvajao pet puta, dok je pobjednik nacionalnog kupa bio osam puta. Među značajnije rezultata ubraja se i osvajanje druge lige [[SSSR|Sovjetskog saveza]]. Nadimak kluba je ''Zeleno-Bijeli''. Tradicionalne boje su zelena i bijela. Domaće utakmice igra na [[LFF Stadium|LFF Stadionu]]. ==Uspjesi== *'''[[A lyga]]''' **'''[[Datoteka:Cup Winner.png]] (11)''': 1991, 1992, 1999, 2013, 2014, 2015, 2016, 2020, 2021, 2022, 2024 *'''[[Kup Litvanije u nogometu|Nacionalni kup]]''' **'''[[Datoteka:Cup Winner.png]] (14)''': 1991, 1993, 1994, 1997, 2003, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016 (proljeće), 2016 (jesen), 2018, 2021, 2022 *'''[[Superkup Litvanije u nogometu|Superkup]]:''' **'''[[Datoteka:Cup Winner.png]] (8)''': 2003, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2020, 2023 *'''[[SSSR Prva liga]]''' **'''[[Datoteka:Cup Winner.png]] (1)''': 1982 == Sezona (2009. – ...) == {|class="wikitable" ! Sezona ! Div. ! Liga ! Mjesto ! web |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2009.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Pirma lyga''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito09.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2010.|2010.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2010.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2011.|2011.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2011.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2012.|2012.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2012.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2013.|2013.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2014.|2014.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2015.|2015.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2016.|2016.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2017.|2017.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2018.|2018.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A Lyga 2019.|2019.]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2020.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2021.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2022.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2023.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2024.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2025.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2026.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[TOPLYGA]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Boje kluba == * Bijela/zelena. {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center; border=1 cellspacing=0" |- | style="background:Green;color:White" width="150" height="50" |'''Žalgiris''' | style="background:White;color:Black" width="150" height="50" |'''Žalgiris''' |} ==Evropski nastupi== {| class="wikitable" ! Sezona ! Takmičenje ! Runda ! Država ! Klub ! Rezultat ! Ukupno |- |1988–89 |<center>[[Kup UEFA|UEFA Evropska liga]] |<center>1/32 |<center>{{flagicon|AUT}} |<center>[[FK Austria Beč|Austria Beč]] |2–0, 2–5 |<center>4–5 |- |rowspan="2"|1989–90 |rowspan="2"|<center>[[Kup UEFA|UEFA Evropska liga]] |<center>1R |<center>{{flagicon|ŠVE}} |<center>[[IFK Göteborg|IFK Goteborg]] |2–0, 0–1 |<center>2–1 |- |<center>2R |<center>{{flagicon|SRB}} |<center>[[FK Crvena zvezda|Crvena zvezda]] |1–4, 0–1 |<center>1–5 |- |1992–93 |<center>[[UEFA Liga prvaka]] |<center>1R |<center>{{flagicon|HOL}} |<center>[[PSV Eindhoven]] |0–6, 0–2 |<center>0–8 |- |1993–94 |<center>[[Kup pobjednika kupova]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|SLK}} |<center>[[MFK Košice|Košice]] |0–2, 0–1 |<center>0–3 |- |rowspan="2"|1994–95 |rowspan="2"|<center>[[Kup pobjednika kupova]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|Vels}} |<center>[[Barry Town FC|Barry Town]] |1–0, 6–0 |<center>7–0 |- |<center>1R |<center>{{flagicon|HOL}} |<center>[[Feyenoord]] |1–1, 1–2 |<center>2–3 |- |rowspan="2"|1995–96 |rowspan="2"|<center>[[Kup pobjednika kupova]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|SLO}} |<center>[[NK Mura]] |2–0, 1–2 |<center>3–2 |- |<center>1R |<center>{{flagicon|TUR}} |<center>[[Trabzonspor]] |2–2, 0–1 |<center>2–3 |- |rowspan="2"|1996–97 |rowspan="2"|<center>[[Kup UEFA|UEFA Evropska liga]] |<center>PR |<center>{{flagicon|SJI}} |<center>[[Crusaders FC|Crusaders]] |2–0, 1–2 |<center>3–2 |- |<center>1R |<center>{{flagicon|ŠKO}} |<center>[[Aberdeen FC|Aberdeen]] |1–4, 3–1 |<center>4–5 |- |1997–98 |<center>[[Kup pobjednika kupova]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|IZR}} |<center>[[Hapoel Be'er Sheva FC|Hapoel Be'er Sheva]] |0–0, 1–2 |<center>1–2 |- |rowspan="2"|1998–99 |rowspan="2"|<center>[[Kup UEFA|UEFA Evropska liga]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|ISL}} |<center>[[Íþróttabandalag Akraness|ÍA]] |2–3, 1–0 |<center>3–3 |- |<center>2Q |<center>{{flagicon|NOR}} |<center>[[SK Brann|Brann]] |0–1, 0–0 |<center>0–1 |- |rowspan="2"|1999–00 |rowspan="2"|<center>[[UEFA Liga prvaka]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|ARM}} |<center>[[FC Spartak Yerevan|Araks Ararat]] |2–0, 3–0 |<center>5–0 |- |<center>2Q |<center>{{flagicon|UKR}} |<center>[[FK Dinamo Kijev|Dinamo Kijev]] |0–2, 0–1 |<center>0–3 |- |2000–01 |<center>[[Kup UEFA|UEFA Evropska liga]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|POLJ}} |<center>[[Ruch Chorzów]] |2–1, 0–6 |<center>2–7 |- |2001-02 |<center>[[Kup UEFA|UEFA Evropska liga]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|IZR}} |<center>[[Maccabi Tel Aviv FC|Maccabi Tel Aviv]] |0–6, 0–1 |<center>0–7 |- |rowspan="2"|2002 |rowspan="2"|<center>[[UEFA Intertoto kup]] |<center>1R |<center>{{flagicon|MAĐ}} |<center>[[Budapest Honvéd FC|Budapest Honvéd]] |1–0, 0–0 |<center>1–0 |- |<center>2R |<center>{{flagicon|FRA}} |<center>[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]] |0–2, 1–2 |<center>1–4 |- |2003 |<center>[[UEFA Intertoto kup]] |<center>1R |<center>{{flagicon|ŠVE}} |<center>[[Örgryte IS]] |1–1, 0–3 |<center>1–4 |- |rowspan="2"|2004–05 |rowspan="2"|<center>[[Kup UEFA|UEFA Evropska liga]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|SJI}} |<center>[[Portadown FC|Portadown]] |2–2, 2–0 |<center>4–2 |- |<center>1Q |<center>{{flagicon|DAN}} |<center>[[AaB Fodbold]] |1–3, 0–0 |<center>1–3 |- |rowspan="4"|2005 |rowspan="4"|<center>[[UEFA Intertoto kup]] |<center>1R |<center>{{flagicon|SJI}} |<center>[[Lisburn Distillery FC|Lisburn Distillery]] |1–0, 1–0 |<center>2–0 |- |<center>2R |<center>{{flagicon|LAT}} |<center>[[Dinaburg FC]] |2–0, 1–2 |<center>3–2 |- |<center>3R |<center>{{flagicon|GRČ}} |<center>[[Egaleo FC]] |3–1, 2–3 |<center>5–4 |- |<center>1/2 |<center>{{flagicon|RUM}} |<center>[[CFR Cluj]] |1–2, 1–5 |<center>2–7 |- |2012–13 |<center>[[UEFA Evropska liga]] |<center>2Q |<center>{{flagicon|AUT}} |<center>[[FC Admira Wacker Mödling|Admira Wacker Mödling]] |1–1, 1–5 |<center>2–6 |- |rowspan="4"|2013–14 |rowspan="4"|<center>[[UEFA Evropska liga]] |<center>1Q |<center>{{flagicon|IRS}} |<center>[[St Patrick's Athletic FC|St Patrick's Athletic]] |2–2, 2–1 |<center>4–3 |- |<center>2Q |<center>{{flagicon|ARM}} |<center>[[FK Pjunik|Pyunik]] |2–0, 1–1 |<center>3–1 |- |<center>3Q |<center>{{flagicon|POLJ}} |<center>[[Lech Poznań]] |1–0, 1–2 |<center>2–2 |- |<center>PO |<center>{{flagicon|AUT}} |<center>[[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] |0–5, 0–2 |<center> 0–7 |- | 2014–15 | <center>[[UEFA Liga prvaka]] |<center>2Q |<center>{{flagicon|HRV}} |<center>[[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] |0–2, 0-2 |<center> 0-4 |- |} == Trenutni sastav == ''Posljednja izmjena: 01. 09. 2025''<ref>https://alyga.lt/komanda/zalgiris</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no= 1|pos=GK|nat=VEN|name=[[Carlos Olses]]}} {{Fs player|no= 5|pos=DF|nat=ROM|name=[[Grigore Turda]]}} {{Fs player|no= 6|pos=MF|nat=CRO|name=[[Marko Capan]]}} {{Fs player|no= 8|pos=FW|nat=ROU|name=[[Liviu Antal]]}} {{Fs player|no= 9|pos=MF|nat=LTU|name=Gustas Jarusevičius}} {{Fs player|no=10|pos=MF|nat=LTU|name=[[Paulius Golubickas]]}} {{Fs player|no=11|pos=FW|nat=SRB|name=Nikola Petković}} {{Fs player|no=12|pos=GK|nat=LTU|name=[[Vincentas Šarkauskas]]}} {{fs player|no=13|pos=MF|nat=LTU|name=[[Klaudijus Upstas]]}} {{Fs player|no=14|pos=DF|nat=LTU|name=Martynas Šetkus}} {{Fs player|no=16|pos=MF|nat=LTU|name=Kajus Kontautas}} {{Fs player|no=17|pos=MF|nat=LTU|name=[[Giedrius Matulevičius]]}} {{fs player|no=18|pos=MF|nat=LTU|name=Deividas Šešplaukis}} {{Fs player|no=19|pos=DF|nat=SWE|name=Mohamed Youla}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=22|pos=MF|nat=LTU|name=[[Ovidijus Verbickas]]}} {{Fs player|no=23|pos=MF|nat=GEO|name=[[Saba Mamatsashvili]]}} {{small|(na pozajmici od {{flagicon|SWE}} [[IK Sirius Fotboll|Sirius]])}} {{Fs player|no=25|pos=DF|nat=LTU|name=Vytis Pavilonis}} {{Fs player|no=26|pos=DF|nat=COM|name=[[Younn Zahary]]}} {{Fs player|no=29|pos=MF|nat=LTU|name=Kajus Bička}} {{Fs player|no=32|pos=DF|nat=MNE|name=[[Vasilije Radenović]]}} {{Fs player|no=33|pos=MF|nat=LTU|name=Nedas Klimavičius}} {{Fs player|no=37|pos=DF|nat=CRO|name=[[Petar Bosančić]]}} {{Fs player|no=44|pos=FW|nat=LTU|name=Patrik Matyžonok}} {{Fs player|no=71|pos=MF|nat=SRB|name=[[Nemanja Mihajlović]]}} {{Fs player|no=77|pos=MF|nat=BLR|name=[[Yury Kendysh]]}} {{Fs player|no=88|pos=MF|nat=LTU|name=Dariuš Stankevičius}} {{Fs player|no=95|pos=GK|nat=LTU|name=Dominykas Čekavičius}} {{Fs player|no=|pos=FW|nat=Cabo Verde|name=[[Bryan Teixeira]]}} {{Fs end}} ==Poznati igrači== {{col-begin-small}} {{col-3}} *{{flagicon|LIT}} [[Šenderis Giršovičius]] (1974) *{{flagicon|LIT}} [[Igoris Pankratjevas]] (1983–89) *{{flagicon|LIT}} [[Arminas Narbekovas]] (1983–90) *{{flagicon|LIT}} [[Valdas Ivanauskas]] (1984), (1986–89) *{{flagicon|LIT}} [[Virginijus Baltušnikas]] (1985–90), (1991–92), (1994–95), (1997–98) *{{flagicon|LIT}} [[Andrėjus Tereškinas]] (1990–96), (2005) *{{flagicon|LIT}} [[Ričardas Zdančius]] (1991–94) {{col-3}} *{{flagicon|LIT}} [[Edgaras Jankauskas]] (1991–96) *{{flagicon|LIT}} [[Aurelijus Skarbalius]] (1992–94) *{{flagicon|LIT}} [[Andrius Skerla]] (1995–96) *{{flagicon|LIT}} [[Deividas Šemberas]] (1996–98) *{{flagicon|LIT}} [[Žydrūnas Karčemarskas]] (1998), (2001) *{{flagicon|LIT}} [[Robertas Poškus]] (1999) *{{flagicon|LIT}} [[Mindaugas Kalonas]] (2001) {{col-3}} {{col-end}} ==Menadžeri== {{col-begin-small}} {{col-3}} *{{flagicon|LIT}} [[Voldemaras Jaškevičius]] (1947) *{{flagicon|LIT}} [[Jaroslavas Citavičius]] (1947–48) *{{flagicon|LIT}} [[Georgijus Glazkovas]] (1948–51) *{{flagicon|LIT}} [[Andrejus Protasovas]] (1951) *{{flagicon|LIT}} [[Jurijus Chodotovas]] (1952–53) *{{flagicon|LIT}} [[Stasys Paberžis]] (1953–57) *{{flagicon|LIT}} [[Vytautas Saunoris]] (1958–60) *{{flagicon|LIT}} [[Zenonas Ganusauskas]] (1961–62) *{{flagicon|LIT}} [[Serafimas Cholodkovas]] (1963–65) *{{flagicon|LIT}} [[Juozas Vaškelis]] (1966–67) *{{flagicon|LIT}} [[Algirdas Vosylius]] (1968–71) *{{flagicon|LIT}} [[Serafimas Cholodkovas]] (1971–73) *{{flagicon|LIT}} [[Algirdas Klimkevičius]] (1974–76) *{{flagicon|LIT}} [[Benjaminas Zelkevičius]] (Jan 1, 1977–Maj 1, 1983) *{{flagicon|LIT}} [[Algimantas Liubinskas]] (Jan 1, 1983–Dec 31, 1985) *{{flagicon|LIT}} [[Benjaminas Zelkevičius]] (April 1, 1985–Okt 1, 1991) *{{flagicon|LIT}} [[Vytautas Jančiauskas]] (1991–92) *{{flagicon|LIT}} [[Benjaminas Zelkevičius]] (1992–1995) *{{flagicon|LIT}} [[Eugenijus Riabovas]] (1996–01) *{{flagicon|LIT}} [[Kęstutis Latoža]] (2002) *{{flagicon|LIT}} [[Eugenijus Riabovas]] (2003–04) {{col-3}} *{{flagicon|LIT}} [[Kęstutis Latoža]] (2004–05) *{{flagicon|LIT}} [[Saulius Širmelis]] (2005) *{{flagicon|LIT}} [[Arminas Narbekovas]] (Nov 30, 2005–Nov 30, 2006) *{{flagicon|LIT}} [[Igoris Pankratjevas]] (2006) *{{flagicon|RUS}} [[Viatscheslav Mogilniy]] (2008) *{{flagicon|LIT}} [[Mindaugas Čepas]] (2008–09) *{{flagicon|LIT}} [[Igoris Pankratjevas]] (Juli 1, 2009–Dec 31, 2010) *{{flagicon|LIT}} [[Vitalijus Stankevičius]] (Jan 1, 2011–Dec 31, 2011) *{{flagicon|HRV}} [[Damir Petravić]] (Jan 4, 2012–Aug 8, 2012) *{{flagicon|POLJ}} [[Marek Zub]] (Aug 8, 2012–Dec 2014) *{{flagicon|LTU}} [[Valdas Dambrauskas]] (17 Dec 2014 – 23 Oct 2017) *{{flagicon|BLR}} [[Aleksandr Brazevič]] (24 Oct 2017 – 24 Nov 2017) *{{flagicon|LTU}} [[Aurelijus Skarbalius]] (27 Nov 2017–22 Jun 2018) *{{flagicon|LTU}} [[Valdas Urbonas]] (23 Jun 2018– Feb 2019)<ref>{{Cite web |url=http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7325_zalgirio_komandos_vairas_patyrusiam_specialistui.html |title=Arhivirana kopija |access-date=25. 6. 2018 |archive-date=25. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625104000/http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7325_zalgirio_komandos_vairas_patyrusiam_specialistui.html |url-status=dead }}</ref> *{{flagicon|POL}} [[Marek Zub]] (13 Feb 2019 – Jul 2019) <ref name="fkzalgiris.lt">{{Cite web |url=http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7563.html |title=Arhivirana kopija |access-date=13. 2. 2019 |archive-date=14. 2. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190214002833/http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7563.html |url-status=dead }}</ref> *{{Flagicon|POR}} [[João Luís Martins]] (Jul 2019 – Nov 2019)<ref>{{Cite web |url=http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7711.html |title=Arhivirana kopija |access-date=16. 7. 2019 |archive-date=16. 7. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716101200/http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7711.html |url-status=dead }}</ref> *{{flagicon|BJE}} [[Aliaksei Baga]] (19 Jan 2020 – Dec 2020)<ref>{{Cite web |url=http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7815.html |title=Arhivirana kopija |access-date=20. 1. 2020 |archive-date=15. 2. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215072851/http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7815.html |url-status=dead }}</ref> *{{flagicon|KAZ}} Vladimir Čeburin (2021.–2025.)<ref>[https://fkzalgiris.lt/ceburinas-atsisveikina/ V. Čeburinas palieka „Žalgirį“]</ref><ref>[https://www.sportas.lt/naujiena/526242/vladimiras-ceburinas-atsisveikino-su-zalgiriu Vladimiras Čeburinas atsisveikino su „Žalgiriu“]</ref> *{{flagicon|LTU}} [[Rolandas Džiaukštas]] (2025.–2026.) *{{flagicon|LTU}} [[Andrius Skerla]], (2026.– )<ref>[https://fkzalgiris.lt/zalgirio-komandos-vaira-perims-i-vilniu-griztantis-a-skerla/ „Žalgirio“ komandos vairą perims į Vilnių grįžtantis A. Skerla]</ref> {{col-3}} {{col-end}} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{commonscat|FK Žalgiris Vilnius}} * {{službeni sajt|http://fkzalgiris.lt/ }} * [https://www.facebook.com/fkzalgiris/ Facebook] * [https://int.soccerway.com/teams/lithuania/fk-zalgiris-vilnius/1406/ SOCCERWAY] * [https://www.flashscore.com/team/zalgiris/fuLOijFI/ FLASHSCORE] * [https://www.transfermarkt.com/zalgiris-vilnius/startseite/verein/602 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-zalgiris-vilnius/15837/ Globalsportsarchive] * [http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=2602334/profile/index.html FK Žalgiris Vilnius], na UEFA.com {{TOPLYGA}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:FK Žalgiris Vilnius|*]] [[Kategorija:Nogometni klubovi u Litvaniji|Žalgiris Vilnius]] [[Kategorija:Nogometni klubovi osnovani 1962.]] 8bfd6uxssdyseh1l2e8plhgxc7g0gfs 0 381605 3830339 3783308 2026-04-14T17:40:56Z AnToni 2325 /* Rezultati */ 3830339 wikitext text/x-wiki {{Infokutija događaj na sportskom takmičenju | događaj = Štafeta (mještovito) | takmičenje_dativ = Svjetskom prvenstvu u biatlonu 2015. | slika = Biathlon_pictogram.svg | veličina_slike = 150px | opis_slike = | lokacija = [[Kontiolahti]], {{ZID|Finska}} | datum = 5. mart 2015. | takmičari = 104 | države = 26 | zlato = [[Veronika Vítková]] | zlato2 = [[Gabriela Soukalová]] | zlato3 = [[Michal Šlesingr]] | zlato4 = [[Ondřej Moravec]] | zlatoNOK = ČEŠ | srebro = [[Anaïs Bescond]] | srebro2 = [[Marie Dorin Habert]] | srebro3 = [[Jean-Guillaume Béatrix]] | srebro4 = [[Martin Fourcade]] | srebroNOK = FRA | bronza = [[Fanny Welle-Strand Horn]] | bronza2 = [[Tiril Eckhoff]] | bronza3 = [[Johannes Thingnes Bø]] | bronza4 = [[Martin Fourcade]] | bronzaNOK = NOR | prethodno = [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – štafeta (mješovito)|2013.]] | sljedeće = [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2016 – štafeta (mješovito)|2016.]] }} {{Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015}} {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.}} '''Utrka u [[Biatlon#Discipline|štafeti]]''' na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|Svjetskom prvenstvu u biatlonu 2015.]], održala se [[5. mart]]a 2015. u [[Finska|finskom]] gradu [[Kontiolahti]]ju.<ref>{{Cite web |url=http://www3.biathlonworld.com/en/events.html/do/showevent?EventId=BT1415SWRLCH__ |title=Schedule |access-date=13. 3. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140811041434/http://www3.biathlonworld.com/en/events.html/do/showevent?EventId=BT1415SWRLCH__ |archive-date=11. 8. 2014 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://ibu.blob.core.windows.net/docs/1415/BT/SWRL/CH__/MXRL/BT_C51B2_1.0.pdf Start list]</ref> ==Rezultati== Početak utrke je bio u 18:15.<ref>[http://ibu.blob.core.windows.net/docs/1415/BT/SWRL/CH__/MXRL/BT_C73C_1.0.pdf Final Results]</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Plasman !! Startni<br>broj!! Ekipa !! Vrijeme !! Promašaji !! Zaostatak |- | [[Datoteka:gold medal icon.svg|18p]] || 6 || align=left|{{ZID|Češka}}<br><small>[[Veronika Vítková]]<br>[[Gabriela Soukalová]]<br>[[Michal Šlesingr]]<br>[[Ondřej Moravec]]</small> || '''1:20:27.2'''<br>19:50.5<br>19:44.8<br>20:42.1<br>20:09.8 || '''0+3 0+5'''<br>0+2 0+2<br>0+0 0+0<br>0+0 0+2<br>0+1 0+1 || |- | [[Datoteka:silver medal icon.svg|18p]] || 2 || align=left|{{ZID|Francuska}}<br><small>[[Anaïs Bescond]]<br>[[Marie Dorin Habert]]<br>[[Jean-Guillaume Béatrix]]<br>[[Martin Fourcade]]</small> || '''1:20:47.4'''<br>20:35.6<br>19:16.2<br>21:24.4<br>19:31.2 || '''0+1 0+7'''<br>0+1 0+3<br>0+0 0+1<br>0+0 0+3<br>0+0 0+0 || +20.2 |- | [[Datoteka:bronze medal icon.svg|18p]] || 1 || align=left|{{ZID|Norveška}}<br><small>[[Fanny Welle-Strand Horn]]<br>[[Tiril Eckhoff]]<br>[[Johannes Thingnes Bø]]<br>[[Tarjei Bø]]</small> || '''1:20:54.9'''<br>20:20.3<br>20:21.7<br>20:08.6<br>20:04.3 || '''0+0 1+3'''<br>0+0 0+0<br>0+0 1+3<br>0+0 0+0<br>0+0 0+0 || +27.7 |- | 4 || 8 || align=left|{{ZID|Bjelorusija}}<br><small>[[Nadzeja Skardzina]]<br>[[Darja Domračeva]]<br>[[Vladimir Čepelin]]<br>[[Jurji Lijadov]]</small> || '''1:20:58.2'''<br>20:09.0<br>18:59.4<br>20:56.1<br>20.52.5 || '''0+1 0+6'''<br>0+0 0+0<br>0+0 0+0<br>0+0 0+3<br>0+1 0+3 || +31.0 |- | 5 || 11 || align=left|{{ZID|Austrija}}<br><small>[[Lisa Hauser]]<br>[[Katharina Innerhofer]]<br>[[Sven Grossegger]]<br>[[Simon Eder]]</small> || '''1:21:27.5'''<br>20.06.3<br>20.42.8<br>20:42.4<br>19.56.0 || '''0+2 0+1'''<br>0+0 0+0<br>0+1 0+1<br>0+1 0+0<br>0+0 0+0 || +1:00.3 |- | 6 || 5 || align=left|{{ZID|Njemačka}}<br><small>[[Luise Kummer]]<br>[[Franziska Preuß]]<br>[[Daniel Böhm]]<br>[[Benedikt Doll]]</small> || '''1:21:50.0'''<br>21:06.5<br>20:04.9<br>20.36.7<br>20:01.9 || '''0+2 0+4'''<br>0+1 0+1<br>0+0 0+1<br>0+1 0+1<br>0+0 0+1 || +1:22.8 |- | 7 || 18 || align=left|{{ZID|Italija}}<br><small>[[Dorothea Wierer]]<br>[[Karin Oberhofer]]<br>[[Dominik Windisch]]<br>[[Lukas Hofer]]</small> || '''1:21:51.9'''<br>20:30.0<br>20:01.1<br>21:01.5<br>20:19.3 || '''0+6 0+4'''<br>0+2 0+0<br>0+0 0+1<br>0+2 0+1<br>0+2 0+2 || +1:24.7 |- | 8 || 7 || align=left|{{ZID|SAD}}<br><small>[[Susan Dunklee]]<br>[[Hannah Dreissigacker]]<br>[[Lowell Bailey]]<br>[[Leif Nordgren]]</small> || '''1:22:13.8'''<br>20:01.2<br>21:10.6<br>20:54.6<br>20:07.4 || '''1+5 0+3'''<br>0+1 0+1<br>1+3 0+2<br>0+0 0+0<br>0+1 0+0 || +1:46.6 |- | 9 || 16 || align=left|{{ZID|Finska}}<br><small>[[Mari Laukkanen]]<br>[[Kaisa Mäkäräinen]]<br>[[Ahti Toivanen]]<br>[[Olli Hiidensalo]]</small> || '''1:22:26.7'''<br>20.35.2<br>18.54.4<br>21:55.5<br>21:01.6 || '''0+5 0+3'''<br>0+3 0+0<br>0+0 0+0<br>0+0 0+1<br>0+2 0+2 || +1:59.5 |- | 10 || 4 || align=left|{{ZID|Rusija}}<br><small>[[Jana Romanova]]<br>[[Olga Podčufarova]]<br>[[Maksim Cvetkov]]<br>[[Anton Šipuljin]]</small> || '''1:22:27.4'''<br>20:27.0<br>20:40.7<br>21:32.8<br>19:46.9 || '''0+1 0+1'''<br>0+0 0+0<br>0+1 0+0<br>0+0 0+1<br>0+0 0+0 || +2:00.2 |- | 11 || 3 || align=left|{{ZID|Ukrajina}}<br><small>[[Julija Džima]]<br>[[Valentina Semerenko]]<br>[[Serhij Semenov]]<br>[[Dmitro Pidrušnji]]</small> || '''1:22:37.5'''<br>21:20.8<br>18.46.3<br>20:50.8<br>20:39.6 || '''0+2 0+8'''<br>0+1 0+1<br>0+1 0+2<br>0+0 0+3<br>0+0 0+2 || +2:10.3 |- | 12 || 22 || align=left|{{ZID|Kanada}}<br><small>[[Audrey Vaillancourt]]<br>[[Rosanna Crawford]]<br>[[Nathan Smith (biatlonac)|Nathan Smith]]<br>[[Brendan Green]]</small> || '''1:22:55.1'''<br>21:22.5<br>20:02.3<br>20:46.2<br>20:44.1 || '''0+3 0+1'''<br>0+1 0+1<br>0+1 0+0<br>0+1 0+0<br>0+1 0+0 || +2:27.9 |- | 13 || 13 || align=left|{{ZID|Švicarska}}<br><small>[[Aita Gasparin]]<br>[[Elisa Gasparin]]<br>[[Benjamin Weger]]<br>[[Mario Dolder]]</small> || '''1:23:33.4'''<br>21:00.3<br>20:10.3<br>21:20.9<br>21:01.9 || '''0+2 0+5'''<br>0+0 0+0<br>0+1 0+2<br>0+0 0+1<br>0+1 0+2 || +3:06.2 |- | 14 || 15 || align=left|{{ZID|Poljska}}<br><small>[[Karolina Pitoń]]<br>[[Magdalena Gwizdoń]]<br>[[Łukasz Szczurek]]<br>[[Krzysztof Pływaczyk]]</small> || '''1:23:41.8'''<br>21:36.6<br>19:35.5<br>21:30.4<br>20:59.3 || '''0+1 0+2'''<br>0+1 0+1<br>0+0 0+0<br>0+0 0+1<br>0+0 0+0 || +3:14.6 |- | 15 || 10 || align=left|{{ZID|Slovenija}}<br><small>[[Andreja Mali]]<br>[[Anja Eržen]]<br>[[Klemen Bauer]]<br>[[Jakov Fak]]</small> || '''1:24:15.4'''<br>20.32.7<br>23:00.7<br>20:32.7<br>20:09.3 || '''0+2 3+5'''<br>0+0 0+2<br>0+1 3+3<br>0+1 0+0<br>0+0 0+0 || +3:48.2 |- | 16 || 9 || align=left|{{ZID|Švedska}}<br><small>[[Elisabeth Högberg]]<br>[[Mona Brorsson]]<br>[[Fredrik Lindström (biatlonac)|Fredrik Lindström]]<br>[[Peppe Femling]]</small> || '''1:24:28.2'''<br>21:15.1<br>21.14.6<br>20.53.4<br>21:05.1 || '''0+5 0+3'''<br>0+3 0+0<br>0+0 0+0<br>0+1 0+1<br>0+1 0+2 || +4:01.0 |- | 17 || 12 || align=left|{{ZID|Slovačka}}<br><small>[[Paulína Fialková]]<br>[[Jana Gereková]]<br>[[Tomáš Hasilla]]<br>[[Martin Otčenáš]]</small> || '''1:25:11.9'''<br>20.40.8<br>20:04.1<br>21:21.3<br>23:05.7 || '''0+4 2+6'''<br>0+0 0+1<br>0+1 0+1<br>0+0 0+1<br>0+3 2+3 || +4:44.7 |- | 18 || 14 || align=left|{{ZID|Bugarska}}<br><small>[[Emilija Jordanova]]<br>[[Desislava Stojanova]]<br>[[Vladimir Ilijev]]<br>[[Krasimir Anev]]</small> || '''1:25:24.7'''<br>21:45.7<br>22:10.0<br>21:29.6<br>19.59.4 || '''0+6 1+6'''<br>0+2 0+0<br>0+1 1+3<br>0+2 0+3<br>0+1 0+0 || +4:57.5 |- | 19 || 24 || align=left|{{ZID|Estonija}}<br><small>[[Kadri Lehtla]]<br>[[Darja Jurlova]]<br>[[Kauri Kõiv]]<br>[[Kalev Ermits]]</small> || '''1:25:32.8'''<br>20:38.2<br>21:30.0<br>21:45.1<br>21:39.5 || '''1+5 0+3'''<br>0+1 0+1<br>0+1 0+0<br>0+0 0+2<br>1+3 0+0 || +5:05.6 |- | 20 || 17 || align=left|{{ZID|Rumunija}}<br><small>[[Luminița Pișcoran]]<br>[[Florina Ioana Cîrstea]]<br>[[George Buta]]<br>[[Cornel Puchianu]]</small> || '''1:25:44.5'''<br>20:28.6<br>22:51.5<br>21:28.8<br>20:55.6 || '''0+5 0+2'''<br>2+0 0+0<br>0+0 0+2<br>0+0 0+0<br>0+3 0+0 || +5:17.3 |- | 21 || 21 || align=left|{{ZID|Japan}}<br><small>[[Fuyuko Suzuki]]<br>[[Yurie Tanaka]]<br>[[Mikito Tachizaki]]<br>[[Kazuya Inomata]]</small> || '''1:25:50.8'''<br>19.52.6<br>21:39.4<br>22:01.5<br>22:17.3 || '''0+5 1+7'''<br>0+0 0+0<br>0+3 0+2<br>0+0 0+2<br>0+2 1+3 || +5:23.6 |- | 22 || 25 || align=left|{{ZID|Kina}}<br><small>[[Tang Jialin]]<br>[[Zhang Yan (biatlonka)|Zhang Yan]]<br>[[Ren Long]]<br>[[Tang Jinle]]</small> || {{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}<br>21:20.2<br>21:12.4<br>22:36.7<br><br> || '''0+8 0+4'''<br>0+2 0+1<br>0+2 0+0<br>0+2 0+0<br>0+2 0+3 || |- | 23 || 19 || align=left|{{ZID|Litvanija}}<br><small>[[Diana Rasimovičiūtė|Diana Rasimovičiūtė-Brice]]<br>[[Natalija Paulauskaitė]]<br>[[Karol Dombrovski]]<br>[[Tomas Kaukėnas]]</small> || {{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}<br>21:26.4<br>22:54.2<br>22:41.8<br><br> || '''0+1 1+6'''<br>0+0 0+1<br>0+1 0+1<br>0+0 0+1<br>0+0 1+3 || |- | 24 || 23 || align=left|{{ZID|Kazahstan}}<br><small>[[Ana Kistanova]]<br>[[Darja Usanova]]<br>[[Jan Savicki]]<br>[[Maksim Braun]]</small> || {{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}<br>22:58.6<br>20.51.9<br>23:12.6<br><br> || '''3+9 0+8'''<br>0+3 0+3<br>0+0 0+3<br>2+3 0+1<br>1+3 0+1 || |- | 25 || 20 || align=left|{{ZID|Ujedinjeno Kraljevstvo}}<br><small>[[Amanda Lightfoot]]<br>[[Nerys Jones]]<br>[[Lee-Steve Jackson]]<br>[[Scott Dixon (biatlonac)|Scott Dixon]]</small> || {{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}<br>21:28.0<br>23:50.8<br>22:10.2<br><br> || '''0+6 1+7'''<br>0+0 0+3<br>0+3 1+3<br>0+1 0+1<br>0+2 0+0 || |- | 26 || 26 || align=left|{{ZID|Južna Koreja}}<br><small>[[Mun Ji-hee]]<br>[[Ko Eun-jung]]<br>[[Jun Je-uk]]<br>[[Kim Jong-min (biatlonac)|Kim Jong-min]]</small> || {{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}<br>21:51.2<br>23:13.7<br>23:45.4<br><br> || '''0+5 3+8'''<br>0+2 0+0<br>0+2 2+3<br>0+0 0+2<br>0+1 1+3 || |} ==Reference== {{reference}}{{Biatlon portal}} [[Kategorija:Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.]] lb8kggvykdz4za6q76yib56gqqpsn31 0 381613 3830337 3812287 2026-04-14T17:39:21Z AnToni 2325 /* Rezultati */ 3830337 wikitext text/x-wiki {{Infokutija događaj na sportskom takmičenju | događaj = Pojedinačno (žene) | takmičenje_dativ = Svjetskom prvenstvu u biatlonu 2015. | slika = Biathlon_pictogram.svg | veličina_slike = 150px | opis_slike = | lokacija = [[Kontiolahti]], {{ZID|Finska}} | datum = 11. mart 2015. | takmičari = 105 | države = 30 | zlato = [[Jekaterina Jurlova]] | zlato_NOK = RUS | srebro = [[Gabriela Soukalová]] | srebro_NOK = ČEŠ | bronza = [[Kaisa Mäkäräinen]] | bronza_NOK = FIN | prethodno = [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 15 km|2013.]] | sljedeće = [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2016 – 15 km|2016.]] }} {{Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015}} {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.}} [[Datoteka:Ekaterina_Jurlova_09-2011.jpg|Ekaterina Jurlova, ruska biatlonka, pobjednica u pojedničnoj utrci|desno|mini]] '''Utrka u [[Biatlon#Discipline|pojedinačnoj konkurenciji]] na 15&nbsp;km''' na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|Svjetskom prvenstvu u biatlonu 2015.]] za žene održala se [[11. mart]]a 2015. u [[Finska|finskom]] gradu [[Kontiolahti]]ju.<ref>{{Cite web |url=http://www3.biathlonworld.com/en/events.html/do/showevent?EventId=BT1415SWRLCH__ |title=Schedule |access-date=14. 3. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140811041434/http://www3.biathlonworld.com/en/events.html/do/showevent?EventId=BT1415SWRLCH__ |archive-date=11. 8. 2014 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://ibu.blob.core.windows.net/docs/1415/BT/SWRL/CH__/SWSP/BT_C51A_1.0.pdf Start list]</ref> == Rezultati == Početak utrke je bio u 18:15.<ref>[http://ibu.blob.core.windows.net/docs/1415/BT/SWRL/CH__/SWIN/BT_C73A_1.0.pdf Final Results]</ref> <br>(<small>Sva vremena početka utrka su po lokalnom vremenu ([[UTC]]+2)</small>) {|class="wikitable" style="text-align:center" !Plasman !! Startni<br>broj !! Ime !! Vrijeme !! Promašaji !! Zaostatak |- | [[Datoteka:gold medal icon.svg|18p]] || 93 || align=left| {{flagathlete|[[Jekaterina Jurlova]] |RUS}} || 41:32.2 || 0<small> (0+0+0+0) </small>|| |- | [[Datoteka:silver medal icon.svg|18p]] || 4 || align=left| {{flagathlete|[[Gabriela Soukalová]] |ČEŠ}} || 41:55.4 || 1<small> (0+0+0+1) </small>|| +23.2 |- | [[Datoteka:bronze medal icon.svg|18p]] || 36 || align=left| {{flagathlete|[[Kaisa Mäkäräinen]] |FIN}} || 41:56.6 || 2<small> (0+1+1+0) </small>|| +24.4 |- | 4 || 12 || align=left| {{flagathlete|[[Dorothea Wierer]] |ITA}} || 41:57.0 || 1<small> (0+1+0+0) </small>|| +24.8 |- | 5 || 16 || align=left| {{flagathlete|[[Darija Virolajnen]] |RUS}} || 42:10.1 || 1<small> (0+0+1+0) </small>|| +37.9 |- | 6 || 21 || align=left| {{flagathlete|[[Laura Dahlmeier]] |NJE}} || 42:12.7 || 2<small> (1+1+0+0) </small>|| +40.5 |- | 7 || 1 || align=left| {{flagathlete|[[Anaïs Bescond]] |FRA}} || 42:37.9 || 1<small> (0+1+0+0) </small>|| +1:05.7 |- | 8 || 29 || align=left| {{flagathlete|[[Veronika Vítková]] |ČEŠ}} || 42:53.4 || 2<small> (0+0+1+1) </small>|| +1:21.2 |- | 9 || 78 || align=left| {{flagathlete|[[Monika Hojnisz]] |POL}} || 42:54.2 || 1<small> (1+0+0+0) </small>|| +1:22.0 |- | 10 || 15 || align=left| {{flagathlete|[[Franziska Hildebrand]] |NJE}} || 43:54.7 || 2<small> (1+0+0+1) </small>|| +2:22.5 |- | 11 || 65 || align=left| {{flagathlete|[[Federica Sanfilippo]] |ITA}} || 44:09.7 || 1<small> (1+0+0+0) </small>|| +2:37.5 |- | 12 || 37 || align=left| {{flagathlete|[[Susan Dunklee]] |SAD}} || 44:15.2 || 3<small> (2+0+0+1) </small>|| +2:43.0 |- | 13 || 53 || align=left| {{flagathlete|[[Weronika Nowakowska-Ziemniak]] |POL}} || 44:17.8 || 2<small> (1+0+0+1) </small>|| +2:45.6 |- | 14 || 17 || align=left| {{flagathlete|[[Krystyna Guzik]] |POL}} || 44:23.6 || 2<small> (0+1+0+1) </small>|| +2:51.4 |- | 15 || 20 || align=left| {{flagathlete|[[Valentina Semerenko]] |UKR}} || 44:24.4 || 3<small> (2+0+0+1) </small>|| +2:52.2 |- | 16 || 28 || align=left| {{flagathlete|[[Darja Domračeva]] |BLR}} || 44:26.8 || 4<small> (0+3+0+1) </small>|| +2:54.6 |- | 17 || 10 || align=left| {{flagathlete|[[Karin Oberhofer]] |ITA}} || 44:38.1 || 4<small> (0+0+1+3) </small>|| +3:05.9 |- | 18 || 39 || align=left| {{flagathlete|[[Nadzeja Pisarava]] |BLR}} || 44:42.9 || 3<small> (0+2+0+1) </small>|| +3:10.7 |- | 19 || 99 || align=left| {{flagathlete|[[Irina Krjuko]] |BLR}} || 44:50.3 || 2<small> (0+1+1+0) </small>|| +3:18.1 |- | 20 || 18 || align=left| {{flagathlete|[[Nadzeja Skardzina]] |BLR}} || 44:54.5 || 3<small> (0+1+2+0) </small>|| +3:22.3 |- | 21 || 55 || align=left| {{flagathlete|[[Megan Heinicke]] |KAN}} || 44:55.5 || 1<small> (0+0+0+1) </small>|| +3:23.3 |- | 22 || 50 || align=left| {{flagathlete|[[Elisa Gasparin]] |ŠVI}} || 44:58.2 || 3<small> (0+1+2+0) </small>|| +3:26.0 |- | 23 || 88 || align=left| {{flagathlete|[[Mona Brorsson]] |ŠVE}} || 45:07.2 || 1<small> (0+1+0+0) </small>|| +3:35.0 |- | 24 || 75 || align=left| {{flagathlete|[[Eva Puskarčíková]] |ČEŠ}} || 45:16.3 || 2<small> (0+1+0+1) </small>|| +3:44.1 |- | 25 || 76 || align=left| {{flagathlete|[[Luise Kummer]] |NJE}} || 45:28.1 || 2<small> (0+0+0+2) </small>|| +3:55.9 |- | 26 || 2 || align=left| {{flagathlete|[[Lisa Hauser]] |AUT}} || 45:30.3 || 2<small> (2+0+0+0) </small>|| +3:58.1 |- | 27 || 63 || align=left| {{flagathlete|[[Yurie Tanaka]] |JAP}} || 45:36.9 || 2<small> (0+2+0+0) </small>|| +4:04.7 |- | 28 || 73 || align=left| {{flagathlete|[[Julija Žuravok]] |UKR}} || 45:42.9 || 1<small> (0+0+1+0) </small>|| +4:10.7 |- | 29 || 34 || align=left| {{flagathlete|[[Emilia Jordanova]] |BUG}} || 45:50.0 || 1<small> (0+1+0+0) </small>|| +4:17.8 |- | 30 || 46 || align=left| {{flagathlete|[[Dunja Zdouc]] |AUT}} || 45:58.2 || 3<small> (1+0+1+1) </small>|| +4:26.0 |- | 31 || 81 || align=left| {{flagathlete|[[Jana Romanova]] |RUS}} || 46:01.1 || 3<small> (0+1+0+2) </small>|| +4:28.9 |- | 32 || 72 || align=left| {{flagathlete|[[Elise Ringen]] |NOR}} || 46:02.4 || 3<small> (1+0+0+2) </small>|| +4:30.2 |- | 33 || 5 || align=left| {{flagathlete|[[Fuyuko Suzuki]] |JAP}} || 46:08.6 || 4<small> (2+2+0+0) </small>|| +4:36.4 |- | 34 || 64 || align=left| {{flagathlete|[[Justine Braisaz]] |FRA}} || 46:10.1 || 4<small> (3+0+0+1) </small>|| +4:37.9 |- | 35 || 32 || align=left| {{flagathlete|[[Nicole Gontier]] |ITA}} || 46:13.9 || 4<small> (0+3+1+0) </small>|| +4:41.7 |- | 36 || 60 || align=left| {{flagathlete|[[Irina Varvinec]] |UKR}} || 46:18.5 || 4<small> (1+1+0+2) </small>|| +4:46.3 |- | 37 || 100 || align=left| {{flagathlete|[[Terézia Poliaková]] |SLK}} || 46:22.9 || 3<small> (1+1+1+0) </small>|| +4:50.7 |- | 38 || 14 || align=left| {{flagathlete|[[Julija Džima]] |UKR}} || 46:24.9 || 4<small> (1+1+1+1) </small>|| +4:52.7 |- | 39 || 66 || align=left| {{flagathlete|[[Gabrielė Leščinskaitė]] |LTU}} || 46:27.4 || 2<small> (0+0+1+1) </small>|| +4:55.2 |- | 40 || 89 || align=left| {{flagathlete|[[Alina Rajkova]] |KAZ}} || 46:38.4 || 2<small> (1+1+0+0) </small>|| +5:06.2 |- | 41 || 94 || align=left| {{flagathlete|[[Fanny Welle-Strand Horn]] |NOR}} || 46:38.6 || 4<small> (0+2+1+1) </small>|| +5:06.4 |- | 42 || 52 || align=left| {{flagathlete|[[Zhang Yan (biatlonka)|Zhang Yan]] |KIN}} || 46:42.9 || 4<small> (0+2+1+1) </small>|| +5:10.6 |- | 43 || 96 || align=left| {{flagathlete|[[Enora Latuilliere]] |FRA}} || 46:45.0 || 2<small> (1+0+0+1) </small>|| +5:12.8 |- | 44 || 48 || align=left| {{flagathlete|[[Vanessa Hinz]] |NJE}} || 46:52.6 || 5<small> (0+2+2+1) </small>|| +5:20.4 |- | 45 || 80 || align=left| {{flagathlete|[[Martina Chrapánová]] |SLK}} || 46:53.2 || 3<small> (0+1+1+1) </small>|| +5:21.0 |- | 46 || 56 || align=left| {{flagathlete|[[Synnøve Solemdal]] |NOR}} || 46:55.3 || 4<small> (0+1+2+1) </small>|| +5:23.1 |- | 47 || 3 || align=left| {{flagathlete|[[Annelies Cook]] |SAD}} || 46:59.0 || 4<small> (0+0+0+4) </small>|| +5:26.8 |- | 48 || 82 || align=left| {{flagathlete|[[Sanna Markkanen]] |FIN}} || 46:59.3 || 2<small> (0+1+0+1) </small>|| +5:27.1 |- | 49 || 44 || align=left| {{flagathlete|[[Olga Podčufarova]] |RUS}} || 47:13.9 || 4<small> (2+0+0+2) </small>|| +5:41.7 |- | 50 || 70 || align=left| {{flagathlete|[[Olga Poltoranjina]] |KAZ}} || 47:16.8 || 3<small> (2+1+0+0) </small>|| +5:44.6 |- | 51 || 97 || align=left| {{flagathlete|[[Clare Egan]] |SAD}} || 47:17.9 || 4<small> (0+0+2+2) </small>|| +5:45.7 |- | 52 || 105 || align=left| {{flagathlete|[[Tiril Eckhoff]] |NOR}} || 47:18.1 || 6<small> (3+0+0+3) </small>|| +5:45.9 |- | 53 || 24 || align=left| {{flagathlete|[[Paulína Fialková]] |SLK}} || 47:24.5 || 5<small> (1+3+1+0) </small>|| +5:52.3 |- | 54 || 101 || align=left| {{flagathlete|[[Julia Schwaiger]] |AUT}} || 47:26.9 || 3<small> (0+1+1+1) </small>|| +5:54.7 |- | 55 || 51 || align=left| {{flagathlete|[[Coline Varcin]] |FRA}} || 47:31.8 || 3<small> (1+1+1+0) </small>|| +5:59.6 |- | 56 || 92 || align=left| {{flagathlete|[[Magdalena Gwizdoń]] |POL}} || 47:39.7 || 5<small> (0+2+0+3) </small>|| +6:07.5 |- | 57 || 30 || align=left| {{flagathlete|[[Darja Usanova]] |KAZ}} || 47:43.0 || 5<small> (3+1+1+0) </small>|| +6:10.8 |- | 58 || 62 || align=left| {{flagathlete|[[Darja Jurlova]] |EST}} || 47:45.7 || 4<small> (2+1+1+0) </small>|| +6:13.5 |- | 59 || 27 || align=left| {{flagathlete|[[Tang Jialin]] |KIN}} || 47:51.5 || 4<small> (0+2+2+1) </small>|| +6:19.3 |- | 60 || 54 || align=left| {{flagathlete|[[Kadri Lehtla]] |EST}} || 47:57.7 || 5<small> (2+1+1+1) </small>|| +6:25.3 |- | 61 || 83 || align=left| {{flagathlete|[[Andreja Mali]] |SLO}} || 48:01.1 || 4<small> (1+1+2+0) </small>|| +6:28.9 |- | 62 || 86 || align=left| {{flagathlete|[[Urška Poje]] |SLO}} || 48:02.1 || 3<small> (0+1+1+1) </small>|| +6:29.9 |- | 63 || 79 || align=left| {{flagathlete|[[Katharina Innerhofer]] |AUT}} || 48:08.2 || 4<small> (1+1+1+1) </small>|| +6:36.0 |- | 64 || 33 || align=left| {{flagathlete|[[Jana Gereková]] |SLK}} || 48:10.9 || 6<small> (3+2+1+0) </small>|| +6:38.7 |- | 65 || 41 || align=left| {{flagathlete|[[Mari Laukkanen]] |FIN}} || 48:15.7 || 5<small> (1+0+3+1) </small>|| +6:43.5 |- | 66 || 47 || align=left| {{flagathlete|[[Amanda Lightfoot]] |UK}} || 48:21.8 || 5<small> (1+2+1+1) </small>|| +6:45.9 |- | 67 || 69 || align=left| {{flagathlete|[[Hannah Dreissigacker]] |SAD}} || 48:21.9 || 5<small> (2+1+1+1) </small>|| +6:49.7 |- | 68 || 67 || align=left| {{flagathlete|[[Nastasija Duborezova]] |BLR}} || 48:22.7 || 6<small> (0+1+3+2) </small>|| +6:50.5 |- | 69 || 6 || align=left| {{flagathlete|[[Victoria Padial]] |ŠPA}} || 48:31.5 || 3<small> (0+1+1+1) </small>|| +6:59.3 |- | 70 || 7 || align=left| {{flagathlete|[[Johanna Talihärm]] |EST}} || 48:33.5 || 4<small> (0+2+1+1) </small>|| +7:01.3 |- | 71 || 35 || align=left| {{flagathlete|[[Emma Nilsson]] |ŠVE}} || 48:44.7 || 3<small> (0+1+1+1) </small>|| +7:12.5 |- | 72 || 23 || align=left| {{flagathlete|[[Anna Magnusson]] |ŠVE}} || 48:50.2 || 3<small> (1+1+1+0) </small>|| +7:18.0 |- | 73 || 42 || align=left| {{flagathlete|[[Éva Tófalvi]] |RUM}} || 48:55.8 || 6<small> (1+3+0+2) </small>|| +7:23.6 |- | 74 || 19 || align=left| {{flagathlete|[[Réka Ferencz]] |RUM}} || 48:56.7 || 2<small> (0+2+0+0) </small>|| +7:24.5 |- | 75 || 57 || align=left| {{flagathlete|[[Jitka Landová]] |ČEŠ}} || 48:57.8 || 6<small> (1+2+2+1) </small>|| +7:25.6 |- | 76 || 25 || align=left| {{flagathlete|[[Mun Ji-hee]] |JKO}} || 49:10.2 || 5<small> (1+1+2+1) </small>|| +7:38.0 |- | 77 || 59 || align=left| {{flagathlete|[[Anna Kistanova]] |KAZ}} || 49:11.6 || 6<small> (0+2+2+2) </small>|| +7:39.4 |- | 78 || 84 || align=left| {{flagathlete|[[Aita Gasparin]] |ŠVI}} || 49:28.7 || 5<small> (0+1+0+4) </small>|| +7:56.5 |- | 79 || 71 || align=left| {{flagathlete|[[Audrey Vaillancourt]] |KAN}} || 49:37.5 || 5<small> (2+0+1+2) </small>|| +8:05.3 |- | 80 || 11 || align=left| {{flagathlete|[[Eevamari Rauhamäki]] |FIN}} || 49:42.6 || 3<small> (0+1+0+2) </small>|| +8:10.4 |- | 81 || 85 || align=left| {{flagathlete|[[Elisabeth Högberg]] |ŠVE}} || 49:44.5 || 6<small> (1+2+2+1) </small>|| +8:12.3 |- | 82 || 91 || align=left| {{flagathlete|[[Natalija Paulauskaitė]] |LTU}} || 49:45.4 || 4<small> (0+2+1+1) </small>|| +8:13.2 |- | 83 || 98 || align=left| {{flagathlete|[[Kristel Viigipuu]] |EST}} || 49:49.4 || 4<small> (1+1+1+1) </small>|| +8:17.2 |- | 84 || 95 || align=left| {{flagathlete|[[Julia Ransom]] |KAN}} || 49:56.1 || 5<small> (2+1+1+1) </small>|| +8:23.9 |- | 85 || 9 || align=left| {{flagathlete|[[Lena Häcki]] |ŠVI}} || 50:12.1 || 8<small> (2+3+2+1) </small>|| +8:39.9 |- | 86 || 68 || align=left| {{flagathlete|[[Stefani Popova]] |BUG}} || 50:35.2 || 3<small> (1+2+0+0) </small>|| +9:03.0 |- | 87 || 22 || align=left| {{flagathlete|[[Rosanna Crawford]] |KAN}} || 50:37.3 || 8<small> (2+2+2+2) </small>|| +9:05.1 |- | 88 || 49 || align=left| {{flagathlete|[[Anja Eržen]] |SLO}} || 50:42.6 || 7<small> (1+3+1+2) </small>|| +9:10.4 |- | 89 || 77 || align=left| {{flagathlete|[[Luminița Pișcoran]] |RUM}} || 50:54.2 || 7<small> (1+3+2+1) </small>|| +9:22.0 |- | 90 || 40 || align=left| {{flagathlete|[[Natalija Kočergina]] |LTU}} || 51:10.9 || 8<small> (2+2+3+1) </small>|| +9:38.7 |- | 91 || 38 || align=left| {{flagathlete|[[Emőke Szőcs]] |MAĐ}} || 51:21.2 || 6<small> (1+3+0+2) </small>|| +9:49.0 |- | 92 || 58 || align=left| {{flagathlete|[[Baiba Bendika]] |LAT}} || 51:36.7 || 6<small> (1+2+2+1) </small>|| +10:04.5 |- | 93 || 90 || align=left| {{flagathlete|[[Wang Yue (biatlonka)|Wang Yue]] |KIN}} || 51:39.3 || 6<small> (1+2+2+1) </small>|| +10:07.1 |- | 94 || 104 || align=left| {{flagathlete|[[Florina Ioana Cîrstea]] |RUM}} || 52:41.8 || 5<small> (1+1+0+3) </small>|| +11:09.6 |- | 95 || 43 || align=left| {{flagathlete|[[Miki Kobayashi]] |JAP}} || 52:58.5 || 9<small> (2+3+0+4) </small>|| +11:26.3 |- | 96 || 13 || align=left| {{flagathlete|[[Chardine Sloof]] |HOL}} || 53:06.1 || 3<small> (1+0+1+1) </small>|| +11:33.9 |- | 97 || 102 || align=left| {{flagathlete|[[Katsura Sato]] |JAP}} || 53:49.6 || 7<small> (2+1+2+2) </small>|| +12:17.4 |- | 98 || 31 || align=left| {{flagathlete|[[Desislava Stojanova]] |BUG}} || 53:53.3 || 10<small> (3+1+4+2) </small>|| +12:23.1 |- | 99 || 26 || align=left| {{flagathlete|[[Nerys Jones]] |UK}} || 54:49.1 || 10<small> (2+3+3+2) </small>|| +13:16.9 |- | 100 || 87 || align=left| {{flagathlete|[[Kim Kyung-nam]] |JKO}} || 55:50.2 || 5<small> (0+2+2+1) </small>|| +14:18.0 |- | || 8 || align=left| {{flagathlete|[[Diana Rasimovičiūtė]] |LTU}} || {{Tooltip|NZ|Nije završio/la}} || || |- | || 45 || align=left| {{flagathlete|[[Kim Seon-su]] |JKO}} || {{Tooltip|NS|Nije startovao/la}} || || |- | || 61 || align=left| {{flagathlete|[[Park Ji-ae]] |JKO}} || {{Tooltip|NS|Nije startovao/la}} || || |- | || 74 || align=left| {{flagathlete|[[Song Chaoqing]] |KIN}} || {{Tooltip|NS|Nije startovao/la}} || || |- | || 103 || align=left| {{flagathlete|[[Flurina Volken]] |ŠVI}} || {{Tooltip|NS|Nije startovao/la}} || || |} ==Reference== {{reference}}{{Biatlon portal}} [[Kategorija:Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.]] m74cmwr7glmb7uwojfee4dabpvx2sp0 0 381614 3830338 3806601 2026-04-14T17:40:20Z AnToni 2325 /* Rezultati */ 3830338 wikitext text/x-wiki {{Infokutija događaj na sportskom takmičenju | događaj = Štafeta 4 × 6 km (žene) | takmičenje_dativ = Svjetskom prvenstvu u biatlonu 2015. | slika = Biathlon_pictogram.svg | veličina_slike = 150px | opis_slike = | lokacija = [[Kontiolahti]], {{ZID|Finska}} | datum = 13. mart 2015. | takmičari = 100 | države = 25 | zlato = [[Franziska Hildebrand]] | zlato2 = [[Franziska Preuß]] | zlato3 = [[Vanessa Hinz]] | zlato4 = [[Laura Dahlmeier]] | zlatoNOK = NJE | srebro = [[Anaïs Bescond]] | srebro2 = [[Enora Latuillière]] | srebro3 = [[Justine Braisaz]] | srebro4 = [[Marie Dorin Habert]] | srebroNOK = FRA | bronza = [[Lisa Vittozzi]] | bronza2 = [[Karin Oberhofer]] | bronza3 = [[Nicole Gontier]] | bronza4 = [[Dorothea Wierer]] | bronzaNOK = ITA | prethodno = [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 4 × 6 km|2013.]] | sljedeće = [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2016 – 4 × 6 km|2016.]] }} {{Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015}} {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.}} '''Utrka u [[Biatlon#Discipline|štafeti]]''' na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|Svjetskom prvenstvu u biatlonu 2015.]] u konkurenciji žena održala se [[13. mart]]a 2015. u [[Finska|finskom]] gradu [[Kontiolahti]]ju.<ref>{{Cite web |url=http://www3.biathlonworld.com/en/events.html/do/showevent?EventId=BT1415SWRLCH__ |title=Schedule |access-date=14. 3. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140811041434/http://www3.biathlonworld.com/en/events.html/do/showevent?EventId=BT1415SWRLCH__ |archive-date=11. 8. 2014 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://ibu.blob.core.windows.net/docs/1415/BT/SWRL/CH__/SWRL/BT_C51B2_1.0.pdf Start list]</ref> ==Rezultati== Početak utrke je bio u 18:15.<ref>[http://ibu.blob.core.windows.net/docs/1415/BT/SWRL/CH__/SWRL/BT_C73C_1.0.pdf Final Results]</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Plasman !! Startni<br>broj !! Ekipa !! Vrijeme !! Promašaji !! Zaostatak |- | [[Datoteka:gold medal icon.svg|18p]] || 2 || align=left|{{ZID|Njemačka}}<br><small>[[Franziska Hildebrand]]<br>[[Franziska Preuß]]<br>[[Vanessa Hinz]]<br>[[Laura Dahlmeier]]</small> || '''1:11:54.6'''<br>18:18.8<br>18:04.9<br>18:17.7<br>17:13.2 || '''0+1 0+5'''<br>0+0 0+2<br>0+1 0+2<br>0+0 0+1<br>0+0 0+0 || |- | [[Datoteka:silver medal icon.svg|18p]] || 4 || align=left|{{ZID|Francuska}}<br><small>[[Anaïs Bescond]]<br>[[Enora Latuillière]]<br>[[Justine Braisaz]]<br>[[Marie Dorin Habert]]</small> || '''1:12:54.9'''<br>18:13.8<br>18:24.3<br>19:22.1<br>16:54.7 || '''1+6 0+3'''<br>0+0 0+1<br>0+1 0+1<br>1+3 0+1<br>0+2 0+0 || +1:00.3 |- | [[Datoteka:bronze medal icon.svg|18p]] || 5 || align=left|{{ZID|Italija}}<br><small>[[Lisa Vittozzi]]<br>[[Karin Oberhofer]]<br>[[Nicole Gontier]]<br>[[Dorothea Wierer]]</small> || '''1:13:00.7'''<br>18:11.2<br>18:03.2<br>19:26.2<br>17:20.1 || '''0+3 0+6'''<br>0+0 0+0<br>0+1 0+3<br>0+2 0+2<br>0+0 0+1 || +1:06.1 |- | 4. || 7 || align=left|{{ZID|Norveška}}<br><small>[[Marte Olsbu]]<br>[[Synnøve Solemdal]]<br>[[Fanny Welle-Strand Horn]]<br>[[Tiril Eckhoff]]</small> || '''1:13:19.2'''<br>18:20.0<br>18:58.0<br>18:46.4<br>17.14.8 || '''0+8 0+2'''<br>0+2 0+0<br>0+3 0+1<br>0+1 0+1<br>0+2 0+0 || +1:24.6 |- | 5 || 6 || align=left|{{ZID|Ukrajina}}<br><small>[[Irina Varvinec]]<br>[[Julija Džima]]<br>[[Olga Abramova]]<br>[[Valentina Semerenko]]</small> || '''1:13:37.1'''<br>18:39.6<br>18:17.8<br>19:15.3<br>17:24.4 || '''0+3 1+6'''<br>0+1 0+2<br>0+0 0+1<br>0+0 1+3<br>0+2 0+0 || +1:42.5 |- | 6 || 3 || align=left|{{ZID|Bjelorusija}}<br><small>[[Nadežda Skardino]]<br>[[Nadzeja Pisarava]]<br>[[Irina Krjuko]]<br>[[Darja Domračeva]]</small> || '''1:14:00.4'''<br>18:21.2<br>19:05.0<br>18:44.6<br>17:49.6 || '''0+2 1+6'''<br>0+0 0+1<br>0+1 1+3<br>0+0 0+0<br>0+1 0+2 || +2:05.8 |- | 7 || 1 || align=left|{{ZID|Češka}}<br><small>[[Eva Puskarčíková]]<br>[[Gabriela Soukalová]]<br>[[Jitka Landová]]<br>[[Veronika Vítková]]</small> || '''1:15:06.3'''<br>18:32.7<br>17:44.2<br>19:58.1<br>18.51.3 || '''2+6 1+5'''<br>0+0 0+2<br>0+0 0+0<br>0+3 1+3<br>2+3 0+0 || +3:11.7 |- | 8 || 13 || align=left|{{ZID|Švedska}}<br><small>[[Elisabeth Högberg]]<br>[[Mona Brorsson]]<br>[[Anna Magnusson]]<br>[[Emma Nilsson]]</small> || '''1:15:10.4'''<br>18:50.3<br>18.45.7<br>19:17.1<br>18:17.3 || '''0+2 0+3'''<br>0+1 0+1<br>0+1 0+0<br>0+0 0+2<br>0+0 0+0 || +3:15.8 |- | 9 || 10 || align=left|{{ZID|Kanada}}<br><small>[[Megan Heinicke]]<br>[[Rosanna Crawford]]<br>[[Audrey Vaillancourt]]<br>[[Julia Ransom]]</small> || '''1:15:34.1'''<br>18:40.1<br>18:42.9<br>19:03.7<br>19:07.4 || '''0+5 1+5'''<br>0+1 0+0<br>0+0 1+3<br>0+2 0+0<br>0+2 0+2 || +3:39.5 |- | 10 || 11 || align=left|{{ZID|Austrija}}<br><small>[[Lisa Hauser]]<br>[[Dunja Zdouc]]<br>[[Simone Kupfner]]<br>[[Katharina Innerhofer]]</small> || '''1:15:38.6'''<br>18:20.5<br>18:45.3<br>20:04.6<br>18.28.2 || '''0+3 0+6'''<br>0+0 0+2<br>0+1 0+0<br>0+1 0+2<br>0+1 0+2 || +3:44.0 |- | 11 || 21 || align=left|{{ZID|SAD}}<br><small>[[Susan Dunklee]]<br>[[Hannah Dreissigacker]]<br>[[Annelies Cook]]<br>[[Clare Egan]]</small> || '''1:15:39.4'''<br>18:10.0<br>19:10.4<br>19:26.4<br>18:52.6 || '''0+7 0+7'''<br>0+2 0+0<br>0+3 0+2<br>0+2 0+2<br>0+0 0+3 || +3:44.8 |- | 12 || 9 || align=left|{{ZID|Poljska}}<br><small>[[Monika Hojnisz]]<br>[[Magdalena Gwizdoń]]<br>[[Weronika Nowakowska-Ziemniak]]<br>[[Krystyna Guzik]]</small> || '''1:15:46.9'''<br>18:06.3<br>20:24.5<br>18:54.1<br>18:22.0 || '''1+6 2+5'''<br>0+0 0+0<br>1+3 2+3<br>0+1 0+2<br>0+2 0+0 || +3:52.3 |- | 13 || 15 || align=left|{{ZID|Kazahstan}}<br><small>[[Olga Poltoranjina]]<br>[[Ana Kistanova]]<br>[[Darja Usanova]]<br>[[Alina Rajkova]]</small> || '''1:16:10.8'''<br>18:45.8<br>19:21.1<br>19:27.1<br>18:36.8 || '''0+7 0+3'''<br>0+1 0+0<br>0+3 0+0<br>0+3 0+2 <br>0+0 0+1 || +4:16.2 |- | 14 || 16 || align=left|{{ZID|Rumunija}}<br><small>[[Éva Tófalvi]]<br>[[Luminița Pișcoran]]<br>[[Réka Ferencz]]<br>[[Florina Ioana Cîrstea]]</small> || '''1:16:24.4'''<br>18:19.3<br>18:36.5<br>19:28.2<br>20:00.4 || '''0+2 0+3'''<br>0+1 0+1<br>0+0 0+1<br>0+0 0+0<br>0+1 0+1 || +4:29.8 |- | 15 || 18 || align=left|{{ZID|Estonija}}<br><small>[[Kadri Lehtla]]<br>[[Johanna Talihärm]]<br>[[Darja Jurlova]]<br>[[Kristel Viigipuu]]</small> || '''1:16:38.2'''<br>18:46.2<br>18:52.1<br>19:23.1<br>19:36.8 || '''0+4 0+2'''<br>0+2 0+0<br>0+1 0+0<br>0+0 0+1<br>0+1 0+1 || +4:43.6 |- | 16 || 23 || align=left|{{ZID|Finska}}<br><small>[[Sanna Markkanen]]<br>[[Mari Laukkanen]]<br>[[Eevamari Rauhamäki]]<br>[[Kaisa Mäkäräinen]]</small> || '''1:17:00.8'''<br>19:34.6<br>18:49.6<br>21:19.6<br>17:17.0 || '''2+5 0+4'''<br>0+0 0+2<br>0+2 0+0<br>2+3 0+1<br>0+0 0+1 || +5:06.2 |- | 17 || 24 || align=left|{{ZID|Kina}}<br><small>[[Tang Jialin]]<br>[[Zhang Yan (biatlonka)|Zhang Yan]]<br>[[Song Chaoqing]]<br>[[Zhang Zhaohan]]</small> || '''1:17:13.3'''<br>19:02.8<br>18:56.4<br>19:50.5<br>19:23.6 || '''0+2 0+4'''<br>0+2 0+1<br>0+0 0+1<br>0+0 0+0<br>0+0 0+2 || +5:18.7 |- | 18 || 14 || align=left|{{ZID|Slovačka}}<br><small>[[Paulína Fialková]]<br>[[Jana Gereková]]<br>[[Terézia Poliaková]]<br>[[Martina Chrapánová]]</small> || '''1:17:13.3'''<br>19:53.9<br>18:31.1<br>19:10.1<br>19:38.2 || '''2+8 0+8'''<br>1+3 0+3<br>0+0 0+3<br>0+2 0+1<br>1+3 0+1 || +5:18.7 |- | 19 || 25 || align=left|{{ZID|Japan}}<br><small>[[Fuyuko Suzuki]]<br>[[Yurie Tanaka]]<br>[[Miki Kobayashi]]<br>[[Katsura Sato]]</small> || {{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}<br>18:30.1<br>19.57.0<br>20:49.3<br><br> || '''2+9 0+7'''<br>0+0 0+2<br>1+3 0+0<br>1+3 0+2<br>0+3 0+3 || |- | 20 || 17 || align=left|{{ZID|Litvanija}}<br><small>[[Gabrielė Leščinskaitė]]<br>[[Diana Rasimovičiūtė]]<br>[[Natalija Kočergina]]<br>[[Natalija Paulauskaitė]]</small> || {{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}<br>19:33.4<br>20:07.6<br>20:28.1<br><br> || '''1+7 0+8'''<br>0+0 0+2<br>0+3 0+3<br>1+3 0+2<br>0+1 0+1 || |- | 21 || 12 || align=left|{{ZID|Švicarska}}<br><small>[[Aita Gasparin]]<br>[[Elisa Gasparin]]<br>[[Lena Häcki]]<br>[[Flurina Volken]]</small> || {{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}<br>20:04.0<br>19:48.9<br>20:41.2<br><br> || '''4+9 0+8'''<br>0+2 0+2<br>1+3 0+2<br>3+3 0+1<br>0+1 0+3 || |- | 22 || 22 || align=left|{{ZID|Slovenija}}<br><small>[[Andreja Mali]]<br>[[Teja Gregorin]]<br>[[Urška Poj]]<br>[[Anja Eržen]]</small> || {{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}<br>19:03.3<br>20:47.1<br>20:28.7<br><br> || '''0+6 1+9'''<br>0+3 0+0<br>0+1 1+3<br>0+1 0+3<br>0+1 0+3 || |- | 23 || 19 || align=left|{{ZID|Bugarska}}<br><small>[[Emilija Jordanova]]<br>[[Desislava Stojanova]]<br>[[Stefani Popova]]<br>[[Danijela Kadeva]]</small> || {{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}<br>19:00.7<br>19:19.6<br>20:28.8<br><br> || '''1+7 0+6'''<br>0+2 0+0<br>0+2 0+2<br>0+0 0+1<br>1+3 0+3 || |- | 24 || 20 || align=left|{{ZID|Južna Koreja}}<br><small>[[Mun Ji-hee]]<br>[[Kim Seon-su]]<br>[[Ko Eun-jung]]<br>[[Kim Kyung-nam]]</small> || {{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}<br>19:27.8<br>21:23.3<br>19:46.1<br><br> || '''0+4 0+5'''<br>0+2 0+0<br>0+1 0+2<br>0+1 0+0<br>0+0 0+3 || |- | {{Tooltip|DIS|Diskvalifikovan/a}} || 8 || align=left|{{ZID|Rusija}}<br><small>[[Ekaterina Glazirina]]<br>[[Daria Virolajnen]]<br>[[Ekaterina Hurlova]]<br>[[Ekaterina Šumilova]]</small> || '''1:13:11.4'''<br>18:06.7<br>18:39.4<br>18:25.7<br>17:59.6 || '''0+2 0+5'''<br>0+0 0+0<br>0+0 0+3<br>0+1 0+0<br>0+1 0+2 || +1:16.8 |} ==Reference== {{reference}}{{Biatlon portal}} [[Kategorija:Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.]] 08ujvhsy3w3ge7m5ged2rvgoanab0my 0 423468 3830355 3776432 2026-04-14T21:20:15Z ~2026-23095-11 180324 Gramatičke ispravke. Pravilna upotreba bosanskih umjesto hrvatskih riječi. 3830355 wikitext text/x-wiki {{Taksokvir | boja= lightgreen | naziv = Gorušica | slika = Wild Mustard.jpg | slika_širina = 220px | slika_opis = ''[[Brassica oleracea]]'' var. ''oleraceae'' | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Brassicales]] | familia = [[Brassicaceae]] | genus = [[Brassica]] i [[Sinapis]] }} '''Gorušice''' ukljuičuju veću skupinu biljnih vrsta roda ''[[Brassica]]'' i ''[[Sinapis]]'' čije se sitne sjemenke koriste kao [[začin]] tako što melju i miješaju s [[Voda|vodom]], [[sirće]]tom i drugim tečnostima i dodacima za dobijanje začinske paste, poznate kao [[senf]]. [[Sjemenka|Sjemenke]] se takođe (presovanjem) podvrgavaju hladnom cijeđenju gorušičinog ulja, dok se jestivo lišće može jesti kao gorušičino [[povrće]].<ref name=<"Simpson">{{cite book|last=Simpson|first=Michael G.|title=Plant Systematics|year=2011|publisher=Academic Press|isbn=0-08-051404-9|url=http://books.google.ca/books?id=Ia2eIPVksMMC|access-date=12. 2. 2014|ref=harv}}</ref><ref name="Sofradzija">{{cite book|author=Sofradžija A., Šoljan D., Hadžiselimović R. |year= 2004|title= Biologija 1.|publisher= Svjetlost, Sarajevo|isbn=9958-10-686-8}}</ref> [[Datoteka:Black-mustard-seeds.jpg|thumb|left|Sjemenke crne gorušice za spravljanje [[senf]]a (promjera oko2–3&nbsp;mm)]] Bijela gorušica (''[[Sinapis hirta]]'') raste divlje u [[Sjeverna Afrika|Sjevernoj Africi]], na [[Bliski istok|Bliskom istoku]] i u [[Evropa|europskom]] dijelu [[editerana]]a, od kuda se [[Kultivar|kultiviranjem]] proširila širom svijeta. Smeđa ili Indijska gorušica (''[[Brassica juncea]]''), koja je porijeklom iz podnožja [[Himalaja]], komercijalno se uzgaja u [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]], [[Kanada|Kanadi]] i [[SAD]]-u. Crna gorušica (''[[Brassica nigra]]'') se za komercijalne namjene uzgaja u [[Argentina|Argentini]], [[Čile]]u, SAD-u i nekim evropskim zemljama. Neke varijacije gorušice bile su dobro poznate i ukorijenjeni [[usjev]]i u [[Helenistička kultura|helenističkoj kulturi]] i u [[Rimsko Carstvo|rimskom carstvu]]. Divlji oblici gorušice i njenih srodnika [[Rotkva|rotkve]], [[rotkvica]] i repe uspijevaju u cijeloj zapadnoj [[Azija|Aziji]] i [[Evropa|Evropi]], što ukazuje na centre njene domestikacija. Nedavno je bilo nekoliko istraživanja u različitosti gorušica koje imaju visoki sadržaj ulja za upotrebu u proizvodnji [[biodizel]]a, tj. obnovljivog tekućeg [[Gorivo|goriva]] sličnog [[dizel]]u. Biodizel napravljen iz gorušičina ulja ima pogodna svojstva hladnog toka i ketanove brojeve. Ostatak [[biomasa|biomase]] nakon istiskanja ulja, također pokazao kao koristan [[pesticid]]. ==Također pogledajte== *''[[Brassicaceae]]'' ==Reference== {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== {{Commonscat|Brassica oleracea}} [[Kategorija:Brassicales]] [[Kategorija:Krstašice]] [[Kategorija:Jestivi orašasti plodovi i sjemenke]] f96xlxu8mdlavvkg2ytgi8r9ztb9s4a 0 424650 3830286 3613085 2026-04-14T13:20:35Z AnRo0002 7540 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Podgorje s Kojnika.jpg]] → [[File:Cotinus coggygria - Podgorje s Kojnika.jpg]] 3830286 wikitext text/x-wiki {{Geokutija naselje u Sloveniji <!-- *** Gornji dio *** --> |ime = Podgorje |vrsta = naselje <!-- *** Ime **** --> |službeni naziv = |slogan = |nadimak = <!-- *** Slika *** --> |slika = Podgorje.jpg |opis_slike = Podgorje, zimski dan |dimenzija_slike = <!-- *** Simboli *** --> |zastava = |grb = <!-- *** Države, regije i.t.d *** --> |statistička regija = [[Obalno-kraška statistička regija|Obalno-kraška]] |općina = [[Koper]] |općina1 = |općina2 = |općina3 = |općina4 = |općina5 = |općina6 = |općina7 = |općina8 = |općina9 = |općina10 = <!-- *** Položaj *** --> | širina_stepeni = 45| širina_minuta = 31| širina_sekundi = 41| širina_SJ = N | dužina_stepeni = 13| dužina_minuta = 57| dužina_sekundi = 09| dužina_IZ = E |najveća tačka = |najveća tačka metara = 506 <!-- *** Površina *** --> |površina grad = 18.181 |površina općina = <!-- *** Stanovništvo *** --> |stanovništvo općina = |stanovništvo grad = 162 |stanovništvo ukupno = |stanovništvo godina = [[2011]] |stanovništvo općina godina = |gustoća = |gustoća općina = <!-- *** Historija i administracija *** --> |osnovano = |gradonačelnik = |gradonačelnik stranka = <!-- *** Kod *** --> |poštanski broj = 6216 Podgorje |pozivni broj = (+386) 5 <!-- *** Karta *** --> | karta_lokacija = Slovenija | opis_karte = <!-- *** Web stranice *** --> | web stranice = <!-- *** Bilješka *** --> |bilješka = }} [[Datoteka:Cotinus coggygria - Podgorje s Kojnika.jpg|mini|280px|Podgorje, panorama]] '''Podgorje''' ({{jez-it|Piedimonte d'Istria}}) je naseljeno mjesto u sastavu gradske općine [[Koper]], regija [[Obalno-kraška statistička regija|Obalno-kraška]], [[Slovenija]]. ==Historija== Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazilo se u sastavu stare općine [[Sežana]]. ==Stanovništvo== Na popisu stanovništva [[2011]]. godine, Podgorje je imalo 162 stanovnika. {| class="wikitable" style="margin: 0.5em auto; text-align: center;" |- ! colspan="3" | Broj stanovnika po popisima<ref>{{Cite web |url=http://www.stat.si/ |title=Statistični urad Republike Slovenije |access-date=12. 1. 2017 |archive-date=24. 2. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224052913/http://www.stat.si/ |url-status=dead }}</ref> |- | [[1991]] || [[2002]] || [[2011]] |- | 177 || 152 || 162 |- |} == Galerija == <gallery> Datoteka:Bahnhof Podgorje (HS).JPG|željeznička stanica Datoteka:Podgorje vom Slavnik (HS).JPG|krajolik </gallery> ==Reference== {{reference}} ==Vanjski linkovi== {{Commonscat|Podgorje, Koper}} {{stub-naselje-Slovenija}} {{Gradska općina Koper}} [[Kategorija:Naselja u Sloveniji]] [[Kategorija:Naselja u Obalno-kraškoj regiji]] mrcdujk029tozlv04fjmx8xxyvlkf1s 0 453818 3830429 3755959 2026-04-15T11:53:13Z ~2026-23151-39 180341 jest -> jeste, greska u kucanju 3830429 wikitext text/x-wiki '''Hipervizor''' ({{Jez-en|hypervisor}}) ili '''monitor virtualne mašine''' ({{Jez-en|virtual machine monitor – VMM}}) jeste računarski [[softver]], [[Firmware|firmver]] ili [[hardver]] koji stvara i pokreće [[Virtualna mašina|virtuelne mašine]]. Računar na kojem hipervizor pokreće jednu ili više virtuelnih mašina naziva se ''host mašina'', a svaka virtualna mašina se naziva ''gostujuća mašina''. Višestruke instance raznih operativnih sistema mogu dijeliti hardverske resurse jedne [[Procesorska arhitektura x86|x86]] mašine. Na primjer [[Linux]], [[Microsoft Windows|Windows]] i [[MacOS]] instance mogu se pokretati na jednoj fizičkoj [[Procesorska arhitektura x86|x86]] mašini. Ovo je u suprotnosti sa [[Virtualizacija na nivou OS-a|virtualizacijom na nivou operativnog sistema]], gdje sve instance (obično se nazivaju ''kontejneri'') moraju da dijele isti [[kernel]] operativnog sistema. Termin ''hipervizor'' je varijanta termina ''supervizor'' što je nekada bio tradicionalni termin za [[kernel]] [[Operativni sistem|operativnog sistema]], tako da je hipervizor supervizor supervizora.<ref>{{Cite book|title=Virtualization For Dummies|last=Bernard Golden|year=2011|page=[https://books.google.com/books?id=2ppZkdmpSlgC&pg=PA54 54]}}</ref> Termin se pojavio 1970,<ref>{{Cite web|url=http://programmers.stackexchange.com/questions/196405/how-did-the-term-hypervisor-come-into-use|title=How did the term "hypervisor" come into use?}}</ref> dok je u ranijem [[CP/CMS]] (1967) sistemu, korišten pojam ''Kontrolni Program'' ({{Jez-en|Control Program}}) == Vrste hipervizora == [[Datoteka:Hyperviseur.svg|desno|mini| Tip-1 i Tip-2 hipervizora]] ; Tip-1, izvorni ili ''bare-metal'' hipervizor : Ovakav hipervizor radi direktno na hardveru kako bi upravljao hardverom i gostujućim operativnim sistemima. Iz tog razloga, ponekad se nazivaju ''bare metal (goli stroj)'' hipervizori. Prvi hipervizori, koje je IBM razvio šezdesetih godina, bili su izvorni hipervizori.<ref>{{Cite web|url=http://www.redbooks.ibm.com/redpapers/pdfs/redp4396.pdf|title=IBM Systems Virtualization: Servers, Storage, and Software|last=Meier|first=Shannon|year=2008|pages=2, 15, 20|access-date=22. 12. 2015}}</ref> Među njima su bili testni softver [[SIMMON]] i operativni sistem [[CP/CMS]] (prethodnik IBM-ovog [[z/VM]] ). Moderni ekvivalenti su AntsleOs<ref>{{Cite web|url=http://docs.antsle.com/arch/|title=antsleOS Architecture - antsle Docs|website=docs.antsle.com|language=en|access-date=28. 6. 2018|archive-date=7. 4. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190407220239/https://docs.antsle.com/arch/|url-status=dead}}</ref>, [[Xen]], [https://xcp-ng.org/ XCP-ng], [[Oracle VM Server za SPARC]], [[Oracle VM Server za x86]], Microsoft [[Hyper-V]], [[Xbox One sistemski softver]] i [[VMware ESXi|VMware ESX/ESXi]]. ; Tip-2 ili hostovani hipervizor : Ovi hipervizori rade na standardnom operativnom sistemu (OS) kao i drugi računarski programi. Virtuelni operativni sistem se vrti kao [[Computer process|proces]] na hostu. Primjeri su [[VMware Workstation]], [[VMware Player]], [[VirtualBox]], [[Parallels Desktop for Mac|Parallels Desktop za Mac]] i [[QEMU]]. Razlika između ove dvije vrste nije uvijek jasna. Na primjer, Linuxova virtualna mašina bazirana na kernelu (KVM) i [[FreeBSD|FreeBSD-]]<nowiki/>ov bhyve su [[Kernel module|kernel moduli]]<ref>{{Cite web|url=http://callfortesting.org/bhyve/|title=Hands-on bhyve|last=Dexter|first=Michael|website=CallForTesting.org|access-date=24. 9. 2013}}</ref> koji pretvaraju operativni sistem hosta u hipervizor tipa-1.<ref name="IowaState">{{Cite web|url=http://lib.dr.iastate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=3243&context=etd|title=A performance analysis of Xen and KVM hypervisors for hosting the Xen Worlds Project|last=Graziano|first=Charles|date=2011|website=Graduate Theses and Dissertations|publisher=Iowa State University|access-date=29. 1. 2013}}</ref> == Porijeklo == Prvi hipervizori koji pružaju potpunu virtualizaciju bili su testni alat SIMMON i IBM-ov kratkotrajni CP-40 sistem, koji je počeo da se koristi u januaru 1967. godine i postao prva verzija IBM-ovog CP/CMS operativnog sistema. CP/CMS je bio IBM-ov pokušaj pravljenja robusnog sistema za [[Time-sharing|dijeljenje vremena]] na svojim [[Mainframe computer|mainframe računarima]]. Pokretanjem više operativnih sistema istovremeno, hipervizor je povećao robusnost i stabilnost sistema. == Podrška u operativnim sistemima == Nekoliko faktora dovelo je do ponovnog oživljavanja virtualizacije 2005. godine. To se posebno odnosi na [[UNIX|Unix]], [[Linux]] i drugim operativnim sistemima [[Unix-like|sličnim Unixu]].<ref>{{Cite web|url=http://searchdatacenter.techtarget.com/news/1153127/Xen-virtualization-quickly-becoming-open-source-killer-app|title=Xen virtualization quickly becoming open source 'killer app'|last=Loftus|first=Jack|date=19. 12. 2005|website=TechTarget|access-date=26. 10. 2015}}</ref> * Širenje hardverskih mogućnosti, omogućavajući pojedinačnim mašinama da rade više istovremenog rada * Nastojanja da se smanje troškovi pojednostavljenje upravljanja. * Potreba za upravljanjem velikog broja [[Multiprocessor|multiprocesorskih]] i [[Computer cluster|grupnih]] instalacija, na primjer kod velikih farmi servera * Poboljšana sigurnost, pouzdanost i nezavisnost uređaja * Mogućnost pokretanja složenih aplikacija koje zavise od OS-a u različitim hardverskim ili OS okruženjima Veliki Unix snabdjevači, uključujući [[Sun Microsystems]], [[Hewlett-Packard|HP]], [[IBM]] i [[Silicon Graphics|SGI]], su od 2000. godine prodavali virtualni hardver. Uglavnom su to bili veliki, skupi sistemi. Počevši od 2005. godine, proizvođači [[x86]] [[procesor]]a su dodali posebne instrukcije koje će pomoći kod virtualizacije hardvera kao što su: [[Intel VT-x]] (pod kodnim imenom Vanderpool) i [[AMD-V]] (pod kodnim imenom Pacifica). == Reference == {{Refspisak|30em}} == Vanjski linkovi == * [https://www.usenix.org/system/files/login/articles/105498-Revelle.pdf Hipervizori i virtualne mašine: Uvid u implementaciju x86 arhitekture] * [https://web.archive.org/web/20180219081010/http://www.cc.iitd.ernet.in/misc/cloud/hypervisor_performance.pdf Usporedba performansi različitih hipervizora], VMware [[Kategorija:Virtualizacijski softver]] [[Kategorija:Serveri]] ovvfhi8owe6v78eips5eczes005tcdm 0 475662 3830368 3303715 2026-04-14T23:08:25Z EmausBot 25303 Robot: Popravlja dvostruka preusmjerenja na [[Italijanska uprava u Crnoj Gori]] 3830368 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Italijanska uprava u Crnoj Gori]] g77qamv2nkpxklz0kwxvn1z9924walo 0 475696 3830367 3303700 2026-04-14T23:08:16Z EmausBot 25303 Robot: Popravlja dvostruka preusmjerenja na [[Italijanska uprava u Crnoj Gori]] 3830367 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Italijanska uprava u Crnoj Gori]] g77qamv2nkpxklz0kwxvn1z9924walo 0 475704 3830366 3303711 2026-04-14T23:08:05Z EmausBot 25303 Robot: Popravlja dvostruka preusmjerenja na [[Italijanska uprava u Crnoj Gori]] 3830366 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Italijanska uprava u Crnoj Gori]] g77qamv2nkpxklz0kwxvn1z9924walo 1 475705 3830370 3303713 2026-04-14T23:08:55Z EmausBot 25303 Robot: Popravlja dvostruka preusmjerenja na [[Razgovor:Italijanska uprava u Crnoj Gori]] 3830370 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Razgovor:Italijanska uprava u Crnoj Gori]] cd7lyj95fxm3lv5l5j1ggricifw3z85 10 477994 3830288 3462488 2026-04-14T13:28:08Z GoodBosnian 170315 3830288 wikitext text/x-wiki {{Navkutija |ime = Dobro jutro, komšija |naslov = ''Dobro jutro, komšija'' |podaciklasa = hlist |grupa1 = Filmovi |podaci1 = * ''[[Dobro jutro, komšija]]'' * ''[[Dobro jutro, komšija 2]]'' * ''[[Dobro jutro, komšija 3]]'' * ''[[Dobro jutro, komšija 4]]'' * ''[[Dobro jutro, komšija 5]]'' * ''[[Srećan put, komšija]]'' * ''[[Dobro jutro, komšija 7]]'' * ''[[Dobro jutro, komšija 8]]'' |grupa2 = Serije |podaci2 = * [[Dobro jutro, komšija (serija)|''Dobro jutro, komšija'']] }}<includeonly>[[Kategorija:Bosanskohercegovačke filmske komedije]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački filmovi]] </includeonly> <noinclude> </noinclude> hfzuo7lqy4cyn5fjazke7d8h939j12a 0 478111 3830283 3385465 2026-04-14T12:38:53Z Gnooi 58957 /* Uloge */ 3830283 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | naziv = Srećan put, komšija | slika = | režija = [[Mladen Marijanović]] | producent = [[BN Televizija|BN TV]], [[RTV Prijedor]] | scenarist = [[Pero Špadić]] | uloge ={{plainlist| * [[Željko Kasap]] * [[Radenka Ševa]] * [[Aleksandar Stojković]] * [[Mirela Predojević]] * [[Dean Batoz]] }} | datum = 22. 11. 2019 | trajanje = 97. minuta | zemlja = [[Bosna i Hercegovina|BIH]] | jezik = [[Srpski jezik]] | prethodnik = [[Dobro jutro, komšija 5]] | nasljednik = [[Dobro jutro, komšija 7]] }} '''Srećan put, komšija''' je [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] film, u produkciji [[BN Televizija|BN TV]] i [[RTV Prijedor]]. Ovaj film je šesti dio serijala [[Dobro jutro, komšija (serijal)|Dobro jutro, komšija]]. Žanr ovog filma je [[komedija]]. Premijerno je prikazan 22. novembra 2019. u [[Semberija|Semberiji]].<ref>{{cite web|url=https://www.rtvbn.com/3972169/premijerno-u-bn-film-srecan-put-komsija|title=Premijerno u BN film "Srećan put komšija"|date=23. 11. 2019|work= BN TV|access-date=23. 11. 2019}}</ref> == Radnja == Čedo, Milem Milka, Danica i Branka putuju u Srbiju. Mile i Milka odlaze kod amidže, Branka kod tetke Koke, a Danica u banju. Dok Milka od amidže dobija stare fotografije, Branka naslijeđuje stan u Beogradu. Čedo je spletom okolnosti završio u policijskoj stranici, a Danica, Mile, MIlka i Branka vraćaju se kući svojim automobilom. Na kraju Mile i Milka pronalaze novac na fotografijama, a Čedo upoznaje svog brata inspektora Radana, i osvojio je 10.000 KM na listiću za lutriju. == Uloge == * [[Aleksandar Stojković]] kao Čedo * [[Mirela Predojević]] kao Branka * [[Gordana Milinović]] kao Danica * [[Dean Batoz]] kao Mile * [[Radenka Ševa]] kao Milka * [[Ivana Hrvaćanin]] kao Jelka * [[Željko Kasap]] kao Nedeljko * [[Tatjana Batoz]] kao Violeta * [[Amir Škrgić]] kao Mrva * [[Nataša Ivančević]] kao Vidosava * [[Vlastimir Velisavljević]] kao amidža Dragoljub * [[Bora Nenić]] kao Borko * [[Aleksandar Dunić]] kao Siniša * [[Mihailo Maksimović]] kao inspektor Radan * [[Zlata Kogelnik]] kao kaotetka Koka * [[Ivana Špadić]] kao Milica * [[Brankica Maksimović]] kao Recepcionarka * [[Branko Vasilev]] kao Policajac 1 * [[Nemanja Bajić]] kao Policajac 2 * [[Mićo Pajić]] kao Uco == Produkcija == Za scenaristu je izabran [[Pero Špadić]], a za režisera [[Mladen Marijanović]].<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt10530816/|title=Srećan put, komšija (2019)|work=IMDb}}</ref> Snimanje ovog dijela počelo je 20. juna 2019. godine, a završeno je početkom jula 2019. godine.<ref>{{cite web|url=https://prijedor24.com/pocelo-snimanje-sestog-dijela-filma-dobro-jutro-komsija/|title=Počelo snimanje šestog dijela filma ,,Dobro jutro komšija’’|date=20. 6. 2019|work=Prijedor 24|access-date=20. 6. 2019|archive-date=26. 8. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210826095128/https://prijedor24.com/pocelo-snimanje-sestog-dijela-filma-dobro-jutro-komsija/|url-status=dead}}</ref> == Vanjski linkovi == * {{Facebook|DobroJutroKomsijaSerija/|name=Dobro jutro, komšija}} * {{YouTube|channel=UCM6p-N0eX1YeLdyTIFAYkUw|title=Dobro jutro, komšija}} * {{imdb title|id=tt10530816|title=Srećan put, komšija}} == Također pogledajte == * [[Spisak bosanskohercegovačkih filmova]] * [[Dobro jutro, komšija 1]] * [[Dobro jutro, komšija 2]] * [[Dobro jutro, komšija 3]] * [[Dobro jutro, komšija 4]] * [[Dobro jutro, komšija 5]] * [[Dobro jutro, komšija (serijal)|Dobro jutro, komšija]] == Reference == {{reflist}} {{Dobro jutro, komšija}} [[Kategorija:Filmovi iz 2019.]] [[Kategorija:Bosanskohercegovačke filmske komedije]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački filmovi]] cmeluufxccoeigj7nhfz4736bwa7qp4 3830287 3830283 2026-04-14T13:26:35Z GoodBosnian 170315 3830287 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | naziv = Srećan put, komšija | slika = | režija = [[Mladen Marijanović]] | producent = [[BN Televizija|BN TV]], [[RTV Prijedor]] | scenarist = [[Pero Špadić]] | uloge ={{plainlist| * [[Željko Kasap]] * [[Radenka Ševa]] * [[Aleksandar Stojković]] * [[Mirela Predojević]] * [[Dean Batoz]] }} | datum = 22. 11. 2019 | trajanje = 97. minuta | zemlja = [[Bosna i Hercegovina|BIH]] | jezik = [[Srpski jezik]] | prethodnik = [[Dobro jutro, komšija 5]] | nasljednik = [[Dobro jutro, komšija 7]] }} '''''Srećan put, komšija''''' je [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] film, u produkciji [[BN Televizija|BN TV]] i [[RTV Prijedor]]. Ovaj film je šesti dio serijala [[Dobro jutro, komšija (serijal)|Dobro jutro, komšija]]. Žanr ovog filma je [[komedija]]. Premijerno je prikazan 22. novembra 2019. u [[Semberija|Semberiji]].<ref>{{cite web|url=https://www.rtvbn.com/3972169/premijerno-u-bn-film-srecan-put-komsija|title=Premijerno u BN film "Srećan put komšija"|date=23. 11. 2019|work= BN TV|access-date=23. 11. 2019}}</ref> == Radnja == Čedo, Milem Milka, Danica i Branka putuju u Srbiju. Mile i Milka odlaze kod amidže, Branka kod tetke Koke, a Danica u banju. Dok Milka od amidže dobija stare fotografije, Branka naslijeđuje stan u Beogradu. Čedo je spletom okolnosti završio u policijskoj stranici, a Danica, Mile, MIlka i Branka vraćaju se kući svojim automobilom. Na kraju Mile i Milka pronalaze novac na fotografijama, a Čedo upoznaje svog brata inspektora Radana, i osvojio je 10.000 KM na listiću za lutriju. == Uloge == * [[Aleksandar Stojković]] kao Čedo * [[Mirela Predojević]] kao Branka * [[Gordana Milinović]] kao Danica * [[Dean Batoz]] kao Mile * [[Radenka Ševa]] kao Milka * [[Ivana Hrvaćanin]] kao Jelka * [[Željko Kasap]] kao Nedeljko * [[Tatjana Batoz]] kao Violeta * [[Amir Škrgić]] kao Mrva * [[Nataša Ivančević]] kao Vidosava * [[Vlastimir Velisavljević]] kao amidža Dragoljub * [[Bora Nenić]] kao Borko * [[Aleksandar Dunić]] kao Siniša * [[Mihailo Maksimović]] kao inspektor Radan * [[Zlata Kogelnik]] kao kaotetka Koka * [[Ivana Špadić]] kao Milica * [[Brankica Maksimović]] kao Recepcionarka * [[Branko Vasilev]] kao Policajac 1 * [[Nemanja Bajić]] kao Policajac 2 * [[Mićo Pajić]] kao Uco == Produkcija == Za scenaristu je izabran [[Pero Špadić]], a za režisera [[Mladen Marijanović]].<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt10530816/|title=Srećan put, komšija (2019)|work=IMDb}}</ref> Snimanje ovog dijela počelo je 20. juna 2019. godine, a završeno je početkom jula 2019. godine.<ref>{{cite web|url=https://prijedor24.com/pocelo-snimanje-sestog-dijela-filma-dobro-jutro-komsija/|title=Počelo snimanje šestog dijela filma ,,Dobro jutro komšija’’|date=20. 6. 2019|work=Prijedor 24|access-date=20. 6. 2019|archive-date=26. 8. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210826095128/https://prijedor24.com/pocelo-snimanje-sestog-dijela-filma-dobro-jutro-komsija/|url-status=dead}}</ref> == Također pogledajte == * [[Spisak bosanskohercegovačkih filmova]] * [[Dobro jutro, komšija 1]] * [[Dobro jutro, komšija 2]] * [[Dobro jutro, komšija 3]] * [[Dobro jutro, komšija 4]] * [[Dobro jutro, komšija 5]] * [[Dobro jutro, komšija (serijal)|Dobro jutro, komšija]] == Reference == {{reflist}} == Vanjski linkovi == * {{Facebook|DobroJutroKomsijaSerija/|name=Dobro jutro, komšija}} * {{YouTube|channel=UCM6p-N0eX1YeLdyTIFAYkUw|title=Dobro jutro, komšija}} * {{imdb title|id=tt10530816|title=Srećan put, komšija}} {{Dobro jutro, komšija}} [[Kategorija:Filmovi iz 2019.]] [[Kategorija:Bosanskohercegovačke filmske komedije]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački filmovi]] 82vs1sajwkmx4780k1ke0a0j2pj669f 0 478245 3830281 3606884 2026-04-14T12:30:16Z Gnooi 58957 /* Uloge */ 3830281 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | naziv = Dobro jutro, komšija 7 | slika = | režija = [[Mladen Marijanović]] | producent = [[BN Televizija|BN TV]], [[RTV Prijedor]] | scenarist = [[Pero Špadić]] | uloge ={{plainlist| * [[Željko Kasap]] * [[Radenka Ševa]] * [[Aleksandar Stojković]] * [[Zeljko Erkic]] * [[Dean Batoz]] }} | datum = 12. 11. 2020 | trajanje = 90. minuta | zemlja = [[Bosna i Hercegovina|BIH]] | jezik = [[Srpski jezik]] | prethodnik = [[Srećan put, komšija]] }} '''Dobro jutro, komšija 7''' je [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] film, u produkciji [[BN Televizija|BN TV]] i [[RTV Prijedor]]. Ovaj film je sedmi dio serijala [[Dobro jutro, komšija (serijal)|Dobro jutro, komšija]], koji je i ujedno zadnji dio. Žanr ovog filma je [[komedija]]. Premijerno je prikazan 12. novembra 2020. u [[Kino Kozara|kinu Kozara]] u [[Prijedor]]u.<ref>{{cite web|url=https://prijedor24.com/premijerno-prikazan-sedmi-dio-filma-dobro-jutro-komsija/|title=Premijerno prikazan sedmi dio filma “Dobro jutro, komšija”|date=17. 11. 2020|work=Prijedor 24|access-date=28. 5. 2021|archive-date=18. 1. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210118231836/https://prijedor24.com/premijerno-prikazan-sedmi-dio-filma-dobro-jutro-komsija/|url-status=dead}}</ref> == Radnja == Film prati dogodovštine Mile i Čede u Nacionalnom parku “Kozara”.<ref name="0.01">{{cite web|url=https://kozarski.com/pocelo-snimanje-sedmog-dijela-filma-dobro-jutro-komsija/|title=POČELO SNIMANJE SEDMOG DIJELA FILMA “DOBRO JUTRO, KOMŠIJA” (VIDEO)|date=30. 6. 2020|work=Kozarski|access-date=28. 5. 2021|archive-date=19. 12. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201219013110/https://kozarski.com/pocelo-snimanje-sedmog-dijela-filma-dobro-jutro-komsija/|url-status=dead}}</ref> == Uloge == * [[Aleksandar Stojković]] kao Čedo * [[Dean Batoz]] kao Mile * [[Željko Erkić]] kao Direktor * [[Željko Kasap]] kao Nediljko * [[Radenka Ševa]] kao Milka * [[Mirela Predojević]] kao Branka * [[Gordana Milinović]] kao Danica * [[Ivana Hrvaćanin]] kao Jelka * [[Amir Skrgić]] kao Mrva * [[Ivana Špadić]] kao Milica * [[Nataša Ivančević]] kao Vidosava * [[Helena Milojića]] kao Vesna * [[Tatjana Binjaš]] kao Violeta * [[Srđan Knjeginjić]] kao Inspektor * [[Vedrana Mačković-Zubović]] kao Helga * [[Srećko Marčeta]] kao Hans * [[Draško Anđelić]] kao Alen * [[Vladimir Petković]] kao Đorđe * [[Vanja Novaković]] kao Pilot == Produkcija == Za režisera je izabran [[Mladen Marijanović]], a za scenaristu [[Pero Špadić]]. Snimanje ovog dijela počelo je krajem juna 2020. godine, a završeno početkom jula 2020. godine. Sniman je na području Prijedora, u [[Nacionalni park Kozara|Nacionalnom parku Kozara]].<ref name="0.01"/> == Vanjski linkovi == * {{Facebook|DobroJutroKomsijaSerija/|name=Dobro jutro, komšija}} * {{YouTube|channel=UCM6p-N0eX1YeLdyTIFAYkUw|title=Dobro jutro, komšija}} * {{imdb title|id=tt13390960|title=Dobro jutro, komšija 7}} == Također pogledajte == * [[Spisak bosanskohercegovačkih filmova]] * [[Dobro jutro, komšija 1]] * [[Dobro jutro, komšija 2]] * [[Dobro jutro, komšija 3]] * [[Dobro jutro, komšija 4]] * [[Dobro jutro, komšija 5]] * [[Srećan put, komšija]] * [[Dobro jutro, komšija (serijal)|Dobro jutro, komšija]] == Reference == {{reflist}} {{Dobro jutro, komšija}} [[Kategorija:Filmovi iz 2020.]] [[Kategorija:Bosanskohercegovačke filmske komedije]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački filmovi]] omonc87isybe3v6ht4j6hdud4e21xga 3830282 3830281 2026-04-14T12:32:17Z Gnooi 58957 3830282 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | naziv = Dobro jutro, komšija 7 | slika = | režija = [[Mladen Marijanović]] | producent = [[BN Televizija|BN TV]], [[RTV Prijedor]] | scenarist = [[Pero Špadić]] | uloge ={{plainlist| * [[Željko Kasap]] * [[Radenka Ševa]] * [[Aleksandar Stojković]] * [[Željko Erkić]] * [[Dean Batoz]] }} | datum = 12. 11. 2020 | trajanje = 90. minuta | zemlja = [[Bosna i Hercegovina|BIH]] | jezik = [[Srpski jezik]] | prethodnik = [[Srećan put, komšija]] }} '''Dobro jutro, komšija 7''' je [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] film, u produkciji [[BN Televizija|BN TV]] i [[RTV Prijedor]]. Ovaj film je sedmi dio serijala [[Dobro jutro, komšija (serijal)|Dobro jutro, komšija]], koji je i ujedno zadnji dio. Žanr ovog filma je [[komedija]]. Premijerno je prikazan 12. novembra 2020. u [[Kino Kozara|kinu Kozara]] u [[Prijedor]]u.<ref>{{cite web|url=https://prijedor24.com/premijerno-prikazan-sedmi-dio-filma-dobro-jutro-komsija/|title=Premijerno prikazan sedmi dio filma “Dobro jutro, komšija”|date=17. 11. 2020|work=Prijedor 24|access-date=28. 5. 2021|archive-date=18. 1. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210118231836/https://prijedor24.com/premijerno-prikazan-sedmi-dio-filma-dobro-jutro-komsija/|url-status=dead}}</ref> == Radnja == Film prati dogodovštine Mile i Čede u Nacionalnom parku “Kozara”.<ref name="0.01">{{cite web|url=https://kozarski.com/pocelo-snimanje-sedmog-dijela-filma-dobro-jutro-komsija/|title=POČELO SNIMANJE SEDMOG DIJELA FILMA “DOBRO JUTRO, KOMŠIJA” (VIDEO)|date=30. 6. 2020|work=Kozarski|access-date=28. 5. 2021|archive-date=19. 12. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201219013110/https://kozarski.com/pocelo-snimanje-sedmog-dijela-filma-dobro-jutro-komsija/|url-status=dead}}</ref> == Uloge == * [[Aleksandar Stojković]] kao Čedo * [[Dean Batoz]] kao Mile * [[Željko Erkić]] kao Direktor * [[Željko Kasap]] kao Nediljko * [[Radenka Ševa]] kao Milka * [[Mirela Predojević]] kao Branka * [[Gordana Milinović]] kao Danica * [[Ivana Hrvaćanin]] kao Jelka * [[Amir Skrgić]] kao Mrva * [[Ivana Špadić]] kao Milica * [[Nataša Ivančević]] kao Vidosava * [[Helena Milojića]] kao Vesna * [[Tatjana Binjaš]] kao Violeta * [[Srđan Knjeginjić]] kao Inspektor * [[Vedrana Mačković-Zubović]] kao Helga * [[Srećko Marčeta]] kao Hans * [[Draško Anđelić]] kao Alen * [[Vladimir Petković]] kao Đorđe * [[Vanja Novaković]] kao Pilot == Produkcija == Za režisera je izabran [[Mladen Marijanović]], a za scenaristu [[Pero Špadić]]. Snimanje ovog dijela počelo je krajem juna 2020. godine, a završeno početkom jula 2020. godine. Sniman je na području Prijedora, u [[Nacionalni park Kozara|Nacionalnom parku Kozara]].<ref name="0.01"/> == Vanjski linkovi == * {{Facebook|DobroJutroKomsijaSerija/|name=Dobro jutro, komšija}} * {{YouTube|channel=UCM6p-N0eX1YeLdyTIFAYkUw|title=Dobro jutro, komšija}} * {{imdb title|id=tt13390960|title=Dobro jutro, komšija 7}} == Također pogledajte == * [[Spisak bosanskohercegovačkih filmova]] * [[Dobro jutro, komšija 1]] * [[Dobro jutro, komšija 2]] * [[Dobro jutro, komšija 3]] * [[Dobro jutro, komšija 4]] * [[Dobro jutro, komšija 5]] * [[Srećan put, komšija]] * [[Dobro jutro, komšija (serijal)|Dobro jutro, komšija]] == Reference == {{reflist}} {{Dobro jutro, komšija}} [[Kategorija:Filmovi iz 2020.]] [[Kategorija:Bosanskohercegovačke filmske komedije]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački filmovi]] nra8w275lonfsoevizvg8ph5y8d9rj7 0 493788 3830349 3813876 2026-04-14T18:23:53Z Topnik95 56539 3830349 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Mikel Arteta | slika = Mikel Arteta 2021 (cropped).png | punoime = Mikel Arteta Amatriain | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i godine|1982|3|26}} | rodnigrad = [[San Sebastián]] | rodnadržava = [[Španija]] | datumsmrti = <!-- {{Datum smrti i godine|GGGG|MM|DD|GGGG|MM|DD}} (datum smrti pa onda datum rođenja) --> | gradsmrti = | državasmrti = | visina = 175 cm | pozicija = Vezni | trenutniklub = [[Arsenal FC|Arsenal]] (menadžer) | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine1 = 1991–1997. | omladinskipogoni1 = [[Antiguoko]] | omladinskegodine2 = 1997–1999. | omladinskipogoni2 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | godine1 = 1999. | klubovi1 = [[FC Barcelona C|Barcelona C]] | nastupi(golovi)1 = 5 (2) | godine2 = 1999–2002. | klubovi2 = [[FC Barcelona B|Barcelona B]] | nastupi(golovi)2 = 43 (3) | godine3 = 2001–2002. | klubovi3 = → [[Paris Saint-Germain FC|PSG]] | nastupi(golovi)3 = 31 (2) | godine4 = 2002–2004. | klubovi4 = [[Rangers FC|Rangers]] | nastupi(golovi)4 = 50 (12) | godine5 = 2004–2005. | klubovi5 = [[Real Sociedad]] | nastupi(golovi)5 = 15 (1) | godine6 = 2005. | klubovi6 = → [[Everton FC|Everton]] | nastupi(golovi)6 = 12 (1) | godine7 = 2005–2011. | klubovi7 = [[Everton FC|Everton]] | nastupi(golovi)7 = 162 (27) | godine8 = 2011–2016. | klubovi8 = [[Arsenal FC|Arsenal]] | nastupi(golovi)8 = 110 (14) | nacionalnegodine1 = 1998–1999. | nacionalneekipe1 = [[Španska nogometna reprezentacija U16|Španija U-16]] | nacionalninastupi(golovi)1 = 10 (4) | nacionalnegodine2 = 1999. | nacionalneekipe2 = [[Španska nogometna reprezentacija U17|Španija U-17]] | nacionalninastupi(golovi)2 = 7 (0) | nacionalnegodine3 = 1999–2001. | nacionalneekipe3 = [[Španska nogometna reprezentacija U18|Španija U-18]] | nacionalninastupi(golovi)3 = 13 (1) | nacionalnegodine4 = 2002–2003. | nacionalneekipe4 = [[Španska nogometna reprezentacija U21|Španija U-21]] | nacionalninastupi(golovi)4 = 12 (2) | trenergodine = 2016–2019.<br />2019– | trenerklubovi = [[Manchester City FC|Manchester City]] (pomoćnik)<br />[[Arsenal FC|Arsenal]] | zadnjeuređivanje = 20.10.2022 }} '''Mikel Arteta Amatriain''' (rođen 26. marta 1982) [[Španija|španski]] je nogometni trener i bivši [[nogometaš]]. Trenutno je šef stručnog štaba [[Arsenal FC|Arsenala]]. Nastupao je za špansku rezprezentaciju kroz mlade selekcije, ali nikad nije zaigrao za [[Nogometna reprezentacija Španije|seniorski tim]].<ref>{{Cite web|url=http://www.evertonfc.com/news/archive/2010/04/01/cahill-calls-for-arteta-call-up|title=Cahill Calls For Arteta Call Up / News Archive / News / evertonfc.com - The Official Website of Everton Football Club|date=9. 10. 2012|website=web.archive.org|access-date=20. 10. 2022|archive-date=9. 10. 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121009083700/http://www.evertonfc.com/news/archive/2010/04/01/cahill-calls-for-arteta-call-up|url-status=dead}}</ref> Nakon okončanja igračke karijere 2016, postao je pomoćnik [[Pep Guardiola|Pepu Guardioli]] u [[Manchester City FC|Manchester Cityju]]. Godine 2019. vraća se u [[London]] i postaje glavni trener Arsenala. == Trenerska statistika == ''Ažurirano: 11. Aprila 2026.''<ref>{{Cite web|url=https://www.soccerbase.com/teams/team.sd?team_id=142&teamTabs=results&season_id=152|title=Latest Arsenal Results, Fixtures & Betting Odds {{!}} Soccer Base|website=www.soccerbase.com|access-date=17. 1. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Statistika treniranja po klubu ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Od ! rowspan="2" |Do ! colspan="5" |Rekord |- !{{abbr|U|Utakmica odigrano}} !{{abbr|P|Pobjede}} !{{abbr|N|Nerješeno}} !{{abbr|I|Izgubljeno}} !{{abbr|Pob %|Postotak pobjeda}} |- | align="left" |[[Arsenal FC|Arsenal]] | align="left" |22. decembar 2019. | align="left" |''Trenutno'' {{WDL|343|207|64|72|decimals=2}} |- ! colspan="3" |Ukupno {{WDLtot|343|207|64|72|decimals=2}} |} == Nagrade == === Igrač === '''Paris Saint-Germain''' * [[UEFA Intertoto kup]]: [[UEFA Intertoto kup 2001.|2001]]<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/online/sport/intertoto/uefa/uefa.html|title=la Repubblica/sport: Brescia, sogno finito il Psg va in Uefa|website=www.repubblica.it|access-date=20. 10. 2022}}</ref> '''Rangers''' * [[Premijer liga Škotske]]: 2002/03 * [[Škotski Liga kup]]: 2002/03 '''Arsenal''' * [[FA kup|FA Kup]]: [[FA kup 2013/2014.|2013/14]],<ref>{{Cite news|title=Arsenal 3-2 Hull City|url=https://www.bbc.com/sport/football/27354148|newspaper=BBC Sport|access-date=20. 10. 2022|language=en-GB}}</ref> [[FA kup 2014/2015.|2014/15]]<ref>{{Cite news|title=Arsenal 4-0 Aston Villa|url=https://www.bbc.com/sport/football/32856754|newspaper=BBC Sport|access-date=20. 10. 2022|language=en-GB}}</ref> * [[FA Community Shield]]: [[FA Community Shield 2014.|2014]],<ref>{{Cite news|title=Arsenal 3-0 Manchester City|url=https://www.bbc.com/sport/football/28647186|newspaper=BBC Sport|access-date=20. 10. 2022|language=en-GB}}</ref> [[FA Community Shield 2015.|2015]]<ref>{{Cite news|title=Arsenal 1-0 Chelsea|url=https://www.bbc.com/sport/football/33667216|newspaper=BBC Sport|access-date=20. 10. 2022|language=en-GB}}</ref> '''Španija U-16''' * [[UEFA Evropsko prvenstvo U-16]]: 1999<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablese/ec-u16-99.html|title=European U-16 Championship 1999|website=www.rsssf.org|access-date=20. 10. 2022}}</ref> '''Španija U-18''' * [[UEFA–CAF Meridijan kup]]: 1999. '''Pojedinačno''' * Premijer liga Škotske – mladi igrač mjeseca: septembar 2002, august 2003. * Igrač sezone Evertona: 2005/06, 2006/07. === Trener === '''Arsenal''' * FA kup: [[FA kup 2019/2020.|2019/20]]<ref>{{Cite news|title=Aubameyang double wins FA Cup for Arsenal|url=https://www.bbc.com/sport/football/53546100|newspaper=BBC Sport|access-date=20. 10. 2022|language=en-GB}}</ref> * FA Community Shield: [[FA Community Shield 2020.|2020]],<ref>{{Cite news|title=Arsenal win Community Shield on penalties|url=https://www.bbc.com/sport/football/53871874|newspaper=BBC Sport|access-date=20. 10. 2022|language=en-GB}}</ref> [[FA Community Shield 2023.|2023]]<ref>{{Cite news|title=Arsenal beat Man City in Community Shield shootout|url=https://www.bbc.com/sport/football/66352143|newspaper=BBC Sport|access-date=7. 8. 2023|language=en-GB}}</ref> '''Individualno''' * Trener mjeseca [[Premijer liga Engleske|Premijer lige]]: [[Premier League 2021/2022.|Septembar 2021]], Mart 2022, [[Premier League 2022/2023.|August 2022]], Novembar/Decembar 2022, Januar 2023, Mart 2023, [[Premier League 2023/2024.|Februar 2024]], [[Premier League 2025/2026.|Mart 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/managers/53055/Mikel-Arteta/overview|title=Mikel Arteta Arsenal Manager Profile, Record & Stats {{!}} Premier League|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=10. 4. 2023}}</ref> * London Football Awards Manager of the Year: 2023<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/quartet-honoured-london-football-awards|title=Quartet honoured at London Football Awards|website=Quartet honoured at London Football Awards|language=en|access-date=10. 4. 2023}}</ref> == Također pogledajte == * [[Spisak Arsenalovih trenera]] == Reference == {{refspisak}} {{Arsenal FC - ekipa}} {{Arsenal FC - treneri}} {{DEFAULTSORT:Arteta, Mikel}} [[Kategorija:Rođeni 1982.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, San Sebastián]] [[Kategorija:Španski nogometaši]] [[Kategorija:Nogometaši PSG-a]] [[Kategorija:Nogometaši Rangersa]] [[Kategorija:Nogometaši Real Sociedada]] [[Kategorija:Nogometaši Evertona]] [[Kategorija:Nogometaši Arsenala]] 4zm8f7of0wbym6liqn9ucbik891tdxp 0 500509 3830369 3537777 2026-04-14T23:08:45Z EmausBot 25303 Robot: Popravlja dvostruka preusmjerenja na [[Vojna uprava u Srbiji (1941—1944)]] 3830369 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Vojna uprava u Srbiji (1941—1944)]] g4a8w9y6u30974839304y4dwoy7q3pu 3 505284 3830311 3734442 2026-04-14T16:26:02Z KonstantinaG07 102297 KonstantinaG07 premjestila je stranicu [[Razgovor s korisnikom:001n1]] na [[Razgovor s korisnikom:Renamed user 1bde86e16775ad9673eedf6d8cd77b85]] bez ostavljanja preusmjerenja: Automatsko premještanje stranice zbog preimenovanja korisnika "[[Special:CentralAuth/001n1|001n1]]" u "[[Special:CentralAuth/Renamed user 1bde86e16775ad9673eedf6d8cd77b85|Renamed user 1bde86e16775ad9673eedf6d8cd77b85]]" 3734442 wikitext text/x-wiki {{db-user}} {{Dobrodošlica}} ==Crna slova== Predlažem Vam da ne pišete crnim slovima. Wikilink [[Kosa crta]] je OK. --[[Posebno:Doprinosi/109.175.38.7|109.175.38.7]]; 09:24, 20. april 2024. (CEST) == Projekt == Pozdrav! Hvala na dosadašnjim izmjenama. Samo napomena [[Posebno:Diff/3593524|u vezi s ovom izmjenom]]: ovaj projekt nije "bosanskohercegovačka Wikipedija". Nemamo nikakve veze s Bosnom i Hercegovinom u smislu da nas finansira država, državne institucije ili da pišemo s perspektive Bosne i Hercegovine. Ovo je projekt opće enciklopedije na bosanskom jeziku u vlasništvu neprofitne organizacije [[:en:Wikimedia Foundation|Wikimedia Foundation, Inc.]] sa sjedištem u Kaliforniji. – [[Korisnik:Srđan|Srđan]] ([[Razgovor s korisnikom:Srđan|razgovor]]) 11:10, 21 april 2024 (CEST) :hvala Vam na korisnom odgovoru. [[Korisnik:001n1|001n1]] ([[Razgovor s korisnikom:001n1|razgovor]]) 11:57, 21 april 2024 (CEST) == Wikipodaci i kategorije == Još nešto: članci trebaju biti adekvatno kategorizirani i povezani na Wikipodacima. – [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 13:11, 21 april 2024 (CEST) :kako to uraditi? apsolutno sam neupućen u način na koji wikipedija funkcioniše na tom nivou. [[Korisnik:001n1|001n1]] ([[Razgovor s korisnikom:001n1|razgovor]]) 09:44, 22 april 2024 (CEST) ::'''Wikipodaci''': Kad je riječ o povezivanju s Wikipodacima, [https://streamable.com/fkte7a evo kratak video]. U principu, pronađete članak koji ste napravili na nekom drugom projektu (ja sam ovdje uzeo kratak članak o Banovcu) i sa "Alata" na desnoj strani izaberete "Dodaj međujezičke veze" te pod "Jezik" upišete jezički kod projekta (u ovom primjeru "hr") a pod "Stranica" upišete naziv stranice na projektu s kojim spajate (u ovom primjer "Banovac (razdvojba)". Potvrdite i ako gore desno umjesto "Dodaj jezike" bude pisalo "X jezika" (neki broj, nije bitno koji) uspješno ste povezali. ::'''Kategorije''': Potražite članak na nekom drugom projektu (en.wiki je najbolja po pitanju sadržaja, pa taj projekt preporučujem) i pogledajte koje kategorije stoje na dnu. Uzimam primjer "[[:en:Hoằng Phúc Temple|Hoằng Phúc Temple]]". Ako kliknete na npr. "Buddhist temples in Vietnam" ili "Pagodas in Vietnam" u gornjem desnom uglu pisat će "18 languages" ili drugi broj i tu možete izabrati naš jezik ili neki od srodnih jezika da biste vidjeli kako se ta kategorija zove kod nas. Onda ih dodate [https://streamable.com/ihax0c na ovaj način] (budući da koristite ovaj novi "vizualni uređivač"). ::Ako nešto nije jasno, slobodno pitajte. – [[Korisnik:Srđan|Srđan]] ([[Razgovor s korisnikom:Srđan|razgovor]]) 15:32, 22 april 2024 (CEST) 1kpm76c013njtuz8nzqh83fow6fgi5g 0 505550 3830302 3607008 2026-04-14T15:44:49Z Z1KA 87045 /* Također pogledajte */ 3830302 wikitext text/x-wiki {{Infokutija parlament | ime = Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Hrvatske | izvorno_ime = (ZAVNOH) | ime_transkripcija = | boja_pozadine = red | saziv = | logo = Emblem of the State Anti-fascist Council for the National Liberation of Croatia.svg | logo_širina = 200px | logo_opis = Logo ZAVNOH-a.{{Sfn|Jareb|2010}} | vrsta = [[Jednodomni sistem]] | domovi = | ograničenje_mandata = | osnovano = 13. juni 1943. | raspušteno = 25. juli 1945. | prethodnik = | sljedbenik = [[Sabor Socijalističke Republike Hrvatske|Narodni sabor Hrvatske]] | početak_saziva = 13. juni 1943. | lider1_vrsta = [[Spisak predsjednika sabora Hrvatske|Predsjednik]] | lider1 = [[Vladimir Nazor]] | stranka1 = [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]] | datum_izbora1 = | lider2_vrsta = | lider2 = | stranka2 = | datum_izbora2 = | lider3_vrsta = | lider3 = | stranka3 = | datum_izbora3 = | lider4_vrsta = | lider4 = | stranka4 = | datum_izbora4 = | lider5_vrsta = | lider5 = | stranka5 = | datum_izbora5 = | lider6_vrsta = | lider6 = | stranka6 = | datum_izbora6 = | zastupnici = 112 (1943)<br>166 (1944) | dom1 = | dom2 = | struktura1 = | struktura1_rez = 200px | struktura1_alt = | struktura2 = | struktura2_rez = | struktura2_alt = | političke_grupe1 = | političke_grupe2 = | odbori1 = | odbori2 = | zajednički_odbori = | izborni_sistem1 = | izborni_sistem2 = | posljednji_izbori1 = | posljednji_izbori2 = | posljednji_izbori3 = | sljedeći_izbori1 = | sljedeći_izbori2 = | sljedeći_izbori3 = | prostor_zasjedanja = | zasjedanja_rez = 200px | zasjedanja_alt = | mjesto_zasjedanja = [[Otočac]], [[Socijalistička Republika Hrvatska|Hrvatska]] | web-stranica = | fusnote = }} '''Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Hrvatske''' ('''ZAVNOH''') bilo je najviše predstavničko i [[Zakonodavna vlast|zakonodavno tijelo]] na teritoriji [[Socijalistička Republika Hrvatska|Hrvatske]] za vrijeme [[Aprilski rat|okupacije]] [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] od strane [[Sile Osovine|Sila Osovine]] u [[Drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]]. Prvi put je sazvan 13. i 14. juna 1943. u [[Otočac|Otočcu]] i [[Plitvička Jezera (Hrvatska)|Plitvicama]], kao glavno političko predstavničko tijelo, na oslobođenom dijelu teritorije Hrvatske, od strane [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|jugoslavenskih partizana]]. Njime je dominirala [[Savez komunista Hrvatske|Komunistička partija Hrvatske]] (KPH), politički ogranak [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]] (KPJ), koja je djelovala na području koje u velikoj mjeri odgovara današnjoj [[Hrvatska|Hrvatskoj]]. U ZAVNOH-u su bili i predstavnici ili bivši članovi seljačkih organizacija i sindikata: [[Hrvatska seljačka stranka]] (HSS) i [[Samostalna demokratska stranka Jugoslavije|Samostalna demokratska stranka]] (SDS). Uz obavljanje svakodnevnih regulacijskih i državnih zadataka na području koje su držali [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|jugoslavenski partizani]] u Hrvatskoj, pod vodstvom [[Andrija Hebrang (otac)|Andrije Hebranga]], ZAVNOH je nastojao proširiti privlačnost partizanskog otpora hrvatskom stanovništvu predstavljajući se kao ne sasvim [[Savez komunista Jugoslavije|komunistički]]. Također je pokušala pomiriti [[Hrvati|Hrvate]] i [[Srbi u Hrvatskoj|Srbe u Hrvatskoj]] promicanjem hrvatskih interesa, ponekad marginalizirajući Srbe i izazivajući sukob s Titom. ZAVNOH je na trećoj sjednici u [[Topusko]]m potvrdio odluke o federalnoj poslijeratnoj Jugoslaviji koje je donijelo [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]], a 1945. ZAVNOH je preimenovan u [[Sabor Socijalističke Republike Hrvatske|Narodni sabor Hrvatske]]. == Pozadina == === Invazija Jugoslavije === {{Glavni|Aprilski rat|Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|Hrvatska tokom Drugog svjetskog rata|Hrvatska u Narodnooslobodilačkoj borbi|Nezavisna Država Hrvatska}} [[Datoteka:Axis_occupation_of_Yugoslavia_1941-43.png|alt=Colour-coded map of Yugoslavia|mini|[[Kraljevina Jugoslavija]] je bila okupirana i podijeljena od strane [[Sile Osovine|Sila Osovine]] u aprilu 1941.]] Tražeći osvetu za njihovo povlačenje iz [[Trojni pakt|Trojnog pakta]] nakon [[Državni udar u Kraljevini Jugoslaviji|jugoslavenskog državnog udara]] u martu 1941, [[Adolf Hitler]] je nastojao da uništi [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevinu Jugoslaviju]] rasparčavajući je za aneksiju i podjelu od strane [[Nacistička Njemačka|Nacističke Njemačke]] i njenih saveznika.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Taj potez podržao je italijanski vođa [[Benito Mussolini]], koji je vjerovao da će pomoći [[Fašistička Italija|fašističkoj Italiji]] da proširi svoju teritoriju apsorbirajući bivše jugoslavenske teritorije.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Njemački planovi za raspad Jugoslavije predviđali su i neki oblik autonomije za [[Hrvati|Hrvate]], iskorištavajući hrvatsko nezadovoljstvo jugoslavenskim režimom.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Hitler je ponudio [[Kraljevina Mađarska|Mađarskoj]] priliku da anektira Hrvatsku 27. marta 1941. (očigledno misleći na teritorije koje su u velikoj mjeri odgovarale bivšoj [[Kraljevina Hrvatska i Slavonija|Kraljevini Hrvatska i Slavonija]]), ali je regent [[Miklós Horthy]] odbio njegovu ponudu. Samo nekoliko dana kasnije Njemačka je odlučila uspostaviti hrvatsku [[Marionetska država|marionetsku državu]] [[Nezavisna Država Hrvatska|Nezavisnu Državu Hrvatsku]].{{Sfn|Tomasevich|2001}} Nacisti su se obratili [[Hrvatska seljačka stranka|Hrvatskoj seljačkoj stranci]] (HSS), najpopularnijoj [[Spisak političkih stranaka u Hrvatskoj|hrvatskoj političkoj stranci]] u to vrijeme, da uspostave državu. Ponudili su lideru stranke [[Vladko Maček|Vladku Mačeku]] mogućnost da njome upravlja, ali je Maček to odbio.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Tada je njegova vladavina nevoljko ponuđena [[Ustaše|ustašama]] sa sjedištem u Italiji i njihovom vođi [[Ante Pavelić|Anti Paveliću]].{{Sfn|Tomasevich|2001}} Mussolini je nastojao da iskoristi obećanja data u memorandumu iz 1927. koji su predali Pavelić i [[Ivo Frank]],{{Sfn|Tomasevich|2001}} obećavajući teritorijalne ustupke Italiji.{{Sfn|Tomasevich|2001}} [[Nezavisna Država Hrvatska]] (NDH) proglašena je 10. aprila, kada se [[Wehrmacht]] približavao [[Zagreb]]u. Deklaraciju je dao [[Slavko Kvaternik]] na poticaj i uz podršku [[Schutzstaffel|SS]] [[pukovnik]]a [[Edmund Veesenmayer|Edmunda Veesenmayera]] iz [[Joachim von Ribbentrop|Dienststelle Ribbentropa]]. {{Sfn|Tomasevich|2001}} Paveliću i ustašama je bilo dozvoljeno da napuste Italiju i teritoriju Jugoslavije pod okupacijom Italije tek nakon što je Musolini izvukao pisanu potvrdu o obećanju iz 1927.{{Sfn|Tomasevich|2001}} kojom mu je omogućilo da u ranim jutarnjim satima 15. aprila stigne u Zagreb sa 195 ustaša.{{Sfn|Degan|2008}} Jugoslavija se predala ubrzo nakon toga, 17. aprila 1941.{{Sfn|Calic|2019}} s kraljem [[Petar II, kralj Jugoslavije|Petrom II]] i vladom, koji su pobjegli iz zemlje. Odluka da se tako rano odustane od oružanog otpora [[Sile Osovine|Silama Osovine]] dovela je [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|jugoslavensku vladu u egzilu]] u loš položaj, dodatno oslabljenu zavađenim ministrima koji su izgledali ujedinjeni samo u svojoj opoziciji [[Komunizam|komunizmu]].{{Sfn|Calic|2019}} === Partizanski otpor === {{Glavni|Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije}} [[Datoteka:Josip_Broz_Tito_Bihać_1942.jpg|alt=Profile photo of Josip Broz Tito in uniform|mini|[[Josip Broz Tito]] je predvodio [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|partizane]] protiv [[Sile Osovine|Sila Osovine]] u [[Jugoslavija|Jugoslaviji]].]] Pošto je poraz bio neminovan, [[Savez komunista Jugoslavije|Komunistička partija Jugoslavije]] (KPJ) dala je uputu svojim članovima (oko 8.000) da gomilaju oružje za oružani otpor,{{Sfn|Vukšić|2003}} koji se do kraja 1941. proširio širom zemlje, osim [[Vardarska Makedonija|Makedonije]].{{Sfn|Tomasevich|2001}} Nadovezujući se na svoje iskustvo u tajnim operacijama širom zemlje, KPJ je organizovala partizane{{Sfn|Vukšić|2003}} u snagu otpora koju je predvodio [[Josip Broz Tito]].{{Sfn|Ramet|2006}} KPJ je zaključila da je [[Operacija "Barbarossa"|nemačka invazija na Sovjetski Savez]] stvorila povoljne uslove za ustanak, a njen politbiro je 27. osnovao [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovni štab]] [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]], sa Titom na čelu, 27. juna 1941.{{Sfn|Vukšić|2003}} Na području koje je u velikoj mjeri odgovaralo današnjoj [[Hrvatska|Hrvatskoj]], [[Savez komunista Hrvatske|Komunistička partija Hrvatske]] [[Savez komunista Hrvatske|(]]KPH) djelovala je kao nominalno nezavisna partija, ali je bila ''[[de facto]]'' ogranak KPJ.{{Sfn|Banac|1988}} Na početku rata imala je oko 4.000 članova.{{Sfn|Sirotković|1971}} [[Srbi|Srpsko stanovništvo]] koje je živjelo u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] bilo je željno da se uključi u partizansku borbu, zbog žestokog progona od strane ustaškog režima.{{Sfn|Hoare|2013}} KPJ se nadmetala za srpsku lojalnost sa [[četnici]]ma, nacionalističkim srpskim gerilcima koji su se borili protiv partizana i NDH,{{Sfn|Hoare|2013}} podržanim od [[Fašistička Italija|Fašističke Italije]] i organizovanim kao [[Dobrovoljačka antikomunistička milicija]].{{Sfn|Tomasevich|2001}} Najveći doprinos regrutovanju hrvatskih partizana bio je prenos velikog dijela [[Jadransko more|jadranske]] obale Italiji kroz [[Rimski ugovori (1941)|Rimske ugovore]] kao ispunjenje Pavelićevog obećanja Mussoliniju.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Do kraja 1943. hrvatski doprinos jugoslavenskom partizanskom otporu bio je nesrazmjerno velik: 38 od svojih 97 [[brigada]].{{Sfn|Hoare|2013}} === Osnivanje AVNOJ-a === {{Glavni|Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije}} [[Datoteka:First_session_of_the_AVNOJ_in_Bihać.jpg|alt=Man speaking at a podium in front of six people at a dais and a seated audience|mini|[[Prvo zasjedanje AVNOJ-a|Prvo zasedanje]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a.]] U novembru 1942. partizani su zauzeli grad [[Bihać]] i osigurali veliki dio zapadne [[Bosna (regija)|Bosne]], [[Dalmacija|Dalmacije]] i [[Lika|Like]].{{Sfn|Calic|2019}} U Bihaću je 26. i 27. novembra,{{Sfn|Tomasevich|2001}} na nagovor Tita i KPJ, osnovano Panjugoslavensko [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] (AVNOJ). AVNOJ je na [[Prvo zasjedanje AVNOJ-a|prvom zasedanju]] usvojio [[Etnički federalizam|multietničku federalnu državu]] kao osnovu za buduću vladu zemlje,{{Sfn|Lukic|Lynch|1996}} ali nije odredio poslijeratni sistem vlasti {{Sfn|Hoare|2013}} Broj budućih federalnih jedinica i njihova ravnopravnost bili su dvosmisleni.{{Sfn|Hoare|2013}} AVNOJ je za predsjednika izabrao [[Ivan Ribar|Ivana Ribara]].{{Sfn|Hoare|2013}} Ribar, prvi predsjednik [[Narodna skupština Kraljevine Jugoslavije|Ustavotvorne skupštine Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca]] (kasnije preimenovano u Narodnu skupštinu Kraljevine Jugoslavije), simbolizirao je kontinuitet s predratnom vladom.{{Sfn|Hoare|2013}} Organi osnovani AVNOJ-om 1942. nisu se formalno smatrali vladom, a Tito je rekao da međunarodni odnosi onemogućavaju formiranje vlade u tom trenutku. Opisao je AVNOJ kao politički instrument osmišljen za mobilizaciju.{{Sfn|Swain|2011}} Uprkos nejasnoći u pogledu broja i ravnopravnosti budućih federalnih jedinica, AVNOJ je zagovarao sazivanje sličnih skupština u budućim federalnim jedinicama.{{Sfn|Hoare|2013}} == Zasjedanja == === Prvo zasjedanje === [[Datoteka:Partizanski_plakat.jpg|alt=Propaganda poster of a man and woman holding a flag|lijevo|mini|Partizanski plakat "Svi u borbu za slobodu Hrvatske".]] Na prvom zasjedanju AVNOJ-a Tito je zadužio člana Centralnog komiteta KPH [[Pavle Gregorić|Pavla Gregorića]] da što prije uspostavi vrhovno političko tijelo narodnooslobodilačkog pokreta u [[Hrvatska|Hrvatskoj]]. Radna grupa, Vijećnici AVNOJ-a iz Hrvatske, osnovano je u [[Slunj]]u početkom decembra 1942, a zasjedanje ZAVNOH-a očekivalo se sredinom januara 1943. Međutim, [[Bitka na Neretvi]] prisilila je da se planovi odgode. Umjesto toga, u selu [[Ponor Korenički|Ponori]], kod [[Korenica|Korenice]], sazvan je osmočlani Inicijativni odbor ZAVNOH-a. Na čelu Inicijativnog odbora bio je tročlani sekretarijat u sastavu Gregorić, Stanko Ćanica-Opačić i [[Šime Balen]].{{Sfn|Sirotković|1971}} Balen, bivši HSS-ovac kojeg je sekretar [[Centralni komitet|Centralnog komiteta]] KPH [[Andrija Hebrang (otac)|Andrija Hebrang]] nagovorio da se pridruži KPJ, kasnije je vodio Odjeljenje za propagandu ZAVNOH-a. Još jedan bivši aktivista HSS-a, Nikola Rubčić, doveden je za urednika ''[[Vjesnik]]a'' (službenog lista ZAVNOH-a).{{Sfn|Banac|1988}} Odbor je 17. marta 1943. proglasio da preuzima svu narodnu vlast u Hrvatskoj do saziva ZAVNOH-a. Deklaracija od 26. maja naglašavala je da je [[narodnooslobodilački pokret u Hrvatskoj]] bio dio [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|jugoslavenskog narodnooslobodilačkog pokreta]]; [[Hrvati]] i [[Srbi u Hrvatskoj|Srbi]] bi samostalno odlučivali o unutrašnjim stvarima i odnosima s drugim narodima nakon oslobođenja zemlje.{{Sfn|Sirotković|1971}} Nakon uspješne proljetne ofanzive 1943. i ponovnog zauzimanja većeg dijela [[Banovina (regija)|Banovine]], [[Kordun]]a i [[Lika|Like]] od strane [[Četvrti korpus NOVJ|1. korpusa]], ZAVNOH se najprije sastao u [[Otočac|Otočcu]] i [[Plitvička Jezera (Hrvatska)|Plitvicama]] kao vrhovno predstavnički političko tijelo Hrvatske 13. i 14. juna. Sjednicu je činilo 112 članova, sa jedanaestočlanim Izvršnim odborom koji je predvodio predsjednik [[Vladimir Nazor]] i tri potpredsjednika. Donijela je Plivičku rezoluciju u kojoj je detaljno opisana historija hrvatskog naroda i njegove borbe za slobodu, zaostalost Kraljevine Jugoslavije, vladavina terora NDH i četništva, te izdaja kraljevske vlasti u izbjeglištvu. Rezolucija je pozvala na oporavak hrvatskih zemalja koje su oteli stranci i "punu i istinsku demokratsku slobodu i ravnopravnost Hrvata i Srba".{{Sfn|Sirotković|1971}} Prvo zasjedanje ZAVNOH-a priznalo je "slobodnu Bosnu i Hercegovinu", odričući se kontrole nad [[Livno]]m. Zauzvrat je dobio [[Dvor (Hrvatska)|Dvor]] i obalu između rijeke [[Neretva|Neretve]] i [[Boka kotorska|Boke Kotorske]] koja je prvobitno bila dodijeljena [[Bosna (regija)|bosanskim]] ili [[Hercegovina|hercegovačkim]] partizanima.{{Sfn|Banac|1988}} === Drugo zasjedanje === [[Datoteka:Andrija_Hebrang.JPG|alt=Formal photo of a mustachioed Andrija Hebrang|mini|Kao sekretar Centralnog komiteta KPH, [[Andrija Hebrang (otac)|Andrija Hebrang]] je imao značajan uticaj na rad ZAVNOH-a.]] Između prvog i drugog zasjedanja ZAVNOH-a, [[narodnooslobodilački pokret u Hrvatskoj]] porastao je sa 25.000 na 100.000 boraca i pojačao svoju kontrolu, posebno na primorju, nakon [[Kapitulacija Italije|predaje Italije]]. Dana 20. septembra 1943. Izvršni odbor ZAVNOH-a odlučio je da vrati [[Istra|Istru]], [[Rijeka (grad)|Rijeku]], [[Zadar]] i druge hrvatske zemlje, koje je Italija prethodno pripojila, nazad Hrvatskoj,{{Sfn|Sirotković|1995}} a samim tim i Jugoslaviji. AVNOJ je tu odluku potvrdio 30. septembra.{{Sfn|Sirotković|1971}} Međutim, Tito je kritikovao ZAVNOH zbog preuzimanja suvereniteta umjesto Jugoslavije, videći tu odluku kao primjer latentnog nacionalizma u rukovodstvu KPH,{{Sfn|Swain|2011}} koja je u to vrijeme kontrolisala oko 50% jugoslavenskih partizana.{{Sfn|Pirjevec|2018}} Drugo zasjedanje ZAVNOH-a održano je u [[Plaški|Plaškom]] od 12. do 15. oktobra 1943. godine. Proširila se za 66 članova, uglavnom iz HSS-a,{{Sfn|Sirotković|1971}} jer se HSS raspao početkom rata. [[Vladko Maček]] predvodio je najutjecajniju frakciju stranke, usvajajući politiku čekanja oslobođenja od strane saveznika. Druga grupa, u kojoj je bio bivši [[ban Hrvatske]] [[Ivan Šubašić]], pobjegla je iz zemlje da bi se pridružila kraljevskoj vladi u egzilu. Treća grupa se pridružila ustašama,{{Sfn|Sirotković|1971}} a četvrta grupa, predvođena [[Božidar Magovac|Božidarom Magovcem]], organizirana kao [[Hrvatska republikanska seljačka stranka|Izvršni komitet HSS]], pridružila se narodnooslobodilačkom pokretu kojim dominira KPH.{{Sfn|Sirotković|1971}} Magovac je svoju HSS frakciju i KPH doživljavao kao koaliciju ravnopravnih. Iako su neki partizanski borci negodovali zbog prihvatanja članova HSS-a, zvanični stav KPH bio je da su pridošlice dobrodošle i da imaju slobodu da zadrže svoje političke stavove. Ovakav stav je zauzet u (tačnom) uvjerenju da će veći angažman pripadnika HSS-a dovesti do šireg učešća Hrvata u partizanskoj borbi.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Grupa lidera [[Samostalna demokratska stranka Jugoslavije|Samostalne demokratske stranke]] (SDS) također je pristala na saradnju sa pokretom.{{Sfn|Sirotković|1971}} Seljačke organizacije i sindikati slali su svoje predstavnike u ZAVNOH, koji je nastojao da predstavlja što širi sloj stanovništva. Učešće organizacija zavisilo je od njihovog prihvatanja vođstva KPH.{{Sfn|Bokovoy|1998}} Na drugoj sjednici imenovan je 15-člani izvršni odbor, predvođen predsjednikom i trojicom potpredsjednika, za obavljanje političkih funkcija, te šestočlani sekretarijat izabran među članovima izvršnog odbora kao ''[[de facto]]'' hrvatska vlada za obavljanje svakodnevnih poslova. Sekretarijat je zadržao svoju funkciju sve do imenovanja [[Narodna vlada Federalne Hrvatske|Narodne vlade]] u [[Split]]u 14. aprila 1945.{{Sfn|Sirotković|1971}} [[Datoteka:Nazor_u_partizanima.jpg|alt=Vladimir Nazor with several Partisans|lijevo|mini|Sjednice ZAVNOH-a predsjedavao je pjesnik [[Vladimir Nazor]].]] U svom govoru na drugoj sjednici, Hebrang je pozvao KPH da prihvati popularni "masovni pokret" umjesto da slijedi ljevičarsku agendu.{{Sfn|Banac|1988}} On je pozvao partiju da osigura da se borba partizana ne doživljava kao isključivo komunistička, osuđujući "fanatike koji vijore samo crvenu zastavu" i [[ekstremizam]] u KPJ.{{Sfn|Bokovoy|1998}} ZAVNOH je odgovorio da ne namjerava radikalno mijenjati društveni život i priznao status privatnog vlasništva.{{Sfn|Banac|1988}} U [[Otočac|Otočcu]] je 12. januara 1944. osnovan Srpski klub članova ZAVNOH-a. Predsjedavao je [[Rade Pribičević]], član Glavnog odbora prijeratnog SDS-a.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Uprkos Pribičevićevoj tvrdnji da će [[Srbi u Hrvatskoj|hrvatski Srbi]] slijediti hrvatske interese u Jugoslaviji, postojalo je određeno ogorčenje zbog njihovog stvarnog, percipiranog ili očekivanog položaja.{{Sfn|Banac|1988}} Glavne pritužbe bile su da su [[Srbi]] marginalizirani u Hrvatskoj, da su ustaški zločini zanemareni, da su Srbi nedovoljno zastupljeni u ZAVNOH-u, a njihovo [[Ćirilica|ćirilično pismo]] obeshrabreno. Iako je Hebrang insistirao na učenju ćirilice u svim školama, rekao je i da hrvatski Srbi moraju prihvatiti svoj manjinski status (iako sa jednakim pravima) u hrvatskoj državi.{{Sfn|Swain|2011}} Hebrangovi napori da istakne doprinos Hrvata u partizanskoj borbi doprinijeli su uočenoj marginalizaciji hrvatskih Srba.{{Sfn|Irvine|2007}} Kao rezultat ove (i četničke propagande), četiri partizanska komandanta etničkih Srba i oko 90 potčinjenih prebjeglo je u [[Nacistička Njemačka|Nacističku Njemačku]], u [[Kordun]] 1944.{{Sfn|Banac|1988}} Hebrangova politika je također povećala zabrinutost rukovodstva KPJ zbog njegovog uticaja na podršku srpskih partizana.{{Sfn|Irvine|2007}} === Treće zasjedanje === [[Datoteka:Third_session_of_ZAVNOH.JPG|alt=Andrija Hebrang speaking at a podium|mini|[[Andrija Hebrang (otac)|Andrija Hebrang]] govori na trećoj sjednici.]] Odluku AVNOJ-a o samoopredeljenju svih jugoslavenskih naroda trebalo je da potvrde predstavnička tela svih budućih federalnih jedinica. U tu svrhu se ZAVNOH sastao 8. i 9. maja 1944. u [[Topusko]]m. Sjednica je održana u spa restoranu u večernjim satima, a zaključena je sljedećeg jutra kako bi se smanjila izloženost potencijalnom zračnom napadu. Prisustvovalo je 105 od 166 vijećnika,{{Sfn|Sirotković|1995}} zajedno sa predsjednikom AVNOJ-a [[Ivan Ribar|Ivanom Ribarom]] i potpredsjednicima [[Moša Pijade|Mošom Pijadeom]], [[Marko Vujačić|Markom Vujačićem]] i [[Josip Rus|Josipom Rusom]], i [[Ivan Milutinović|Ivanom Milutinovićem]] kao nehrvatskim članom [[Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije|Narodnog komiteta oslobođenja Jugoslavije]]. Partizanske snage u Hrvatskoj predstavljali su [[komandant]] i [[komesar]] 4. korpusa (ranije 1. korpusa) [[general]]i [[Ivan Gošnjak]] i [[Većeslav Holjevac]]. Prisutni su bili i general [[Ivan Rukavina]] i pukovnik [[Bogdan Oreščanin]]. [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|Savezničke snage]] u Jugoslaviji predstavljali su pukovnici [[Crvena armija|Crvene armije]] [[Vladimir Goroščenko]] i [[Mikhail Bodrov|Mihail Bodrov]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanski]] [[major]] [[Owen Reed]] i [[kapetan]] [[Sjedinjene Američke Države|američke]] [[Kancelarija za strateške usluge|kancelarije za strateške usluge]] [[George Selvig]].{{Sfn|DNPH|1945}} [[Datoteka:Croatian Partisans flag.svg|alt=Zastava hrvatskih partizana|mini|Zastava [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|hrvatskih partizana]].]] ZAVNOH je donio četiri temeljna ustavna akta. Odobravala je rad hrvatskih vijećnika na [[Drugo zasjedanje AVNOJ-a|Drugom zasedanju]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a i kao predstavnik [[Socijalistička Republika Hrvatska#Historija|Federalne Države Hrvatske]] odobrila osnivanje [[Demokratska Federativna Jugoslavija|Demokratske Federativne Jugoslavije]]. Potonje je pohvaljeno kao izraz želje hrvatskih Hrvata i Srba da žive u istinski demokratskoj [[Južni Slaveni|južnoslavenskoj]] državi koja nudi punu ravnopravnost, ujedinjenje hrvatskih zemalja i ostvarenje hrvatske državnosti.{{Sfn|Sirotković|1971}} Proglašenje hrvatske federalne države naišlo je na pozitivan pozdrav u javnosti.{{Sfn|Tomasevich|2001}} ZAVNOH se proglasio "pravom narodnom skupštinom demokratske Hrvatske" i svojom najvišom vlasti kao federalnom jedinicom u Jugoslaviji.{{Sfn|Sirotković|1971}} Njena skupština je određena kao zakonodavno tijelo, a njen izvršni odbor od 30 članova kao najviši izvršni organ.{{Sfn|Sirotković|1995}} [[Datoteka:Emblem of the Federal State of Croatia.svg|mini|Amblem [[Socijalistička Republika Hrvatska#Historija|Federalne Države Hrvatske]].]] Treći dokument usvojen na sjednici je ''Deklaracija o temeljnim pravima naroda i građana Demokratske Hrvatske''.{{Sfn|Sirotković|1995}} Pored prava vlasništva i imovine, privatnog preduzetništva, te slobode vjere i savjesti, govora, štampe, okupljanja, savjetovanja i udruživanja (posljednja četiri unutar partizanskog pokreta za vrijeme rata),{{Sfn|Banac|1988}} u dokumentu je precizirano da su Hrvati i Srbi u Hrvatskoj ravnopravni bez obzira na politiku, etničku pripadnost, rasu i vjeru.{{Sfn|Sirotković|1995}} Deklaracija, s obzirom na ustašku represiju nad Srbima, smatrala se doprinosom poboljšanju hrvatsko-srpskih odnosa. Četvrtom ustavnom odlukom utvrđena je hijerarhija oblasnih [[Narodnooslobodilački odbor|narodnooslobodilačkih odbora]].{{Sfn|Sirotković|1971}} U svom govoru na sjednici, Hebrang je izjavio da se borba ne vodi za [[komunizam]], već za [[Demokratija|demokratiju]] i nacionalno oslobođenje, na što je rukovodstvo KPJ negodovalo.{{Sfn|Banac|1988}} Još jedna tačka sukoba između Hebranga i KPJ bila je podrška izdanju HSS-a ''[[Slobodni dom]]'' koji je uređivao Magovac. Hebrang je novine smatrao korisnim sredstvom protiv Mačekovih lojalista, ali se KPJ plašila ponovnog uspostavljanja HSS-a, iako je publikaciju izdao ZAVNOH.{{Sfn|Banac|1988}} Magovac je želio ostvariti nezavisnost HSS-a od KPH i, smatrajući ovaj cilj nerealnim i ne dobijajući podršku od ostalih bivših članova HSS-a, dao je ostavku na uređivačke i političke funkcije.{{Sfn|Sirotković|1971}} {| class="wikitable" |+Izvršni odbor ZAVNOH-a (maj 1944){{Sfn|DNPH|1945}} !Portret !Ime i prezime !Funkcija |- |[[Datoteka:Vladimir_Nazor.jpg|bez okvira|107x107piksel]] |[[Vladimir Nazor]] |Predsjednik |- |[[Datoteka:Franjo Gaži.jpg|bez okvira|87x87piksel]] |[[Franjo Gaži]] |Potpredsjednik, predsjednik Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:Andrija Hebrang.JPG|bez okvira|100x100piksel]] |[[Andrija Hebrang (otac)|Andrija Hebrang]] |Potpredsjednik, član [[Drugo zasjedanje AVNOJ-a#Predsjedništvo AVNOJ-a|Predsjedništva]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a, sekretar KPH |- |[[Datoteka:ZAVNOH Rade Pribicevic Topusko (cropped).jpg|bez okvira|80x80piksel]] |[[Rade Pribičević]] |Potpredsjednik, predsjednik Srpskog kluba ZAVNOH-a, član [[Izvršni odbor AVNOJ-a|Izvršnog odbora]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a |- |[[Datoteka:Pavle Gregorić.jpg|bez okvira|92x92piksel]] |[[Pavle Gregorić]] |Sekretar, član [[Izvršni odbor AVNOJ-a|Izvršnog odbora]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Dušan Čalić]] |Zamjenik sekretara |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Stjepan Prvčić]] |Zamjenik sekretara, član Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Duško Brkić]] |Vijećnik AVNOJ-a, sekretar Srpskog kluba ZAVNOH-a |- |[[Datoteka:Nikola Brozina (997008136816805171).jpg|bez okvira|80x80piksel]] |[[Nikola Brozina]] |Vijećnik AVNOJ-a, član Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Tomo Čiković]] |Član Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:Frane Frol.jpg|bez okvira|107x107piksel]] |[[Frane Frol]] |Član [[Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije|NKOJ]]-a, vijećnik [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a, član Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:Maca Gržetić (cropped).jpg|bez okvira|106x106piksel]] |[[Maca Gržetić]] |Članica [[Drugo zasjedanje AVNOJ-a#Predsjedništvo AVNOJ-a|Predsjedništva]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a, predsjednica [[Antifašistički front žena|AFŽ]]-a za Hrvatsku |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Aleksandar Koharević]] |Član Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Slavko Komar]] |Član Izvršnog odbora [[Savez socijalističke omladine Jugoslavije|SSOJ]] |- |[[Datoteka:Ivan Krajačić in Zagreb flood.png|bez okvira|104x104piksel]] |[[Ivan Krajačić]] |Član [[Izvršni odbor AVNOJ-a|Izvršnog odbora]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a |- |[[Datoteka:Vicko Krstulovic (crop).jpg|bez okvira|121x121piksel]] |[[Vicko Krstulović]] |Član [[Izvršni odbor AVNOJ-a|Izvršnog odbora]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Ivan Kuzmić]] |Član Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Filip Lakuš]] |Član Izvršnog odbora [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a i [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Božidar Magovac]] |Potpredsjednik [[Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije|NKOJ]]-a, potpredsjednik Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:ZAVNOH Ante Mandic George Selvig (cropped).jpg|bez okvira|80x80piksel]] |[[Ante Mandić]] |Član Izvršnog odbora [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Karlo Mrazović-Cofek]] |Vijećnik AVNOJ-a |- |[[Datoteka:ZAVNOH Stanko Canica Opacic Topusko.jpg|bez okvira|80x80piksel]] |[[Stanko Ćanica-Opačić]] |Član Izvršnog odbora [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a |- |[[Datoteka:Kata Pejinović.jpg|bez okvira|105x105piksel]] |[[Kata Pejnović]] |Članica Izvršnog odbora [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a, predsjednica [[Antifašistički front žena|AFŽ]]-a za [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslaviju]] |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Mile Počuča]] |Vijećnik AVNOJ-a, sekretar Srpskog kluba ZAVNOH-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Vanja Radauš]] |[[Kiparstvo|Kipar]] |- |[[Datoteka:Svetozar Rittig 2.jpg|bez okvira|80x80piksel]] |[[Svetozar Rittig]] |Župnik [[Crkva sv. Marka u Zagrebu|Crkve sv. Marka]] u [[Zagreb]]u |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Zlatan Sremec]] |povjerenik NKOJ-a, sekretar Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Marijan Stilinović]] |Vijećnik [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a |- |[[Datoteka:ZAVNOH Stanko Skare Topusko.jpg|bez okvira|80x80piksel]] |[[Stanko Škare]] |Vijećnik AVNOJ-a, sekretar Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Ante Vrkljan]] |sekretar Izvršnog odbora [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a i [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Rade Žigić]] |Komesar Glavnog štaba [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] u Hrvatskoj, vijećnik [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a |} === Četvrto zasjedanje === [[Datoteka:First_Cabinet_of_Vladimir_Bakaric.jpg|alt=Outdoor phot of a large group of men|mini|[[Narodna vlada Federalne Države Hrvatske|Narodna vlada Hrvatske]], koju je predvodio [[Vladimir Bakarić]], položila je zakletvu u aprilu 1945.]] Sukob između Tita i KPJ, s jedne strane, i Hebranga, ZAVNOH-a i KPH, s druge, postepeno se produbljivao. U septembru 1944. Tito je kritizirao uredbu ZAVNOH-a kojom je vjeronauka uvedena kao obavezan nastavni predmet na hrvatskoj teritoriji koju su držali partizani. Nekoliko dana kasnije, optužio je Hebranga za [[nacionalizam]] zbog osnivanja Hrvatske telegrafske agencije kao nezavisne [[Novinska agencija|novinske agencije]]. Do 20. oktobra Hebranga je na mjestu sekretara CK KPH zamijenio [[Vladimir Bakarić]]. Međutim, zbog njegove popularnosti u Hrvatskoj, pozvan je u [[Beogradska ofanziva|nedavno oslobođeni]] [[Beograd]] i imenovan za jugoslavenskog ministra industrije.{{Sfn|Banac|1988}} Početkom januara 1945. ZAVNOH se seli u [[Šibenik]] radi priprema za poslijeratni period. Njen izvršni odbor sastao se 14. aprila u [[Split]]u kako bi proglasio Odluku o Narodnoj vladi, kojom je predsjedavao Bakarić.{{Sfn|Sirotković|1971}} ZAVNOH se preselio u [[Zagreb]] 20. maja, a četvrtu sjednicu održao je 25. jula u [[Saborska palača|zgradi Hrvatskog sabora]] na [[Trg svetog Marka|Markovom trgu]]. Preimenovao se u [[Hrvatski sabor|Narodni sabor Hrvatske]], naglašavajući kontinuitet hrvatskog zakonodavnog tijela kao predstavnika hrvatskog državnog suvereniteta.{{Sfn|Sirotković|1971}} == Naslijeđe == === Hrvatsko proljeće === {{Glavni|Hrvatsko proljeće}} [[Datoteka:SocialistYugoslavia_en.svg|alt=Colour-coded map of Yugoslavia|mini|Nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svetskog rata]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslavija]] je bila uređena kao [[federacija]] sa 6 republika i 2 [[Autonomna pokrajina|autonomne pokrajine]] u sastavu [[Socijalistička Republika Srbija|SR Srbije]].]] Dvadeset pet godina nakon rata, tokom političkog preokreta 1971. poznatog kao [[Hrvatsko proljeće]], tadašnji čelnici [[Savez komunista Hrvatske|Saveza komunista Hrvatske]] (SKH) javno su izjavili da status Hrvata u Jugoslaviji nije riješen u skladu sa odlukama ZAVNOH-a, a zalagali su se za reformu [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|jugoslavenske federacije]].{{Sfn|Irvine|2007}} [[Mika Tripalo]] je citirao odluke donijete na trećoj sjednici vijeća kao potvrdu državnosti jugoslavenskih republika,{{Sfn|Sunajko|2012}} a čelnici SKH su tražili da se povećaju ovlaštenja jugoslavenskih republika, kako bi se odrazio njihov nacionalni suverenitet. Naglašavali su da ratna [[Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|narodnooslobodilačka borba]] nije imala samo za cilj društveno oslobođenje, već i reformu odnosa među jugoslavenskim narodima.{{Sfn|Irvine|2007}} Rukovodstvo SKH pozajmilo je teme vezane za naciju koje je rukovodstvo KPH koristilo skoro tri decenije ranije: promicanje hrvatskog jedinstva i njegove [[Kultura Hrvatske|kulture]], [[Hrvatski jezik|jezika]] i [[Historija Hrvatske|historije]], te priznavanje uloge [[Rimokatolička crkva|Katoličke crkve]]. Oni su nastojali da se pozabave prevelikom zastupljenošću Srba u javnim institucijama kao što su policija, liga i neka državna preduzeća.{{Sfn|Irvine|2007}} Iako je vodstvo SKH bilo prisiljeno da podnese ostavku od strane Tita i mnoge njihove politike su preokrenute, njihove napore da reformišu Jugoslaviju razmatrala je savezna komisija 1971. Komisija je uvela ustavne amandmane kojima je potvrđena državnost jugoslavenskih republika, koji su zadržani u [[Ustav Jugoslavije iz 1974.|ustavu iz 1974]].{{Sfn|Sunajko|2012}} === Spomen obilježja === [[Datoteka:Topusko_Zavnoh_Building_1944.jpg|alt=Large, light-coloured building with warmly-dressed people outside|mini|Zgrada restorana i banje Topusko krajem 1945.]] Zgrada restorana i banje Topusko, u kojoj je održana treća sjednica ZAVNOH-a, preuređena je u spomen obilježje 1984. u čast 40. godišnjice zasjedanja. Prema novinskim izvještajima, zgradu su 14. septembra 1991. digli u zrak [[Zbor narodne garde|hrvatski Zbor narodne garde]] ili [[Policija Hrvatske|policija]] dok su se povlačili,{{Sfn|Prerad|2019}} prije nego što je 7. banijska divizija [[Srpska vojska Krajine|Srpske vojske]] [[Republika Srpska Krajina|Republike Srpske Krajine]] i [[Jugoslavenska narodna armija]] (JNA) zauzele [[Topusko]] tokom [[Rat u Hrvatskoj|rata u Hrvatskoj]].{{Sfn|CIA|2002}} Iako je inicijativa za obnovu zgrade pokrenuta još 2007. od strane općine, i podržana od strane [[Hrvatski sabor|sabora]], do 2019. nije dala nikakve rezultate.{{Sfn|Prerad|2019}} === Ustav Hrvatske === {{Glavni|Ustav Hrvatske}}ZAVNOH je često spominjan kao dio temelja [[Socijalistička Republika Hrvatska|Hrvatske kao republike u Jugoslaviji]] i samostalne [[Hrvatska|Republike Hrvatske]]. [[Ustav Hrvatske]], usvojen 1990, u svojoj [[Preambula|preambuli]] navodi odluke ZAVNOH-a kao dio historijskih temelja hrvatske državnosti i njenog prava na nacionalni suverenitet. Prvi [[Predsjednik Republike Hrvatske|predsjednik]] [[Franjo Tuđman]] je u govoru povodom pete godišnjice [[Nezavisnost Hrvatske|nezavisnosti Hrvatske]] rekao da je djelovanje ZAVNOH-a omogućilo Hrvatskoj da proglasi svoju nezavisnost.{{Sfn|Sirotković|1995}} U novembru 1991. osnovana je [[Arbitražna komisija Mirovne konferencije o Jugoslaviji]] (poznata i kao Badinterova komisija) da bi ocjenjivala kandidate za priznanje kao države, nakon [[Raspad Jugoslavije|raspada Jugoslavije]], davanjem mišljenja o nizu pravnih pitanja.{{Sfn|Silber|Little|1996}} Na pitanje da li srpsko stanovništvo u Hrvatskoj i [[Bosna i Hercegovina|BiH]] ima pravo na samoopredjeljenje, vršilac dužnosti predsjednika [[Predsjedništvo SFRJ|Predsjedništva Jugoslavije]] [[Branko Kostić]] rekao je da je ZAVNOH Hrvatima i Srbima u Hrvatskoj dao položaj "[[Konstitutivni narod|konstitutivnih naroda]]". Prema Kostićevim riječima, hrvatski Ustav je Srbe u Hrvatskoj sveo na nacionalnu manjinu koja bi trebala imati pravo na otcjepljenje od Hrvatske ako bi bila priznata hrvatska nezavisnost.{{Sfn|Kostić|1994}} U januaru 1992. Badinterova komisija je presudila da Srbi koji žive u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini imaju prava koja se pripisuju manjinama i etničkim grupama prema [[Međunarodno pravo|međunarodnom pravu]], međutim, nije korišten izraz "konstitutivni narod".{{Sfn|Badinter|1994}} == Također pogledajte == * [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] (AVNOJ) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Bosne i Hercegovine]] (ZAVNOBiH) * [[Crnogorska antifašistička skupština narodnog oslobođenja]] (CASNO) * [[Antifašističko sobranje narodnog oslobođenja Makedonije]] (ASNOM) * [[Slovensko narodnooslobodilačko vijeće]] (SNOS) * [[Antifašistička skupština narodnog oslobođenja Srbije]] (ASNOS) * [[Glavni narodnooslobodilački odbor Vojvodine]] (GNOOV) * [[Narodnooslobodilačko vijeće Kosova i Metohije]] (NOVKiM) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Sandžaka]] (ZAVNOS) * [[Sabor Socijalističke Republike Hrvatske|Narodni sabor Hrvatske]] == Fusnote == {{Refspisak}} == Reference == {{Commonscat|ZAVNOH}} * {{Cite book|last=Badinter|first=Robert|url=https://books.google.com/books?id=PvjLRzgyKKkC|title=Yugoslavia Through Documents: From Its Creation to Its Dissolution|publisher=[[Martinus Nijhoff Publishers]]|year=1994|isbn=978-0-79232-670-0|editor-last=Trifunovska|editor-first=Snežana|location=Leiden, Belgium|pages=474–475|chapter=Opinion No. 2 of the Arbitration Commission of the Peace Conference on Yugoslavia (Paris, 11 January 1992)|author-link=Robert Badinter}} * {{Cite book|last=Banac|first=Ivo|url=https://books.google.com/books?id=_C1zDwAAQBAJ|title=With Stalin against Tito: Cominformist Splits in Yugoslav Communism|publisher=Cornell University Press|year=1988|isbn=978-0-8014-2186-0|location=Ithaca, New York|author-link=Ivo Banac}} * {{Cite book|last=Bokovoy|first=Melissa Katherine|url=https://books.google.com/books?id=p7DaAAAAMAAJ|title=Peasants and Communists: Politics and Ideology in the Yugoslav Countryside, 1941-1953|publisher=[[University of Pittsburgh Press]]|year=1998|isbn=978-0-82294-061-6|location=Pittsburgh, Pennsylvania}} * {{Cite book|last=Calic|first=Marie-Janine|url=https://books.google.com/books?id=KqOWDwAAQBAJ|title=A History of Yugoslavia|publisher=[[Purdue University Press]]|year=2019|isbn=978-1-55753-838-3|location=West Lafayette, Indiana}} * {{Cite book|last=[[Central Intelligence Agency]], Office of Russian and European Analysis|url=https://books.google.com/books?id=jodpAAAAMAAJ|title=Balkan Battlegrounds: A Military History of the Yugoslav Conflict, 1990–1995, Volume 2|publisher=Central Intelligence Agency|year=2002|isbn=978-0-16066-472-4|location=Washington, D.C.|ref={{harvid|CIA|2002}}}} * {{Cite journal|last=Degan|first=Vladimir-Đuro|year=2008|title=Pravni aspekti i političke posljedice rimskih ugovora od 18. svibnja 1941. godine|trans-title=Legal Aspects and Political Effects of the Rome Treaties of 18 May 1941|url=https://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=49602|journal=Zbornik radova Pravnog fakulteta u Splitu|language=Croatian|location=Split, Croatia|publisher=[[University of Split]]|volume=45|issue=2|pages=265–278|issn=0584-9063}} * {{Cite book|last=Hoare|first=Marko Attila|url=https://books.google.com/books?id=M4poAgAAQBAJ|title=The Bosnian Muslims in the Second World War|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2013|isbn=978-0-231-70394-9|location=Oxford, UK|author-link=Marko Attila Hoare}} * {{Cite book|last=Irvine|first=Jill|url=https://books.google.com/books?id=aGy3dO_aDisC|title=State Collapse in South-Eastern Europe: New Perspectives on Yugoslavia's Disintegration|publisher=[[Purdue University Press]]|year=2007|isbn=978-1-55753-461-3|editor-last=Cohen|editor-first=Lenard J.|location=West Lafayette, Indiana|pages=149–178|chapter=The Croatian Spring and the Dissolution of Yugoslavia|editor-last2=Dragović-Soso|editor-first2=Jasna}} * {{Cite book|last=Jareb|first=Mario|url=https://books.google.com/books?id=n_ImtwAACAAJ|title=Hrvatski nacionalni simboli|publisher=Alfa|year=2010|isbn=978-9-53297-230-6|location=Zagreb, Croatia|language=Croatian|trans-title=Croatian National Symbols}} * {{Cite book|last=Kostić|first=Branko|url=https://books.google.com/books?id=PvjLRzgyKKkC|title=Yugoslavia Through Documents: From Its Creation to Its Dissolution|publisher=[[Martinus Nijhoff Publishers]]|year=1994|isbn=978-0-79232-670-0|editor-last=Trifunovska|editor-first=Snežana|location=Leiden, Belgium|pages=475–479|chapter=Position of the SFRY Presidency (18 December 1991)|author-link=Branko Kostić}} * {{Cite book|last=Lukic|first=Renéo|url=https://books.google.com/books?id=WPhhLfp8huIC|title=Europe from the Balkans to the Urals: The Disintegration of Yugoslavia and the Soviet Union|last2=Lynch|first2=Allen|publisher=[[Stockholm International Peace Research Institute]]|year=1996|isbn=978-0-19829-200-5|location=Stockholm, Sweden}} * {{Cite book|last=Pirjevec|first=Jože|url=https://books.google.com/books?id=6J1WDwAAQBAJ|title=Tito and His Comrades|publisher=[[University of Wisconsin Press]]|year=2018|isbn=978-0-29931-770-6|location=Madison, Wisconsin|author-link=Jože Pirjevec}} * {{Cite news|first=Danijel|last=Prerad|title=Zgradu ZAVNOH-a, srušenu 1991. godine, Sabor je do 2019. 'zaboravio' obnoviti|language=Croatian|trans-title=Sabor 'Forgot' to Restore the ZAVNOH Building Demolished in 1991|url=https://www.vecernji.hr/vijesti/zgradu-zavnoh-a-srusenu-1991-godine-sabor-je-do-2019-zaboravio-obnoviti-1331561|work=[[Večernji list]]|location=Zagreb, Croatia|date=13. 7. 2019|access-date=11. 3. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20190714153055/https://www.vecernji.hr/vijesti/zgradu-zavnoh-a-srusenu-1991-godine-sabor-je-do-2019-zaboravio-obnoviti-1331561|archive-date=14. 7. 2019}} * {{Cite book|last=Ramet|first=Sabrina P.|url=https://books.google.com/books?id=FTw3lEqi2-oC|title=The Three Yugoslavias: State-building and Legitimation, 1918–2005|publisher=[[Indiana University Press]]|year=2006|isbn=978-0-25334-656-8|location=Bloomington, Indiana|author-link=Sabrina P. Ramet}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=bfUwAAAAIAAJ|title=Sabor u Topuskom|publisher=Državno nakladno poduzeće Hrvatske|year=1945|location=Zagreb, Croatia|language=Croatian|trans-title=Assembly in Topusko|oclc=439981094|ref={{harvid|DNPH|1945}}}} * {{Cite book|last=Silber|first=Laura|url=https://books.google.com/books?id=mJNpAAAAMAAJ|title=The Death of Yugoslavia|last2=Little|first2=Allan|publisher=[[Penguin Books]]|year=1996|isbn=978-0-14026-168-4|location=London, UK|author-link=Laura Silber|author-link2=Allan Little}} * {{Cite journal|last=Sirotković|first=Hodimir|year=1971|title=Stvaranje federalne Hrvatske u narodnooslobodilačkoj borbi|trans-title=Creation of the Federal Croatia in the National Liberation Struggle|url=https://hrcak.srce.hr/167025|journal=Časopis za suvremenu povijest|language=Croatian|location=Zagreb, Croatia|publisher=Croatian Institute of History|volume=3|issue=2–3|pages=15–36|issn=0590-9597}} * {{Cite journal|last=Sirotković|first=Hodimir|year=1995|title=Državnopravno značenje odluka ZAVNOH-a za izgradnju državnosti Hrvatske u drugom svjetskom ratu|trans-title=Constitutional Meaning of the Decisions of Territorial Antifascist Council of National Liberation of Croatia for the Development of Croatian National Sovereignty in the World War Two|url=https://hrcak.srce.hr/213634|journal=Časopis za suvremenu povijest|language=Croatian|location=Zagreb, Croatia|publisher=Croatian Institute of History|volume=27|issue=3|pages=507–520|issn=0590-9597}} * {{Cite book|last=Sunajko|first=Goran|url=https://books.google.com/books?id=5KSQMwEACAAJ|title=Hrvatsko proljeće 40 godina poslije|publisher=Centar za demokratizaciju i pravo Miko Tripalo|year=2012|isbn=978-9-53568-751-1|editor-last=Jakovina|editor-first=Tvrtko|editor-link=Tvrtko Jakovina|location=Zagreb, Croatia|pages=205–224|language=Croatian|trans-title=Croatian Spring 40 Years Later|chapter=Hrvatsko proljeće i načela ustavnih reformi|trans-chapter=Croatian Spring and the Principles of Constitutional Reforms}} * {{Cite book|last=Swain|first=Geoffrey|url=https://books.google.com/books?id=BFgBAwAAQBAJ|title=Tito: A Biography|publisher=I.B.Tauris & Co. Ltd|year=2011|isbn=978-1-84511-727-6|location=London, UK}} * {{Cite book|last=Tomasevich|first=Jozo|url=https://books.google.com/books?id=fqUSGevFe5MC|title=War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration|publisher=Stanford University Press|year=2001|isbn=978-0-8047-0857-9|location=Stanford, California|author-link=Jozo Tomasevich}} * {{Cite book|last=Vukšić|first=Velimir|url=https://books.google.com/books?id=5rgMvgAACAAJ|title=Tito's Partisans 1941–45|publisher=[[Osprey Publishing]]|year=2003|isbn=978-1-84176-675-1|location=Oxford, UK}} {{AVNOJ}} [[Kategorija:ZAVNOH|*]] [[Kategorija:AVNOJ|ZAVNOH]] [[Kategorija:Antifašizam u Jugoslaviji]] [[Kategorija:Antifašizam u Hrvatskoj]] [[Kategorija:Komunizam u Hrvatskoj]] [[Kategorija:Hrvatska u Narodnooslobodilačkoj borbi]] [[Kategorija:Hrvatska u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Socijalistička Republika Hrvatska]] [[Kategorija:Politička historija Hrvatske]] [[Kategorija:1943. u Hrvatskoj]] [[Kategorija:1944. u Hrvatskoj]] [[Kategorija:1945. u Hrvatskoj]] 5p7x6lp1axiojmuyz0adeu1tv0cbaap 3830304 3830302 2026-04-14T15:45:40Z Z1KA 87045 /* Također pogledajte */ 3830304 wikitext text/x-wiki {{Infokutija parlament | ime = Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Hrvatske | izvorno_ime = (ZAVNOH) | ime_transkripcija = | boja_pozadine = red | saziv = | logo = Emblem of the State Anti-fascist Council for the National Liberation of Croatia.svg | logo_širina = 200px | logo_opis = Logo ZAVNOH-a.{{Sfn|Jareb|2010}} | vrsta = [[Jednodomni sistem]] | domovi = | ograničenje_mandata = | osnovano = 13. juni 1943. | raspušteno = 25. juli 1945. | prethodnik = | sljedbenik = [[Sabor Socijalističke Republike Hrvatske|Narodni sabor Hrvatske]] | početak_saziva = 13. juni 1943. | lider1_vrsta = [[Spisak predsjednika sabora Hrvatske|Predsjednik]] | lider1 = [[Vladimir Nazor]] | stranka1 = [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]] | datum_izbora1 = | lider2_vrsta = | lider2 = | stranka2 = | datum_izbora2 = | lider3_vrsta = | lider3 = | stranka3 = | datum_izbora3 = | lider4_vrsta = | lider4 = | stranka4 = | datum_izbora4 = | lider5_vrsta = | lider5 = | stranka5 = | datum_izbora5 = | lider6_vrsta = | lider6 = | stranka6 = | datum_izbora6 = | zastupnici = 112 (1943)<br>166 (1944) | dom1 = | dom2 = | struktura1 = | struktura1_rez = 200px | struktura1_alt = | struktura2 = | struktura2_rez = | struktura2_alt = | političke_grupe1 = | političke_grupe2 = | odbori1 = | odbori2 = | zajednički_odbori = | izborni_sistem1 = | izborni_sistem2 = | posljednji_izbori1 = | posljednji_izbori2 = | posljednji_izbori3 = | sljedeći_izbori1 = | sljedeći_izbori2 = | sljedeći_izbori3 = | prostor_zasjedanja = | zasjedanja_rez = 200px | zasjedanja_alt = | mjesto_zasjedanja = [[Otočac]], [[Socijalistička Republika Hrvatska|Hrvatska]] | web-stranica = | fusnote = }} '''Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Hrvatske''' ('''ZAVNOH''') bilo je najviše predstavničko i [[Zakonodavna vlast|zakonodavno tijelo]] na teritoriji [[Socijalistička Republika Hrvatska|Hrvatske]] za vrijeme [[Aprilski rat|okupacije]] [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] od strane [[Sile Osovine|Sila Osovine]] u [[Drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]]. Prvi put je sazvan 13. i 14. juna 1943. u [[Otočac|Otočcu]] i [[Plitvička Jezera (Hrvatska)|Plitvicama]], kao glavno političko predstavničko tijelo, na oslobođenom dijelu teritorije Hrvatske, od strane [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|jugoslavenskih partizana]]. Njime je dominirala [[Savez komunista Hrvatske|Komunistička partija Hrvatske]] (KPH), politički ogranak [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]] (KPJ), koja je djelovala na području koje u velikoj mjeri odgovara današnjoj [[Hrvatska|Hrvatskoj]]. U ZAVNOH-u su bili i predstavnici ili bivši članovi seljačkih organizacija i sindikata: [[Hrvatska seljačka stranka]] (HSS) i [[Samostalna demokratska stranka Jugoslavije|Samostalna demokratska stranka]] (SDS). Uz obavljanje svakodnevnih regulacijskih i državnih zadataka na području koje su držali [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|jugoslavenski partizani]] u Hrvatskoj, pod vodstvom [[Andrija Hebrang (otac)|Andrije Hebranga]], ZAVNOH je nastojao proširiti privlačnost partizanskog otpora hrvatskom stanovništvu predstavljajući se kao ne sasvim [[Savez komunista Jugoslavije|komunistički]]. Također je pokušala pomiriti [[Hrvati|Hrvate]] i [[Srbi u Hrvatskoj|Srbe u Hrvatskoj]] promicanjem hrvatskih interesa, ponekad marginalizirajući Srbe i izazivajući sukob s Titom. ZAVNOH je na trećoj sjednici u [[Topusko]]m potvrdio odluke o federalnoj poslijeratnoj Jugoslaviji koje je donijelo [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]], a 1945. ZAVNOH je preimenovan u [[Sabor Socijalističke Republike Hrvatske|Narodni sabor Hrvatske]]. == Pozadina == === Invazija Jugoslavije === {{Glavni|Aprilski rat|Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|Hrvatska tokom Drugog svjetskog rata|Hrvatska u Narodnooslobodilačkoj borbi|Nezavisna Država Hrvatska}} [[Datoteka:Axis_occupation_of_Yugoslavia_1941-43.png|alt=Colour-coded map of Yugoslavia|mini|[[Kraljevina Jugoslavija]] je bila okupirana i podijeljena od strane [[Sile Osovine|Sila Osovine]] u aprilu 1941.]] Tražeći osvetu za njihovo povlačenje iz [[Trojni pakt|Trojnog pakta]] nakon [[Državni udar u Kraljevini Jugoslaviji|jugoslavenskog državnog udara]] u martu 1941, [[Adolf Hitler]] je nastojao da uništi [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevinu Jugoslaviju]] rasparčavajući je za aneksiju i podjelu od strane [[Nacistička Njemačka|Nacističke Njemačke]] i njenih saveznika.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Taj potez podržao je italijanski vođa [[Benito Mussolini]], koji je vjerovao da će pomoći [[Fašistička Italija|fašističkoj Italiji]] da proširi svoju teritoriju apsorbirajući bivše jugoslavenske teritorije.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Njemački planovi za raspad Jugoslavije predviđali su i neki oblik autonomije za [[Hrvati|Hrvate]], iskorištavajući hrvatsko nezadovoljstvo jugoslavenskim režimom.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Hitler je ponudio [[Kraljevina Mađarska|Mađarskoj]] priliku da anektira Hrvatsku 27. marta 1941. (očigledno misleći na teritorije koje su u velikoj mjeri odgovarale bivšoj [[Kraljevina Hrvatska i Slavonija|Kraljevini Hrvatska i Slavonija]]), ali je regent [[Miklós Horthy]] odbio njegovu ponudu. Samo nekoliko dana kasnije Njemačka je odlučila uspostaviti hrvatsku [[Marionetska država|marionetsku državu]] [[Nezavisna Država Hrvatska|Nezavisnu Državu Hrvatsku]].{{Sfn|Tomasevich|2001}} Nacisti su se obratili [[Hrvatska seljačka stranka|Hrvatskoj seljačkoj stranci]] (HSS), najpopularnijoj [[Spisak političkih stranaka u Hrvatskoj|hrvatskoj političkoj stranci]] u to vrijeme, da uspostave državu. Ponudili su lideru stranke [[Vladko Maček|Vladku Mačeku]] mogućnost da njome upravlja, ali je Maček to odbio.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Tada je njegova vladavina nevoljko ponuđena [[Ustaše|ustašama]] sa sjedištem u Italiji i njihovom vođi [[Ante Pavelić|Anti Paveliću]].{{Sfn|Tomasevich|2001}} Mussolini je nastojao da iskoristi obećanja data u memorandumu iz 1927. koji su predali Pavelić i [[Ivo Frank]],{{Sfn|Tomasevich|2001}} obećavajući teritorijalne ustupke Italiji.{{Sfn|Tomasevich|2001}} [[Nezavisna Država Hrvatska]] (NDH) proglašena je 10. aprila, kada se [[Wehrmacht]] približavao [[Zagreb]]u. Deklaraciju je dao [[Slavko Kvaternik]] na poticaj i uz podršku [[Schutzstaffel|SS]] [[pukovnik]]a [[Edmund Veesenmayer|Edmunda Veesenmayera]] iz [[Joachim von Ribbentrop|Dienststelle Ribbentropa]]. {{Sfn|Tomasevich|2001}} Paveliću i ustašama je bilo dozvoljeno da napuste Italiju i teritoriju Jugoslavije pod okupacijom Italije tek nakon što je Musolini izvukao pisanu potvrdu o obećanju iz 1927.{{Sfn|Tomasevich|2001}} kojom mu je omogućilo da u ranim jutarnjim satima 15. aprila stigne u Zagreb sa 195 ustaša.{{Sfn|Degan|2008}} Jugoslavija se predala ubrzo nakon toga, 17. aprila 1941.{{Sfn|Calic|2019}} s kraljem [[Petar II, kralj Jugoslavije|Petrom II]] i vladom, koji su pobjegli iz zemlje. Odluka da se tako rano odustane od oružanog otpora [[Sile Osovine|Silama Osovine]] dovela je [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|jugoslavensku vladu u egzilu]] u loš položaj, dodatno oslabljenu zavađenim ministrima koji su izgledali ujedinjeni samo u svojoj opoziciji [[Komunizam|komunizmu]].{{Sfn|Calic|2019}} === Partizanski otpor === {{Glavni|Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije}} [[Datoteka:Josip_Broz_Tito_Bihać_1942.jpg|alt=Profile photo of Josip Broz Tito in uniform|mini|[[Josip Broz Tito]] je predvodio [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|partizane]] protiv [[Sile Osovine|Sila Osovine]] u [[Jugoslavija|Jugoslaviji]].]] Pošto je poraz bio neminovan, [[Savez komunista Jugoslavije|Komunistička partija Jugoslavije]] (KPJ) dala je uputu svojim članovima (oko 8.000) da gomilaju oružje za oružani otpor,{{Sfn|Vukšić|2003}} koji se do kraja 1941. proširio širom zemlje, osim [[Vardarska Makedonija|Makedonije]].{{Sfn|Tomasevich|2001}} Nadovezujući se na svoje iskustvo u tajnim operacijama širom zemlje, KPJ je organizovala partizane{{Sfn|Vukšić|2003}} u snagu otpora koju je predvodio [[Josip Broz Tito]].{{Sfn|Ramet|2006}} KPJ je zaključila da je [[Operacija "Barbarossa"|nemačka invazija na Sovjetski Savez]] stvorila povoljne uslove za ustanak, a njen politbiro je 27. osnovao [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovni štab]] [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]], sa Titom na čelu, 27. juna 1941.{{Sfn|Vukšić|2003}} Na području koje je u velikoj mjeri odgovaralo današnjoj [[Hrvatska|Hrvatskoj]], [[Savez komunista Hrvatske|Komunistička partija Hrvatske]] [[Savez komunista Hrvatske|(]]KPH) djelovala je kao nominalno nezavisna partija, ali je bila ''[[de facto]]'' ogranak KPJ.{{Sfn|Banac|1988}} Na početku rata imala je oko 4.000 članova.{{Sfn|Sirotković|1971}} [[Srbi|Srpsko stanovništvo]] koje je živjelo u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] bilo je željno da se uključi u partizansku borbu, zbog žestokog progona od strane ustaškog režima.{{Sfn|Hoare|2013}} KPJ se nadmetala za srpsku lojalnost sa [[četnici]]ma, nacionalističkim srpskim gerilcima koji su se borili protiv partizana i NDH,{{Sfn|Hoare|2013}} podržanim od [[Fašistička Italija|Fašističke Italije]] i organizovanim kao [[Dobrovoljačka antikomunistička milicija]].{{Sfn|Tomasevich|2001}} Najveći doprinos regrutovanju hrvatskih partizana bio je prenos velikog dijela [[Jadransko more|jadranske]] obale Italiji kroz [[Rimski ugovori (1941)|Rimske ugovore]] kao ispunjenje Pavelićevog obećanja Mussoliniju.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Do kraja 1943. hrvatski doprinos jugoslavenskom partizanskom otporu bio je nesrazmjerno velik: 38 od svojih 97 [[brigada]].{{Sfn|Hoare|2013}} === Osnivanje AVNOJ-a === {{Glavni|Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije}} [[Datoteka:First_session_of_the_AVNOJ_in_Bihać.jpg|alt=Man speaking at a podium in front of six people at a dais and a seated audience|mini|[[Prvo zasjedanje AVNOJ-a|Prvo zasedanje]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a.]] U novembru 1942. partizani su zauzeli grad [[Bihać]] i osigurali veliki dio zapadne [[Bosna (regija)|Bosne]], [[Dalmacija|Dalmacije]] i [[Lika|Like]].{{Sfn|Calic|2019}} U Bihaću je 26. i 27. novembra,{{Sfn|Tomasevich|2001}} na nagovor Tita i KPJ, osnovano Panjugoslavensko [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] (AVNOJ). AVNOJ je na [[Prvo zasjedanje AVNOJ-a|prvom zasedanju]] usvojio [[Etnički federalizam|multietničku federalnu državu]] kao osnovu za buduću vladu zemlje,{{Sfn|Lukic|Lynch|1996}} ali nije odredio poslijeratni sistem vlasti {{Sfn|Hoare|2013}} Broj budućih federalnih jedinica i njihova ravnopravnost bili su dvosmisleni.{{Sfn|Hoare|2013}} AVNOJ je za predsjednika izabrao [[Ivan Ribar|Ivana Ribara]].{{Sfn|Hoare|2013}} Ribar, prvi predsjednik [[Narodna skupština Kraljevine Jugoslavije|Ustavotvorne skupštine Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca]] (kasnije preimenovano u Narodnu skupštinu Kraljevine Jugoslavije), simbolizirao je kontinuitet s predratnom vladom.{{Sfn|Hoare|2013}} Organi osnovani AVNOJ-om 1942. nisu se formalno smatrali vladom, a Tito je rekao da međunarodni odnosi onemogućavaju formiranje vlade u tom trenutku. Opisao je AVNOJ kao politički instrument osmišljen za mobilizaciju.{{Sfn|Swain|2011}} Uprkos nejasnoći u pogledu broja i ravnopravnosti budućih federalnih jedinica, AVNOJ je zagovarao sazivanje sličnih skupština u budućim federalnim jedinicama.{{Sfn|Hoare|2013}} == Zasjedanja == === Prvo zasjedanje === [[Datoteka:Partizanski_plakat.jpg|alt=Propaganda poster of a man and woman holding a flag|lijevo|mini|Partizanski plakat "Svi u borbu za slobodu Hrvatske".]] Na prvom zasjedanju AVNOJ-a Tito je zadužio člana Centralnog komiteta KPH [[Pavle Gregorić|Pavla Gregorića]] da što prije uspostavi vrhovno političko tijelo narodnooslobodilačkog pokreta u [[Hrvatska|Hrvatskoj]]. Radna grupa, Vijećnici AVNOJ-a iz Hrvatske, osnovano je u [[Slunj]]u početkom decembra 1942, a zasjedanje ZAVNOH-a očekivalo se sredinom januara 1943. Međutim, [[Bitka na Neretvi]] prisilila je da se planovi odgode. Umjesto toga, u selu [[Ponor Korenički|Ponori]], kod [[Korenica|Korenice]], sazvan je osmočlani Inicijativni odbor ZAVNOH-a. Na čelu Inicijativnog odbora bio je tročlani sekretarijat u sastavu Gregorić, Stanko Ćanica-Opačić i [[Šime Balen]].{{Sfn|Sirotković|1971}} Balen, bivši HSS-ovac kojeg je sekretar [[Centralni komitet|Centralnog komiteta]] KPH [[Andrija Hebrang (otac)|Andrija Hebrang]] nagovorio da se pridruži KPJ, kasnije je vodio Odjeljenje za propagandu ZAVNOH-a. Još jedan bivši aktivista HSS-a, Nikola Rubčić, doveden je za urednika ''[[Vjesnik]]a'' (službenog lista ZAVNOH-a).{{Sfn|Banac|1988}} Odbor je 17. marta 1943. proglasio da preuzima svu narodnu vlast u Hrvatskoj do saziva ZAVNOH-a. Deklaracija od 26. maja naglašavala je da je [[narodnooslobodilački pokret u Hrvatskoj]] bio dio [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|jugoslavenskog narodnooslobodilačkog pokreta]]; [[Hrvati]] i [[Srbi u Hrvatskoj|Srbi]] bi samostalno odlučivali o unutrašnjim stvarima i odnosima s drugim narodima nakon oslobođenja zemlje.{{Sfn|Sirotković|1971}} Nakon uspješne proljetne ofanzive 1943. i ponovnog zauzimanja većeg dijela [[Banovina (regija)|Banovine]], [[Kordun]]a i [[Lika|Like]] od strane [[Četvrti korpus NOVJ|1. korpusa]], ZAVNOH se najprije sastao u [[Otočac|Otočcu]] i [[Plitvička Jezera (Hrvatska)|Plitvicama]] kao vrhovno predstavnički političko tijelo Hrvatske 13. i 14. juna. Sjednicu je činilo 112 članova, sa jedanaestočlanim Izvršnim odborom koji je predvodio predsjednik [[Vladimir Nazor]] i tri potpredsjednika. Donijela je Plivičku rezoluciju u kojoj je detaljno opisana historija hrvatskog naroda i njegove borbe za slobodu, zaostalost Kraljevine Jugoslavije, vladavina terora NDH i četništva, te izdaja kraljevske vlasti u izbjeglištvu. Rezolucija je pozvala na oporavak hrvatskih zemalja koje su oteli stranci i "punu i istinsku demokratsku slobodu i ravnopravnost Hrvata i Srba".{{Sfn|Sirotković|1971}} Prvo zasjedanje ZAVNOH-a priznalo je "slobodnu Bosnu i Hercegovinu", odričući se kontrole nad [[Livno]]m. Zauzvrat je dobio [[Dvor (Hrvatska)|Dvor]] i obalu između rijeke [[Neretva|Neretve]] i [[Boka kotorska|Boke Kotorske]] koja je prvobitno bila dodijeljena [[Bosna (regija)|bosanskim]] ili [[Hercegovina|hercegovačkim]] partizanima.{{Sfn|Banac|1988}} === Drugo zasjedanje === [[Datoteka:Andrija_Hebrang.JPG|alt=Formal photo of a mustachioed Andrija Hebrang|mini|Kao sekretar Centralnog komiteta KPH, [[Andrija Hebrang (otac)|Andrija Hebrang]] je imao značajan uticaj na rad ZAVNOH-a.]] Između prvog i drugog zasjedanja ZAVNOH-a, [[narodnooslobodilački pokret u Hrvatskoj]] porastao je sa 25.000 na 100.000 boraca i pojačao svoju kontrolu, posebno na primorju, nakon [[Kapitulacija Italije|predaje Italije]]. Dana 20. septembra 1943. Izvršni odbor ZAVNOH-a odlučio je da vrati [[Istra|Istru]], [[Rijeka (grad)|Rijeku]], [[Zadar]] i druge hrvatske zemlje, koje je Italija prethodno pripojila, nazad Hrvatskoj,{{Sfn|Sirotković|1995}} a samim tim i Jugoslaviji. AVNOJ je tu odluku potvrdio 30. septembra.{{Sfn|Sirotković|1971}} Međutim, Tito je kritikovao ZAVNOH zbog preuzimanja suvereniteta umjesto Jugoslavije, videći tu odluku kao primjer latentnog nacionalizma u rukovodstvu KPH,{{Sfn|Swain|2011}} koja je u to vrijeme kontrolisala oko 50% jugoslavenskih partizana.{{Sfn|Pirjevec|2018}} Drugo zasjedanje ZAVNOH-a održano je u [[Plaški|Plaškom]] od 12. do 15. oktobra 1943. godine. Proširila se za 66 članova, uglavnom iz HSS-a,{{Sfn|Sirotković|1971}} jer se HSS raspao početkom rata. [[Vladko Maček]] predvodio je najutjecajniju frakciju stranke, usvajajući politiku čekanja oslobođenja od strane saveznika. Druga grupa, u kojoj je bio bivši [[ban Hrvatske]] [[Ivan Šubašić]], pobjegla je iz zemlje da bi se pridružila kraljevskoj vladi u egzilu. Treća grupa se pridružila ustašama,{{Sfn|Sirotković|1971}} a četvrta grupa, predvođena [[Božidar Magovac|Božidarom Magovcem]], organizirana kao [[Hrvatska republikanska seljačka stranka|Izvršni komitet HSS]], pridružila se narodnooslobodilačkom pokretu kojim dominira KPH.{{Sfn|Sirotković|1971}} Magovac je svoju HSS frakciju i KPH doživljavao kao koaliciju ravnopravnih. Iako su neki partizanski borci negodovali zbog prihvatanja članova HSS-a, zvanični stav KPH bio je da su pridošlice dobrodošle i da imaju slobodu da zadrže svoje političke stavove. Ovakav stav je zauzet u (tačnom) uvjerenju da će veći angažman pripadnika HSS-a dovesti do šireg učešća Hrvata u partizanskoj borbi.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Grupa lidera [[Samostalna demokratska stranka Jugoslavije|Samostalne demokratske stranke]] (SDS) također je pristala na saradnju sa pokretom.{{Sfn|Sirotković|1971}} Seljačke organizacije i sindikati slali su svoje predstavnike u ZAVNOH, koji je nastojao da predstavlja što širi sloj stanovništva. Učešće organizacija zavisilo je od njihovog prihvatanja vođstva KPH.{{Sfn|Bokovoy|1998}} Na drugoj sjednici imenovan je 15-člani izvršni odbor, predvođen predsjednikom i trojicom potpredsjednika, za obavljanje političkih funkcija, te šestočlani sekretarijat izabran među članovima izvršnog odbora kao ''[[de facto]]'' hrvatska vlada za obavljanje svakodnevnih poslova. Sekretarijat je zadržao svoju funkciju sve do imenovanja [[Narodna vlada Federalne Hrvatske|Narodne vlade]] u [[Split]]u 14. aprila 1945.{{Sfn|Sirotković|1971}} [[Datoteka:Nazor_u_partizanima.jpg|alt=Vladimir Nazor with several Partisans|lijevo|mini|Sjednice ZAVNOH-a predsjedavao je pjesnik [[Vladimir Nazor]].]] U svom govoru na drugoj sjednici, Hebrang je pozvao KPH da prihvati popularni "masovni pokret" umjesto da slijedi ljevičarsku agendu.{{Sfn|Banac|1988}} On je pozvao partiju da osigura da se borba partizana ne doživljava kao isključivo komunistička, osuđujući "fanatike koji vijore samo crvenu zastavu" i [[ekstremizam]] u KPJ.{{Sfn|Bokovoy|1998}} ZAVNOH je odgovorio da ne namjerava radikalno mijenjati društveni život i priznao status privatnog vlasništva.{{Sfn|Banac|1988}} U [[Otočac|Otočcu]] je 12. januara 1944. osnovan Srpski klub članova ZAVNOH-a. Predsjedavao je [[Rade Pribičević]], član Glavnog odbora prijeratnog SDS-a.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Uprkos Pribičevićevoj tvrdnji da će [[Srbi u Hrvatskoj|hrvatski Srbi]] slijediti hrvatske interese u Jugoslaviji, postojalo je određeno ogorčenje zbog njihovog stvarnog, percipiranog ili očekivanog položaja.{{Sfn|Banac|1988}} Glavne pritužbe bile su da su [[Srbi]] marginalizirani u Hrvatskoj, da su ustaški zločini zanemareni, da su Srbi nedovoljno zastupljeni u ZAVNOH-u, a njihovo [[Ćirilica|ćirilično pismo]] obeshrabreno. Iako je Hebrang insistirao na učenju ćirilice u svim školama, rekao je i da hrvatski Srbi moraju prihvatiti svoj manjinski status (iako sa jednakim pravima) u hrvatskoj državi.{{Sfn|Swain|2011}} Hebrangovi napori da istakne doprinos Hrvata u partizanskoj borbi doprinijeli su uočenoj marginalizaciji hrvatskih Srba.{{Sfn|Irvine|2007}} Kao rezultat ove (i četničke propagande), četiri partizanska komandanta etničkih Srba i oko 90 potčinjenih prebjeglo je u [[Nacistička Njemačka|Nacističku Njemačku]], u [[Kordun]] 1944.{{Sfn|Banac|1988}} Hebrangova politika je također povećala zabrinutost rukovodstva KPJ zbog njegovog uticaja na podršku srpskih partizana.{{Sfn|Irvine|2007}} === Treće zasjedanje === [[Datoteka:Third_session_of_ZAVNOH.JPG|alt=Andrija Hebrang speaking at a podium|mini|[[Andrija Hebrang (otac)|Andrija Hebrang]] govori na trećoj sjednici.]] Odluku AVNOJ-a o samoopredeljenju svih jugoslavenskih naroda trebalo je da potvrde predstavnička tela svih budućih federalnih jedinica. U tu svrhu se ZAVNOH sastao 8. i 9. maja 1944. u [[Topusko]]m. Sjednica je održana u spa restoranu u večernjim satima, a zaključena je sljedećeg jutra kako bi se smanjila izloženost potencijalnom zračnom napadu. Prisustvovalo je 105 od 166 vijećnika,{{Sfn|Sirotković|1995}} zajedno sa predsjednikom AVNOJ-a [[Ivan Ribar|Ivanom Ribarom]] i potpredsjednicima [[Moša Pijade|Mošom Pijadeom]], [[Marko Vujačić|Markom Vujačićem]] i [[Josip Rus|Josipom Rusom]], i [[Ivan Milutinović|Ivanom Milutinovićem]] kao nehrvatskim članom [[Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije|Narodnog komiteta oslobođenja Jugoslavije]]. Partizanske snage u Hrvatskoj predstavljali su [[komandant]] i [[komesar]] 4. korpusa (ranije 1. korpusa) [[general]]i [[Ivan Gošnjak]] i [[Većeslav Holjevac]]. Prisutni su bili i general [[Ivan Rukavina]] i pukovnik [[Bogdan Oreščanin]]. [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|Savezničke snage]] u Jugoslaviji predstavljali su pukovnici [[Crvena armija|Crvene armije]] [[Vladimir Goroščenko]] i [[Mikhail Bodrov|Mihail Bodrov]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanski]] [[major]] [[Owen Reed]] i [[kapetan]] [[Sjedinjene Američke Države|američke]] [[Kancelarija za strateške usluge|kancelarije za strateške usluge]] [[George Selvig]].{{Sfn|DNPH|1945}} [[Datoteka:Croatian Partisans flag.svg|alt=Zastava hrvatskih partizana|mini|Zastava [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|hrvatskih partizana]].]] ZAVNOH je donio četiri temeljna ustavna akta. Odobravala je rad hrvatskih vijećnika na [[Drugo zasjedanje AVNOJ-a|Drugom zasedanju]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a i kao predstavnik [[Socijalistička Republika Hrvatska#Historija|Federalne Države Hrvatske]] odobrila osnivanje [[Demokratska Federativna Jugoslavija|Demokratske Federativne Jugoslavije]]. Potonje je pohvaljeno kao izraz želje hrvatskih Hrvata i Srba da žive u istinski demokratskoj [[Južni Slaveni|južnoslavenskoj]] državi koja nudi punu ravnopravnost, ujedinjenje hrvatskih zemalja i ostvarenje hrvatske državnosti.{{Sfn|Sirotković|1971}} Proglašenje hrvatske federalne države naišlo je na pozitivan pozdrav u javnosti.{{Sfn|Tomasevich|2001}} ZAVNOH se proglasio "pravom narodnom skupštinom demokratske Hrvatske" i svojom najvišom vlasti kao federalnom jedinicom u Jugoslaviji.{{Sfn|Sirotković|1971}} Njena skupština je određena kao zakonodavno tijelo, a njen izvršni odbor od 30 članova kao najviši izvršni organ.{{Sfn|Sirotković|1995}} [[Datoteka:Emblem of the Federal State of Croatia.svg|mini|Amblem [[Socijalistička Republika Hrvatska#Historija|Federalne Države Hrvatske]].]] Treći dokument usvojen na sjednici je ''Deklaracija o temeljnim pravima naroda i građana Demokratske Hrvatske''.{{Sfn|Sirotković|1995}} Pored prava vlasništva i imovine, privatnog preduzetništva, te slobode vjere i savjesti, govora, štampe, okupljanja, savjetovanja i udruživanja (posljednja četiri unutar partizanskog pokreta za vrijeme rata),{{Sfn|Banac|1988}} u dokumentu je precizirano da su Hrvati i Srbi u Hrvatskoj ravnopravni bez obzira na politiku, etničku pripadnost, rasu i vjeru.{{Sfn|Sirotković|1995}} Deklaracija, s obzirom na ustašku represiju nad Srbima, smatrala se doprinosom poboljšanju hrvatsko-srpskih odnosa. Četvrtom ustavnom odlukom utvrđena je hijerarhija oblasnih [[Narodnooslobodilački odbor|narodnooslobodilačkih odbora]].{{Sfn|Sirotković|1971}} U svom govoru na sjednici, Hebrang je izjavio da se borba ne vodi za [[komunizam]], već za [[Demokratija|demokratiju]] i nacionalno oslobođenje, na što je rukovodstvo KPJ negodovalo.{{Sfn|Banac|1988}} Još jedna tačka sukoba između Hebranga i KPJ bila je podrška izdanju HSS-a ''[[Slobodni dom]]'' koji je uređivao Magovac. Hebrang je novine smatrao korisnim sredstvom protiv Mačekovih lojalista, ali se KPJ plašila ponovnog uspostavljanja HSS-a, iako je publikaciju izdao ZAVNOH.{{Sfn|Banac|1988}} Magovac je želio ostvariti nezavisnost HSS-a od KPH i, smatrajući ovaj cilj nerealnim i ne dobijajući podršku od ostalih bivših članova HSS-a, dao je ostavku na uređivačke i političke funkcije.{{Sfn|Sirotković|1971}} {| class="wikitable" |+Izvršni odbor ZAVNOH-a (maj 1944){{Sfn|DNPH|1945}} !Portret !Ime i prezime !Funkcija |- |[[Datoteka:Vladimir_Nazor.jpg|bez okvira|107x107piksel]] |[[Vladimir Nazor]] |Predsjednik |- |[[Datoteka:Franjo Gaži.jpg|bez okvira|87x87piksel]] |[[Franjo Gaži]] |Potpredsjednik, predsjednik Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:Andrija Hebrang.JPG|bez okvira|100x100piksel]] |[[Andrija Hebrang (otac)|Andrija Hebrang]] |Potpredsjednik, član [[Drugo zasjedanje AVNOJ-a#Predsjedništvo AVNOJ-a|Predsjedništva]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a, sekretar KPH |- |[[Datoteka:ZAVNOH Rade Pribicevic Topusko (cropped).jpg|bez okvira|80x80piksel]] |[[Rade Pribičević]] |Potpredsjednik, predsjednik Srpskog kluba ZAVNOH-a, član [[Izvršni odbor AVNOJ-a|Izvršnog odbora]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a |- |[[Datoteka:Pavle Gregorić.jpg|bez okvira|92x92piksel]] |[[Pavle Gregorić]] |Sekretar, član [[Izvršni odbor AVNOJ-a|Izvršnog odbora]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Dušan Čalić]] |Zamjenik sekretara |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Stjepan Prvčić]] |Zamjenik sekretara, član Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Duško Brkić]] |Vijećnik AVNOJ-a, sekretar Srpskog kluba ZAVNOH-a |- |[[Datoteka:Nikola Brozina (997008136816805171).jpg|bez okvira|80x80piksel]] |[[Nikola Brozina]] |Vijećnik AVNOJ-a, član Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Tomo Čiković]] |Član Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:Frane Frol.jpg|bez okvira|107x107piksel]] |[[Frane Frol]] |Član [[Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije|NKOJ]]-a, vijećnik [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a, član Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:Maca Gržetić (cropped).jpg|bez okvira|106x106piksel]] |[[Maca Gržetić]] |Članica [[Drugo zasjedanje AVNOJ-a#Predsjedništvo AVNOJ-a|Predsjedništva]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a, predsjednica [[Antifašistički front žena|AFŽ]]-a za Hrvatsku |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Aleksandar Koharević]] |Član Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Slavko Komar]] |Član Izvršnog odbora [[Savez socijalističke omladine Jugoslavije|SSOJ]] |- |[[Datoteka:Ivan Krajačić in Zagreb flood.png|bez okvira|104x104piksel]] |[[Ivan Krajačić]] |Član [[Izvršni odbor AVNOJ-a|Izvršnog odbora]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a |- |[[Datoteka:Vicko Krstulovic (crop).jpg|bez okvira|121x121piksel]] |[[Vicko Krstulović]] |Član [[Izvršni odbor AVNOJ-a|Izvršnog odbora]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Ivan Kuzmić]] |Član Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Filip Lakuš]] |Član Izvršnog odbora [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a i [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Božidar Magovac]] |Potpredsjednik [[Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije|NKOJ]]-a, potpredsjednik Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:ZAVNOH Ante Mandic George Selvig (cropped).jpg|bez okvira|80x80piksel]] |[[Ante Mandić]] |Član Izvršnog odbora [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Karlo Mrazović-Cofek]] |Vijećnik AVNOJ-a |- |[[Datoteka:ZAVNOH Stanko Canica Opacic Topusko.jpg|bez okvira|80x80piksel]] |[[Stanko Ćanica-Opačić]] |Član Izvršnog odbora [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a |- |[[Datoteka:Kata Pejinović.jpg|bez okvira|105x105piksel]] |[[Kata Pejnović]] |Članica Izvršnog odbora [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a, predsjednica [[Antifašistički front žena|AFŽ]]-a za [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslaviju]] |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Mile Počuča]] |Vijećnik AVNOJ-a, sekretar Srpskog kluba ZAVNOH-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Vanja Radauš]] |[[Kiparstvo|Kipar]] |- |[[Datoteka:Svetozar Rittig 2.jpg|bez okvira|80x80piksel]] |[[Svetozar Rittig]] |Župnik [[Crkva sv. Marka u Zagrebu|Crkve sv. Marka]] u [[Zagreb]]u |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Zlatan Sremec]] |povjerenik NKOJ-a, sekretar Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Marijan Stilinović]] |Vijećnik [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a |- |[[Datoteka:ZAVNOH Stanko Skare Topusko.jpg|bez okvira|80x80piksel]] |[[Stanko Škare]] |Vijećnik AVNOJ-a, sekretar Izvršnog odbora [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Ante Vrkljan]] |sekretar Izvršnog odbora [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a i [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-a |- |[[Datoteka:No_image.png|80x80piksel]] |[[Rade Žigić]] |Komesar Glavnog štaba [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] u Hrvatskoj, vijećnik [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a |} === Četvrto zasjedanje === [[Datoteka:First_Cabinet_of_Vladimir_Bakaric.jpg|alt=Outdoor phot of a large group of men|mini|[[Narodna vlada Federalne Države Hrvatske|Narodna vlada Hrvatske]], koju je predvodio [[Vladimir Bakarić]], položila je zakletvu u aprilu 1945.]] Sukob između Tita i KPJ, s jedne strane, i Hebranga, ZAVNOH-a i KPH, s druge, postepeno se produbljivao. U septembru 1944. Tito je kritizirao uredbu ZAVNOH-a kojom je vjeronauka uvedena kao obavezan nastavni predmet na hrvatskoj teritoriji koju su držali partizani. Nekoliko dana kasnije, optužio je Hebranga za [[nacionalizam]] zbog osnivanja Hrvatske telegrafske agencije kao nezavisne [[Novinska agencija|novinske agencije]]. Do 20. oktobra Hebranga je na mjestu sekretara CK KPH zamijenio [[Vladimir Bakarić]]. Međutim, zbog njegove popularnosti u Hrvatskoj, pozvan je u [[Beogradska ofanziva|nedavno oslobođeni]] [[Beograd]] i imenovan za jugoslavenskog ministra industrije.{{Sfn|Banac|1988}} Početkom januara 1945. ZAVNOH se seli u [[Šibenik]] radi priprema za poslijeratni period. Njen izvršni odbor sastao se 14. aprila u [[Split]]u kako bi proglasio Odluku o Narodnoj vladi, kojom je predsjedavao Bakarić.{{Sfn|Sirotković|1971}} ZAVNOH se preselio u [[Zagreb]] 20. maja, a četvrtu sjednicu održao je 25. jula u [[Saborska palača|zgradi Hrvatskog sabora]] na [[Trg svetog Marka|Markovom trgu]]. Preimenovao se u [[Hrvatski sabor|Narodni sabor Hrvatske]], naglašavajući kontinuitet hrvatskog zakonodavnog tijela kao predstavnika hrvatskog državnog suvereniteta.{{Sfn|Sirotković|1971}} == Naslijeđe == === Hrvatsko proljeće === {{Glavni|Hrvatsko proljeće}} [[Datoteka:SocialistYugoslavia_en.svg|alt=Colour-coded map of Yugoslavia|mini|Nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svetskog rata]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslavija]] je bila uređena kao [[federacija]] sa 6 republika i 2 [[Autonomna pokrajina|autonomne pokrajine]] u sastavu [[Socijalistička Republika Srbija|SR Srbije]].]] Dvadeset pet godina nakon rata, tokom političkog preokreta 1971. poznatog kao [[Hrvatsko proljeće]], tadašnji čelnici [[Savez komunista Hrvatske|Saveza komunista Hrvatske]] (SKH) javno su izjavili da status Hrvata u Jugoslaviji nije riješen u skladu sa odlukama ZAVNOH-a, a zalagali su se za reformu [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|jugoslavenske federacije]].{{Sfn|Irvine|2007}} [[Mika Tripalo]] je citirao odluke donijete na trećoj sjednici vijeća kao potvrdu državnosti jugoslavenskih republika,{{Sfn|Sunajko|2012}} a čelnici SKH su tražili da se povećaju ovlaštenja jugoslavenskih republika, kako bi se odrazio njihov nacionalni suverenitet. Naglašavali su da ratna [[Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|narodnooslobodilačka borba]] nije imala samo za cilj društveno oslobođenje, već i reformu odnosa među jugoslavenskim narodima.{{Sfn|Irvine|2007}} Rukovodstvo SKH pozajmilo je teme vezane za naciju koje je rukovodstvo KPH koristilo skoro tri decenije ranije: promicanje hrvatskog jedinstva i njegove [[Kultura Hrvatske|kulture]], [[Hrvatski jezik|jezika]] i [[Historija Hrvatske|historije]], te priznavanje uloge [[Rimokatolička crkva|Katoličke crkve]]. Oni su nastojali da se pozabave prevelikom zastupljenošću Srba u javnim institucijama kao što su policija, liga i neka državna preduzeća.{{Sfn|Irvine|2007}} Iako je vodstvo SKH bilo prisiljeno da podnese ostavku od strane Tita i mnoge njihove politike su preokrenute, njihove napore da reformišu Jugoslaviju razmatrala je savezna komisija 1971. Komisija je uvela ustavne amandmane kojima je potvrđena državnost jugoslavenskih republika, koji su zadržani u [[Ustav Jugoslavije iz 1974.|ustavu iz 1974]].{{Sfn|Sunajko|2012}} === Spomen obilježja === [[Datoteka:Topusko_Zavnoh_Building_1944.jpg|alt=Large, light-coloured building with warmly-dressed people outside|mini|Zgrada restorana i banje Topusko krajem 1945.]] Zgrada restorana i banje Topusko, u kojoj je održana treća sjednica ZAVNOH-a, preuređena je u spomen obilježje 1984. u čast 40. godišnjice zasjedanja. Prema novinskim izvještajima, zgradu su 14. septembra 1991. digli u zrak [[Zbor narodne garde|hrvatski Zbor narodne garde]] ili [[Policija Hrvatske|policija]] dok su se povlačili,{{Sfn|Prerad|2019}} prije nego što je 7. banijska divizija [[Srpska vojska Krajine|Srpske vojske]] [[Republika Srpska Krajina|Republike Srpske Krajine]] i [[Jugoslavenska narodna armija]] (JNA) zauzele [[Topusko]] tokom [[Rat u Hrvatskoj|rata u Hrvatskoj]].{{Sfn|CIA|2002}} Iako je inicijativa za obnovu zgrade pokrenuta još 2007. od strane općine, i podržana od strane [[Hrvatski sabor|sabora]], do 2019. nije dala nikakve rezultate.{{Sfn|Prerad|2019}} === Ustav Hrvatske === {{Glavni|Ustav Hrvatske}}ZAVNOH je često spominjan kao dio temelja [[Socijalistička Republika Hrvatska|Hrvatske kao republike u Jugoslaviji]] i samostalne [[Hrvatska|Republike Hrvatske]]. [[Ustav Hrvatske]], usvojen 1990, u svojoj [[Preambula|preambuli]] navodi odluke ZAVNOH-a kao dio historijskih temelja hrvatske državnosti i njenog prava na nacionalni suverenitet. Prvi [[Predsjednik Republike Hrvatske|predsjednik]] [[Franjo Tuđman]] je u govoru povodom pete godišnjice [[Nezavisnost Hrvatske|nezavisnosti Hrvatske]] rekao da je djelovanje ZAVNOH-a omogućilo Hrvatskoj da proglasi svoju nezavisnost.{{Sfn|Sirotković|1995}} U novembru 1991. osnovana je [[Arbitražna komisija Mirovne konferencije o Jugoslaviji]] (poznata i kao Badinterova komisija) da bi ocjenjivala kandidate za priznanje kao države, nakon [[Raspad Jugoslavije|raspada Jugoslavije]], davanjem mišljenja o nizu pravnih pitanja.{{Sfn|Silber|Little|1996}} Na pitanje da li srpsko stanovništvo u Hrvatskoj i [[Bosna i Hercegovina|BiH]] ima pravo na samoopredjeljenje, vršilac dužnosti predsjednika [[Predsjedništvo SFRJ|Predsjedništva Jugoslavije]] [[Branko Kostić]] rekao je da je ZAVNOH Hrvatima i Srbima u Hrvatskoj dao položaj "[[Konstitutivni narod|konstitutivnih naroda]]". Prema Kostićevim riječima, hrvatski Ustav je Srbe u Hrvatskoj sveo na nacionalnu manjinu koja bi trebala imati pravo na otcjepljenje od Hrvatske ako bi bila priznata hrvatska nezavisnost.{{Sfn|Kostić|1994}} U januaru 1992. Badinterova komisija je presudila da Srbi koji žive u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini imaju prava koja se pripisuju manjinama i etničkim grupama prema [[Međunarodno pravo|međunarodnom pravu]], međutim, nije korišten izraz "konstitutivni narod".{{Sfn|Badinter|1994}} == Također pogledajte == * [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] (AVNOJ) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Bosne i Hercegovine]] (ZAVNOBiH) * [[Crnogorska antifašistička skupština narodnog oslobođenja]] (CASNO) * [[Antifašističko sobranje narodnog oslobođenja Makedonije]] (ASNOM) * [[Slovensko narodnooslobodilačko vijeće]] (SNOS) * [[Antifašistička skupština narodnog oslobođenja Srbije]] (ASNOS) ** [[Glavni narodnooslobodilački odbor Vojvodine]] (GNOOV) ** [[Narodnooslobodilačko vijeće Kosova i Metohije]] (NOVKiM) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Sandžaka]] (ZAVNOS) * [[Sabor Socijalističke Republike Hrvatske|Narodni sabor Hrvatske]] == Fusnote == {{Refspisak}} == Reference == {{Commonscat|ZAVNOH}} * {{Cite book|last=Badinter|first=Robert|url=https://books.google.com/books?id=PvjLRzgyKKkC|title=Yugoslavia Through Documents: From Its Creation to Its Dissolution|publisher=[[Martinus Nijhoff Publishers]]|year=1994|isbn=978-0-79232-670-0|editor-last=Trifunovska|editor-first=Snežana|location=Leiden, Belgium|pages=474–475|chapter=Opinion No. 2 of the Arbitration Commission of the Peace Conference on Yugoslavia (Paris, 11 January 1992)|author-link=Robert Badinter}} * {{Cite book|last=Banac|first=Ivo|url=https://books.google.com/books?id=_C1zDwAAQBAJ|title=With Stalin against Tito: Cominformist Splits in Yugoslav Communism|publisher=Cornell University Press|year=1988|isbn=978-0-8014-2186-0|location=Ithaca, New York|author-link=Ivo Banac}} * {{Cite book|last=Bokovoy|first=Melissa Katherine|url=https://books.google.com/books?id=p7DaAAAAMAAJ|title=Peasants and Communists: Politics and Ideology in the Yugoslav Countryside, 1941-1953|publisher=[[University of Pittsburgh Press]]|year=1998|isbn=978-0-82294-061-6|location=Pittsburgh, Pennsylvania}} * {{Cite book|last=Calic|first=Marie-Janine|url=https://books.google.com/books?id=KqOWDwAAQBAJ|title=A History of Yugoslavia|publisher=[[Purdue University Press]]|year=2019|isbn=978-1-55753-838-3|location=West Lafayette, Indiana}} * {{Cite book|last=[[Central Intelligence Agency]], Office of Russian and European Analysis|url=https://books.google.com/books?id=jodpAAAAMAAJ|title=Balkan Battlegrounds: A Military History of the Yugoslav Conflict, 1990–1995, Volume 2|publisher=Central Intelligence Agency|year=2002|isbn=978-0-16066-472-4|location=Washington, D.C.|ref={{harvid|CIA|2002}}}} * {{Cite journal|last=Degan|first=Vladimir-Đuro|year=2008|title=Pravni aspekti i političke posljedice rimskih ugovora od 18. svibnja 1941. godine|trans-title=Legal Aspects and Political Effects of the Rome Treaties of 18 May 1941|url=https://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=49602|journal=Zbornik radova Pravnog fakulteta u Splitu|language=Croatian|location=Split, Croatia|publisher=[[University of Split]]|volume=45|issue=2|pages=265–278|issn=0584-9063}} * {{Cite book|last=Hoare|first=Marko Attila|url=https://books.google.com/books?id=M4poAgAAQBAJ|title=The Bosnian Muslims in the Second World War|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2013|isbn=978-0-231-70394-9|location=Oxford, UK|author-link=Marko Attila Hoare}} * {{Cite book|last=Irvine|first=Jill|url=https://books.google.com/books?id=aGy3dO_aDisC|title=State Collapse in South-Eastern Europe: New Perspectives on Yugoslavia's Disintegration|publisher=[[Purdue University Press]]|year=2007|isbn=978-1-55753-461-3|editor-last=Cohen|editor-first=Lenard J.|location=West Lafayette, Indiana|pages=149–178|chapter=The Croatian Spring and the Dissolution of Yugoslavia|editor-last2=Dragović-Soso|editor-first2=Jasna}} * {{Cite book|last=Jareb|first=Mario|url=https://books.google.com/books?id=n_ImtwAACAAJ|title=Hrvatski nacionalni simboli|publisher=Alfa|year=2010|isbn=978-9-53297-230-6|location=Zagreb, Croatia|language=Croatian|trans-title=Croatian National Symbols}} * {{Cite book|last=Kostić|first=Branko|url=https://books.google.com/books?id=PvjLRzgyKKkC|title=Yugoslavia Through Documents: From Its Creation to Its Dissolution|publisher=[[Martinus Nijhoff Publishers]]|year=1994|isbn=978-0-79232-670-0|editor-last=Trifunovska|editor-first=Snežana|location=Leiden, Belgium|pages=475–479|chapter=Position of the SFRY Presidency (18 December 1991)|author-link=Branko Kostić}} * {{Cite book|last=Lukic|first=Renéo|url=https://books.google.com/books?id=WPhhLfp8huIC|title=Europe from the Balkans to the Urals: The Disintegration of Yugoslavia and the Soviet Union|last2=Lynch|first2=Allen|publisher=[[Stockholm International Peace Research Institute]]|year=1996|isbn=978-0-19829-200-5|location=Stockholm, Sweden}} * {{Cite book|last=Pirjevec|first=Jože|url=https://books.google.com/books?id=6J1WDwAAQBAJ|title=Tito and His Comrades|publisher=[[University of Wisconsin Press]]|year=2018|isbn=978-0-29931-770-6|location=Madison, Wisconsin|author-link=Jože Pirjevec}} * {{Cite news|first=Danijel|last=Prerad|title=Zgradu ZAVNOH-a, srušenu 1991. godine, Sabor je do 2019. 'zaboravio' obnoviti|language=Croatian|trans-title=Sabor 'Forgot' to Restore the ZAVNOH Building Demolished in 1991|url=https://www.vecernji.hr/vijesti/zgradu-zavnoh-a-srusenu-1991-godine-sabor-je-do-2019-zaboravio-obnoviti-1331561|work=[[Večernji list]]|location=Zagreb, Croatia|date=13. 7. 2019|access-date=11. 3. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20190714153055/https://www.vecernji.hr/vijesti/zgradu-zavnoh-a-srusenu-1991-godine-sabor-je-do-2019-zaboravio-obnoviti-1331561|archive-date=14. 7. 2019}} * {{Cite book|last=Ramet|first=Sabrina P.|url=https://books.google.com/books?id=FTw3lEqi2-oC|title=The Three Yugoslavias: State-building and Legitimation, 1918–2005|publisher=[[Indiana University Press]]|year=2006|isbn=978-0-25334-656-8|location=Bloomington, Indiana|author-link=Sabrina P. Ramet}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=bfUwAAAAIAAJ|title=Sabor u Topuskom|publisher=Državno nakladno poduzeće Hrvatske|year=1945|location=Zagreb, Croatia|language=Croatian|trans-title=Assembly in Topusko|oclc=439981094|ref={{harvid|DNPH|1945}}}} * {{Cite book|last=Silber|first=Laura|url=https://books.google.com/books?id=mJNpAAAAMAAJ|title=The Death of Yugoslavia|last2=Little|first2=Allan|publisher=[[Penguin Books]]|year=1996|isbn=978-0-14026-168-4|location=London, UK|author-link=Laura Silber|author-link2=Allan Little}} * {{Cite journal|last=Sirotković|first=Hodimir|year=1971|title=Stvaranje federalne Hrvatske u narodnooslobodilačkoj borbi|trans-title=Creation of the Federal Croatia in the National Liberation Struggle|url=https://hrcak.srce.hr/167025|journal=Časopis za suvremenu povijest|language=Croatian|location=Zagreb, Croatia|publisher=Croatian Institute of History|volume=3|issue=2–3|pages=15–36|issn=0590-9597}} * {{Cite journal|last=Sirotković|first=Hodimir|year=1995|title=Državnopravno značenje odluka ZAVNOH-a za izgradnju državnosti Hrvatske u drugom svjetskom ratu|trans-title=Constitutional Meaning of the Decisions of Territorial Antifascist Council of National Liberation of Croatia for the Development of Croatian National Sovereignty in the World War Two|url=https://hrcak.srce.hr/213634|journal=Časopis za suvremenu povijest|language=Croatian|location=Zagreb, Croatia|publisher=Croatian Institute of History|volume=27|issue=3|pages=507–520|issn=0590-9597}} * {{Cite book|last=Sunajko|first=Goran|url=https://books.google.com/books?id=5KSQMwEACAAJ|title=Hrvatsko proljeće 40 godina poslije|publisher=Centar za demokratizaciju i pravo Miko Tripalo|year=2012|isbn=978-9-53568-751-1|editor-last=Jakovina|editor-first=Tvrtko|editor-link=Tvrtko Jakovina|location=Zagreb, Croatia|pages=205–224|language=Croatian|trans-title=Croatian Spring 40 Years Later|chapter=Hrvatsko proljeće i načela ustavnih reformi|trans-chapter=Croatian Spring and the Principles of Constitutional Reforms}} * {{Cite book|last=Swain|first=Geoffrey|url=https://books.google.com/books?id=BFgBAwAAQBAJ|title=Tito: A Biography|publisher=I.B.Tauris & Co. Ltd|year=2011|isbn=978-1-84511-727-6|location=London, UK}} * {{Cite book|last=Tomasevich|first=Jozo|url=https://books.google.com/books?id=fqUSGevFe5MC|title=War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration|publisher=Stanford University Press|year=2001|isbn=978-0-8047-0857-9|location=Stanford, California|author-link=Jozo Tomasevich}} * {{Cite book|last=Vukšić|first=Velimir|url=https://books.google.com/books?id=5rgMvgAACAAJ|title=Tito's Partisans 1941–45|publisher=[[Osprey Publishing]]|year=2003|isbn=978-1-84176-675-1|location=Oxford, UK}} {{AVNOJ}} [[Kategorija:ZAVNOH|*]] [[Kategorija:AVNOJ|ZAVNOH]] [[Kategorija:Antifašizam u Jugoslaviji]] [[Kategorija:Antifašizam u Hrvatskoj]] [[Kategorija:Komunizam u Hrvatskoj]] [[Kategorija:Hrvatska u Narodnooslobodilačkoj borbi]] [[Kategorija:Hrvatska u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Socijalistička Republika Hrvatska]] [[Kategorija:Politička historija Hrvatske]] [[Kategorija:1943. u Hrvatskoj]] [[Kategorija:1944. u Hrvatskoj]] [[Kategorija:1945. u Hrvatskoj]] 3l9496h2p54p1t6o1r5qd694244dryo 0 505997 3830306 3608680 2026-04-14T15:46:02Z Z1KA 87045 /* Također pogledajte */ 3830306 wikitext text/x-wiki {{Infokutija parlament | ime = Slovenski narodnooslobodilački odbor (SNOO)<hr>Slovensko narodnooslobodilačko vijeće (SNOS) | izvorno_ime = | ime_transkripcija = | boja_pozadine = red | saziv = | logo = Flag of the Slovene Partisans.svg | logo_širina = 200px | logo_opis = Zastava [[Slovenski partizani|slovenskih partizana]] | vrsta = [[Jednodomni sistem]] | domovi = | ograničenje_mandata = | osnovano = 19. februar 1944. | raspušteno = 27. oktobar 1946. | prethodnik = | sljedbenik = [[Narodna skupština Slovenije]] | početak_saziva = 19. februar 1944. | lider1_vrsta = Predsjednik Prezidijuma | lider1 = [[Josip Vidmar]] | stranka1 = [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]] | datum_izbora1 = | lider2_vrsta = | lider2 = | stranka2 = | datum_izbora2 = | lider3_vrsta = | lider3 = | stranka3 = | datum_izbora3 = | lider4_vrsta = | lider4 = | stranka4 = | datum_izbora4 = | lider5_vrsta = | lider5 = | stranka5 = | datum_izbora5 = | lider6_vrsta = | lider6 = | stranka6 = | datum_izbora6 = | zastupnici = 120 | dom1 = | dom2 = | struktura1 = | struktura1_rez = 200px | struktura1_alt = | struktura2 = | struktura2_rez = | struktura2_alt = | političke_grupe1 = | političke_grupe2 = | odbori1 = | odbori2 = | zajednički_odbori = | izborni_sistem1 = | izborni_sistem2 = | posljednji_izbori1 = | posljednji_izbori2 = | posljednji_izbori3 = | sljedeći_izbori1 = | sljedeći_izbori2 = | sljedeći_izbori3 = | prostor_zasjedanja = Kulturni dom Črnomelj.jpg | zasjedanja_rez = 200px | zasjedanja_alt = | mjesto_zasjedanja = Mjesto prvog zasjedanja<br>[[Črnomelj]], [[Socijalistička Republika Slovenija|Slovenija]] | web-stranica = | fusnote = }} '''Slovensko narodnooslobodilačko vijeće''' ({{Jez-sl|Slovenski narodnoosvobodilni svet}}, '''SNOS''') bilo je najviše predstavničko i [[Zakonodavna vlast|zakonodavno tijelo]] na teritoriji [[Socijalistička Republika Slovenija|Slovenije]] za vrijeme [[Aprilski rat|okupacije]] [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] od strane [[Sile Osovine|Sila Osovine]] u [[Drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]] i poslije [[Socijalistička Republika Slovenija#Historija|Federalne Slovenije]], od 19. februara 1944. do 27. oktobra 1946. Njegov prethodnik bio je '''Slovenski narodnooslobodilački odbor''' (SNOO). Predsjednik Prezidijuma bio je [[Josip Vidmar]].<ref>{{Cite web|url=https://www.worldstatesmen.org/Slovenia.html|title=Slovenia|website=www.worldstatesmen.org|access-date=15. 5. 2024}}</ref> == Historija == === Pozadina === {{Glavni|Aprilski rat|Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|Slovenija tokom Drugog svjetskog rata|Slovenija u Narodnooslobodilačkoj borbi}}U aprilu 1941. [[Sile Osovine]] su izvršile [[Aprilski rat|invaziju i ubrzo okupirale]] [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevinu Jugoslaviju]]. Pošto je jugoslavenski poraz bio neminovan, [[Savez komunista Jugoslavije|Komunistička partija Jugoslavije]] (KPJ) naložila je svojih 8.000 članova da skladište oružje u iščekivanju [[Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|oružanog otpora]],<ref name=":0">{{Cite book|last=Vukši|first=Velimir|url=https://books.google.ba/books?id=5rgMvgAACAAJ&redir_esc=y|title=Tito's Partisans 1941–45|publisher=Osprey Publishing|year=2003|isbn=1-84176-675-5|location=Oxford, UK|pages=10-11, 13-15}}</ref> koji će se do kraja 1941. proširiti na sva područja zemlje osim [[Sjeverna Makedonija|Makedonije]].<ref name=":1">{{Cite book|last=Tomasevich|first=Jozo|url=https://books.google.ba/books?id=fqUSGevFe5MC&redir_esc=y|title=War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration|publisher=Stanford University Press|year=2001|isbn=978-0-8047-0857-9|location=Stanford, California|pages=88, 114}}</ref> Nadovezujući se na svoje iskustvo u tajnim operacijama širom zemlje, KPJ je nastavila sa organizovanjem [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|jugoslavenskih partizana]],<ref name=":0" /> kao boraca otpora predvođenih [[Josip Broz Tito|Josipom Brozom Titom]].<ref>{{Cite book|last=Ramet|first=Sabrina P.|url=https://books.google.ba/books?id=FTw3lEqi2-oC&redir_esc=y|title=The Three Yugoslavias: State-building and Legitimation, 1918–2005|publisher=Indiana University Press|year=2006|isbn=9780253346568|location=Bloomington, Indiana|pages=113}}</ref> KPJ je ocijenila da je [[Nacistička Njemačka|njemačka]] invazija ([[Operacija "Barbarossa"]]) na [[Sovjetski Savez]] stvorila povoljne uslove za ustanak i njen politbiro je 27. juna 1941. osnovao [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovni štab Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]] sa Titom kao vrhovnim komandantom.<ref name=":0" /> [[Datoteka:Occupation_borders_in_Slovenia_1941-1945._Border_lines_and_occupied_territories.tif|lijevo|mini|219x219piksel|Granične linije i okupirane teritorije.]] [[Datoteka:Provincia di Lubiana1941-1943.jpg|mini|Tokom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], [[Nacistička Njemačka]] i [[Mađarska]] su anektirale sjeverne oblasti (smeđe i tamnozelene površine), dok je [[Kraljevina Italija|Fašistička Italija]] anektirala vertikalno heširano crno područje (puni crni zapadni dio je pripojen Italiji ranijim [[Rapalski ugovor|Rapalskim ugovorom]]). Neka naselja bila su uključena u sastav [[Nezavisna Država Hrvatska|Nezavisne Države Hrvatske]]. Nakon 1943. Njemačka je preuzela i italijanske okupacione teritorije.]] [[Slovenske zemlje]] bile su u jedinstvenoj situaciji tokom Drugog svjetskog rata u [[Evropa|Evropi]]. Osim što je bila podijeljena, sudbina koja je zadesila i [[Kraljevina Grčka|Grčku]], [[Dravska banovina]] (otprilike današnja [[Slovenija]]) bila je jedina regija koja je doživjela daljnji korak - apsorpciju i aneksiju susjednoj [[Nacistička Njemačka|Nacističkoj Njemačkoj]], [[Fašistička Italija|Fašističkoj Italiji]] i [[Kraljevina Mađarska|Mađarskoj]].<ref>Gregor Joseph Kranjc (2013).[https://www.amazon.com/Walk-Devil-Collaboration-Occupation-1941-1945/dp/1442613300/ref=sr_1_1/180-8718746-1176833?s=books&ie=UTF8&qid=1378491455&sr=1-1&keywords=1442613300#reader_1442613300 To Walk with the Devil], University of Toronto Press, Scholarly Publishing Division, p. introduction 5</ref> Naseljeni dijelovi teritorije bili su uglavnom podijeljeni između Njemačke i Italije, s manjim teritorijama koje su okupirale i pripojile Mađarska i [[Nezavisna Država Hrvatska]]. Na dan početka invazije na Jugoslaviju, teritoriju koju su naseljavali [[Slovenci]] okupirala je Nacistička Njemačka. Dana 11. aprila 1941. Italija i Mađarska su okupirale daljnje dijelove teritorije. [[Nijemci]] su zauzeli [[Gorenjska|Gorenjsku]], [[Štajerska (Slovenija)|Donju Štajersku]], sjeverozapadni dio [[Prekmurje|Prekmurja]] i sjeverni dio [[Dolenjska|Dolenjske]]. [[Italijani]] su zauzeli [[Notranjska|Notranjsku]], većinu Dolenjske i [[Ljubljana|Ljubljanu]], dok su Mađari [[Mađarska okupacija Prekmurja|zauzeli veći dio Prekmurja]], koji je prije [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] pripadao [[Zemlje krune svetog Stjepana|Kraljevini Ugarskoj]].<ref>{{Cite news|url=http://m.delo.si/clanek/148036|language=sl|title=Bo Slovenija od Hrvaške zahtevala poplačilo vojne škode?|date=12. 4. 2011|work=[[Delo (newspaper)|Delo]]|access-date=14. 2. 2013}}</ref> === Osnivanje i zasjedanja === [[Datoteka:Prvo zasedanje Slovenskega narodnoosvobodilnega sveta v Črnomlju.jpg|lijevo|mini|220x220piksel|Slika sa prvog zasjedanja SNOS-a u [[Črnomelj]]<nowiki/>u.]] Slovenski narodnooslobodilački odbor (SNOO) je bio osnovan kao političko-predstavnički organ [[Oslobodilački front Slovenije|Oslobodilačke fronte Slovenije]] u septembru 1941, a od 1. do 3. oktobra 1943. izabran je u novom, proširenom sastavu na [[Kočevski zbor|Zboru delegata slovenskog naroda]] u [[Kočevje|Kočevju]]. SNOO je na svom Prvom zasjedanju, 19. februara 1944, u [[Črnomelj]]<nowiki/>u preimenovan u SNOS, te je osnovan zakonodavni odbor SNOS-a, raspisani su izbori za [[Narodnooslobodilački odbor|Narodnooslobodilačke odbore]] i donesena je odluka o vraćanju [[Primorska|Slovenskog primorja]] [[Socijalistička Republika Slovenija|Sloveniji]]. SNOS je tada imao 120 članova. Većina članova prvog zasjedanja SNOS-a bila je iz [[Ljubljana|Ljubljane]], [[Notranjska|Notranjske]] i [[Dolenjska|Dolenjske]] regije, pa je izabrano 20 predstavnika iz [[Primorska|Primorske]], 21 iz [[Štajerska (Slovenija)|Štajerske]] i [[Koruška (Slovenija)|Koruške]], a 19 iz [[Gorenjska|Gorenjske]] regije. Tokom rata, priključenje novih članova nije bilo sprovedeno. Zasjedanje SNOS-a u Črnomelju bilo je održano u zgradi Sokolskog doma, danas Kulturni dom. Njegovi sastavni dijelovi bili su zakonodavni odbor, komisija za utvrđivanje zločina okupatora i njegovih saradnika za Sloveniju i vjerska komisija, dok su ostale komisije bile pod predsjedništvom, koji je bio i izvršni organ [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|NOP]]-a do proglašenja [[Narodna vlada Slovenije|Narodne vlade]] [[Socijalistička Republika Slovenija#Historija|Federalne Slovenije]] u [[Ajdovščina|Ajdovščini]] 5. maja 1945. Drugo zasjedanje SNOS-a održano je u [[Ljubljana|Ljubljani]] 9. i 10. oktobra 1946. Izborom [[Narodna skupština Slovenije|Ustavotvorne skupštine]] Narodne Republike Slovenije, 27. oktobra 1946, SNOS je prestao postojati. == Također pogledajte == * [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] (AVNOJ) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Bosne i Hercegovine]] (ZAVNOBiH) * [[Crnogorska antifašistička skupština narodnog oslobođenja]] (CASNO) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Hrvatske]] (ZAVNOH) * [[Antifašističko sobranje narodnog oslobođenja Makedonije]] (ASNOM) * [[Antifašistička skupština narodnog oslobođenja Srbije]] (ASNOS) ** [[Glavni narodnooslobodilački odbor Vojvodine]] (GNOOV) ** [[Narodnooslobodilačko vijeće Kosova i Metohije]] (NOVKiM) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Sandžaka]] (ZAVNOS) * [[Narodna skupština Slovenije]] == Literatura == * [[Rodoljub Čolaković]] - ''Zapisi iz oslobodilačkog rata'', knjiga V. Sarajevo, 1966. * ''Enciklopedija Jugoslavije'' (knjiga VII). „Jugoslavenski leksikografski zavod“, Zagreb 1968. * ''Ilustrirana povijest Narodnooslobodilačke borbe u Jugoslaviji 1941-1945''. „Stvarnost“, Zagreb 1973. == Reference == {{Commonscat|SNOS}} {{Refspisak}} {{AVNOJ}} [[Kategorija:SNOS|*]] [[Kategorija:AVNOJ|SNOS]] [[Kategorija:Antifašizam u Jugoslaviji]] [[Kategorija:Antifašizam u Sloveniji]] [[Kategorija:Komunizam u Sloveniji]] [[Kategorija:Slovenija u Narodnooslobodilačkoj borbi]] [[Kategorija:Slovenija u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Socijalistička Republika Slovenija]] [[Kategorija:Politička historija Slovenije]] [[Kategorija:1944. u Sloveniji]] [[Kategorija:1945. u Sloveniji]] [[Kategorija:1946. u Sloveniji]] 67ovp7k7cgwxkq3s7wda2lc97guv0wv 0 506007 3830301 3608446 2026-04-14T15:44:32Z Z1KA 87045 /* Također pogledajte */ 3830301 wikitext text/x-wiki {{Infokutija parlament | ime = Narodnooslobodilački odbor za Crnu Goru i Boku (NOOCGB)<hr>Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Crne Gore i Boke (ZAVNOCGB)<hr>Crnogorska antifašistička skupština narodnog oslobođenja (CASNO) | izvorno_ime = | ime_transkripcija = | boja_pozadine = red | saziv = | logo = Flag of the Serbian Partisans.svg | logo_širina = 200px | logo_opis = Zastava [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|crnogorskih partizana]] | vrsta = [[Jednodomni sistem]] | domovi = | ograničenje_mandata = | osnovano = 8. februar 1942. | raspušteno = 17. april 1945. | prethodnik = | sljedbenik = [[Narodna skupština Crne Gore]] | početak_saziva = 9. februar 1942. | lider1_vrsta = Predsjednik | lider1 = [[Niko Miljanić]] | stranka1 = [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]] | datum_izbora1 = | lider2_vrsta = | lider2 = | stranka2 = | datum_izbora2 = | lider3_vrsta = | lider3 = | stranka3 = | datum_izbora3 = | lider4_vrsta = | lider4 = | stranka4 = | datum_izbora4 = | lider5_vrsta = | lider5 = | stranka5 = | datum_izbora5 = | lider6_vrsta = | lider6 = | stranka6 = | datum_izbora6 = | zastupnici = 65 (1942) | dom1 = | dom2 = | struktura1 = | struktura1_rez = 200px | struktura1_alt = | struktura2 = | struktura2_rez = | struktura2_alt = | političke_grupe1 = | političke_grupe2 = | odbori1 = | odbori2 = | zajednički_odbori = | izborni_sistem1 = | izborni_sistem2 = | posljednji_izbori1 = | posljednji_izbori2 = | posljednji_izbori3 = | sljedeći_izbori1 = | sljedeći_izbori2 = | sljedeći_izbori3 = | prostor_zasjedanja = AX Cetinje President Palace Entrance 20060818a.jpg | zasjedanja_rez = 200px | zasjedanja_alt = | mjesto_zasjedanja = Mjesto četvrtog zasjedanje CASNO-a<br>[[Cetinje]], [[Socijalistička Republika Crna Gora|Crna Gora]] | web-stranica = | fusnote = }} '''Crnogorska antifašistička skupština narodnog oslobođenja''' ('''CASNO''') bila je najviše predstavničko i [[Zakonodavna vlast|zakonodavno tijelo]] na teritoriji [[Socijalistička Republika Crna Gora|Crne Gore]] za vrijeme [[Aprilski rat|okupacije]] [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] od strane [[Sile Osovine|Sila Osovine]] u [[Drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]]. Imala je ukupno 4 zasjedanja.<ref>{{Cite book|last=Lakić|first=Zoran|url=https://books.google.ba/books?id=LrcuAAAAIAAJ&redir_esc=y|title=Narodnooslobodilačka borba u Crnoj Gori, 1941-1945: hronologija događaja|date=1963|language=sr}}</ref> Proces institucionalne izgradnje CASNO tekao je postepeno. Početkom 1942. stvoren je '''Narodnooslobodilački odbor za Crnu Goru i Boku''' (NOOCGB), a krajem 1943. formirano je '''Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Crne Gore i Boke''' (ZAVNOCGB), koje je u ljeto 1944. preraslo u CASNO.<ref>{{Cite book|last=Lakić|first=Zoran|url=https://books.google.ba/books?id=yrouAAAAIAAJ&redir_esc=y|title=Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobodenja Crne Gore i Boke: zbirka dokumenata|date=1963|language=sr}}</ref> == Historija == === Pozadina === {{Glavni|Aprilski rat|Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|Crna Gora tokom Drugog svjetskog rata|Crna Gora u Narodnooslobodilačkoj borbi}}U aprilu 1941. [[Sile Osovine]] su izvršile [[Aprilski rat|invaziju i ubrzo okupirale]] [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevinu Jugoslaviju]]. Pošto je jugoslavenski poraz bio neminovan, [[Savez komunista Jugoslavije|Komunistička partija Jugoslavije]] (KPJ) naložila je svojih 8.000 članova da skladište oružje u iščekivanju [[Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|oružanog otpora]],<ref name=":0">{{Cite book|last=Vukši|first=Velimir|url=https://books.google.ba/books?id=5rgMvgAACAAJ&redir_esc=y|title=Tito's Partisans 1941–45|publisher=Osprey Publishing|year=2003|isbn=1-84176-675-5|location=Oxford, UK|pages=10-11, 13-15}}</ref> koji će se do kraja 1941. proširiti na sva područja zemlje osim [[Sjeverna Makedonija|Makedonije]].<ref name=":1">{{Cite book|last=Tomasevich|first=Jozo|url=https://books.google.ba/books?id=fqUSGevFe5MC&redir_esc=y|title=War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration|publisher=Stanford University Press|year=2001|isbn=978-0-8047-0857-9|location=Stanford, California|pages=88, 114}}</ref> Nadovezujući se na svoje iskustvo u tajnim operacijama širom zemlje, KPJ je nastavila sa organizovanjem [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|jugoslavenskih partizana]],<ref name=":0" /> kao boraca otpora predvođenih [[Josip Broz Tito|Josipom Brozom Titom]].<ref>{{Cite book|last=Ramet|first=Sabrina P.|url=https://books.google.ba/books?id=FTw3lEqi2-oC&redir_esc=y|title=The Three Yugoslavias: State-building and Legitimation, 1918–2005|publisher=Indiana University Press|year=2006|isbn=9780253346568|location=Bloomington, Indiana|pages=113}}</ref> KPJ je ocijenila da je [[Nacistička Njemačka|njemačka]] invazija ([[Operacija "Barbarossa"]]) na [[Sovjetski Savez]] stvorila povoljne uslove za ustanak i njen politbiro je 27. juna 1941. osnovao [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovni štab Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]] sa Titom kao vrhovnim komandantom.<ref name=":0" /> [[Datoteka:КраљевинаЦрнаГора1941-44.png|lijevo|mini|Administrativna podjela [[Kraljevina Crna Gora (1941–1944)|Guvernorata Crne Gore]].]] Politika [[Kraljevina Italija|Kraljevine Italije]] prema [[Crna Gora|Crnoj Gori]] od početka okupacije 1941. je bila obilježena dilemom da li anektirati ovu teritoriju, kao što je to urađeno sa [[Dalmacija|Dalmacijom]] i dijelovima [[Slovenija|Slovenije]], ili uz pomoć domaćih izdajnika, obnoviti njenu fiktivnu [[nezavisnost]] u okviru novog [[Rimsko Carstvo|Rimskog Carstva]]. Nakon [[Trinaestojulski ustanak|velikog ustanka u Crnoj Gori u julu 1941.]] Italija je odustala od stvaranja marionetske Kraljevine Crne Gore i [[Benito Mussolini|Musolinijevom]] odlukom 3. oktobra 1941. uspostavljen je [[Kraljevina Crna Gora (1941–1944)|Guvernorat za Crnu Goru]] sa sjedištem u [[Cetinje|Cetinju]], a za [[guverner]]<nowiki/>a je postavljen [[Alessandro Pirzio Biroli]]. Ubrzo nakon [[Kapitulacija Italije|kapitulacije Italije]], po ulasku [[Wehrmacht|njemačkih trupa]] u Crnu Goru, na Cetinju je 12. septembra 1943. uspostavljeno komadno područje (''[[Crna Gora pod njemačkom okupacijom|Feldkommandtur]]''), koji je predstavljao vrhovnu vojnu i civilnu vlast nad okupiranom teritorijom. Na čelu ''Feldkommandture'' nalazio se [[general]]-[[major]] [[Wilhelm Kaiper]], koji je 30. septembra objavio proglas da preuzima vlast nad teritorijom.<ref>{{Cite web|url=http://www.znaci.net/00003/639.pdf|title=Kontrarevolucija u Crnoj Gori 1941-1945|last=Pajović|first=Radoje|date=1977|editor-last=Vujović|editor-first=Dimo|website=znaci.net|series=VI|publisher=Obod|location=[[Cetinje]]|access-date=15. 5. 2024|archive-date=26. 8. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826160920/http://www.znaci.net/00003/639.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref> [[Datoteka:Lidija Jovanović CASNO ID.jpg|mini|Legitimacija CASNO-a iz 1944. na ime [[Lidija Jovanović|Lidije Jovanović]] iz [[Podgorica|Podgorice]].]] === Osnivanje i zasjedanja === Početkom 1942, predstavnici [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|narodnooslobodilačkog pokreta]] (NOP) sa područja centralne [[Crna Gora|Crne Gore]] i [[Boka kotorska|Boke kotorske]] održali su [[Ostroška skupština|skupštinu]] u [[Manastir Ostrog|Ostrogu]] i tom prilikom su izabrali ''Narodnooslobodilački odbor za Crnu Goru i Boku''.<ref>{{Cite book|last=Lakić|first=Zoran|url=https://books.google.ba/books?id=emwNAAAAIAAJ&redir_esc=y|title=Narodna vlast u Crnoj Gori 1941-1945|date=1981|publisher=Obod|language=sr}}</ref> ==== Prvo zasjedanje ==== ZAVNOCGB je osnovan na zasjedanju narodnih predstavnika, održanom 15. i 16. novembra 1943. u [[Kolašin]]<nowiki/>u. Ovo je ujedno bilo i prvo zasjedanje ZAVNOCGB-a, na kojem se konstituisalo kao najviše predstavničko i političko tijelo narodnooslobodilačkog pokreta Crne Gore i Boke. Za predsjednika je bio izabran [[Niko Miljanić]]. Odluke [[Drugo zasjedanje AVNOJ-a|Drugog zasjedanja]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a, stalno jačanje [[Crna Gora u Narodnooslobodilačkoj borbi|Narodnooslobodilačke borbe u Crnoj Gori]] poslije ovog zasjedanja i razvoj narodne vlasti omogućili su nove korake u izgradnji državnosti [[Socijalistička Republika Crna Gora|Crne Gore]]. Izvršni odbor ZAVNOCGB-a je 3. januara donio proglas u kojemu je pozvao stanovništvo na još odlučniju [[Antifašizam|antifašističku]] borbu protiv okupatora i domaćih izdajnika. ==== Drugo zasjedanje ==== [[Datoteka:Coat of arms of Montenegro (1945-1947).jpg|mini|183x183piksel|Grb [[Socijalistička Republika Crna Gora#Historija|Federalne Crne Gore]] (1945-1947).]] Drugo zasjedanje ZAVNOCGB-a održano je 16. februara 1944. u Kolašinu. Na zasjedanju je data puna podrška odlukama Drugog zasjedanja AVNOJ-a. ==== Treće zasjedanje ==== Najznačajnije je bilo Treće zasjedanje, sazvano i održano ponovo u Kolašinu od 13. do 15. jula 1944. Na njemu je ZAVNOCGB prerasrastao u CASNO, koji se konstituisao u najviše zakonodavno i izvršno tijelo Crne Gore kao ravnopravne federalne jedinice u [[Demokratska Federativna Jugoslavija|Demokratskoj Federativnoj Jugoslaviji]]. Izabrano je Predsjedništvo Skupštine i ovlašteno da imenuje Nacionalni komitet oslobođenja Crne Gore, kao najviši izvršni organ, čim za to budu postojali uslovi. Do osnivanja Nacionalnog komiteta, njegove je funkcije vršilo Predsjedništvo, koje je rukovodilo svim poslovima narodne vlasti preko [[Narodnooslobodilački odbor|Narodnooslobodilačkih odbora]]. Odluke donesene na ovom zasjedanju imale su po značaju i sadržaju ustavotvorni karakter. Njima je izvršeno konstituisanje vlasti u Crnoj Gori kao federalnoj jedinici jugoslavenske federalne državne.<ref name=":2">{{Cite book|last=Lakić|first=Zoran|url=https://books.google.ba/books?id=UBogAAAAMAAJ&redir_esc=y|title=CASNO: Crnogorska antifašistička skupština narodnog oslobođenja 1944-1945: Zbirka dokumenata|date=1975|publisher=Istorijski institut SR Crne Gore|location=[[Titograd]]|language=sr}}</ref> [[Datoteka:Заседање ЦАСНО 18. априла 1945.png|mini|211x211piksel|Politički i vojni rukovodioci na četvrtom zasjedanju CASNO-a.]] ==== Četvrto zasjedanje ==== Na Četvrtom zasjedanju, održanom u oslobođenoj Crnoj Gori na [[Cetinje|Cetinju]] od 15. do 17. aprila 1945, CASNO je pretvoren u [[Narodna skupština Crne Gore|Crnogorsku narodnu skupštinu]] kao najviši organ narodne vlasti i jedini zakonodavni organ. Narodnooslobodilački odbori su postali Narodni odbori, a sreske narodnooslobodilačke skupštine – sreske skupštine. Organizovana je prva narodna vlada na čelu sa [[Blažo Jovanović|Blažom Jovanovićem]]. Odlukom ove Skupštine, srezovi [[Bijelo Polje|bjelopoljski]] i [[Pljevlja|pljevaljski]], nakon rasformiranja [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Sandžaka|ZAVNO Sandžaka]], uključeni su u sastav [[Socijalistička Republika Crna Gora|Crne Gore]].<ref name=":2" /> Nastankom narodne vlade i daljom izgradnjom sistema narodne vlasti, na osnovu odluka Četvrtog zasjedanja, okončan je proces uspostavljanja nove crnogorske državnosti. == Također pogledajte == * [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] (AVNOJ) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Bosne i Hercegovine]] (ZAVNOBiH) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Hrvatske]] (ZAVNOH) * [[Antifašističko sobranje narodnog oslobođenja Makedonije]] (ASNOM) * [[Slovensko narodnooslobodilačko vijeće]] (SNOS) * [[Antifašistička skupština narodnog oslobođenja Srbije]] (ASNOS) * [[Glavni narodnooslobodilački odbor Vojvodine]] (GNOOV) * [[Narodnooslobodilačko vijeće Kosova i Metohije]] (NOVKiM) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Sandžaka]] (ZAVNOS) * [[Narodna skupština Crne Gore]] == Literatura == * [[Rodoljub Čolaković]] - ''Zapisi iz oslobodilačkog rata'', knjiga V. Sarajevo, 1966. * Petar Aligrudić, "Karakter i značaj odluka Ostroške i prve i druge Kolašinske skupštine za stvaranje nove države crnogorskog naroda", Pravni zbornik, br. 3, Titograd 1960, str. 93-100. * ''Enciklopedija Jugoslavije'' (knjiga VII). „Jugoslavenski leksikografski zavod“, Zagreb 1968. * ''Ilustrirana povijest Narodnooslobodilačke borbe u Jugoslaviji 1941-1945''. „Stvarnost“, Zagreb 1973. == Reference == {{Commonscat|CASNO}} {{Refspisak}} {{AVNOJ}} [[Kategorija:CASNO|*]] [[Kategorija:AVNOJ|CASNO]] [[Kategorija:Antifašizam u Jugoslaviji]] [[Kategorija:Antifašizam u Crnoj Gori]] [[Kategorija:Komunizam u Crnoj Gori]] [[Kategorija:Crna Gora u Narodnooslobodilačkoj borbi]] [[Kategorija:Crna Gora u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Socijalistička Republika Crna Gora]] [[Kategorija:Politička historija Crne Gore]] [[Kategorija:1942. u Crnoj Gori]] [[Kategorija:1943. u Crnoj Gori]] [[Kategorija:1944. u Crnoj Gori]] [[Kategorija:1945. u Crnoj Gori]] 75524u7jj9e8qze2zuz8avv97y1y4xx 3830303 3830301 2026-04-14T15:45:22Z Z1KA 87045 /* Također pogledajte */ 3830303 wikitext text/x-wiki {{Infokutija parlament | ime = Narodnooslobodilački odbor za Crnu Goru i Boku (NOOCGB)<hr>Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Crne Gore i Boke (ZAVNOCGB)<hr>Crnogorska antifašistička skupština narodnog oslobođenja (CASNO) | izvorno_ime = | ime_transkripcija = | boja_pozadine = red | saziv = | logo = Flag of the Serbian Partisans.svg | logo_širina = 200px | logo_opis = Zastava [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|crnogorskih partizana]] | vrsta = [[Jednodomni sistem]] | domovi = | ograničenje_mandata = | osnovano = 8. februar 1942. | raspušteno = 17. april 1945. | prethodnik = | sljedbenik = [[Narodna skupština Crne Gore]] | početak_saziva = 9. februar 1942. | lider1_vrsta = Predsjednik | lider1 = [[Niko Miljanić]] | stranka1 = [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]] | datum_izbora1 = | lider2_vrsta = | lider2 = | stranka2 = | datum_izbora2 = | lider3_vrsta = | lider3 = | stranka3 = | datum_izbora3 = | lider4_vrsta = | lider4 = | stranka4 = | datum_izbora4 = | lider5_vrsta = | lider5 = | stranka5 = | datum_izbora5 = | lider6_vrsta = | lider6 = | stranka6 = | datum_izbora6 = | zastupnici = 65 (1942) | dom1 = | dom2 = | struktura1 = | struktura1_rez = 200px | struktura1_alt = | struktura2 = | struktura2_rez = | struktura2_alt = | političke_grupe1 = | političke_grupe2 = | odbori1 = | odbori2 = | zajednički_odbori = | izborni_sistem1 = | izborni_sistem2 = | posljednji_izbori1 = | posljednji_izbori2 = | posljednji_izbori3 = | sljedeći_izbori1 = | sljedeći_izbori2 = | sljedeći_izbori3 = | prostor_zasjedanja = AX Cetinje President Palace Entrance 20060818a.jpg | zasjedanja_rez = 200px | zasjedanja_alt = | mjesto_zasjedanja = Mjesto četvrtog zasjedanje CASNO-a<br>[[Cetinje]], [[Socijalistička Republika Crna Gora|Crna Gora]] | web-stranica = | fusnote = }} '''Crnogorska antifašistička skupština narodnog oslobođenja''' ('''CASNO''') bila je najviše predstavničko i [[Zakonodavna vlast|zakonodavno tijelo]] na teritoriji [[Socijalistička Republika Crna Gora|Crne Gore]] za vrijeme [[Aprilski rat|okupacije]] [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] od strane [[Sile Osovine|Sila Osovine]] u [[Drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]]. Imala je ukupno 4 zasjedanja.<ref>{{Cite book|last=Lakić|first=Zoran|url=https://books.google.ba/books?id=LrcuAAAAIAAJ&redir_esc=y|title=Narodnooslobodilačka borba u Crnoj Gori, 1941-1945: hronologija događaja|date=1963|language=sr}}</ref> Proces institucionalne izgradnje CASNO tekao je postepeno. Početkom 1942. stvoren je '''Narodnooslobodilački odbor za Crnu Goru i Boku''' (NOOCGB), a krajem 1943. formirano je '''Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Crne Gore i Boke''' (ZAVNOCGB), koje je u ljeto 1944. preraslo u CASNO.<ref>{{Cite book|last=Lakić|first=Zoran|url=https://books.google.ba/books?id=yrouAAAAIAAJ&redir_esc=y|title=Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobodenja Crne Gore i Boke: zbirka dokumenata|date=1963|language=sr}}</ref> == Historija == === Pozadina === {{Glavni|Aprilski rat|Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|Crna Gora tokom Drugog svjetskog rata|Crna Gora u Narodnooslobodilačkoj borbi}}U aprilu 1941. [[Sile Osovine]] su izvršile [[Aprilski rat|invaziju i ubrzo okupirale]] [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevinu Jugoslaviju]]. Pošto je jugoslavenski poraz bio neminovan, [[Savez komunista Jugoslavije|Komunistička partija Jugoslavije]] (KPJ) naložila je svojih 8.000 članova da skladište oružje u iščekivanju [[Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|oružanog otpora]],<ref name=":0">{{Cite book|last=Vukši|first=Velimir|url=https://books.google.ba/books?id=5rgMvgAACAAJ&redir_esc=y|title=Tito's Partisans 1941–45|publisher=Osprey Publishing|year=2003|isbn=1-84176-675-5|location=Oxford, UK|pages=10-11, 13-15}}</ref> koji će se do kraja 1941. proširiti na sva područja zemlje osim [[Sjeverna Makedonija|Makedonije]].<ref name=":1">{{Cite book|last=Tomasevich|first=Jozo|url=https://books.google.ba/books?id=fqUSGevFe5MC&redir_esc=y|title=War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration|publisher=Stanford University Press|year=2001|isbn=978-0-8047-0857-9|location=Stanford, California|pages=88, 114}}</ref> Nadovezujući se na svoje iskustvo u tajnim operacijama širom zemlje, KPJ je nastavila sa organizovanjem [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|jugoslavenskih partizana]],<ref name=":0" /> kao boraca otpora predvođenih [[Josip Broz Tito|Josipom Brozom Titom]].<ref>{{Cite book|last=Ramet|first=Sabrina P.|url=https://books.google.ba/books?id=FTw3lEqi2-oC&redir_esc=y|title=The Three Yugoslavias: State-building and Legitimation, 1918–2005|publisher=Indiana University Press|year=2006|isbn=9780253346568|location=Bloomington, Indiana|pages=113}}</ref> KPJ je ocijenila da je [[Nacistička Njemačka|njemačka]] invazija ([[Operacija "Barbarossa"]]) na [[Sovjetski Savez]] stvorila povoljne uslove za ustanak i njen politbiro je 27. juna 1941. osnovao [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovni štab Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]] sa Titom kao vrhovnim komandantom.<ref name=":0" /> [[Datoteka:КраљевинаЦрнаГора1941-44.png|lijevo|mini|Administrativna podjela [[Kraljevina Crna Gora (1941–1944)|Guvernorata Crne Gore]].]] Politika [[Kraljevina Italija|Kraljevine Italije]] prema [[Crna Gora|Crnoj Gori]] od početka okupacije 1941. je bila obilježena dilemom da li anektirati ovu teritoriju, kao što je to urađeno sa [[Dalmacija|Dalmacijom]] i dijelovima [[Slovenija|Slovenije]], ili uz pomoć domaćih izdajnika, obnoviti njenu fiktivnu [[nezavisnost]] u okviru novog [[Rimsko Carstvo|Rimskog Carstva]]. Nakon [[Trinaestojulski ustanak|velikog ustanka u Crnoj Gori u julu 1941.]] Italija je odustala od stvaranja marionetske Kraljevine Crne Gore i [[Benito Mussolini|Musolinijevom]] odlukom 3. oktobra 1941. uspostavljen je [[Kraljevina Crna Gora (1941–1944)|Guvernorat za Crnu Goru]] sa sjedištem u [[Cetinje|Cetinju]], a za [[guverner]]<nowiki/>a je postavljen [[Alessandro Pirzio Biroli]]. Ubrzo nakon [[Kapitulacija Italije|kapitulacije Italije]], po ulasku [[Wehrmacht|njemačkih trupa]] u Crnu Goru, na Cetinju je 12. septembra 1943. uspostavljeno komadno područje (''[[Crna Gora pod njemačkom okupacijom|Feldkommandtur]]''), koji je predstavljao vrhovnu vojnu i civilnu vlast nad okupiranom teritorijom. Na čelu ''Feldkommandture'' nalazio se [[general]]-[[major]] [[Wilhelm Kaiper]], koji je 30. septembra objavio proglas da preuzima vlast nad teritorijom.<ref>{{Cite web|url=http://www.znaci.net/00003/639.pdf|title=Kontrarevolucija u Crnoj Gori 1941-1945|last=Pajović|first=Radoje|date=1977|editor-last=Vujović|editor-first=Dimo|website=znaci.net|series=VI|publisher=Obod|location=[[Cetinje]]|access-date=15. 5. 2024|archive-date=26. 8. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826160920/http://www.znaci.net/00003/639.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref> [[Datoteka:Lidija Jovanović CASNO ID.jpg|mini|Legitimacija CASNO-a iz 1944. na ime [[Lidija Jovanović|Lidije Jovanović]] iz [[Podgorica|Podgorice]].]] === Osnivanje i zasjedanja === Početkom 1942, predstavnici [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|narodnooslobodilačkog pokreta]] (NOP) sa područja centralne [[Crna Gora|Crne Gore]] i [[Boka kotorska|Boke kotorske]] održali su [[Ostroška skupština|skupštinu]] u [[Manastir Ostrog|Ostrogu]] i tom prilikom su izabrali ''Narodnooslobodilački odbor za Crnu Goru i Boku''.<ref>{{Cite book|last=Lakić|first=Zoran|url=https://books.google.ba/books?id=emwNAAAAIAAJ&redir_esc=y|title=Narodna vlast u Crnoj Gori 1941-1945|date=1981|publisher=Obod|language=sr}}</ref> ==== Prvo zasjedanje ==== ZAVNOCGB je osnovan na zasjedanju narodnih predstavnika, održanom 15. i 16. novembra 1943. u [[Kolašin]]<nowiki/>u. Ovo je ujedno bilo i prvo zasjedanje ZAVNOCGB-a, na kojem se konstituisalo kao najviše predstavničko i političko tijelo narodnooslobodilačkog pokreta Crne Gore i Boke. Za predsjednika je bio izabran [[Niko Miljanić]]. Odluke [[Drugo zasjedanje AVNOJ-a|Drugog zasjedanja]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a, stalno jačanje [[Crna Gora u Narodnooslobodilačkoj borbi|Narodnooslobodilačke borbe u Crnoj Gori]] poslije ovog zasjedanja i razvoj narodne vlasti omogućili su nove korake u izgradnji državnosti [[Socijalistička Republika Crna Gora|Crne Gore]]. Izvršni odbor ZAVNOCGB-a je 3. januara donio proglas u kojemu je pozvao stanovništvo na još odlučniju [[Antifašizam|antifašističku]] borbu protiv okupatora i domaćih izdajnika. ==== Drugo zasjedanje ==== [[Datoteka:Coat of arms of Montenegro (1945-1947).jpg|mini|183x183piksel|Grb [[Socijalistička Republika Crna Gora#Historija|Federalne Crne Gore]] (1945-1947).]] Drugo zasjedanje ZAVNOCGB-a održano je 16. februara 1944. u Kolašinu. Na zasjedanju je data puna podrška odlukama Drugog zasjedanja AVNOJ-a. ==== Treće zasjedanje ==== Najznačajnije je bilo Treće zasjedanje, sazvano i održano ponovo u Kolašinu od 13. do 15. jula 1944. Na njemu je ZAVNOCGB prerasrastao u CASNO, koji se konstituisao u najviše zakonodavno i izvršno tijelo Crne Gore kao ravnopravne federalne jedinice u [[Demokratska Federativna Jugoslavija|Demokratskoj Federativnoj Jugoslaviji]]. Izabrano je Predsjedništvo Skupštine i ovlašteno da imenuje Nacionalni komitet oslobođenja Crne Gore, kao najviši izvršni organ, čim za to budu postojali uslovi. Do osnivanja Nacionalnog komiteta, njegove je funkcije vršilo Predsjedništvo, koje je rukovodilo svim poslovima narodne vlasti preko [[Narodnooslobodilački odbor|Narodnooslobodilačkih odbora]]. Odluke donesene na ovom zasjedanju imale su po značaju i sadržaju ustavotvorni karakter. Njima je izvršeno konstituisanje vlasti u Crnoj Gori kao federalnoj jedinici jugoslavenske federalne državne.<ref name=":2">{{Cite book|last=Lakić|first=Zoran|url=https://books.google.ba/books?id=UBogAAAAMAAJ&redir_esc=y|title=CASNO: Crnogorska antifašistička skupština narodnog oslobođenja 1944-1945: Zbirka dokumenata|date=1975|publisher=Istorijski institut SR Crne Gore|location=[[Titograd]]|language=sr}}</ref> [[Datoteka:Заседање ЦАСНО 18. априла 1945.png|mini|211x211piksel|Politički i vojni rukovodioci na četvrtom zasjedanju CASNO-a.]] ==== Četvrto zasjedanje ==== Na Četvrtom zasjedanju, održanom u oslobođenoj Crnoj Gori na [[Cetinje|Cetinju]] od 15. do 17. aprila 1945, CASNO je pretvoren u [[Narodna skupština Crne Gore|Crnogorsku narodnu skupštinu]] kao najviši organ narodne vlasti i jedini zakonodavni organ. Narodnooslobodilački odbori su postali Narodni odbori, a sreske narodnooslobodilačke skupštine – sreske skupštine. Organizovana je prva narodna vlada na čelu sa [[Blažo Jovanović|Blažom Jovanovićem]]. Odlukom ove Skupštine, srezovi [[Bijelo Polje|bjelopoljski]] i [[Pljevlja|pljevaljski]], nakon rasformiranja [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Sandžaka|ZAVNO Sandžaka]], uključeni su u sastav [[Socijalistička Republika Crna Gora|Crne Gore]].<ref name=":2" /> Nastankom narodne vlade i daljom izgradnjom sistema narodne vlasti, na osnovu odluka Četvrtog zasjedanja, okončan je proces uspostavljanja nove crnogorske državnosti. == Također pogledajte == * [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] (AVNOJ) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Bosne i Hercegovine]] (ZAVNOBiH) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Hrvatske]] (ZAVNOH) * [[Antifašističko sobranje narodnog oslobođenja Makedonije]] (ASNOM) * [[Slovensko narodnooslobodilačko vijeće]] (SNOS) * [[Antifašistička skupština narodnog oslobođenja Srbije]] (ASNOS) ** [[Glavni narodnooslobodilački odbor Vojvodine]] (GNOOV) ** [[Narodnooslobodilačko vijeće Kosova i Metohije]] (NOVKiM) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Sandžaka]] (ZAVNOS) * [[Narodna skupština Crne Gore]] == Literatura == * [[Rodoljub Čolaković]] - ''Zapisi iz oslobodilačkog rata'', knjiga V. Sarajevo, 1966. * Petar Aligrudić, "Karakter i značaj odluka Ostroške i prve i druge Kolašinske skupštine za stvaranje nove države crnogorskog naroda", Pravni zbornik, br. 3, Titograd 1960, str. 93-100. * ''Enciklopedija Jugoslavije'' (knjiga VII). „Jugoslavenski leksikografski zavod“, Zagreb 1968. * ''Ilustrirana povijest Narodnooslobodilačke borbe u Jugoslaviji 1941-1945''. „Stvarnost“, Zagreb 1973. == Reference == {{Commonscat|CASNO}} {{Refspisak}} {{AVNOJ}} [[Kategorija:CASNO|*]] [[Kategorija:AVNOJ|CASNO]] [[Kategorija:Antifašizam u Jugoslaviji]] [[Kategorija:Antifašizam u Crnoj Gori]] [[Kategorija:Komunizam u Crnoj Gori]] [[Kategorija:Crna Gora u Narodnooslobodilačkoj borbi]] [[Kategorija:Crna Gora u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Socijalistička Republika Crna Gora]] [[Kategorija:Politička historija Crne Gore]] [[Kategorija:1942. u Crnoj Gori]] [[Kategorija:1943. u Crnoj Gori]] [[Kategorija:1944. u Crnoj Gori]] [[Kategorija:1945. u Crnoj Gori]] 9apsvt9nvogodldpjbrupkcqq7z8the 0 506024 3830305 3608679 2026-04-14T15:45:50Z Z1KA 87045 /* Također pogledajte */ 3830305 wikitext text/x-wiki {{Infokutija parlament | ime = Antifašističko sobranje narodnog oslobođenja Makedonije | izvorno_ime = (ASNOM) | ime_transkripcija = | boja_pozadine = red | saziv = | logo = Flag of Macedonia (1944–1946).svg | logo_širina = 200px | logo_opis = Zastava [[Makedonski partizani|makedonskih partizana]] | vrsta = [[Jednodomni sistem]] | domovi = | ograničenje_mandata = | osnovano = 2. august 1944. | raspušteno = 16. april 1945. | prethodnik = | sljedbenik = [[Narodno sobranje Makedonije]] | početak_saziva = 2. august 1944. | lider1_vrsta = Predsjednik Prezidijuma | lider1 = [[Metodije Andonov Čento]] | stranka1 = [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]] | datum_izbora1 = | lider2_vrsta = Potpredsjednici | lider2 = [[Panko Brašnarov]]<br>[[Emanuel Čučkov]] | stranka2 = [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]] | datum_izbora2 = | lider3_vrsta = Sekretari | lider3 = [[Ljupčo Arsov]]<br>[[Vladimir Poležinovski]] | stranka3 = [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]] | datum_izbora3 = | lider4_vrsta = | lider4 = | stranka4 = | datum_izbora4 = | lider5_vrsta = | lider5 = | stranka5 = | datum_izbora5 = | lider6_vrsta = | lider6 = | stranka6 = | datum_izbora6 = | zastupnici = 116 (1943) | dom1 = | dom2 = | struktura1 = | struktura1_rez = 200px | struktura1_alt = | struktura2 = | struktura2_rez = | struktura2_alt = | političke_grupe1 = | političke_grupe2 = | odbori1 = | odbori2 = | zajednički_odbori = | izborni_sistem1 = | izborni_sistem2 = | posljednji_izbori1 = | posljednji_izbori2 = | posljednji_izbori3 = | sljedeći_izbori1 = | sljedeći_izbori2 = | sljedeći_izbori3 = | prostor_zasjedanja = Монастырь Прохор Пчиньский.JPG | zasjedanja_rez = 200px | zasjedanja_alt = | mjesto_zasjedanja = [[Manastir Prohor Pčinjski]]<br>Mjesto prvog zasjedanja<br>[[Bujanovac]], [[Socijalistička Republika Srbija|Srbija]] | web-stranica = | fusnote = }} '''Antifašističko sobranje narodnog oslobođenja Makedonije''' ({{Jez-mk|Антифашистичко собрание за народно ослободување на Македонија|kurziv=da}}, '''ASNOM''') bilo je najviše predstavničko i [[Zakonodavna vlast|zakonodavno tijelo]] na teritoriji [[Socijalistička Republika Makedonija|Makedonije]] za vrijeme [[Aprilski rat|okupacije]] [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] od strane [[Sile Osovine|Sila Osovine]] u [[Drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]]. Osnovao je od strane [[makedonski partizani|makedonskih partizani]], u završnoj fazi [[Makedonija u Narodnooslobodilačkoj borbi|Narodnooslobodilačke borbe u Makedoniji]], 2. augusta 1944. kod [[manastira Prohor Pčinjski]], u [[Bugarska tokom Drugog svetskog rata|Bugarskoj okupacionoj zoni Jugoslavije]]. Istovremeno, [[Nezavisna Država Makedonija|Nezavisnu Državu Makedoniju]] pokušali su proglasiti makedonski [[Krajnja desnica|desničarski]] [[Nacionalizam|nacionalisti]] podržani od strane [[Nacistička Njemačka|Nacističke Njemačke]].<ref name=":2">{{Cite book|url=https://books.google.ba/books/about/Makedonska_enciklopedija_A_LJ.html?id=eMbcSAAACAAJ&redir_esc=y|title=Makedonska enciklopedija: A-LJ|date=2009|publisher=MANU|isbn=978-608-203-023-4|language=mk}}</ref> == Pozadina == {{Glavni|Aprilski rat|Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|Makedonija tokom Drugog svjetskog rata|Makedonija u Narodnooslobodilačkoj borbi}}U aprilu 1941. [[Sile Osovine]] su izvršile [[Aprilski rat|invaziju i ubrzo okupirale]] [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevinu Jugoslaviju]]. Pošto je jugoslavenski poraz bio neminovan, [[Savez komunista Jugoslavije|Komunistička partija Jugoslavije]] (KPJ) naložila je svojih 8.000 članova da skladište oružje u iščekivanju [[Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|oružanog otpora]],<ref name=":0">{{Cite book|last=Vukši|first=Velimir|url=https://books.google.ba/books?id=5rgMvgAACAAJ&redir_esc=y|title=Tito's Partisans 1941–45|publisher=Osprey Publishing|year=2003|isbn=1-84176-675-5|location=Oxford, UK|pages=10-11, 13-15}}</ref> koji će se do kraja 1941. proširiti na sva područja zemlje osim [[Sjeverna Makedonija|Makedonije]].<ref name=":1">{{Cite book|last=Tomasevich|first=Jozo|url=https://books.google.ba/books?id=fqUSGevFe5MC&redir_esc=y|title=War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration|publisher=Stanford University Press|year=2001|isbn=978-0-8047-0857-9|location=Stanford, California|pages=88, 114}}</ref> Nadovezujući se na svoje iskustvo u tajnim operacijama širom zemlje, KPJ je nastavila sa organizovanjem [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|jugoslavenskih partizana]],<ref name=":0" /> kao boraca otpora predvođenih [[Josip Broz Tito|Josipom Brozom Titom]].<ref>{{Cite book|last=Ramet|first=Sabrina P.|url=https://books.google.ba/books?id=FTw3lEqi2-oC&redir_esc=y|title=The Three Yugoslavias: State-building and Legitimation, 1918–2005|publisher=Indiana University Press|year=2006|isbn=9780253346568|location=Bloomington, Indiana|pages=113}}</ref> KPJ je ocijenila da je [[Nacistička Njemačka|njemačka]] invazija ([[Operacija "Barbarossa"]]) na [[Sovjetski Savez]] stvorila povoljne uslove za ustanak i njen politbiro je 27. juna 1941. osnovao [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovni štab Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]] sa Titom kao vrhovnim komandantom.<ref name=":0" /> [[Datoteka:Map of Vardar Macedonia during WW II.png|lijevo|mini|Podjela [[Vardarska Makedonija|Vardarske Makedonije]] od strane [[Sile Osovine|Sila Osovine]].]] Nakon nacističke invazije i početka okupacije [[Jugoslavija|Jugoslavije]], Makedonija je bila podijeljena između nekoliko država [[Sile Osovine|Sila Osovine]]. Ova podjela rezultirala je formiranjem različitih teritorijalnih entiteta, od kojih su neki bili pod izravnom okupacijom, dok su drugi bili pod "nezavisnom" upravom u okviru njemačkih saveznika. [[Kraljevina Bugarske|Kraljevina Bugarska]] okupirala je najveći dio [[Vardarska Makedonija|Vardarske Makedonije]], uključujući gradove [[Bitolj]], [[Ohrid]] i [[Kumanovo]]. Provodila je politiku asimilacije i prisilne bugarske nacionalizacije na tom području. Dio Makedonije duž [[Granica između Albanije i Sjeverne Makedonije|albanske granice]] bio je pod kontrolom [[Fašistička Italija|Fašističke Italije]], odnosno njezine marionetske države, [[Kraljevina Albanija (1939–1943)|Kraljevine Albanije]]. Ovo područje je bilo pod utjecajem albanske vlasti i politike, s ciljem promovisanja albanske nacionalne svijesti. Ostatak Makedonije bio je pod izravnom kontrolom [[Nacistička Njemačka|Nacističke Njemačke]] i [[Kraljevina Italija|Italije]]. == Formiranje == Inicijativni odbor za osnivanje ASNOM-a formiran je u novembru 1943. u selu [[Crvena voda]]. U njegovom sastavu nalazili su se: [[Metodije Andonov Čento]] (predsjednik), [[Strahil Gigov]] (sekretar), [[Cvetko Uzunovski]], [[Venko Markovski]] i [[Mihailo Apostolski]]. U martu 1944. odbor je uputio pismo svim [[Narodnooslobodilački odbor|Narodnooslobodilačkim odborima]] u [[Vardarska Makedonija|Makedoniji]] da izvrše izbor delegata za Prvo zasjedanje ASNOM-a. Prvi sastanak Inicijativnog odbora održan je 30. aprila 1944. u selu [[Stajovce]], te na njemu je u rad odbora uključeno još 17 članova. == Prvo zasjedanje == [[Datoteka:Делегати на АСНОМ.jpg|lijevo|mini|146x146px|Delegati pristižu na Prvo zasjedanje ASNOM-a.]] [[Datoteka:ASNOMmemorialcenterPelince-free.JPG|mini|[[Memorijalni centar ASNOM-a]] u [[Pelince|Pelincu]].]] [[Datoteka:Spomenik na ASNOM - Skopje (9).JPG|mini|176x176piksel|Spomenik Prvom zasjedanju ASNOM-a u [[Skoplje|Skoplju]].]] Prvo zasjedanje ASNOM-a održano je simbolično 2. augusta 1944. (dan [[Ilindensko-Preobražanski ustanak|Ilindenskog ustanka]]) u staroj vodenici (objekat više ne postoji) koja se nalazila u okolini [[Manastir Prohor Pčinjski|manastira Prohor Pčinjski]] (danas [[Srbija]]).<ref name="dejan">{{Cite book|last=Dejan Djokić|title=Yugoslavism: Histories of a Failed Idea, 1918-1992|date=2003|publisher=C. Hurst & Co. Publishers|isbn=9781850656630|page=121}}</ref>{{Efn|Manastir i okolina, koji su bili u sastavu Makedonije, prebačeni su [[Socijalistička Republika Srbija|Srbiji]] u februaru 1945.<ref>{{cite book |author=Ivo Banac |title=With Stalin against Tito: Cominformist Splits in Yugoslav Communism |date=2018 |publisher=Cornell University Press |isbn=9781501720833 |page=104}}</ref>|naziv=manastir}} Iako je izabrano 116 delegata, zasjedanju je prisustvovalo samo oko 60. Na zasjedanju su donesene odluke, kojima je:<ref name="poulton2">{{Cite book|last=Hugh Poulton|title=Who are the Macedonians?|date=2000|publisher=C. Hurst & Co. Publishers|isbn=9781850655343|page=105}}</ref><ref name="rossos2">{{Cite book|last=Andrew Rossos|title=Macedonia and the Macedonians: A History|date=2013|publisher=Hoover Press|isbn=9780817948832|pages=196–197; 264}}</ref> * ASNOM proglašen za vrhovno zakonodavno i izvršno predstavničko tijelo i najviši organ državne vlasti u [[Socijalistička Republika Makedonija#Historija|Demokratskoj Makedoniji]]; * [[Makedonski jezik]] uveden kao službeni jezik u državi; * [[Ilindan]] proglašen za narodni i državni praznik u državi; * prihvaćene sve odluke [[Drugo zasjedanje AVNOJ-a|Drugog zasjedanja]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a i * odobren rad [[Glavni štab NOV i PO Makedonije|Glavnog štaba NOV i PO Makedonije]]. Prvo zasjedanje otvoreno je himnom [[Unutrašnja makedonska revolucionarna organizacija|Unutrašnje makedonske revolucionarne organizacije]] (VMRO) - "[[Marš makedonskih revolucionara|Ustani zoru slobode]]" i nezvaničnom jugoslavenskom himnom - "[[Hej, Slaveni]]".<ref>{{Cite book|last=Aleksandar Pavković|title=Anthems and the Making of Nation States: Identity and Nationalism in the Balkans|last2=Christopher Kelen|date=2016|publisher=I.B. Tauris|isbn=9781784531263|pages=164–165}}</ref> ASNOM je objavio ''Manifest'' koji opisuje položaj [[Vardarska Makedonija|Vardarske Makedonije]] pod [[Kraljevina Jugoslavija|starom Jugoslavijom]] kao koloniju i proglašava "[[bratstvo i jedinstvo]]" sa ostalim jugoslavenskim narodom.<ref name="dejan2">{{Cite book|last=Dejan Djokić|title=Yugoslavism: Histories of a Failed Idea, 1918-1992|date=2003|publisher=C. Hurst & Co. Publishers|isbn=9781850656630|page=121}}</ref> Izjavila je i podršku ravnopravnosti svih nacionalnosti u Makedoniji i pozvala [[Albanci|Albance]], [[Turci|Turke]] i [[Vlasi|Vlahe]] da se uključe u [[Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|narodnooslobodilačku borbu]].<ref name="poulton2"/> Upućen je i poziv na "ujedinjenje cijelog makedonskog naroda", odnosno na cijelom geografskom [[Makedonija (regija)|području Makedonije]]. Inauguracionim sastankom je predsjedavao [[Panko Brašnarov]], bivši član VMRO-a i najstariji član, a za predsjednika je izabran [[Metodija Andonov Čento|Metodije Andonov Čento]]. Obojica su željeli veću nezavisnost buduće republike. Oni su ulazak u Jugoslaviju vidjeli kao oblik druge srpske dominacije nad Makedonijom i preferirali su članstvo u [[Balkanska federacija|balkanskoj federaciji]] ili pak potpunu nezavisnost. Čento i djelimično Brašnarov sukobili su se sa [[Svetozar Vukmanović|Svetozarom Vukmanovićem-Tempom]], predstavnikom [[Josip Broz Tito|Josipa Broza Tita]] u Makedoniji. Jedan od saradnika u ASNOM-u bio je [[Kiro Gligorov]], budući prvi [[Predsjednik Sjeverne Makedonije|predsjednik Republike Makedonije]].<ref name="rossos2"/><ref>{{Cite web |url=http://217.16.70.245/?pbroj=1497&pr=15&stID=16880 |title=Interview, "Utrinski vesnik" daily newspaper, issue 1497, August 31, 2006 Skopje, Republic of Macedonia |access-date=15. 5. 2024 |archive-date=30. 5. 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110530093352/http://217.16.70.245/?pbroj=1497 |url-status=dead }}</ref> Prema nekim istraživačima, prvo zasjedanje je bilo izmanipulisano od strane projugoslavenskih predstavnika, a broj prisutnih delegata je osporen.<ref>Мичев, Добрин. Партизанското движение във Вардарска Македония, 1941–1944 г. сп. Македонски преглед, МНИ, кн. 2, София, 1995, стр. 5–40; Палешутски, Костадин. Югославската комунистическа партия и македонският въпрос, 1919 – 1945, Изд. на Българската Академия на Науките, София, 1985, стр. 319. Веселин Ангелов (2003) Македонската кървава Коледа (Създаване и утвърждаване на Вардарска Македония като република в югославската федерация. (1943 – 1946), {{ISBN|9548008777}}, стр. 67-68; Michael Palairet, Macedonia: A Voyage through History (Vol. 2, From the Fifteenth Century to the Present), Volume 2, Cambridge Scholars Publishing, 2016, {{ISBN|9781443888493}}, p. 210.</ref> Na kraju zasjedanja izabran je Prezidijum (Predsjedništvo) ASNOM-a. === Razvoj događaja === Početkom septembra, [[Nacistička Njemačka]] je nakratko pokušala uspostaviti marionetsku državu pod nazivom [[Nezavisna Država Makedonija]]. Međutim, država ''[[de facto]]'' nije uspostavljena zbog nedostatka bilo kakve vojne podrške. Uprkos tome, proglasili su je makedonski desničari i nacionalisti 8. septembra. Nakon što je [[Kraljevina Bugarska|Bugarska]] prešla na [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|savezničku]] stranu u ratu [[Državni udar u Bugarskoj 1944.|9. septembra]], vojska stacionirana u Makedoniji vratila se na stare granice Bugarske. Početkom oktobra novoformirana [[Bugarska narodna armija]] zajedno sa [[Crvena armija|Crvenom armijom]] ponovo je ušla u okupiranu Jugoslaviju. [[Nijemci|Nijemce]] je krajem novembra Bugarska vojska<ref>"By the end of November, almost all of Macedonia and Serbia had been liberated and cleansed of German units. The Bulgarian army is largely responsible for achieving this goal. A military contingent of more than 450,000 troops participated in the campaign. Even though the Bulgarian offensive was undertaken with the cooperation of the Yugoslav Liberation Army, as all observers at the time noted, the latter's forces were absolutely insufficient and without Bulgarian participation, defeating the enemy would have been impossible. Another thing noted at the time was the wholly upright behavior of Bulgarian troops in Macedonia and Serbia. After conquering a given territory, the army turned over control to the new administration that was being formed from the ranks of the Yugoslav opposition. In contradiction to preliminary expectations, it was found that on the whole the local population, especially in urban areas, calmly accepted the Bulgarian military presence in the region. This generally positive attitude was connected to the idea of a future federation between Yugoslavia and Bulgaria that was beginning to be promoted." For more see: Ivaylo Znepolski et al., Bulgaria under Communism, Routledge Histories of Central and Eastern Europe, Routledge, 2018, {{ISBN|1351244892}}.</ref><ref>"Military realities, however, made this incident look very ironic indeed, for Skopje was liberated by Bulgarian forces, while the Macedonian Partisans remained in the surrounding hills, and came down only to celebrate their entrance to the city. Similar scenes occurred in many other towns of Macedonia and Serbia, pointing to the fact that, from a military perspective the Russians were right: the Bulgarian army was the only force capable of driving the Germans quickly from Yugoslavia. Needless to say, the official Macedonian historiography, written mainly by Apostolski himself, understandably played down the crucial role of the Bulgarians. The glorification of the Partisan movement, an essential component of the post-war Yugoslav political culture-and more personal Partisan considerations left little room for such “technicalities”... For information on the military situation in Macedonia and Serbia and the role of the Bulgarian army see FO 371/43608, R17271, 24/11/1944; FO 371/44279, R16642,14/10/1944; FO 371/43630, R19495, 24/11/1944; WO 208, 113B, 12/9/1944. The sources, which contain intelligence reports from BLOs, confirm the decisive role of the Bulgarian army in the liberation of Skopje, Nis, Prilep, and the Morava Valley." For more see: Dimitris Livanios, The Macedonian Question: Britain and the Southern Balkans 1939–1949, Oxford University Press: Oxford, 2008; {{ISBN|9780199237685}}, p. 134.</ref><ref>"For a detailed description of the German withdrawal from Greece through Macedonia and the central Balkans to Bosnia… see the account by one of the participants, Erich Schmidt-Richberg, „Der Endkampf auf dem Balkan“. General Schmidt-Richberg was chief of staff of Army Group E, deployed in Greece... The Yugoslavs' main criticism of the book was that it did not mention the Partisan units that fought the Germans as soon as they entered Yugoslav territory in Macedonia. Schmidt-Richberg only mentioned Bulgarian divisions, which had changed camps and were now fighting the Germans. But the Yugoslavs claimed that the main burden of fighting the Germans was theirs and that the Bulgarians did not have their heart in fighting their erstwhile allies. The claim applies to Partisan operations in the area between the Greek frontier on the south and the Drina River on the northwest – Macedonia, Southern Serbia, Kosovo and Sndjak. It is interesting to note that in a series of maps from Army Group E on its withdrawal through Macedonia and Serbia toward the Drina River and Bosnia, there is almost no indications on Yugoslav Partisan units… The contribution of Bulgarian troops in fighting the Germans in the fall of 1944 in Macedonia and Serbia is still much debated between Yugoslav and Bulgarian military historians." For more see: Jozo Tomasevich, War and Revolution in Yugoslavia, 1941-1945: Occupation and Collaboration. Volume 2, Stanford University Press, 2002, {{ISBN|0804779244}}, pp. 751-752.</ref><ref>"Soviet arrogance was evident at all levels of the Red Army, beginning with its commander in chief. Stalin told Tito at a meeting that the Bulgarian army (which switched sides in the war in September 1944) was superior to Partisans, praising the professionalism of its officers. This was a pure provocation from the Soviet leader. The Bulgarians were Partisan wartime foes, and regardless of whether it was true, Stalin meant to put the assertive Yugoslav leadership in its place by insulting Tito's proudest achievement: his army. Furthermore, the Red Army's operational maps often excluded Partisan units, indicating the command's failure to even acknowledge that Yugoslavs played any role in the defeat of the Germans in the country. Further below in the chain of command, Partisan commanders had to appeal to the Red Army's political departments to include in their public statements the fact that Belgrade was liberated jointly by the Red Army and Partisans and not just by the Soviets, as well as to cease treating the Partisans as unknowledgeable and as a second-rate army." For more see: Majstorović, Vojin. “The Red Army in Yugoslavia, 1944–1945.” p. 414 in Slavic Review, vol. 75, no. 2, 2016, pp. 396–421. JSTOR.</ref><ref>"By 23 October the Bulgarians had reached the vicinity of Podujevo, in the north-eastern corner of Kosovo; another Bulgarian force was also closing on Kumanovo, a strategically important town just to the north-east of Skopje. For a crucial period of a fortnight, however, this front remained more or less static. This was thanks to two factors: the disruption of the Bulgarian army by the sudden removal (at Russian insistence) of its old officer corps, and the dogged resistance of the Scholz Group, which was assisted by up to 5,000 Albanians in the Prishtina-Mitrovica area (of whom some belonged to the security force recruited in Albania by [[Xhafer Deva]], and 700 were members of the Skanderbeg division) as well as some local Chetnik formations. The Germans formed a plan for the orderly evacuation of their forces, which they were able to carry out on schedule, abandoning Skopje on 11 November, destroying installations at the Trepcha mine on the 12th and leaving Prishtina on the 19th, from where they retreated north-westwards into Bosnia. Accounts of these events published in post-war Yugoslavia give the impression that the Germans were driven out by the Partisans, who 'liberated' the cities of Kosovo by force. There was some fighting by a combined force of Yugoslav and Albanian Partisans in Western Kosovo, mainly against the remnants of the Skanderbeg division; but these actions were quite insignificant compared with the Soviet-Bulgarian advance. The war diary of the commander of the German Army Group 'E', with its detailed day-by-day record of military actions in Kosovo, contains hardly any references to Partisan actions at all. The general pattern was that the towns in Western Kosovo were 'liberated', i.e. taken over by Partisan forces, only after the Germans and their auxiliaries had left; in Eastern Kosovo it was the Soviet and Bulgarian forces (with some Yugoslav Partisans attached to them) who took over, also after the Germans had got out." For more, see Noel Malcolm, Kosovo: A Short History, New York University Press, 1998, pp. 310-313, {{ISBN|0814755984}}.</ref>, uz pomoć [[Makedonski partizani|makedonskih partizana]], otjerala iz [[Vardarska Makedonija|Vardarske Makedonije]].<ref>[https://books.google.com/books?id=HDQn3tJkyUcC&pg=PA560 Volume 5 of Istoria na Bŭlgarite], Author Georgi Bakalov, TRUD Publishers, 2007, {{ISBN|954-621-235-0}}, p. 567.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=PLoeAAAAMAAJ Bulgarian-Yugoslavian political relations, 1944–1945], Georgi Daskalov, Kliment Ohridski University, 1989, p. 113.</ref> === Prezidijum ASNOM-a === {{Glavni|Prezidijum Antifašističkog sobranja narodnog oslobođenja Makedonije}}Prezidijum se sastojalo od predsjednika, dva potpredsjednika, dva sekretara i 17 članova. To su bili:<ref name=":2" /> * [[Metodije Andonov Čento]], predsjednik; * [[Panko Brašnarov]] i [[Emanuel Čučkov]], potpredsednici; * [[Ljupčo Arsov]] i [[Vladimir Poležinovski]], sekretari; * [[Venko Markovski]], [[Cvetko Uzunovski]], [[Blagoja Fotev]], [[Mihailo Apostolski]], [[Strahil Gigov]], [[Petre Piruze]], [[Kiril Petrušev]], [[Jovan Gorgov]], [[Epaminonda Pop Andonov]], [[Kamber Hasan]], [[Aco Petrovski]], [[Mladen Georgiev]] i [[Ljiljana Čalovska]], članovi. == Drugo zasjedanje == ASNOM je zvanično postao operativan u decembru, ubrzo nakon njemačkog povlačenja iz [[Skoplje|Skoplja]].<ref name="bechev3">{{Cite book|last=Dimitar Bechev|title=Historical Dictionary of North Macedonia|date=2019|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9781538119624|edition=2nd|page=43}}</ref> U septembru 1944. nova bugarska prokomunistička vlada oslobodila je [[Lazar Koliševski|Lazara Koliševskog]], komunističkog zatvorenika nacista. Na drugom zasjedanju, od 28. do 31. decembra, Lazar postaje novi lider [[Savez komunista Makedonije|Komunističke partije Makedonije]], te biva proglašen za prvog zamjenika Čenta u Prezidijumu ASNOM-a. Na istom zasjedanju, donesena je odluka o osnivanju tribunala, koji će suditi "saradnicima okupatora koji su ukaljali [[Zakon o zaštiti makedonske nacionalne časti|makedonsko ime i makedonsku nacionalnu čast]].<ref>Кочанковски, Јован, Битола и Битолско во Народноослободителната и антифашистичка воjна на Македонија (1941–1945), том 2: 1944–1945, с. 427</ref> Ovom zasjedanju su također prisustvovali i potpredsednici [[Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije|Nacionalnog komiteta oslobođenja Jugoslavije]]: [[Edvard Kardelj]], [[Svetozar Vukmanović|Svetozar Vukmanović Tempo]], [[Dimitar Vlahov]]; predsjednik Otačastvenog fronta Bugarske [[Dobri Trpešev]] i predstavnici [[Sovjetski Savez|sovjetske]] i [[Ujedinjeno Kraljevstvo|anglo]]-[[Sjedinjene Američke Države|američke]] vojne misije.<ref name="bechev3"/> == Treće zasjedanje == Treće zasedanje ASNOM-a održano je od 14. do 16. aprila 1945. u [[Skoplje|Skoplju]]. Na ovom zasjedanju odlučeno je da se osnuje [[Vlada Federalne Makedonije (Lazar Koliševski)|prva Vlada Federalne Makedonije]], Predsjedništvo ASNOM-a je postalo Predsjedništvo Narodne skupštine (sobranja) Makedonije, a ASNOM je postao Narodna skupština (sobranje) Makedonije.<ref name="bechev3"/> Čenta je zamenio Koliševski, koji je u potpunosti počeo da sprovodi projugoslavensku liniju. Snažno je podržavao promociju posebnog [[Makedonci|etničkog makedonskog]] identiteta i jezika u [[Socijalistička Republika Makedonija|FD Makedoniji]].<ref>Bernard A. Cook, Europe Since 1945: An Encyclopedia, Taylor & Francis, 2001, {{ISBN|0815340575}}, p. 808.</ref> ASNOM je formirao komitet za standardizaciju makedonskog jezika i pisma. U decembru 1944. ASNOM je odbacio preporuke prvog komiteta kao probugarske. Formirao je drugi komitet, čije su preporuke prihvaćene u aprilu 1945. Preporuke (drugih) komiteta bile su pod jakim uticajem [[Srpska ćirilica|srpske ćirilice]]. == Naslijeđe == Krajem 1944, [[Zakon o zaštiti makedonske nacionalne časti]] koji je usvojio ASNOM, za koji je Prezidijum stvorio poseban tribunal za njegovo sprovođenje, progonio je [[Bugari|bugarske]] pojedince.<ref>{{Cite book|last=Kostov|first=Chris|url=https://books.google.com/books?id=P-1m1FLtrvsC|title=Contested Ethnic Identity: The Case of Macedonian Immigrants in Toronto, 1900-1996|date=2010|publisher=Peter Lang|isbn=9783034301961|pages=84–85}}</ref><ref>Управување со Дигиталната Безбедност и Анонимност, Жарко Ѓуров и Лилјана Ацковска. [https://udba-mk.weebly.com/zakon-za-makedonskata-nacionalna-cest.html Закон за Македонската национална чест - UDBAMK]</ref> Tokom 1940-ih, prvi predsjednik ASNOM-a Čento, [[Pavel Šatev]] i Brašnarov su odstranjeni sa svojih pozicija, zatim izolovani, uhapšeni i zatvoreni pod izmišljenim optužbama da su: strani agenti, probugarski nastrojeni, tražioci veće nezavisnosti, sarađivači s [[Kominform]]<nowiki/>om, kreatori konspirativnih političkih grupa, tražioci veće demokratije i slično.<ref>[https://books.google.com/books?id=1jSg3lxgSy8C&q=second+session+asnom&pg=PA16 Historical dictionary of the Republic of Macedonia], Dimitar Bechev, Scarecrow Press, 2009, {{ISBN|0-8108-5565-8}}, pp. 15–16.</ref> U današnjoj [[Sjeverna Makedonija|Sjevernoj Makedoniji]] ASNOM je ostao samo "predmet sjećanja".<ref>{{Cite book|title=The Routledge History of East Central Europe Since 1700|date=2017|publisher=Taylor & Francis|isbn=9781351863438|editor-last=Livezeanu|editor-first=Irina|page=491|editor-last2=von Klimo|editor-first2=Arpad}}</ref> == Galerija == <gallery> Datoteka:Delegati na prvoto zasedanie na ASNOM.jpg|alt=Some of the delegates on the First Assembly of ASNOM.|Neki od delegata na Prvom zasjedanju ASNOM-a. Datoteka:DEKLARACIJA na asnom za prava na graganinot.jpg|alt=The declaration of ASNOM on the fundamental rights of the citizens of Federal Macedonia (August 2, 1944)|Deklaracija ASNOM-a o osnovnim pravima građana Federalne Makedonije (2. augusta 1944). Datoteka:Svecen del so govor na Brasnarov.jpg|alt=The formal part of the opening of the 1st Session of the Antifascist Assembly of the National Liberation of Macedonia (ASNOM) with the welcoming speech of Panko Brashnarov|Svečani dio otvaranja Prvog zasjedanja ASNOM-a uz pozdravni govor [[Panko Brašnarov|Panka Brašnarova]]. Datoteka:Manifest na ASNOM 1.jpg|alt=The Manifesto of ASNOM about the struggle of the Macedonian people for national freedom and the establishment of the Macedonian state. (August 2, 1944), First page|Manifest ASNOM-a o borbi [[Makedonci|makedonskog naroda]] za nacionalnu slobodu i uspostavljanje makedonske države. (2. august 1944), Prva strana. Datoteka:Zapisnik od 11 sednica asnom, 1945.jpg|alt=Minutes of the 11th Session of the Presidium of ASNOM suggesting the creation of People's Government of Macedonia and assigning mandate to Lazar Kolishevski (April 14, 1945)|Zapisnik sa 11. sjednice Predsjedništva ASNOM-a kojim se predlaže stvaranje [[Vlada Federalne Makedonije (Lazar Koliševski)|Narodne vlade Makedonije]] i dodjeljuje mandat [[Lazar Koliševski|Lazaru Koliševskom]] (14. aprila 1945). </gallery> == Također pogledajte == * [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] (AVNOJ) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Bosne i Hercegovine]] (ZAVNOBiH) * [[Crnogorska antifašistička skupština narodnog oslobođenja]] (CASNO) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Hrvatske]] (ZAVNOH) * [[Slovensko narodnooslobodilačko vijeće]] (SNOS) * [[Antifašistička skupština narodnog oslobođenja Srbije]] (ASNOS) ** [[Glavni narodnooslobodilački odbor Vojvodine]] (GNOOV) ** [[Narodnooslobodilačko vijeće Kosova i Metohije]] (NOVKiM) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Sandžaka]] (ZAVNOS) * [[Narodna skupština Bosne i Hercegovine]] == Napomene == {{Napomene}} == Literatura == * [[Rodoljub Čolaković]] - ''Zapisi iz oslobodilačkog rata'', knjiga V. Sarajevo, 1966. * ''Enciklopedija Jugoslavije'' (knjiga VII). „Jugoslavenski leksikografski zavod“, Zagreb 1968. * ''Ilustrirana povijest Narodnooslobodilačke borbe u Jugoslaviji 1941-1945''. „Stvarnost“, Zagreb 1973. == Reference == {{Commonscat|ASNOM}} {{Refspisak}} {{AVNOJ}} [[Kategorija:ASNOM|*]] [[Kategorija:AVNOJ|ASNOM]] [[Kategorija:Antifašizam u Jugoslaviji]] [[Kategorija:Antifašizam u Sjevernoj Makedoniji]] [[Kategorija:Komunizam u Sjevernoj Makedoniji]] [[Kategorija:Makedonija u Narodnooslobodilačkoj borbi]] [[Kategorija:Makedonija u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Socijalistička Republika Makedonija]] [[Kategorija:Politička historija Sjeverne Makedonije]] [[Kategorija:1943. u Makedoniji]] [[Kategorija:1944. u Makedoniji]] [[Kategorija:1945. u Makedoniji]] s7qgnxhx80h6ujer6mba044t34vx8a6 3 514976 3830351 3824220 2026-04-14T19:10:05Z Vogoje2 170692 /* Članak o nagradi Naji Naaman */ odgovor 3830351 wikitext text/x-wiki * [[Razgovor s korisnikom:Mhare/Flow]] == Čaršija == Zamolio bih te da reagiraš jer AnToni radi što želi bez validnog objašnjenja, uopće ne komunicira sa mnom samo briše i uklanja. Ne dozvoljava mi radit. [https://bs.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:%C4%8Car%C5%A1ija Pogledaj čaršiju]. == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|razgovor]]) 13:17, 29 maj 2025 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|razgovor]]) 14:28, 16 juli 2025 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Živ-živ :-) == Pa živ si! :-) [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 15:08, 24 juli 2025 (CEST) :Spajaš li ti ovo na Wikipodacima? ;-) [[Korisnik:KWiki|KWiki]] ([[Razgovor s korisnikom:KWiki|razgovor]]) 18:50, 4 april 2026 (CEST) ::Djesi Kwiki! :) ::Uglavnom da, osim ako mi je nešto promaklo, ali naknadno ih sve spojim. [[Korisnik:Mhare|Haris]] ([[Razgovor s korisnikom:Mhare|razgovor]]) 18:51, 4 april 2026 (CEST) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 14:44, 19 novembar 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Vandal == Možete li [https://bs.wikipedia.org/w/index.php?title=Razgovor_s_korisnikom:Wanwa&action=history ovdje] zablokirati vandala? [[Korisnik:Wanwa|Wanwa]] ([[Razgovor s korisnikom:Wanwa|razgovor]]) 04:34, 17 mart 2026 (CET) == Napomena == Harise, ako si smeo s uma, samo da te napomenem da u člancima o datumu i godini treba ubacivati rođenje i smrt svake osobe koja ima članak, ako si to ostavio za kasnije, zanemari ovu poruku. Pozdrav, [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ([[Razgovor s korisnikom:Panasko|razgovor]]) 14:44, 24 mart 2026 (CET) == Članak Aleksa Đukanović == pozdrav @[[Korisnik:Mhare|Mhare]] Molim te pregledaj i odobri, napravio sam par izmjena na gramatici. Možeš li da povežeš ovaj članak sa njegovim jezičnim verzijama na srp, hr, njem, engl, ruskom? Na onoj ikonici za više jezike piše da nema članka na drugim verzijama... hvala unaprijed. [[Korisnik:Vogoje2|Vogoje2]] ([[Razgovor s korisnikom:Vogoje2|razgovor]]) 02:27, 2 april 2026 (CEST) == Članak o nagradi Naji Naaman == pozdrav @[[Korisnik:Mhare|Mhare]] Možeš li pregledati ovaj članak i povezati ga sa viki člancima na drugim jezicima [[Međunarodna nagrada za književnost Naji Naaman]] [[Korisnik:Vogoje2|Vogoje2]] ([[Razgovor s korisnikom:Vogoje2|razgovor]]) 13:46, 5 april 2026 (CEST) :pozdrav @[[Korisnik:Mhare|Mhare]] možeš li molim te proveriti i odobriti poslednje izmene na članku [[Aleksa Đukanović]]. Bilo je nekih pogrešnih brisanja, no ja sam to sredio ti samo odobri. [[Korisnik:Vogoje2|Vogoje2]] ([[Razgovor s korisnikom:Vogoje2|razgovor]]) 21:10, 14 april 2026 (CEST) j9bsndtoutxcjgbbi14e92fvms57lzu 0 517147 3830326 3690680 2026-04-14T17:18:14Z AnToni 2325 3830326 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Kadri Lehtla | slika = Kadri_lehtla.jpg | veličina_slike = | opis_slike = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1985|05|03}} | mjesto_rođenja = [[Tallinn]], [[Estonska Sovjetska Socijalistička Republika|Estonska SSR]] | država rođenja = [[SSSR]] | država = {{ZID|Estonija}} | klub = [[Sportclub Biathlon Tallin]] | trener = [[Meelis Aasmäe]], [[Asko Nuutinen]] | visina = 156 | težina = <!-- B I A T L O N --> <!-- Olimpijske igre --> | nastup OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010.|2010]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014.]]) | medalje OI = '''0''' | zlato OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup SP = '''10''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008.|2008]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009.|2009]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2010.|2010]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011.|2011]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012.|2012]][[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|2013]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|2015]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2016.|2016]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017.|2017]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021.|2021.]]) | medalje SP = | zlato SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup SK = ([[Svjetski kup u biatlonu 2007/2008.|2007/08.]]) | pobjede SK = | pobjede SK štafeta= | plasman SK = {{plainlist| * '''48.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''25.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''54.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2007/2008.|2007/08]], [[Svjetski kup u biatlonu 2009/2010.|2009/10.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''43.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]]) }} | pobjede u dis = '''0''' | kraj karijere = 2022. <!-- Evropski kup --> | nastup EK = [[IBU kup 2006/2007.|2006/07.]] | pobjede EK = 0 | plasman EK = '''16.''' ([[IBU kup 2011/2012.|2011/12.]]) | status = neaktivna | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u biatlonu|Evropsko prvenstvo]]}} {{MedaljaBrojač | [[ZOI|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} }} '''Kadri Lehtla''', rođena 3. maja 1985. u [[Tallinn]]u, [[Estonska Sovjetska Socijalistička Republika|Estonska SSR]], [[SSSR]] (danas [[Estonija]]), nekadašnja je estonska [[biatlon]]ka. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2010}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010 – 15 km|44]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010 – 7,5 km|63]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010 – štafeta (žene)|17]] | |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2014}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 15 km|43]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 7,5 km|68]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (mješovito)|14]] |} Dvaput je nastupila na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Zimskim olimpijskim igrama]]: [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010.|2010.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014]]. U pojedinačnoj konkurenciji najbolji joj je rezultat 43-o mjesto [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014.]] u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 15 km|utrci na 15&nbsp;km]], kada je s dva promašaja i zaostatkom od 6:25.2&nbsp;min bila sporija od pobjednice, [[Bjelorusija na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|Bjeloruskinje]] [[Darja Domračeva|Darje Domračeve]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim disciplinama osvojila je 15-o mjesto na istim igrama u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Grete Gaim]], [[Daria Yurlova|Darijom Yurlovom]] i [[Johanna Talihärm|Johannom Talihärmom]], kada su pretečene za jedan krug od [[Ukrajina na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|ukrajinske]] štafete u sastavu: [[Vita Semerenko]], [[Julija Džima]], [[Valentina Semerenko]] i [[Olena Pidrušna]]. === Svjetska prvenstva === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2008}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008 – 15 km|65]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008 – 7,5 km|20]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008 – potjera (žene)|39]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008 – štafeta (žene)|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008 – štafeta (mješovito)|11]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2009}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009 – 15 km|66]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009 – 7,5 km|28]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009 – potjera (žene)|42]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009 – štafeta (žene)|14]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009 – štafeta (mješovito)|13]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2010}} | | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2010 – štafeta (mješovito)|17]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2011}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – 15 km|57]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – 7,5 km|66]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – štafeta (žene)|15]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – štafeta (mješovito)|14]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2012}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 15 km|22]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 7,5 km|43]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – potjera (žene)|53]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – štafeta (žene)|14]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – štafeta (mješovito)|15]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2013}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 15 km|42]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 7,5 km|76]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – štafeta (žene)|20]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – štafeta (mješovito)|19]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2015}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 15 km|60]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 7,5 km|42]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – potjera (žene)|30]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – štafeta (mješovito)|19]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2016}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2016 – 7,5 km|74]] | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2016 - štafeta (mješovito)|21]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2017}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – 15 km|96]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – 7,5 km|93]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – štafeta (žene)|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – štafeta (mješovito)|21]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2021}} | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – štafeta (žene)|17]] | |} {{clear}} Nastupila je na deset [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskih prvenstava]] od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008.|SP 2008.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021.|SP 2021]], ali nije ni jednu osvojila medalju. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bilo joj je 22-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012.|2012.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 15 km|utrci na 15&nbsp;km]], kada je s tri promašaja bila 4:38.0&nbsp;s sporija od norveške biatlonke [[Tora Berger|Tore Berger]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U timskim disciplinama joj je najbolji rezultat bilo 11-o mjesto [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008.|2008.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008 – štafeta (mješovito)|mješovitoj štafeti]] s [[Eveli Saue]], [[Indrek Tobreluts|Indrekom Tobrelutsom]] i [[Jarkko Kauppinen|Jarkkom Kauppinenom]]. === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="19" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 2007/2008.|2007/08.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2008/2009.|2008/09.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2009/2010.|2009/10.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2010/2011.|2010/11.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2014/2015.|2014/15.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2015/2016.|2015/16.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2016/2017.|2016/17.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2017/2018.|2017/18.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2019/2020.|2019/20.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2021/2022.|2021/22.]] !! |- |69||66||66||67||48||77||77||66|| || || || || || |} {{clear}} Prvi nastup u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2007/2008.|2007/08.]] 29. novembra 2007. u [[Finska|finskom]] [[Kontiolahti]]ju u utrci na 15&nbsp;km, kada je s devet promašaja i zaostatkom od 11:36.9&nbsp;min osvojila 97-o mjesto iza pobjednice, njemačke biatlonke [[Martina Beck]], koja je završila utrku bez promašaja. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama joj je 14-o mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|sezoni SK 2012/13.]] u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u 28. novembra 2013. u utrci na 15&nbsp;km, kada je bez promašaja i zaostatkom od 1:52.2&nbsp;min bila sporija od češke biatlonke [[Gabriela Soukalová|Gabrijele Soukalove]], koja je završila utrku s dva promašaja. U ekipnim utrkama najbolji rezultat joj je dvanaesto mjesto u [[Holmenkollen]]u 15. februara 2015. u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2014/2015.|2014/15.]] s [[Daria Yurlova|Darijom Yurlovom]], [[Kristel Viigipuu]] i [[Johanna Talihärm|Johannom Talihärmom]]. == Napomene == {{napspisak}} ==Reference== {{Commons category|Kadri Lehtla}} {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== {{Biatlon portal}} * {{Sport365|67}} {{DEFAULTSORT:Lehtla, Kadri }} [[Kategorija:Rođeni 1985.]] [[Kategorija:Biografije, Tallinn]] [[Kategorija:Estonski biatlonci]] [[Kategorija:Estonski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2010.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2014.]] qiauwjktgup9o8rw2ipt0tcv1d52fb2 3830344 3830326 2026-04-14T17:48:10Z AnToni 2325 /* Olimpijske igre */ 3830344 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Kadri Lehtla | slika = Kadri_lehtla.jpg | veličina_slike = | opis_slike = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1985|05|03}} | mjesto_rođenja = [[Tallinn]], [[Estonska Sovjetska Socijalistička Republika|Estonska SSR]] | država rođenja = [[SSSR]] | država = {{ZID|Estonija}} | klub = [[Sportclub Biathlon Tallin]] | trener = [[Meelis Aasmäe]], [[Asko Nuutinen]] | visina = 156 | težina = <!-- B I A T L O N --> <!-- Olimpijske igre --> | nastup OI = '''2''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010.|2010]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014.]]) | medalje OI = '''0''' | zlato OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup SP = '''10''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008.|2008]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009.|2009]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2010.|2010]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011.|2011]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012.|2012]][[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|2013]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|2015]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2016.|2016]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017.|2017]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021.|2021.]]) | medalje SP = | zlato SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup SK = ([[Svjetski kup u biatlonu 2007/2008.|2007/08.]]) | pobjede SK = | pobjede SK štafeta= | plasman SK = {{plainlist| * '''48.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''25.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''54.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2007/2008.|2007/08]], [[Svjetski kup u biatlonu 2009/2010.|2009/10.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''43.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]]) }} | pobjede u dis = '''0''' | kraj karijere = 2022. <!-- Evropski kup --> | nastup EK = [[IBU kup 2006/2007.|2006/07.]] | pobjede EK = 0 | plasman EK = '''16.''' ([[IBU kup 2011/2012.|2011/12.]]) | status = neaktivna | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u biatlonu|Evropsko prvenstvo]]}} {{MedaljaBrojač | [[ZOI|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} }} '''Kadri Lehtla''', rođena 3. maja 1985. u [[Tallinn]]u, [[Estonska Sovjetska Socijalistička Republika|Estonska SSR]], [[SSSR]] (danas [[Estonija]]), nekadašnja je estonska [[biatlon]]ka. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2010}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010 – 15 km|44]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010 – 7,5 km|63]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010 – štafeta (žene)|17]] | |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2014}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 15 km|43]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 7,5 km|68]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (mješovito)|14]] |} Dvaput je nastupila na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Zimskim olimpijskim igrama]]: [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010.|2010.]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014]]. U pojedinačnoj konkurenciji najbolji joj je rezultat 43-o mjesto [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014.]] u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 15 km|utrci na 15&nbsp;km]], kada je s dva promašaja i zaostatkom od 6:25.2&nbsp;min bila sporija od pobjednice, [[Bjelorusija na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|Bjeloruskinje]] [[Darja Domračeva|Darje Domračeve]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim disciplinama osvojila je 15-o mjesto na istim igrama u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Grete Gaim]], [[Darja Jurlova|Darjom Jurlovom]] i [[Johanna Talihärm|Johannom Talihärmom]], kada su pretečene za jedan krug od [[Ukrajina na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|ukrajinske]] štafete u sastavu: [[Vita Semerenko]], [[Julija Džima]], [[Valentina Semerenko]] i [[Olena Pidrušna]]. === Svjetska prvenstva === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2008}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008 – 15 km|65]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008 – 7,5 km|20]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008 – potjera (žene)|39]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008 – štafeta (žene)|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008 – štafeta (mješovito)|11]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2009}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009 – 15 km|66]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009 – 7,5 km|28]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009 – potjera (žene)|42]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009 – štafeta (žene)|14]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009 – štafeta (mješovito)|13]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2010}} | | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2010 – štafeta (mješovito)|17]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2011}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – 15 km|57]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – 7,5 km|66]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – štafeta (žene)|15]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – štafeta (mješovito)|14]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2012}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 15 km|22]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 7,5 km|43]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – potjera (žene)|53]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – štafeta (žene)|14]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – štafeta (mješovito)|15]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2013}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 15 km|42]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 7,5 km|76]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – štafeta (žene)|20]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – štafeta (mješovito)|19]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2015}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 15 km|60]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 7,5 km|42]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – potjera (žene)|30]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – štafeta (mješovito)|19]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2016}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2016 – 7,5 km|74]] | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2016 - štafeta (mješovito)|21]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2017}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – 15 km|96]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – 7,5 km|93]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – štafeta (žene)|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – štafeta (mješovito)|21]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2021}} | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – štafeta (žene)|17]] | |} {{clear}} Nastupila je na deset [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetskih prvenstava]] od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008.|SP 2008.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021.|SP 2021]], ali nije ni jednu osvojila medalju. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bilo joj je 22-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012.|2012.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 15 km|utrci na 15&nbsp;km]], kada je s tri promašaja bila 4:38.0&nbsp;s sporija od norveške biatlonke [[Tora Berger|Tore Berger]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U timskim disciplinama joj je najbolji rezultat bilo 11-o mjesto [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008.|2008.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2008 – štafeta (mješovito)|mješovitoj štafeti]] s [[Eveli Saue]], [[Indrek Tobreluts|Indrekom Tobrelutsom]] i [[Jarkko Kauppinen|Jarkkom Kauppinenom]]. === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="19" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 2007/2008.|2007/08.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2008/2009.|2008/09.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2009/2010.|2009/10.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2010/2011.|2010/11.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2014/2015.|2014/15.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2015/2016.|2015/16.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2016/2017.|2016/17.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2017/2018.|2017/18.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2019/2020.|2019/20.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2021/2022.|2021/22.]] !! |- |69||66||66||67||48||77||77||66|| || || || || || |} {{clear}} Prvi nastup u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2007/2008.|2007/08.]] 29. novembra 2007. u [[Finska|finskom]] [[Kontiolahti]]ju u utrci na 15&nbsp;km, kada je s devet promašaja i zaostatkom od 11:36.9&nbsp;min osvojila 97-o mjesto iza pobjednice, njemačke biatlonke [[Martina Beck]], koja je završila utrku bez promašaja. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama joj je 14-o mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|sezoni SK 2012/13.]] u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u 28. novembra 2013. u utrci na 15&nbsp;km, kada je bez promašaja i zaostatkom od 1:52.2&nbsp;min bila sporija od češke biatlonke [[Gabriela Soukalová|Gabrijele Soukalove]], koja je završila utrku s dva promašaja. U ekipnim utrkama najbolji rezultat joj je dvanaesto mjesto u [[Holmenkollen]]u 15. februara 2015. u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2014/2015.|2014/15.]] s [[Daria Yurlova|Darijom Yurlovom]], [[Kristel Viigipuu]] i [[Johanna Talihärm|Johannom Talihärmom]]. == Napomene == {{napspisak}} ==Reference== {{Commons category|Kadri Lehtla}} {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== {{Biatlon portal}} * {{Sport365|67}} {{DEFAULTSORT:Lehtla, Kadri }} [[Kategorija:Rođeni 1985.]] [[Kategorija:Biografije, Tallinn]] [[Kategorija:Estonski biatlonci]] [[Kategorija:Estonski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2010.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2014.]] f8e8g38xm7jz42e5j7qcuis7um3u69x 0 517161 3830346 3690671 2026-04-14T17:50:08Z AnToni 2325 /* Olimpijske igre */ 3830346 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Grete Gaim | slika = Grete_Gaim_001.jpg | veličina_slike = | opis_slike = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1993|05|21}} | mjesto_rođenja = [[Tartu]] | država rođenja = [[Estonija]] | država = {{ZID|Estonija}} | klub = [[Oti Sportclub]] | trener = [[Fjodar Swobada]], [[Daniil Steptšenko]] | visina = 171 | težina = 58 <!-- B I A T L O N --> <!-- Olimpijske igre --> | nastup OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014.]]) | medalje OI = '''0''' | zlato OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup SP = '''3''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|2013]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2016.|2016]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020.|2020.]]) | medalje SP = | zlato SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup SK = ([[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]]) | pobjede SK = | pobjede SK štafeta= | plasman SK = {{plainlist| * '''77.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2019/2020.|2019/20.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''51.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2019/2020.|2019/20.]]) }} | pobjede u dis = '''0''' | kraj karijere = <!-- Evropski kup --> | nastup EK = [[IBU kup 2011/2012.|2011/12.]] | pobjede EK = 0 | plasman EK = '''58.''' ([[IBU kup 2017/2018.|2017/18.]]) | status = aktivna | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u biatlonu|Evropsko prvenstvo]]}} {{MedaljaBrojač | [[ZOI|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} }} '''Grete Gaim''', rođena 21. maja 1993. u [[Tartu]]u, je estonska [[biatlon]]ka. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2014}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 15 km|57]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 7,5 km|69]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | |} Samo je jednom nastupila na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Zimskim olimpijskim igrama]] i to [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014.]] U pojedinačnoj konkurenciji najbolji joj je rezultat 57-o mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 15 km|utrci na 15&nbsp;km]], kada je s dva promašaja i zaostatkom od 8:08.9&nbsp;min bila sporija od pobjednice, [[Bjelorusija na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|Bjeloruskinje]] [[Darja Domračeva|Darje Domračeve]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim disciplinama osvojila je 15-o mjesto u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Kadri Lehtla]], [[Darja Jurlova|Darjom Jurlovom]] i [[Johanna Talihärm|Johannom Talihärm]],ali su pretečeni za jedan krug od [[Ukrajina na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|ukrajinske]] štafete u sastavu: [[Vita Semerenko]], [[Julija Džima]], [[Valentina Semerenko]] i [[Olena Pidrušna]] === Svjetska prvenstva === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2013}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 15 km|57]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 7,5 km|95]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – štafeta (žene)|20]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2016}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2016 – 15 km|{{Tooltip|NZ|Nije završio/la}}]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2016 – 7,5 km|89]] | | | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2020}} | | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – štafeta (žene)|{{Tooltip|DIS|Diskvalifikovan/a}}]] | |} Nastupila je na tri [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]] od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|SP 2013.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020.|SP 2020]], ali nije osvojila ni jednu medalju. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bilo joj je 57-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|2013.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 15 km|utrci na 15&nbsp;km]], kada je s dva promašaja bila 8:19.5&nbsp;min sporija od norveške biatlonke [[Tora Berger]], koja je završila utrku bez promašaja. U timskim disciplinama joj je najbolji rezultat bilo 20-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|2013.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Johanna Talihärm|Johannom Talihärm]], [[Kristel Viigipuu]] i [[Kadri Lehtla]]. === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="14" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2014/2015.|2014/15.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2015/2016.|2015/16.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2016/2017.|2016/17.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2017/2018.|2017/18.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2019/2020.|2019/10.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2021/2022.|2021/22.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2022/2023.|2022/23.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2023/2024.|2023/24.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] |- | || ||101||||||||||||77|||||||| |} Prvi nastup u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio joj je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]] 9. decembra 2011. u [[Austrija|austrijskom]] [[Hochfilzen]]u u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je s tri promašaja i zaostatkom od 4:41.9&nbsp;min osvojila 94-o mjesto iza pobjednice, njemačke biatlonke [[Magdalena Neuner|Magdalene Neuner]], koja je završila utrku bez promašaja. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama joj je 27-o mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2019/2020.|sezoni SK 2019/20.]] u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u 5. decembra 2019. u utrci na 15&nbsp;km, kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 3:32.0&nbsp;min bila sporija od francuske biatlonke [[Justine Braisaz-Bouchet]], koja je završila utrku s dva promašaja. U ekipnim utrkama najbolji rezultat joj je deveto mjesto u [[Canmore]]u 8. februara 2019. u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Johanna Talihärm|Johannom Talihärmom]]. == Napomene == {{napspisak}} ==Reference== {{Commons category|Grete Gaim}} {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== {{Biatlon portal}} * {{Sport365|714}} {{DEFAULTSORT:Gaim, Grete}} [[Kategorija:Rođeni 1993.]] [[Kategorija:Biografije, Tartu]] [[Kategorija:Estonski biatlonci]] [[Kategorija:Estonski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2014.]] 8csohr4p7t9z3mmrmzjhn6zk2h875ms 0 517163 3830328 3818637 2026-04-14T17:20:20Z AnToni 2325 3830328 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Johanna Talihärm | slika = Johanna_Talihärm_001.jpg | veličina_slike = | opis_slike = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1993|07|27}} | mjesto_rođenja = [[Tallinn]] | država rođenja = [[Estonija]] | država = {{ZID|Estonija}} | klub = [[Nõmme Spordiklubi]] | trener = [[Fjodar Swobada]], [[Daniil Steptšenko]] | visina = 161 | težina = 60 <!-- B I A T L O N --> <!-- Olimpijske igre --> | nastup OI = '''4''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|2018]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022.|2022]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|2026.]]) | medalje OI = '''0''' | zlato OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup SP = '''9''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|2013]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|2015]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017.|2017]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019.|2019]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020.|2020]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021.|2021]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023.|2023]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024.|2024]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025.|2025.]]) | medalje SP ='''0''' | zlato SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup SK = ([[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]]) | pobjede SK = 0 | pobjede SK štafeta= 0 | plasman SK = {{plainlist| * '''55.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''40.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''53.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''52.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) }} | pobjede u dis = '''0''' | kraj karijere = <!-- Evropski kup --> | nastup EK = [[IBU kup 2010/2011.|2010/11.]] | pobjede EK = 0 | plasman EK = '''69.''' ([[IBU kup 2024/2025.|2024/25.]]) | status = aktivna | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u biatlonu|Evropsko prvenstvo]]}} {{MedaljaBrojač | [[ZOI|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} }} '''Johanna Talihärm''', rođena 27. jula 1993. u [[Tallinn]]u, estonska je [[biatlon]]ka. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2014}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 15 km|72]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 7,5 km|48]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – potjera (žene)|54]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2018}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – 15 km|50]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – 7,5 km|22]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – potjera (žene)|26]] | | |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2022}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – 15 km|66]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – 7,5 km|43]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – potjera (žene)|{{Tooltip|NS|Nije startovao/la}}]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – štafeta (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2026}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – 15 km|74]] | | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – štafeta (žene)|14]] | |} Johanna Talihärm je nastupila na četirima [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Zimskim olimpijskim igrama]]: [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|ZOI 2014]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|ZOI 2018]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022.|ZOI 2022]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|ZOI 2026]], ali nije osvojila ni jednu medalju. U pojedinačnoj konkurenciji najbolji joj je rezultat 22-o mjesto na ZOI 2018. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 1:20.8&nbsp;min bila sporija od pobjednice, [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|Njemice]] [[Laura Dahlmeier|Laure Dahlmeier]], koja je završila utrku bez promašaja. U ekipnim disciplinama osvojila je dva 15-a mjesta: na ZOI 2014. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Kadri Lehtla]], [[Daria Yurlova|Darijom Yurlovom]] i [[Grete Gaim]]; te na ZOI 2022. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. Najbolji rezultat u štafetnim utrkama je 14-o mjesto na ZOI 2026. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Susan Külm|Susanom Külm]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], kada su sa zaostatkom od 4:49.6&nbsp;min bili sporiji od pobjedničke [[Francuska na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|francuske]] štafete u sastavu: [[Camille Bened]], [[Océane Michelon]], [[Lou Jeanmonnot]] i [[Julia Simon (biatlonka)|Julia Simon]]. === Svjetska prvenstva === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} !! {{Tooltip|PŠ.|Pojedinačna štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2013}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 15 km|99]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 7,5 km|85]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – štafeta (žene)|20]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2015}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 15 km|70]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 7,5 km|38]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – potjera (žene)|43]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – štafeta (žene)|15]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2017}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – 15 km|57]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – 7,5 km|87]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – štafeta (žene)|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – štafeta (mješovito)|21]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2019}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 15 km|28]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 7,5 km|20]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – potjera (žene)|34]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – štafeta (žene)|12]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – štafeta (mješovito)|14]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2020}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – 15 km|53]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – 7,5 km|31]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – potjera (žene)|51]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – štafeta (žene)|{{Tooltip|DIS|Diskvalifikovan/a}}]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – štafeta (mješovito)|15]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2021}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – 15 km|30]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – 7,5 km|32]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – potjera (žene)|33]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – štafeta (žene)|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – štafeta (mješovito)|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – pojedinačna štafeta (mješovito)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2023}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – 15 km|77]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – 7,5 km|91]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – štafeta (žene)|10]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2024}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – 7,5 km|63]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – štafeta (žene)|4]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2025}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025 – 15 km|57]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025 – 7,5 km|49]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025 – potjera (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025 – štafeta (žene)|10]] | | |} Nastupila je na devet [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]] od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|SP 2013.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025.|SP 2025]], ali nije osvojila ni jednu medalju. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bilo joj je 20-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019.|SP 2019.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem bila 59.8&nbsp;s sporija od slovačke biatlonke [[Anastasiya Kuzmina]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U timskim disciplinama joj je najbolji rezultat bilo četvrto mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024.|SP 2024.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="14" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2014/2015.|2014/15.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2015/2016.|2015/16.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2016/2017.|2016/17.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2017/2018.|2017/18.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2019/2020.|2019/10.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2021/2022.|2021/22.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2022/2023.|2022/23.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2023/2024.|2023/24.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] |- | || ||92||86|| ||83||60||72||55||101||83||90||83 |} Prvi nastup u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio joj je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] 1. decembra 2012. u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:48.4&nbsp;min osvojila 92-o mjesto iza pobjednice, norveške biatlonke [[Tora Berger|Tore Berger]], koja je završila utrku bez promašaja. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama joj je 19-o mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|sezoni SK 2020/21.]] u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u 19. marta 2021. u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je bez promašaja i zaostatkom od 44.1&nbsp;s bila sporija od norveške biatlonke [[Tiril Eckhoff]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim utrkama najbolji rezultat joj je sedmo mjesto u [[Antholz]]u 26. januara 2025. u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. == Napomene == {{napspisak}} ==Reference== {{Commons category|Johanna Talihärm}} {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== {{Biatlon portal}} * {{Sport365|894}} {{S-start}} {{Redoslijed |prije = [[Martin Himma]]<br/>[[Kelly Sildaru]] |naslov = [[Spisak nosilaca zastave Estonije na Olimpijskim igrama|Nositeljica]] [[Zastava Estonije|zastave]] [[Estonija|Estonije]]<br/>na [[Zimske olimpijske igre|Zimskim olimpijskim igrama]]: <br/> [[Zimske olimpijske igre 2026.|Milano / Cortina 2026.]] |poslije = ''bit će određeno }} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Talihärm, Johanna}} [[Kategorija:Rođeni 1993.]] [[Kategorija:Biografije, Tallinn]] [[Kategorija:Estonski biatlonci]] [[Kategorija:Estonski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2014.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2018.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2022.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2026.]] [[Kategorija:Aktivni biatlonci]] [[Kategorija:Živi ljudi]] qu2vwdwmy3lpl5mbnbvoawp76mn8yin 3830341 3830328 2026-04-14T17:44:13Z AnToni 2325 /* Olimpijske igre */ 3830341 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Johanna Talihärm | slika = Johanna_Talihärm_001.jpg | veličina_slike = | opis_slike = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1993|07|27}} | mjesto_rođenja = [[Tallinn]] | država rođenja = [[Estonija]] | država = {{ZID|Estonija}} | klub = [[Nõmme Spordiklubi]] | trener = [[Fjodar Swobada]], [[Daniil Steptšenko]] | visina = 161 | težina = 60 <!-- B I A T L O N --> <!-- Olimpijske igre --> | nastup OI = '''4''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|2018]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022.|2022]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|2026.]]) | medalje OI = '''0''' | zlato OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup SP = '''9''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|2013]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|2015]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017.|2017]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019.|2019]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020.|2020]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021.|2021]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023.|2023]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024.|2024]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025.|2025.]]) | medalje SP ='''0''' | zlato SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup SK = ([[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]]) | pobjede SK = 0 | pobjede SK štafeta= 0 | plasman SK = {{plainlist| * '''55.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''40.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''53.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''52.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) }} | pobjede u dis = '''0''' | kraj karijere = <!-- Evropski kup --> | nastup EK = [[IBU kup 2010/2011.|2010/11.]] | pobjede EK = 0 | plasman EK = '''69.''' ([[IBU kup 2024/2025.|2024/25.]]) | status = aktivna | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u biatlonu|Evropsko prvenstvo]]}} {{MedaljaBrojač | [[ZOI|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} }} '''Johanna Talihärm''', rođena 27. jula 1993. u [[Tallinn]]u, estonska je [[biatlon]]ka. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2014}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 15 km|72]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 7,5 km|48]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – potjera (žene)|54]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2018}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – 15 km|50]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – 7,5 km|22]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – potjera (žene)|26]] | | |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2022}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – 15 km|66]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – 7,5 km|43]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – potjera (žene)|{{Tooltip|NS|Nije startovao/la}}]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – štafeta (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2026}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – 15 km|74]] | | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – štafeta (žene)|14]] | |} Johanna Talihärm je nastupila na četirima [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Zimskim olimpijskim igrama]]: [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|ZOI 2014]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|ZOI 2018]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022.|ZOI 2022]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|ZOI 2026]], ali nije osvojila ni jednu medalju. U pojedinačnoj konkurenciji najbolji joj je rezultat 22-o mjesto na ZOI 2018. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 1:20.8&nbsp;min bila sporija od pobjednice, [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|Njemice]] [[Laura Dahlmeier|Laure Dahlmeier]], koja je završila utrku bez promašaja. U ekipnim disciplinama osvojila je dva 15-a mjesta: na ZOI 2014. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Kadri Lehtla]], [[Daria Jurlova|Darijom Jurlovom]] i [[Grete Gaim]]; te na ZOI 2022. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. Najbolji rezultat u štafetnim utrkama je 14-o mjesto na ZOI 2026. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Susan Külm|Susanom Külm]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], kada su sa zaostatkom od 4:49.6&nbsp;min bili sporiji od pobjedničke [[Francuska na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|francuske]] štafete u sastavu: [[Camille Bened]], [[Océane Michelon]], [[Lou Jeanmonnot]] i [[Julia Simon (biatlonka)|Julia Simon]]. === Svjetska prvenstva === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} !! {{Tooltip|PŠ.|Pojedinačna štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2013}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 15 km|99]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 7,5 km|85]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – štafeta (žene)|20]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2015}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 15 km|70]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 7,5 km|38]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – potjera (žene)|43]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – štafeta (žene)|15]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2017}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – 15 km|57]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – 7,5 km|87]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – štafeta (žene)|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – štafeta (mješovito)|21]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2019}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 15 km|28]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 7,5 km|20]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – potjera (žene)|34]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – štafeta (žene)|12]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – štafeta (mješovito)|14]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2020}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – 15 km|53]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – 7,5 km|31]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – potjera (žene)|51]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – štafeta (žene)|{{Tooltip|DIS|Diskvalifikovan/a}}]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – štafeta (mješovito)|15]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2021}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – 15 km|30]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – 7,5 km|32]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – potjera (žene)|33]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – štafeta (žene)|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – štafeta (mješovito)|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – pojedinačna štafeta (mješovito)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2023}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – 15 km|77]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – 7,5 km|91]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – štafeta (žene)|10]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2024}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – 7,5 km|63]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – štafeta (žene)|4]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2025}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025 – 15 km|57]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025 – 7,5 km|49]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025 – potjera (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025 – štafeta (žene)|10]] | | |} Nastupila je na devet [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]] od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|SP 2013.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025.|SP 2025]], ali nije osvojila ni jednu medalju. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bilo joj je 20-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019.|SP 2019.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem bila 59.8&nbsp;s sporija od slovačke biatlonke [[Anastasiya Kuzmina]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U timskim disciplinama joj je najbolji rezultat bilo četvrto mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024.|SP 2024.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="14" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2014/2015.|2014/15.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2015/2016.|2015/16.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2016/2017.|2016/17.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2017/2018.|2017/18.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2019/2020.|2019/10.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2021/2022.|2021/22.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2022/2023.|2022/23.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2023/2024.|2023/24.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] |- | || ||92||86|| ||83||60||72||55||101||83||90||83 |} Prvi nastup u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio joj je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] 1. decembra 2012. u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:48.4&nbsp;min osvojila 92-o mjesto iza pobjednice, norveške biatlonke [[Tora Berger|Tore Berger]], koja je završila utrku bez promašaja. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama joj je 19-o mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|sezoni SK 2020/21.]] u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u 19. marta 2021. u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je bez promašaja i zaostatkom od 44.1&nbsp;s bila sporija od norveške biatlonke [[Tiril Eckhoff]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim utrkama najbolji rezultat joj je sedmo mjesto u [[Antholz]]u 26. januara 2025. u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. == Napomene == {{napspisak}} ==Reference== {{Commons category|Johanna Talihärm}} {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== {{Biatlon portal}} * {{Sport365|894}} {{S-start}} {{Redoslijed |prije = [[Martin Himma]]<br/>[[Kelly Sildaru]] |naslov = [[Spisak nosilaca zastave Estonije na Olimpijskim igrama|Nositeljica]] [[Zastava Estonije|zastave]] [[Estonija|Estonije]]<br/>na [[Zimske olimpijske igre|Zimskim olimpijskim igrama]]: <br/> [[Zimske olimpijske igre 2026.|Milano / Cortina 2026.]] |poslije = ''bit će određeno }} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Talihärm, Johanna}} [[Kategorija:Rođeni 1993.]] [[Kategorija:Biografije, Tallinn]] [[Kategorija:Estonski biatlonci]] [[Kategorija:Estonski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2014.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2018.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2022.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2026.]] [[Kategorija:Aktivni biatlonci]] [[Kategorija:Živi ljudi]] e562kv3mwh5wbyqnjc5sy5zsay6ur7s 3830342 3830341 2026-04-14T17:44:29Z AnToni 2325 /* Olimpijske igre */ 3830342 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Johanna Talihärm | slika = Johanna_Talihärm_001.jpg | veličina_slike = | opis_slike = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1993|07|27}} | mjesto_rođenja = [[Tallinn]] | država rođenja = [[Estonija]] | država = {{ZID|Estonija}} | klub = [[Nõmme Spordiklubi]] | trener = [[Fjodar Swobada]], [[Daniil Steptšenko]] | visina = 161 | težina = 60 <!-- B I A T L O N --> <!-- Olimpijske igre --> | nastup OI = '''4''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|2018]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022.|2022]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|2026.]]) | medalje OI = '''0''' | zlato OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup SP = '''9''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|2013]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|2015]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017.|2017]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019.|2019]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020.|2020]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021.|2021]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023.|2023]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024.|2024]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025.|2025.]]) | medalje SP ='''0''' | zlato SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup SK = ([[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]]) | pobjede SK = 0 | pobjede SK štafeta= 0 | plasman SK = {{plainlist| * '''55.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''40.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''53.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''52.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) }} | pobjede u dis = '''0''' | kraj karijere = <!-- Evropski kup --> | nastup EK = [[IBU kup 2010/2011.|2010/11.]] | pobjede EK = 0 | plasman EK = '''69.''' ([[IBU kup 2024/2025.|2024/25.]]) | status = aktivna | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u biatlonu|Evropsko prvenstvo]]}} {{MedaljaBrojač | [[ZOI|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} }} '''Johanna Talihärm''', rođena 27. jula 1993. u [[Tallinn]]u, estonska je [[biatlon]]ka. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2014}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 15 km|72]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 7,5 km|48]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – potjera (žene)|54]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2018}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – 15 km|50]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – 7,5 km|22]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – potjera (žene)|26]] | | |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2022}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – 15 km|66]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – 7,5 km|43]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – potjera (žene)|{{Tooltip|NS|Nije startovao/la}}]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – štafeta (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2026}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – 15 km|74]] | | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – štafeta (žene)|14]] | |} Johanna Talihärm je nastupila na četirima [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Zimskim olimpijskim igrama]]: [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|ZOI 2014]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|ZOI 2018]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022.|ZOI 2022]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|ZOI 2026]], ali nije osvojila ni jednu medalju. U pojedinačnoj konkurenciji najbolji joj je rezultat 22-o mjesto na ZOI 2018. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 1:20.8&nbsp;min bila sporija od pobjednice, [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|Njemice]] [[Laura Dahlmeier|Laure Dahlmeier]], koja je završila utrku bez promašaja. U ekipnim disciplinama osvojila je dva 15-a mjesta: na ZOI 2014. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Kadri Lehtla]], [[Darja Jurlova|Darjom Jurlovom]] i [[Grete Gaim]]; te na ZOI 2022. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. Najbolji rezultat u štafetnim utrkama je 14-o mjesto na ZOI 2026. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Susan Külm|Susanom Külm]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], kada su sa zaostatkom od 4:49.6&nbsp;min bili sporiji od pobjedničke [[Francuska na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|francuske]] štafete u sastavu: [[Camille Bened]], [[Océane Michelon]], [[Lou Jeanmonnot]] i [[Julia Simon (biatlonka)|Julia Simon]]. === Svjetska prvenstva === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} !! {{Tooltip|PŠ.|Pojedinačna štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2013}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 15 km|99]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 7,5 km|85]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – štafeta (žene)|20]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2015}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 15 km|70]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 7,5 km|38]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – potjera (žene)|43]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – štafeta (žene)|15]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2017}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – 15 km|57]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – 7,5 km|87]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – štafeta (žene)|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – štafeta (mješovito)|21]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2019}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 15 km|28]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 7,5 km|20]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – potjera (žene)|34]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – štafeta (žene)|12]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – štafeta (mješovito)|14]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2020}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – 15 km|53]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – 7,5 km|31]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – potjera (žene)|51]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – štafeta (žene)|{{Tooltip|DIS|Diskvalifikovan/a}}]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – štafeta (mješovito)|15]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2021}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – 15 km|30]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – 7,5 km|32]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – potjera (žene)|33]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – štafeta (žene)|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – štafeta (mješovito)|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – pojedinačna štafeta (mješovito)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2023}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – 15 km|77]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – 7,5 km|91]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – štafeta (žene)|10]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2024}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – 7,5 km|63]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – štafeta (žene)|4]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2025}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025 – 15 km|57]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025 – 7,5 km|49]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025 – potjera (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025 – štafeta (žene)|10]] | | |} Nastupila je na devet [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]] od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|SP 2013.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025.|SP 2025]], ali nije osvojila ni jednu medalju. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bilo joj je 20-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019.|SP 2019.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem bila 59.8&nbsp;s sporija od slovačke biatlonke [[Anastasiya Kuzmina]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U timskim disciplinama joj je najbolji rezultat bilo četvrto mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024.|SP 2024.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="14" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2014/2015.|2014/15.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2015/2016.|2015/16.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2016/2017.|2016/17.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2017/2018.|2017/18.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2019/2020.|2019/10.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2021/2022.|2021/22.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2022/2023.|2022/23.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2023/2024.|2023/24.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] |- | || ||92||86|| ||83||60||72||55||101||83||90||83 |} Prvi nastup u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio joj je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] 1. decembra 2012. u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:48.4&nbsp;min osvojila 92-o mjesto iza pobjednice, norveške biatlonke [[Tora Berger|Tore Berger]], koja je završila utrku bez promašaja. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama joj je 19-o mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|sezoni SK 2020/21.]] u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u 19. marta 2021. u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je bez promašaja i zaostatkom od 44.1&nbsp;s bila sporija od norveške biatlonke [[Tiril Eckhoff]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim utrkama najbolji rezultat joj je sedmo mjesto u [[Antholz]]u 26. januara 2025. u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. == Napomene == {{napspisak}} ==Reference== {{Commons category|Johanna Talihärm}} {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== {{Biatlon portal}} * {{Sport365|894}} {{S-start}} {{Redoslijed |prije = [[Martin Himma]]<br/>[[Kelly Sildaru]] |naslov = [[Spisak nosilaca zastave Estonije na Olimpijskim igrama|Nositeljica]] [[Zastava Estonije|zastave]] [[Estonija|Estonije]]<br/>na [[Zimske olimpijske igre|Zimskim olimpijskim igrama]]: <br/> [[Zimske olimpijske igre 2026.|Milano / Cortina 2026.]] |poslije = ''bit će određeno }} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Talihärm, Johanna}} [[Kategorija:Rođeni 1993.]] [[Kategorija:Biografije, Tallinn]] [[Kategorija:Estonski biatlonci]] [[Kategorija:Estonski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2014.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2018.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2022.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2026.]] [[Kategorija:Aktivni biatlonci]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 8dibpnr9mqk63n2lj4hpx9uta1jkn5p 3830345 3830342 2026-04-14T17:49:19Z AnToni 2325 /* Karijera */ 3830345 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Johanna Talihärm | slika = Johanna_Talihärm_001.jpg | veličina_slike = | opis_slike = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1993|07|27}} | mjesto_rođenja = [[Tallinn]] | država rođenja = [[Estonija]] | država = {{ZID|Estonija}} | klub = [[Nõmme Spordiklubi]] | trener = [[Fjodar Swobada]], [[Daniil Steptšenko]] | visina = 161 | težina = 60 <!-- B I A T L O N --> <!-- Olimpijske igre --> | nastup OI = '''4''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|2018]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022.|2022]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|2026.]]) | medalje OI = '''0''' | zlato OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup SP = '''9''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|2013]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|2015]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017.|2017]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019.|2019]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020.|2020]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021.|2021]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023.|2023]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024.|2024]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025.|2025.]]) | medalje SP ='''0''' | zlato SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup SK = ([[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]]) | pobjede SK = 0 | pobjede SK štafeta= 0 | plasman SK = {{plainlist| * '''55.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''40.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''53.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''52.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) }} | pobjede u dis = '''0''' | kraj karijere = <!-- Evropski kup --> | nastup EK = [[IBU kup 2010/2011.|2010/11.]] | pobjede EK = 0 | plasman EK = '''69.''' ([[IBU kup 2024/2025.|2024/25.]]) | status = aktivna | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u biatlonu|Evropsko prvenstvo]]}} {{MedaljaBrojač | [[ZOI|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} }} '''Johanna Talihärm''', rođena 27. jula 1993. u [[Tallinn]]u, estonska je [[biatlon]]ka. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2014}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 15 km|72]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 7,5 km|48]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – potjera (žene)|54]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2018}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – 15 km|50]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – 7,5 km|22]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – potjera (žene)|26]] | | |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2022}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – 15 km|66]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – 7,5 km|43]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – potjera (žene)|{{Tooltip|NS|Nije startovao/la}}]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – štafeta (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2026}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – 15 km|74]] | | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – štafeta (žene)|14]] | |} Johanna Talihärm je nastupila na četirima [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Zimskim olimpijskim igrama]]: [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|ZOI 2014]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|ZOI 2018]], [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022.|ZOI 2022]] i [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|ZOI 2026]], ali nije osvojila ni jednu medalju. U pojedinačnoj konkurenciji najbolji joj je rezultat 22-o mjesto na ZOI 2018. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 1:20.8&nbsp;min bila sporija od pobjednice, [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|Njemice]] [[Laura Dahlmeier|Laure Dahlmeier]], koja je završila utrku bez promašaja. U ekipnim disciplinama osvojila je dva 15-a mjesta: na ZOI 2014. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Kadri Lehtla]], [[Darja Jurlova|Darjom Jurlovom]] i [[Grete Gaim]], ali su pretečeni za jedan krug od [[Ukrajina na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|ukrajinske]] štafete u sastavu: [[Vita Semerenko]], [[Julija Džima]], [[Valentina Semerenko]] i [[Olena Pidrušna]]; te na ZOI 2022. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]], ali su pretečeni za jedan krug. Najbolji rezultat u štafetnim utrkama je 14-o mjesto na ZOI 2026. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Susan Külm|Susanom Külm]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], kada su sa zaostatkom od 4:49.6&nbsp;min bili sporiji od pobjedničke [[Francuska na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|francuske]] štafete u sastavu: [[Camille Bened]], [[Océane Michelon]], [[Lou Jeanmonnot]] i [[Julia Simon (biatlonka)|Julia Simon]]. === Svjetska prvenstva === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} !! {{Tooltip|PŠ.|Pojedinačna štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2013}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 15 km|99]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 7,5 km|85]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – štafeta (žene)|20]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2015}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 15 km|70]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 7,5 km|38]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – potjera (žene)|43]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – štafeta (žene)|15]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2017}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – 15 km|57]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – 7,5 km|87]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – štafeta (žene)|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2017 – štafeta (mješovito)|21]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2019}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 15 km|28]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 7,5 km|20]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – potjera (žene)|34]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – štafeta (žene)|12]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – štafeta (mješovito)|14]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2020}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – 15 km|53]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – 7,5 km|31]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – potjera (žene)|51]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – štafeta (žene)|{{Tooltip|DIS|Diskvalifikovan/a}}]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2020 – štafeta (mješovito)|15]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2021}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – 15 km|30]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – 7,5 km|32]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – potjera (žene)|33]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – štafeta (žene)|17]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – štafeta (mješovito)|19]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2021 – pojedinačna štafeta (mješovito)|10]] |- |align="left" | {{NaziviSPB|2023}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – 15 km|77]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – 7,5 km|91]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023 – štafeta (žene)|10]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2024}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – 7,5 km|63]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – štafeta (žene)|4]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2025}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025 – 15 km|57]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025 – 7,5 km|49]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025 – potjera (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025 – štafeta (žene)|10]] | | |} Nastupila je na devet [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]] od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|SP 2013.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2025.|SP 2025]], ali nije osvojila ni jednu medalju. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bilo joj je 20-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019.|SP 2019.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem bila 59.8&nbsp;s sporija od slovačke biatlonke [[Anastasiya Kuzmina]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U timskim disciplinama joj je najbolji rezultat bilo četvrto mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024.|SP 2024.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="14" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2014/2015.|2014/15.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2015/2016.|2015/16.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2016/2017.|2016/17.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2017/2018.|2017/18.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2019/2020.|2019/10.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2021/2022.|2021/22.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2022/2023.|2022/23.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2023/2024.|2023/24.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] |- | || ||92||86|| ||83||60||72||55||101||83||90||83 |} Prvi nastup u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio joj je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] 1. decembra 2012. u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:48.4&nbsp;min osvojila 92-o mjesto iza pobjednice, norveške biatlonke [[Tora Berger|Tore Berger]], koja je završila utrku bez promašaja. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama joj je 19-o mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|sezoni SK 2020/21.]] u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u 19. marta 2021. u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je bez promašaja i zaostatkom od 44.1&nbsp;s bila sporija od norveške biatlonke [[Tiril Eckhoff]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim utrkama najbolji rezultat joj je sedmo mjesto u [[Antholz]]u 26. januara 2025. u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. == Napomene == {{napspisak}} ==Reference== {{Commons category|Johanna Talihärm}} {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== {{Biatlon portal}} * {{Sport365|894}} {{S-start}} {{Redoslijed |prije = [[Martin Himma]]<br/>[[Kelly Sildaru]] |naslov = [[Spisak nosilaca zastave Estonije na Olimpijskim igrama|Nositeljica]] [[Zastava Estonije|zastave]] [[Estonija|Estonije]]<br/>na [[Zimske olimpijske igre|Zimskim olimpijskim igrama]]: <br/> [[Zimske olimpijske igre 2026.|Milano / Cortina 2026.]] |poslije = ''bit će određeno }} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:Talihärm, Johanna}} [[Kategorija:Rođeni 1993.]] [[Kategorija:Biografije, Tallinn]] [[Kategorija:Estonski biatlonci]] [[Kategorija:Estonski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2014.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2018.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2022.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2026.]] [[Kategorija:Aktivni biatlonci]] [[Kategorija:Živi ljudi]] lkvx0bf47ri3wj2761ita01zry9a8qx 0 521900 3830347 3818541 2026-04-14T17:56:59Z Topnik95 56539 3830347 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[Premijer liga Engleske]] | sezona = 2025/2026. | slika = | pobjednici = | ispao = | najbolji_strijelac = [[Erling Haaland]] [[Manchester City FC|(MCI)]]<br>(22 gola) | najbolji_igrač = | kontinentalni_kup1 = | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = | kontinentalni_kup2 = | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = | kontinentalni_kup3 = | kontinentalni_kup3 kvalifikovani = | najveća_domaća_pobjeda = {{nowrap|[[Arsenal FC|Arsenal]] 5–0 [[Leeds United FC|Leeds United]]<br>{{small|(23. August 2025)}}}} | najveća_gostujuća_pobjeda = {{nowrap|[[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]] 0–4 [[Manchester City FC|Manchester City]]}}<br>{{small|(16. August 2025)}} <br> {{nowrap|[[West Ham United FC|West Ham United]] 1–5 [[Chelsea FC|Chelsea]]}}<br>{{small|(22. August 2025)}}<br>Leeds United 0–4 Arsenal<br>{{small|(31. Januar 2026)}} | najviše_golova = [[Fulham FC|Fulham]] 4–5 Manchester City<br>{{small|(2. Decembar 2025)}} | utakmice = 319 | ukupno_golova = 872 | najduže_pobjede = 8 utakmica<br>[[Aston Villa FC|Aston Villa]] | najduže_porazi = 11 utakmica<br>Wolverhampton Wanderers | najduže_neporažen = 12 utakmica<br>[[AFC Bournemouth|Bournemouth]] | najduži_niz_bez_pobjede = 19 utakmica<br>Wolverhampton Wanderers | najveća_posjećenost = 74.257<br>{{nowrap|Manchester United 3–2 Burnley}}<br>{{small|(30. August 2025)}} | najmanja_posjećenost = 10.762<br>{{nowrap|[[AFC Bournemouth|Bournemouth]] 1–1 Burnley}}<br>{{small|(20. Decembar 2025)}} | ukupno_gledalaca = {{formatnum:{{#expr: <!--Matchweek 1--> + 60315 + 42526 + 31478 + 46233 + 61077 + 31118 + 39678 + 29949 + 73475 + 36820 <!--Matchweek 2--> + 62462 + 51785 + 11070 + 16838 + 21285 + 60110 + 24876 + 51759 + 27512 + 52230 <!--Matchweek 3--> + 39745 + 74257 + 46267 + 61250 + 30271 + 36727 + 31485 + 30215 + 60455 + 41036 <!--Matchweek 4--> + 60167 + 11167 + 25154 + 52114 + 27327 + 52145 + 62459 + 16795 + 21678 + 52534<!--Matchweek 5--> + 60342 + 31488 + 21475 + 62455 + 30807 + 74124 + 26113 + 11212 + 46261 + 60161 <!--Matchweek 6--> + 17193 + 39597 + 25118 + 36574 + 52427 + 30226 + 60537 + 40350 + 52199 + 51890 <!--Matchweek 7--> + 11165 + 36703 + 60181 + 74004 + 39767 + 40308 + 51770 + 52189 + 29504 + 17140 <!--Matchweek 8--> + 30495 + 31620 + 21646 + 25125 + 52498 + 46578 + 27736 + 61291 + 60337 + 62452 <!--Matchweek 9--> + 36788 + 39489 + 52152 + 73987 + 17214 + 11204 + 60103 + 41988 + 29116 + 52501 <!--Matchweek 10--> + 31512 + 21538 + 25083 + 26413 + 30778 + 61202 + 60407 + 62441 + 52387 + 41476 <!--Matchweek 11--> + 61210 + 52491 + 62449 + 46799 + 39467 + 40792 + 17207 + 24326 + 30708 + 52511 <!--Matchweek 12--> + 21499 + 11216 + 31358 + 27560 + 60419 + 29976 + 52181 + 36819 + 60345 + 74158 <!--Matchweek 13--> + 17176 + 52483 + 46973 + 52244 + 60546 + 25189 + 42139 + 30522 + 62469 + 39820 <!--Matchweek 14--> + 11161 + 26700 + 52007 + 60110 + 31180 + 19365 + 28646 + 36767 + 60414 + 73938 <!--Matchweek 15--> + 42888 + 11240 + 52501 + 52436 + 52041 + 60759 + 36842 + 31293 + 27283 + 30338 <!--Matchweek 16--> + 39552 + 60429 + 19739 + 60242 + 25166 + 30579 + 47158 + 62447 + 17159 + 73951 <!--Matchweek 17--> + 52226 + 10762 + 31426 + 52454 + 27622 + 61138 + 52513 + 36334 + 43157 + 27136 <!--Matchweek 18--> + 73996 + 30778 + 60209 + 17152 + 21637 + 60466 + 62464 + 39765 + 46675 + 25186 <!--Matchweek 19--> + 21020 + 39622 + 30617 + 62438 + 60279 + 73941 + 25111 + 60343 + 17141 + 46920 <!--Matchweek 20--> + 43039 + 31373 + 29874 + 11240 + 36909 + 52514 + 51979 + 60877 + 27547 + 52503 <!--Matchweek 21--> + 62429 + 11212 + 17016 + 24841 + 51768 + 26990 + 51728 + 21047 + 51176 + 60258 <!--Matchweek 22--> + 74004 + 39704 + 36300 + 60431 + 47257 + 60857 + 30729 + 29751 + 42770 + 30172 <!--Matchweek 23--> + 62456 + 21618 + 27239 + 52469 + 11260 + 17134 + 25163 + 52134 + 60296 + 51979 <!--Matchweek 24--> + 31419 + 36858 + 30161 + 39430 + 60416 + 41415 + 73895 + 30334 + 61337 + 46370 <!--Matchweek 25--> + 36835 + 73985 + 11248 + 60312 + 21273 + 27155 + 29762 + 52032 + 31179 + 60336 <!--Matchweek 26--> + 39253 + 50196 + 59773 + 62473 + 39495 + 50717 + 29921 + 23267 + 47159 + 17224 <!--Matchweek 27--> + 43048 + 17163 + 39603 + 62437 + 52187 + 24547 + 30737 + 47222 + 61439 + 52326 <!--Matchweek 28--> + 30197 + 11240 + 20069 + 60425 + 52514 + 36838 + 31427 + 27439 + 73934 + 60296 <!--Matchweek 29--> + 11108 + 51959 + 36713 + 30247 + 42084 + 31575 + 27191 + 51965 + 52184 + 60213 <!--Matchweek 30--> + 20281 + 45497 + 60176 + 39587 + 62459 + 25155 + 73997 + 30013 + 60386 + 17155 <!--Matchweek 31--> + 29843 + 11250 + 31680 + 27323 + 0 + 52547 + 36386 + 52253 + 42130 + 61519 <!--Matchweek 32--> + 62457 + 60210 + 17220 + 20408 + 60401 + 25141 + 30591 + 47010 + 39552 + 0 <!--Matchweek 33--> + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 <!--Matchweek 34--> + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 <!--Matchweek 35--> + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 <!--Matchweek 36--> + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 <!--Matchweek 37--> + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 <!--Matchweek 38--> + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 }}}} | prosječna_posjećenost = {{formatnum:{{#expr:((13182819/318) round 0)}}}} | prethodna_sezona = [[Premier League 2024/2025.|2024/2025.]] | sljedeća_sezona = [[Premier League 2026/2027.|2026/2027.]] | ažurirano = 13. 4. 2026 }} '''Premier League 2025/2026.''' je 34. sezona [[Premijer liga Engleske|Premijer lige]] i 127. sezona najviše engleske lige. Raspored utakmica bio je objavljen 18. juna 2025. u 10:00 sati.<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/news/4171848|title=Dates for 2025/26 Premier League season confirmed|date=22. 11. 2024|website=PremierLeague.com|publisher=Premier League|archive-url=https://web.archive.org/web/20241126195919/https://www.premierleague.com/news/4171848|archive-date=26. 11. 2024|access-date=4. 6. 2025}}</ref> Ovo je prva puna sezona u kojoj će se koristiti poluautomatska tehnologija ofsajda, nakon što je uvedena tijekom prethodne sezone, 12. aprila 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/news/4256036|title=Semi-automated offside technology: What you need to know|date=12. 4. 2025|website=PremierLeague.com|publisher=Premier League|access-date=4. 6. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/news/4273447|title=Semi-automated offside technology to be introduced in Matchdays 32|date=1. 4. 2025|website=PremierLeague.com|publisher=Premier League|access-date=4. 6. 2025}}</ref> Sezona 2025/2026. sastojat će se od 33 vikend runde i pet utakmica sredinom sedmice. [[Puma (kompanija)|Puma]] će od ove sezone zamijeniti [[Nike, Inc.|Nike]] kao službeni dobavljač lopti za utakmice.<ref>{{Cite web|url=https://about.puma.com/en/newsroom/corporate-news/2025/17-03-2025-puma-becomes-official-partner-premier-league|title=PUMA Becomes Official Partner Of The Premier League|last=Haidarovic|first=Luke|publisher=[[Puma (kompanija)|Puma]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250318082444/https://about.puma.com/en/newsroom/corporate-news/2025/17-03-2025-puma-becomes-official-partner-premier-league|archive-date=18. 3. 2025|access-date=4. 6. 2025}}</ref><ref>{{Cite news|last=Onyeagwara|first=Nnamdi|date=17. 3. 2025|title=Premier League announces Puma as new ball supplier from 2025-26, replacing Nike|url=https://www.nytimes.com/athletic/6209235/2025/03/17/premier-league-puma-nike-ball/|archive-url=https://web.archive.org/web/20250317140522/https://www.nytimes.com/athletic/6209235/2025/03/17/premier-league-puma-nike-ball/|archive-date=17. 3. 2025|access-date=4. 6. 2025|work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/44289813/puma-supply-premier-league-matchballs-2025-26-season|title=Puma to supply PL match balls from 2025-26|date=17. 3. 2025|website=ESPN.com|access-date=4. 6. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/news/4267050|title=Premier League and PUMA announce official partnership|website=PremierLeague.com|publisher=Premier League|access-date=4. 6. 2025}}</ref> [[Liverpool FC|Liverpool]] je branitelj naslova, osvojivši svoj drugi naslov Premijer lige i ukupno 20. naslov engleskog prvaka u prethodnoj sezoni. Ovo je prva sezona u kojoj se održava [[derbi sjeveroistočne Engleske]] još od [[Premier League 2015/2016.|sezone 2015/2016]], nakon što je [[Sunderland AFC|Sunderland]] plasirao svoju ekipu iz [[EFL Championship|Championshipa]] putem doigravanja. == Ekipe == U ligi se natječe dvadeset ekipa – sedamnaest najboljih ekipa iz prethodne sezone i tri ekipe koje su prošle u viši rang iz [[EFL Championship|Championshipa]]. Promovirane ekipe su [[Leeds United FC|Leeds United]], [[Burnley FC|Burnley]] i [[Sunderland AFC|Sunderland]], koje se vraćaju u najvišu ligu nakon dvije, jedne, odnosno osam godina izbivanja. Zamijenili su [[Leicester City FC|Leicester City]], [[Ipswich Town FC|Ipswich Town]] i [[Southampton FC|Southampton]], koji su svi ispali nakon samo jedne sezone u najvišoj ligi. Ovo je bila druga sezona zaredom i tek treći put u historiji engleske najviše lige, gdje su sve tri promovirane ekipe ispale nakon samo jedne sezone.<ref name="opta-relegation">{{Cite web|url=https://theanalyst.com/2025/04/premier-league-promoted-sides-relegation-championship|title=The Three Promoted Premier League Sides Will Be Relegated Again - This Never Used to Happen|last=Tweedale|first=Ali|date=26. 4. 2025|website=Opta Analyst|access-date=4. 6. 2025}}</ref> === Stadioni i lokacije === {{location map+ |Engleska|width=440 |float=right |caption=Lokacije klubova Premijer lige 2025/26 |places= {{location map~ |Engleska|lat=51.5155 |long=-0.1275 |label_size=80|label=London |mark=Blue pog.svg|position=left}} {{location map~ |Engleska|lat=52.509112 |long=-1.884783 |label_size=80|label=[[Aston Villa FC|Aston Villa]]|position=right}} {{location map~ |Engleska|lat=50.7192 |long=-1.8808 |label_size=80|label=[[AFC Bournemouth|Bournemouth]]|position=left}} {{location map~ |Engleska|lat=50.861551 |long=-0.083624 |label_size=80|label=[[Brighton & Hove Albion FC|{{nowrap|Brighton & <br>Hove Albion}}]]|position=bottom}} {{location map~ |Engleska|lat=53.789 |long=-2.248 |label_size=80|label=[[Burnley FC|Burnley]]|position=top}} {{location map~ |Engleska|lat=53.438846 |long=-2.966285 |label_size=80|label=[[Everton FC|Everton]]|position=top}} {{location map~ |Engleska|lat=53.7778 |long=-1.5722 |label_size=80|label=[[Leeds United FC|{{nowrap|Leeds United}}]]|position=right}} {{location map~ |Engleska|lat=53.430845 |long=-2.960823 |label_size=80|label=[[Liverpool FC|Liverpool]]|position=left}} {{location map~ |Engleska|lat=53.483056 |long=-2.200278 |label_size=80|label=[[Manchester City FC|{{nowrap|Manchester City}}]]|position=right-->}} {{location map~ |Engleska|lat=53.463056 |long=-2.291389 |label_size=80|label=[[Manchester United FC|{{nowrap|Manchester United}}]]|position=bottom}} {{location map~ |Engleska|lat=54.9756 |long=-1.6017|label_size=80|label=[[Newcastle United FC|{{nowrap|Newcastle United}}]]|position=left}} {{location map~ |Engleska|lat=52.9399 |long=-1.1329 |label_size=80|label=[[Nottingham Forest FC|{{nowrap|Nottingham Forest}}]]|position=right}} {{location map~ |Engleska |lat=54.9146 |long=-1.3884 |label_size=80|label=[[Sunderland AFC|Sunderland]]|position=bottom}} {{location map~ |Engleska |lat=52.590225 |long=-2.130389 |label_size=80|label=[[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]]|position=left}} <!--DISPLAY OF LONDON TEAMS IN UPPER RIGHT CORNER--> {{location map~ |Engleska|mark=TransparentPlaceholder.png |marksize=1 |lat=55.7 |long=-.7|label_size=80|label='''{{nowrap|[[Nogomet u Londonu|Londonske]] ekipe:}}'''<br/> [[Arsenal FC|Arsenal]]<br/> [[Brentford FC|Brentford]]<br/> [[Chelsea FC|Chelsea]]<br/> [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]]<br/> [[Fulham FC|Fulham]]<br/> {{nowrap|[[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]]}}<br/> [[West Ham United FC|West Ham United]] }} |position=right}} :'' Napomena: Lista je poredana abecednim redom.'' {| class="wikitable sortable" !Ekipa !Lokacija !Stadion !Kapacitet |- |[[Arsenal FC|Arsenal]] | data-sort-value="London Holloway" |[[London]] {{small|([[Holloway, London|Holloway]])}} |[[Stadion Emirates|Emirates]] |style="text-align:center"|60.704 |- |[[Aston Villa FC|Aston Villa]] | data-sort-value="Birmingham" |[[Birmingham]] |[[Villa Park]] |style="text-align:center"|42.918 |- |[[AFC Bournemouth|Bournemouth]] |[[Bournemouth]] |[[Dean Court|Vitality Stadium]] |style="text-align:center"|11.307 |- |[[Brentford FC|Brentford]] | data-sort-value="London Brentford" |London {{small|([[Brentford]])}} |[[Stadion Brentford Community|Gtech Community]] |style="text-align:center"|17.250 |- |[[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] |[[Falmer]] |[[Stadion Falmer|Stadion American Express]] |style="text-align:center"|31.876 |- |[[Burnley FC|Burnley]] |[[Burnley]] |[[Turf Moor]] |style="text-align:center"|21.944 |- |[[Chelsea FC|Chelsea]] | data-sort-value="London Fulham" |London {{small|([[Fulham]])}} |[[Stamford Bridge (stadion)|Stamford Bridge]] |style="text-align:center"|40.173 |- |[[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] |London {{small|([[Selhurst]])}} |[[Selhurst Park]] |style="text-align:center"|25.194 |- |[[Everton FC|Everton]] | data-sort-value="Liverpool Vauxhall" |[[Liverpool]] {{small|([[Vauxhall, Liverpool|Vauxhall]])}} |[[Stadion Everton|Stadion Hill Dickinson]] |style="text-align:center"|52.888 |- |[[Fulham FC|Fulham]] | data-sort-value="London Fulham" |London {{small|(Fulham)}} |[[Craven Cottage]] |style="text-align:center"|29.589 |- |[[Leeds United FC|Leeds United]] |[[Leeds]] |[[Elland Road]] |style="text-align:center"|37.645 |- |[[Liverpool FC|Liverpool]] | data-sort-value="Liverpool Anfield" |Liverpool {{small|([[Anfield (suburb)|Anfield]])}} |[[Anfield]] | style="text-align:center" |61.276 |- |[[Manchester City FC|Manchester City]] | data-sort-value="Manchester Bradford" |[[Manchester]] {{small|([[Bradford, Manchester|Bradford]])}} |[[Gradski stadion u Manchesteru|Etihad]] |style="text-align:center"|52.900 |- |[[Manchester United FC|Manchester United]] | data-sort-value="Manchester Old Trafford" |[[Manchester]] {{small|([[Stretford]])}} |[[Old Trafford]] |style="text-align:center"|74.197 |- |[[Newcastle United FC|Newcastle United]] | data-sort-value="Newcastle upon Tyne" |[[Newcastle na Tyneu]] |[[St James' Park]] |style="text-align:center"|52.258 |- |[[Nottingham Forest FC|Nottingham Forest]] | data-sort-value="West Bridgford" |[[West Bridgford]] |[[City Ground]] |style="text-align:center"|30.404 |- | [[Sunderland AFC|Sunderland]] | data-sort-value="Sunderland" |[[Sunderland]] | [[Stadium of Light]] | align="center" |49.000 |- |[[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] | data-sort-value="London Tottenham" |London {{small|([[Tottenham]])}} |[[Stadion Tottenham Hotspur]] |style="text-align:center"|62.850 |- |[[West Ham United FC|West Ham United]] | data-sort-value="London Stratford" |London {{small|([[Stratford, London|Stratford]])}} |[[Stadion London]] |style="text-align:center"|62.500 |- |[[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]] | data-sort-value="Wolverhampton" |[[Wolverhampton]] |[[Stadion Molineux]] |style="text-align:center"|31.750 |} Ovo je prva sezona koju [[Everton FC|Everton]] igra na svom novom stadionu, [[Stadion Everton|Hill Dickinson Stadionu]], nakon preseljenja s [[Goodison Park]]a.<ref>{{Cite web|url=https://www.evertonstadium.com/season2526|title=Season 2025/26|website=www.evertonstadium.com|access-date=4. 6. 2025}}</ref> === Osoblje i oprema === {| class="wikitable sortable" !Ekipa !Menadžer !Kapiten !Proizvođač dresa !Sponzor (na prsima) !Sponzor (na rukavima) |- |Arsenal |data-sort-value="Tyler, Mikel"|{{flagicon|ESP}} [[Mikel Arteta]] |data-sort-value="Odegaard, Martin"|{{flagicon|NOR}} [[Martin Ødegaard]]<ref>{{cite press release|title=Martin Odegaard named captain|url=https://www.arsenal.com/news/martin-odegaard-named-captain|date=30. 7. 2022|access-date=24. 9. 2023|publisher=Arsenal Football Club|location=London}}</ref> |[[Adidas]]<ref>{{cite press release|date=1. 7. 2019|title=Adidas and Arsenal launch new partnership|publisher=Adidas|location=Herzogenaurach|url=https://news.adidas.com/football/adidas-and-arsenal-launch-new-partnership-with-2019-20-home-kit/s/a792ee1b-7f39-4f66-a095-a689e151ec5b|url-status=live|access-date=1. 7. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221090612/https://news.adidas.com/fooTBAll/adidas-and-arsenal-launch-new-partnership-with-2019-20-home-kit/s/a792ee1b-7f39-4f66-a095-a689e151ec5b|archive-date=21. 2. 2020}}</ref> |[[Emirates (aviokompanija)|Emirates]]<ref>{{cite press release|date=19. 2. 2018|title=Emirates and Arsenal Renew Sponsorship Deal|website=|publisher=Emirates|publication-place=London|url=https://www.emirates.com/media-centre/emirates-and-arsenal-renew-sponsorship-deal|url-status=live|access-date=24. 2. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20210714222642/https://www.emirates.com/media-centre/emirates-and-arsenal-renew-sponsorship-deal|archive-date=14. 7. 2021}}</ref> |[[Rwanda Development Board|Visit Rwanda]]<ref>{{cite press release|date=23. 5. 2018|title=Arsenal partner with 'Visit Rwanda'|publisher=Arsenal Football Club|location=London|url=https://www.arsenal.com/news/club-welcomes-visit-rwanda-new-partner|url-status=live|access-date=23. 5. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210802014646/https://www.arsenal.com/news/club-welcomes-visit-rwanda-new-partner|archive-date=2. 8. 2021}}</ref> |- |Aston Villa |data-sort-value="Emery, Unai"|{{flagicon|ESP}} [[Unai Emery]] |data-sort-value="McGinn, John"|{{flagicon|SCO}} [[John McGinn]]<ref>{{cite press release|title=McGinn named Aston Villa captain|url=https://www.avfc.co.uk/news/2022/july/27/mcginn-named-aston-villa-captain/|date=27. 7. 2022|access-date=24. 9. 2023|publisher=Aston Villa Football Club|location=Birmingham}}</ref> |[[Adidas]]<ref>{{cite news|title=Aston Villa land Adidas kit deal as Castore agreement ends after player complaints|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2024/01/09/aston-villa-kit-shirt-adidas-deal-castore-sawiris-emery/|newspaper=The Telegraph|location=Birmingham|date=9. 1. 2024|access-date=21. 4. 2024|last1=Wallace|first1=Sam}}</ref> |Betano<ref>{{cite press release|date=22. 4. 2024|title=Aston Villa and Betano announce Principal Partnership|url=https://www.avfc.co.uk/news/2024/april/22/aston-villa-and-betano-announce-principal-partnership-/|access-date=22. 4. 2024|publisher=Aston Villa Football Club|location=Birmingham}}</ref> |Trade Nation<ref>{{Cite press release|date=28. 5. 2024|title=Aston Villa renews partnership with Trade Nation|url=https://www.avfc.co.uk/news/2024/may/28/aston-villa-renews-partnership-with-trade-nation/|access-date=29. 5. 2024|location=Birmingham|publisher=Aston Villa Football Club}}</ref> |- |Bournemouth |{{flagicon|ESP}} [[Andoni Iraola]] |{{flagicon|ENG}} [[Adam Smith (nogometaš, rođen 1991)|Adam Smith]]<ref>{{cite news|last=Smith|first=Alexander|date=3. 9. 2024|title=Andoni Iraola on Adam Smith and Lewis Cook as AFC Bournemouth captains|url=https://www.bournemouthecho.co.uk/sport/24557213.andoni-iraola-adam-smith-lewis-cook-afc-bournemouth-captains/#:~:text=While%20Lewis%20Cook%20captained%20Bournemouth,our%20captain%20is%20Adam%20Smith.|access-date=3. 9. 2024|newspaper=Daily Echo|publisher=[[Newsquest]]|location=[[Bournemouth]]}}</ref> |[[Umbro]]<ref>{{cite press release|title=AFC Bournemouth sign new Umbro deal|date=9. 7. 2021|publisher=A.F.C. Bournemouth|location=[[Bournemouth]]|url=https://www.afcb.co.uk/news/club-news/afc-bournemouth-sign-new-umbro-deal/|access-date=4. 1. 2023|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220903121434/https://www.afcb.co.uk/news/club-news/afc-bournemouth-sign-new-umbro-deal/|archive-date=3. 9. 2022}}</ref> |Las Vegas<ref name="TGPEurope">>{{Cite press release|title=TGP Europe leaves GB market following Commission investigation|date=16. 5. 2025|publisher=UK Gambling Comission|location=London|url=https://www.gamblingcommission.gov.uk/news/article/tgp-europe-leaves-gb-market-following-commission-investigation|access-date=16. 5. 2025}}</ref> |LEOS International<ref>{{Cite press release|title=Club Signs A Two-year Partnership With LEOS International|date=24. 7. 2024|publisher=A.F.C. Bournemouth|location=Bournemouth|url=https://www.afcb.co.uk/news/2024/july/24/afc-bournemouth-signs-a-two-year-partnership-with-leos-international/|access-date=25. 7. 2024}}</ref> |- |Brentford |data-sort-value="Frank, Thomas"|{{ZD|IRS}} [[Keith Andrews (nogometaš)|Keith Andrews]] |data-sort-value="Norgaard, Christian"|{{flagicon|DEN}} [[Christian Nørgaard]]<ref>{{cite news|last=Harris|first=Jay|title=Bryan Mbeumo can be a 'key player' for Brentford in Ivan Toney's absence|url=https://theathletic.com/4538272/2023/05/21/bryan-mbeumo-brentford-leader-toney/|access-date=6. 6. 2023|work=[[The Athletic]]|location=[[London]]|publisher=[[The New York Times]]}}</ref> |[[Joma]]<ref>{{Cite web|url=https://www.brentfordfc.com/en/news/article/club-news-brentford-announce-joma-as-new-official-kit-partner|title=Brentford announce Joma as new official kit partner {{!}} Brentford FC|website=www.brentfordfc.com|access-date=22. 5. 2025}}</ref> |[[Hollywoodbets]]<ref>{{cite press release|date=29. 6. 2020|title=Brentford announce Hollywoodbets as new principal sponsor|publisher=Brentford Football Club|location=London|access-date=16. 7. 2021|url=https://www.brentfordfc.com/news/2021/july/brentford-announce-hollywoodbets-as-new-principal-partner/|archive-date=16. 7. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716162004/https://www.brentfordfc.com/news/2021/july/brentford-announce-hollywoodbets-as-new-principal-partner/|url-status=live}}</ref> |[[PensionBee]]<ref>{{cite press release|date=4. 7. 2023|title=PensionBee strengthens partnership with Brentford in new two-year enhanced deal|publisher=Brentford Football Club|location=London|access-date=13. 8. 2023|url=https://www.brentfordfc.com/en/news/video/club-news-pensionbee-partners-with-brentford-new-two-year-deal|archive-date=13. 8. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813175638/https://www.brentfordfc.com/en/news/video/club-news-pensionbee-partners-with-brentford-new-two-year-deal|url-status=live}}</ref> |- |Brighton & Hove Albion |data-sort-value="Hurzeler, Fabian"|{{flagicon|GER}} [[Fabian Hürzeler]] |data-sort-value="Dunk, Lewis"|{{flagicon|ENG}} [[Lewis Dunk]]<ref>{{cite press release|title=Dunk named as new skipper|url=https://www.brightonandhovealbion.com/news/1304468/dunk-named-as-new-skipper|date=9. 8. 2019|access-date=24. 9. 2023|publisher=Brighton & Hove Albion Football Club|location=[[Brighton]]|archive-date=19. 1. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240119172400/https://www.brightonandhovealbion.com/news/1304468/dunk-named-as-new-skipper|url-status=dead}}</ref> |[[Nike, Inc.|Nike]]<ref name="BrightonKitDeal">{{cite press release|title=New kit partnership with Nike|url=http://www.seagulls.co.uk/news/article/brighton-and-hove-albion-announce-new-kit-partnership-with-nike-1432659.aspx/|publisher=Brighton & Hove Albion Football Club|location=[[Brighton]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606234056/http://www.seagulls.co.uk/news/article/brighton-and-hove-albion-announce-new-kit-partnership-with-nike-1432659.aspx/|access-date=6. 6. 2014|archive-date=6. 6. 2014}}</ref> |[[American Express]]<ref name=BrightonKitDeal /> |[[Kissimmee, Florida|Experience Kissimmee]]<ref>{{cite press release|title=Experience Kissimmee announces partnership with Albion|url=https://www.brightonandhovealbion.com/news/4036436/experience-kissimmee-announces-partnership-with-albion|publisher=Brighton & Hove Albion Football Club|location=[[Brighton]]|date=11. 6. 2024|access-date=4. 6. 2025|archive-date=12. 6. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240612034503/https://www.brightonandhovealbion.com/news/4036436/experience-kissimmee-announces-partnership-with-albion|url-status=dead}}</ref> |- |Burnley | {{flagicon|ENG}} [[Scott Parker]] | {{flagicon|ENG}} [[Josh Brownhill]] | [[Castore]]<ref>{{Cite web|url=https://www.burnleyfootballclub.com/content/castore-and-burnley-fc-announce-multi-year-partnership|title=CASTORE AND BURNLEY FC ANNOUNCE MULTI-YEAR PARTNERSHIP {{!}} BurnleyFC|website=www.burnleyfootballclub.com|access-date=11. 5. 2024}}</ref> |TBA<ref name="TGPEurope" /> | [[Vertu Motors|Bristol Street Motors]] |- |Chelsea |data-sort-value="Maresca, Enzo"|{{ZD|ENG}} [[Liam Rosenior]] |data-sort-value="James, Reece"|{{flagicon|ENG}} [[Reece James (nogometaš, rođen 1999)|Reece James]]<ref>{{cite press release|title=Reece James named Chelsea captain|url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/reece-james-named-chelsea-captain|date=9. 8. 2023|access-date=24. 9. 2023|publisher=Chelsea Football Club|location=London}}</ref> |[[Nike, Inc.|Nike]]<ref>{{cite news|title=Chelsea signs record-breaking £900m Nike kit deal|url=https://www.bbc.com/news/business-37652612|last=Wilson|first=Bill|work=BBC News|location=London|date=14. 10. 2016|access-date=4. 1. 2023|archive-date=4. 1. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230104194539/https://www.bbc.com/news/business-37652612|url-status=live}}</ref> |TBA |TBA |- |Crystal Palace |{{flagicon|AUT}} [[Oliver Glasner]] |{{flagicon|ENG}} [[Marc Guéhi]]<ref>{{cite press release|title=Guéhi: Captaincy, England and bigger ambitions|date=14. 6. 2023|publisher=Crystal Palace Football Club|location=London|url=https://www.cpfc.co.uk/news/features/marc-guehi-crystal-palace-captaincy-england-appearance/}}</ref> |[[Macron (sportswear)|Macron]]<ref>{{cite press release|title=Crystal Palace announce kit deal with Macron|date=22. 6. 2022|publisher=Crystal Palace Football Club|location=London|url=https://www.cpfc.co.uk/news/announcement/crystal-palace-announce-kit-deal-with-macron/2022-06-21/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220716051359/https://www.cpfc.co.uk/news/announcement/crystal-palace-announce-kit-deal-with-macron/2022-06-21/|archive-date=16. 7. 2022|access-date=22. 6. 2022}}</ref> |[[NET88]]<ref>{{cite press release|title=Crystal Palace announce NET88 as shirt sponsor for the 2024/25 season|date=12. 6. 2024|publisher=Crystal Palace Football Club|location=London|url=https://www.cpfc.co.uk/news/announcement/crystal-palace-announce-net88-shirt-sponsor-2024-25-season/|access-date=12. 6. 2024}}</ref> |TBA<ref name="TGPEurope" /> |- |Everton |data-sort-value="Moyes, David"|{{flagicon|SCO}} [[David Moyes]] |data-sort-value=TBA|{{ZD|IRS}} [[Séamus Coleman]] |[[Castore]]<ref>{{cite press release|title=Everton And Castore Partner In Landmark Agreement|url=https://www.evertonfc.com/news/2024/june/14/everton-and-castore-partner-in-landmark-agreement/|access-date=26. 6. 2024|publisher=Everton Football Club|location=Liverpool|date=14. 6. 2024}}</ref> |[[Stake.com]]<ref name="TGPEurope" /> |[[Christopher Ward (watchmaker)|Christopher Ward]]<ref>{{cite press release|date=16. 8. 2024|title=Christopher Ward Named Sleeve Partners|url=https://www.evertonfc.com/news/2024/august/16/christopher-ward-named-sleeve-partner/|access-date=|publisher=Everton Football Club|location=Liverpool}}</ref> |- |Fulham |data-sort-value="Silva, Marco"|{{flagicon|POR}} [[Marco Silva]] |data-sort-value=TBA|{{ZD|ŠKO}} [[Tom Cairney]] |[[Adidas]]<ref>{{cite press release|title=New Adidas partnership|url=https://www.fulhamfc.com/news/2017/october/12/new-adidas-partnership|publisher=Fulham Football Club|location=London|access-date=20. 4. 2022|date=12. 10. 2017|archive-date=15. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200815024227/https://www.fulhamfc.com/news/2017/october/12/new-adidas-partnership|url-status=live}}</ref> |TBA<ref name="TGPEurope" /> |WebBeds<ref>{{Cite press release|date=7. 8. 2023|title=WebBeds Announced as Official Sleeve Partner|url=https://www.fulhamfc.com/news/2023/august/07/webbeds-announced-as-official-sleeve-partner/|access-date=19. 8. 2023|publisher=Fulham Football Club|location=London}}</ref> |- |Leeds United | {{flagicon|GER}} [[Daniel Farke]] | {{flagicon|Vels}} [[Ethan Ampadu]] | [[Adidas]] | [[Red Bull GmbH|Red Bull]]<ref>{{cite news|url=https://www.leedsunited.com/news/partnerships/33559/leeds-united-football-club-announce-red-bull-as-front-of-shirt-partner|title=Leeds United announce Red Bull as front of shirt partner|publisher=Leeds United F.C|date=30. 5. 2024}}</ref> | BOXT |- |Liverpool | data-sort-value="Slot, Arne"|{{flagicon|NED}} [[Arne Slot]] | data-sort-value="van Dijk, Virgil"|{{flagicon|NED}} [[Virgil van Dijk]]<ref>{{cite press release|title=Virgil van Dijk named new Liverpool captain, Trent Alexander-Arnold vice-captain|url=https://www.liverpoolfc.com/news/virgil-van-dijk-named-new-liverpool-captain-trent-alexander-arnold-vice-captain|date=31. 7. 2023|access-date=24. 9. 2023|publisher=Liverpool Football Club|location=Liverpool}}</ref> |[[Adidas]]<ref>{{Cite news|last=Hunter|first=Andy|date=22. 10. 2024|title=Liverpool expect to make more than £60m a year from new Adidas kit deal|url=https://www.theguardian.com/football/2024/oct/22/liverpool-leipzig-slot-adidas-kit-deal|access-date=18. 2. 2025|work=The Guardian|issn=0261-3077}}</ref> |[[Standard Chartered]]<ref>{{cite news|date=14. 7. 2022|title=LFC and Standard Chartered extend principal partnership to 2027|url=https://www.liverpoolfc.com/news/lfc-and-standard-chartered-extend-principal-partnership-2027|access-date=22. 5. 2023|work=[[Liverpool Football Club]]}}</ref> |[[Expedia]]<ref>{{cite news|date=17. 10. 2020|title=Liverpool Embarks on a Journey with Expedia|url=https://www.liverpoolfc.com/news/announcements/412266-liverpool-fc-embarks-on-a-journey-with-expedia|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120035251/https://www.liverpoolfc.com/news/announcements/412266-liverpool-fc-embarks-on-a-journey-with-expedia|archive-date=20. 1. 2021|access-date=17. 10. 2020|publisher=Liverpool F.C.}}</ref> |- |Manchester City |data-sort-value="Guardiola, Pep"|{{flagicon|ESP}} [[Pep Guardiola]] |{{ZD|POR}} [[Bernardo Silva]]<ref>{{Cite news|title=Bernardo Silva named new Manchester City captain in final year of contract|url=https://www.theguardian.com/football/2025/jun/18/bernardo-silva-to-captain-manchester-city-at-club-world-cup|newspaper=The Guardian|date=18. 6. 2025|access-date=24. 6. 2025|issn=0261-3077|language=en-GB|first=Jamie|last=Jackson}}</ref> |[[Puma (kompanija)|Puma]]<ref>{{cite news|date=28. 2. 2019|title=Manchester City strike 10-year kit deal with Puma|url=https://www.skysports.com/football/news/11679/11650329/manchester-city-strike-10-year-kit-deal-with-puma|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190603140008/https://www.skysports.com/football/news/11679/11650329/manchester-city-strike-10-year-kit-deal-with-puma|archive-date=3. 6. 2019|access-date=28. 2. 2019|work=Sky Sports|location=London}}</ref> |[[Etihad Airways]]<ref>{{cite news|title=Manchester City bank record £400m sponsorship deal with Etihad Airways|url=https://www.theguardian.com/football/2011/jul/08/manchester-city-deal-etihad-airways|newspaper=The Guardian|access-date=23. 6. 2015|location=Manchester|first=Daniel|last=Taylor|date=8. 7. 2011|archive-date=24. 7. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724164956/https://www.theguardian.com/fooTBAll/2011/jul/08/manchester-city-deal-etihad-airways|url-status=live}}</ref> |[[OKX]]<ref>{{cite press release|title=Manchester City and OKX announce new shirt sleeve Partnership|url=https://www.mancity.com/news/club/okx-to-sponsor-manchester-city-shirt-sleeve-202324-63823725|access-date=30. 6. 2023|publisher=Manchester City Football Club|location=Manchester}}</ref> |- |Manchester United |data-sort-value="Amorim, Ruben"|{{ZD|ENG}} [[Michael Carrick]] |data-sort-value="Fernandes, Bruno"|{{flagicon|POR}} [[Bruno Fernandes]]<ref>{{cite press release|title=Fernandes named United's new club captain|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/official-statement-man-utd-confirm-bruno-fernandes-as-new-club-captain|date=20. 7. 2023|access-date=24. 9. 2023|publisher=Manchester United Football Club|location=[[Manchester]]}}</ref> |[[Adidas]]<ref>{{cite news|title=Manchester United and Adidas in £750m deal over 10 years|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-28282444|work=BBC News|location=London|last=Wilson|first=Bill|access-date=23. 6. 2015|archive-date=15. 6. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200615220519/https://www.bbc.co.uk/news/business-28282444|url-status=live}}</ref> |[[Qualcomm Snapdragon]]<ref>{{Cite press release|url=https://www.reuters.com/sports/soccer/man-utd-confirm-qualcomms-snapdragon-new-shirt-sponsor-2023-09-13/|title=Man Utd confirm Qualcomm's Snapdragon as new shirt sponsor|access-date=18. 3. 2024|work=[[Reuters]]|author=Pearl Josephine Nazare|location=[[Bengaluru]]|date=13. 9. 2023}}</ref> |[[DXC Technology]]<ref>{{cite press release|title=United and Adidas launch new home shirt|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-and-adidas-launch-new-home-kit-for-2022-23-season|publisher=Manchester United Football Club|location=[[Manchester]]|access-date=8. 7. 2022|date=8. 7. 2022|archive-date=8. 7. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220708081206/https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-and-adidas-launch-new-home-kit-for-2022-23-season|url-status=live}}</ref> |- |Newcastle United |data-sort-value="Howe, Eddie"| {{flagicon|ENG}} [[Eddie Howe]] |data-sort-value="Guimarães, Bruno"|{{flagicon|BRA}} [[Bruno Guimarães]]<ref>{{cite press release|title=Newcastle name six-man leadership group, new team captain and club captain – Report|url=https://www.nufcblog.co.uk/2024/08/19/newcastle-name-six-man-leadership-group-new-team-captain-and-club-captain-report/|date=19. 8. 2024|access-date=19. 8. 2024|publisher=Newcastle United Football Club|location=[[Newcastle na Tyneu]]}}</ref> |[[Adidas]]<ref>{{Cite news|last=Whitehead|first=Jacob|title=Adidas to become new Newcastle kit manufacturer in leak from documentary|url=https://theathletic.com/4789292/2023/08/19/adidas-newcastle-kit/|access-date=4. 4. 2024|work=[[The Athletic]]|location=[[London]]|publisher=[[The New York Times]]}}</ref> |data-sort-value="Sela"|[[Sela (kompanija)|Sela]]<ref>{{cite press release|title=Newcastle United & Sela agree multi-year front of shirt partnership|url=https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/newcastle-united-sela-agree-multi-year-front-of-shirt-partnership/|publisher=Newcastle United Football Club|location=[[Newcastle na Tyneu]]|date=9. 6. 2023|access-date=9. 6. 2023|archive-date=9. 6. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230609131112/https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/newcastle-united-sela-agree-multi-year-front-of-shirt-partnership/|url-status=live}}</ref> |Noon<ref>{{cite press release|title=noon.com becomes official sleeve partner|url=https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/nooncom-becomes-official-sleeve-partner/|publisher=Newcastle United Football Club|publication-place=[[Newcastle na Tyneu]]|date=27. 6. 2022|access-date=9. 6. 2023}}</ref> |- |Nottingham Forest |data-sort-value="Espirito Santo, Nuno"|{{flagicon|POR}} [[Vítor Pereira (nogometaš, rođen 1968)|Vítor Pereira]] |data-sort-value="Yates, Ryan"|{{flagicon|ENG}} [[Ryan Yates]] |[[Adidas]]<ref>{{cite press release|date=26. 6. 2023|title=adidas becomes official kit partner of Nottingham Forest|url=https://www.nottinghamforest.co.uk/news/2023/june/28/adidas-becomes-official-kit-partner-of-nottingham-forest/|access-date=28. 6. 2023|publisher=Nottingham Forest Football Club|location=[[Nottingham]]}}</ref> |TBA<ref name="TGPEurope" /> |Ideagen<ref>{{cite press release|url=https://www.ideagen.com/company/news/ideagen-are-official-sleeve-partner-of-nottingham-forest|title=Ideagen are Official Sleeve Partner of Nottingham Forest|publisher=Ideagen|location=[[Nottingham]]|date=14. 7. 2023|access-date=30. 7. 2023}}</ref> |- |Sunderland |data-sort-value="Le Bris, Regis"|{{flagicon|FRA}} [[Régis Le Bris]] |data-sort-value="Neil, Dan"|{{flagicon|ENG}} [[Dan Neil (nogometaš)|Dan Neil]] |[[Hummel International|Hummel]]<ref>{{cite web|url=https://www.safc.com/news/club-news/2024/april/hummel-to-become-technical-kit-partner|title=hummel to become Technical Kit Partner|date=12. 4. 2024|publisher=Sunderland Football Club|access-date=16. 4. 2024}}</ref> | W88 | Seriös Group |- |Tottenham Hotspur |data-sort-value="Postecoglou, Ange"|{{ZD|ITA}} [[Roberto De Zerbi]] |data-sort-value="Son, Heung-Min"|{{ZD|ARG}} [[Cristian Romero]] |[[Nike, Inc.|Nike]]<ref>{{cite press release|title=Tottenham Hotspur announces multi-year partnership with Nike|url=http://www.tottenhamhotspur.com/news/club/announcement/tottenham-hotspur-announces-multi-year-partnership-with-nike-300617/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180628181947/http://www.tottenhamhotspur.com/news/club/announcement/tottenham-hotspur-announces-multi-year-partnership-with-nike-300617/|archive-date=28. 6. 2018|access-date=30. 6. 2017|publisher=Tottenham Hotspur Football Club|location=London}}</ref> |[[AIA Group|AIA]]<ref>{{cite news|title=Tottenham Hotspur announce new £320m shirt deal|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49110767/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116101625/https://www.bbc.co.uk/sport/football/49110767|archive-date=16. 11. 2020|access-date=25. 7. 2019|work=BBC Sport|location=Manchester}}</ref> |[[Kraken (kompanija)|Kraken]]<ref>{{cite press release|title=Tottenham Hotspur partners with Crypto Platform Kraken|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2024/july/tottenham-hotspur-partners-with-crypto-platform-kraken/|date=16. 7. 2024|access-date=16. 7. 2024|publisher=Tottenham Hotspur Football Club|location=London}}</ref> |- |West Ham United |data-sort-value="Potter, Graham"|{{flagicon|POR}} [[Nuno Espírito Santo]] |data-sort-value="Bowen, Jarrod"|{{flagicon|ENG}} [[Jarrod Bowen]]<ref>{{cite press release|title=Jarrod Bowen appointed West Ham United Club captain|url=https://www.whufc.com/news/jarrod-bowen-appointed-west-ham-united-club-captain|access-date=15. 8. 2024|publisher=West Ham United Football Club|location=London|date=15. 8. 2024}}</ref> |[[Umbro]]<ref>{{cite press release|url=https://www.whufc.com/news/articles/2019/may/02-may/umbro-extends-partnership-west-ham-united-official-technical-partner|title=Umbro extends partnership with West Ham United as official technical partner|publisher=West Ham United Football Club|location=[[London]]|date=2. 5. 2019|access-date=4. 1. 2023|archive-date=4. 1. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230104194542/https://www.whufc.com/news/articles/2019/may/02-may/umbro-extends-partnership-west-ham-united-official-technical-partner|url-status=live}}</ref> |[[Betway]]<ref>{{cite press release|title=Hammers renew partnership with Betway|url=http://www.whufc.com/news/articles/2019/may/24-may/hammers-renew-partnership-betway|access-date=28. 5. 2023|publisher=West Ham United Football Club|location=[[London]]}}</ref> |[[QuickBooks]]<ref>{{cite press release|url=https://www.whufc.com/news/intuit-quickbooks-and-west-ham-united-launch-pioneering-sleeve-partnership-together|title=Intuit QuickBooks and West Ham United launch pioneering Sleeve Partnership together|publisher=West Ham United Football Club|location=London|date=1. 7. 2024|access-date=17. 7. 2024}}</ref> |- |Wolverhampton Wanderers |data-sort-value="Pereira, Vítor"|{{ZD|VEL}} [[Rob Edwards (nogometaš, rođen 1982)|Rob Edwards]] |data-sort-value=TBA|{{ZD|POR}} [[Toti Gomes]] |Sudu<ref>{{cite news|title=Wolves agree new kit deal with SUDU that puts club and fans first|url=https://www.wolves.co.uk/news/club/20240627-wolves-agree-new-kit-deal-with-sudu-that-puts-club-and-fans-first/|date=27. 6. 2024|access-date=27. 6. 2024|publisher=Wolverhampton Wanderers Football Club|location=[[Wolverhampton]]}}</ref> |DEBET<ref name="TGPEurope" /> |[[JD Sports]]<ref>{{cite press release|url=https://www.wolves.co.uk/news/club/20240603-wolves-join-jd-in-partnership/|title=Wolves join JD in partnership|date=5. 6. 2024|access-date=5. 6. 2024|publisher=Wolverhampton Wanderers Football Club|location=[[Wolverhampton]]}}</ref> |} === Promjene menadžera === {| class="wikitable sortable" !Ekipa !Odlazeći menadžer !Način odlaska !Datum odlaska !Pozicija na tabeli !Dolazeći menadžer !Datum dolaska |- |[[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] |{{flagicon|AUS}} [[Ange Postecoglou]]<ref>{{Cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2025/june/club-statement-ange-postecoglou-departs/|title=Club statement - Ange Postecoglou departs|website=Tottenham Hotspur|language=en|access-date=12. 6. 2025}}</ref> |Otpušten |6. Juni 2025. | rowspan="2" |Pred-sezona |{{flagicon|DEN}} [[Thomas Frank (nogometni trener)|Thomas Frank]]<ref>{{Cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2025/june/thomas-frank-joins-as-head-coach/|title=Thomas Frank joins as Head Coach|website=Tottenham Hotspur|language=en|access-date=24. 6. 2025}}</ref> |12. Juni 2025. |- |[[Brentford FC|Brentford]] |{{flagicon|DEN}} [[Thomas Frank (nogometni trener)|Thomas Frank]]<ref>{{Cite web|url=https://www.brentfordfc.com/en/news/article/first-team-thomas-frank-appointed-tottenham-head-coach-brentford-premier-league|title=Breaking news: Thomas Frank leaves Brentford to join Tottenham Hotspur as head coach|website=www.brentfordfc.com|language=en-gb|access-date=24. 6. 2025}}</ref> |Potpisao za [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham]] |12. Juni 2025. |{{ZD|IRS}} [[Keith Andrews (nogometaš)|Keith Andrews]]<ref>{{Cite web|url=https://www.brentfordfc.com/en/news/article/first-team-keith-andrews-appointed-brentford-head-coach|title=Breaking news: Brentford appoint Keith Andrews as head coach|website=www.brentfordfc.com|language=en-gb|access-date=28. 6. 2025}}</ref> |27. Juni 2025. |- |[[Nottingham Forest FC|Nottingham Forest]] |{{flagicon|POR}} [[Nuno Espírito Santo]] | rowspan="4" |Otpušten |8. Septembar 2025. |10. mjesto |{{flagicon|AUS}} [[Ange Postecoglou]]<ref>{{Cite web|url=https://www.nottinghamforest.co.uk/news/2025/september/09/forest-appoint-ange-postecoglou-as-head-coach/|title=Forest appoint Ange Postecoglou as Head Coach|last=Club|first=Nottingham Forest Football|date=9. 9. 2025|website=Nottingham Forest Football Club|access-date=13. 9. 2025}}</ref> |9. Septembar 2025. |- |[[West Ham United FC|West Ham United]] |{{flagicon|ENG}} [[Graham Potter]] |27. Septembar 2025. |19. mjesto |{{flagicon|POR}} [[Nuno Espírito Santo]]<ref>{{Cite web|url=https://www.whufc.com/news/west-ham-united-appoint-nuno-espirito-santo-head-coach|title=West Ham United appoint Nuno Espírito Santo as Head Coach {{!}} West Ham United F.C.|website=www.whufc.com|language=en|access-date=28. 9. 2025}}</ref> |27. Septembar 2025. |- |Nottingham Forest |{{flagicon|AUS}} [[Ange Postecoglou]] |18. Oktobar 2025. |18. mjesto |{{ZD|ENG}} [[Sean Dyche]]<ref>{{Cite web|url=https://www.nottinghamforest.co.uk/news/2025/october/21/sean-dyche-appointed-forest-head-coach/|title=Sean Dyche appointed Forest Head Coach|last=Club|first=Nottingham Forest Football|date=21. 10. 2025|website=Nottingham Forest Football Club|access-date=22. 10. 2025}}</ref> |21. Oktobar 2025. |- |[[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]] |{{flagicon|POR}} [[Vítor Pereira (nogometaš, rođen 1968)|Vítor Pereira]]<ref>{{Cite web|url=https://www.wolves.co.uk/news/mens-first-team/20251102-wolves-part-company-with-vitor-pereira/|title=Wolves part company with Vitor Pereira {{!}} Men's First-Team {{!}} News|website=Wolverhampton Wanderers FC|language=en|access-date=2. 11. 2025}}</ref> |2. Novembar 2025. |20. mjesto |{{ZD|VEL}} [[Rob Edwards (nogometaš, rođen 1982)|Rob Edwards]]<ref>{{Cite web|url=https://www.wolves.co.uk/news/mens-first-team/20251112-edwards-becomes-new-wolves-head-coach/|title=Edwards becomes new Wolves head coach {{!}} Men's First-Team {{!}} News|website=Wolverhampton Wanderers FC|language=en|access-date=14. 11. 2025}}</ref> |12. Novembar 2025. |- |[[Chelsea FC|Chelsea]] |{{flagicon|ITA}} [[Enzo Maresca]]<ref>{{Cite web|url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/club-statement-enzo-maresca|title=Club statement: Enzo Maresca|website=www.chelseafc.com|language=en-gb|access-date=7. 1. 2026}}</ref> |Sporazumni raskid |1. Januar 2026. |5. mjesto |{{ZD|ENG}} [[Calum McFarlane]] (<small>privremeno</small>)<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/c8exj6w3y41o|title=Enzo Maresca: Chelsea manager leaves with Blues fifth in Premier League|last=Kinsella|first=Nizaar|date=1. 1. 2026|website=BBC Sport|language=en-GB|access-date=7. 1. 2026}}</ref> |1. Januar 2026. |- |[[Manchester United FC|Manchester United]] |{{flagicon|POR}} [[Ruben Amorim]]<ref>{{Cite web|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/ruben-amorim-departs-role-as-head-coach-of-man-utd|title=Ruben Amorim departs role as head coach of Man Utd|website=www.manutd.com|language=en|access-date=7. 1. 2026}}</ref> |Otpušten |5. Januar 2026. |6. mjesto |{{ZD|ŠKO}} [[Darren Fletcher]] (<small>privremeno</small>) |5. Januar 2026. |- |Chelsea |{{ZD|ENG}} [[Calum McFarlane]] | rowspan="2" |Kraj privremenog trenera |8. Januar 2026. |8. mjesto |{{ZD|ENG}} [[Liam Rosenior]]<ref>{{Cite web|url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/liam-rosenior-appointed-chelsea-head-coach|title=Liam Rosenior appointed Chelsea head coach|website=www.chelseafc.com|language=en-gb|access-date=7. 1. 2026}}</ref> |8. Januar 2026. |- |Manchester United |{{ZD|ŠKO}} [[Darren Fletcher]] (<small>privremeno</small>) |13. Januar 2026. |6. mjesto |{{ZD|ENG}} [[Michael Carrick]]<ref>{{Cite web|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/official-statement-manchester-united-appoint-michael-carrick-as-head-coach|title=Official statement: Carrick appointed as head coach|website=www.manutd.com|language=en|access-date=18. 1. 2026}}</ref> |13. Januar 2026. |- |Tottenham Hotspur |{{flagicon|DEN}} [[Thomas Frank (nogometni trener)|Thomas Frank]]<ref>{{Cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2026/february/club-statement-thomas-frank/|title=Club statement - Thomas Frank|website=Tottenham Hotspur|language=en|access-date=11. 2. 2026}}</ref> | rowspan="2" |Otpušten |11. Februar 2026. |16. mjesto |{{ZD|HRV}} [[Igor Tudor]]<ref>{{Cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2026/february/men-s-head-coach-update-igor-tudor/|title=Men’s Head Coach Update – Igor Tudor|website=Tottenham Hotspur|language=en|access-date=23. 2. 2026}}</ref> |13. Februar 2026. |- |Nottingham Forest |{{ZD|ENG}} [[Sean Dyche]]<ref>{{Cite web|url=https://www.nottinghamforest.co.uk/news/2026/february/12/club-statement|title=club-statement|website=www.nottinghamforest.co.uk|access-date=12. 2. 2026}}</ref> |12. Februar 2026. | rowspan="2" |17. mjesto |{{flagicon|POR}} [[Vítor Pereira (nogometaš, rođen 1968)|Vítor Pereira]]<ref>{{Cite web|url=https://www.nottinghamforest.co.uk/news/2026/february/15/vitor-pereira-appointed-forest-head-coach/|title=vitor pereira appointed forest head coach|website=www.nottinghamforest.co.uk|access-date=23. 2. 2026}}</ref> |15. Februar 2026. |- |Tottenham Hotspur |{{ZD|HRV}} [[Igor Tudor]]<ref>{{Cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news|title=News {{!}} Tottenham Hotspur|website=www.tottenhamhotspur.com|language=en|access-date=14. 4. 2026}}</ref> |Sporazumni raskid |29. Mart 2026. |{{ZD|ITA}} [[Roberto De Zerbi]]<ref>{{Cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news|title=News {{!}} Tottenham Hotspur|website=www.tottenhamhotspur.com|language=en|access-date=14. 4. 2026}}</ref> |31. Mart 2026. |} == Promjene pravila i inovacije == Sezona 2025/2026. sadrži nekoliko značajnih novih pravila i inovacija: * Ovo je prva puna sezona u kojoj se koristi poluautomatska tehnologija ofsajda, nakon što je uvedena krajem prošle sezone [[Premier League 2024/2025.|2024/2025]].<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4256036|title=Semi-automated offside technology: What you need to know|date=24. 2. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 9. 2025}}</ref> * Kamere koje nose suci (Ref-Cams), isprobane tijekom Svjetskog klupskog prvenstva 2025., razmatraju se za upotrebu u Premijer ligi. Iako još nisu implementirane, u tijeku su rasprave o ograničenim domaćim probnim igrama tijekom sezone.<ref>{{Cite web|url=https://eplfixtures.com/var-rule-changes-in-2025-26-premier-league/|title=VAR & Key Rule Updates for 2025–26 Premier League Season|date=24. 7. 2025|language=en-US|access-date=14. 9. 2025}}</ref> * Puma je postala novi službeni dobavljač lopti za Premijer ligu, naslijedivši Nike nakon 25-godišnjeg partnerstva.<ref>{{Cite news|title=Premier League and PUMA announce official partnership|url=https://www.premierleague.com/news/4267050|access-date=14. 9. 2025|language=en}}</ref> == Tabela Premijer lige == <onlyinclude> {{#invoke:Sports table|main|style=WDL|source=[https://www.premierleague.com/tables?co=1&se=489&ha=-1 Premier League] |result1=CLLS |result2=CLLS |result3=CLLS |result4=CLLS |result5=CLLS |result6=ELLS |result7=ECLPO |result18=REL |result19=REL |result20=REL <!--Update team positions here--> |team_order=ARS, MCI, MUN, AVL, LIV, CHE, BRE, EVE, BHA, SUN, BOU, FUL, CRY, NEW, LEE, NFO, WHU, TOT, BUR, WOL <!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter).--> |update=13. April 2026 |win_ARS=21|draw_ARS=7 |loss_ARS=4 |gf_ARS=62|ga_ARS=24<!-- Arsenal --> |win_AVL=16|draw_AVL=7 |loss_AVL=9 |gf_AVL=43|ga_AVL=38<!-- Aston Villa --> |win_BOU=10|draw_BOU=15|loss_BOU=7 |gf_BOU=48|ga_BOU=49<!-- Bournemouth --> |win_BRE=13|draw_BRE=8 |loss_BRE=11|gf_BRE=48|ga_BRE=44<!-- Brentford --> |win_BHA=12|draw_BHA=10|loss_BHA=10|gf_BHA=43|ga_BHA=37<!-- Brighton & Hove Albion --> |win_BUR=4 |draw_BUR=8 |loss_BUR=20|gf_BUR=33|ga_BUR=63<!-- Burnley --> |win_CHE=13|draw_CHE=9 |loss_CHE=10|gf_CHE=53|ga_CHE=41<!-- Chelsea --> |win_CRY=11|draw_CRY=9 |loss_CRY=11|gf_CRY=35|ga_CRY=36<!-- Crystal Palace --> |win_EVE=13|draw_EVE=8 |loss_EVE=11|gf_EVE=39|ga_EVE=37<!-- Everton --> |win_FUL=13|draw_FUL=5 |loss_FUL=14|gf_FUL=43|ga_FUL=46<!-- Fulham --> |win_LEE=8|draw_LEE=12|loss_LEE=12|gf_LEE=39|ga_LEE=49<!-- Leeds United --> |win_LIV=15|draw_LIV=7 |loss_LIV=10|gf_LIV=52|ga_LIV=42<!-- Liverpool --> |win_MCI=19|draw_MCI=7 |loss_MCI=5 |gf_MCI=63|ga_MCI=28<!-- Manchester City --> |win_MUN=15|draw_MUN=10|loss_MUN=7|gf_MUN=57|ga_MUN=45<!-- Manchester United --> |win_NEW=12|draw_NEW=6 |loss_NEW=14|gf_NEW=45|ga_NEW=47<!-- Newcastle United --> |win_NFO=8 |draw_NFO=9 |loss_NFO=15|gf_NFO=32|ga_NFO=44<!-- Nottingham Forest --> |win_SUN=12|draw_SUN=10|loss_SUN=10|gf_SUN=33|ga_SUN=36<!-- Sunderland --> |win_TOT=7 |draw_TOT=9 |loss_TOT=16|gf_TOT=40|ga_TOT=51<!-- Tottenham Hotspur --> |win_WHU=8 |draw_WHU=8 |loss_WHU=16|gf_WHU=40|ga_WHU=57<!-- West Ham United --> |win_WOL=3 |draw_WOL=8 |loss_WOL=21|gf_WOL=24|ga_WOL=58<!-- Wolverhampton Wanderers --> <!--Team status--> |status_ARS=K |status_MCI=Y |status_text_X=Obezbijedio [[UEFA Evropska liga 2026/2027.|Evropsku ligu ligaške faze]], ali bi se ipak mogao kvalificirati za Ligu prvaka |status_text_Y=Obezbijedio [[UEFA Konferencijska liga 2026/2026.|Konferencijsku ligu play-off runde]], ali bi se ipak mogao kvalificirati za Ligu prvaka ili Evropsku ligu <!--Team definitions (wikilinks in table)--> |name_ARS=[[Arsenal FC|Arsenal]] |name_AVL=[[Aston Villa FC|Aston Villa]] |name_BOU=[[AFC Bournemouth|Bournemouth]] |name_BHA=[[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] |name_BRE=[[Brentford FC|Brentford]] |name_BUR=[[Burnley FC|Burnley]] |name_CHE=[[Chelsea FC|Chelsea]] |name_CRY=[[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] |name_EVE=[[Everton FC|Everton]] |name_FUL=[[Fulham FC|Fulham]] |name_LEE=[[Leeds United FC|Leeds United]] |name_LIV=[[Liverpool FC|Liverpool]] |name_MCI=[[Manchester City FC|Manchester City]] |name_MUN=[[Manchester United FC|Manchester United]] |name_NEW=[[Newcastle United FC|Newcastle United]] |name_NFO=[[Nottingham Forest FC|Nottingham Forest]] |name_SUN=[[Sunderland AFC|Sunderland]] |name_TOT=[[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] |name_WHU=[[West Ham United FC|West Ham United]] |name_WOL=[[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]] <!--Table settings and rules-->|show_limit=5|class_rules=1) Broj bodova; 2) Gol-razlika; 3) Veći broj postignutih golova. <!--Qualification and relegation column definitions--> |res_col_header=QR |col_CLLS=green1|text_CLLS=Kvalifikacija za {{nowrap|[[UEFA Liga prvaka 2026/2027.|Ligaško takmičenje Lige prvaka]]}} <!--|col_ELTH=green1 |text_ELTH=Kvalifikacija za {{nowrap|[[UEFA Evropska liga 2026/2027.|Ligaško takmičenje Evropske lige]]}}--> |col_ELLS=blue1|text_ELLS=Kvalifikacija za {{nowrap|[[UEFA Evropska liga 2026/2027.|Ligaško takmičenje Evropske lige]]}} |col_ECLPO=yellow1 |text_ECLPO=Moguća kvalifikacija za {{nowrap|[[UEFA Konferencijska liga 2026/2027.|Play-off Konferencijske lige]]}} |col_REL=red1 |text_REL=Ispadaju u {{nowrap|[[EFL Championship]]}} |note_res_ELLS=Pobjednici FA kupa 2025/26. i petoplasirana ekipa kvalificiraju se za ligašku fazu Evropske lige. Ako pobjednici FA kupa završe među prvih pet, kvalificirat će se šestoplasirana ekipa. }}</onlyinclude> == Rezultati == {{#invoke:sports results|main|source=[https://www.premierleague.com/results Premier League] |update=13. April 2026 |a_note=yes|matches_style=FBR |team1=ARS|team2=AVL|team3=BOU|team4=BRE|team5=BHA|team6=BUR|team7=CHE|team8=CRY|team9=EVE|team10=FUL|team11=LEE|team12=LIV|team13=MCI|team14=MUN|team15=NEW|team16=NFO|team17=SUN|team18=TOT|team19=WHU|team20=WOL |name_ARS=[[Arsenal FC|Arsenal]] |match_ARS_AVL= 4–1 |match_ARS_BOU= 1–2 |match_ARS_BRE= 2–0 |match_ARS_BHA= 2–1 |match_ARS_BUR= |match_ARS_CHE= [[Rivalstvo Arsenal–Chelsea|2–1]] |match_ARS_CRY= 1–0 |match_ARS_EVE= 2–0 |match_ARS_FUL= |match_ARS_LEE= 5–0 |match_ARS_LIV= 0–0 |match_ARS_MCI= [[Rivalstvo Arsenal FC–Manchester City FC|1–1]] |match_ARS_MUN= [[Derbi Arsenal–Manchester United|2–3]] |match_ARS_NEW= |match_ARS_NFO= 3–0 |match_ARS_SUN= 3–0 |match_ARS_TOT= [[Sjevernolondonski derbi|4–1]] |match_ARS_WHU= [[Londonski derbi|2–0]] |match_ARS_WOL= 2–1 |name_AVL=[[Aston Villa FC|Aston Villa]] |match_AVL_ARS= 2–1 |match_AVL_BOU= 4–0 |match_AVL_BRE= 0–1 |match_AVL_BHA= 1–0 |match_AVL_BUR= 2–1 |match_AVL_CHE= 1–4 |match_AVL_CRY= 0–3 |match_AVL_EVE= 0–1 |match_AVL_FUL= 3–1 |match_AVL_LEE= 1–1 |match_AVL_LIV= |match_AVL_MCI= 1–0 |match_AVL_MUN= 2–1 |match_AVL_NEW= 0–0 |match_AVL_NFO= 3–1 |match_AVL_SUN= |match_AVL_TOT= |match_AVL_WHU= 2–0 |match_AVL_WOL= 1–0 |name_BOU=[[AFC Bournemouth|Bournemouth]] |match_BOU_ARS= 2–3 |match_BOU_AVL= 1–1 |match_BOU_BRE= 0–0 |match_BOU_BHA= 2–1 |match_BOU_BUR= 1–1 |match_BOU_CHE= 0–0 |match_BOU_CRY= |match_BOU_EVE= 0–1 |match_BOU_FUL= 3–1 |match_BOU_LEE= |match_BOU_LIV= 3–2 |match_BOU_MCI= |match_BOU_MUN= 2–2 |match_BOU_NEW= 0–0 |match_BOU_NFO= 2–0 |match_BOU_SUN= 1–1 |match_BOU_TOT= 3–2 |match_BOU_WHU= 2–2 |match_BOU_WOL= 1–0 |name_BRE=[[Brentford FC|Brentford]] |match_BRE_ARS= 1–1 |match_BRE_AVL= 1–0 |match_BRE_BOU= 4–1 |match_BRE_BHA= 0–2 |match_BRE_BUR= 3–1 |match_BRE_CHE= [[Zapadnolondonski derbi|2–2]] |match_BRE_CRY= |match_BRE_EVE= 2–2 |match_BRE_FUL= [[Zapadnolondonski derbi|a]] |match_BRE_LEE= 1–1 |match_BRE_LIV= 3–2 |match_BRE_MCI= 0–1 |match_BRE_MUN= 3–1 |match_BRE_NEW= 3–1 |match_BRE_NFO= 0–2 |match_BRE_SUN= 3–0 |match_BRE_TOT= 0–0 |match_BRE_WHU= |match_BRE_WOL= 2–2 |name_BHA=[[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] |match_BHA_ARS= 0–1 |match_BHA_AVL= 3–4 |match_BHA_BOU= 1–1 |match_BHA_BRE= 2–1 |match_BHA_BUR= 2–0 |match_BHA_CHE= |match_BHA_CRY= [[Rivalstvo Brighton & Hove Albion FC–Crystal Palace FC|0–1]] |match_BHA_EVE= 1–1 |match_BHA_FUL= 1–1 |match_BHA_LEE= 3–0 |match_BHA_LIV= 2–1 |match_BHA_MCI= 2–1 |match_BHA_MUN= |match_BHA_NEW= 2–1 |match_BHA_NFO= 2–1 |match_BHA_SUN= 0–0 |match_BHA_TOT= 2–2 |match_BHA_WHU= 1–1 |match_BHA_WOL= |name_BUR=[[Burnley FC|Burnley]] |match_BUR_ARS= 0–2 |match_BUR_AVL= |match_BUR_BOU= 0–0 |match_BUR_BRE= 3–4 |match_BUR_BHA= 0–2 |match_BUR_CHE= 0–2 |match_BUR_CRY= 0–1 |match_BUR_EVE= 0–0 |match_BUR_FUL= 2–3 |match_BUR_LEE= 2–0 |match_BUR_LIV= 0–1 |match_BUR_MCI= |match_BUR_MUN= 2–2 |match_BUR_NEW= 1–3 |match_BUR_NFO= 1–1 |match_BUR_SUN= 2–0 |match_BUR_TOT= 2–2 |match_BUR_WHU= 0–2 |match_BUR_WOL= |name_CHE=[[Chelsea FC|Chelsea]] |match_CHE_ARS= [[Rivalstvo Arsenal–Chelsea|1–1]] |match_CHE_AVL= 1–2 |match_CHE_BOU= 2–2 |match_CHE_BRE= [[Zapadnolondonski derbi|2–0]] |match_CHE_BHA= 1–3 |match_CHE_BUR= 1–1 |match_CHE_CRY= [[Rivalstvo Chelsea FC–Crystal Palace FC|0–0]] |match_CHE_EVE= 2–0 |match_CHE_FUL= [[Zapadnolondonski derbi|2–0]] |match_CHE_LEE= 2–2 |match_CHE_LIV= [[Rivalstvo Chelsea FC–Liverpool FC|2–1]] |match_CHE_MCI= 0–3 |match_CHE_MUN= |match_CHE_NEW= 0–1 |match_CHE_NFO= |match_CHE_SUN= 1–2 |match_CHE_TOT= [[Rivalstvo Chelsea FC–Tottenham Hotspur FC|a]] |match_CHE_WHU= 3–2 |match_CHE_WOL= 3–0 |name_CRY=[[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] |match_CRY_ARS= |match_CRY_AVL= 0–0 |match_CRY_BOU= 3–3 |match_CRY_BRE= 2–0 |match_CRY_BHA= [[Rivalstvo Brighton & Hove Albion FC–Crystal Palace FC|0–0]] |match_CRY_BUR= 2–3 |match_CRY_CHE= [[Rivalstvo Chelsea FC–Crystal Palace FC|1–3]] |match_CRY_EVE= |match_CRY_FUL= 1–1 |match_CRY_LEE= 0–0 |match_CRY_LIV= 2–1 |match_CRY_MCI= 0–3 |match_CRY_MUN= 1–2 |match_CRY_NEW= 2–1 |match_CRY_NFO= 1–1 |match_CRY_SUN= 0–0 |match_CRY_TOT= 0–1 |match_CRY_WHU= |match_CRY_WOL= 1–0 |name_EVE=[[Everton FC|Everton]] |match_EVE_ARS= 0–1 |match_EVE_AVL= 0–0 |match_EVE_BOU= 1–2 |match_EVE_BRE= 2–4 |match_EVE_BHA= 2–0 |match_EVE_BUR= 2–0 |match_EVE_CHE= 3–0 |match_EVE_CRY= 2–1 |match_EVE_FUL= 2–0 |match_EVE_LEE= 1–1 |match_EVE_LIV= [[Merseyside derbi|a]] |match_EVE_MCI= |match_EVE_MUN= 0–1 |match_EVE_NEW= 1–4 |match_EVE_NFO= 3–0 |match_EVE_SUN= |match_EVE_TOT= 0–3 |match_EVE_WHU= |match_EVE_WOL= 1–1 |name_FUL=[[Fulham FC|Fulham]] |match_FUL_ARS= 0–1 |match_FUL_AVL= |match_FUL_BOU= |match_FUL_BRE= [[Zapadnolondonski derbi|3–1]] |match_FUL_BHA= 2–1 |match_FUL_BUR= 3–1 |match_FUL_CHE= [[Zapadnolondonski derbi|2–1]] |match_FUL_CRY= 1–2 |match_FUL_EVE= 1–2 |match_FUL_LEE= 1–0 |match_FUL_LIV= 2–2 |match_FUL_MCI= 4–5 |match_FUL_MUN= 1–1 |match_FUL_NEW= |match_FUL_NFO= 1–0 |match_FUL_SUN= 1–0 |match_FUL_TOT= 2–1 |match_FUL_WHU= 0–1 |match_FUL_WOL= 3–0 |name_LEE=[[Leeds United FC|Leeds United]] |match_LEE_ARS= 0–4 |match_LEE_AVL= 1–2 |match_LEE_BOU= 2–2 |match_LEE_BRE= 0–0 |match_LEE_BHA= |match_LEE_BUR= |match_LEE_CHE= 3–1 |match_LEE_CRY= 4–1 |match_LEE_EVE= 1–0 |match_LEE_FUL= 1–0 |match_LEE_LIV= 3–3 |match_LEE_MCI= 0–1 |match_LEE_MUN= [[Rivalstvo Leeds United FC–Manchester United FC|1–1]] |match_LEE_NEW= 0–0 |match_LEE_NFO= 3–1 |match_LEE_SUN= 0–1 |match_LEE_TOT= 1–2 |match_LEE_WHU= 2–1 |match_LEE_WOL= |name_LIV=[[Liverpool FC|Liverpool]] |match_LIV_ARS= 1–0 |match_LIV_AVL= 2–0 |match_LIV_BOU= 4–2 |match_LIV_BRE= |match_LIV_BHA= 2–0 |match_LIV_BUR= 1–1 |match_LIV_CHE= [[Rivalstvo Chelsea FC–Liverpool FC|a]] |match_LIV_CRY= |match_LIV_EVE= [[Merseyside derbi|2–1]] |match_LIV_FUL= 2–0 |match_LIV_LEE= 0–0 |match_LIV_MCI= [[Rivalstvo Liverpool FC–Manchester City FC|1–2]] |match_LIV_MUN= [[Derbi Liverpool–Manchester United|1–2]] |match_LIV_NEW= 4–1 |match_LIV_NFO= 0–3 |match_LIV_SUN= 1–1 |match_LIV_TOT= 1–1 |match_LIV_WHU= 5–2 |match_LIV_WOL= 2–1 |name_MCI=[[Manchester City FC|Manchester City]] |match_MCI_ARS= [[Rivalstvo Arsenal FC–Manchester City FC|a]] |match_MCI_AVL= |match_MCI_BOU= 3–1 |match_MCI_BRE= |match_MCI_BHA= 1–1 |match_MCI_BUR= 5–1 |match_MCI_CHE= 1–1 |match_MCI_CRY= |match_MCI_EVE= 2–0 |match_MCI_FUL= 3–0 |match_MCI_LEE= 3–2 |match_MCI_LIV= [[Rivalstvo Liverpool FC–Manchester City FC|3–0]] |match_MCI_MUN= [[Manchester derby|3–0]] |match_MCI_NEW= 2–1 |match_MCI_NFO= 2–2 |match_MCI_SUN= 3–0 |match_MCI_TOT= 0–2 |match_MCI_WHU= 3–0 |match_MCI_WOL= 2–0 |name_MUN=[[Manchester United FC|Manchester United]] |match_MUN_ARS= [[Derbi Arsenal–Manchester United|0–1]] |match_MUN_AVL= 3–1 |match_MUN_BOU= 4–4 |match_MUN_BRE= |match_MUN_BHA= 4–2 |match_MUN_BUR= 3–2 |match_MUN_CHE= 2–1 |match_MUN_CRY= 2–1 |match_MUN_EVE= 0–1 |match_MUN_FUL= 3–2 |match_MUN_LEE= [[Rivalstvo Leeds United FC–Manchester United FC|1–2]] |match_MUN_LIV= [[Derbi Liverpool–Manchester United|a]] |match_MUN_MCI= [[Manchester derby|2–0]] |match_MUN_NEW= 1–0 |match_MUN_NFO= |match_MUN_SUN= 2–0 |match_MUN_TOT= 2–0 |match_MUN_WHU= 1–1 |match_MUN_WOL= 1–1 |name_NEW=[[Newcastle United FC|Newcastle United]] |match_NEW_ARS= 1–2 |match_NEW_AVL= 0–2 |match_NEW_BOU= |match_NEW_BRE= 2–3 |match_NEW_BHA= |match_NEW_BUR= 2–1 |match_NEW_CHE= 2–2 |match_NEW_CRY= 2–0 |match_NEW_EVE= 2–3 |match_NEW_FUL= 2–1 |match_NEW_LEE= 4–3 |match_NEW_LIV= 2–3 |match_NEW_MCI= 2–1 |match_NEW_MUN= 2–1 |match_NEW_NFO= 2–0 |match_NEW_SUN= [[Derbi sjeveroistočne Engleske|1–2]] |match_NEW_TOT= 2–2 |match_NEW_WHU= |match_NEW_WOL= 1–0 |name_NFO=[[Nottingham Forest FC|Nottingham Forest]] |match_NFO_ARS= 0–0 |match_NFO_AVL= 1–1 |match_NFO_BOU= |match_NFO_BRE= 3–1 |match_NFO_BHA= 0–2 |match_NFO_BUR= |match_NFO_CHE= 0–3 |match_NFO_CRY= 1–1 |match_NFO_EVE= 0–2 |match_NFO_FUL= 0–0 |match_NFO_LEE= 3–1 |match_NFO_LIV= 0–1 |match_NFO_MCI= 1–2 |match_NFO_MUN= 2–2 |match_NFO_NEW= |match_NFO_SUN= 0–1 |match_NFO_TOT= 3–0 |match_NFO_WHU= 0–3 |match_NFO_WOL= 0–0 |name_SUN=[[Sunderland AFC|Sunderland]] |match_SUN_ARS= 2–2 |match_SUN_AVL= 1–1 |match_SUN_BOU= 3–2 |match_SUN_BRE= 2–1 |match_SUN_BHA= 0–1 |match_SUN_BUR= 3–0 |match_SUN_CHE= |match_SUN_CRY= 2–1 |match_SUN_EVE= 1–1 |match_SUN_FUL= 1–3 |match_SUN_LEE= 1–1 |match_SUN_LIV= 0–1 |match_SUN_MCI= 0–0 |match_SUN_MUN= |match_SUN_NEW= [[Derbi sjeveroistočne Engleske|1–0]] |match_SUN_NFO= |match_SUN_TOT= 1–0 |match_SUN_WHU= 3–0 |match_SUN_WOL= 2–0 |name_TOT=[[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] |match_TOT_ARS= [[Sjevernolondonski derbi|1–4]] |match_TOT_AVL= 1–2 |match_TOT_BOU= 0–1 |match_TOT_BRE= 2–0 |match_TOT_BHA= |match_TOT_BUR= 3–0 |match_TOT_CHE= [[Rivalstvo Chelsea FC–Tottenham Hotspur FC|0–1]] |match_TOT_CRY= 1–3 |match_TOT_EVE= |match_TOT_FUL= 1–2 |match_TOT_LEE= |match_TOT_LIV= 1–2 |match_TOT_MCI= 2–2 |match_TOT_MUN= 2–2 |match_TOT_NEW= 1–2 |match_TOT_NFO= 0–3 |match_TOT_SUN= 1–1 |match_TOT_WHU= [[Londonski derbi|1–2]] |match_TOT_WOL= 1–1 |name_WHU=[[West Ham United FC|West Ham United]] |match_WHU_ARS= [[Londonski derbi|a]] |match_WHU_AVL= 2–3 |match_WHU_BOU= 0–0 |match_WHU_BRE= 0–2 |match_WHU_BHA= 2–2 |match_WHU_BUR= 3–2 |match_WHU_CHE= 1–5 |match_WHU_CRY= 1–2 |match_WHU_EVE= |match_WHU_FUL= 0–1 |match_WHU_LEE= |match_WHU_LIV= 0–2 |match_WHU_MCI= 1–1 |match_WHU_MUN= 1–1 |match_WHU_NEW= 3–1 |match_WHU_NFO= 1–2 |match_WHU_SUN= 3–1 |match_WHU_TOT= [[Londonski derbi|0–3]] |match_WHU_WOL= 4–0 |name_WOL=[[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]] |match_WOL_ARS= 2–2 |match_WOL_AVL= 2–0 |match_WOL_BOU= 0–2 |match_WOL_BRE= 0–2 |match_WOL_BHA= 1–1 |match_WOL_BUR= 2–3 |match_WOL_CHE= 1–3 |match_WOL_CRY= 0–2 |match_WOL_EVE= 2–3 |match_WOL_FUL= |match_WOL_LEE= 1–3 |match_WOL_LIV= 2–1 |match_WOL_MCI= 0–4 |match_WOL_MUN= 1–4 |match_WOL_NEW= 0–0 |match_WOL_NFO= 0–1 |match_WOL_SUN= |match_WOL_TOT= |match_WOL_WHU= 3–0 }} == Statistika == <small>Ažurirano: 22. 3. 2026.</small> === Najbolji strijelci === {| class="wikitable" |+ !Rang !Igrač !Klub !Golovi<ref name="premierleague.com">{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/stats/top/players|title=Premier League Top Player Stats - Goals, Assists, Clean Sheets|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=24. 8. 2025}}</ref> |- !1 |{{ZD|NOR}} [[Erling Haaland]] |Manchester City |22 |- !2 |{{ZD|BRA}} [[Igor Thiago]] |Brentford |21 |- !3 |{{ZD|Gana}} [[Antoine Semenyo]] |Manchester City |15* |- !4 |{{ZD|BRA}} [[João Pedro (nogometaš, rođen 2001)|João Pedro]] |Chelsea |14 |- ! rowspan="2" |5 |{{ZD|ENG}} [[Danny Welbeck]] |Brighton & Hove Albion | rowspan="2" |12 |- |{{ZD|ŠVE}} [[Viktor Gyökeres]] |Arsenal |- !7 |{{ZD|FRA}} [[Hugo Ekitike]] |Liverpool |11 |- ! rowspan="4" |8 |{{ZD|ENG}} [[Dominic Calvert-Lewin]] |Leeds United | rowspan="4" |10 |- |{{ZD|VEL}} [[Harry Wilson (nogometaš, rođen 1997)|Harry Wilson]] |Fulham |- |{{ZD|FRA}} [[Eli Junior Kroupi]] |Bournemouth |- |{{ZD|FRA}} [[Jean-Philippe Mateta]] |Crystal Palace |- ! rowspan="6" |12 |{{ZD|BRA}} [[Bruno Guimarães]] |Newcastle United | rowspan="6" |9 |- |{{ZD|KAM}} [[Bryan Mbeumo]] |Manchester United |- |{{ZD|ENG}} [[Cole Palmer]] |Chelsea |- |{{ZD|SVN}} [[Benjamin Šeško]] |Manchester United |- |{{ZD|BRA}} [[Richarlison]] |Tottenham Hotspur |- |{{ZD|MEX}} [[Raúl Jiménez]] |Fulham |} '''Napomena''' * * 10 golova za Bournemouth, 5 golova za Manchester City ==== Het−trikovi ==== {{Glavni|Spisak het-trikova u Premijer ligi Engleske}} {| class="wikitable" |+ !Igrač !Za !Protiv !Rezultat !Datum |- |{{ZD|FRA}} [[Jean-Philippe Mateta]] |Crystal Palace |Bournemouth |3–3 (D)<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cj0e8p58v9yt|title=Crystal Palace 3-3 AFC Bournemouth: Jean-Philippe Mateta hat-trick salvages draw|website=BBC Sport|language=en-GB|access-date=24. 11. 2025}}</ref> |18. Oktobar 2025. |- |{{ZD|ENG}} [[Eberechi Eze]] |Arsenal |Tottenham Hotspur |[[Sjevernolondonski derbi|4–1]] (D)<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c70j2y8pk44t|title=Arsenal vs Tottenham LIVE: Premier League score, stats & updates from North London Derby|last=Howell|first=Alex|website=BBC Sport|language=en-GB|access-date=24. 11. 2025}}</ref> |23. Novembar 2025. |- |{{ZD|NJE}} [[Kevin Schade]] | rowspan="2" |Brentford |Bournemouth |4–1 (D)<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cwyvq88n01wt|title=Brentford 4-1 Bournemouth: Kevin Schade hits a hat-trick as Bees claim impressive win|website=BBC Sport|language=en-GB|access-date=7. 1. 2026}}</ref> |27. Decembar 2025. |- |{{ZD|BRA}} [[Igor Thiago]] |Everton |4–2 (G)<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c5y23mym183t|title=Everton 2-4 Brentford: Igor Thiago hat-trick helps the Bees ease past the hosts|website=BBC Sport|language=en-GB|access-date=7. 1. 2026}}</ref> |4. Januar 2026. |- |{{ZD|ENG}} [[Cole Palmer]] | rowspan="2" |Chelsea |Wolverhampton Wanderers |3–1 (G)<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c9dvzlg498dt|title=Palmer scores first-half hat-trick in Chelsea win|website=BBC Sport|language=en-GB|access-date=8. 2. 2026}}</ref> |7. Februar 2026. |- |{{ZD|BRA}} [[João Pedro (nogometaš, rođen 2001)|João Pedro]] |Aston Villa |4–1 (G)<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c20zeq095r9t|title=Aston Villa 1-4 Chelsea: Joao Pedro hat-trick sends Champions League message|website=BBC Sport|language=en-GB|access-date=5. 3. 2026}}</ref> |4. Mart 2026. |} === Clean sheetovi === {| class="wikitable" |+ !Rang !Igrač !Klub !Clean sheetovi<ref name="premierleague.com"/> |- !1 |{{ZD|ŠPA}} [[David Raya]] |Arsenal |15 |- !2 |{{ZD|ITA}} [[Gianluigi Donnarumma]] |Manchester City |12 |- !3 |{{ZD|ENG}} [[Jordan Pickford]] |Everton |11 |- !4 |{{ZD|ENG}} [[Dean Henderson]] |Crystal Palace |10 |- ! rowspan="3" |5 |{{ZD|ŠPA}} [[Robert Sánchez]] |Chelsea | rowspan="3" |9 |- |{{ZD|SRB}} [[Đorđe Petrović (nogometaš)|Đorđe Petrović]] |Bournemouth |- |{{ZD|NIZ}} [[Robin Roefs]] |Sunderland |- !8 |{{ZD|BRA}} [[Alisson Becker]] |Liverpool |8 |} === Disciplina === ==== Igrač ==== * Najviše žutih kartona: '''10'''<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/stats/top/players?statMetric=yellowCards&season=2025|title=Premier League Top Player Stats – Yellow Cards|access-date=14. 9. 2025}}</ref> **{{ZD|ENG}} [[Lewis Dunk]] (Brighton & Hove Albion) **{{ZD|BRA}} [[Joelinton]] (Newcastle United) **{{ZD|KOL}} [[Yerson Mosquera]] (Wolverhampton Wanderers) * Najviše crvenih kartona: '''2'''<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/stats/top/players?statMetric=totalRedCards&season=2025|title=Premier League Top Player Stats – Red Cards|publisher=Premier League|access-date=14. 9. 2025}}</ref> **{{ZD|ARG}} Cristian Romero (Tottenham Hotspur) ====Klub==== * Najviše žutih kartona: '''80'''<ref name="Yellow cards">{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/stats/top/clubs?statMetric=yellowCards&season=2025|title=Premier League Top Club Stats – Yellow Cards|access-date=14. 9. 2025}}</ref> **Brighton & Hove Albion * Najmanje žutih kartona: '''41'''<ref name="Yellow cards"/> **Arsenal * Najviše crvenih kartona: '''7'''<ref name="Red cards">{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/stats/top/clubs?statMetric=totalRedCards&season=2025|title=Premier League Top Club Stats – Red Cards|publisher=Premier League|access-date=14. 9. 2025}}</ref> **Chelsea * Najmanje crvenih kartona: '''0'''<ref name="Red cards"/> **Arsenal **Brighton & Hove Albion **Fulham **Manchester City == Nagrade == === Mjesečne nagrade === {| class="wikitable" |- !rowspan="2"|Mjesec !colspan="2"|Menadžer mjeseca !colspan="2"|Igrač mjeseca !colspan="2"|Gol mjeseca !colspan="2"|Odbrana mjeseca !rowspan="2"|Reference |- !Menadžer !Klub !Igrač !Klub !Igrač !Klub !Igrač !Klub |- !August |{{ZD|NIZ}} [[Arne Slot]] |Liverpool |{{ZD|ENG}} [[Jack Grealish]] |Everton |{{ZD|MAĐ}} [[Dominik Szoboszlai]] |Liverpool |{{ZD|ENG}} [[James Trafford]] | rowspan="2" |Manchester City |<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4407271/voted-august-2025-barclays-manager-of-the-month|title=Slot named Barclays Manager of the Month|date=12. 9. 2025|publisher=Premier League|access-date=13. 9. 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4407220/grealish-wins-first-ever-ea-sports-player-of-the-month-award|title=Grealish wins first ever EA SPORTS Player of the Month award|date=12. 9. 2025|publisher=Premier League|access-date=13. 9. 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4407226/szoboszlais-stunner-wins-guinness-goal-of-the-month-award-for-august|title=Szoboszlai makes history with Guinness Goal of the Month award|date=12. 9. 2025|publisher=Premier League|access-date=13. 9. 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4407234/trafford-wins-coca-cola-save-of-the-month-award|title=Trafford wins Coca-Cola Save of the Month award|date=12. 9. 2025|publisher=Premier League|access-date=13. 9. 2025}}</ref> |- !Septembar |{{flagicon|AUT}} [[Oliver Glasner]] |Crystal Palace |{{ZD|NOR}} [[Erling Haaland]] |Manchester City |{{ZD|ŠPA}} [[Martín Zubimendi]] |Arsenal |{{ZD|ITA}} [[Gianluigi Donnarumma]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4437276/glasner-named-barclays-manager-of-the-month|title=Glasner named Barclays Manager of the Month|date=10. 10. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=12. 10. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4437437/haaland-wins-fourth-ea-sports-player-of-the-month-award|title=Haaland wins fourth EA SPORTS Player of the Month award|date=10. 10. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=12. 10. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4437285/zubimendi-wins-guinness-goal-of-the-month|title=Zubimendi wins Guinness Goal of the Month|date=10. 10. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=12. 10. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4437238/donnarumma-wins-coca-cola-save-of-the-month-award|title=Donnarumma wins Coca-Cola Save of the Month award|date=10. 10. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=12. 10. 2025}}</ref> |- !Oktobar |{{flagicon|POR}} [[Ruben Amorim]] |Manchester United |{{ZD|KAM}} [[Bryan Mbeumo]] |Manchester United |{{ZD|ARG}} [[Emiliano Buendía]] |Aston Villa |{{ZD|SVK}} [[Martin Dúbravka]] |Burnley |<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4455472/amorim-named-barclays-manager-of-the-month|title=Amorim named Barclays Manager of the Month|date=7. 11. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=9. 11. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4455047/mbeumo-wins-his-first-ever-ea-sports-player-of-the-month-award|title=Mbeumo wins his first EA SPORTS Player of the Month award|date=7. 11. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=9. 11. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4455467/buendia-wins-guinness-goal-of-the-month|title=Buendia wins Guinness Goal of the Month|date=7. 11. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=9. 11. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4455647/dubravka-claims-coca-cola-save-of-the-month-award|title=Dubravka claims Coca-Cola Save of the Month award|date=7. 11. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=9. 11. 2025}}</ref> |- !Novembar |{{flagicon|ITA}} [[Enzo Maresca]] |Chelsea |{{ZD|BRA}} [[Igor Thiago]] |Brentford |{{ZD|SAD}} [[Tyler Adams]] |Bournemouth |{{ZD|ENG}} [[Jordan Pickford]] |Everton |<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4497487/maresca-named-barclays-manager-of-the-month|title=Maresca named Barclays Manager of the Month|date=12. 12. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 12. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4497486/thiago-wins-his-first-ea-sports-player-of-the-month-award|title=Thiago wins his first EA SPORTS Player of the Month award|date=12. 12. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 12. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4497488/adams-becomes-first-american-to-win-guinness-goal-of-the-month|title=Adams becomes first American to win Guinness Goal of the Month|date=12. 12. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 12. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4497963/pickford-equals-record-for-coca-cola-save-of-the-month-award|title=Pickford equals record for Coca-Cola Save of the Month award|date=12. 12. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 12. 2025}}</ref> |- !Decembar |{{flagicon|ESP}} [[Unai Emery]] |Aston Villa |{{ZD|ENG}} [[Dominic Calvert-Lewin]] |Leeds United |{{ZD|VEL}} [[Harry Wilson (nogometaš, rođen 1997)|Harry Wilson]] | rowspan="2" |Fulham |{{ZD|ŠPA}} [[David Raya]] |Arsenal |<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4549078/emery-named-barclays-manager-of-the-month|title=Emery named December Barclays Manager of the Month|date=16. 1. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=18. 1. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4544215/calvert-lewin-wins-first-ea-sports-player-of-the-month-award-for-six-years|title=Calvert-Lewin wins first EA SPORTS Player of the Month award for six years|date=16. 1. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=18. 1. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4549088/wilson-wins-guinness-goal-of-the-month-for-second-time|title=Wilson wins Guinness Goal of the Month for the second time|date=16. 1. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=18. 1. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4549091/raya-equals-record-for-coca-cola-save-of-the-month-award|title=Raya equals record for Coca-Cola Save of the Month award|date=16. 1. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=18. 1. 2026}}</ref> |- !Januar |{{ZD|ENG}} [[Michael Carrick]] |Manchester United |{{ZD|BRA}} [[Igor Thiago]] |Brentford |{{ZD|ENG}} [[Harrison Reed (nogometaš)|Harrison Reed]] |{{ZD|FRA}} [[Alphonse Areola]] |West Ham United |<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4587333/januarys-barclays-manager-of-the-month|title=Carrick wins first Barclays Manager of the Month award|date=13. 2. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=13. 2. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4587125/thiago-makes-history-after-winning-ea-sports-player-of-the-month-award|title=Thiago makes history after winning EA SPORTS Player of the Month award|date=13. 2. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=13. 2. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4587385/reed-wins-guinness-goal-of-the-month-award|title=Reed wins Guinness Goal of the Month award|date=13. 2. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=13. 2. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4587584/areola-wins-coca-cola-save-of-the-month-award|title=Areola wins Coca-Cola Save of the Month award|date=13. 2. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=13. 2. 2026}}</ref> |- !Februar |{{flagicon|ESP}} [[Pep Guardiola]] |Manchester City |{{ZD|Gana}} [[Antoine Semenyo]] |Manchester City |{{ZD|ENG}} [[Dominic Solanke]] |Tottenham Hotspur |{{ZD|ENG}} [[Jordan Pickford]] |Everton |<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4611431/semenyo-wins-his-first-ea-sports-player-of-the-month-award|title=Semenyo wins his first EA SPORTS Player of the Month award|date=13. 3. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=15. 3. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4611433/guardiola-named-barclays-manager-of-the-month|title=Guardiola named Barclays Manager of the Month|date=13. 3. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=15. 3. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4611596/solanke-wins-guinness-goal-of-the-month|title=Solanke wins Guinness Goal of the Month award|date=13. 3. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=15. 3. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4611611/pickford-wins-record-fourth-coca-cola-save-of-the-month-award|title=Pickford wins record fourth Coca-Cola Save of the Month award|date=13. 3. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=15. 3. 2026}}</ref> |- !Mart |{{ZD|ŠPA}} [[Mikel Arteta]] |Arsenal |{{ZD|POR}} [[Bruno Fernandes]] |Manchester United |{{ZD|DAN}} [[William Osula]] |Newcastle United |{{ZD|ENG}} [[Aaron Ramsdale]] |Newcastle United |<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4623565/arteta-wins-eighth-barclays-manager-of-the-month-award/|title=Arteta wins eighth Barclays Manager of the Month award|date=3. 4. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 4. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4623552/fernandes-matches-ronaldo-with-sixth-ea-sports-player-of-the-month-award/|title=Fernandes equals Ronaldo with sixth EA SPORTS Player of the Month award|date=3. 4. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 4. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4623619/osula-wins-guinness-goal-of-the-month-award/|title=Osula wins Guinness Goal of the Month award|date=3. 4. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 4. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4623624/ramsdale-wins-coca-cola-save-of-the-month-award/|title=Ramsdale wins Coca-Cola Save of the Month award|date=3. 4. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 4. 2026}}</ref> |} == Reference == {{reflist}} {{Premijer liga Engleske}} {{Prve evropske nogometne lige 2025/26.}} [[Kategorija:2025. u Engleskoj]] [[Kategorija:2026. u Engleskoj]] [[Kategorija:Sezone Premijer lige Engleske]] 9g1r6ohiynujdnuvvawvqhuqcjfbwah 0 526018 3830348 3818537 2026-04-14T18:18:45Z Topnik95 56539 3830348 wikitext text/x-wiki {{Infokutija trenutna sezona fudbalskog kluba | ime_kluba = Arsenal FC | sezona = 2025/2026. | slika = | veličina_slike = | tekst = | titula_vlasnika = | vlasnik = {{nowrap|[[Kroenke Sports & Entertainment]]}} | titula_predsjednika = | predsjednik = [[Stan Kroenke]]<br>[[Josh Kroenke]] | titula_menadžera = | menadžer = [[Mikel Arteta]] | titula4 = | osoba4 = | titula_stadiona = | stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] | liga1 = [[Premier League]] | liga1_rezultat = ''[[Premier League 2025/2026.|1. mjesto]]'' | liga2 = | liga2_rezultat = | liga3 = | liga3_rezultat = | kup1 = [[FA kup]] | kup1_rezultat = ''[[FA kup 2025/2026.|Četvrtina finala]]'' | kup2 = [[Engleski Liga-kup]] | kup2_rezultat = ''[[Engleski Liga-kup 2025/2026.|2. mjesto]]'' | kup3 = {{nowrap|[[UEFA Liga prvaka]]}} | kup3_rezultat = ''[[UEFA Liga prvaka 2025/2026.|Četvrtina finala]]'' | kup4 = | kup4_rezultat = | kup5 = | kup5_rezultat = | kup6 = | kup6_rezultat = | kup7 = | kup7_rezultat = | najbolji_strijelac_sezone = <br>[[Viktor Gyökeres]]<br>(18 golova) | najbolji_strijelac_lige = <br>[[Viktor Gyökeres]]<br>(12 golova) | najveća_posjećenost = 60.345 v [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]]<br>(23. Novembar 2025, Premier League) | najmanja_posjećenost = 50.200 v [[FK Kairat|Kairat]]<br>(28. Januar 2026, UEFA Liga prvaka) | prosječna_posjećenost = 60.216 | najveća_pobjeda = '''5–0''' v Leeds United<br>(Kući, 23. August 2025, Premier League) | najveći_poraz = '''0–2''' v [[Manchester City FC|Manchester City]]<br> ([[Stadion Wembley|Wembley]], 22. Mart 2026, Finale EFL kupa) | uzorak_lr1 = _arsenal2526h | uzorak_t1 = _arsenal2526h | uzorak_dr1 = _arsenal2526h | uzorak_š1 = _arsenal2526h | uzorak_č1 = _arsenal2526hl | lijeva ruka1 = FFFFFF | tijelo1 = F00000 | desna ruka1 = FFFFFF | šorc1 = FFFFFF | čarape1 = F00000 | opis1 = Domaći | uzorak_lr2 = _arsenal2526a | uzorak_t2 = _arsenal2526a | uzorak_dr2 = _arsenal2526a | uzorak_š2 = _arsenal2526a | uzorak_č2 = _arsenal2526a | lijeva ruka2 = 192B47 | tijelo2 = 192B47 | desna ruka2 = 192B47 | šorc2 = 151D35 | čarape2 = 151D35 | opis2 = Gostujući | uzorak_lr3 = _arsenal2526t | uzorak_t3 = _arsenal2526t | uzorak_dr3 = _arsenal2526t | uzorak_š3 = _arsenal2526t | uzorak_č3 = _arsenal2526tl | lijeva ruka3 = FFFFFF | tijelo3 = FFFFFF | desna ruka3 = FFFFFF | šorc3 = 6A2335 | čarape3 = FFFFFF | opis3 = Treći | prethodna_sezona = [[Arsenal FC - sezona 2024/2025.|2024/2025.]] | naredna_sezona = 2026/2027. | ažurirano = 11. 4. 2026 | vlasnici = }} '''Sezona 2025/2026.''' je 34. sezona [[Arsenal FC|Nogometnog kluba Arsenal]] u [[Premijer liga Engleske|Premier ligi]], njihova 100. uzastopna sezona u najvišoj engleskoj ligi, čime su postali prva ekipa koja je provela 100 sezona zaredom u engleskoj najvišoj ligi, te 109. sezona u najvišoj ligi ukupno. Osim domaće lige, Arsenal također sudjeluje u ovogodišnjim izdanjima FA kupa, EFL kupa i UEFA Lige prvaka, od kojih je njihova 40. europska kampanja. Sezona obuhvaća razdoblje od 1. jula 2025. do 30. juna 2026. == Prvi tim == === Stručni štab === {| class="wikitable" |+ !Pozicija !Ime !Datum rođenja !Ref. |- |Menadžer |{{ZD|ŠPA}} [[Mikel Arteta]] |{{Datum rođenja|1982|03|26}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/mikel-arteta-joining-our-new-head-coach|title=Mikel Arteta joining as our new head coach|date=16. 9. 2025|website=Mikel Arteta joining as our new head coach|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref><ref>{{Cite news|title=Mikel Arteta: Arsenal appoint ex-captain as head coach|url=https://www.bbc.com/sport/football/50817660|newspaper=BBC Sport|date=20. 12. 2019|access-date=13. 9. 2025|language=en-GB}}</ref> |- | rowspan="4" |Pomoćnici |{{ZD|NIZ}} [[Albert Stuivenberg]] |{{Datum rođenja|1970|08|05}} |<ref name="Coaching team named">{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/coaching-team-named|title=Coaching team named|date=16. 9. 2025|website=Coaching team named|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref><ref name="bbc.com">{{Cite news|title=Mikel Arteta: Arsenal's new boss encouraged by early signs from players|url=https://www.bbc.com/sport/football/50912761|newspaper=BBC Sport|date=26. 12. 2019|access-date=13. 9. 2025|language=en-GB}}</ref> |- |{{ZD|ARG}} [[Gabriel Heinze]] |{{Datum rođenja|1978|04|19}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/gabriel-heinze-joins-coaching-team|title=Gabriel Heinze joins coaching team|date=16. 9. 2025|website=Gabriel Heinze joins coaching team|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref><ref>{{Cite news|title=Arsenal appoint Gabriel Heinze to join Mikel Arteta’s coaching staff|url=https://www.nytimes.com/athletic/6478034/2025/07/08/arsenal-heinze-coach-appointment/|newspaper=The New York Times|date=8. 7. 2025|access-date=13. 9. 2025|issn=0362-4331|language=en-US|first=Nnamdi|last=Onyeagwara}}</ref> |- |{{ZD|FRA}} [[Nicolas Jover]] |{{Datum rođenja|1981|10|28}} |<ref>{{Cite news|title=Arsenal appoint set-piece coach Nicolas Jover from Manchester City|url=https://www.nytimes.com/athletic/4206997/2021/07/05/arsenal-appoint-set-piece-coach-nicolas-jover-from-manchester-city/|newspaper=The New York Times|date=6. 7. 2021|access-date=13. 9. 2025|issn=0362-4331|language=en-US|first=Art de|last=Roché}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/arsenal-andreas-georgson-malmo-man-city-b944119.html|title=Arsenal hire Man City coach Jover as Georgson leaves for Malmo|last=Collings|first=Simon|date=5. 7. 2021|website=The Standard|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref> |- |{{ZD|ŠPA}} [[Miguel Molina (nogometaš)|Miguel Molina]] |{{Datum rođenja|1993|01|03}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/coaching-and-backroom-team|title=Coaching and backroom team|date=16. 9. 2025|website=Coaching and backroom team|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/mikel-arteta-appoints-three-new-22594631|title=Mikel Arteta appoints three new staff to his Arsenal backroom team|last=Wells|first=Darren|date=28. 8. 2020|website=Daily Mirror|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref> |- |Trener golmana |{{ZD|ŠPA}} [[Iñaki Caña]] |{{Datum rođenja|1975|09|19}} |<ref name="Coaching team named"/><ref name="bbc.com"/> |} === Igrači prvog tima === {{Nogometna ekipa početak|sakrijnapomenu=1}} {{Nogometna ekipa igrač|br=1|nac=ŠPA|ime=[[David Raya]]|poz=GK}} {{Nogometna ekipa igrač|br=2|nac=FRA|ime=[[William Saliba]]|poz=DF|}} {{Nogometna ekipa igrač|br=3|nac=ŠPA|ime=[[Cristhian Mosquera]]|poz=DF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=4|nac=ENG|ime=[[Ben White (nogometaš)|Ben White]]|poz=DF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=5|nac=EKV|ime=[[Piero Hincapié]]|poz=DF}} (Na posudbi iz [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]]) {{Nogometna ekipa igrač|br=6|nac=BRA|ime=[[Gabriel Magalhães]]|poz=DF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=7|nac=ENG|ime=[[Bukayo Saka]]|poz=MF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=8|nac=NOR|ime=[[Martin Ødegaard]]|poz=MF}} {{kapiten}} {{Nogometna ekipa igrač|br=9|nac=BRA|ime=[[Gabriel Jesus]]|poz=FW}} {{Nogometna ekipa igrač|br=10|nac=ENG|ime=[[Eberechi Eze]]|poz=MF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=11|nac=BRA|ime=[[Gabriel Martinelli]]|poz=FW}} {{Nogometna ekipa igrač|br=12|nac=NIZ|ime=[[Jurriën Timber]]|poz=DF}} {{Nogometna ekipa sredina}} {{Nogometna ekipa igrač|br=12|nac=ŠPA|ime=[[Kepa Arrizabalaga]]|poz=GK}} {{Nogometna ekipa igrač|br=14|nac=ŠVE|ime=[[Viktor Gyökeres]]|poz=FW}} {{Nogometna ekipa igrač|br=16|nac=DAN|ime=[[Christian Nørgaard]]|poz=MF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=19|nac=BEL|ime=[[Leandro Trossard]]|poz=FW}} {{Nogometna ekipa igrač|br=20|nac=ENG|ime=[[Noni Madueke]]|poz=FW}} {{Nogometna ekipa igrač|br=23|nac=ŠPA|ime=[[Mikel Merino]]|poz=MF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=29|nac=NJE|ime=[[Kai Havertz]]|poz=FW}} {{Nogometna ekipa igrač|br=33|nac=ITA|ime=[[Riccardo Calafiori]]|poz=DF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=36|nac=ŠPA|ime=[[Martín Zubimendi]]|poz=MF|}} {{Nogometna ekipa igrač|br=41|nac=ENG|ime=[[Declan Rice]]|poz=MF|}} {{Nogometna ekipa igrač|br=49|nac=ENG|ime=[[Myles Lewis-Skelly]]|poz=DF|}} {{Nogometna ekipa kraj}} ==== Igrači na posudbi ==== {| class="wikitable" |+ !{{Abbr|Br.|Broj na dresu}} !Igrač !{{Abbr|Poz.|Pozicija}} !{{Abbr|Posudba|Na posudbi u}} !{{Abbr|Ref.|Reference}} |- |15 |{{ZD|POLJ}} [[Jakub Kiwior]] |Odbrana |{{ZD|POR}} [[FC Porto|Porto]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/jakub-kiwior-joins-porto-season-long-loan|title=Jakub Kiwior joins Porto on season-long loan|date=16. 9. 2025|website=Jakub Kiwior joins Porto on season-long loan|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref> |- |21 |{{ZD|POR}} [[Fábio Vieira (nogometaš, rođen 2000)|Fábio Vieira]] |Vezni |{{ZD|NJE}} [[Hamburger SV|HSV]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/fabio-vieira-joins-hamburger-sv-loan|title=Fabio Vieira joins Hamburger SV on loan|date=16. 9. 2025|website=Fabio Vieira joins Hamburger SV on loan|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref> |- |24 |{{ZD|ENG}} [[Reiss Nelson]] |Napad |{{ZD|ENG}} [[Brentford FC|Brentford]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/reiss-nelson-joins-brentford-loan-0|title=Reiss Nelson joins Brentford on loan|date=16. 9. 2025|website=Reiss Nelson joins Brentford on loan|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref> |- |31 |{{ZD|EST}} [[Karl Hein (nogometaš)|Karl Hein]] |Golman |{{ZD|NJE}} [[SV Werder Bremen|Werder]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/karl-hein-joins-werder-bremen-loan|title=Karl Hein joins Werder Bremen on loan|date=16. 9. 2025|website=Karl Hein joins Werder Bremen on loan|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref> |- |22 |{{ZD|ENG}} [[Ethan Nwaneri]] |Vezni |{{ZD|FRA}} [[Olympique de Marseille|Marseille]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/ethan-nwaneri-joins-marseille-loan|title=Ethan Nwaneri joins Marseille on loan|date=7. 2. 2026|website=Ethan Nwaneri joins Marseille on loan|language=en|access-date=4. 2. 2026}}</ref> |} == Predsezona i prijateljske utakmice == {{legend inline|#CCFFCC|Pobjeda|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend inline|#FFFFCC|Nerješeno|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend inline|#FFCCCC|Izgubljeno|border=1px solid #AAAAAA}} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 23. juli 2025. |vrijeme = 13:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 1–0 |jedanaesterci1 = *[[Martin Ødegaard|Ødegaard]] {{Penpromašaj}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{pengol}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{pengol}} *[[Reiss Nelson|Nelson]] {{Penpromašaj}} *[[Jakub Kiwior|Kiwior]] {{Penpromašaj}} *[[Max Dowman|Dowman]] {{pengol}} *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{pengol}} *[[Josh Nichols|Nichols]] {{pengol}} *Salmon {{Penpromašaj}} |jedanaesterci = 5–6 |jedanaesterci2 = *{{pengol}} [[Matteo Gabbia|Gabbia]] *{{Penpromašaj}} [[Lorenzo Colombo|Colombo]] *{{pengol}} [[Samuel Chukwueze|Chukwueze]] *{{Penpromašaj}} [[Mattia Liberali|Liberali]] *{{Penpromašaj}} [[Noah Okafor|Okafor]] *{{pengol}} [[Warren Bondo|Bondo]] *{{pengol}} [[Filippo Terracciano|F. Terracciano]] *{{pengol}} [[Matteo Duțu|Duțu]] *{{pengol}} Comotto |izvještaj = https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Jul-23/arsenal-1-0-ac-milan-match-report |tim2 = [[AC Milan|Milan]] |golovi1 = *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|53}} |golovi2 = |stadion = [[Nacionalni stadion, Singapur|Nacionalni stadion]] |runda = Azijska turneja |lokacija = [[Kallang]], [[Singapur]] |gledalaca = 22.813 |sudac = Jansen Foo ([[Nogometni savez Singapura|Singapur]]) |ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 27. juli 2025. |vrijeme = 13:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 3–2 |izvještaj = https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Jul-27/arsenal-3-2-newcastle-united-match-report |tim2 = [[Newcastle United FC|Newcastle United]] |golovi1 = *[[Mikel Merino|Merino]] {{gol|33}} *[[Alex Murphy (nogometaš)|A. Murphy]] {{gol|35|a.g}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{žuti karton|38}} *[[Martin Ødegaard|Ødegaard]] {{gol|84|pen.}} |golovi2 = *[[Anthony Elanga|Elanga]] {{gol|6}} *[[Jamaal Lascelles|Lascelles]] {{žuti karton|45+1}} *[[Jacob Murphy|J. Murphy]] {{gol|58}} |jedanaesterci = |jedanaesterci1 = |jedanaesterci2 = |stadion = [[Nacionalni stadion, Singapur|Nacionalni stadion]] |runda = Azijska turneja |lokacija = Kallang, Singapur |gledalaca = 38.720 |sudac = Clarence Leow ([[Nogometni savez Singapura|Singapur]]) |ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 31. juli 2025. |vrijeme = 13:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 0–1 |izvještaj = https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Jul-31/arsenal-tottenham-hotspur-match-report |tim2 = [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] |golovi1 = *[[Mikel Merino|Merino]] {{žuti karton|90+3}} |golovi2 = *[[Rodrigo Bentancur|Bentancur]] {{žuti karton|36}} *[[Pape Matar Sarr|Sarr]] {{gol|45}} *[[Brennan Johnson|Johnson]] {{žuti karton|90+3}} |stadion = [[Kai Tak Sports Park]] |runda = Azijska turneja |lokacija = [[Kowloon]], [[Hong Kong]] |gledalaca = 49.975 |sudac = Lau Fong Hei ([[Nogometni savez Hong Konga, Kina|Hong Kong]]) |ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 6. august 2025. |vrijeme = 19:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 2–3 |izvještaj = https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Aug-06/arsenal-2-3-villarreal-match-report |tim2 = [[Villarreal CF|Villarreal]] |golovi1 = *[[Christian Nørgaard|Nørgaard]] {{gol|36}} *[[Martin Ødegaard|Ødegaard]] {{gol|76|pen.}} |golovi2 = *[[Nicolas Pépé|Pépé]] {{gol|16}} *[[Karl Etta Eyong|Etta Eyong]] {{gol|33}} *[[Pape Gueye|Gueye]] {{žuti karton|55}} *[[Arnaut Danjuma|Danjuma]] {{gol|68}} |jedanaesterci = 3–4 |jedanaesterci1 = *[[Martin Ødegaard|Ødegaard]] {{pengol}} *[[Declan Rice|Rice]] {{pengol}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{Penpromašaj}} *[[Oleksandr Zinchenko (nogometaš)|Zinchenko]] {{pengol}} *[[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{Penpromašaj}} *[[Noni Madueke|Madueke]] {{Penpromašaj}} |jedanaesterci2 = *{{pengol}} [[Alberto Moleiro|Moleiro]] *{{Penpromašaj}} [[Denis Suárez|Suárez]] *{{pengol}} [[Arnaut Danjuma|Danjuma]] *{{pengol}} [[Santi Comesaña|Comesaña]] *{{Penpromašaj}} Valou *{{pengol}} [[Pau Cabanes|Cabanes]] |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = Prijateljska |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.355 |sudac = [[Sam Barrott]] ([[Nogometni savez Engleske|Engleska]]) |ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 9. august 2025. |vrijeme = 18:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 3–0 |izvještaj = https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Aug-09/arsenal-3-0-athletic-club-match-report |tim2 = [[Athletic Bilbao]] |golovi1 = *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|35}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|37}} *[[Myles Lewis-Skelly|Lewis-Skelly]] {{žuti karton|69}} *[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|82}} |golovi2 = *[[Yuri Berchiche|Berchiche]] {{žuti karton|2}} |jedanaesterci = 6–5 |jedanaesterci1 = *[[Mikel Merino|Merino]] {{pengol}} *[[Kai Havertz|Havertz]] {{pengol}} *[[Noni Madueke|Madueke]] {{pengol}} *[[Ethan Nwaneri|Nwaneri]] {{Penpromašaj}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{pengol}} *[[William Saliba|Saliba]] {{pengol}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{pengol}} |jedanaesterci2 = *{{pengol}} [[Gorka Guruzeta|Guruzeta]] *{{pengol}} [[Robert Navarro (nogometaš)|Navarro]] *{{pengol}} [[Mikel Vesga|Vesga]] *{{pengol}} [[Nico Serrano|Serrano]] *{{Penpromašaj}} [[Maroan Sannadi|Sannadi]] *{{pengol}} [[Iñigo Lekue|Lekue]] *{{Penpromašaj}} [[Adama Boiro|Boiro]] |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = [[Emirates Cup]] |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.000 |sudac = [[Robert Jones (nogometni sudac)|Robert Jones]] ([[Nogometni savez Engleske|Engleska]]) |ishod = POB }} == Takmičenje == === Sveukupna statistika === {{Fb overview |c=5 |c1=[[Premier League 2025/2026.|Premier League]] |fm1=17. August 2025. |lm1=24. Maj 2026. |sr1=1. kolo |fp1=TBD |w1=21 |d1=7 |l1=4 |f1=62 |a1=24 |c2=[[FA kup 2025/2026.|FA kup]] |fm2=11. Januar 2026. |lm2=TBD |sr2=Treća runda |fp2=TBD |w2=3 |d2=0 |l2=1 |f2=11 |a2=4 |c3=[[Engleski Liga kup 2025/2026.|Engleski Liga kup]] |fm3=24. Septembar 2025. |lm3=22. Mart 2026. |sr3=Treća runda |fp3=2. mjesto|w3=4 |d3=1 |l3=1 |f3=9 |a3=5 |c4=[[UEFA Liga prvaka 2025/2026.|UEFA Liga prvaka]] |fm4=16. Septembar 2025. |lm4=TBD |sr4=Ligaška faza |fp4=TBD |w4=10 |d4=1 |l4=0 |f4=27 |a4=5 |s=[https://int.soccerway.com/teams/england/arsenal-fc/ Soccerway] }} === Premier League === {{Main|Premier League 2025/2026.}} ==== Tabela ==== {{:Premier League 2025/2026.|showteam=ARS}} ==== Statistika u Premier League ==== {{Fb_rs |dp=12 |dn=2 |di=2 |ddg=36 |dpg=11 |gp=9 |gn=5 |gi=2 |gdg=26 |gpg=13 }} ==== Rezultati po kolima ==== {{#invoke:sports rbr table|table|legendpos=b | updated=11. April 2026 | rnd1=[[Derbi Arsenal–Manchester United|1]]| rnd5=[[Derbi Arsenal–Manchester City|5]]| rnd12=[[Sjevernolondonski derbi|12]]| rnd13=[[Rivalstvo Arsenal–Chelsea|13]]| rnd23=[[Derbi Arsenal–Manchester United|23]]| rnd27=31¹| rnd28=[[Sjevernolondonski derbi|27]]| rnd29=[[Rivalstvo Arsenal–Chelsea|28]]| rnd30=29| rnd31=30| rnd33=[[Derbi Arsenal–Manchester City|33]] | header=Kolo | label1=Stadion | res1= [[Old Trafford|A]]/[[Emirates Stadium|H]]/[[Anfield|A]]/H/H/[[St James' Park|A]]/H/[[Craven Cottage|A]]/H/[[Turf Moor|A]]/[[Stadium of Light|A]]/H/[[Stamford Bridge (stadion)|A]]/H/[[Villa Park|A]]/H/[[Stadion Everton|A]]/H/H/[[Dean Court|A]]/H/[[City Ground|A]]/H/[[Elland Road|A]]/H/[[Stadion Brentford Community|A]]/[[Stadion Molineux|A]]/[[Stadion Tottenham Hotspur|A]]/H/[[Stadion Falmer|A]]/H/H/[[Gradski stadion u Manchesteru|A]]/H/H/[[Stadion London|A]]/H/[[Selhurst Park|A]] | label2=Rezultat | res2=W/W/L/W/D/W/W/W/W/W/D/W/D/W/L/W/W/W/W/W/D/D/L/W/W/D/D/W/W/W/W/L | label3=Pozicija | pos3=6/1/3/2/2/2/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1 | label4=Bodovi | pos4=3p/6p/6p/9p/10p/13p/16p/19p/22p/25p/26p/29p/30p/33p/33p/36p/39p/42p/45p/48p/49p/50p/50p/53p/56p/57p/58p/61p/64p/67p/70p/70p | color_W=green1|text_W=Pobjeda | color_D=yellow1|text_D=Nerješeno | color_L=red1|text_L=Izgubljeno | color_P=lightgrey|text_P=Otkazano | text_H=Domaćin|text_A=Gost | color_1=gold|color_2–4=green1|color_5=blue1|color_18–20=red1<!--|color_X=gold where X is the number of points required to win the league, if the League is won by Arsenal--> | source=[https://www.premierleague.com/tables Premier League] | notes={{plainlist| * Pozicije su nakon završenog kola, a ne nakon odigrane utakmice utakmice ili dana. * ^'''1''' 31. Kolo (vs. [[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]]) je pomjereno zbog Arsenalovog učešća u finalu liga kupa. }}}} ==== Utakmice ==== {{legend inline|#CCFFCC|Pobjeda|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend inline|#FFFFCC|Nerješeno|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend inline|#FFCCCC|Izgubljeno|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend inline|#FFFFFF|Buduća utakmica|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#BBBBBB|Odgođeno|border=1px solid #AAAAAA}} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 17. august 2025. |vrijeme = 17:30 |historija = |tim1 = [[Manchester United FC|Manchester United]] |rezultat = 0–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561903 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Patrick Dorgu|Dorgu]] {{žuti karton|85}} |golovi2 = *[[Riccardo Calafiori|Calafiori]] {{gol|13}}, {{žuti karton|42}} *[[David Raya|Raya]] {{žuti karton|85}} *[[Jurriën Timber|Timber]] {{žuti karton|90+1}} *[[Myles Lewis-Skelly|Lewis-Skelly]] {{žuti karton|90+3}} |stadion = [[Old Trafford]] |runda = [[Derbi Arsenal–Manchester United|1]] |lokacija = [[Trafford]] |gledalaca = 73.475 |sudac = [[Simon Hooper]] |ishod = POB |iu = }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 23. august 2025. |vrijeme = 18:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 5–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561906 |tim2 = [[Leeds United FC|Leeds United]] |golovi1 = *[[Jurriën Timber|Timber]] {{gol|34||56}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|45+1}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|48||90+5|pen.}} |golovi2 = *[[Jayden Bogle|Bogle]] {{žuti karton|9}} *[[Gabriel Gudmundsson|Gudmundsson]] {{žuti karton|80}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 2 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.110 |sudac = [[Jarred Gillett]] |ishod = POB |iu= }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 31. august 2025. |vrijeme = 17:30 |historija = |tim1 = [[Liverpool FC|Liverpool]] |rezultat = 1–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561919 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Ryan Gravenberch|Gravenberch]] {{žuti karton|29}} *[[Dominik Szoboszlai|Szoboszlai]] {{gol|83}} *[[Wataru Endo|Endo]] {{žuti karton|90+8}} |golovi2 = *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{žuti karton|66}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{žuti karton|81}} |stadion = [[Anfield]] |runda = 3 |lokacija = [[Liverpool]] |gledalaca = 60.455 |sudac = [[Chris Kavanagh (nogometni sudac)|Chris Kavanagh]] |ishod = POR |iu= }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 13. septembar 2025. |vrijeme = 13:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 3–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561926 |tim2 = [[Nottingham Forest FC|Nottingham Forest]] |golovi1 = *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{gol|32||79}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|46}} *[[Riccardo Calafiori|Calafiori]] {{žuti karton|61}} |golovi2 = *[[Neco Williams|Williams]] {{žuti karton|78}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 4 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.167 |sudac = [[Darren England]] |ishod = POB |iu= }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 21. septembar 2025. |vrijeme = 17:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 1–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561936 |tim2 = [[Manchester City FC|Manchester City]] |golovi1 = *[[Jurriën Timber|Timber]] {{žuti karton|46}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|90+3}} |golovi2 = *[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|9}} *[[Bernardo Silva|Silva]] {{žuti karton|36}} *[[Gianluigi Donnarumma|Donnarumma]] {{žuti karton|77}} |kartoni1= |kartoni2= |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 5 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.161 |sudac = [[Stuart Attwell]] |ishod = N |iu= [[Gabriel Martinelli]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 28. septembar 2025. |vrijeme = 17:30 |historija = |tim1 = [[Newcastle United FC|Newcastle United]] |rezultat = 1–2 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561952 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Nick Woltemade|Woltemade]] {{gol|34}} *[[Joelinton]] {{žuti karton|83}} *[[Dan Burn|Burn]] {{žuti karton|88}} |golovi2 = *[[Riccardo Calafiori|Calafiori]] {{žuti karton|56}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{gol|84}} *[[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{gol|90+6}} |stadion = [[St James' Park]] |runda = 6 |lokacija = [[Newcastle na Tyneu]] |gledalaca = 52.199 |sudac = [[Jarred Gillett]] |ishod = POB |iu=[[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 4. oktobar 2025. |vrijeme = 16:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 2–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561956 |tim2 = [[West Ham United FC|West Ham United]] |golovi1 = *[[Declan Rice|Rice]] {{gol|38}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|67|pen.}} |golovi2 = *[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{žuti karton|58}} *[[Lucas Paquetá|Paquetá]] {{žuti karton|69}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 7 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.181 |sudac = [[John Brooks (nogometni sudija)|John Brooks]] |ishod = POB |iu=[[Declan Rice]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 18. oktobar 2025. |vrijeme = 18:30 |historija = |tim1 = [[Fulham F.C.|Fulham]] |rezultat = 0–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561968 |tim2 = Arsenal |golovi1 = |golovi2 = *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|58}} |stadion = [[Craven Cottage]] |runda = 8 |lokacija = [[Fulham]] |gledalaca = 27.736 |sudac = [[Anthony Taylor (nogometni sudija)|Anthony Taylor]] |ishod = POB |iu=[[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 26. oktobar 2025. |vrijeme = 15:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 1–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561976 |tim2 = [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] |golovi1 = *[[Eberechi Eze|Eze]] {{gol|39}} |golovi2 = |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 9 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.103 |sudac = [[Thomas Bramall]] |ishod = POB |iu= [[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 1. novembar 2025. |vrijeme = 16:00 |historija = |tim1 = [[Burnley FC|Burnley]] |rezultat = 0–2 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561986 |tim2 = Arsenal |golovi1 = * [[Josh Cullen (nogometaš)|Cullen]] {{žuti karton|27}} * [[Zian Flemming|Flemming]] {{žuti karton|55}} |golovi2 = * [[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|14}} * [[Declan Rice|Rice]] {{gol|35}} * [[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{žuti karton|90+5}} |stadion = [[Turf Moor]] |runda = 10 |lokacija = [[Burnley]] |gledalaca = 21.538 |sudac = [[Chris Kavanagh (nogometni sudija)|Chris Kavanagh]] |ishod = POB |iu= [[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 8. novembar 2025. |vrijeme = 18:30 |historija = |tim1 = [[Sunderland AFC|Sunderland]] |rezultat = 2–2 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562002 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Daniel Ballard|Ballard]] {{gol|36}} *[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{žuti karton|45+1}} *[[Reinildo Mandava|Mandava]] {{žuti karton|72}} *[[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|90+4}} |golovi2 = *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{žuti karton|36}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|54}} *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|74}} |stadion = [[Stadium of Light]] |runda = 11 |lokacija = [[Sunderland]] |gledalaca = 46.799 |sudac = [[Craig Pawson]] |ishod = N |iu=[[Bukayo Saka]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 23. novembar 2025. |vrijeme = 17:30 |historija = [[Sjevernolondonski derbi]] |tim1 = Arsenal |rezultat = 4–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562006 |tim2 = [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] |golovi1 = *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|36}} *[[Eberechi Eze|Eze]] {{gol|41||46||76}} *[[Declan Rice|Rice]] {{žuti karton|87}} |golovi2 = *[[Rodrigo Bentancur|Bentancur]] {{žuti karton|32}} *[[Richarlison]] {{gol|55}} *[[Cristian Romero|Romero]] {{žuti karton|70}} *[[Pedro Porro|Porro]] {{žuti karton|87}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 12 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.345 |sudac = [[Michael Oliver (nogometni sudija)|Michael Oliver]] |ishod = POB |iu= [[Eberechi Eze]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 30. novembar 2025. |vrijeme = 17:30 |historija =[[Rivalstvo Arsenal–Chelsea]] |tim1 = [[Chelsea FC|Chelsea]] |rezultat = 1–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562017 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Marc Cucurella|Cucurella]] {{žuti karton|11}} *[[Moisés Caicedo|Caicedo]] {{crveni karton|0|38}} *[[Trevoh Chalobah|Chalobah]] {{gol|48}} |golovi2 = *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{žuti karton|5}} *[[Cristhian Mosquera|Mosquera]] {{žuti karton|13}} *[[Riccardo Calafiori|Calafiori]] {{žuti karton|27}} *[[Piero Hincapié|Hincapié]] {{žuti karton|41}} *[[Myles Lewis-Skelly|Lewis-Skelly]] {{žuti karton|54}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{gol|59}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{žuti karton|88}} |stadion = [[Stamford Bridge (stadion)|Stamford Bridge]] |runda = 13 |lokacija = [[Fulham]] |gledalaca = 39.820 |sudac = [[Anthony Taylor (nogometni sudija)|Anthony Taylor]] |ishod = N |iu=[[Reece James]] (CHE) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 3. decembar 2025. |vrijeme = 20:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 2–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562026 |tim2 = [[Brentford FC|Brentford]] |golovi1 = *[[Mikel Merino|Merino]] {{gol|11}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|90+1}} |golovi2 = *[[Yehor Yarmolyuk|Yarmolyuk]] {{žuti karton|65}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 14 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.110 |sudac = [[Tony Harrington]] |ishod = POB |iu=[[Mikel Merino]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 6. decembar 2025. |vrijeme = 13:30 |historija = |tim1 = [[Aston Villa FC|Aston Villa]] |rezultat = 2–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562036 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Matty Cash|Cash]] {{gol|36}} *[[Emiliano Buendía|Buendía]] {{gol|90+5}} |golovi2 = *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|52}} *[[Riccardo Calafiori|Calafiori]] {{žuti karton|72}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{žuti karton|74}} |stadion = [[Villa Park]] |runda = 15 |lokacija = [[Birmingham]] |gledalaca = 42.888 |sudac = [[Peter Bankes]] |ishod = POR |iu=[[Matty Cash]] (AVL) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 13. decembar 2025. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 2–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562045 |tim2 = [[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]] |golovi1 = *[[Sam Johnstone|Johnstone]] {{gol|70|a.g.}} *[[Yerson Mosquera|Mosquera]] {{gol|90+4|a.g.}} |golovi2 = *[[Hwang Hee-chan]] {{žuti karton|60}} *[[Matt Doherty (nogometaš, rođen 1992)|Doherty]] {{žuti karton|65}} *[[Tolu Arokodare|Arokodare]] {{gol|90}} *[[Yerson Mosquera|Mosquera]] {{žuti karton|90+6}} *[[Emmanuel Agbadou|Agbadou]] {{žuti karton|90+8}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 16 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.242 |sudac = [[Robert Jones (nogometni sudija)|Robert Jones]] |ishod = POB |iu= [[Bukayo Saka]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 20. decembar 2025. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Everton FC|Everton]] |rezultat = 0–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562058 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Vitaliy Mykolenko|Mykolenko]] {{žuti karton|26}} *[[James Tarkowski|Tarkowski]] {{žuti karton|39}} |golovi2 = *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|27|pen.}}, {{žuti karton|56}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{žuti karton|89}} |stadion = [[Stadion Everton]] |runda = 17 |lokacija = [[Liverpool]] |gledalaca = |sudac = [[Sam Barrott]] |ishod = POB |iu= [[Declan Rice]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 27. decembar 2025. |vrijeme = 16:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 2–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562065 |tim2 = [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] |golovi1 = *[[Martin Ødegaard|Ødegaard]] {{gol|14}} *[[Georginio Rutter|Rutter]] {{gol|52|a.g.}} *[[Myles Lewis-Skelly|Lewis-Skelly]] {{žuti karton|69}} *[[Piero Hincapié|Hincapié]] {{žuti karton|90}} |golovi2 = *[[Bart Verbruggen|Verbruggen]] {{žuti karton|45+1}} *[[Lewis Dunk|Dunk]] {{žuti karton|50}} *[[Diego Coppola|Coppola]] {{žuti karton|56}} *[[Diego Gómez (Paragvajski nogometaš)|Gómez]] {{gol|64}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 18 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.209 |sudac = [[John Brooks (nogometni sudija)|John Brooks]] |ishod = POB |iu=[[Declan Rice]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 30. decembar 2025. |vrijeme = 21:15 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 4–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562075 |tim2 = [[Aston Villa FC|Aston Villa]] |golovi1 = *[[Mikel Merino|Merino]] {{žuti karton|45+1}} *[[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{gol|48}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{gol|52}} *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|69}} *[[Gabriel Jesus|Jesus]] {{gol|78}}, {{žuti karton|79}} |golovi2 = *[[Morgan Rogers|Rogers]] {{žuti karton|45+2}} *[[Lamare Bogarde|Bogarde]] {{žuti karton|81}} *[[Ollie Watkins|Watkins]] {{gol|90+4}}, {{žuti karton|90+7}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 19 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.279 |sudac = [[Darren England]] |ishod = POB |iu=[[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 3. januar 2026. |vrijeme = 18:30 |historija = |tim1 = [[AFC Bournemouth|Bournemouth]] |rezultat = 2–3 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562085 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Evanilson (nogometaš, rođen 1999)|Evanilson]] {{gol|10}} *[[Antoine Semenyo|Semenyo]] {{žuti karton|26}} *[[Eli Junior Kroupi|Kroupi]] {{gol|76}}, {{žuti karton|80}} *[[Amine Adli|Adli]] {{žuti karton|90+1}} |golovi2 = *[[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{gol|16}} *[[Declan Rice|Rice]] {{gol|54||71}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{žuti karton|70}} |stadion = [[Dean Court]] |runda = 20 |lokacija = [[Bournemouth]] |gledalaca = 11.240 |sudac = [[Chris Kavanagh (nogometni sudija)|Chris Kavanagh]] |ishod = POB |iu=[[Declan Rice]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 8. januar 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 0–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562096 |tim2 = [[Liverpool FC|Liverpool]] |golovi1 = *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{žuti karton|12}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{žuti karton|90+3}} |golovi2 = *[[Alexis Mac Allister|Mac Allister]] {{žuti karton|90}} *[[Ibrahima Konaté|Konaté]] {{žuti karton|90+3}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 21 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.258 |sudac = [[Anthony Taylor (nogometni sudija)|Anthony Taylor]] |ishod = N |iu= [[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 17. januar 2026. |vrijeme = 18:30 |historija = |tim1 = [[Nottingham Forest FC|Nottingham Forest]] |rezultat = 0–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562111 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Ola Aina|Aina]] {{žuti karton|90}} |golovi2 = *[[Jurriën Timber|Timber]] {{žuti karton|37}} |stadion = [[City Ground]] |runda = 22 |lokacija = [[West Bridgford]] |gledalaca = 30.729 |sudac = [[Michael Oliver (nogometni sudija)|Michael Oliver]] |ishod = N |iu= [[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 25. januar 2026. |vrijeme = 17:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 2–3 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562116 |tim2 = [[Manchester United FC|Manchester United]] |golovi1 = *[[Lisandro Martínez|Martínez]] {{gol|29|a.g.}} *[[Declan Rice|Rice]] {{žuti karton|64}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{gol|84}} *[[Eberechi Eze|Eze]] {{žuti karton|90+1}} |golovi2 = *[[Bryan Mbeumo|Mbeumo]] {{gol|37}} *[[Patrick Dorgu|Dorgu]] {{gol|50}} *[[Matheus Cunha|Cunha]] {{gol|87}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 23 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.296 |sudac = [[Craig Pawson]] |ishod = POR |iu= [[Patrick Dorgu]] (MUN) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 31. januar 2026. |vrijeme = 16:00 |historija = |tim1 = [[Leeds United FC|Leeds United]] |rezultat = 0–4 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562128 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Gabriel Gudmundsson|Gudmundsson]] {{žuti karton|37}} |golovi2 = *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{gol|27}} *[[Noni Madueke|Madueke]] {{gol|38}} *[[Jurriën Timber|Timber]] {{žuti karton|59}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|69}} *[[Gabriel Jesus|Jesus]] {{gol|86}} |stadion = [[Elland Road]] |runda = 24 |lokacija = [[Leeds]] |gledalaca = 36.858 |sudac = [[Stuart Attwell]] |ishod = POB |iu= [[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 7. februar 2026. |vrijeme = 16:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 3–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562136 |tim2 = [[Sunderland AFC|Sunderland]] |golovi1 = *[[William Saliba|Saliba]] {{žuti karton|26}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{gol|42}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|66||90+3}} |golovi2 = *[[Habib Diarra|Diarra]] {{žuti karton|39}} *[[Brian Brobbey|Brobbey]] {{žuti karton|40}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 25 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.312 |sudac = [[Sam Barrott]] |ishod = POB |iu= [[Viktor Gyökeres]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 12. februar 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Brentford FC|Brentford]] |rezultat = 1–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562146 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Vitaly Janelt|Janelt]] {{žuti karton|4}} *[[Mathias Jensen|Jensen]] {{žuti karton|53}} *[[Keane Lewis-Potter|Lewis-Potter]] {{gol|71}} *[[Dango Ouattara|Ouattara]] {{žuti karton|86}} |golovi2 = *[[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{žuti karton|20}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{žuti karton|30}} *[[Noni Madueke|Madueke]] {{gol|61}} |stadion = [[Stadion Brentford Community|Gtech Community]] |runda = 26 |lokacija = [[Brentford]] |gledalaca = 17.224 |sudac = [[John Brooks (nogometni sudija)|John Brooks]] |ishod = N |iu= [[Declan Rice]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 18. februar 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]] |rezultat = 2–2 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562204 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Santiago Bueno|S. Bueno]] {{žuti karton|45+4}} *[[Hugo Bueno (nogometaš, rođen 2002)|H. Bueno]] {{gol|61}} *[[Jean-Ricner Bellegarde|Bellegarde]] {{žuti karton|71}} *[[Tom Edozie|Edozie]] {{gol|90+4}} |golovi2 = *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|5}} *[[Piero Hincapié|Hincapié]] {{gol|56}} *[[Gabriel Jesus|Jesus]] {{žuti karton|90+9}} |stadion = [[Stadion Molineux]] |runda = 31 |lokacija = [[Wolverhampton]] |gledalaca = 29.843 |sudac = [[Paul Tierney (nogometni sudija)|Paul Tierney]] |ishod = N |iu=[[Declan Rice]] (ARS) |napomena=Utakmica je pomjerena zbog Arsenalovog sudjelovanja u finalu Engleskog Liga-kupa.}} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 22. februar 2026. |vrijeme = 17:30 |historija =[[Sjevernolondonski derbi]] |tim1 = [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] |rezultat = 1–4 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562163 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Randal Kolo Muani|Kolo Muani]] {{gol|34}} *[[Archie Gray|Gray]] {{žuti karton|35}} *[[Yves Bissouma|Bissouma]] {{žuti karton|86}} |golovi2 = *[[Jurriën Timber|Timber]] {{žuti karton|27}} *[[Eberechi Eze|Eze]] {{gol|32||61}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|47||90+4}} |stadion = [[Stadion Tottenham Hotspur]] |runda = 27 |lokacija = [[Tottenham]] |gledalaca = 61.439 |sudac = [[Peter Bankes]] |ishod = POB |iu=[[Viktor Gyökeres]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 1. mart 2026. |vrijeme = 17:30 |historija =[[Rivalstvo Arsenal–Chelsea]] |tim1 = Arsenal |rezultat = 2–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562166 |tim2 = [[Chelsea FC|Chelsea]] |golovi1 = *[[William Saliba|Saliba]] {{gol|21}} *[[Jurriën Timber|Timber]] {{gol|66}} *[[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{žuti karton|75}} |golovi2 = *[[Piero Hincapié|Hincapié]] {{gol|45+2|a.g.}} *[[Cole Palmer|Palmer]] {{žuti karton|59}} *[[Jorrel Hato|Hato]] {{žuti karton|65}} *[[Pedro Neto|Neto]] {{crveni karton|2|67|70}} *[[Enzo Fernández|Fernández]] {{žuti karton|79}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 28 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.296 |sudac =[[Darren England]] |ishod = POB |iu= [[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 4. mart 2026. |vrijeme = 20:30 |historija = |tim1 = [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] |rezultat = 0–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562177 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Diego Gómez (Paragvajski nogometaš)|Gómez]] {{žuti karton|52}} *[[Olivier Boscagli|Boscagli]] {{žuti karton|80}} *[[Ferdi Kadıoğlu|Kadıoğlu]] {{žuti karton|82}} *[[Yasin Ayari|Ayari]] {{žuti karton|90+4}} |golovi2 = *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|9}} *[[Cristian Mosquera|Mosquera]] {{žuti karton|11}} |stadion = [[Stadion Falmer]] |runda = 29 |lokacija = [[Brighton and Hove]] |gledalaca = 31.575 |sudac = [[Chris Kavanagh (nogometni sudija)|Chris Kavanagh]] |ishod = POB |iu=[[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 14. mart 2026. |vrijeme = 18:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 2–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562185 |tim2 = [[Everton FC|Everton]] |golovi1 = *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|89}} *[[Max Dowman|Dowman]] {{gol|90+7}} |golovi2 = |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 30 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.176 |sudac = [[Andrew Madley]] |ishod = POB |iu= [[Max Dowman]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 11. april 2026. |vrijeme = 13:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 1–2 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562205 |tim2 = [[AFC Bournemouth|Bournemouth]] |golovi1 = *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|35|pen.}}, {{žuti karton|80}} |golovi2 = *[[Eli Junior Kroupi|Kroupi]] {{gol|17}}, {{žuti karton|79}} *[[Alex Scott (nogometaš, rođen 2003)|Scott]] {{gol|74}} *[[Adrien Truffert|Truffert]] {{žuti karton|77}} *[[James Hill (nogometaš, rođen, born 2002)|Hill]] {{žuti karton|90+6}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 32 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.210 |sudac = [[Michael Oliver (nogometni sudija)|Michael Oliver]] |ishod = POR |iu= [[Alex Scott (nogometaš, rođen 2003)|Alex Scott]] (BOU) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 19. april 2026. |vrijeme = 17:30 |historija = |tim1 = [[Manchester City FC|Manchester City]] |rezultat = |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562221 |tim2 = Arsenal |golovi1 = |golovi2 = |kartoni1= |kartoni2= |stadion = [[Gradski stadion u Manchesteru]] |runda = 33 |lokacija = [[Manchester]] |gledalaca = |sudac = [[Anthony Taylor (nogometni sudija)|Anthony Taylor]] |ishod = |iu= }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 25. april 2026. |vrijeme = 16:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562226 |tim2 = [[Newcastle United FC|Newcastle United]] |golovi1 = |golovi2 = |kartoni1= |kartoni2= |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 34 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = |sudac = |ishod = |iu= }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 2. maj 2026. |vrijeme = 16:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562236 |tim2 = [[Fulham FC|Fulham]] |golovi1 = |golovi2 = |kartoni1= |kartoni2= |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 35 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = |sudac = |ishod = |iu= }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 9. maj 2026. |vrijeme = 16:00 |historija = |tim1 = [[West Ham United FC|West Ham United]] |rezultat = |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562254 |tim2 = Arsenal |golovi1 = |golovi2 = |kartoni1= |kartoni2= |stadion = [[Stadion London]] |runda = 36 |lokacija = [[Stratford, London|Stratford]] |gledalaca = |sudac = |ishod = |iu= }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 17. maj 2026. |vrijeme = 16:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562256 |tim2 = [[Burnley FC|Burnley]] |golovi1 = |golovi2 = |kartoni1= |kartoni2= |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 37 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = |sudac = |ishod = |iu= }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 24. maj 2026. |vrijeme = 17:00 |historija = |tim1 = [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] |rezultat = |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562267 |tim2 = Arsenal |golovi1 = |golovi2 = |kartoni1= |kartoni2= |stadion = [[Selhurst Park]] |runda = 38 |lokacija = [[Selhurst]] |gledalaca = |sudac = |ishod = |iu= }} === FA kup === {{Glavni|FA kup 2025/2026.}} Kao klub iz Premijer lige, Arsenal je ušao u FA kup u trećem kolu, igrao je protiv drugoligaša [[Portsmouth FC|Portsmoutha]]. U četvrtom kolu Arsenal je ugostio [[Wigan Athletic FC|Wigan Athletic]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/arsenal-discover-fa-cup-fourth-round-opponents|title=Arsenal to play Wigan in FA Cup fourth round|date=14. 1. 2026|website=Arsenal to play Wigan in FA Cup fourth round|language=en|access-date=12. 1. 2026}}</ref> U petom kolu Arsenal je gostovao kod [[Mansfield Town FC|Mansfield Towna]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/mansfield-town-drawn-fa-cup-fifth-round|title=Mansfield Town drawn in FA Cup fifth round|date=18. 2. 2026|website=Mansfield Town drawn in FA Cup fifth round|language=en|access-date=16. 2. 2026}}</ref> U četvrtfinalu Arsenal je igrao u gostima protiv [[Southampton FC|Southamptona]]. {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 11. januar 2026. |vrijeme = 15:00 |historija = |tim1 = [[Portsmouth FC|Portsmouth]] |rezultat = 1–4 |izvještaj = https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cx2pkje7znet |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Colby Bishop|Bishop]] {{gol|3}} *[[Luke Le Roux|Le Roux]] {{žuti karton|55}} |golovi2 = *[[Andre Dozzell|Dozzell]] {{gol|8|a.g.}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|25||51||72}} *[[Noni Madueke|Madueke]] {{Penpromašaj}} 43' *[[Myles Lewis-Skelly|Lewis-Skelly]] {{žuti karton|45}} *[[Ben White (nogometaš)|White]] {{žuti karton|68}} |stadion = [[Fratton Park]] |runda = Treće kolo |lokacija = [[Portsmouth]] |gledalaca = 20.611 |sudac = [[Tony Harrington]] |ishod = POB |iu= [[Gabriel Martinelli]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 15. februar 2026. |vrijeme = 17:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 4–0 |izvještaj = https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cn0e377e218t |tim2 = [[Wigan Athletic FC|Wigan Athletic]] |golovi1 = *[[Noni Madueke|Madueke]] {{gol|11}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|18}} *[[Jack Hunt (nogometaš)|Hunt]] {{gol|23|a.g.}} *[[Gabriel Jesus]] {{gol|27}} *[[Myles Lewis-Skelly|Lewis-Skelly]] {{žuti karton|69}} *[[Christian Nørgaard|Nørgaard]] {{žuti karton|82}} |golovi2 = *[[Owen Moxon|Moxon]] {{žuti karton|73}} *[[Will Aimson|Aimson]] {{žuti karton|83}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = Četvrto kolo |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 59.996 |sudac = [[Tim Robinson (nogometni sudija)|Tim Robinson]] |ishod = POB |iu= [[Eberechi Eze]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 7. mart 2026. |vrijeme = 13:15 |historija = |tim1 = [[Mansfield Town FC|Mansfield Town]] |rezultat = 1–2 |izvještaj = https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cj98rz2ypvdt |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Will Evans (nogometaš, rođen 1997)|Evans]] {{gol|50}} *[[Louis Reed|Reed]] {{žuti karton|60}} *[[Lucas Akins|Akins]] {{žuti karton|77}} *[[Stephen McLaughlin|McLaughlin]] {{žuti karton|80}} *[[Aaron Lewis (nogometaš)|Lewis]] {{žuti karton|90+2}} |golovi2 = *[[Noni Madueke|Madueke]] {{gol|41}} *[[Eberechi Eze|Eze]] {{gol|66}}, {{žuti karton|74}} *[[Riccardo Calafiori|Calafiori]] {{žuti karton|70}} |stadion = [[Field Mill]] |runda = Peto kolo |lokacija = [[Mansfield]] |gledalaca = 9.260 |sudac = [[Thomas Bramall]] |ishod = POB |iu= [[Will Evans (nogometaš, rođen 1997)|Will Evans]] (MAN) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 4. april 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Southampton FC|Southampton]] |rezultat = 2–1 |izvještaj = https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c4gx7vpwpq9t |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Ryan Manning|Manning]] {{žuti karton|27}} *[[Ross Stewart (nogometaš, rođen 1996)|Stewart]] {{gol|35}} *[[Shea Charles|Charles]] {{gol|85}} *[[Caspar Jander|Jander]] {{žuti karton|89}} |golovi2 = *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|68}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{žuti karton|90+3}} |stadion = [[Stadion St Mary's]] |runda = Četvrtina finala |lokacija = [[Southampton]] |gledalaca = 31.067 |sudac = [[Sam Barrott]] |ishod = POR |iu=[[Léo Scienza]] (SOU) }} === Engleski Liga-kup === {{Glavni|Engleski Liga-kup 2025/2026.}} Topnici su ušli u Engleski Liga-kup u trećem kolu kao jedna od ekipa Premijer lige koje sudjeluju u UEFA takmičenjima. Kao nositelji, izvučeni su u [[Vale Park|gostima]] ekipe [[Port Vale FC|Port Vale]] iz [[EFL League One|League One]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/carabao-cup-third-round-opponents-confirmed|title=Port Vale drawn in Carabao Cup third round|date=16. 9. 2025|website=Port Vale drawn in Carabao Cup third round|language=en|access-date=15. 9. 2025}}</ref> U četvrtom kolu Arsenal je igrao na domaćem terenu protiv [[Brighton & Hove Albion FC|Brightona]]<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/carabao-cup-fourth-round-opponents-drawn|title=Brighton drawn in Carabao Cup fourth round|date=1. 10. 2025|website=Brighton drawn in Carabao Cup fourth round|language=en|access-date=28. 9. 2025}}</ref> i u četvrtfinalu protiv [[Crystal Palace FC|Crystal Palacea]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/carabao-cup-quarter-final-draw-made|title=Crystal Palace drawn in Carabao Cup quarter-finals|date=1. 11. 2025|website=Crystal Palace drawn in Carabao Cup quarter-finals|language=en|access-date=30. 10. 2025}}</ref> U polufinalu se sastaju Arsenal i [[Chelsea FC|Chelsea]] na [[Stamford Bridge (stadion)|Stamford Bridgeu]] u prvoj utakmici, a druga i odlučujuća utakmica igra se na [[Emirates Stadium|Emiratesu]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/carabao-cup-semi-final-draw-made|title=Carabao Cup semi-final draw made|date=27. 12. 2025|website=Carabao Cup semi-final draw made|language=en|access-date=24. 12. 2025}}</ref> U finalu se klub suočio s [[Manchester City FC|Manchester Cityjem]], koji je pokušao osvojiti takmičenje prvi put od 1993. godine.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/arsenal-face-man-city-carabao-cup-final|title=Arsenal to face Man City in Carabao Cup final|date=12. 2. 2026|website=Arsenal to face Man City in Carabao Cup final|language=en|access-date=8. 2. 2026}}</ref> Manchester City je bio bolji u finalu pobjedivši rezultatom 2−0.<ref>{{Cite web|url=https://efl.com/|title=Homepage|last=EFL|website=EFL|language=en|access-date=22. 3. 2026}}</ref> {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 24. septembar 2025. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Port Vale FC|Port Vale]] |rezultat = 0–2 |izvještaj = https://www.efl.com/match-centre/g2603058 |tim2 = Arsenal |golovi1 = |golovi2 = *[[Eberechi Eze|Eze]] {{gol|8}} *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|86}} |stadion = [[Vale Park]] |runda = Treće kolo |lokacija = [[Stoke-on-Trent]] |gledalaca = 16.326 |sudac = Andrew Kitchen |ishod = POB |iu= }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 29. oktobar 2025. |vrijeme = 20:45 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 2–0 |izvještaj = https://www.efl.com/match-centre/g2606487 |tim2 = [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] |golovi1 = *[[Ethan Nwaneri|Nwaneri]] {{gol|57}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|76}} |golovi2 = *[[Diego Coppola|Coppola]] {{žuti karton|34}} *[[Olivier Boscagli|Boscagli]] {{žuti karton|86}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = Četvrto kolo |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 59.292 |sudac = [[Sam Barrott]] |ishod = POB |iu= }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 23. decembar 2025. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 1–1 |izvještaj = https://www.efl.com/match-centre/g2608196 |tim2 = [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] |golovi1 = *[[Maxence Lacroix|Lacroix]] {{gol|80|a.g.}} *[[Kepa Arrizabalaga|Arrizabalaga]] {{žuti karton|89}} |golovi2 = *[[Marc Guéhi|Guéhi]] {{gol|90+5}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = Četvrtfinale |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = |sudac = [[Stuart Attwell]] |ishod = N |iu= |jedanaesterci=8–7 |jedanaesterci1= *[[Martin Ødegaard|Ødegaard]] {{pengol}} *[[Declan Rice|Rice]] {{pengol}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{pengol}} *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{pengol}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{pengol}} *[[Riccardo Calafiori|Calafiori]] {{pengol}} *[[Jurriën Timber|Timber]] {{pengol}} *[[William Saliba|Saliba]] {{pengol}} |jedanaesterci2= *{{pengol}} [[Jean-Philippe Mateta|Mateta]] *{{pengol}} [[Justin Devenny|Devenny]] *{{pengol}} [[Will Hughes|Hughes]] *{{pengol}} [[Borna Sosa|Sosa]] *{{pengol}} [[Jefferson Lerma|Lerma]] *{{pengol}} [[Adam Wharton|Wharton]] *{{pengol}} [[Christantus Uche|Uche]] *{{Penpromašaj}} [[Maxence Lacroix|Lacroix]] }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 14. januar 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Chelsea FC|Chelsea]] |rezultat = 2–3 |izvještaj = https://www.efl.com/match-centre/g2614884 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Estêvão Willian|Estêvão]] {{žuti karton|42}} *[[Marc Cucurella|Cucurella]] {{žuti karton|44}} *[[Alejandro Garnacho|Garnacho]] {{gol|57||83}} *[[Benoît Badiashile|Badiashile]] {{žuti karton|65}} *[[Pedro Neto|Neto]] {{žuti karton|90}} |golovi2 = *[[Ben White (nogometaš)|White]] {{gol|7}} *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{žuti karton|42}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|49}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{gol|71}} *[[Kepa Arrizabalaga|Arrizabalaga]] {{žuti karton|75}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{žuti karton|78}} *[[Jurriën Timber|Timber]] {{žuti karton|90+6}} |stadion = [[Stamford Bridge (stadion)|Stamford Bridge]] |runda = Polufinale (1. utakmica) |lokacija = [[Fulham]] |gledalaca = 39.243 |sudac = [[Simon Hooper]] |ishod = POB |iu= [[Viktor Gyökeres]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 3. februar 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 1–0 |izvještaj = https://www.efl.com/match-centre/g2614886 |tim2 = [[Chelsea FC|Chelsea]] |golovi1 = *[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|90+7}} |golovi2 = *[[Liam Delap|Delap]] {{žuti karton|56}} *[[Malo Gusto|Gusto]] {{žuti karton|68}} *[[Estêvão Willian|Estêvão]] {{žuti karton|71}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = Polufinale (uzvratna utakmica) |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 59.452 |sudac = [[Peter Bankes]] |ishod = POB |iu= |sveukupni rezultat=4–2}} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 22. mart 2026. |vrijeme = 17:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 0–2 |izvještaj = https://www.efl.com/match-centre/g2625816 |tim2 = [[Manchester City FC|Manchester City]] |golovi1 = *[[Piero Hincapié|Hincapié]] {{žuti karton|16}} *[[Kepa Arrizabalaga|Arrizabalaga]] {{žuti karton|51}} *[[Ben White (nogometaš)|White]] {{žuti karton|69}} |golovi2 = *[[Abdukodir Khusanov|Khusanov]] {{žuti karton|32}} *[[Nico O'Reilly|O'Reilly]] {{gol|60||64}} |stadion =[[Stadion Wembley]] |runda = Finale |lokacija = [[Wembley]] |gledalaca = 88.486 |sudac = [[Peter Bankes]] |ishod = POR |iu= [[Nico O'Reilly]] (MCI) }} === UEFA Liga prvaka === {{Glavni|UEFA Liga prvaka 2025/2026.}} ====Ligaška faza==== Arsenalov [[UEFA koeficijent|UEFA-in klupski koeficijent]] na kraju prethodne sezone bio je 98.000 bodova. Bili su u 2. šeširu za ždrijeb ligaške faze, koji je održan 28. augusta 2025. Arsenal je nasumično izvučen da igra protiv [[FC Bayern München|Bayern Münchena]] i [[FC Inter Milano|Inter Milana]] (drugu sezonu zaredom) iz 1. šešira, [[Atlético Madrid]]a i [[Club Brugge KV|Club Bruggea]] iz 2. šešira, [[Olympiakos FC|Olympiakosa]] i [[SK Slavija Prag|Slavije Prag]] iz 3. šešira, te na kraju debitanta [[FK Kairat|Kairata]] i [[Athletic Bilbao|Athletic Bilbaa]] iz 4. šešira. =====Tabela ligaške faze===== <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |section=Table |show_limit=5 |class_rules= |source=UEFA<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/standings/ |title=League phase table |publisher=[[UEFA]] |access-date=30. 8. 2025}}</ref> <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ARS, BAY, LIV, TOT, BAR, CHE, SPO, MCI, RMA, INT, PAR, NEW, JUV, ATM, ATA, LEV, DOR, OLY, BRU, GAL, MON, QRB, BOD, BEN, MAR, PAF, USG, PSV, ATH, NAP, CPH, AJX, FRA, SLP, VIL, KAI <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_AJX=2 |draw_AJX=0 |loss_AJX=6 |gf_AJX=8 |ga_AJX=21<!--Ajax--> |win_ARS=8 |draw_ARS=0 |loss_ARS=0 |gf_ARS=23|ga_ARS=4 <!--Arsenal--> |win_ATA=4 |draw_ATA=1 |loss_ATA=3 |gf_ATA=10|ga_ATA=10<!--Atalanta--> |win_ATH=2 |draw_ATH=2 |loss_ATH=4 |gf_ATH=9 |ga_ATH=14<!--Athletic Bilbao--> |win_ATM=4 |draw_ATM=1 |loss_ATM=3 |gf_ATM=17|ga_ATM=15<!--Atlético Madrid--> |win_BAR=5 |draw_BAR=1 |loss_BAR=2 |gf_BAR=22|ga_BAR=14<!--Barcelona--> |win_LEV=3 |draw_LEV=3 |loss_LEV=2 |gf_LEV=13|ga_LEV=14<!--Bayer Leverkusen--> |win_BAY=7 |draw_BAY=0 |loss_BAY=1 |gf_BAY=22|ga_BAY=8 <!--Bayern Munich--> |win_BEN=3 |draw_BEN=0 |loss_BEN=5 |gf_BEN=10|ga_BEN=12<!--Benfica--> |win_BOD=2 |draw_BOD=3 |loss_BOD=3 |gf_BOD=14|ga_BOD=15<!--Bodø/Glimt--> |win_DOR=3 |draw_DOR=2 |loss_DOR=3 |gf_DOR=19|ga_DOR=17<!--Borussia Dortmund--> |win_CHE=5 |draw_CHE=1 |loss_CHE=2 |gf_CHE=17|ga_CHE=10<!--Chelsea--> |win_BRU=3 |draw_BRU=1 |loss_BRU=4 |gf_BRU=15|ga_BRU=17<!--Club Brugge--> |win_CPH=2 |draw_CPH=2 |loss_CPH=4 |gf_CPH=12|ga_CPH=21<!--Copenhagen--> |win_FRA=1 |draw_FRA=1 |loss_FRA=6 |gf_FRA=10|ga_FRA=21<!--Eintracht Frankfurt--> |win_GAL=3 |draw_GAL=1 |loss_GAL=4 |gf_GAL=9 |ga_GAL=11<!--Galatasaray--> |win_INT=5 |draw_INT=0 |loss_INT=3 |gf_INT=15|ga_INT=7 <!--Inter Milan--> |win_JUV=3 |draw_JUV=4 |loss_JUV=1 |gf_JUV=14|ga_JUV=10<!--Juventus--> |win_KAI=0 |draw_KAI=1 |loss_KAI=7 |gf_KAI=7 |ga_KAI=22<!--Kairat--> |win_LIV=6 |draw_LIV=0 |loss_LIV=2 |gf_LIV=20|ga_LIV=8 <!--Liverpool--> |win_MCI=5 |draw_MCI=1 |loss_MCI=2 |gf_MCI=15|ga_MCI=9 <!--Manchester City--> |win_MAR=3 |draw_MAR=0 |loss_MAR=5 |gf_MAR=11|ga_MAR=14<!--Marseille--> |win_MON=2 |draw_MON=4 |loss_MON=2 |gf_MON=8 |ga_MON=14<!--Monaco--> |win_NAP=2 |draw_NAP=2 |loss_NAP=4 |gf_NAP=9 |ga_NAP=15<!--Napoli--> |win_NEW=4 |draw_NEW=2 |loss_NEW=2 |gf_NEW=17|ga_NEW=7<!--Newcastle United--> |win_OLY=3 |draw_OLY=2 |loss_OLY=3 |gf_OLY=10|ga_OLY=14<!--Olympiacos--> |win_PAF=2 |draw_PAF=3 |loss_PAF=3 |gf_PAF=8 |ga_PAF=11<!--Pafos--> |win_PAR=4 |draw_PAR=2 |loss_PAR=2 |gf_PAR=21|ga_PAR=11<!--Paris Saint-Germain--> |win_PSV=2 |draw_PSV=2 |loss_PSV=4 |gf_PSV=16|ga_PSV=16<!--PSV Eindhoven--> |win_QRB=3 |draw_QRB=1 |loss_QRB=4 |gf_QRB=13|ga_QRB=21<!--Qarabağ--> |win_RMA=5 |draw_RMA=0 |loss_RMA=3 |gf_RMA=21|ga_RMA=12<!--Real Madrid--> |win_SLP=0 |draw_SLP=3 |loss_SLP=5 |gf_SLP=5 |ga_SLP=19<!--Slavia Prague--> |win_SPO=5 |draw_SPO=1 |loss_SPO=2 |gf_SPO=17|ga_SPO=11<!--Sporting CP--> |win_TOT=5 |draw_TOT=2 |loss_TOT=1 |gf_TOT=17|ga_TOT=7 <!--Tottenham Hotspur--> |win_USG=3 |draw_USG=0 |loss_USG=5 |gf_USG=8 |ga_USG=17<!--Union Saint-Gilloise--> |win_VIL=0 |draw_VIL=1 |loss_VIL=7 |gf_VIL=5 |ga_VIL=18<!--Villarreal--> <!--Team status--> |status_text_W=Osigurano doigravanje u play-offu (nosioci), ali se i dalje može automatski plasirati u osminu finala |status_text_X=Osigurano doigravanje u play-offu (nenosioci), ali se i dalje može automatski plasirati u osminu finala |status_text_Y=Ne mogu automatski proći u osminu finala, ali se i dalje mogu kvalificirati putem doigravanja (nosioci) |status_text_Z=Ne mogu automatski proći u osminu finala, ali se i dalje mogu kvalificirati putem doigravanja (nenosioci) <!--Team definitions--> |name_AJX={{ZD|NIZ}} [[AFC Ajax|Ajax]] |name_ARS='''{{ZD|ENG}} [[Arsenal FC|Arsenal]]''' |name_ATA={{ZD|ITA}} [[Atalanta BC|Atalanta]] |name_ATH={{ZD|ŠPA}} [[Athletic Bilbao]] |name_ATM={{ZD|ŠPA}} [[Atlético Madrid]] |name_BAR={{ZD|ŠPA}} [[FC Barcelona|Barcelona]] |name_LEV={{ZD|NJE}} [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] |name_BAY={{ZD|NJE}} [[FC Bayern München|Bayern München]] |name_BEN={{ZD|POR}} [[SL Benfica|Benfica]] |name_BOD={{ZD|NOR}} [[FK Bodø/Glimt|Bodø/Glimt]] |name_DOR={{ZD|NJE}} [[Borussia Dortmund]] |name_CHE={{ZD|ENG}} [[Chelsea FC|Chelsea]] |name_BRU={{ZD|BEL}} [[Club Brugge KV|Club Brugge]] |name_CPH={{ZD|DAN}} [[FC Copenhagen|Copenhagen]] |name_FRA={{ZD|NJE}} [[Eintracht Frankfurt]] |name_GAL={{ZD|TUR}} [[Galatasaray SK|Galatasaray]] |name_INT={{ZD|ITA}} [[Inter Milan]] |name_JUV={{ZD|ITA}} [[Juventus FC|Juventus]] |name_KAI={{ZD|KAZ}} [[FK Kairat|Kairat]] |name_LIV={{ZD|ENG}} [[Liverpool FC|Liverpool]] |name_MCI={{ZD|ENG}} [[Manchester City FC|Manchester City]] |name_MAR={{ZD|FRA}} [[Olympique de Marseille|Marseille]] |name_MON={{ZD|FRA}} [[AS Monaco FC|Monaco]] |name_NAP={{ZD|ITA}} [[SSC Napoli|Napoli]] |name_NEW={{ZD|ENG}} [[Newcastle United FC|Newcastle United]] |name_OLY={{ZD|GRČ}} [[Olympiacos FC|Olympiacos]] |name_PAF={{ZD|KIP}} [[Pafos FC|Pafos]] |name_PAR={{ZD|FRA}} [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] |name_PSV={{ZD|NIZ}} [[PSV Eindhoven]] |name_QRB={{ZD|AZE}} [[Qarabağ FK|Qarabağ]] |name_RMA={{ZD|ŠPA}} [[Real Madrid CF|Real Madrid]] |name_SLP={{ZD|ČEŠ}} [[SK Slavia Prague|Slavia Prague]] |name_SPO={{ZD|POR}} [[Sporting CP]] |name_TOT={{ZD|ENG}} [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] |name_USG={{ZD|BEL}} [[Royale Union Saint-Gilloise|Union Saint-Gilloise]] |name_VIL={{ZD|ŠPA}} [[Villarreal CF|Villarreal]] <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=R16 |result2=R16 |result3=R16 |result4=R16 |result5=R16 |result6=R16 |result7=R16 |result8=R16 |result9=POS |result10=POS |result11=POS |result12=POS |result13=POS |result14=POS |result15=POS |result16=POS |result17=POU |result18=POU |result19=POU |result20=POU |result21=POU |result22=POU |result23=POU |result24=POU |col_R16=green1 |text_R16=Prolazak u 1/8 finala (nosioci) |col_POS=blue1 |text_POS=Prolazak u play off nokaut faze (nosioci) |col_POU=blue2 |text_POU={{nowrap|Prolazak u play off nokaut faze (nenosioci)}} }}</onlyinclude> =====Statistika u ligaškoj fazi===== {{Fb_rs |dp=4 |dn=0 |di=0 |ddg=12 |dpg=3 |gp=4 |gn=0 |gi=0 |gdg=11 |gpg=1 }} =====Rezultati po kolima===== {{#invoke:sports rbr table|table|legendpos=b | update=complete | header=Kolo | label1=Stadion | res1=[[Stadion San Mamés (2013)|A]]/[[Stadion Emirates|H]]/H/[[Fortuna Arena|A]]/H/[[Jan Breydel Stadium|A]]/[[San Siro|A]]/H | label2=Rezultat | res2=W/W/W/W/W/W/W/W | label3=Pozicija | pos3=7/5/4/2/1/1/1/1 | label4=Bodovi | pos4=3p/6p/9p/12p/15p/18p/21p/24p | color_W=green1|text_W=Pobjeda | color_D=yellow1|text_D=Nerješeno | color_L=red1|text_L=Izgubljeno | color_P=lightgrey|text_P=Otkazano | text_H=Domaćin|text_A=Gost | color_1–8=green1|color_9–16=blue1|color_17–24=blue2 | source=[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/fixtures-results/ UEFA] }} =====Utakmice===== {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 16. septembar 2025. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Athletic Bilbao]] {{ZD|ŠPA}} |rezultat = 0–2 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2045908/ |tim2 = {{ZD|ENG}} Arsenal |golovi1 = *[[Mikel Jauregizar|Jauregizar]] {{žuti karton|85}} |golovi2 = *[[Declan Rice|Rice]] {{žuti karton|7}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|72}} *[[Noni Madueke|Madueke]] {{žuti karton|85}} *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|87}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{žuti karton|90+1}} |stadion = [[Stadion San Mamés (2013)|San Mamés]] |runda = 1 |lokacija = [[Bilbao]], Španija |gledalaca = 51.059 |sudac = Donatas Rumšas ([[Nogometni savez Litvanije|Litvanija]]) |iu= [[Gabriel Martinelli]] (ARS) |ishod=POB}} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 1. oktobar 2025. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal {{ZD|ENG}} |rezultat = 2–0 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2045930 |tim2 = {{ZD|GRČ}} [[Olympiacos FC|Olympiacos]] |golovi1 = *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|12}} *[[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{žuti karton|58}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{žuti karton|61}} *[[Declan Rice|Rice]] {{žuti karton|78}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|90+2}} |golovi2 = *[[Gabriel Strefezza|Strefezza]] {{žuti karton|90}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 2 |lokacija = [[London]], Engleska |gledalaca = 56.820 |sudac = [[François Letexier]] ([[Nogometni savez Francuske|Francuska]]) |ishod = POB |iu = [[Martin Ødegaard]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 21. oktobar 2025. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal {{ZD|ENG}} |rezultat = 4–0 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2045940 |tim2 = {{ZD|ŠPA}} [[Atlético Madrid]] |golovi1 = *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{žuti karton|38}} *[[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{gol|57}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|64}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|67||70}} |golovi2 = *[[José María Giménez|Giménez]] {{žuti karton|33}} *[[Robin Le Normand|Le Normand]] {{žuti karton|75}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 3 |lokacija = [[London]], Engleska |gledalaca = 59.200 |sudac = [[Davide Massa]] ([[Nogometni savez Italije|Italija]]) |ishod = POB |iu=[[Viktor Gyökeres]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 4. novembar 2025. |vrijeme = 18:45 |historija = |tim1 = [[SK Slavia Prague|Slavia Prague]] {{ZD|ČEŠ}} |rezultat = 0–3 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2045964 |tim2 = {{ZD|ENG}} Arsenal |golovi1 = *[[Christos Zafiris|Zafiris]] {{žuti karton|70}} *[[David Douděra|Douděra]] {{žuti karton|83}} *[[Youssoupha Mbodji|Mbodji]] {{žuti karton|90+6}} |golovi2 = *[[Ethan Nwaneri|Nwaneri]] {{žuti karton|24}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|32|pen.}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{žuti karton|37}}, {{gol|46||68}} *[[Christian Nørgaard|Nørgaard]] {{žuti karton|75}} *[[Myles Lewis-Skelly|Lewis-Skelly]] {{žuti karton|79}} |kartoni1= |kartoni2= |stadion = [[Fortuna Arena]] |runda = 4 |lokacija = [[Prag]], Češka |gledalaca = |sudac = [[Aliyar Aghayev]] ([[Nogometni savez Azerbejdžana|Azerbejdžan]]) |ishod = POB |iu= [[Mikel Merino]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 26. novembar 2025. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal {{ZD|ENG}} |rezultat = 3–1 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2045986 |tim2 = {{ZD|NJE}} [[FC Bayern München|Bayern München]] |golovi1 = *[[Jurriën Timber|Timber]] {{gol|22}} *[[Noni Madueke|Madueke]] {{gol|69}} *[[William Saliba|Saliba]] {{žuti karton|74}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|77}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{žuti karton|80}} |golovi2 = *[[Dayot Upamecano|Upamecano]] {{žuti karton|23}} *[[Lennart Karl|Karl]] {{gol|32}} *[[Konrad Laimer|Laimer]] {{žuti karton|43}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 5 |lokacija = [[London]], Engleska |gledalaca = 58.780 |sudac = [[Marco Guida]] ([[Nogometni savez Italije|Italija]]) |ishod = POB |iu= [[Declan Rice]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 10. decembar 2025. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Club Brugge KV|Club Brugge]] {{ZD|BEL}} |rezultat = 0–3 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2046007 |tim2 = {{ZD|ENG}} Arsenal |golovi1 = |golovi2 = *[[Noni Madueke|Madueke]] {{gol|25||47}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|56}} *[[Christian Nørgaard|Nørgaard]] {{žuti karton|65}} *[[Ben White (nogometaš)|White]] {{žuti karton|68}} |stadion = [[Stadion Jan Breydel]] |runda = 6 |lokacija = [[Brugge]], Belgija |gledalaca = 26.464 |sudac = [[Sven Jablonski]] ([[Nogometni savez Njemačke|Njemačka]]) |ishod = POB |iu=[[Noni Madueke]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 20. januar 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[FC Inter Milano|Inter Milano]] {{ZD|ITA}} |rezultat = 1–3 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2046012 |tim2 = {{ZD|ENG}} Arsenal |golovi1 = *[[Petar Sučić|Sučić]] {{gol|18}} *[[Alessandro Bastoni|Bastoni]] {{žuti karton|72}} *[[Francesco Acerbi|Acerbi]] {{žuti karton|82}} |golovi2 = *[[Gabriel Jesus|Jesus]] {{gol|10||31}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{žuti karton|72}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|84}} *[[Declan Rice|Rice]] {{žuti karton|90+2}} |stadion = [[San Siro]] |runda = 7 |lokacija = [[Milano]], Italija |gledalaca = 72.649 |sudac = [[João Pinheiro (nogometni sudija)|João Pinheiro]] ([[Nogometni savez Portugala|Portugal]]) |ishod = POB |iu= [[Gabriel Jesus]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 28. januar 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal {{ZD|ENG}} |rezultat = 3–2 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2046034 |tim2 = {{ZD|KAZ}} [[FK Kairat|Kairat]] |golovi1 = *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|3}} *[[Riccardo Calafiori|Calafiori]] {{žuti karton|6}} *[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|15}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|36}} |golovi2 = *[[Jorginho (nogometaš, rođen 1997)|Jorginho]] {{gol|7|pen.}}, {{žuti karton|69}} *[[Ricardinho (nogometaš, rođen 2001)|Ricardinho]] {{gol|90+4}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 8 |lokacija = [[London]], Engleska |gledalaca = 50.200 |sudac = [[Urs Schnyder]] ([[Nogometni savez Švicarske|Švicarska]]) |ishod = POB |iu= [[Kai Havertz]] (ARS) }} ====Nokaut faza==== =====Osmina finala===== Kao rezultat prvog mjesta u ligaškoj fazi, Arsenal je bio nositelj za ždrijeb osmine finala, koji se održao 27. februara 2026., a uzvratnu utakmicu igrali su kod kuće. Prvi put od 2002. godine Arsenal je igrao protiv njemačkog Bayer Leverkusena.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/bayer-leverkusen-drawn-champions-league-last-16|title=Bayer Leverkusen drawn in Champions League last 16|date=1. 3. 2026|website=Bayer Leverkusen drawn in Champions League last 16|language=en|access-date=27. 2. 2026}}</ref> {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 11. mart 2026. |vrijeme = 18:45 |historija = |tim1 = [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] {{ZD|NJE}} |rezultat = 1–1 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2048054/ |tim2 = {{ZD|ENG}} Arsenal |golovi1 = *[[Robert Andrich|Andrich]] {{žuti karton|2}}, {{gol|46}} *[[Ernest Poku|Poku]] {{žuti karton|58}} *[[Exequiel Palacios|Palacios]] {{žuti karton|63}} *[[Álex Grimaldo|Grimaldo]] {{žuti karton|90+4}} |golovi2 = *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{žuti karton|26}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{žuti karton|69}} *[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|89|pen.}}, {{žuti karton|90+4}} |stadion = [[BayArena]] |runda = 1. utakmica |lokacija = [[Leverkusen]], Njemačka |gledalaca = 30.210 |sudac = [[Halil Umut Meler]] ([[Nogometni savez Turske|Turska]]) |ishod = N |iu= [[Robert Andrich]] (LEV) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 17. mart 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal {{ZD|ENG}} |rezultat = 2–0 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2048062/ |tim2 = {{ZD|NJE}} [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] |golovi1 = *[[Eberechi Eze|Eze]] {{gol|36}} *[[Declan Rice|Rice]] {{gol|63}} |golovi2 = *[[Exequiel Palacios|Palacios]] {{žuti karton|46}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 2. utakmica |lokacija = [[London]], Engleska |gledalaca = 57.537 |sudac = [[Danny Makkelie]] ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) |ishod = POB |iu= [[Declan Rice]] (ARS) |sveukupni rezultat=3–1 }} =====Četvrtina finala===== Ždrijeb za četvrtfinale automatski je određen nakon ždrijeba osmine finala 27. februara 2026. Nakon što je [[Sporting CP|Sporting]] prevladao zaostatak od tri gola iz prve utakmice protiv [[FK Bodø/Glimt|Bodø/Glimta]], Arsenal je izvučen da igra protiv portugalskog prvaka treći put u posljednje četiri evropske kampanje. Zbog višeg plasmana, klub će uzvratnu utakmicu igrati kod kuće.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/who-will-arsenal-face-ucl-quarter-finals|title=Who will Arsenal face in the UCL quarter-finals?|date=22. 3. 2026|website=Who will Arsenal face in the UCL quarter-finals?|language=en|access-date=18. 3. 2026}}</ref> {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 7. april 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Sporting CP|Sporting]] {{ZD|POR}} |rezultat = 0–1 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2048066/ |tim2 = {{ZD|ENG}} Arsenal |golovi1 = *[[Hidemasa Morita|Morita]] {{žuti karton|31}} |golovi2 = *[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|90+1}} |stadion = [[Estádio José Alvalade]] |runda = 1. utakmica |lokacija = [[Lisabon]], Portugal |gledalaca = 50.804 |sudac = [[Daniel Siebert (nogometni sudija)|Daniel Siebert]] ([[Nogometni savez Njemačke|Njemačka]]) |ishod = POB |iu= [[David Raya]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 15. april 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal {{ZD|ENG}} |rezultat = |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2048068/ |tim2 = {{ZD|POR}} [[Sporting CP|Sporting]] |golovi1 = |golovi2 = |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 2. utakmica |lokacija = [[London]], Engleska |gledalaca = |sudac = [[François Letexier]] ([[Nogometni savez Francuske|Francuska]]) |ishod = |iu= |sveukupni rezultat= }} == Reference == <references responsive="" />{{Arsenal FC}}{{Arsenal FC sezone}} [[Kategorija:Sezone Arsenala FC]] tug9o7gcayi9ucjtkxzeg520quxmvtp 0 531113 3830295 3823027 2026-04-14T15:29:50Z Z1KA 87045 3830295 wikitext text/x-wiki {{Budući izbori}} {{Infokutija izbori | država = Bosna i Hercegovina | prethodni_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2022 - Predsjedništvo Bosne i Hercegovine | prethodna_godina = 2022. | sljedeći_izbori = Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2030 - Predsjedništvo Bosne i Hercegovine | sljedeća_godina = 2030. | datum_izbora = 4. oktobar 2026. | izlaznost = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda bošnjačkog naroda|Član Predsjedništva iz reda bošnjačkog naroda]] | slika1 = <!--[[Datoteka:Denis Bećirović (cropped).jpg|150x150px]]--> | kandidat1 = <!--[[Denis Bećirović]]--> | stranka1 = <!--[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|SDP]]--> | boja1 = <!--{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}}--> | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = <!--[[Datoteka:Unknown_person.jpg|150x150px]]--> | kandidat2 = <!--[[Semir Efendić]]--> | stranka2 = <!--[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu|SBiH]]--> | boja2 = <!--{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}}--> | broj_glasova2 = | postotak2 = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda hrvatskog naroda|Član Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda]] | slika1 = <!--[[Datoteka:Unknown_person.jpg|150x150px]]--> | kandidat1 = <!--[[Slaven Kovačević]]--> | stranka1 = <!--[[Demokratska fronta|DF]]--> | boja1 = <!--{{Izborni dijagram/Partija|DF|tamno|BS}}--> | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = <!--[[Datoteka:Unknown_person.jpg|150x150px]]--> | kandidat2 = <!--[[Darijana Filipović]]--> | stranka2 = <!--[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|HDZ BiH]]--> | boja2 = <!--{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}}--> | broj_glasova2 = | postotak2 = | modul = {{Infokutija izbori | embed = yes | vrsta = Predsjednički | naziv_izbora = [[Spisak članova Predsjedništva Bosne i Hercegovine#Članovi iz reda srpskog naroda|Član Predsjedništva iz reda srpskog naroda]] | slika1 = <!--[[Datoteka:Željka Cvijanović 2022.jpg|150x150px]]--> | kandidat1 = <!--[[Željka Cvijanović]]--> | stranka1 = <!--[[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]]--> | boja1 = <!--{{Izborni dijagram/Partija|SNSD|tamno|BS}}--> | broj_glasova1 = | postotak1 = | slika2 = <!--[[Datoteka:Nebojša Vukanović (cropped).png|150x150px]]--> | kandidat2 = <!--[[Nebojša Vukanović]]--> | stranka2 = <!--[[Za pravdu i red|ZPR]]--> | boja2 = <!--{{Izborni dijagram/Partija|ZPR|tamno|BS}}--> | broj_glasova2 = | postotak2 = | titula = Članovi Predsjedništva | prije_izbora = [[Denis Bećirović]] (Bošnjak)<br />[[Željko Komšić]] (Hrvat)<br />[[Željka Cvijanović]] (Srbin) | nakon_izbora = | map_image = | map_size = | map_caption = }}}}}}}} {{Politika Bosne i Hercegovine}} {{Glavni|Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.}} '''Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026. za članove [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Bosne i Hercegovine]]''' su [[predsjednički izbori]] koji će se održati 4. oktobra 2026, na osnovu [[Izbori u Bosni i Hercegovini#Izborni zakon|Izbornog zakona Bosne i Hercegovine]]. Na izborima biraju se, osim članova [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva BiH]], zastupnici [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] i [[Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine|Zastupničkog doma]] [[Parlament Federacije Bosne i Hercegovine|Parlamenta Federacije BiH]], poslanici [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodne skupštine Republike Srpske]], [[Predsjednik Republike Srpske|predsjednik]] i [[Spisak potpredsjednika Republike Srpske|potpredsjednici]] [[Republika Srpska|Republike Srpske]], te zastupnici u [[Skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine|skupštinama kantona]] [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]]. Članovi Predsjedništva BiH biraju se iz dvije izborne jedinice koje se odnose na tri glavne etničke grupe, odnosno [[Konstitutivni narod|konstitutivna naroda]] ([[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacija BiH]] - [[Bošnjaci]] i [[Hrvati]], [[Republika Srpska]] - [[Srbi]]), na četverogodišnji mandat. Izbori se provode po principu [[Većinski izborni sistem|jednostavne većine]] (''first-past-the-post''), gdje kandidat s najvećim brojem glasova iz etničke grupe postaje član Predsjedništva iz te etničke grupe. Svaki građanin s pravom glasa u Federaciji BiH može glasati za jednog Bošnjaka ili jednog Hrvata, dok građani Republike Srpske glasaju za srpskog kandidata. Redoslijed rotiranja ide po broju najviše osvojenih glasova.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Documents/documents/ZAKONI/Tehnicki_precisceni_tekst/Tehnicki_precisceni_tekst_IZ_BiH_05_2024-bos.pdf?v=1|title=Izborni Zakon Bosne i Hercegovine (Tehnički prečišćeni tekst)|date=5. 8. 2024|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]]|access-date=12. 8. 2024}}</ref> Ovo bi trebali biti prvi izbori u [[Historija Bosne i Hercegovine|historiji Bosne i Hercegovine]] na kojima će se službeno koristiti nove izborne tehnologije, nakon uspješnog obavljenog pilot projekta na [[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2024.|lokalnim izborima 2024]]. Ove tehnologije bi osigurale i ojačale što veći integritet izbora širom države. Međutim, [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]] (CIKBiH) je još uvijek u postupku javne nabavke opreme (sistema za biometrijsku identifikaciju birača i skeniranje glasačkih listića), ali smatraju da će ista biti osigurana do izbora.<ref>{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/?Lang=3&CategoryID=64&Id=5898|title=Neosnovane žalbe i pomjeranje rokova: Ozbiljan izazov za primjenu novih tehnologija na Općim izborima 2026.|date=15. 1. 2026|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine|CIKBiH]]|access-date=18. 1. 2026}}</ref> Implementacija ovih tehnologija proizašla je iz odluku o izmjenama Izbornog zakona od strane [[Christian Schmidt|Christiana Schmidta]], [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|Visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu]] dana 26. marta 2024. U odluci, između ostalog, podrazumijeva se uvođenje izbornih tehnologija, poput elektronskog prebrojavanja glasačkih listića, elektronska identifikacija birača i videonadzor (snimanje biračkih mjesta i centara za brojanje). Odlukom je eksplicitno isključeno [[elektronsko glasanje]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ohr.int/decision-enacting-the-law-on-amendments-to-the-election-law-of-bosnia-and-herzegovina-16/|title=Odluka kojom se donosi Zakon o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine|date=26. 3. 2024|website=ohr.int|publisher=[[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|OHR]]|access-date=18. 1. 2026}}</ref> == Kandidati == === Objavljene kandidature === Iako prijave na izbore još uvijek nisu počele, nekolicina pojedinaca su već objavili svoje kandidature. ==== Član Predsjedništva BiH iz reda bošnjačkog naroda ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Denis Bećirović - March 2026.jpg|126x126piksel]] |[[Denis Bećirović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SDP BiH|tamno|BS}};" | |[[Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine|Socijaldemokratska partija]] |Član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]] (2022–) Delegat u [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Domu naroda]] (2019–2022) |<ref>{{Cite web|url=https://avaz.ba/vijesti/bih/1017732/becirovic-otklonio-dileme-bit-cu-kandidat-za-predsjednistvo-bih|title=Bećirović otklonio dileme: Bit ću kandidat za Predsjedništvo BiH|date=14. 1. 2026|website=Dnevni avaz|language=hr|access-date=16. 2. 2026}}</ref> |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Semir Efendić]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|SBiH|tamno|BS}};" | |[[Stranka za Bosnu i Hercegovinu]] |Načelnik [[Sarajevo|sarajevske]] općine [[Novi Grad (Sarajevo)|Novi Grad]] (2012–) Predsjednik Stranke za Bosnu i Hercegovinu (2021–) |<ref>{{Cite web|url=https://radiosarajevo.ba/vijesti/bosna-i-hercegovina/semir-efendic-potvrdio-bit-cu-kandidat-za-clana-predsjednistva-bih-na-predstojecim-izborima/621154|title=Semir Efendić potvrdio: "Bit ću kandidat za člana Predsjedništva BiH na predstojećim izborima"|date=9. 1. 2026|website=radiosarajevo.ba|language=hr|access-date=16. 2. 2026}}</ref> |} ==== Član Predsjedništva BiH iz reda hrvatskog naroda ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |Stranka !Pozadina !Ref. |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Slaven Kovačević]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|DF|tamno|BS}};" | |[[Demokratska fronta]] |Savjetnik člana Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda (2019–) Vijećnik u [[Gradsko vijeće Grada Sarajeva|Gradskom vijeću Grada Sarajeva]] (2012–2016) |<ref>{{Cite web|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/slaven-kovacevic-je-kandidat-df-a-za-predsjednistvo-bih-na-opcim-izborima-2026/251214085|title=Slaven Kovačević je kandidat DF-a za Predsjedništvo BiH na Općim izborima 2026.|website=Klix.ba|language=hr|access-date=16. 2. 2026}}</ref> |- |[[Datoteka:Unknown_person.jpg|111x111piksel|bez okvira]] |[[Darijana Filipović]] | style="background:#{{Izborni dijagram/Partija|HDZ BiH|tamno|BS}};" | |[[Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine|Hrvatska demokratska zajednica BiH]] |Zastupnica u [[Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Zastupničkom domu]] [[Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Parlamentarne skupštine BiH]] (2018–) Dopredsjednica HDZ BiH (2023–) | |} == Također pogledajte == * [[Izbori u Bosni i Hercegovini]] ** [[Izbori u Republici Srpskoj]] * [[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]] * [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine]] * [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.]] ** [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine|Izbori za zastupnike u Zastupnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] ** [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine|Izbori u Federaciji Bosne i Hercegovine]] *** [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine#Zastupnički dom|Izbori za zastupnike u Zastupnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine]] *** [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Federacija Bosne i Hercegovine#Kantonalne skupštine|Izbori za zastupnike u skupštine kantona Federacije Bosne i Hercegovine]] ** [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska|Izbori u Republici Srpskoj]] *** [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska#Predsjednik|Izbori za predsjednika Republike Srpske]] *** [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026 - Republika Srpska#Narodna skupština|Izbori za poslanike u Narodnoj skupštini Republike Srpske]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://www.izbori.ba/?Lang=3 Službena stranica Centralne izborne komisije Bosne i Hercegovine] {{Izbori u Bosni i Hercegovini}} {{Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026. po općinama}} [[Kategorija:Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.|Predsjedništvo Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Izbori za Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|2026.]] ixoqzb8uj8lla56yd3po9uyutteqre9 4 531580 3830308 3829702 2026-04-14T16:19:23Z Panasko 146730 /* Članci */ 3830308 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:CEE Women Campaign logo (black).svg|mini]] '''CEE žene''' je podtakmičenje u okviru [[Wikipedia:CEE Proljeće 2026.|CEE proljeća 2026.]] (od 21. marta – 31. maja 2026.) usmjereno na izradu članaka o značajnim ženama iz regije Srednje i Istočne Europe – i na jezicima Srednje i Istočne Europe i izvan njih. == Doprinosi == == Nagrade == === Međunarodne nagrade === Deset najplodnijih sudionica dobit će vaučere od Amazona u sljedećim iznosima: * 1. nagrada: vaučer u vrijednosti od 50 € * 2. nagrada: vaučer u vrijednosti od 40 € * 3. nagrada: vaučer u vrijednosti od 30 € * 4. nagrada: vaučer u vrijednosti od 20 € * 5-10. nagrada: vaučer u vrijednosti od 10 € Samo sudionice s 25 članaka/stranica ili više mogu imati pravo na nagrade. == Lokalni projekat == U saradnji s neformalnom grupom wikimedijalki_ca (koji rade na HR/SH/BS/EN, Wikidata i Commons), organizuje se [[:m:CEE Women Campaign 2026/applications/CEE Women 2026: Multi-Wiki Edit-a-thon & Training (HR + EN/SH/BS) with Wikidata & Commons|lokalno takmičenje]] u pisanju članaka o ženama iz regije Srednje i Istočne Europe. Organizacija takmičenja počinje 8. marta 2026. a uređivački maraton od 21. marta – 31. maja 2026. Planirano je da se dodijele i nagrade na lokalnom nivou. Prvobitna ideja je da napišemo 400 članaka. Prijavite se možete [https://bs.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:CEE_Prolje%C4%87e_2026./CEE_%C5%BEene#%C4%8Clanci ovdje], dodavanjem svog korisničkog imena. === Pravila === Za učestvovanje u dodijeli nagrada potrebno je da urednik napiše najmanje '''25 članaka''', koje će potvrditi član žirija. Ostali preduslovi su: * Novi članak treba imati najmanje 3000 bajtova * Članak ne smije biti mašinski preveden, niti smije biti prenesen s nekog od jezički sličnih projekata, te mora biti napisan po pravopisu i gramatici bosanskog jezika * Članak treba napraviti između 21. marta i 31. maja 2026. * Članak ne smije biti 'siroče' tj. moraju na njega imati vezu drugi članci * Članak treba da bude u okviru teme * Članak ne smije kršiti autorska prava ili imati probleme sa značajnošću i članak bi trebao imati odgovarajuće reference prema pravilima Wikipedije. * Članak mora biti adekvatno referenciran i citati: Svaki članak treba da sadrži odgovarajuće reference i citate u skladu sa pravilima Wikipedije, osiguravajući pouzdanost i kredibilitet predstavljenih informacija. === Organizatori === * [[User:Panasko|Panasko]] * [[User:AnToni|AnToni]] * urednici s drugih projekata: [[User:Nadicab|Nadicab]] i [[User:Zblace|Zblace]] === Žiri === * [[User:Panasko|Panasko]] * [[User:AnToni|AnToni]] === Nagrade === * 1. nagrada * 2. nagrada * 3. nagrada ... === Članci === <div style="text-align:center;"> {{Clickable button 2|Dodaj članke|url=https://fountain.toolforge.org/editathons/ceew2026-bs|class=mw-ui-progressive}} </div> Napisani članci će unošenjem u ''fountain'' automatski ubacivati ovaj šablon: <nowiki>{{Šablon:CEE žene 2026.}}</nowiki> na SZR o novom članku. {{Stubičasti dijagram | naslov = CEE žene 2026. | širina = 300px | širina_stubovima = 60% | lijevo1 = Autor | desno1 = Broj članaka | maks = 150 |ime_stuba1= [[Korisnik:AnToni|AnToni]] |boja_stuba1=gold |cifra_stuba1=84 |ime_stuba2= [[Korisnik:Mhare|Mhare]] |boja_stuba2=silver |cifra_stuba2=115 |ime_stuba3= [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ||boja_stuba3=#f8b699|cifra_stuba3=46 |ime_stuba4= [[Korisnik:Arnel|Arnel]]|boja_stuba4=#e7e684|cifra_stuba4=1 |ime_stuba5= [[Korisnik:Zblace|Zblace]]|boja_stuba5=#d8e6c4|cifra_stuba5=1 |ime_stuba6= [[Korisnik:Tulum387|Tulum387]]|boja_stuba6=#a8e6c4|cifra_stuba6=10 |ime_stuba7= Potrebno <br><small><small>(300)</small></small> |boja_stuba7=red|cifra_stuba7=47 }} 0lsc9vg5te5bgjjblfn6h7p0yu8nvme 3830309 3830308 2026-04-14T16:20:04Z Panasko 146730 /* Članci */ 3830309 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:CEE Women Campaign logo (black).svg|mini]] '''CEE žene''' je podtakmičenje u okviru [[Wikipedia:CEE Proljeće 2026.|CEE proljeća 2026.]] (od 21. marta – 31. maja 2026.) usmjereno na izradu članaka o značajnim ženama iz regije Srednje i Istočne Europe – i na jezicima Srednje i Istočne Europe i izvan njih. == Doprinosi == == Nagrade == === Međunarodne nagrade === Deset najplodnijih sudionica dobit će vaučere od Amazona u sljedećim iznosima: * 1. nagrada: vaučer u vrijednosti od 50 € * 2. nagrada: vaučer u vrijednosti od 40 € * 3. nagrada: vaučer u vrijednosti od 30 € * 4. nagrada: vaučer u vrijednosti od 20 € * 5-10. nagrada: vaučer u vrijednosti od 10 € Samo sudionice s 25 članaka/stranica ili više mogu imati pravo na nagrade. == Lokalni projekat == U saradnji s neformalnom grupom wikimedijalki_ca (koji rade na HR/SH/BS/EN, Wikidata i Commons), organizuje se [[:m:CEE Women Campaign 2026/applications/CEE Women 2026: Multi-Wiki Edit-a-thon & Training (HR + EN/SH/BS) with Wikidata & Commons|lokalno takmičenje]] u pisanju članaka o ženama iz regije Srednje i Istočne Europe. Organizacija takmičenja počinje 8. marta 2026. a uređivački maraton od 21. marta – 31. maja 2026. Planirano je da se dodijele i nagrade na lokalnom nivou. Prvobitna ideja je da napišemo 400 članaka. Prijavite se možete [https://bs.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:CEE_Prolje%C4%87e_2026./CEE_%C5%BEene#%C4%8Clanci ovdje], dodavanjem svog korisničkog imena. === Pravila === Za učestvovanje u dodijeli nagrada potrebno je da urednik napiše najmanje '''25 članaka''', koje će potvrditi član žirija. Ostali preduslovi su: * Novi članak treba imati najmanje 3000 bajtova * Članak ne smije biti mašinski preveden, niti smije biti prenesen s nekog od jezički sličnih projekata, te mora biti napisan po pravopisu i gramatici bosanskog jezika * Članak treba napraviti između 21. marta i 31. maja 2026. * Članak ne smije biti 'siroče' tj. moraju na njega imati vezu drugi članci * Članak treba da bude u okviru teme * Članak ne smije kršiti autorska prava ili imati probleme sa značajnošću i članak bi trebao imati odgovarajuće reference prema pravilima Wikipedije. * Članak mora biti adekvatno referenciran i citati: Svaki članak treba da sadrži odgovarajuće reference i citate u skladu sa pravilima Wikipedije, osiguravajući pouzdanost i kredibilitet predstavljenih informacija. === Organizatori === * [[User:Panasko|Panasko]] * [[User:AnToni|AnToni]] * urednici s drugih projekata: [[User:Nadicab|Nadicab]] i [[User:Zblace|Zblace]] === Žiri === * [[User:Panasko|Panasko]] * [[User:AnToni|AnToni]] === Nagrade === * 1. nagrada * 2. nagrada * 3. nagrada ... === Članci === <div style="text-align:center;"> {{Clickable button 2|Dodaj članke|url=https://fountain.toolforge.org/editathons/ceew2026-bs|class=mw-ui-progressive}} </div> Napisani članci će unošenjem u ''fountain'' automatski ubacivati ovaj šablon: <nowiki>{{Šablon:CEE žene 2026.}}</nowiki> na SZR o novom članku. {{Stubičasti dijagram | naslov = CEE žene 2026. | širina = 300px | širina_stubovima = 60% | lijevo1 = Autor | desno1 = Broj članaka | maks = 150 |ime_stuba1= [[Korisnik:AnToni|AnToni]] |boja_stuba1=gold |cifra_stuba1=84 |ime_stuba2= [[Korisnik:Mhare|Mhare]] |boja_stuba2=silver |cifra_stuba2=115 |ime_stuba3= [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ||boja_stuba3=#f8b699|cifra_stuba3=46 |ime_stuba4= [[Korisnik:Arnel|Arnel]]|boja_stuba4=#e7e684|cifra_stuba4=1 |ime_stuba5= [[Korisnik:Zblace|Zblace]]|boja_stuba5=#d8e6c4|cifra_stuba5=1 |ime_stuba6= [[Korisnik:Tulum387|Tulum387]]|boja_stuba6=#a8e6c4|cifra_stuba6=10 |ime_stuba7= Potrebno <br><small><small>(300)</small></small> |boja_stuba7=red|cifra_stuba7=43 }} dybzvqq3athc70ijjbh9kfg442byauz 3830314 3830309 2026-04-14T16:40:50Z AnToni 2325 /* Članci */ idemo na 400? 3830314 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:CEE Women Campaign logo (black).svg|mini]] '''CEE žene''' je podtakmičenje u okviru [[Wikipedia:CEE Proljeće 2026.|CEE proljeća 2026.]] (od 21. marta – 31. maja 2026.) usmjereno na izradu članaka o značajnim ženama iz regije Srednje i Istočne Europe – i na jezicima Srednje i Istočne Europe i izvan njih. == Doprinosi == == Nagrade == === Međunarodne nagrade === Deset najplodnijih sudionica dobit će vaučere od Amazona u sljedećim iznosima: * 1. nagrada: vaučer u vrijednosti od 50 € * 2. nagrada: vaučer u vrijednosti od 40 € * 3. nagrada: vaučer u vrijednosti od 30 € * 4. nagrada: vaučer u vrijednosti od 20 € * 5-10. nagrada: vaučer u vrijednosti od 10 € Samo sudionice s 25 članaka/stranica ili više mogu imati pravo na nagrade. == Lokalni projekat == U saradnji s neformalnom grupom wikimedijalki_ca (koji rade na HR/SH/BS/EN, Wikidata i Commons), organizuje se [[:m:CEE Women Campaign 2026/applications/CEE Women 2026: Multi-Wiki Edit-a-thon & Training (HR + EN/SH/BS) with Wikidata & Commons|lokalno takmičenje]] u pisanju članaka o ženama iz regije Srednje i Istočne Europe. Organizacija takmičenja počinje 8. marta 2026. a uređivački maraton od 21. marta – 31. maja 2026. Planirano je da se dodijele i nagrade na lokalnom nivou. Prvobitna ideja je da napišemo 400 članaka. Prijavite se možete [https://bs.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:CEE_Prolje%C4%87e_2026./CEE_%C5%BEene#%C4%8Clanci ovdje], dodavanjem svog korisničkog imena. === Pravila === Za učestvovanje u dodijeli nagrada potrebno je da urednik napiše najmanje '''25 članaka''', koje će potvrditi član žirija. Ostali preduslovi su: * Novi članak treba imati najmanje 3000 bajtova * Članak ne smije biti mašinski preveden, niti smije biti prenesen s nekog od jezički sličnih projekata, te mora biti napisan po pravopisu i gramatici bosanskog jezika * Članak treba napraviti između 21. marta i 31. maja 2026. * Članak ne smije biti 'siroče' tj. moraju na njega imati vezu drugi članci * Članak treba da bude u okviru teme * Članak ne smije kršiti autorska prava ili imati probleme sa značajnošću i članak bi trebao imati odgovarajuće reference prema pravilima Wikipedije. * Članak mora biti adekvatno referenciran i citati: Svaki članak treba da sadrži odgovarajuće reference i citate u skladu sa pravilima Wikipedije, osiguravajući pouzdanost i kredibilitet predstavljenih informacija. === Organizatori === * [[User:Panasko|Panasko]] * [[User:AnToni|AnToni]] * urednici s drugih projekata: [[User:Nadicab|Nadicab]] i [[User:Zblace|Zblace]] === Žiri === * [[User:Panasko|Panasko]] * [[User:AnToni|AnToni]] === Nagrade === * 1. nagrada * 2. nagrada * 3. nagrada ... === Članci === <div style="text-align:center;"> {{Clickable button 2|Dodaj članke|url=https://fountain.toolforge.org/editathons/ceew2026-bs|class=mw-ui-progressive}} </div> Napisani članci će unošenjem u ''fountain'' automatski ubacivati ovaj šablon: <nowiki>{{Šablon:CEE žene 2026.}}</nowiki> na SZR o novom članku. {{Stubičasti dijagram | naslov = CEE žene 2026. | širina = 300px | širina_stubovima = 60% | lijevo1 = Autor | desno1 = Broj članaka | maks = 150 |ime_stuba1= [[Korisnik:AnToni|AnToni]] |boja_stuba1=gold |cifra_stuba1=85 |ime_stuba2= [[Korisnik:Mhare|Mhare]] |boja_stuba2=silver |cifra_stuba2=115 |ime_stuba3= [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ||boja_stuba3=#f8b699|cifra_stuba3=46 |ime_stuba4= [[Korisnik:Arnel|Arnel]]|boja_stuba4=#e7e684|cifra_stuba4=1 |ime_stuba5= [[Korisnik:Zblace|Zblace]]|boja_stuba5=#d8e6c4|cifra_stuba5=1 |ime_stuba6= [[Korisnik:Tulum387|Tulum387]]|boja_stuba6=#a8e6c4|cifra_stuba6=10 |ime_stuba7= Potrebno <br><small><small>(300)</small></small> |boja_stuba7=red|cifra_stuba7=42 }} rc9e5ql4hz0bzdyeyzdnistes1y74kw 3830321 3830314 2026-04-14T17:03:59Z AnToni 2325 /* Članci */ 3830321 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:CEE Women Campaign logo (black).svg|mini]] '''CEE žene''' je podtakmičenje u okviru [[Wikipedia:CEE Proljeće 2026.|CEE proljeća 2026.]] (od 21. marta – 31. maja 2026.) usmjereno na izradu članaka o značajnim ženama iz regije Srednje i Istočne Europe – i na jezicima Srednje i Istočne Europe i izvan njih. == Doprinosi == == Nagrade == === Međunarodne nagrade === Deset najplodnijih sudionica dobit će vaučere od Amazona u sljedećim iznosima: * 1. nagrada: vaučer u vrijednosti od 50 € * 2. nagrada: vaučer u vrijednosti od 40 € * 3. nagrada: vaučer u vrijednosti od 30 € * 4. nagrada: vaučer u vrijednosti od 20 € * 5-10. nagrada: vaučer u vrijednosti od 10 € Samo sudionice s 25 članaka/stranica ili više mogu imati pravo na nagrade. == Lokalni projekat == U saradnji s neformalnom grupom wikimedijalki_ca (koji rade na HR/SH/BS/EN, Wikidata i Commons), organizuje se [[:m:CEE Women Campaign 2026/applications/CEE Women 2026: Multi-Wiki Edit-a-thon & Training (HR + EN/SH/BS) with Wikidata & Commons|lokalno takmičenje]] u pisanju članaka o ženama iz regije Srednje i Istočne Europe. Organizacija takmičenja počinje 8. marta 2026. a uređivački maraton od 21. marta – 31. maja 2026. Planirano je da se dodijele i nagrade na lokalnom nivou. Prvobitna ideja je da napišemo 400 članaka. Prijavite se možete [https://bs.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:CEE_Prolje%C4%87e_2026./CEE_%C5%BEene#%C4%8Clanci ovdje], dodavanjem svog korisničkog imena. === Pravila === Za učestvovanje u dodijeli nagrada potrebno je da urednik napiše najmanje '''25 članaka''', koje će potvrditi član žirija. Ostali preduslovi su: * Novi članak treba imati najmanje 3000 bajtova * Članak ne smije biti mašinski preveden, niti smije biti prenesen s nekog od jezički sličnih projekata, te mora biti napisan po pravopisu i gramatici bosanskog jezika * Članak treba napraviti između 21. marta i 31. maja 2026. * Članak ne smije biti 'siroče' tj. moraju na njega imati vezu drugi članci * Članak treba da bude u okviru teme * Članak ne smije kršiti autorska prava ili imati probleme sa značajnošću i članak bi trebao imati odgovarajuće reference prema pravilima Wikipedije. * Članak mora biti adekvatno referenciran i citati: Svaki članak treba da sadrži odgovarajuće reference i citate u skladu sa pravilima Wikipedije, osiguravajući pouzdanost i kredibilitet predstavljenih informacija. === Organizatori === * [[User:Panasko|Panasko]] * [[User:AnToni|AnToni]] * urednici s drugih projekata: [[User:Nadicab|Nadicab]] i [[User:Zblace|Zblace]] === Žiri === * [[User:Panasko|Panasko]] * [[User:AnToni|AnToni]] === Nagrade === * 1. nagrada * 2. nagrada * 3. nagrada ... === Članci === <div style="text-align:center;"> {{Clickable button 2|Dodaj članke|url=https://fountain.toolforge.org/editathons/ceew2026-bs|class=mw-ui-progressive}} </div> Napisani članci će unošenjem u ''fountain'' automatski ubacivati ovaj šablon: <nowiki>{{Šablon:CEE žene 2026.}}</nowiki> na SZR o novom članku. {{Stubičasti dijagram | naslov = CEE žene 2026. | širina = 300px | širina_stubovima = 60% | lijevo1 = Autor | desno1 = Broj članaka | maks = 150 |ime_stuba1= [[Korisnik:AnToni|AnToni]] |boja_stuba1=gold |cifra_stuba1=85 |ime_stuba2= [[Korisnik:Mhare|Mhare]] |boja_stuba2=silver |cifra_stuba2=115 |ime_stuba3= [[Korisnik:Panasko|Panasko]] ||boja_stuba3=#f8b699|cifra_stuba3=46 |ime_stuba4= [[Korisnik:Arnel|Arnel]]|boja_stuba4=#e7e684|cifra_stuba4=1 |ime_stuba5= [[Korisnik:Zblace|Zblace]]|boja_stuba5=#d8e6c4|cifra_stuba5=1 |ime_stuba6= [[Korisnik:Tulum387|Tulum387]]|boja_stuba6=#a8e6c4|cifra_stuba6=10 |ime_stuba7= Potrebno <br><small><small>(300)</small></small> |boja_stuba7=red|cifra_stuba7=41 }} 5qp0b4zs41e4ijw6qm22xgn4nnmuiff 0 532108 3830413 3822823 2026-04-15T11:06:22Z ~2026-23346-29 180339 3830413 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Dušica Žegarac | slika = | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1944|4|15}} | mjesto_rođenja = [[Beograd]], [[Kraljevina Jugoslavija]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2019|5|24|1944|4|15}} | mjesto_smrti = [[Portugal]] | nacionalnost = | druga_imena = | zanimanje = [[Glumac|glumica]] | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = | supružnik = }} '''Dušica Žegarac''' ([[Beograd]], 15. april 1944 – 24. maj 2019) bila je [[srbija]]nska pozorišna, televizijska i filmska [[Glumac|glumica]].<ref>[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/471/svet-poznatih/3533444/preminula-glumica-dusica-zegarac.html Preminula glumica Dušica Žegarac], Radio Televizija Srbije 24. мај 2019.</ref> == Biografija == Kao srednjoškolka angažovana je za glavnu ulogu progonjene Jevrejke u uspjelom filmu Deveti krug (France Štiglic, 1960), za koju je nagrađena [[Zlatna arena|Zlatnom arenom]] na [[Pulski filmski festival|festivalu u Puli]]. Nakon što je napustila studij medicine, nastavila je da ostvaruje slične uloge, najčešće tumačeći likove djevojaka koje pomažu partizanima, u filmovima ''[[Stepenice hrabrosti]]'' (1961) Ota Denes i ''Saša'' (1962) [[Radenko Ostojić]]. Godine 1962. upisala je studij glume na Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju u Beogradu. Poslije dužeg perioda bez angažmana, obilježenog ličnom krizom, od 1966. i filma ''[[Tople godine]]'' [[Dragoslav Lazić]] započinje kontinuirani razvoj svoje filmske karijere. U zrelijoj fazi karijere, isticala se kao tamnokosa i upečatljiva glumica izražajne interpretativne snage, ostvarujući glavne i značajne sporedne, često karakterne uloge u filmovima kao što su ''[[Buđenje pacova]]'' (1967) [[Živojin Pavlović]] i ''[[Pošalji čoveka u pola dva]]'' (1967) [[Dragoljub Ivkov]]. Za glavnu ulogu u filmu ''[[Opklada]]'' (1971) [[Zdravko Randić]], u kojem je tumačila mladu suprugu koja napušta starijeg muža (Pavle Vuisić) i potom mu se vraća nakon razočaranja, nagrađena je Zlatnom arenom u Puli. Istu nagradu osvojila je i osam godina kasnije za epizodnu ulogu žene na liječenju od alkoholizma u filmu ''[[Poseban tretman]]'' (1980) [[Goran Paskaljević|Gorana Paskaljevića]].<ref>{{Cite web|url=http://www.filmovi.com/yu/glumci/357.shtml|title=Dušica Žegarac - Filmovi i Biografija|website=www.filmovi.com|access-date=28. 1. 2024}}</ref> Tokom karijere ostvarila je brojne uloge i u televizijskim serijama, među kojima se izdvajaju ''[[Od svakog koga sam volela]]'' (1971) [[Puriša Đorđević|Puriše Đorđevića]], ''[[Mikelanđelo (serija)|Mikelanđelo]]'' (1982) [[Stanko Crnobrnja|Stanka Crnobrnje]] i ''[[Boje slepila]]'' (1991) [[Božidar Nikolić]]. Na 34. Filmskim susretima u Nišu 1999. dodijeljena joj je nagrada "Pavle Vuisić" za izuzetan doprinos umjetnosti glume u jugoslavenskom filmu. Naredne godine, na istom festivalu, predstavljena je monografija ''Dušica Žegarac ili crna dama sa zvjezdanom sjenkom'' autora Ranko Munitić, kao i dio dokumentarnog filma o njoj u režiji Zdravko Randić. Poslednje godine života provela je u Portugalu. Sahranjena je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beograd. == Filmografija == {| class="wikitable" !Godina !Naziv !Uloga |- |1960. |''[[Deveti krug]]'' |Rut Alkalaj |- |1961. |''[[Stepenice hrabrosti]]'' | |- |1962. |''[[Saša (film)|Saša]]'' | |- |1964. |''[[Nepomirljivi]]'' | |- |1966. |''[[Tople godine]]'' | |- | rowspan="3" |1967. |''[[Pošalji čoveka u pola dva]]'' | |- |''[[Nemirni]]'' | |- |''[[Buđenje pacova]]'' |Fatalna komšinica |- | rowspan="3" |1968. |''[[Ram za sliku moje drage]]'' |Devojka |- |''[[Podne (film)|Podne]]'' |Tanja |- |''[[Operacija Beograd]]'' |Branka |- |1969. |''[[Neka daleka svjetlost]]'' | |- | rowspan="2" |1970. |''[[Život je masovna pojava]]'' | |- |''[[Oksigen (film)|Oksigen]]'' | |- | rowspan="3" |1971. |''[[Opklada (film)|Opklada]]'' |Milica |- |''[[Od svakog koga sam volela]]'' | |- |''[[Eneida (film)|Eneida]]'' |Ana |- | rowspan="2" |1972. |''[[Kiša (film)|Kiša]]'' | |- |''[[Bez reči]]'' | |- |1973. |''[[Hleb]]'' | |- | rowspan="2" |1974. |''[[SB zatvara krug]]'' |Jasna Mirić |- |''[[Ping bez ponga]]'' | |- |1975. |''[[Pjesma (film)|Pesma]]'' |Ana |- | rowspan="2" |1976. |''[[Vagon li]]'' |Žena iz filma |- |''[[Od pet do sedam]]'' |Marica Stošić |- |1977. |''[[Operacija (film)|Operacija]]'' | |- | rowspan="2" |1978. |''[[Trener (film)|Trener]]'' |Lila, knezova žena |- |''[[Okupacija u 26 slika]]'' |Cvijeta |- | rowspan="3" |1979. |''[[Gersla]]'' |Sofija |- |''[[Čovjek koga treba ubiti]]'' |Justina |- |''[[Povratak (film)|Povratak]]'' | |- | rowspan="2" |1980. |''[[Poseban tretman]]'' |Jelena |- |''[[Nešto iz života]]'' |Konobarica |- | rowspan="5" |1981. |''[[Variola vera (film)|Variola vera]]'' |Doktorka Marković |- |''[[Neka druga žena]]'' |Jelena Protić |- |''[[Gazija (film)|Gazija]]'' |Silovana žena |- |''[[Erogena zona (film)|Erogena zona]]'' |Mocina maćeha Julijana |- |''[[Dečko koji obećava]]'' |Slobodanova majka |- | rowspan="3" |1982. |''[[Mikelanđelo (film)|Mikelanđelo]]'' |Albanka |- |''[[Daleko nebo]]'' | |- |''[[13. jul (film)|13. jul]]'' |Gospođa Rajković |- | rowspan="2" |1983. |''[[Snohvatice]]'' |Majka |- |''[[Nešto između]]'' | |- | rowspan="5" |1984. |''[[Veliki talenat]]'' |Roza |- |''[[Sivi dom]]'' |Velizarova majka |- |''[[Rijanon]]'' | |- |''[[Groznica ljubavi]]'' |Vesnina majka Kosara |- |''[[Banjica (film)|Banjica]]'' | |- |1986. |''[[Zlatne naočare]]'' | |- | rowspan="5" |1987. |''[[Poslednja priča]]'' | |- |''[[Milan-Dar]]'' | |- |''[[Mesto susreta Beograd]]'' |Žena u muzeju |- |''[[Zlato ih je zasenilo]]'' | |- |''[[Enigma (film)|Enigma]]'' |gospođa Džouns |- | rowspan="4" |1988. |''[[Suncokreti (film)|Suncokreti]]'' | |- |''[[Kuća pored pruge]]'' |Tiosava Mirović |- |''[[Haloa-praznik kurvi]]'' |Marija |- |''[[Azra (film)|Azra]]'' | |- |1989. |''[[Poslednji krug u Monci]]'' |Anka |- | rowspan="2" |1991. |''[[Noć u kući moje majke]]'' |Žana |- |''[[Boje slepila]]'' |Ana |- |1992. |''[[Prokleta je Amerika]]'' | |- |1994. |''[[Vukovar, jedna priča]]'' |Vera |- |1995. |''[[Karmen]]'' |Ajša |- |1996. |''[[Nečista krv]]'' |Stana |- | rowspan="2" |2002. |''[[T. T. Sindrom]]'' |Margita |- |''[[Država mrtvih]]'' |Izbeglica iz Prijedora |- |2008. |''[[Ljubav i drugi zločini]]'' |Božana |- |2009. |''[[Hitna pomoć]]'' |Oftalmolog |- |2012. |''[[Vojna akademija]]'' |Vujka Džaković |} === Televizija === {| class="wikitable" !Godina !Naziv !Uloga |- |1974. |''[[Provod]]'' |Gospođica Ajlin |- |1986. |''[[Heroj ulice]]'' |Lukina majka |} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == *{{imdb name|id=0954217|name=Dušica Žegarac}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Žegarac, Dušica}} [[Kategorija:Rođeni 1944.]] [[Kategorija:Umrli 2019.]] [[Kategorija:Biografije, Beograd]] [[Kategorija:Srbijanske glumice]] pmlb2zli5id02yeyl9kzi7nbuzlaj5e 0 532520 3830280 3822655 2026-04-14T12:28:47Z InternetArchiveBot 118070 Adding 1 book for [[Wikipedia:Provjerljivost]] (20260412sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 3830280 wikitext text/x-wiki {{Infokutija protein |Ime= Tioredoksin-reduktaza<br> (niska molekularna težina) |InterPro=IPR005982 |Symbol=TR i TrxR |slika=PDB_1bwc_EBI.jpg |PROSITE=PS00573 |SCOP=1zof }} {{Infokutija protein |Ime= Selenoprotein tioredoksin/glutation reduktaza<br> (visoka molekularna težina) |InterPro=IPR006338 |Symbol=TR i TrxR |slika=PDB 1ger EBI.jpg |PROSITE=PS00573 |SCOP=3dgh}} '''Tioredoksin-reduktaze''' ('''TR''', '''TrxR''') ({{EC broj|1.8.1.9}}) su enzimi koji redukuju [[tioredoksin]] (Trx).<ref name="pmid10657232">{{cite journal | vauthors = Mustacich D, Powis G | title = Thioredoxin reductase | journal = The Biochemical Journal | volume = 346 Pt 1 | issue = 1 | pages = 1–8 | date = februar 2000 | pmid = 10657232 | pmc = 1220815 | doi = 10.1042/0264-6021:3460001 }}</ref> Identificirane su dvije klase tioredoksin-reduktaze: jedna klasa kod [[bakterija]] i nekih [[eukariot]]a, a druga kod [[životinja]]. Bakterijski TrxR također katalizira redukciju proteina sličnih glutaredoksinu poznatih kao NrdH.<ref>{{cite journal | vauthors = Jordan A, Aslund F, Pontis E, Reichard P, Holmgren A | title = Characterization of Escherichia coli NrdH. A glutaredoxin-like protein with a thioredoxin-like activity profile | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 272 | issue = 29 | pages = 18044–50 | date = juli 1997 | pmid = 9218434 | doi = 10.1074/jbc.272.29.18044 | doi-access =free }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Phulera S, Mande SC | title = The crystal structure of Mycobacterium tuberculosis NrdH at 0.87 Å suggests a possible mode of its activity | journal = Biochemistry | volume = 52 | issue = 23 | pages = 4056–65 | date = juni 2013 | pmid = 23675692 | doi = 10.1021/bi400191z }}</ref><ref>{{cite journal| vauthors = Phulera S, Akif M, Sardesai AA, Mande SC |date=1. 1. 2014|title=Redox Proteins of Mycobacterium tuberculosis|url=http://journal.library.iisc.ernet.in/index.php/iisc/article/view/4461|journal=Journal of the Indian Institute of Science|language=en|volume=94|issue=1|pages=127–138|issn=0970-4140}}</ref> Obje klase su [[flavoproteini]] koji funkcioniraju kao homodimere. Svaka monomera sadrži [[flavin adenin dinukleotid|FAD]] prostetsku grupu, [[NADPH]] domen za vezivanje i [[aktivno mjesto]] koje sadrži [[redoks]]-aktivnu [[disulfidna veza|disulfidnu vezu]].<ref name="Hirt_2002">{{cite journal | vauthors = Hirt RP, Müller S, Embley TM, Coombs GH | title = The diversity and evolution of thioredoxin reductase: new perspectives | url = https://archive.org/details/sim_trends-in-parasitology_2002-07_18_7/page/302 | journal = Trends in Parasitology | volume = 18 | issue = 7 | pages = 302–8 | date = juli 2002 | pmid = 12379950 | doi = 10.1016/S1471-4922(02)02293-6 }}</ref> == Uloga u ćelijama == Tioredoksin-reduktaze su enzimi koji kataliziraju redukciju tioredoksina<ref name="pmid10657232"/> i stoga su centralna komponenta u tioredoksinskom sistemu. Zajedno sa tioredoksinom (Trx) i NADPH, najopćiiji opis ovog sistema je sistem za redukciju [[disulfidna veza|disulfidnih veza]] u ćelijama. Elektroni se uzimaju iz NADPH putem TrxR i prenose na [[aktivno mjesto]] Trx-a, koji dalje redukuje proteinske disulfide ili druge [[supstrat (biohemija)|supstrate]].<ref name="pmid20494123">{{cite journal | vauthors = Holmgren A, Lu J | title = Thioredoxin and thioredoxin reductase: current research with special reference to human disease | journal = Biochemical and Biophysical Research Communications | volume = 396 | issue = 1 | pages = 120–4 | date = maj 2010 | pmid = 20494123 | doi = 10.1016/j.bbrc.2010.03.083 | bibcode = 2010BBRC..396..120H | url = https://zenodo.org/record/1065567 }}</ref> Trx sistem postoji u svim živim ćelijama i ima evolucijsku historiju povezanu sa [[DNK]] kao genetičkim materijalom, odbranom od oksidativnih oštećenja usljed metabolizma kisika i [[redoks]] signalizacijom, korištenjem molekula poput [[vodik-peroksid]]a i [[dušik- oksid]]a.<ref name=pmid19691428>{{cite journal | vauthors = Meyer Y, Buchanan BB, Vignols F, Reichheld JP | title = Thioredoxins and glutaredoxins: unifying elements in redox biology | journal = Annual Review of Genetics | volume = 43 | pages = 335–67 | year = 2009 | pmid = 19691428 | doi = 10.1146/annurev-genet-102108-134201 }}</ref><ref name=pmid17115886>{{cite journal | vauthors = Lillig CH, Holmgren A | title = Thioredoxin and related molecules--from biology to health and disease | journal = Antioxidants & Redox Signaling | volume = 9 | issue = 1 | pages = 25–47 | date = Jan 2007 | pmid = 17115886 | doi = 10.1089/ars.2007.9.25 }}</ref> [[slika:CellularTrxR.png|thumb|center|500px|'''Shematski dijagram ćelijske uloge TrxR-a''' Adaptirano od Holmgrena i dr.<ref name="pmid20494123"/>]] == Raznolikost == Dvije klase tioredoksin reduktaze su evoluirale nezavisno od zajedničkog pretka superporodice FAD/NAD(P)-vezujućeg domena (IPR036188): * Tip visoke molekularne težine (MW = ~55.000) koji sadrži ostatak [[selenocistein]]a u svom [[aktivno mjesto|aktivnom mjestu]] identificiran je kod viših eukariota, uključujući ljude. Ovaj TxR je povezan sa [[glutation-reduktaza|glutation-reduktazom]], [[tripanotion-disulfid reduktaza|tripanotion reduktazom]], [[živa-reduktaza|živinom reduktazom]] i [[dihidrolipoamid-dehidrogenaza|lipoamid-dehidrogenazom]]. U sljedećem tekstu koristimo primjer verzije kod sisara.<ref name="Hirt_2002"/> * Tip niske molekularne težine (MW = ~ 35.000) identificiran je kod [[arheja]], [[bakterija]] i drugih eukariota. Srodan je sa ''AhpF'', alkil hidroperoksid-reduktazom. U sljedećem tekstu koristimo primjer verzije ''[[E. coli]]''.<ref name="Hirt_2002"/> Ove dvije klase TrxR imaju samo ~20% identičnosti sekvence u dijelu primarne sekvence gdje se mogu pouzdano poravnati.<ref name="Hirt_2002"/> Neto reakcija obje klase TrxR je identična, ali mehanizam djelovanja svake je različit.<ref name="pmid9108027">{{cite journal | vauthors = Arscott LD, Gromer S, Schirmer RH, Becker K, Williams CH | title = The mechanism of thioredoxin reductase from human placenta is similar to the mechanisms of lipoamide dehydrogenase and glutathione reductase and is distinct from the mechanism of thioredoxin reductase from Escherichia coli | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 94 | issue = 8 | pages = 3621–6 | date = Apr 1997 | pmid = 9108027 | pmc = 20490 | doi = 10.1073/pnas.94.8.3621 | bibcode = 1997PNAS...94.3621A | doi-access = free }}</ref> Ljudi eksprimiraju tri [[izoenzim]]a tioredoksin-reduktaze: [[TXNRD1|tioredoksin-reduktaza 1]] (TrxR1, [[citosol]]ni), tioredoksin-reduktaza 2 (TrxR2, mitohondrijska), tioredoksin-reduktaza 3 (TrxR3, specifična za testise)).<ref name="pmid15485910">{{cite journal | vauthors = Conrad M, Jakupoglu C, Moreno SG, Lippl S, Banjac A, Schneider M, Beck H, Hatzopoulos AK, Just U, Sinowatz F, Schmahl W, Chien KR, Wurst W, Bornkamm GW, Brielmeier M | title = Essential role for mitochondrial thioredoxin reductase in hematopoiesis, heart development, and heart function | journal = Molecular and Cellular Biology | volume = 24 | issue = 21 | pages = 9414–23 | date = Nov 2004 | pmid = 15485910 | pmc = 522221 | doi = 10.1128/MCB.24.21.9414-9423.2004 }}</ref> Svaki izozim kodiran je posebnim genom: {| |{{infokutija protein | Ime =Tioredoksin-reduktaza 1 | caption = | image = | HGNCid = 12437 | Symbol = [[TXNRD1]] | AltSymbols = | EntrezGene = 7296 | OMIM = 601112 | RefSeq = NM_003330 | UniProt = Q16881 | PDB = | ECnumber = 1.8.1.9 | Chromosome = 12 | Arm = q | Band = 23 | LocusSupplementaryData = -q24.1 }} |{{infokutija protein | Ime = Tioredoksin-reduktaza 2 | caption = | image = | width = | HGNCid = 18155 | Symbol = TXNRD2 | AltSymbols = | EntrezGene = 10587 | OMIM = 606448 | RefSeq = NM_006440 | UniProt = Q9NNW7 | PDB = | ECnumber = 1.8.1.9 | Chromosome = 22 | Arm = q | Band = 11.21 | LocusSupplementaryData = }} |{{infokutija protein | Ime = Tioredoksin-reduktaza 3 | caption = | image = | width = | HGNCid = 20667 | Symbol = TXNRD3 | AltSymbols = | EntrezGene = 114112 | OMIM = 606235 | RefSeq = XM_051264 | UniProt = Q86VQ6 | PDB = | ECnumber = 1.8.1.9 | Chromosome = 3 | Arm = p | Band = 13 | LocusSupplementaryData = -q13.33 }} |} == Struktura == === ''E. coli'' === U ''[[E. coli]]'' ThxR postoje dva domena vezivanja, jedan za [[flavin adenin-dinukleotid|FAD]] i drugi za [[NADPH]]. Veza između ova dva domena je dvolančana antiparalelna [[β-list]]a.<ref name="pmid7557016">{{cite journal | vauthors = Williams CH | title = Mechanism and structure of thioredoxin reductase from Escherichia coli | journal = FASEB Journal | volume = 9 | issue = 13 | pages = 1267–76 | date = Oct 1995 | pmid = 7557016 | doi=10.1096/fasebj.9.13.7557016| doi-access = free | hdl = 2027.42/154540 | s2cid = 26055087 | hdl-access = free }}</ref> Svaki domen pojedinačno je vrlo sličan analognim domenima u [[glutation-reduktaza|glutation reduktazi]] i [[lipoamid-dehidrogenaza|lipoamid-dehidrogenazi]], ali je relativna orijentacija ovih domena u ThxR rotirana za 66 stepeni.<ref name="pmid7557016" /> Ovo postaje značajno u mehanizmu djelovanja opisanom u nastavku. ThxR homo-dimerizira s graničnom površinom između dvije monomere, formiranom od tri [[alfa-heliks]]a i dvije petlje.<ref name="pmid7557016" /> Svaka monomera može zasebno vezati molekulu [[tioredoksin]]a. <gallery> File:EcoliTrxRwithBoundThioredoxin.png| Struktura tioredoksina vezanog za ThxR dimer ''E. coli'' File:EcoliTrxRProstheticGroups.png| Struktura ThxR proteina ''E. coli'' sa označenim prostetskim grupama [[FAD]] i [[NADPH]]</gallery> === Sisarski === Struktura TrxR kod [[sisar]]a slična je onoj kod ''[[E. col]]i''. Sadrži domen vezivanja [[flavin adenin-dinukleotid|FAD]] i [[NADPH]], te interfejs između dvije monomerne podjedinice. ThxR kod sisara ima inserciju u domenu vezivanja [[flavin adenin-dinukleotid|FAD]] između dva [[alfa-heliks]]a, što formira mali par beta lanaca.<ref name="pmid11481439">{{cite journal | vauthors = Sandalova T, Zhong L, Lindqvist Y, Holmgren A, Schneider G | title = Three-dimensional structure of a mammalian thioredoxin reductase: implications for mechanism and evolution of a selenocysteine-dependent enzyme | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 98 | issue = 17 | pages = 9533–8 | date = Aug 2001 | pmid = 11481439 | pmc = 55487 | doi = 10.1073/pnas.171178698 | bibcode = 2001PNAS...98.9533S | doi-access = free }}</ref> Aktivni disulfid u enzimu se nalazi na jednoj od ovih heliksa i stoga se aktivna disulfidna veza nalazi u [[flavin adenin dinukleotid|FAD]] domenu, a ne u [[NADPH]] domenu kao kod ''E. coli'' i drugih [[prokariot]]a.<ref name="pmid11481439"/> <gallery> File:HumanThxRProstheticGroups.png| Struktura ljudskih prostetskih grupa ThxR FAD i NADPH </gallery> == Mehanizam == [[Datoteka:HumanTrxRRxnMech.jpg|thumb|700px|'''Predloženi mehanizam kod sisara i vjerovatno ljudi: ''' Počevši od potpuno oksidiranog oblika, reakcija počinje redukcijom selenenilsulfida do selenolatnog aniona (Se(-1)) s elektronima primljenim iz NADPH putem FAD-a (Korak A). Zbog niske pKa vrijednosti selenola, selenolatni anion je predominantni oblik u fiziološkim uvjetima. Drugi prijenos elektrona iz druge molekule NADPH smanjuje tiholne veze aktivnog mjesta s jednim Cys ostatkom stabiliziranim interakcijom s FAD-om (Korak B). Selenolatni anion zatim napada disulfidne veze Trx i rezultirajući enzim-Trx miješani selenenilsulfid (Korak C), koji potom napada susjedni Cys ostatak kako bi regenerirao selenenilsulfid (Korak D). Ovaj selenenilsulfid se zatim reducira tiolatom aktivnog mjesta iz druge podjedinice (Korak E). Adaptirano iz Zhong et al.<ref name="pmid10801974">{{cite journal | vauthors = Zhong L, Arnér ES, Holmgren A | title = Structure and mechanism of mammalian thioredoxin reductase: the active site is a redox-active selenolthiol/selenenylsulfide formed from the conserved cysteine-selenocysteine sequence | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 97 | issue = 11 | pages = 5854–9 | date = maj 2000 | pmid = 10801974 | pmc = 18523 | doi = 10.1073/pnas.100114897 | bibcode = 2000PNAS...97.5854Z | doi-access = free }}</ref> U skladu s nalazima da kompleksi (2,2‘:6‘,2‘‘-terpiridin)platina(II) inhibiraju ljudski TrxR.<ref name="pmid11495589">{{cite journal | vauthors = Becker K, Herold-Mende C, Park JJ, Lowe G, Schirmer RH | title = Human thioredoxin reductase is efficiently inhibited by (2,2':6',2' '-terpyridine)platinum(II) complexes. Possible implications for a novel antitumor strategy | journal = Journal of Medicinal Chemistry | volume = 44 | issue = 17 | pages = 2784–92 | date = Aug 2001 | pmid = 11495589 | doi = 10.1021/jm001014i }}</ref>]] === ''E. coli'' === U ''[[E. coli]]'' ThxR, prostorna orijentacija FAD i NADPH domena je takva da redoks-aktivni prstenovi FAD i NADPH nisu u neposrednoj blizini jedan drugom.<ref name="pmid10657232" /> Kada se FAD domen ''E. coli'' rotira za 66 stepeni, a NADPH domen ostaje fiksiran, dvije prostetičke grupe se pomjeraju u bliski kontakt, omogućavajući elektronima da prelaze sa NADPH na FAD, a zatim na [[disulfidna veza|disulfidnu vezu]] [[aktivno mjesto|aktivnog mjesta]].<ref name="pmid10657232" /><ref name="pmid9235991">{{cite journal | vauthors = Lennon BW, Williams CH | title = Reductive half-reaction of thioredoxin reductase from Escherichia coli | journal = Biochemistry | volume = 36 | issue = 31 | pages = 9464–77 | date = Aug 1997 | pmid = 9235991 | doi = 10.1021/bi970307j }}</ref> The conserved active site residues in E. coli are -Cys-Ala-Thr-Cys-.<ref name="pmid10657232" /> === Sisarski === Sisarski TrxR-ovi imaju mnogo veću [[homologija sekvence|homologiju sekvenci]] sa glutation-reduktazom nego ''E. coli''.<ref name="pmid10657232" /> Cys ostaci aktivnog mjesta u FAD domenu i vezani NADPH domen su u neposrednoj blizini, što uklanja potrebu za rotacijom od 66 stepeni za prijenos elektrona, što se nalazi u ''E. coli''. Dodatna karakteristika mehanizma sisara je prisustvo [[selenocistein]]skog ostatka na [[C-terminal]]nom kraju proteina, koji je potreban za katalitsku aktivnost. [[konzervirana sekvenca|Konzervirani ostaci]] u aktivnom mjestu sisara su -Cys-Val-Asn-Val-Gly-Cys-.<ref name="pmid10657232" /> == Metode detekcije == Tioredoksin reduktaza se može kvantificirati različitim metodama, kao što je DTNB test korištenjem [[Ellmanovog reagensa]]. Serija fluorescentnih proba TRFS na bazi disulfida pokazala je selektivnu detekciju TrxR..<ref>{{cite journal | vauthors = Li X, Zhang B, Yan C, Li J, Wang S, Wei X, Jiang X, Zhou P, Fang J | display-authors = 6 | title = A fast and specific fluorescent probe for thioredoxin reductase that works via disulphide bond cleavage | journal = Nature Communications | volume = 10 | issue = 1 | date = juni 2019 | pmid = 31227705 | doi = 10.1038/s41467-019-10807-8 | pmc = 6588570 | bibcode = 2019NatCo..10.2745L | doi-access = free }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Ma H, Zhang J, Zhang Z, Liu Y, Fang J | title = A fast response and red emission probe for mammalian thioredoxin reductase | journal = Chemical Communications | volume = 52 | issue = 81 | pages = 12060–12063 | date = oktobar 2016 | pmid = 27709154 | doi = 10.1039/C6CC04984B }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Zhao J, Qu Y, Gao H, Zhong M, Li X, Zhang F, Chen Y, Gan L, Hu G, Zhang H, Zhang S, Fang J | display-authors = 6 | title = Loss of thioredoxin reductase function in a mouse stroke model disclosed by a two-photon fluorescent probe | journal = Chemical Communications | volume = 56 | issue = 90 | pages = 14075–14078 | date = novembar 2020 | pmid = 33107534 | doi = 10.1039/D0CC05900E | s2cid = 225082279 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Liu Y, Ma H, Zhang L, Cui Y, Liu X, Fang J | title = A small molecule probe reveals declined mitochondrial thioredoxin reductase activity in a Parkinson's disease model | journal = Chemical Communications | volume = 52 | issue = 11 | pages = 2296–9 | date = februar 2016 | pmid = 26725656 | doi = 10.1039/c5cc09998f }}</ref> Mafireyi je sintetizirao prvu diselenidnu sondu koja je primijenjena u detekciji TrxR.<ref>{{cite journal | vauthors = Mafireyi TJ, Laws M, Bassett JW, Cassidy PB, Escobedo JO, Strongin RM | title = A Diselenide Turn-On Fluorescent Probe for the Detection of Thioredoxin Reductase | journal = Angewandte Chemie | volume = 59 | issue = 35 | pages = 15147–15151 | date = august 2020 | pmid = 32449244 | doi = 10.1002/ange.202004094 | pmc = 9438933 | bibcode = 2020AngCh.13215259M | s2cid = 229142596 }}</ref><ref>{{Cite journal | vauthors = Mafireyi TJ, Escobedo JO, Strongin RM |date=29. 3. 2021|title=Fluorogenic probes for thioredoxin reductase activity |journal=Results in Chemistry|volume=3|language=en|doi=10.1016/j.rechem.2021.100127|issn=2211-7156|doi-access=free}}</ref> Druge metode detekcije uključuju imunoske tehnike i test selenocistin-tioredoksin reduktaze (SC-TR test). == Klinički značaj == === Liječenje raka === Budući da je aktivnost ovog enzima neophodna za rast i preživljavanje ćelija, on je dobra meta za antitumorsku terapiju. Nadalje, enzim je pojačano reguliran kod nekoliko vrsta raka, uključujući [[maligni mezoteliom]].<ref name="pmid16934670">{{cite journal | vauthors = Nilsonne G, Sun X, Nyström C, Rundlöf AK, Potamitou Fernandes A, Björnstedt M, Dobra K | title = Selenite induces apoptosis in sarcomatoid malignant mesothelioma cells through oxidative stress | journal = Free Radical Biology & Medicine | volume = 41 | issue = 6 | pages = 874–85 | date = Sep 2006 | pmid = 16934670 | doi = 10.1016/j.freeradbiomed.2006.04.031 | hdl = 10616/47514 | hdl-access = free }}</ref><ref name="pmid11307155">{{cite journal | vauthors = Kahlos K, Soini Y, Säily M, Koistinen P, Kakko S, Pääkkö P, Holmgren A, Kinnula VL | title = Up-regulation of thioredoxin and thioredoxin reductase in human malignant pleural mesothelioma | journal = International Journal of Cancer | volume = 95 | issue = 3 | pages = 198–204 | date = maj 2001 | pmid = 11307155 | doi = 10.1002/1097-0215(20010520)95:3<198::AID-IJC1034>3.0.CO;2-F | doi-access = free }}</ref> Naprimjer, [[moteksafin-gadolinij]] (MGd) je novi hemoterapeutski agens koji selektivno cilja tumorske ćelije, što dovodi do ćelijske smrti i [[apoptoza]], putem inhibicije tioredoksin-reduktaze i [[ribonukleotid-reduktaza|ribonukleotid-reduktaze]]. === Kardiomiopatija === Dilatativna kardiomiopatija ([[dilatativna kardiomiopatija|DCM]]) je česta dijagnoza u slučajevima [[kongestivno zatajenje srca|kongestivnog zatajenja srca]]. Tioredoksin-reduktaze su esencijalni proteini za regulaciju ćelijske redoks ravnoteže i ublažavanje štete uzrokovane [[ROS|reaktivnim vrstama kisika]] generiranim putem [[oksidativna fosforilacija|oksidativne fosforilacije]] u [[mitohondrija]]ma. Inaktivacija mitohondrijskog TrxR2 kod miševa rezultira stanjivanjem zidova srčanih komora i neonatusnom smrću.<ref name="pmid15485910" /> Nadalje, dvije [[mutacije]] u genu TrxR2 pronađene su kod pacijenata s dijagnozom DCM-a, a ne u kontrolnoj populaciji. Pretpostavlja se da je patološki uticaj ovih mutacija smanjena sposobnost kontrole oksidativnog oštećenja u [[srčani mišić|srčanim miocitima]].<ref name="pmid21247928">{{cite journal | vauthors = Sibbing D, Pfeufer A, Perisic T, Mannes AM, Fritz-Wolf K, Unwin S, Sinner MF, Gieger C, Gloeckner CJ, Wichmann HE, Kremmer E, Schäfer Z, Walch A, Hinterseer M, Näbauer M, Kääb S, Kastrati A, Schömig A, Meitinger T, Bornkamm GW, Conrad M, von Beckerath N | title = Mutations in the mitochondrial thioredoxin reductase gene TXNRD2 cause dilated cardiomyopathy | journal = European Heart Journal | volume = 32 | issue = 9 | pages = 1121–33 | date = maj 2011 | pmid = 21247928 | doi = 10.1093/eurheartj/ehq507 | doi-access = free | hdl = 11858/00-001M-0000-0024-1F10-3 | hdl-access = free }}</ref> === Antibiotik === Nedavno su provedena istraživanja koja pokazuju da bi tioredoksin-reduktaza niske molekularne težine mogla biti meta za nove [[antibiotik]]e (kao što su auranofin ili Ebselen).[<ref>{{cite journal | vauthors = Marshall AC, Kidd SE, Lamont-Friedrich SJ, Arentz G, Hoffmann P, Coad BR, Bruning JB | title = Aspergillus fumigatus Thioredoxin Reductase | journal = Antimicrobial Agents and Chemotherapy | volume = 63 | issue = 3 | date = mart 2019 | pmid = 30642940 | pmc = 6395915 | doi = 10.1128/AAC.02281-18 }}</ref>) Ovo se posebno odnosi na ''Mycobacterium haemophilum'' i moglo bi se koristiti za [[bakterije]] otporne na antibiotike.<ref>{{cite journal | vauthors = Harbut MB, Vilchèze C, Luo X, Hensler ME, Guo H, Yang B, Chatterjee AK, Nizet V, Jacobs WR, Schultz PG, Wang F | display-authors = 6 | title = Auranofin exerts broad-spectrum bactericidal activities by targeting thiol-redox homeostasis | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 112 | issue = 14 | pages = 4453–8 | date = april 2015 | pmid = 25831516 | pmc = 4394260 | doi = 10.1073/pnas.1504022112 | bibcode = 2015PNAS..112.4453H | doi-access = free }}</ref> == Reference == {{Reflist|33em}} == Vanjski linkovi== * {{MeshName|Thioredoxin+Reductase+(NADPH)}} {{Flavoproteini}} {{Sumpor-oksidoreduktaze}} {{Enzimi}} {{Portal|Biologija|border=no}} {{DEFAULTSORT:Tioredoksin Reduktaza}} [[Kategorija:EC 1.8.1]] [[Kategorija:Enzimi]] f54cxl1x7rsq39jipqzfhadgf8les8e 0 532810 3830350 3824286 2026-04-14T19:07:40Z Vogoje2 170692 Nova foto autora. 3830350 wikitext text/x-wiki '''Aleksa Đukanović''' ([[Beograd]], [[Savezna Republika Jugoslavija|SR Jugoslavija]], 4. januara 1998) jest srbijanski književnik, književni i pozorišni kritičar, urednik i publicist. Dobitnik je više književnih priznanja, među kojima su dvije nagrade [[Srpsko prosvjetno i kulturno društvo "Prosvjeta"|SPKD ''Prosvjete'']] i Međunarodna nagrada za književnost ''Naji Naaman''.<ref>{{Cite web|url=https://sinhro.rs/2023/06/aleksi-dukanovicu-nagrada-nadzi-naman-za-2023/|title=Aleksi Đukanoviću nagrada „Nadži Naman“ za 2023.|website=Sinhro.rs|date=2. 6. 2023|access-date=31. 3. 2026}}</ref><ref name="ArtAnima"/> [[Datoteka:Aleksa Đukanović, autor.jpg|mini|<small>Aleksa Đukanović, 2026.</small>]] Autor je više knjiga objavljenih u [[Srbija|Srbiji]] i [[Hrvatska|Hrvatskoj]].<ref name="SinhroNadzi">{{Cite web|url=https://sinhro.rs/2023/06/aleksi-dukanovicu-nagrada-nadzi-naman-za-2023/|title=Aleksi Đukanoviću nagrada „Nadži Naman“ za 2023.|website=Sinhro.rs|date=2. 6. 2023|access-date=31. 3. 2026}}</ref> == Biografija == U [[Beograd]]u je završio osnovno i srednje obrazovanje te studije iz oblasti pravnih i ekonomskih nauka i državne uprave. Član je Društva književnika Vojvodine. Bio je urednik u književnim časopisima ''Sizif'' i ''Književni esnaf''. Prozu i poeziju objavljuje od 2019. godine.<ref name="Booke"/><ref>{{Cite web|url=https://strane.ba/aleksa-dukanovic-ginter/|title=Aleksa Đukanović: Ginter|website=Strane|language=hr|access-date=31. 3. 2026}}</ref> Piše na više standardnih varijanata iz skupine BHSC jezika, uključujući srpski, hrvatski i bosanski. Tokom 2025. godine hrvatski izdavač ''Shura Publikacije'' iz [[Opatija|Opatije]] objavio je njegove ''Izabrane novele'' u dva sveska, dok je beogradski izdavač ''Presing'' iste godine objavio knjigu ''Izabrane priče 2015–2025: Laboratorijum''.<ref>{{Cite web|url=https://www.presing.org/aleksa-djukanovic-laboratorijum/|title=Aleksa Đukanović – Laboratorijum|website=Presing|access-date=31. 3. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sinhro.rs/2023/07/novele-alekse-dukanovica-u-izdanju-presinga/|title=Novele Alekse Đukanovića u izdanju Presinga|website=Sinhro.rs|date=4. 7. 2023|access-date=31. 3. 2026}}</ref> Objavljivao je prozu, eseje i književnu kritiku u listovima i časopisima kao što su ''Danas'', ''Politika'', ''NIN'', ''Večernje novosti'' i ''Književna republika''. Živi i radi u [[Zemun]]u.<ref name="Booke">{{Cite web|url=https://booke.hr/aleksa-dukanovic-stari-vucjak-na-koncu-svoje-balade-poslednja-bdenja-miroslava-krleze/|title=Aleksa Đukanović, Stari vučjak na koncu svoje balade (Poslednja bdenja Miroslava Krleže) – Književni časopis|website=Književni portal|access-date=31. 3. 2026}}</ref> == Bibliografija == * ''[[Europa in extremis]]'', eseji i pjesme (Beograd, 2021) * ''[[Pali inkvizitor]]'', kraća novela (Beograd, 2021) * ''[[Knjiga eseja]]'', kulturološki eseji (Beograd, 2021) * ''[[Novele]]'', sabrane novele (Beograd, 2023) * ''[[Lirika, Eseji, Dnevnici]]'', pjesme, eseji i članci, te odlomci iz dnevničke proze (Beograd, 2023) * ''[[Štrausov solilokvij]]'', pripovijetke (Beograd, 2024) * ''[[Izabrane novele 1]]'', novele i novelete (Opatija, 2025) * ''[[Izabrane novele 2]]'', novele i novelete (Opatija, 2025) * ''[[Laboratorijum]]'', izabrane pripovijetke 2015–2025. (Beograd, 2025) == Nagrade == * 2021 — Književna nagrada ''Zvonimir Šubić'' koju dodjeljuje [[Srpsko prosvjetno i kulturno društvo "Prosvjeta"|SPKD ''Prosvjeta'']] (BiH) <ref>{{Cite web|url=https://www.glassrpske.com/lat/kultura/pozoriste/aleksi-djukanovicu-iz-beograda-prva-nagrada-za-najbolju-pricu/386392|title=Aleksi Đukanoviću iz Beograda prva nagrada za najbolju priču|website=Glas Srpske|date=20. 11. 2021|access-date=31. 3. 2026}}</ref> * 2022 — Nagrada ''Boško Milovanović'' koju dodjeljuje [[Srpsko prosvjetno i kulturno društvo "Prosvjeta"|SPKD ''Prosvjeta'']] (BiH)<ref name="ArtAnima">{{Cite web|url=https://www.art-anima.com/aleksa-djukanovic/|title=Aleksa Đukanović - biografija|website=Art-Anima|date=19. 10. 2022|access-date=31. 3. 2026}}</ref> * 2023 — [[Međunarodna nagrada za književnost Naji Naaman|Međunarodna nagrada za književnost ''Naji Naaman'']] (Liban)<ref>{{Cite web|url=https://www.politika.rs/sr/clanak/556373/Pisci-iz-Srbije-nagradeni-u-Libanu|title=Pisci iz Srbije nagrađeni u Libanu|last=R.|first=K.|website=Politika Online|access-date=31. 3. 2026}}</ref> * 2025 — Nacionalna nagrada za umjetnost ''Franz Kafka Italia'' (Italija)<ref name="KafkaItalia">{{Cite web|url=https://franzkafkaitalia.it/archivio-rassegne/|title=Archivio Rassegne « Premio Franz Kafka Italia|website=Franz Kafka Italia|language=it|access-date=31. 3. 2026}}</ref> * 2025 — Nacionalna Počasna nagrada za umjetnost ''Franz Kafka Italia'' (Italija)<ref>{{Cite web|url=https://franzkafkaitalia.it/archivio-rassegne/,%20https://franzkafkaitalia.it/archivio-rassegne/|title=Archivio Rassegne « Premio Franz Kafka Italia|language=it-IT|access-date=2026-04-05}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Đukanović, Aleksa}} [[Kategorija:Biografije, Beograd]] [[Kategorija:Srbijanski pisci]] [[Kategorija:Srbijanski književni kritičari]] [[Kategorija:Srbijanski publicisti]] [[Kategorija:Rođeni 1998.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] ovtrn3jxwq2mug7n937o7o0y3s8gelt 3830352 3830350 2026-04-14T19:12:42Z Vogoje2 170692 Manje dopune. 3830352 wikitext text/x-wiki '''Aleksa Đukanović''' ([[Beograd]], [[Savezna Republika Jugoslavija|SR Jugoslavija]], 4. januara 1998) jest srbijanski književnik, književni i pozorišni kritičar, urednik i publicist. Dobitnik je više književnih priznanja, među kojima su dvije nagrade [[Srpsko prosvjetno i kulturno društvo "Prosvjeta"|SPKD ''Prosvjete'']] i Međunarodna nagrada za književnost ''Naji Naaman''.<ref>{{Cite web|url=https://sinhro.rs/2023/06/aleksi-dukanovicu-nagrada-nadzi-naman-za-2023/|title=Aleksi Đukanoviću nagrada „Nadži Naman“ za 2023.|website=Sinhro.rs|date=2. 6. 2023|access-date=31. 3. 2026}}</ref><ref name="ArtAnima"/> [[Datoteka:Aleksa Đukanović, autor.jpg|mini|<small>Aleksa Đukanović, 2026.</small>]] Autor je više knjiga objavljenih u [[Srbija|Srbiji]] i [[Hrvatska|Hrvatskoj]].<ref name="SinhroNadzi">{{Cite web|url=https://sinhro.rs/2023/06/aleksi-dukanovicu-nagrada-nadzi-naman-za-2023/|title=Aleksi Đukanoviću nagrada „Nadži Naman“ za 2023.|website=Sinhro.rs|date=2. 6. 2023|access-date=31. 3. 2026}}</ref> Djela su mu prevođena na italijanski i engleski jezik.<ref>{{Cite web|url=https://www.aphorism.it/autori/aleksa-dukanovic/|title=Aleksa Đukanović @ Aphorism.it|website=Aphorism.it|language=it|access-date=2026-04-14}}</ref> == Biografija == U [[Beograd]]u je završio osnovno i srednje obrazovanje te studije iz oblasti pravnih i ekonomskih nauka i državne uprave. Član je Društva književnika Vojvodine. Bio je urednik u književnim časopisima ''Sizif'' i ''Književni esnaf''. Prozu i poeziju objavljuje od 2019. godine.<ref name="Booke"/><ref>{{Cite web|url=https://strane.ba/aleksa-dukanovic-ginter/|title=Aleksa Đukanović: Ginter|website=Strane|language=hr|access-date=31. 3. 2026}}</ref> Piše na više standardnih varijanata iz skupine BHSC jezika, uključujući srpski, hrvatski i bosanski. Tokom 2025. godine hrvatski izdavač ''Shura Publikacije'' iz [[Opatija|Opatije]] objavio je njegove ''Izabrane novele'' u dva sveska, dok je beogradski izdavač ''Presing'' iste godine objavio knjigu ''Izabrane priče 2015–2025: Laboratorijum''.<ref>{{Cite web|url=https://www.presing.org/aleksa-djukanovic-laboratorijum/|title=Aleksa Đukanović – Laboratorijum|website=Presing|access-date=31. 3. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sinhro.rs/2023/07/novele-alekse-dukanovica-u-izdanju-presinga/|title=Novele Alekse Đukanovića u izdanju Presinga|website=Sinhro.rs|date=4. 7. 2023|access-date=31. 3. 2026}}</ref> Objavljivao je prozu, eseje i književnu kritiku u listovima i časopisima kao što su ''Danas'', ''Politika'', ''NIN'', ''Večernje novosti'' i ''Književna republika''. Živi i radi u [[Zemun]]u.<ref name="Booke">{{Cite web|url=https://booke.hr/aleksa-dukanovic-stari-vucjak-na-koncu-svoje-balade-poslednja-bdenja-miroslava-krleze/|title=Aleksa Đukanović, Stari vučjak na koncu svoje balade (Poslednja bdenja Miroslava Krleže) – Književni časopis|website=Književni portal|access-date=31. 3. 2026}}</ref> == Bibliografija == * ''[[Europa in extremis]]'', eseji i pjesme (Beograd, 2021) * ''[[Pali inkvizitor]]'', kraća novela (Beograd, 2021) * ''[[Knjiga eseja]]'', kulturološki eseji (Beograd, 2021) * ''[[Novele]]'', sabrane novele (Beograd, 2023) * ''[[Lirika, Eseji, Dnevnici]]'', pjesme, eseji i članci, te odlomci iz dnevničke proze (Beograd, 2023) * ''[[Štrausov solilokvij]]'', pripovijetke (Beograd, 2024) * ''[[Izabrane novele 1]]'', novele i novelete (Opatija, 2025) * ''[[Izabrane novele 2]]'', novele i novelete (Opatija, 2025) * ''[[Laboratorijum]]'', izabrane pripovijetke 2015–2025. (Beograd, 2025) == Nagrade == * 2021 — Književna nagrada ''Zvonimir Šubić'' koju dodjeljuje [[Srpsko prosvjetno i kulturno društvo "Prosvjeta"|SPKD ''Prosvjeta'']] (BiH) <ref>{{Cite web|url=https://www.glassrpske.com/lat/kultura/pozoriste/aleksi-djukanovicu-iz-beograda-prva-nagrada-za-najbolju-pricu/386392|title=Aleksi Đukanoviću iz Beograda prva nagrada za najbolju priču|website=Glas Srpske|date=20. 11. 2021|access-date=31. 3. 2026}}</ref> * 2022 — Nagrada ''Boško Milovanović'' koju dodjeljuje [[Srpsko prosvjetno i kulturno društvo "Prosvjeta"|SPKD ''Prosvjeta'']] (BiH)<ref name="ArtAnima">{{Cite web|url=https://www.art-anima.com/aleksa-djukanovic/|title=Aleksa Đukanović - biografija|website=Art-Anima|date=19. 10. 2022|access-date=31. 3. 2026}}</ref> * 2023 — [[Međunarodna nagrada za književnost Naji Naaman|Međunarodna nagrada za književnost ''Naji Naaman'']] (Liban)<ref>{{Cite web|url=https://www.politika.rs/sr/clanak/556373/Pisci-iz-Srbije-nagradeni-u-Libanu|title=Pisci iz Srbije nagrađeni u Libanu|last=R.|first=K.|website=Politika Online|access-date=31. 3. 2026}}</ref> * 2025 — Nacionalna nagrada za umjetnost ''Franz Kafka Italia'' (Italija)<ref name="KafkaItalia">{{Cite web|url=https://franzkafkaitalia.it/archivio-rassegne/|title=Archivio Rassegne « Premio Franz Kafka Italia|website=Franz Kafka Italia|language=it|access-date=31. 3. 2026}}</ref> * 2025 — Nacionalna Počasna nagrada za umjetnost ''Franz Kafka Italia'' (Italija)<ref>{{Cite web|url=https://franzkafkaitalia.it/archivio-rassegne/,%20https://franzkafkaitalia.it/archivio-rassegne/|title=Archivio Rassegne « Premio Franz Kafka Italia|language=it-IT|access-date=2026-04-05}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Đukanović, Aleksa}} [[Kategorija:Biografije, Beograd]] [[Kategorija:Srbijanski pisci]] [[Kategorija:Srbijanski književni kritičari]] [[Kategorija:Srbijanski publicisti]] [[Kategorija:Rođeni 1998.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] qtcm1b89bezwd1cdahbk1g3yfjp8ldg 0 533242 3830397 3829521 2026-04-15T07:55:16Z Upwinxp 81028 Alojz Rebul -> Alojz Rebula 3830397 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Zora Tavčar | slika = | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1928|10|2}} | mjesto_rođenja = [[Loka pri Zidanem Mostu]], [[Kraljevina Jugoslavija]] (danas Slovenija) | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2025|8|4|1928|10|2}} | mjesto_smrti = [[Loka pri Zidanem Mostu]], Slovenija | nacionalnost = | druga_imena = | zanimanje = spisateljica, esejistica i prevoditeljica | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = Veter v laseh, Velika maša }} '''Zora Tavčar''' (2. oktobar 1928 – 4. august 2025<ref>{{Cite web|url=https://www.primorski.eu/kultura/poslovila-se-je-zora-tavcar-KI1947286|title=Poslovila se je Zora Tavčar|last=|first=|website=www.primorski.eu|language=sl|access-date=12. 4. 2026}}</ref>) bila je slovenska [[književnica]], esejistica i [[Prevođenje|prevoditeljica]], koja je živjela u Opicini (slov: ''Opčine''), u predgrađu [[Trst|Trsta]], u [[Italija|Italiji]]. Bila je udata za istaknutog pripadnika slovenske manjine u Italiji, [[Pisac|pisca]] [[Alojz Rebula|Alojza Rebulu]]. == Život == Tavčar je rođena u [[Loka pri Zidanem Mostu|Loki pri Zidanem Mostu]] 1928. godine. Studirala je [[Komparativna književnost|komparativnu književnost]], [[Književna teorija|književnu teoriju]], te slovenski jezik i književnost na [[Univerzitet u Ljubljani|Univerzitetu u Ljubljani]]. Godine 1963. doktorirala je na [[Univerzitet Cattolica del Sacro Cuore|Univerzitetu Cattolica del Sacro Cuore]] u Milanu. Godine 1951. udala se za slovenskog pisca i dramaturga Alojza Rebula i preselila se u Opčine kod Trsta. Do penzionisanja 1988. godine predavala je u raznim srednjim školama sa nastavom na slovenskom jeziku, u regionu Trsta.<ref>{{Cite web|url=https://dolenjskilist.svet24.si/novice/kultura/80-let-pisateljice-zore-tavcar-rebula-8210-1665318|title=80 let pisateljice Zore Tavčar Rebula - Dolenjski list|website=dolenjskilist|language=sl|access-date=12. 4. 2026}}</ref> == Rad == Svoj književni rad započela je pisanjem poezije, ali je poznatija po svojim kratkim pričama, esejima i radio-dramama.<ref>"[https://web.archive.org/web/20120217194943/http://www.drustvo-dsp.si/si/pisatelji/497/detail.html Slovene Writers' Association website]" (slovenski). DSP Slovene Writers' Association. [http://www.drustvo-dsp.si/si/pisatelji/497/detail.html Original] arhiviran 17. 2. 2012. Pristupljeno 12. 4. 2026.</ref> == Objavljena djela == * ''Veter v laseh'' (Vjetar u mojoj kosi), 1982 * ''Ob kresu življenja'' (Na lomači života), 1989 * ''Kroži, kroži galeb'' (Kruži, kruži galebe), 2008 == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Tavčar, Zora}} [[Kategorija:Slovenski esejisti]] [[Kategorija:Slovenski prevodioci]] [[Kategorija:Umrli 2025.]] [[Kategorija:Rođeni 1928.]] [[Kategorija:Alumni Univerziteta u Ljubljani]] [[Kategorija:Alumni Univerziteta Cattolica del Sacro Cuore]] [[Kategorija:Biografije, Sevnica]] [[Kategorija:Slovenski pisci]] [[Kategorija:Slovenski pjesnici]] dml98z2uxr6kag6kwpt39bmw7m07gm5 0 533254 3830325 3829697 2026-04-14T17:15:55Z AnToni 2325 3830325 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Veronika Zvařičová | slika = | puno ime = | država = {{ZID|Češka}} | datum rođenja = {{Datum rođenja i godine|1988|12|08}} | mjesto rođenja = [[Krnov]] | država rođenja = [[Čehoslovačka]] | datum smrti = | mjesto smrti = | država smrti = | zanimanje = | visina = 177 | težina = 58 | klub = [[SKP Jablonex]] | trener = [[Lenka Faltusová]] <!-- Olimpijske igre --> | nastup OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010.|2010.]]) | medalje OI = 0 | zlato OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup SP = '''2''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009.|2009]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012.|2012.]]) | medalje SP = '''0''' | zlato SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup SK = [[Svjetski kup u biatlonu 2008/2009.|2008/09.]] | pobjede SK = '''0'''{{PSKB}} | pobjede SK štafeta= | plasman SK = {{plainlist| * '''79.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2008/2009.|2008/08.]]) <!-- * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''23.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2007/2008.|2007/08.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''40.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2007/2008.|2007/08.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''55.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2009/2010.|2009/10.]]) * {{Tooltip|Mas.|Masovni start}}: '''51.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2007/2008.|2007/08.]]) --> }} | pobjede u dis = <!-- Evropski kup --> | nastup EK = | pobjede EK = | plasman EK = | kraj karijere = 2018. | status = neaktivna <!-- medalje --> | medalje = {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaBrojač | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} |ažurirano = 12. 4. 2026. }} '''Veronika Zvařičová''', rođena 8. decembra 1988. u [[Krnov]]u, [[Čehoslovačka]] (danas [[Češka]]) je nekadašnja [[češka]] [[biatlon]]ka. == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}}!! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2010}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010.|Biatlon]]) | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010 – 7,5 km|70]] | | |} Nastupila je samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010.|Zimskim olimpijskim igrama 2010.]] Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama joj je 70-o mjesto na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010.|ZOI 2010.]] u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2010 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s dva promašaja i zaostatkom od 2:57.3&nbsp;min bila sporija od pobjednice [[Slovačka na Zimskim olimpijskim igrama 2006.|slovačke biatlonke]] [[Anastasija Kuzmina|Anastasije Kuzmine]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim disciplinama nije nastupila. === Svjetska prvenstva === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}}!! {{Tooltip|Pot.|Potjera}}!! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}}!! {{Tooltip|MŠ|Mješovita štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2009}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009 – 7,5 km|22]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009 – potjera (žene)|36]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009 – štafeta (žene)|12]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2012}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 15 km|52]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 7,5 km|70]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – štafeta (žene)|10]] | |} Nastupala je na dva [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvensta]] od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009.|SP 2009]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012.|SP 2012]], ali nije osvojila ni jednu medalju. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji joj je 22-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009.|SP 2009.]] kada je u utrci na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2009 – 7,5 km|7,5]] bez promašaja i zaostatkom od 2:05.5&nbsp;min bila sporija od pobjednice njemačke biatlonke [[Kati Wilhelm]]. U ekipnim utrkama najbolji joj je plasman bilo deseto mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012.|SP 2012]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Veronika Vítková|Veronikom Vítkovom]], [[Barbora Tomešová|Barborom Tomešovom]] i [[Jitka Landová|Jitkom Landovom]]. === Svjetski kup === {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="11" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 2008/2009.|2008/09.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2009/2010.|2009/10.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2010/2011.|2010/11.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2014/2015.|2014/15.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2015/2016.|2015/16.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2016/2017.|2016/17.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2017/2018.|2017/18.]] |- |79|| || || ||92|| || || || ||88 |} Zvařičová je prvi put nastupila u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2008/2009.|2008/09]]. u [[Oberhofu]]u 7. januara 2009. u utrci štafete s [[Veronika Vítková|Veronikom Vítkovom]], [[Zdeňka Vejnarová|Zdeňkom Vejnarovom]] i [[Magda Rezlerová|Magdom Rezlerovom]], kada su osvojil posmo mjesto. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama joj je 32-o mjesto 11. januara 2018. u [[Svjetski kup u biatlonu 2017/2018.|sezoni SK 2017/18.]] u [[Ruhpolding]]u s jednim promašajem i zaostatkom od 3:31.2&nbsp;min iza pobjednice italijanske biatlonke [[Dorothea Wierer|Dorotheje Wierer]]. U ekipnim utrkama najbolji rezultati su joj je treće mjesto u štafeti 9. januara 2013. u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] s [[Veronika Vítková|Veronikom Vítkovom]], [[Gabriela Soukalováá|Gabrielom Soukalovom]] i [[Kristýna Černá|Kristýnom Černom]]. == Prestanak karijere == {{sekcija}} == Privatni život == {{sekcija}} == Nagrade == {{sekcija}} == Napomene == {{napspisak}} == Vanjski linkovi == {{Biatlon portal}} * {{Commonscat-inline}} <!-- * {{Sport365|119}} --> * [http://biathlonresults.com/ Zvanična banka podataka IBU-a] == Reference == {{refspisak}} {{DEFAULTSORT:Zvařičová, Veronika}} [[Kategorija:Češki biatlonci]] [[Kategorija:Rođeni 1988.]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2010.]] [[Kategorija:Biografije, Krnov]] [[Kategorija:Češki olimpijci u biatlonu]] khutxdggfziyw6900in0i0nobflzwt2 0 533259 3830284 3829726 2026-04-14T13:06:31Z InternetArchiveBot 118070 Adding 1 book for [[Wikipedia:Provjerljivost]] (20260412sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 3830284 wikitext text/x-wiki '''Antropocentrizam''' ({{refn|{{Citation |last=Jones |first=Daniel |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher= Cambridge University Press |orig-date=1917 |year=2003 |isbn=978-3-12-539683-8 }}}} [[starogrčki|stgrč.]] ἄνθρωπος – ''ánthrōpos'' = ćovjek + κέντρον – ''kéntron'' = centar) je vjerovanje da su [[ljudi]] centralni ili najvažniji entitet na Planeti.<ref name=Boslaugh2013>{{cite encyclopedia |vauthors=Boslaugh SE |title=Anthropocentrism |encyclopedia=Encyclopedia Britannica|date=2013 |url=https://www.britannica.com/topic/anthropocentrism |archive-url=https://web.archive.org/web/20210529115213/https://www.britannica.com/topic/anthropocentrism |archive-date=29 May 2021 |url-status=live}}</ref> Termin se može koristiti naizmjenično sa '''humanocentrizmom''', a neki koncept nazivaju '''ljudskom nadmoći''' ili '''ljudskom izuzetnošću'''. Iz antropocentrične perspektive, čovječanstvo se posmatra kao odvojeno od prirode i superiorno u odnosu na nju, a drugi entiteti ([[životinje]], [[biljke]], [[minerali]], itd.) se posmatraju kao [[resursi]] koje ljudi mogu koristiti.<ref name=Boslaugh2013/> Moguće je razlikovati najmanje tri vrste antropocentrizma: '''perceptivni antropocentrizam''' (koji "karakterizira paradigme informirane osjetilnim podacima iz ljudskih senzornih organa"); '''deskriptivni antropocentrizam''' (koji "karakterizira paradigme koje počinju od, centrira se na ili su uređene oko ''Homo sapiensa'' / 'čovjeka'"); i '''normativni antropocentrizam''' (koji "karakterizira paradigme koje daju pretpostavke ili tvrdnje o superiornosti vrste ''[[Homo sapiens]]'', njegovim sposobnostima, primarnosti njegovih vrijednosti, [ili] njegovom položaju u Svemiru").<ref name=":1">{{Cite journal |last=Mylius |first=Ben |date=2018-10-15 |title=Three Types of Anthropocentrism |url=https://www.pdcnet.org/pdc/bvdb.nsf/purchase?openform&fp=envirophil&id=envirophil_2018_0015_0002_0159_0194 |journal=Environmental Philosophy |language=en |volume=15 |issue=2 |pages=159–194 |doi=10.5840/envirophil20184564|url-access=subscription }}</ref> Antropocentrizam teži da interpretira svijet u smislu ljudskih vrijednosti i iskustava.<ref>{{Cite Merriam-Webster |anthropocentrism}}</ref> Smatra se da je duboko ukorijenjen u mnogim modernim ljudskim kulturama i svjesnim postupcima. To je glavni koncept u području [[ekološka etika|ekološke etike]] i [[filozofija okoliša| filozofije okoliša]], gdje se često smatra korijenskim uzrokom problema nastalih ljudskim djelovanjem unutar [[ekosfera|ekosfere]], odnosno [[antroposfera|antroposfere]].<ref>Beck, Martha C. "Systems Thinking and Universal Dialogue: The Creation of a Noosphere in Today's Era of Globalization." ''Dialogue and Universalism'' 3 (2013): 123-136.</ref> Međutim, mnogi zagovornici antropocentrizma tvrde da to nije nužno slučaj: oni tvrde da zdrav dugoročni pogled priznaje da globalno okruženje mora biti kontinuirano pogodnije za ljude i da je pravi problem plitki antropocentrizam.<ref>{{cite encyclopedia | url=http://plato.stanford.edu/entries/ethics-environmental/#IntChaEnvEth | title=Environmental Ethics, See: 1. Introduction: The Challenge of Environmental Ethics | encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy | access-date= 13 August 2013 }}</ref><ref>{{cite encyclopedia | url=http://www.iep.utm.edu/envi-eth/#SH1a | title=Environmental Ethics, See: 1a. Human Beings | encyclopedia=Internet Encyclopedia of Philosophy | access-date= 13 August 2013 }}</ref> ==Filozofija okoliša== Neki filozofi okoliša tvrdili su da je antropocentrizam ključni dio percipirane ljudske težnje da dominira ili "gospodari" Zemljom. Neki vjeruju da je antropocentrizam centralni problematični koncept u filozofiji okoliša,<ref name=":1"/> gdje se koristi da skrene pažnju na tvrdnje o sistematskoj pristranosti u tradicionalnim zapadnim stavovima prema neljudskom svijetu,<ref>{{cite journal | last1 = Naess | first1 = A | year = 1973 | title = The Shallow and the Deep, Long-Range Ecology Movement | journal = Inquiry | volume = 16 | pages = 95–100 | doi=10.1080/00201747308601682| s2cid = 52207763 }}</ref> koji oblikuje ljudski osjećaj o sebi i identitetu.<ref>{{Cite book |url=https://www.taylorfrancis.com/books/edit/10.4324/9781351068840/routledge-handbook-ecocultural-identity-tema-milstein-jos%C3%A9-castro-sotomayor |title=Routledge Handbook of Ecocultural Identity |year=2020 |publisher=Routledge |editor-last=Milstein |editor-first=Tema |doi=10.4324/9781351068840 |isbn=978-1-351-06884-0 |s2cid=229580440 |editor-last2=Castro-Sotomayor |editor-first2=José}}</ref> [[Val Plumwood]] se prepirao <ref>Plumwood, V. 1993. ''Feminism and the Mastery of Nature''. London: Routledge</ref><ref>Plumwood, V. 1996. Androcentrism and Anthrocentrism: Parallels and Politics. ''Ethics and the Environment'' 1</ref> da antropocentrizam ima analognu ulogu u zelenoj teoriji kao i [[androcentrizam]] u feminističkoj teoriji i [[etnocentrizam]] u antirasističkoj teoriji. Plumwood je nazvao humanocentričnost "antrocentrizmom" kako bi naglasio ovu paralelu. Jedan od prvih opširnih filozofskih eseja koji se bave ekološkom etikom, [[John Passmore]]-ov "Čovjekova odgovornost za prirodu",<ref>Passmore, J. 1974. ''Man's Responsibility for Nature'' London: Duckworth</ref> kritikovan je od strane branitelja [[duboka ekologija| duboke ekologije]] zbog svog antropocentrizma, za koji se često tvrdi da je konstitutivan za tradicionalnu zapadnu moralnu misao.<ref>Routley, R. and V. 1980. 'Human Chauvinism and Environmental Ethics' in ''Environmental Philosophy'' (eds) D.S. Mannison, M. McRobbie and R. Routley. Canberra: ANU Research School of Social Sciences: 96-189</ref> Zaista, branitelji antropocentrizma zabrinuti zbog [[ekološka kriza| ekološke krize]] tvrde da je održavanje zdravog, održivog okoliša neophodno za dobrobit ljudi, a ne samo po sebi. Prema Williamu Greyu, problem s "plitkim" gledištem nije u tome što je usmjereno na čovjeka: "Ono što nije u redu s plitkim stavovima nije njihova briga za dobrobit ljudi, već to što oni zapravo ne uzimaju dovoljno u obzir od čega se ta dobrobit sastoji. Prema ovom gledištu, moramo razviti obogaćeno, utvrđeno antropocentrično poimanje ljudskog interesa, kako bismo zamijenili dominantnu kratkoročnu, segmentalnu i egocentričnu koncepciju."<ref>{{cite journal | last1 = Grey | first1 = W | year = 1993 | title = Anthropocentrism and Deep Ecology | url = http://www.uq.edu.au/%7Epdwgrey/pubs/anthropocentrism.html | journal = Australasian Journal of Philosophy | volume = 71 | issue = 4 | pages = 463–475 | doi = 10.1080/00048409312345442 | access-date = 2006-11-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080726183226/http://www.uq.edu.au/~pdwgrey/pubs/anthropocentrism.html | archive-date = 2008-07-26 | url-access = subscription }}</ref> S druge strane, Plumwood u djelu „Ekološka kultura: Ekološka kriza razuma“ tvrdio je da Greyov antropocentrizam nije adekvatan..<ref>{{Cite book | last1= Plumwood | first1= Val | year= 2002 | chapter= Chapter 6 Philosophy, Prudence and Anthropocentrism | pages= (123–) 130–142 | title= Environmental Culture: The Ecological Crisis of Reason | publisher= Taylor & Francis | isbn= 978-0-415-17877-8 | chapter-url= https://books.google.com/books?id=-Aku-jlWZ_4C&pg=130 | chapter-format= Google Books online preview version | access-date= 12 June 2013 }}</ref> Mnogi predani ekolozi zauzimaju donekle antropocentričan filozofski stav, podržavajući činjenicu da će se zalagati za očuvanje okoliša za dobrobit ljudskih [[populacija]].<ref>{{Cite book|last1=Vuong|first1=Quan-Hoang|url=https://books.google.com/books?id=OSiGEAAAQBAJ|title=Mindsponge Theory|date=2023|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-83-67405-14-0|language=en}}</ref> Grey piše: "Trebali bismo biti zabrinuti za promociju bogate, raznolike i živahne biosfere. Ljudski procvat svakako može biti uključen kao legitimni dio takvog procvata."<ref>{{cite web|url=http://www.uq.edu.au/~pdwgrey/pubs/anthropocentrism.html|title=The University of Queensland|access-date=4 May 2015|archive-date=26 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080726183226/http://www.uq.edu.au/~pdwgrey/pubs/anthropocentrism.html}}</ref> Međutim, takva briga za ljudski prosperitet usred prosperiteta života u cjelini se smatra nerazlučivom od brige [[duboka ekologija| duboke ekologije]] i [[biocentrizam|biocentrizma]], koji je predložen i kao [[antiteza]] antropocentrizma<ref>{{Cite conference | last = Taylor | first = Sandra G. | year = 1990 | title = Naturalness: The concept and its application to Australian ecosystems | editor1-last = Saunders | editor1-first = Denis Allen | editor2-last = Hopkins | editor2-first = Angus John Malcolm | editor3-last = How | editor3-first = R. A. | book-title = Australian ecosystems : 200 years of utilization, degradation and reconstruction | location = Chipping Norton, N.S.W. | publisher = Surrey Beatty & Sons, for the Ecological Society of Australia | conference = Australian Ecosystems : 200 years of utilization, degradation and reconstruction : a symposium held in Geraldton, Western Australia, 28 August-2 September 1988 | series = Proceedings of the Ecological Society of Australia | volume = 16 | pages = 411–418 | isbn = 0-949324-26-4 }}</ref> i kao generalizirani oblik antropocentrizma.<ref>{{cite web|url=http://www.insurgentdesire.org.uk/biocentrism.htm|title=Biocentrism: Ideology Against Nature|access-date=4 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20090415110652/http://www.insurgentdesire.org.uk/biocentrism.htm|archive-date=15 April 2009}}</ref> == Kognitivna psihologija == U [[Kognitivna psihologija|kognitivnoj psihologiji]], termin ''antropocentrično razmišljanje'' je definisan kao "sklonost razmišljanju o nepoznatim biološkim vrstama ili procesima po analogiji s ljudima".<ref name="Coley2012">{{cite journal |last1=Coley |first1=John D |last2=Tanner |first2=Kimberly D |date=2012 |title=Common Origins of Diverse Misconceptions: Cognitive Principles and the Development of Biology Thinking |url=http://www.lifescied.org/content/11/3/209.full |journal=CBE: Life Sciences Education |language=en |volume=11 |issue=3 |pages=209–215 |doi=10.1187/cbe.12-06-0074 |issn=1931-7913 |pmc=3433289 |pmid=22949417}}</ref> Rezonovanje po analogiji je atraktivna strategija razmišljanja i može biti primamljivo primijeniti vlastito iskustvo ljudskog bića na druge biološke sisteme.<ref name="Coley2012"/> Naprimjer, budući da se smrt obično smatra nepoželjnom, može biti primamljivo formirati zabludu da je smrt na ćelijskom nivou ili negdje drugdje u prirodi slično nepoželjna (dok je u stvarnosti programirana [[ćelijska smrt]] esencijalni fiziološki fenomen, a [[ekosistem]]i se također oslanjaju na smrt).<ref name="Coley2012"/> Suprotno tome, antropocentrično razmišljanje također može navesti ljude da potcijene ljudske karakteristike drugim organizmima. Naprimjer, može biti primamljivo pogrešno pretpostaviti da životinja koja se vrlo razlikuje od ljudi, poput [[insekti|insekta]], neće dijeliti određene biološke karakteristike, poput [[razmnožavanje|reprodukcije]] ili [[krvotok|cirkulacije krvi]].<ref name="Coley2012"/> Antropocentrično razmišljanje pretežno su proučavali kod male djece (uglavnom do 10. godine) razvojni psiholozi zainteresirani za njegovu relevantnost za biologiju i obrazovanje. Utvrđeno je da djeca već od šest godina pripisuju ljudske karakteristike [[vrsta]]ma koje su im nepoznate (u [[Japan]]u), poput zečeva, skakavaca ili tulipana.<ref name="Coley2012"/> Iako se relativno malo zna o njegovoj postojanosti u kasnijoj dobi, postoje dokazi da se ovaj obrazac ljudskog izuzetnog razmišljanja može nastaviti barem kroz ranu odraslu dob, čak i među učenicima koji su sve više obrazovani u biologiji.<ref name="Coley2017">{{cite journal |last1=Coley |first1=John D |last2=Arenson |first2=Melanie |last3=Xu |first3=Yian |last4=Tanner |first4=Kimberly D |date=February 2017 |title=Intuitive biological thought: Developmental changes and effects of biology education in late adolescence |url=https://www.researchgate.net/publication/310589329 |journal=Cognitive Psychology |volume=92 |pages=1–21 |doi=10.1016/j.cogpsych.2016.11.001 |pmid=27865155 |doi-access=free}}</ref> Ideja da je antropocentrično razmišljanje urođena ljudska karakteristika dovedena je u pitanje proučavanjem američke djece odrasle u urbanim sredinama, kod koje se čini da se pojavljuje između 3. i 5. godine života kao stečena perspektiva.<ref>{{cite journal |last1=Herrmann |first1=Patricia |last2=Waxman |first2=Sandra R |last3=Medin |first3=Douglas L |date=1 June 2010 |title=Anthropocentrism is not the first step in children's reasoning about the natural world |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=107 |issue=22 |pages=9979–9984 |bibcode=2010PNAS..107.9979H |doi=10.1073/pnas.1004440107 |issn=0027-8424 |pmc=2890461 |pmid=20479241 |doi-access=free}}</ref> Čini se da pribjegavanje antropocentričnom razmišljanju kod djece varira ovisno o njihovom iskustvu prirode i kulturnim pretpostavkama o mjestu ljudi u prirodnom svijetu.<ref name="Coley2012"/> Naprimjer, dok su mala djeca koja su držala zlatne ribice [[žabe]] smatrala sličnijima zlatnim ribicama, druga djeca su žabe obično doživljavala kao ljude.<ref name="Coley2012"/> Općenito, djeca odrasla u ruralnim sredinama manje koriste antropocentrično razmišljanje od svojih urbanih vršnjaka zbog većeg poznavanja različitih vrsta životinja i biljaka.<ref name="Coley2012"/> Studije koje su uključivale djecu iz nekih [[Indijanci|autohtonih američkih naroda]] otkrile su malu upotrebu antropocentričnog razmišljanja.<ref name="Coley2012"/><ref name="Marshall2016">{{cite journal |last1=Marshall |first1=Peter J |last2=Brenneman |first2=Kimberly |date=2016 |title=Young Children's Developing Understanding of the Biological World |journal=Early Education and Development |volume=27 |issue=8 |pages=1103–1108 |doi=10.1080/10409289.2016.1220772 |issn=1040-9289 |doi-access=free}}</ref> Proučavanje djece među narodom Wichí u Južnoj Americi pokazalo je tendenciju razmišljanja o živim organizmima u smislu njihovih [[Narodna taksonomija|uočenih taksonomskih sličnosti]], [[ekologija|ekoloških]] razmatranja i [[animizam|animističkih]] [[tradicija]], što je rezultiralo mnogo manje antropocentričnim pogledom na prirodni svijet nego što ga doživljavaju mnoga djeca u zapadnim društvima.<ref name="Marshall2016" /> ==Abrahamske tradicije== U seriji "Planeta za uzeti" na [[CBC Television|CBC]] iz 1985. godine, [[Dr. David Suzuki|David Suzuki]] istražio je korijene antropocentrizma u Starom zavjetu i kako je on oblikovao ljudske poglede na neljudske životinje. Neki [[kršćani|kršćanski]] zagovornici antropocentrizma zasnivaju svoja vjerovanja na Bibliji, kao što je stih [https://www.sefaria.org/Genesis.1.26?lang=bi&aliyot=0 1:26] u [[Knjida Postanka| Knjizi Postanka]]: {{blockquote|I reče [[Bog]]: "Načinimo čovjeka na sliku našu, po našoj sličnosti, i neka vlada ribama morskim i pticama nebeskim i stokom i svom zemljom i svim gmizavcima što gmižu po zemlji."}} Upotreba riječi "vladavina" u "Postanku" korištena je za opravdanje antropocentričnog pogleda na svijet, ali nedavno su je neki smatrali kontroverznom, smatrajući je mogućim pogrešnim prijevodom s [[hebrejski|hebrejskog]].<ref>{{cite journal |last1=Hiebert |first1=Theodore |title=Retranslating Genesis 1–2: Reconnecting Biblical Thought and Contemporary Experience |journal=The Bible Translator |date=12 December 2019 |volume=70 |issue=3 |pages=261–272 |doi=10.1177/2051677019877229 |s2cid=213322770 |url=https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/2051677019877229 |access-date=15 September 2020|url-access=subscription }}</ref> Međutim, može se tvrditi da [[Biblija]] zapravo pridaje svu važnost Bogu kao stvoritelju, a ljudima samo kao još jednom dijelu stvaranja.<ref>{{cite journal |last1=Simkins |first1=Ronald |title=The Bible and anthropocentrism: putting humans in their place |url=https://archive.org/details/sim_dialectical-anthropology_2014-12_38_4/page/396 |journal=Dialectical Anthropology |date=December 2014 |volume=38 |issue=4 |pages=397–413 |doi=10.1007/s10624-014-9348-z |jstor=43895115 |s2cid=145211787 }}</ref> === Jevrejsko protivljenje antropocentrizmu === [[Maimonides|Mojsije Majmonides]], učenjak [[Tora|Tore]] koji je živio u dvanaestom vijeku nove ere, bio je poznat po svom čvrstom protivljenju antropocentrizmu. Ljude je nazivao "samo kap u moru" i tvrdio da "ljudi nisu osa svijeta". Također je tvrdio da je antropocentrično razmišljanje ono što ljude navodi da vjeruju u postojanje zlih stvari u prirodi. Prema [[Norman Lamm|rabinu Normanu Lammu]], Mojsije Majmonides "osporio je pretjerane ideje o važnosti čovjeka i pozvao nas da napustimo te fantazije.<ref>{{Cite book |last=Dan |first=Joseph |title=Studies in Jewish Thought |publisher=Greenwood Publishing Group |year=1989 |isbn=978-0-275-93038-7 |edition=1st |page=145 |language=english}}</ref> {{anchor|Katolička podrška antropocentrizmu}} ===Katolicizam=== [[Katoličko socijalno učenje]] vidi prevlast ljudskih bića nad ostatkom stvorenja u smislu služenja, a ne dominacije. [[Papa Franjo]], u svojoj enciklici iz 2015. godine ''[[Laudato si']]'', napominje da "opsesija poricanjem bilo kakve prevlasti ljudske osobe" ugrožava brigu koja bi se trebala pokazati u zaštiti i održavanju dobrobiti svih ljudi, za koju tvrdi da bi trebala biti rangirana uz "brigu za naš zajednički dom" koja je tema njegovog pisma.<ref name=ls>Pope Francis (2015), [https://www.vatican.va/content/dam/francesco/pdf/encyclicals/documents/papa-francesco_20150524_enciclica-laudato-si_en.pdf Laudato si'], published 24 May 2015, accessed 28 December 2023</ref>{{rp|Paragraph 90}} U istom tekstu on priznaje da nas je "pogrešno razumijevanje" kršćanskog vjerovanja "ponekad navelo da opravdamo zlostavljanje prirode, da vršimo tiraniju nad stvorenjem": takvim postupcima, kršćanski vjernici "nisu [bili] vjerni blagu mudrosti koje smo pozvani štititi i čuvati.<ref name=ls />{{rp|Paragraf 200}} U svom nastavku [[apostolska pobudnica|pobudnica]], ''[[Laudate Deum]]'' (2023), on se poziva na poželjnije razumijevanje "jedinstvene i središnje vrijednosti ljudskog bića usred čudesnog koncerta svih Božjih stvorenja" kao "situiranog antropocentrizma".<ref>Pope Francis, [https://www.vatican.va/content/francesco/en/apost_exhortations/documents/20231004-laudate-deum.pdf Laudate Deum], paragraph 67, published on 4 October 2023, accessed on 22 June 2024</ref> == Ljudska prava == Antropocentrizam je temelj nekih [[prirodna i zakonska prava|naturalističkih koncepata]] [[ljudska prava| posebno ''ljudskih'' prava]] za razliku od prava životinja proširenih na ljudsku vrstu. Apologete antropocentrizma tvrde da je to neophodna fundamentalna premisa za odbranu [[univerzalna ljudska prava|univerzalnih ljudskih prava]], budući da je moralno važno jednostavno biti čovjek. Naprimjer, poznati filozof [[Mortimer J. Adler]] je napisao: "Oni koji se protive štetnoj diskriminaciji na moralnom osnovu da sva ljudska bića, budući da su jednaka u svojoj čovječnosti, trebaju biti tretirana jednako u svim onim aspektima koji se tiču njihove zajedničke čovječnosti, ne bi imali čvrstu osnovu u činjenicama koja bi podržala njihov normativni princip." Adler ovdje navodi da bi poricanje onoga što se sada naziva ljudskom izuzetnošću moglo dovesti do tiranije, pišući da ako ljudi ikada povjeruju da ne posjeduju jedinstveni [[moralni status]], intelektualni temelj njihovih sloboda se urušava: „Zašto onda grupe superiornih ljudi ne bi mogle opravdati svoje ropstvo, eksploataciju ili čak [[genocid]] nad inferiornim ljudskim grupama na činjeničnim i moralnim osnovama sličnim onima na koje se sada oslanjamo da opravdamo naš tretman životinja koje iskorištavamo kao tegleće životinje, koje koljemo za hranu i odjeću ili koje uništavamo kao štetočine koje prenose bolesti ili opasne [[predator]]e?“<ref>Mortimer J. Adler, ''The Difference of Man and the Difference It Makes'', (New York, Fordham University Press, 1993), p.264.</ref> Autor i apologeta antropocentrizma [[Wesley J. Smith]] iz [[Discovery Institute]] napisao je da je ljudska izuzetnost ono što dovodi do ljudskih dužnosti jednih prema drugima, prirodnom svijetu i humanog postupanja sa životinjama. Pišući u djelu „A Rat is a Pig is a Dog is a Boy“, kritici ideologije [[prava životinja]], „Budući da smo mi nesumnjivo jedinstvena vrsta – jedina vrsta sposobna da čak razmišlja o etičkim pitanjima i preuzima odgovornosti – mi smo jedinstveno sposobni da shvatimo razliku između ispravnog i pogrešnog, dobra i zla, ispravnog i nepravilnog ponašanja prema životinjama. Ili, sažetije rečeno, ako biti čovjek nije ono što od nas zahtijeva da humano postupamo sa životinjama, šta onda to znači??"<ref>''A Rat is a Pig is a Dog is a Boy: The Human Cost of the Animal Rights Movement'' ''[https://www.amazon.com/Rat-Pig-Dog-Boy-Movement/dp/1594033463/]'', (New York, Encounter Books, 2010), pp. 243-244.</ref> == Moralni status životinja == {{glavni|Moralni status|Etika životinja|Kognicija životinja}} Antropocentrizam je usko povezan s pojmom [[vrsta|specizma]], koji je [[Richard D. Ryder]] definirao kao "predrasudu ili stav pristranosti u korist interesa pripadnika vlastite vrste, a protiv interesa pripadnika ostalih [[vrsta]]".<ref>{{Cite book |last=Singer |first=Peter |title=Animal liberation |date=2009 |publisher=Ecco Book/Harper Perennial |isbn=978-0-06-171130-5 |edition=4th |location= |page=35}}</ref> === Rane kritike === Jedan od najranijih kritičara antropocentrizma bio je [[Edward Payson Evans]] u svojoj knjizi ''[[Evoluciona etika i psihologija životinja]]'' (1897), gdje osporava ideju da su ljudi fundamentalno različiti od drugih osjećajnih bića. On tvrdi da antropocentrična [[psihologija]] i [[etika]] opstaju, tretirajući ljude kao superiorne i negirajući mentalne ili moralne veze s drugim vrstama. Evans sugerira da ova uvjerenja proizlaze iz ljudske samovažnosti, koja previđa zajedničke kvalitete osjećajnosti među vrstama i dovodi u pitanje etičke implikacije takvog gledišta.<ref>{{Cite book |last=Evans |first=Edward Payson |author-link=Edward Payson Evans |url=https://archive.org/details/evolutionalethic00evan |title=Evolutional ethics and animal psychology |date=1897 |publisher=New York, D. Appleton and company |pages=82–83}}</ref> Kasnije je [[J. Howard Moore]], u djelu ''[[Univerzalno srodstvo]]'' (1906), proširio ovu kritiku, tvrdeći da je djelo [[Charles Darwin| Charlesa Darwina]] ''[[O porijeklu vrsta]]'' (1859) "zapečatilo propast" antropocentrizma. Moore je tvrdio da je doktrina organske evolucije, koja je utvrdila zajedničku genezu svih životinja, fundamentalno promijenila pogled čovječanstva na njegovo mjesto u prirodnom svijetu. Prije objavljivanja djela ''Porijeklo vrsta'', ljudi su možda smatrani različitim od drugih stvorenja, ali pojavom evolucijske teorije, sve vrste su prepoznate kao da dijele zajedničkog pretka. Moore je smatrao ovu promjenu jednim od najznačajnijih intelektualnih dostignuća, uporedivim s revolucionarnim uvidima [[Galilej]]a i [[Kopernik]]a.<ref name=":0">{{Cite book |last=Moore |first=J. Howard |url=http://archive.org/details/universalkinship00moor |title=The Universal Kinship |publisher=Charles H. Kerr & Co. |year=1906 |location=Chicago |page=319}}</ref> === Osporavanje ljudske izuzetnosti === Iako je ljudska spoznaja relativno napredna, mnoge osobine koje se tradicionalno koriste za opravdanje ljudske izuzetnosti (kao što su [[racionalnost]], emocionalna složenost i društvene veze) nisu jedinstvene za ljude. Istraživanja u [[etologiji]] su pokazala da neljudske životinje, poput [[primata|primata]], [[slonova|slonova]] i [[kitova|kitova]], također pokazuju složenu [[društvenu strukturu|društvene strukture]], emocionalnu dubinu i sposobnosti [[Rješavanje problema|rješavanje problema]]. Ovo dovodi u pitanje tvrdnju da ljudi posjeduju kvalitete koje ne postoje kod drugih životinja, a koje bi opravdale uskraćivanje moralnog statusa njima.<ref name=":2" /> === Perspektive dobrobiti životinja === Zagovornici [[dobrobiti životinja]] pripisuju moralnu obzirnost svim [[čulo|osjetljivim]] životinjama, proporcionalno njihovoj sposobnosti da imaju pozitivna ili negativna mentalna iskustva. Posebno je povezana s etičkom teorijom utilitarizma, koja ima za cilj maksimiziranje blagostanja. Posebno ju je branio [[Peter Singer]].<ref name=":2">{{Citation |last=Gruen |first=Lori |title=The Moral Status of Animals |date=2017 |editor-last=Zalta |editor-first=Edward N. |url=https://plato.stanford.edu/archives/fall2017/entries/moral-animal/ |access-date=2019-10-14 |edition=Fall 2017 |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy}}</ref> Prema [[David Pearce (filozof)|Davidu Pearceu]], "pod pretpostavkom da su ostali uslovi jednaki, jednako jaki interesi trebaju se jednako računati".<ref>{{Cite web |last=Pearce |first=David |date=2013 |title=The Antispeciesist Revolution |url=https://www.hedweb.com/transhumanism/antispeciesist.html |access-date=2019-10-14 |website=www.hedweb.com}}</ref> Jeremy Bentham je također poznat po tome što je rano pokrenuo pitanje dobrobiti životinja, tvrdeći da "pitanje nije Mogu li razmišljati? niti Mogu li govoriti? već Mogu li patiti?".<ref>{{Cite web |title=Further Animal Liberation |url=https://philosophynow.org/issues/142/Further_Animal_Liberation |access-date=2024-10-01 |website=Philosophy Now}}</ref> Zagovornici dobrobiti životinja mogu u teoriji prihvatiti eksploataciju životinja ako koristi nadmašuju štetu. Ali u praksi, oni uglavnom smatraju da [[intenzivni uzgoj životinja]] uzrokuje ogromnu količinu patnje koja nadmašuje relativno malu korist koju ljudi dobijaju od konzumiranja životinja.<ref name=":2" /> === Perspektive prava životinja === Zagovornici [[prava životinja]] tvrde da sve životinje imaju inherentna prava, slična ljudskim pravima, i da se ne bi trebale koristiti kao sredstvo za ljudske ciljeve. Za razliku od zagovornika dobrobiti životinja, koji se fokusiraju na minimiziranje patnje, zagovornici prava životinja često pozivaju na potpuno ukidanje praksi koje eksploatišu životinje, kao što su intenzivni uzgoj životinja, [[testiranje na životinjama]] i [[lov]]. Istaknute ličnosti poput [[Toma Regana]] tvrde da su životinje "subjekti života" s inherentnom vrijednošću, zaslužujući moralno razmatranje bez obzira na potencijalne koristi koje ljudi mogu imati od njihovog korištenja.<ref name=":2" /> ==U popularnoj kulturi== U fikciji iz svih epoha i društava postoji fikcija koja prikazuje ljudske postupke jahanja, jedenja, mužnje i na druge načine tretiranja (ne-ljudskih) životinja kao inferiornih. Postoje povremeni fiktivni izuzeci, poput [[životinja koje govore]] kao odstupanja od pravila koje razlikuje ljude od životinja, U [[naučna fantastika|naučnoj fantastici]], ''humanocentrizam'' je ideja da su ljudi, kao bića i kao vrsta, superiorniji [[čulo|osjećajni]]. U suštini ekvivalent [[Supremacizam|rasne supremacije]] na galaktičkoj skali, podrazumijeva [[etnička mržnja|netoleranciju]] diskriminaciju protiv razumnih [[vanzemaljski život|neljudi]], slično kao što su rasni supremacisti diskriminiraju one koji nisu njihove [[rasa|rase]]. Odličan primjer ovog koncepta koristi se kao element priče za seriju ''[[Mass Effect (serija)|Mass Effect]]''. Nakon što prvi kontakt čovječanstva rezultira kratkim ratom, mnogi ljudi u seriji razvijaju sumnjičave ili čak neprijateljske stavove prema raznim vanzemaljskim rasama u igri. Do vremena prve igre, koja se odvija nekoliko decenija nakon rata, mnogi ljudi i dalje zadržavaju takve osjećaje pored formiranja 'pro-ljudskih' organizacija. Ovu ideju suprotstavlja [[Antihumanizam|antihumanizmu]]. Ponekad, ovaj ideal također uključuje [[Tehnofobija|strah od i nadsuperiornost]] [[opća vještačka inteligencija|jakim vještačkim inteligencijama]] i [[kiborg|kiborzima]], umanjujući ideje [[Vještačka inteligencija u fikciji#jednakost vještačke inteligencije|integracija]], [[kibernetička pobuna|kibernetičke pobune]], [[vladavina mašina| vladavine mašina]] i [[Tildenovi zakoni robotike|Tildenovih zakona robotike]]. [[Mark Twain]] je ismijavao vjerovanje u ljudsku nadmoć u ''Pismima sa Zemlje'' (napisano oko 1909., objavljeno 1962.).<ref>{{cite news|publisher=skeptically.org|title=Damned Human Race: Mark Twain|author= Mark Twain|url=http://www.skeptically.org/logicalthreads/id14.html|access-date=September 18, 2013}}</ref> Franšiza [[Planeta majmuna]] fokusira se na analogiju [[majmun]]a koji postaju dominantna vrsta u društvu i pada ljudi (vidi također [[izumiranje ljudi]]). U filmu [[Planeta majmuna (film iz 1968.)|film iz 1968.]], Taylor, čovjek, kaže "skini svoje smrdljive šape s mene, prokleti prljavi majmune!". U filmu [[Planeta majmuna (film iz 2001.)|film iz 2001.]], ovo je u suprotnosti s Attarovim (gorilinim) citatom "skini svoje smrdljive ruke s mene, prokleti prljavi čovječe!". Ovo se povezuje s aluzijama da majmuni, postajući dominantna vrsta, postaju sličniji ljudima ([[antropomorfizam]]). U filmu [[Bitka za Planetu majmuna]], Virgil, [[orangutan]], kaže "majmun nikada nije ubio majmuna, a kamoli dijete majmuna. Aldo je ubio dijete majmuna. Grana se nije slomila. Presječena je mačem." u odnosu na planirano ubistvo; stereotipni ljudski koncept. Osim toga, u romanu [[Zora planete majmuna]], Cezar izjavljuje: "Uvijek mislim... majmun bolji od čovjeka. Sada vidim... koliko smo im slični." U romanu [[Životinjska farma]] [[George Orwell|Georgea Orwella]], ova tema antropocentrizma je također prisutna. Dok su [[životinje]] prvobitno planirale oslobođenje od ljudi i jednakost životinja, što je vidljivo iz "sedam zapovijedi" kao što su "sve što ide na dvije noge je neprijatelj", "Sve što ide na četiri noge ili ima krila, prijatelj je", "Sve životinje su jednake"; Svinje bi kasnije izmijenile zapovijedi izjavama poput "Sve životinje su jednake, ali neke životinje su jednakije od drugih" i "Četiri noge su dobre, dvije noge bolje". Dokumentarac iz 2012. godine ''Superiorni čovjek?'' sistematski analizira antropocentrizam i zaključuje da je vrijednost u osnovi mišljenje, a budući da životni oblici prirodno cijene vlastite osobine, većina ljudi je zavedena da vjeruje da su zapravo vrijedniji od drugih vrsta. Ova prirodna pristranost, prema filmu, u kombinaciji s prihvaćenim osjećajem udobnosti i izgovorom za eksploataciju neljudi uzrokuje da antropocentrizam ostane u društvu.<ref>{{cite web|url=http://thesuperiorhuman.ultraventus.info/|title="The Superior Human?" Official Movie Website|access-date=4 May 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://drstevebest.wordpress.com/2012/04/02/now-online-debut-of-new-anti-speciesist-film-the-superior-animal|title=Now Online! Debut of New Anti-Speciesist Film, "The Superior Human?" - Dr. Steve Best|work=Dr. Steve Best|access-date=4 May 2015|date=2012-04-02}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.psychologytoday.com/blog/animal-emotions/201204/the-superior-human-who-do-we-think-we-are|title=The Superior Human? Who Do We Think We Are?|work=Psychology Today|access-date=4 May 2015}}</ref> U svojoj knjizi iz 2009. godine pod nazivom „Jedenje životinja“, [[Jonathan Foer]] opisuje antropocentrizam kao „uvjerenje da su ljudi vrhunac evolucije, odgovarajuće mjerilo za mjerenje života drugih životinja i pravi vlasnici svega što živi“.<ref>{{cite book |last1=Foer |first1=Jonathan |title=Eating Animals |date=2009 |publisher=Little, Brown and Company |isbn=978-0-316-06990-8 |page=46}}</ref> ==Također pogledajte== * [[Utjelovljena energija|Analiza antropocentrične utjelovljene energije]] * [[Androcentrizam]] * [[Antropijski princip]] * [[Antropocen]] * [[Egzistencijalizam]] * [[Ekocentrizam]] * [[Ekokritika]] * [[Falocentrizam]] * [[Ginocentrizam]] * [[Humanizam]] * [[Objektno orijentirana ontologija]] * [[Osobnost velikog majmuna]] * [[Sentiocentrizam]] * [[Specizam]] * [[Tehnocentrizam]] * [[Teocentrizam]] * [[Ugljični šovinizam]] * [[Unutrašnja vrijednost (etika životinja)]] * [[Veliki lanac bića]] * [[Vruća spoznaja]] ==Reference== {{Reflist|30em}} ==Dodatni izvori== {{Wikiquote}} * Bertalanffy, Ludwig Von (1993) ''General System Theory: Foundations, Development, Applications'' pp.&nbsp;239–48 * Boddice, Rob (ed.) (2011) ''Anthropocentrism: Humans, Animals, Environments'' Leiden and Boston: Brill *{{cite book |last= Jensen|first=Derrick|date=2016 |title= The Myth of Human Supremacy |publisher=Seven Stories Press|isbn=978-1-60980-678-1}} *{{cite journal |last=Kopnina |first=Helen |display-authors=etal. |date=2018 |title=Anthropocentrism: More than Just a Misunderstood Problem |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |volume=31 |pages=109–127 |doi=10.1007/s10806-018-9711-1|doi-access=free }} *Mylius, Ben (2018). [https://philpapers.org/rec/MYLTTO-2 "Three Types of Anthropocentrism". ''Environmental Philosophy 15 (2):''159-194.'' * {{cite journal |last1=Piccolo|first1=John J. |last2=Taylor|first2=Bron |last3=Washington|first3=Haydn |last4=Kopnina|first4=Helen |last5=Gray|first5=Joe |last6=Alberro|first6=Heather |last7= Orlikowska|first7=Ewa|date=2022 |title="Nature's contributions to people" and peoples' moral obligations to nature|url= |journal=Biological Conservation|volume=270 |issue= |doi=10.1016/j.biocon.2022.109572|doi-access=free|bibcode=2022BCons.27009572P }} * {{Cite conference | url = http://www.pacifica.org.au/volumes/volume16/issue01/religion-science-and-environment/at_download/pdf | title = Religion, science, and environment | last = Seigel | first = Michael T. | date= May 2002 | conference = Meeting of the Victorian Medico-Legal Society | journal = Pacifica | volume = 16 | issue = 1 | publisher = Pacifica Theological Studies Association | publication-date = Feb 2003 | location = Brunswick, Australia | pages = 67–88 | format = PDF | issn = 1030-570X | access-date = 2012-07-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120321201724/http://www.pacifica.org.au/volumes/volume16/issue01/religion-science-and-environment/at_download/pdf | archive-date = 21 March 2012 }} *{{cite web|author=Watson, Paul|title=Human Lives Are Not More Important Than Animal Lives|url=https://www.outdoorjournal.com/blog/human-lives-are-not-more-important-than-animal-lives/|date=June 2016}} * Lynn Townsend White, Jr., "[http://www.asa3.org/ASA/PSCF/1969/JASA6-69White.html The Historical Roots of Our Ecologic Crisis]", ''Science'', Vol 155 (Number 3767), 10 March 1967, pp 1203–1207 *[https://www.newstatesman.com/politics/staggers/2019/04/human-supremacism-why-are-animal-rights-activists-still-orphans-left Human supremacism: why are animal rights activists still the "orphans of the left"?]. ''New Statesman America''. April 30, 2019. *[https://www.psychologytoday.com/us/blog/moral-landscapes/202112/human-supremacy-the-source-all-environmental-crises Human Supremacy: The Source of All Environmental Crises?] ''Psychology Today'' December 25, 2021 {{Diskriminacija}} {{Izuzetnost}} {{Etnocentrizam}} {{Prava životinja}} {{Veganstvo i vegetarijanstvo}} [[Kategorija:Etika]] [[Kategorija:Etika zaštite okoliša]] [[Kategorija:Humanizam]] [[Kategorija:Filozofske teorije]] i00rrs9uhsrcajms9lu70olqovg8jsi 0 533262 3830307 3829841 2026-04-14T15:46:17Z Z1KA 87045 /* Također pogledajte */ 3830307 wikitext text/x-wiki {{Infokutija parlament | ime = Antifašistička skupština narodnog<br>oslobođenja Srbije | izvorno_ime = (ASNOS) | ime_transkripcija = | boja_pozadine = red | saziv = | logo = Flag of the Serbian Partisans.svg | logo_širina = 200px | logo_opis = Zastava [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|srbijanskih partizana]]. | vrsta = [[Jednodomni sistem]] | domovi = | ograničenje_mandata = | osnovano = 9. novembar 1944. | raspušteno = 9. april 1945. | prethodnik = | sljedbenik = [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodna skupština Srbije]] | početak_saziva = | lider1_vrsta = [[Predsjednik Narodne skupštine Republike Srbije|Predsjednik]] Predsjedništva ASNOS-a | lider1 = [[Siniša Stanković]] | stranka1 = [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]] | datum_izbora1 = | lider2_vrsta = Potpredsjednici Predsjedništva ASNOS-a | lider2 = [[Aleksandar Ranković]]<br>S. Simić<br>R. Grujić | stranka2 = [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]] | datum_izbora2 = | lider3_vrsta = Sekretar | lider3 = [[Petar Stambolić]]<br>[[Milorad Vlajković]] | stranka3 = [[Savez komunista Jugoslavije|KPJ]] | datum_izbora3 = | lider4_vrsta = | lider4 = | stranka4 = | datum_izbora4 = | lider5_vrsta = | lider5 = | stranka5 = | datum_izbora5 = | lider6_vrsta = | lider6 = | stranka6 = | datum_izbora6 = | zastupnici = 989 | dom1 = | dom2 = | struktura1 = | struktura1_rez = 200px | struktura1_alt = | struktura2 = | struktura2_rez = | struktura2_alt = | političke_grupe1 = | političke_grupe2 = | odbori1 = | odbori2 = | zajednički_odbori = | izborni_sistem1 = | izborni_sistem2 = | posljednji_izbori1 = | posljednji_izbori2 = | posljednji_izbori3 = | sljedeći_izbori1 = | sljedeći_izbori2 = | sljedeći_izbori3 = | prostor_zasjedanja = Kolarac spomen-ploca 2.jpg | zasjedanja_rez = 200px | zasjedanja_alt = | mjesto_zasjedanja = Spomen-ploča na [[Zadužbina Ilije M. Kolarca|Kolarčevom univerzitetu]].<br>[[Beograd]], [[Srbija]] | web-stranica = | fusnote = }} '''Velika antifašistička narodnooslobodilačka skupština Srbije'''<ref>Poslovnik Velike antifašističke narodnooslobodilačke skupštine Srbije primljen na sjednici od 10. novembra 1944. ("Službeni glasnik Federalne Srbije“, br. 1/45.)</ref> ili '''Antifašistička skupština narodnog oslobođenja Srbije''' ('''ASNOS''') bila je najviše predstavničko i [[Zakonodavna vlast|zakonodavno tijelo]] na teritoriji [[Socijalistička Republika Srbija|Srbije]] za vrijeme [[Aprilski rat|okupacije]] [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] od strane [[Sile Osovine|Sila Osovine]] u [[Drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]]. Održana je od 9. do 12. novembra 1944. u [[Beograd]]u, na inicijativu [[Glavni narodnooslobodilački odbor Srbije|Glavnog narodnooslobodilačkog odbora Srbije]].<ref>Stojčević, Dragomir (gl. ur.) "Zbornik radova iz pravne istorije posvećen Albertu Vajsu", Institut za pravnu istoriju na Pravnom fakultetu u Beogradu, Beograd, 1966, {{COBISS.SR|ID=513586876}}, [http://books.google.hr/books?lr=&cd=6&id=pi4OAQAAIAAJ&q=glavni str. 259.]</ref> Zasjedanju je učestvovalo 989 delegata, od kojih i maršal [[Josip Broz Tito]] i [[Ivan Ribar]], u ime [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a, general [[Arso Jovanović]], u ime [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOVJ]], [[Milovan Đilas]], u ime [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK KPJ]], [[Edvard Kardelj]], u ime [[Slovensko narodnooslobodilačko vijeće|SNOO]]-a, [[Andrija Hebrang (otac)|Andrija Hebrang]], u ime [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Hrvatske|ZAVNOH]]-a, [[Mitar Bakić]], kao predstavnik [[Crnogorska antifašistička skupština narodnog oslobođenja|CASNO]]-a, [[Dimitar Vlahov]], kao predstavnik [[Antifašističko sobranje narodnog oslobođenja Makedonije|ASNOM]]-a, [[Jovan Veselinov]], u ime [[Socijalistička Autonomna Pokrajina Vojvodina|vojvođanske delegacije]], [[Rade Pribićević]], u ime [[Srbi u Hrvatskoj|Srba iz Hrvatske]] i [[Koča Popović]], u ime [[Glavni štab NOV i PO Srbije|Glavnog štaba NOV i PO Srbije]]. == Zasjedanje == Zasjedanje je trajalo od 9. do 12. novembra 1944. u [[Beograd]]u. Delegati su na Velikoj antifašističkoj narodnooslobodilačkoj skupštini Srbije predstavljali: grad [[Beograd]], te kragujevački, kraljevački, požarevački, mladenovački, pirotski, šabački, leskovački, niški, čačanski, kruševački, vranjski, moravski, toplički, valjevski, timočki i užički okrug. Izveštaje su podnijeli: [[Blagoje Nešković]] o radu [[Glavni narodnooslobodilački odbor Srbije|Glavnog narodnooslobodilačkog odbora Srbije]] i radu predstavnika Glavnog NOO Srbije na [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije#Drugo zasjedanje|drugom zasjedanju]] [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|AVNOJ]]-a, [[Aleksandar Ranković]] o političkom položaju Srbije i zadacima ASNOS-a, [[Petar Stambolić]] o izgradnji i zadacima narodnooslobodilačke vlasti u Srbiji i [[Sreten Žujović]] o privredi i privrednim zadacima Srbije. Usvojen je prijedlog o konstituisanju '''Antifašističke skupštine narodnog oslobođenja Srbije''' ('''ASNOS'''), kao vrhovnog zakonodavnog i izvršnog organa državne vlasti Federalne Srbije. Izabrano je Predsjedništvo ASNOS-a kojeg su činili: predsjednik [[Siniša Stanković]], potpredsjednici [[Aleksandar Ranković]], S. Simić i R. Grujić, sekretari [[Petar Stambolić]] i [[Milorad Vlajković]], te članovi [[Spasenija Babović|Spasenija Cana Babović]], [[Milan Belovuković Deva]], [[Milan Bošković]], [[Stanislav Bošković]], [[Vojislav Dulić]], [[Života Đermanović]], [[Mihailo Đurović]], [[Sreten Žujović]], [[Vlada Zečević]], [[Živko Jovanović]], [[Radivoje Jovanović]], [[Svetozar Krstić]], [[Milovan Krdžić]], [[Moma Marković]], [[Dobrica Matković]], [[Milosav Milosavljević]], [[Mitra Mitrović]], [[Petar Mudrinić]], [[Blagoje Nešković]], [[Živojin Nikolić]], [[Slobodan Penezić|Slobodan Penezić Krcun]], [[Milivoje Perović]], [[Moša Pijade]], [[Koča Popović]], [[Milentije Popović]], [[Vladislav Ribnikar]], [[Pavle Savić]], [[Milan Smiljanić]], [[Mita Stanisavljević]], [[Luka Stojanović]], [[Mijalko Todorović]], [[Radomir Todorović]], [[Životije Cvetković]] i [[Mihailo Švabić]]. ASNOS je donio Odluku o odobrenju rada Glavnog narodnooslobodilačkog odbora Srbije, kao i o radu njegovih predstavnika na drugom zasjedanju AVNOJ-a. Odluka o konstituisanju ASNOS-a u vrhovni zakonodavni i izvršni organ državne vlasti Federalne Srbije ima ustavotvorni karakter. Skupština je odlučila da se Glavni NOO Srbije proširi i rekonstruiše u ASNOS, koji predstavlja vrhovni organ državne vlasti Srbije. Time je uspostavljen kontinuitet između najvišeg organa vlasti ustaničke Srbije, osnovanog u novembru 1941. i ASNOS-a, stvorenog u gotovo oslobođenoj Srbiji. ASNOS je također izglasao i Prvu antifašističku skupštinu narodnog oslobođenja Srbije i donijela odluke o osnivanju ''Suda za suđenje zločina i prestupa protiv srpske nacionalne časti'', ''Zemaljske komisije za ispitivanje zločina okupatora i njegovih pomagača'' i o osnivanju ''Privredne banke Srbije''. Izabrano Predsjedništvo ASNOS-a donelo je 1. decembra 1944. Odluku o ustrojstvu i poslovanju NO odbora i NO skupština Federalne Srbije. Narodna skupština Srbije (kasnije [[Narodna skupština Narodne Republike Srbije]]) naslijedila je ASNOS 9. aprila 1945. == Također pogledajte == * [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] (AVNOJ) * [[Crnogorska antifašistička skupština narodnog oslobođenja]] (CASNO) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Hrvatske]] (ZAVNOH) * [[Antifašističko sobranje narodnog oslobođenja Makedonije]] (ASNOM) * [[Slovensko narodnooslobodilačko vijeće]] (SNOS) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Bosne i Hercegovine]] (ZAVNOBiH) ** [[Glavni narodnooslobodilački odbor Vojvodine]] (GNOOV) ** [[Narodnooslobodilačko vijeće Kosova i Metohije]] (NOVKiM) * [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Sandžaka]] (ZAVNOS) * [[Narodna skupština Republike Srbije]] == Literatura == * {{Cite book|last=Čolaković|first=Rodoljub|title=Zapisi iz oslobodilačkog rata|year=1966|volume=5|location=Sarajevo|author-link=Rodoljub Čolaković}} * {{Cite book|last=Enciklopedija Jugoslavije|title=Jugoslavenski leksikografski zavod|year=1968|volume=7|location=Zagreb}} * {{Cite book|last=Kobsa|first=Leopold|title=Ilustrirana povijest Narodnooslobodilačke borbe u Jugoslaviji 1941-1945|last2=Ljubljanović|first2=Srećko|last3=Rastić|first3=Marijan|publisher=Stvarnost|year=1973|location=Zagreb}} * {{Cite book|last=Petranović|first=Branko|url=http://znaci.org/00001/92.htm|title=Srbija u Drugom svetskom ratu 1939—1945|publisher=Vojnoizdavački i novinski centar|year=1992|location=Beograd|id=|ref=harv|authorlink=Branko Petranović}} * {{Cite book|last=Dimić|first=Ljubodrag|url=https://books.google.com/books?id=1wE1AAAAMAAJ|title=Istorija srpske državnosti|publisher=Ogranak SANU|year=2001|volume=3|location=Novi Sad|ref=harv|authorlink=Ljubodrag Dimić}} == Reference == {{Commonscat|ZAVNOBiH}} {{Refspisak}} {{AVNOJ}} [[Kategorija:ASNOS|*]] [[Kategorija:AVNOJ|ASNOS]] [[Kategorija:Antifašizam u Jugoslaviji]] [[Kategorija:Antifašizam u Srbiji]] [[Kategorija:Komunizam u Srbiji]] [[Kategorija:Srbija u Narodnooslobodilačkoj borbi]] [[Kategorija:Srbija u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Socijalistička Republika Srbija]] [[Kategorija:Politička historija Srbije]] [[Kategorija:1944. u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:1945. u Bosni i Hercegovini]] ntpc5tf35vum3jds592q2f6yyo38y2m 0 533293 3830354 3830144 2026-04-14T19:52:32Z Tulum387 155909 Reference. 3830354 wikitext text/x-wiki Ispod je spisak izbora koji su održani ili će biti održani 2026. godine. * [[Izbori za Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija 2026.]] * [[Nacionalni izborni kalendar 2026.]] * [[Lokalni izborni kalendar 2026.]] == Afrika == * {{ZID|Alžir}} ** [[Parlamentarni izbori u Alžiru 2026.|Parlamentarni izbori u Alžiru]] (juni) * {{ZID|Benin}} ** [[Parlamentarni izbori u Beninu 2026.|Parlamentarni izbori u Beninu]] (11. januar)<ref>{{Cite news|title=Benin elections: parties end campaigning days ahead of vote {{!}} Africanews|url=https://www.africanews.com/2026/01/08/benin-elections-parties-end-campaigning-days-ahead-of-vote/|newspaper=Africanews|access-date=14. 4. 2026|language=en|last=AfricaNews}}</ref> ** [[Predsjednički izbori u Beninu 2026.|Predsjednički izbori u Beninu]] (12. april) * {{ZID|Džibuti}} ** [[Predsjednički izbori u Džibutiju 2026.|Predsjednički izbori u Džibutiju]] (10. april)<ref>{{Cite web|url=https://www.dawan.africa/|title=Dawan Africa|last=Africa|first=Dawan|website=Dawan Africa|language=en|access-date=14. 4. 2026}}</ref> * {{ZID|Etiopija}} ** [[Opći izbori u Etiopiji 2026.|Opći izbori u Etiopiji]] (1. juni) * {{ZID|Gambija}} ** [[Predsjednički izbori u Gambiji 2026.|Predsjednički izbori u Gambiji]] (5. decembar) * {{ZID|Gvineja}} ** [[Parlamentarni izbori u Gvineji 2026.|Parlamentarni izbori u Gvineji]] (24. maj) * {{ZID|Gvineja Bisau}} ** [[Opći izbori u Gvineji Bisau 2026.|Opći izbori u Gvineji Bisau]] (6. decembar) * {{ZID|Južni Sudan}} ** [[Opći izbori u Južnom Sudanu 2026.|Opći izbori u Južnom Sudanu]] (22. decembar) * {{ZID|Južnoafrička Republika}} ** [[Lokalni izbori u Južnoj Africi 2026.|Lokalni izbori u Južnoj Africi]] (2. novembar) * {{ZID|Kamerun}} ** [[Parlamentarni izbori u Kamerunu 2026.|Parlamentarni izbori u Kamerunu]] * {{ZID|Libija}} ** [[Predsjednički izbori u Libiji 2026.|Predsjednički izbori u Libiji]] (april) ** [[Parlamentarni izbori u Libiji 2026.|Parlamentarni izbori u Libiji]] (april) * {{ZID|Maroko}} ** [[Opći izbori u Maroku 2026.|Opći izbori u Maroku]] (23. septembar) * {{ZID|Republika Kongo}} ** [[Predsjednički izbori u Republici Kongo 2026.|Predsjednički izbori u Republici Kongo]] (15. mart) * {{ZID|Somaliland}} ** [[Lokalni izbori u Somalilandu 2026.|Lokalni izbori u Somalilandu]] * {{ZID|Sveti Toma i Princip}} ** [[Predsjednički izbori na Svetom Tomi i Principu 2026.|Predsjednički izbori na Svetom Tomi i Principu]] (19. juli) ** [[Parlamentarni izbori na Svetom Tomi i Principu 2026.|Parlamentarni izbori na Svetom Tomi i Principu]] (27. septembar) * {{ZID|Uganda}} ** [[Opći izbori u Ugandi 2026.|Opći izbori u Ugandi]] (15. januar) * {{ZID|Zambija}} ** [[Opći izbori u Zambiji 2026.|Opći izbori u Zambiji]] (13. august) * {{ZID|Zapadna Sahara}} ** [[Legislativni izbori u Zapadnoj Sahari 2026.|Legislativni izbori u Zapadnoj Sahari]] * {{ZID|Zelenortska Ostrva}} ** [[Parlamentarni izbori na Zelenortskim Ostrvima 2026.|Parlamentarni izbori na Zelenortskim Ostrvima]] (17. maj)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://english.news.cn/20260120/07bc85e2b2c14c1cba263e5cb30c6385/c.html|title=Cape Verde announces dates for legislative, presidential elections|website=english.news.cn|language=en|access-date=14. 4. 2026}}</ref> ** [[Predsjednički izbori na Zelenortskim Ostrvima 2026.|Predsjednički izbori na Zelenortskim Ostrvima]] (15. novembar)<ref name=":0" /> == Amerika == * {{ZID|Antigva i Barbuda}} ** [[Opći izbori u Antigvi i Barbudi 2026.|Opći izbori u Antigvi i Barbudi (30. april)]] * {{ZID|Bahami}} ** [[Opći izbori na Bahamima 2026.|Opći izbori na Bahamima (12. maj)]] * {{ZID|Barbados}} ** [[Opći izbori na Barbadosu 2026.|Opći izbori na Barbadosu (11. februar)]] * {{ZID|Bolivija}} ** [[Regionalni izbori u Boliviji 2026.|Regionalni izbori u Boliviji]] (22. mart – prvi krug i 19. april – drugi krug) * {{ZID|Brazil}} * [[Opći izbori u Brazilu 2026.|Opći izbori u Brazilu]] (4. oktobar – prvi krug i 25. oktobar – mogući drugi krug) * [[Guvernerski izbori u Brazilu 2026.|Guvernerski izbori u Brazilu]] (4. oktobar – prvi krug i 25. oktobar – mogući drugi krug) * {{ZID|Haiti}} ** [[Opći izbori na Haitiju 2026.|Opći izbori na Haitiju]] (30. august – prvi krug i 6. decembar – mogući drugi krug) * {{ZID|Kanada}} ** [[Opći izbori u Quebecu 2026.|Opći izbori u Quebecu]] ** [[Lokalni izbori u Britanskoj Kolumbiji 2026.|Lokalni izbori u Britanskoj Kolumbiji]] ** [[Lokalni izbori u Ontariju 2026.|Lokalni izbori u Ontariju]] ** [[Lokalni izbori na Ostrvu Princa Edvarda 2026.|Lokalni izbori na Ostrvu Princa Edvarda]] ** [[Lokalni izbori u Manitobi 2026.|Lokalni izbori u Manitobi]] ** [[Lokalni izbori u New Brunswicku 2026.|Lokalni izbori u New Brunswicku]] * {{ZID|Kolumbija}} ** [[Parlamentarni izbori u Kolumbiji 2026.|Parlamentarni izbori u Kolumbiji]] (8. mart) ** [[Predsjednički izbori u Kolumbiji 2026.|Predsjednički izbori u Kolumbiji]] (31. maj) * {{ZID|Kostarika}} ** [[Opći izbori na Kostariki 2026.|Opći izbori na Kostariki]] (1. februar) * {{ZID|Peru}} ** [[Opći izbori u Peruu 2026.|Opći izbori u Peruu]] (12. april) * {{ZID|Sjedinjene Američke Države}} * [[Izbori u Sjedinjenim Američkim Državama 2026.|Izbori u Sjedinjenim Američkim Državama]] (3. novembar) ** [[Izbori za guvernere u Sjedinjenim Američkim Državama 2026.|Izbori za guvernere u Sjedinjenim Američkim Državama]] ** [[Izbori za Predstavnički dom Sjedinjenih Američkih Država 2026.|Izbori za Predstavnički dom Sjedinjenih Američkih Država]] ** [[Izbori za Senat Sjedinjenih Američkih Država 2026.|Izbori za Senat Sjedinjenih Američkih Država]] ** [[Izbori za državna zakonodavna tijela u Sjedinjenim Američkim Državama 2026.|Izbori za državna zakonodavna tijela u Sjedinjenim Američkim Državama]] * {{ZID|Trinidad i Tobago}} ** [[Parlamentarni izboru u Trinidadu i Tobagu 2026.|Parlamentarni izboru u Trinidadu i Tobagu]] (12. januar) == Azija == * {{ZID|Bahrein}} ** [[Opći izbori u Bahreinu 2026.|Opći izbori u Bahreinu]] * {{ZID|Bangladeš}} ** [[Opći izbori u Bangladešu 2026.|Opći izbori u Bangladešu]] (12. februar) ** [[Ustavni referendum u Bangladešu]] (12. februar) *{{ZID|Filipini}} ** [[Izbori za parlament Bangsamoro 2026.|Izbori za parlament Bangsamoro]] (14. septembar) ** [[Seoski i omladinski izbori na Filipinima 2026.|Seoski i omladinski izbori na Filipinima]] (2. novembar) * {{ZID|Indija}} ** [[Izbori u Indiji 2026.|Izbori u Indiji]] *** [[Izbori za zakonodavnu skupštinu Assama 2026.|Izbori za zakonodavnu skupštinu Assama]] (9. april) *** [[Izbori za zakonodavnu skupštinu Kerale 2026.|Izbori za zakonodavnu skupštinu Kerale]] (9. april) *** [[Izbori za zakonodavnu skupštinu Puducherryja 2026.|Izbori za zakonodavnu skupštinu Puducherryja]] (9. april) *** [[Izbori za zakonodavnu skupštinu Tamil Nadua 2026.|Izbori za zakonodavnu skupštinu Tamil Nadua]] (23. april) *** [[Izbori za zakonodavnu skupštinu Zapadnog Bengala 2026.|Izbori za zakonodavnu skupštinu Zapadnog Bengala]] (23–29. april) *{{ZID|Irak}} ** [[Predsjednički izbori u Iraku 2026.|Predsjednički izbori u Iraku]] * {{ZID|Iran}} ** [[Izbori za vrhovnog vođu Irana 2026.|Izbor za vrhovnog vođu Irana]] (3–8. mart) * {{ZID|Izrael}} ** [[Parlamentarni izbori u Izraelu 2026.|Parlamentarni izbori u Izraelu]] (oktobar) * {{ZID|Japan}} ** [[Opći izbori u Japanu 2026.|Opći izbori u Japanu]] (8. februar) ** [[Lokalni izbori u Japanu 2026.|Lokalni izbori u Japanu]] * {{ZID|Južna Koreja}} ** [[Lokalni izbori u Južnoj Koreji 2026.|Lokalni izbori u Južnoj Koreji]] (3. juni) * {{ZID|Laos}} ** [[Parlamentarni izbori u Laosu 2026.|Parlamentarni izbori u Laosu]] (22. februar) * {{ZID|Mijanmar}} ** [[Opći izbori u Mijanmaru 2025/26.]] (11. januar – druga faza i 25. januar – treća faza) ** Predsjednički izbori u Mjanmaru (3. april) * {{ZID|Nepal}} ** [[Opći izbori u Nepalu 2026.|Opći izbori u Nepalu]] (5. mart) * {{ZID|Pakistan}} ** [[Opći izbori u Azad Kašmiru 2026.|Opći izbori u Azad Kašmiru]] ** [[Izbori za skupštinu Gilgit-Baltistana 2026.|Izbori za skupštinu Gilgit-Baltistana]] * {{ZID|Palestina}} ** [[Lokalni izbori u Palestini 2026.|Lokalni izbori u Palestini]] (25. april) * {{ZID|Sjeverna Koreja}} ** [[Parlamentarni izbori u Sjevernoj Koreji 2026.|Parlamentarni izbori u Sjevernoj Koreji]] (15. mart) * {{ZID|Tajland}} ** [[Opći izbori na Tajlandu 2026.|Opći izbori na Tajlandu]] (8. februar) ** [[Ustavni referendum na Tajlandu 2026.|Ustavni referendum na Tajlandu]] (8. februar) ** [[Izbori za guvernera Bangkoka 2026.|Izbori za guvernera Bangkoka]] (5. juli) ** [[Izbori za gradsko vijeće Bangkoka 2026.|Izbori za gradsko vijeće Bangkoka]] (5. juli) * {{ZID|Tajvan}} ** [[Lokalni izbori na Tajvanu 2026.|Lokalni izbori na Tajvanu]] (28. novembar) * {{ZID|Vijetnam}} ** [[Parlamentarni izbori u Vijetnamu 2026.|Parlamentarni izbori u Vijetnamu]] (15. mart) == Evropa == * {{ZID|Armenija}} ** [[Parlamentarni izbori u Armeniji 2026.|Parlamentarni izbori u Armeniji]] (7. juni) * {{ZID|Bosna i Hercegovina}} ** [[Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2026.|Opći izbori u Bosni i Hercegovini]] (4. oktobar) * {{ZID|Bugarska}} ** [[Parlamentarni izbori u Bugarskoj 2026.|Parlamentarni izbori u Bugarskoj]] (19. april) ** [[Predsjednički izbori u Bugarskoj 2026.|Predsjednički izbori u Bugarskoj]] (novembar) * {{ZID|Češka}} ** [[Lokalni izbori u Češkoj 2026.|Lokalni izbori u Češkoj]] (9–10. oktobar) ** [[Izbori za Senat Češke 2026.|Izbori za Senat Češke]] (9–10. oktobar – prvi krug i 16–17. oktobar – mogući drugi krug) *{{ZID|Crna Gora}} ** [[Lokalni izbori u Crnoj Gori 2026.|Lokalni izbori u Crnoj Gori]] *{{ZID|Danska}} ** [[Opći izbori u Danskoj 2026.|Opći izbori u Danskoj]] (24. mart) ** [[Opći izbori na Farskim ostrvima 2026.|Opći izbori na Farskim ostrvima]] (26. mart) * {{ZID|Estonija}} ** [[Predsjednički izbori u Estoniji 2026.|Predsjednički izbori u Estoniji]] (2. septembar) * {{ZID|Francuska}} ** [[Lokalni izbori u Francuskoj 2026.|Lokalni izbori u Francuskoj]] (15. mart – prvi krug i 22. mart – mogući drugi krug) *** [[Lokalni izbori u Lyonu 2026.|Lokalni izbori u Lyonu]] *** [[Lokalni izbori u Marseilleu 2026.|Lokalni izbori u Marseilleu]] *** [[Lokalni izbori u Nici 2026.|Lokalni izbori u Nici]] *** [[Lokalni izbori u Parizu 2026.|Lokalni izbori u Parizu]] *** [[Lokalni izbori u Toulouseu 2026.|Lokalni izbori u Toulouseu]] ** [[Izbori za Senat Francuske 2026.|Izbori za Senat Francuske]] (septembar) * {{ZID|Island}} ** [[Lokalni izbori na Islandu 2026.|Lokalni izbori na Islandu]] (16. maj) ** [[Referendum o članstvu Islanda u EU 2026.|Referendum o članstvu Islanda u EU]] (29. august) * {{ZID|Italija}} ** [[Ustavni referendum u Italiji 2026.|Ustavni referendum u Italiji]] (22–23. mart) ** Lokalni izbori u Italiji (24–25. maj – prvi krug i 7–8. juni – drugi krug) * {{ZID|Kipar}} ** [[Parlamentarni izbori na Kipru 2026.|Parlamentarni izbori na Kipru]] (24. maj) * {{ZID|Kosovo}} ** [[Predsjednički izbori na Kosovu 2026.|Predsjednički izbori na Kosovu]] ** [[Parlamentarni izbori na Kosovu 2026.|Parlamentarni izbori na Kosovu]] * {{ZID|Latvija}} ** [[Parlamentarni izbori u Latviji 2026.|Parlamentarni izbori u Latviji]] * {{ZID|Mađarska}} ** [[Parlamentarni izbori u Mađarskoj 2026.|Parlamentarni izbori u Mađarskoj]] (12. april) * {{ZID|Nizozemska}} ** [[Lokalni izbori u Nizozemskoj 2026.|Lokalni izbori u Nizozemskoj]] (18. mart) * {{ZID|Njemačka}} ** [[Pokrajinski izbori u Baden-Württembergu 2026.|Pokrajinski izbori u Baden-Württembergu]] (8. mart) ** [[Pokrajinski izbori u Porajnju-Falačkoj 2026.|Pokrajinski izbori u Porajnju-Falačkoj]] (22. mart) ** [[Pokrajinski izbori u Saksoniji-Anhaltu 2026.|Pokrajinski izbori u Saksoniji-Anhaltu]] (6. septembar) ** [[Pokrajinski izbori u Berlinu 2026.|Pokrajinski izbori u Berlinu]] (20. septembar) ** [[Pokrajinski izbori u Mecklenburg-Zapadnom Pomorju 2026.|Pokrajinski izbori u Mecklenburg-Zapadnom Pomorju]] (20. septembar) * {{ZID|Ostrvo Man}} ** [[Opći izbori na Ostrvu Man 2026.|Opći izbori na Ostrvu Man]] (24. septembar) *{{ZID|Portugal}} ** [[Predsjednički izbori u Portugalu 2026.|Predsjednički izbori u Portugalu]] (18. januar – prvi krug i 8. februar – drugi krug) *{{ZID|Rusija}} ** [[Legislativni izbori u Rusiji 2026.|Legislativni izbori u Rusiji]] ** [[Regionalni izbori u Rusiji 2026.|Regionalni izbori u Rusiji]] * {{ZID|Sjeverni Kipar}} ** [[Parlamentarni izbori u Sjevernom Kipru 2026.|Parlamentarni izbori u Sjevernom Kipru]] * {{ZID|Slovačka}} ** [[Lokalni izbori u Slovačkoj 2026.|Lokalni izbori u Slovačkoj]] ** [[Regionalni izbori u Slovačkoj 2026.|Regionalni izbori u Slovačkoj]] * {{ZID|Slovenija}} ** [[Parlamentarni izbori u Sloveniji 2026.|Parlamentarni izbori u Sloveniji]] (22. mart) * {{ZID|Španija}} ** [[Regionalni izbori u Aragonu 2026.|Regionalni izbori u Aragonu]] (8. februar) ** [[Regionalni izbori u Kastilji i Leonu 2026.|Regionalni izbori u Kastilji i Leonu]] (15. mart) ** [[Regionalni izbori u Andaluziji 2026.|Regionalni izbori u Andaluziji]] (17. maj) * {{ZID|Švedska}} ** [[Opći izbori u Švedskoj 2026.|Opći izbori u Švedskoj]] (13. septembar) ** [[Lokalni izbori u Švedskoj 2026.|Lokalni izbori u Švedskoj]] * [[Pridnjestrovska Moldavska Republika|Transnistrija]] ** [[Predsjednički izbori u Transnistriji 2026.|Predsjednički izbori u Transnistriji]] * {{ZID|Ujedinjeno Kraljevstvo}} ** [[Specijalni izbori u Gortonu i Dentonu 2026.|Specijalni izbori u Gortonu i Dentonu]] (26. februar) ** [[Lokalni izbori u Ujedinjenom Kraljevstvu 2026.|Lokalni izbori u Ujedinjenom Kraljevstvu]] (7. maj) ** [[Izbori za škotski parlament 2026.|Izbori za škotski parlament]] (7. maj) ** [[Izbori za Senedd 2026.|Izbori za Senedd]] (7. maj) == Okeanija == * {{ZID|Australija}} ** [[Pokrajinski izbori u Južnoj Australiji 2026.|Pokrajinski izbori u Južnoj Australiji]] (21. mart) ** [[Pokrajinski izbori u Victoriji 2026.|Pokrajinski izbori u Victoriji]] (28. novembar) * {{ZID|Cookova Ostrva}} ** [[Opći izbori na Cookovim Ostrvima 2026.|Opći izbori na Cookovim Ostrvima]] * {{ZID|Fidži}} ** [[Opći izbori na Fidžiju 2026.|Opći izbori na Fidžiju]] *[[Niue]] ** [[Opći izbori u Niueu 2026.|Opći izbori u Niueu]] (2. maj) * {{ZID|Nova Kaledonija}} ** [[Legislativni izbori u Novoj Kaledoniji 2026.|Legislativni izbori u Novoj Kaledoniji]] * {{ZID|Novi Zeland}} ** [[Opći izbori na Novom Zelandu 2026.|Opći izbori na Novom Zelandu]] (7. novembar) * {{ZID|Tokelau}} ** [[Opći izbori u Tokelauu 2026.|Opći izbori u Tokelauu]] (5. februar) == Također pogledajte == * [[Spisak izbora u 2024.]] * [[Spisak izbora u 2025.]] == Reference == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Izbori u 2026.}} [[Kategorija:Izbori u 2026. ]] [[Kategorija:Izbori 2020-ih]] gvjqw0p4z7tku35uj15177ov1h4szjx 0 533296 3830411 3830175 2026-04-15T11:05:47Z Bombarderos 180319 3830411 wikitext text/x-wiki [[Slika:Anaerobic.png|320px|thumb| Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se identificirati uzgojem u epruvetama [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnog bujona]]: <br /> 1: [[Obligatni aerobi]] trebaju [[kisik]] jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. <br /> 2: '''Obligatni anaerobi''' su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. <br /> 3: [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu aerobno ili anaerobno metabolizirati energiju. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više [[ATP]]-a nego [[fermentacija]] ili anaerobno [[disanje]]. <br /> 4: [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne i na samom vrhu. <br /> 5: [[Aerotolerantni organizmi]] ne zahtijevaju kisik i ne mogu ga koristiti čak ni ako je prisutan; oni metaboliziraju energiju anaerobno. Međutim, za razliku od obligativnih anaeroba, oni nisu otrovani kisikom. Mogu se naći ravnomjerno raspoređeni po cijeloj epruveti.<br /> I fakultativni anaerobi i aerotolerantni organizmi će proći kroz fermentaciju u odsustvu kisika, ali fakultativni anaerobi će preći na aerobni [[metabolizam]] kada je kisik prisutan (fenomen poznat kao [[Pasteurov efekat]]). Pasteurov efekat se ponekad koristi za razlikovanje fakultativnih anaeroba od aerotolerantnih organizama u laboratoriji.]] '''Obligatni anaerobi''' su [[anaerob]]ni [[mikroorganizmi]] koje ubijaju normalne [[Zemljina atmosfera |atmosferske]] koncentracije [[kisik]]a (20,95% O₂).<ref name="PHK">{{cite book |last=Prescott |first=Lansing M. |title=Microbiology |last2=Harley |first2=John P. |last3=Klein |first3=David A. |publisher=William C Brown Pub |year=1996 |isbn=0-697-29390-4 |edition=3rd |pages=130–131}}</ref><ref name="JMA">{{cite book |last=Brooks |first=Geo F. |url= |title=Jawetz, Melnick & Adelberg's Medical Microbiology |last2=Carroll |first2=Karen C. |last3=Butel |first3=Janet S |last4=Morse |first4=Stephen A.|publisher=McGraw Hill |year=2007 |isbn=978-0-07-128735-7 |edition=24th |pages=307–312 |url-access= }}</ref> Tolerancija na kisik varira između [[vrsta]], pri čemu neke vrste mogu preživjeti u okruženju s koncentracijom kisika do 8%, dok druge gube održivost u okruženjima s koncentracijom kisika većom od 0,5%.<ref name="Sherris">{{cite book |title=Sherris Medical Microbiology |publisher=McGraw Hill |year=2004 |isbn=0-8385-8529-9 |editor=Ryan |editor-first=Kenneth J. |edition=4th |pages=309–326, 378–384 |editor2=Ray |editor-first2=C. George}}</ref> Obligatni anaerobi, koji umiru kada su prisutne normalne količine kisika, razlikuju se od [[Obligatni aerobi|obligatni aerobi]], koji umiru bez kisika. Bakterije koje se nalaze između ove dvije krajnosti mogu se klasificirati ili kao [[fakultativni anaerobi]], koji mogu koristiti kisik, ali i preživjeti bez njega, ili [[Mikroaerofili|mikroaerofili]], kojima su potrebni niži nivoi kisika. [[Aerotolerantni organizmi]] su indiferentni prema prisustvu ili odsustvu kisika. ==Osjetljivost na kisik== Osjetljivost na kisik obligatnih anaeroba pripisuje se kombinaciji faktora koji uključuju [[oksidativni stres]] i proizvodnju enzima. Kisik također može oštetiti obligatne anaerobe na načine koji ne uključuju oksidativni stres.<ref>{{Cite journal |last=Lu |first=Zheng |last2=Imlay |first2=James A. |date=December 2021 |title=When anaerobes encounter oxygen: mechanisms of oxygen toxicity, tolerance and defence |url=https://www.nature.com/articles/s41579-021-00583-y |journal=Nature Reviews Microbiology |language=en |volume=19 |issue=12 |pages=774–785 |doi=10.1038/s41579-021-00583-y |issn=1740-1526|via=Nature Reviews Microbiology|pmc=9191689 }}</ref> Budući da molekularni [[Tripletni kisik|kisik]] sadrži dva nesparena [[elektron]]a u [[HOMO i LUMO|najvišoj zauzetoj molekularnoj orbitali]], lako se redukuje do [[superoksid]]a ({{chem|O|2|-}}) i [[vodik-peroksid]]a ({{chem|H|2|O|2}}) unutar ćelija.<ref name="PHK"/> Reakcija između ova dva produkta rezultira stvaranjem slobodnog [[hidroksil-radikal]]a (OH^.).<ref name=":0">{{Citation|last=Hentges|first=David J.|title=Anaerobes: General Characteristics|date=1996|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7638/|work=Medical Microbiology|editor-last=Baron|editor-first=Samuel|edition=4th|place=Galveston (TX)|publisher=University of Texas Medical Branch at Galveston|isbn=978-0-9631172-1-2|pmid=21413255|access-date=2021-04-26}}</ref> Superoksid, vodik-peroksid i hidroksilni radikali su klasa spojeva poznatih kao [[reaktivne vrste kisika]] (ROS), visoko reaktivni produkti koji su štetni za mikrobe, uključujući obligatne anaerobe.<ref name=":0"/> [[Aerobni organizmi]] proizvode [[superoksid-dismutaza|superoksid-dismutazu]] i [[katalatza|katalazu]] za detoksifikaciju ovih produkata, ali obligatni anaerobi proizvode ove [[enzim]]e u vrlo malim količinama ili ih uopće ne proizvode.<ref name="PHK"/><ref name="JMA"/><ref name="Sherris"/><ref name="Levinson2010">{{cite book |last=Levinson |first=W. |title=Review of Medical Microbiology and Immunology |publisher=McGraw-Hill |year=2010 |edition=11th |pages=91–178| isbn=978-0-07-174268-9}}</ref> Smatra se da varijabilnost u toleranciji na kisik kod obligativnih anaeroba (<0,5 do 8% O₂) odražava količinu proizvedene superoksid-dismutaze i katalaze.<ref name="JMA"/><ref name="Sherris"/> Godine 1986., Carlioz i Touati su izveli eksperimente koji podržavaju ideju da reaktivne vrste kisika mogu biti toksične za anaerobe. ''[[Escherichia coli|E. coli]],'' fakultativni anaerob, mutiran je [[delecija (genetika)|delecijom]] gena superoksid-dismutaze. U prisustvu kisika, ova [[mutacija]] je rezultirala nemogućnošću pravilne sinteze određenih [[aminokiselina]] ili korištenja uobičajenih izvora ugljika kao [[supstrat (biohemija)|supstrata]] tokom [[metabolizam|metabolizma]].<ref name=Lu2018>{{Cite journal|last1=Lu|first1=Zheng|last2=Sethu|first2=Ramakrishnan|last3=Imlay|first3=James A.|date=2018-04-03|title=Endogenous superoxide is a key effector of the oxygen sensitivity of a model obligate anaerobe|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=115|issue=14|pages=E3266–E3275|doi=10.1073/pnas.1800120115|issn=0027-8424|pmc=5889672|pmid=29559534|doi-access=free}}</ref> U odsustvu kisika, mutirani uzorci su normalno rasli.<ref name=Lu2018/> Godine 2018, Lu i saradnici su otkrili da kod ''[[Bacteroides thetaiotaomicron]],'' obaveznog anaeroba koji se nalazi u probavnom traktu sisara, izloženost kisiku rezultira povećanim nivoima superoksida koji inaktivira važne metaboličke enzime.<ref name=Lu2018/> Rastvoreni kisik povećava [[Redukcijski potencijal|redoks potencijal]] [[rastvor]]a, a visoki redoks potencijal inhibira rast nekih obligatetnih anaeroba.<ref name="Sherris"/><ref name="Levinson2010"/><ref name="Hong">{{cite book |last=Kim |first=Byung Hong |title=Bacterial Physiology and Metabolism |last2=Gadd |first2=Geoffrey Michael|publisher=Cambridge University Press |year=2008 |isbn=9780511790461 |doi=10.1017/CBO9780511790461}}</ref> Naprimjer, [[metanogen]]i rastu pri redoks potencijalu nižem od -0,3 V.<ref name="Hong"/> Sulfid je esencijalna komponenta nekih [[enzim]]a, a molekularni kisik ga oksidira formirajući [[disulfid]], čime se inaktiviraju određeni enzimi (npr. [[nitrogenaza]]). Organizmi možda neće moći rasti s deaktiviranim ovim esencijalnim enzimima.<ref name="PHK"/><ref name="Levinson2010"/><ref name="Hong"/> Rast također može biti inhibiran zbog nedostatka [[redoks|redukcijskih ekvivalenata]] za [[biosinteza|biosintezu]] jer se elektroni iscrpljuju u redukciji kisika.<ref name="Hong" /> ==Metabolizam energije== Obligatni anaerobi pretvaraju hranjive tvari u energiju putem [[anaerobno disanje|anaerobnog disanja]] ili [[fermentacija|fermentacije]]. U aerobnom disanju, [[piruvat]] generiran iz [[glikoliza| glikolize]] pretvara se u [[acetil-CoA]]. Ovo se zatim razgrađuje putem [[ciklus limunske kiseline|TCA ciklusa]] i [[lanac transporta elektrona| lanca transporta elektrona]]. Anaerobno disanje se razlikuje od [[aerobno disanje|aerobnog disanja]] po tome što koristi [[akceptor elektrona]] koji nije kisik u lancu transporta elektrona. Primjeri alternativnih akceptora elektrona uključuju [[sulfat]], [[nitrat]], [[željezo]], [[mangan]], [[živa (element)|živi]] i [[ugljik-monoksid]].<ref name="Hogg">{{cite book |last=Hogg |first=Stuart |title=Essential Microbiology |publisher=Wiley |year=2005 |isbn=0-471-49754-1 |edition=1st |pages=99–100, 118–148}}</ref> [[Fermentacija]] se razlikuje od anaerobnog disanja po tome što se piruvat generiran iz [[glikoliza| glikolize]] razgrađuje bez učešća lanca transporta elektrona (tj. nema [[oksidativna fosforilacija| oksidativne fosforilacije]]). Postoje brojni fermentacijski putevi kao što su [[fermentacija mliječne kiseline]], [[fermentacija miješanih kiselina]], [[fermentacija butandiola|2-3 butandiola]] gdje se organski spojevi redukuju na organske kiseline i [[alkohol]].<ref name="Hogg"/><ref name=":0" /> Energetski prinos anaerobnog disanja i fermentacije (tj. broj generiranih molekula [[Adenozin-trifosfat|ATP]]) je manji nego kod aerobnog disanja.<ref name="Hogg"/> Zbog toga [[fakultativni anaerobi]], koji mogu metabolizirati energiju i aerobno i anaerobno, preferencijalno metaboliziraju energiju aerobno. Ovo je uočljivo kada se fakultativni anaerobi uzgajaju u [[tioglikolatni bujon| tioglikolatnom bujonu]].<ref name="PHK"/> ==Ekologija i primjeri== Obligatni anaerobi se nalaze u okruženjima bez kisika kao što su crijevni trakt [[životinja]], duboki okean, mirne vode, deponije, u dubokim sedimentima tla. Primjeri obligatno anaerobnih [[bakterije|bakterijskih]] [[rod (biologija)|eosova]] uključuju ''[[Actinomyces]]'', ''[[Bacteroides]]'', ''[[Clostridium]]'', ''[[Fusobacterium]]'', ''[[Peptostreptococcus]]'', ''[[Porphyromonas]]'', ''[[Prevotella]]'', ''[[Propionibacterium]]'' i ''[[Veillonella]]''. Vrste roda ''Clostridium'' su bakterije koje formiraju endospore i mogu preživjeti u atmosferskim koncentracijama kisika u ovom latentnom obliku. Preostale navedene bakterije ne formiraju endospore.<ref name="Levinson2010"/> Nekoliko vrsta iz rodova ''[[Mycobacterium]], [[Streptomyces]] i [[Rhodococcus]]'' su primjeri obligatnih anaeroba koji se nalaze u tlu.<ref>{{Cite journal |last=Berney |first=Michael |last2=Greening |first2=Chris |last3=Conrad |first3=Ralf |last4=Jacobs |first4=William R. |last5=Cook |first5=Gregory M. |date=2014 |title=An obligately aerobic soil bacterium activates fermentative hydrogen production to survive reductive stress during hypoxia |url= |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=111 |issue=31 |pages=11479–11484 |doi=10.1073/pnas.1407034111 |issn=0027-8424 |pmc=4128101 |pmid=25049411 |doi-access=free}}</ref> Obligatni anaerobi se također nalaze u probavnom traktu ljudi i drugih životinja, kao i u prvom želucu [[preživari|preživara]].<ref>{{Cite journal |last1=Ueki |first1=Atsuko |last2=Kaku |first2=Nobuo |last3=Ueki |first3=Katsuji |date=2018-08-01 |title=Role of anaerobic bacteria in biological soil disinfestation for elimination of soil-borne plant pathogens in agriculture |journal=Applied Microbiology and Biotechnology |language=en |volume=102 |issue=15 |pages=6309–6318 |doi=10.1007/s00253-018-9119-x |pmid=29858952 |s2cid=44123873 |issn=1432-0614}}</ref> Primjeri obligalnih anaerobnih [[gljive|gljivičnih]] rodova uključuju [[burag]]ne gljive rofova ''[[Neocallimastix]]'', ''[[Piromonas]]'' i ''[[Sphaeromonas]]]''.<ref name=Carlile1994>{{cite book |last1=Carlile |first1=Michael J. |last2=Watkinson |first2=Sarah C. |title=The Fungi |publisher=Academic Press |year=1994 |pages=33–34 | isbn=0-12-159960-4}}</ref> == Također pogledajte == * [[Aerobno disanje]] * [[Fermentacija]] ==Reference== {{Reflist|30em}} {{Bakterije}} {{DEFAULTSORT:Obligate Anaerobe}} [[Kategorija:Mikrobiologija]] [[Kategorija:Bakteriologija]] 1wwlgp2ai9hrl3fcpm2yrihpbb3fs5v 0 533297 3830353 3830173 2026-04-14T19:29:59Z Bombarderos 180319 /* Osjetljivost na kisik */ 3830353 wikitext text/x-wiki [[Slika:Anaerobic.png|320px|thumb| Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se identificirati uzgojem u epruvetama [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnog bujona]]: <br /> 1: [[Obligatni aerobi]] trebaju [[kisik]] jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. <br /> 2: '''Obligatni anaerobi''' su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. <br /> 3: [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu aerobno ili anaerobno metabolizirati energiju. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više [[ATP]]-a nego [[fermentacija]] ili anaerobno [[disanje]]. <br /> 4: [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne i na samom vrhu. <br /> 5: [[Aerotolerantni organizmi]] ne zahtijevaju kisik i ne mogu ga koristiti čak ni ako je prisutan; oni metaboliziraju energiju anaerobno. Međutim, za razliku od obligativnih anaeroba, oni nisu otrovani kisikom. Mogu se naći ravnomjerno raspoređeni po cijeloj epruveti.<br /> I fakultativni anaerobi i aerotolerantni organizmi će proći kroz fermentaciju u odsustvu kisika, ali fakultativni anaerobi će preći na aerobni [[metabolizam]] kada je kisik prisutan (fenomen poznat kao [[Pasteurov efekat]]). Pasteurov efekat se ponekad koristi za razlikovanje fakultativnih anaeroba od aerotolerantnih organizama u laboratoriji.]] '''[[Obligatni anaerob]]i''' su [[mikroorganizmi]] koje ubijaju normalne [[Zemljina atmosfera |atmosferske]] koncentracije [[kisik]]a (20,95% O₂).<ref name="PHK">{{cite book |last=Prescott |first=Lansing M. |title=Microbiology |last2=Harley |first2=John P. |last3=Klein |first3=David A. |publisher=William C Brown Pub |year=1996 |isbn=0-697-29390-4 |edition=3rd |pages=130–131}}</ref><ref name="JMA">{{cite book |last=Brooks |first=Geo F. |url= |title=Jawetz, Melnick & Adelberg's Medical Microbiology |last2=Carroll |first2=Karen C. |last3=Butel |first3=Janet S |last4=Morse |first4=Stephen A.|publisher=McGraw Hill |year=2007 |isbn=978-0-07-128735-7 |edition=24th |pages=307–312 |url-access= }}</ref> Tolerancija na kisik varira između [[vrsta]], pri čemu neke vrste mogu preživjeti u okruženju s koncentracijom kisika do 8%, dok druge gube održivost u okruženjima s koncentracijom kisika većom od 0,5%.<ref name="Sherris">{{cite book |title=Sherris Medical Microbiology |publisher=McGraw Hill |year=2004 |isbn=0-8385-8529-9 |editor=Ryan |editor-first=Kenneth J. |edition=4th |pages=309–326, 378–384 |editor2=Ray |editor-first2=C. George}}</ref> Obligatni anaerobi, koji umiru kada su prisutne normalne količine kisika, razlikuju se od [[Obligatni aerobi|obligatni aerobi]], koji umiru bez kisika. Bakterije koje se nalaze između ove dvije krajnosti mogu se klasificirati ili kao [[fakultativni anaerobi]], koji mogu koristiti kisik, ali i preživjeti bez njega, ili [[Mikroaerofili|mikroaerofili]], kojima su potrebni niži nivoi kisika. [[Aerotolerantni organizmi]] su indiferentni prema prisustvu ili odsustvu kisika. ==Osjetljivost na kisik== Osjetljivost na kisik obligatnih anaeroba pripisuje se kombinaciji faktora koji uključuju [[oksidativni stres]] i proizvodnju enzima. Kisik također može oštetiti obligatne anaerobe na načine koji ne uključuju oksidativni stres.<ref>{{Cite journal |last=Lu |first=Zheng |last2=Imlay |first2=James A. |date=December 2021 |title=When anaerobes encounter oxygen: mechanisms of oxygen toxicity, tolerance and defence |url=https://www.nature.com/articles/s41579-021-00583-y |journal=Nature Reviews Microbiology |language=en |volume=19 |issue=12 |pages=774–785 |doi=10.1038/s41579-021-00583-y |issn=1740-1526|via=Nature Reviews Microbiology|pmc=9191689 }}</ref> Budući da molekularni [[Tripletni kisik|kisik]] sadrži dva nesparena [[elektron]]a u [[HOMO i LUMO|najvišoj zauzetoj molekularnoj orbitali]], lako se redukuje do [[superoksid]]a ({{chem|O|2|-}}) i [[vodik-peroksid]]a ({{chem|H|2|O|2}}) unutar ćelija.<ref name="PHK"/> Reakcija između ova dva produkta rezultira stvaranjem slobodnog [[hidroksil-radikal]]a (OH^.).<ref name=":0">{{Citation|last=Hentges|first=David J.|title=Anaerobes: General Characteristics|date=1996|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7638/|work=Medical Microbiology|editor-last=Baron|editor-first=Samuel|edition=4th|place=Galveston (TX)|publisher=University of Texas Medical Branch at Galveston|isbn=978-0-9631172-1-2|pmid=21413255|access-date=2021-04-26}}</ref> Superoksid, vodik-peroksid i hidroksilni radikali su klasa spojeva poznatih kao [[reaktivne vrste kisika]] (ROS), visoko reaktivni produkti koji su štetni za mikrobe, uključujući obligatne anaerobe.<ref name=":0"/> [[Aerobni organizmi]] proizvode [[superoksid-dismutaza|superoksid-dismutazu]] i [[katalatza|katalazu]] za detoksifikaciju ovih produkata, ali obligatni anaerobi proizvode ove [[enzim]]e u vrlo malim količinama ili ih uopće ne proizvode.<ref name="PHK"/><ref name="JMA"/><ref name="Sherris"/><ref name="Levinson2010">{{cite book |last=Levinson |first=W. |title=Review of Medical Microbiology and Immunology |publisher=McGraw-Hill |year=2010 |edition=11th |pages=91–178| isbn=978-0-07-174268-9}}</ref> Smatra se da varijabilnost u toleranciji na kisik kod obligativnih anaeroba (<0,5 do 8% O₂) odražava količinu proizvedene superoksid-dismutaze i katalaze.<ref name="JMA"/><ref name="Sherris"/> Godine 1986., Carlioz i Touati su izveli eksperimente koji podržavaju ideju da reaktivne vrste kisika mogu biti toksične za anaerobe. ''[[Escherichia coli|E. coli]],'' fakultativni anaerob, mutiran je [[delecija (genetika)|delecijom]] gena superoksid-dismutaze. U prisustvu kisika, ova [[mutacija]] je rezultirala nemogućnošću pravilne sinteze određenih [[aminokiselina]] ili korištenja uobičajenih izvora ugljika kao [[supstrat (biohemija)|supstrata]] tokom [[metabolizam|metabolizma]].<ref name=Lu2018>{{Cite journal|last1=Lu|first1=Zheng|last2=Sethu|first2=Ramakrishnan|last3=Imlay|first3=James A.|date=2018-04-03|title=Endogenous superoxide is a key effector of the oxygen sensitivity of a model obligate anaerobe|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=115|issue=14|pages=E3266–E3275|doi=10.1073/pnas.1800120115|issn=0027-8424|pmc=5889672|pmid=29559534|doi-access=free}}</ref> U odsustvu kisika, mutirani uzorci su normalno rasli.<ref name=Lu2018/> Godine 2018, Lu i saradnici su otkrili da kod ''[[Bacteroides thetaiotaomicron]],'' obaveznog anaeroba koji se nalazi u probavnom traktu sisara, izloženost kisiku rezultira povećanim nivoima superoksida koji inaktivira važne metaboličke enzime.<ref name=Lu2018/> Rastvoreni kisik povećava [[Redukcijski potencijal|redoks potencijal]] [[rastvor]]a, a visoki redoks potencijal inhibira rast nekih obligatetnih anaeroba.<ref name="Sherris"/><ref name="Levinson2010"/><ref name="Hong">{{cite book |last=Kim |first=Byung Hong |title=Bacterial Physiology and Metabolism |last2=Gadd |publisher=Cambridge University Press |year=2008 |isbn=9780511790461 |doi=10.1017/CBO9780511790461}}</ref> Naprimjer, [[metanogen]]i rastu pri redoks potencijalu nižem od -0,3 V.<ref name="Hong"/> Sulfid je esencijalna komponenta nekih [[enzim]]a, a molekularni kisik ga oksidira formirajući [[disulfid]], čime se inaktiviraju određeni enzimi (npr. [[nitrogenaza]]). Organizmi možda neće moći rasti s deaktiviranim ovim esencijalnim enzimima.<ref name="PHK"/><ref name="Levinson2010"/><ref name="Hong"/> Rast također može biti inhibiran zbog nedostatka [[redoks|redukcijskih ekvivalenata]] za [[biosinteza|biosintezu]] jer se elektroni iscrpljuju u redukciji kisika.<ref name="Hong" /> ==Metabolizam energije== Obligatni anaerobi pretvaraju hranjive tvari u energiju putem [[anaerobno disanje|anaerobnog disanja]] ili [[fermentacija|fermentacije]]. U aerobnom disanju, [[piruvat]] generiran iz [[glikoliza| glikolize]] pretvara se u [[acetil-CoA]]. Ovo se zatim razgrađuje putem [[ciklus limunske kiseline|TCA ciklusa]] i [[lanac transporta elektrona| lanca transporta elektrona]]. Anaerobno disanje se razlikuje od [[aerobno disanje|aerobnog disanja]] po tome što koristi [[akceptor elektrona]] koji nije kisik u lancu transporta elektrona. Primjeri alternativnih akceptora elektrona uključuju [[sulfat]], [[nitrat]], [[željezo]], [[mangan]], [[živa (element)|živi]] i [[ugljik-monoksid]].<ref name="Hogg">{{cite book |last=Hogg |first=Stuart |title=Essential Microbiology |publisher=Wiley |year=2005 |isbn=0-471-49754-1 |edition=1st |pages=99–100, 118–148}}</ref> [[Fermentacija]] se razlikuje od anaerobnog disanja po tome što se piruvat generiran iz [[glikoliza| glikolize]] razgrađuje bez učešća lanca transporta elektrona (tj. nema [[oksidativna fosforilacija| oksidativne fosforilacije]]). Postoje brojni fermentacijski putevi kao što su [[fermentacija mliječne kiseline]], [[fermentacija miješanih kiselina]], [[fermentacija butandiola|2-3 butandiola]] gdje se organski spojevi redukuju na organske kiseline i [[alkohol]].<ref name="Hogg"/><ref name=":0" /> Energetski prinos anaerobnog disanja i fermentacije (tj. broj generiranih molekula [[Adenozin-trifosfat|ATP]]) je manji nego kod aerobnog disanja.<ref name="Hogg"/> Zbog toga [[fakultativni anaerobi]], koji mogu metabolizirati energiju i aerobno i anaerobno, preferencijalno metaboliziraju energiju aerobno. Ovo je uočljivo kada se fakultativni anaerobi uzgajaju u [[tioglikolatni bujon| tioglikolatnom bujonu]].<ref name="PHK"/> ==Ekologija i primjeri== Obligatni anaerobi se nalaze u okruženjima bez kisika kao što su crijevni trakt [[životinja]], duboki okean, mirne vode, deponije, u dubokim sedimentima tla. Primjeri obligatno anaerobnih [[bakterije|bakterijskih]] [[rod (biologija)|eosova]] uključuju ''[[Actinomyces]]'', ''[[Bacteroides]]'', ''[[Clostridium]]'', ''[[Fusobacterium]]'', ''[[Peptostreptococcus]]'', ''[[Porphyromonas]]'', ''[[Prevotella]]'', ''[[Propionibacterium]]'' i ''[[Veillonella]]''. Vrste roda ''Clostridium'' su bakterije koje formiraju endospore i mogu preživjeti u atmosferskim koncentracijama kisika u ovom latentnom obliku. Preostale navedene bakterije ne formiraju endospore.<ref name="Levinson2010"/> Nekoliko vrsta iz rodova ''[[Mycobacterium]], [[Streptomyces]] i [[Rhodococcus]]'' su primjeri obligatnih anaeroba koji se nalaze u tlu.<ref>{{Cite journal |last=Berney |first=Michael |last2=Greening |first2=Chris |last3=Conrad |first3=Ralf |last4=Jacobs |first4=William R. |last5=Cook |first5=Gregory M. |date=2014 |title=An obligately aerobic soil bacterium activates fermentative hydrogen production to survive reductive stress during hypoxia |url= |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=111 |issue=31 |pages=11479–11484 |doi=10.1073/pnas.1407034111 |issn=0027-8424 |pmc=4128101 |pmid=25049411 |doi-access=free}}</ref> Obligatni anaerobi se također nalaze u probavnom traktu ljudi i drugih životinja, kao i u prvom želucu [[preživari|preživara]].<ref>{{Cite journal |last1=Ueki |first1=Atsuko |last2=Kaku |first2=Nobuo |last3=Ueki |first3=Katsuji |date=2018-08-01 |title=Role of anaerobic bacteria in biological soil disinfestation for elimination of soil-borne plant pathogens in agriculture |journal=Applied Microbiology and Biotechnology |language=en |volume=102 |issue=15 |pages=6309–6318 |doi=10.1007/s00253-018-9119-x |pmid=29858952 |s2cid=44123873 |issn=1432-0614}}</ref> Primjeri obligalnih anaerobnih [[gljive|gljivičnih]] rodova uključuju [[burag]]ne gljive rofova ''[[Neocallimastix]]'', ''[[Piromonas]]'' i ''[[Sphaeromonas]]]''.<ref name=Carlile1994>{{cite book |last1=Carlile |first1=Michael J. |last2=Watkinson |first2=Sarah C. |title=The Fungi |publisher=Academic Press |year=1994 |pages=33–34 | isbn=0-12-159960-4}}</ref> == Također pogledajte == * [[Aerobno disanje]] * [[Fermentacija]] ==Reference== {{Reflist|30em}} {{Bakterije}} {{DEFAULTSORT:Obligate Anaerobe}} [[Kategorija:Mikrobiologija]] [[Kategorija:Bakteriologija]] poluhwl2uvslhhzwosfykgy8q1chp3f 3830410 3830353 2026-04-15T10:58:17Z Bombarderos 180319 /* Osjetljivost na kisik */ 3830410 wikitext text/x-wiki [[Slika:Anaerobic.png|320px|thumb| Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se identificirati uzgojem u epruvetama [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnog bujona]]: <br /> 1: [[Obligatni aerobi]] trebaju [[kisik]] jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. <br /> 2: '''Obligatni anaerobi''' su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. <br /> 3: [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu aerobno ili anaerobno metabolizirati energiju. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više [[ATP]]-a nego [[fermentacija]] ili anaerobno [[disanje]]. <br /> 4: [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne i na samom vrhu. <br /> 5: [[Aerotolerantni organizmi]] ne zahtijevaju kisik i ne mogu ga koristiti čak ni ako je prisutan; oni metaboliziraju energiju anaerobno. Međutim, za razliku od obligativnih anaeroba, oni nisu otrovani kisikom. Mogu se naći ravnomjerno raspoređeni po cijeloj epruveti.<br /> I fakultativni anaerobi i aerotolerantni organizmi će proći kroz fermentaciju u odsustvu kisika, ali fakultativni anaerobi će preći na aerobni [[metabolizam]] kada je kisik prisutan (fenomen poznat kao [[Pasteurov efekat]]). Pasteurov efekat se ponekad koristi za razlikovanje fakultativnih anaeroba od aerotolerantnih organizama u laboratoriji.]] '''[[Obligatni anaerob]]i''' su [[mikroorganizmi]] koje ubijaju normalne [[Zemljina atmosfera |atmosferske]] koncentracije [[kisik]]a (20,95% O₂).<ref name="PHK">{{cite book |last=Prescott |first=Lansing M. |title=Microbiology |last2=Harley |first2=John P. |last3=Klein |first3=David A. |publisher=William C Brown Pub |year=1996 |isbn=0-697-29390-4 |edition=3rd |pages=130–131}}</ref><ref name="JMA">{{cite book |last=Brooks |first=Geo F. |url= |title=Jawetz, Melnick & Adelberg's Medical Microbiology |last2=Carroll |first2=Karen C. |last3=Butel |first3=Janet S |last4=Morse |first4=Stephen A.|publisher=McGraw Hill |year=2007 |isbn=978-0-07-128735-7 |edition=24th |pages=307–312 |url-access= }}</ref> Tolerancija na kisik varira između [[vrsta]], pri čemu neke vrste mogu preživjeti u okruženju s koncentracijom kisika do 8%, dok druge gube održivost u okruženjima s koncentracijom kisika većom od 0,5%.<ref name="Sherris">{{cite book |title=Sherris Medical Microbiology |publisher=McGraw Hill |year=2004 |isbn=0-8385-8529-9 |editor=Ryan |editor-first=Kenneth J. |edition=4th |pages=309–326, 378–384 |editor2=Ray |editor-first2=C. George}}</ref> Obligatni anaerobi, koji umiru kada su prisutne normalne količine kisika, razlikuju se od [[Obligatni aerobi|obligatni aerobi]], koji umiru bez kisika. Bakterije koje se nalaze između ove dvije krajnosti mogu se klasificirati ili kao [[fakultativni anaerobi]], koji mogu koristiti kisik, ali i preživjeti bez njega, ili [[Mikroaerofili|mikroaerofili]], kojima su potrebni niži nivoi kisika. [[Aerotolerantni organizmi]] su indiferentni prema prisustvu ili odsustvu kisika. ==Osjetljivost na kisik== Osjetljivost na kisik obligatnih anaeroba pripisuje se kombinaciji faktora koji uključuju [[oksidativni stres]] i proizvodnju enzima. Kisik također može oštetiti obligatne anaerobe na načine koji ne uključuju oksidativni stres.<ref>{{Cite journal |last=Lu |first=Zheng |last2=Imlay |first2=James A. |date=December 2021 |title=When anaerobes encounter oxygen: mechanisms of oxygen toxicity, tolerance and defence |url=https://www.nature.com/articles/s41579-021-00583-y |journal=Nature Reviews Microbiology |language=en |volume=19 |issue=12 |pages=774–785 |doi=10.1038/s41579-021-00583-y |issn=1740-1526|via=Nature Reviews Microbiology|pmc=9191689 }}</ref> Budući da molekularni [[Tripletni kisik|kisik]] sadrži dva nesparena [[elektron]]a u [[HOMO i LUMO|najvišoj zauzetoj molekularnoj orbitali]], lako se redukuje do [[superoksid]]a ({{chem|O|2|-}}) i [[vodik-peroksid]]a ({{chem|H|2|O|2}}) unutar ćelija.<ref name="PHK"/> Reakcija između ova dva produkta rezultira stvaranjem slobodnog [[hidroksil-radikal]]a (OH^.).<ref name=":0">{{Citation|last=Hentges|first=David J.|title=Anaerobes: General Characteristics|date=1996|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7638/|work=Medical Microbiology|editor-last=Baron|editor-first=Samuel|edition=4th|place=Galveston (TX)|publisher=University of Texas Medical Branch at Galveston|isbn=978-0-9631172-1-2|pmid=21413255|access-date=2021-04-26}}</ref> Superoksid, vodik-peroksid i hidroksilni radikali su klasa spojeva poznatih kao [[reaktivne vrste kisika]] (ROS), visoko reaktivni produkti koji su štetni za mikrobe, uključujući obligatne anaerobe.<ref name=":0"/> [[Aerobni organizmi]] proizvode [[superoksid-dismutaza|superoksid-dismutazu]] i [[katalatza|katalazu]] za detoksifikaciju ovih produkata, ali obligatni anaerobi proizvode ove [[enzim]]e u vrlo malim količinama ili ih uopće ne proizvode.<ref name="PHK"/><ref name="JMA"/><ref name="Sherris"/><ref name="Levinson2010">{{cite book |last=Levinson |first=W. |title=Review of Medical Microbiology and Immunology |publisher=McGraw-Hill |year=2010 |edition=11th |pages=91–178| isbn=978-0-07-174268-9}}</ref> Smatra se da varijabilnost u toleranciji na kisik kod obligativnih anaeroba (<0,5 do 8% O₂) odražava količinu proizvedene superoksid-dismutaze i katalaze.<ref name="JMA"/><ref name="Sherris"/> Godine 1986., Carlioz i Touati su izveli eksperimente koji podržavaju ideju da [[reaktivne vrste kisika]] mogu biti toksične za anaerobe. ''[[Escherichia coli|E. coli]],'' fakultativni anaerob, mutiran je [[delecija (genetika)|delecijom]] gena superoksid-dismutaze. U prisustvu kisika, ova [[mutacija]] je rezultirala nemogućnošću pravilne sinteze određenih [[aminokiselina]] ili korištenja uobičajenih izvora ugljika kao [[supstrat (biohemija)|supstrata]] tokom [[metabolizam|metabolizma]].<ref name=Lu2018>{{Cite journal|last1=Lu|first1=Zheng|last2=Sethu|first2=Ramakrishnan|last3=Imlay|first3=James A.|date=2018-04-03|title=Endogenous superoxide is a key effector of the oxygen sensitivity of a model obligate anaerobe|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=115|issue=14|pages=E3266–E3275|doi=10.1073/pnas.1800120115|issn=0027-8424|pmc=5889672|pmid=29559534|doi-access=free}}</ref> U odsustvu kisika, mutirani uzorci su normalno rasli.<ref name=Lu2018/> Godine 2018, Lu i saradnici su otkrili da kod ''[[Bacteroides thetaiotaomicron]],'' obaveznog anaeroba koji se nalazi u probavnom traktu sisara, izloženost kisiku rezultira povećanim nivoima superoksida koji inaktivira važne metaboličke enzime.<ref name=Lu2018/> Rastvoreni kisik povećava [[Redukcijski potencijal|redoks potencijal]] [[rastvor]]a, a visoki redoks potencijal inhibira rast nekih obligatetnih anaeroba.<ref name="Sherris"/><ref name="Levinson2010"/><ref name="Hong">{{cite book |last=Kim |first=Byung Hong |title=Bacterial Physiology and Metabolism |last2=Gadd |publisher=Cambridge University Press |year=2008 |isbn=9780511790461 |doi=10.1017/CBO9780511790461}}</ref> Naprimjer, [[metanogeneza|mtanogeni]] rastu pri redoks potencijalu nižem od -0,3 V.<ref name="Hong"/> Sulfid je esencijalna komponenta nekih [[enzim]]a, a molekularni kisik ga oksidira formirajući [[disulfid]], čime se inaktiviraju određeni enzimi (npr. [[nitrogenaza]]). Organizmi možda neće moći rasti s deaktiviranim ovim esencijalnim enzimima.<ref name="PHK"/><ref name="Levinson2010"/><ref name="Hong"/> Rast također može biti inhibiran zbog nedostatka [[redoks|redukcijskih ekvivalenata]] za [[biosinteza|biosintezu]] jer se elektroni iscrpljuju u redukciji kisika.<ref name="Hong" /> ==Metabolizam energije== Obligatni anaerobi pretvaraju hranjive tvari u energiju putem [[anaerobno disanje|anaerobnog disanja]] ili [[fermentacija|fermentacije]]. U aerobnom disanju, [[piruvat]] generiran iz [[glikoliza| glikolize]] pretvara se u [[acetil-CoA]]. Ovo se zatim razgrađuje putem [[ciklus limunske kiseline|TCA ciklusa]] i [[lanac transporta elektrona| lanca transporta elektrona]]. Anaerobno disanje se razlikuje od [[aerobno disanje|aerobnog disanja]] po tome što koristi [[akceptor elektrona]] koji nije kisik u lancu transporta elektrona. Primjeri alternativnih akceptora elektrona uključuju [[sulfat]], [[nitrat]], [[željezo]], [[mangan]], [[živa (element)|živi]] i [[ugljik-monoksid]].<ref name="Hogg">{{cite book |last=Hogg |first=Stuart |title=Essential Microbiology |publisher=Wiley |year=2005 |isbn=0-471-49754-1 |edition=1st |pages=99–100, 118–148}}</ref> [[Fermentacija]] se razlikuje od anaerobnog disanja po tome što se piruvat generiran iz [[glikoliza| glikolize]] razgrađuje bez učešća lanca transporta elektrona (tj. nema [[oksidativna fosforilacija| oksidativne fosforilacije]]). Postoje brojni fermentacijski putevi kao što su [[fermentacija mliječne kiseline]], [[fermentacija miješanih kiselina]], [[fermentacija butandiola|2-3 butandiola]] gdje se organski spojevi redukuju na organske kiseline i [[alkohol]].<ref name="Hogg"/><ref name=":0" /> Energetski prinos anaerobnog disanja i fermentacije (tj. broj generiranih molekula [[Adenozin-trifosfat|ATP]]) je manji nego kod aerobnog disanja.<ref name="Hogg"/> Zbog toga [[fakultativni anaerobi]], koji mogu metabolizirati energiju i aerobno i anaerobno, preferencijalno metaboliziraju energiju aerobno. Ovo je uočljivo kada se fakultativni anaerobi uzgajaju u [[tioglikolatni bujon| tioglikolatnom bujonu]].<ref name="PHK"/> ==Ekologija i primjeri== Obligatni anaerobi se nalaze u okruženjima bez kisika kao što su crijevni trakt [[životinja]], duboki okean, mirne vode, deponije, u dubokim sedimentima tla. Primjeri obligatno anaerobnih [[bakterije|bakterijskih]] [[rod (biologija)|eosova]] uključuju ''[[Actinomyces]]'', ''[[Bacteroides]]'', ''[[Clostridium]]'', ''[[Fusobacterium]]'', ''[[Peptostreptococcus]]'', ''[[Porphyromonas]]'', ''[[Prevotella]]'', ''[[Propionibacterium]]'' i ''[[Veillonella]]''. Vrste roda ''Clostridium'' su bakterije koje formiraju endospore i mogu preživjeti u atmosferskim koncentracijama kisika u ovom latentnom obliku. Preostale navedene bakterije ne formiraju endospore.<ref name="Levinson2010"/> Nekoliko vrsta iz rodova ''[[Mycobacterium]], [[Streptomyces]] i [[Rhodococcus]]'' su primjeri obligatnih anaeroba koji se nalaze u tlu.<ref>{{Cite journal |last=Berney |first=Michael |last2=Greening |first2=Chris |last3=Conrad |first3=Ralf |last4=Jacobs |first4=William R. |last5=Cook |first5=Gregory M. |date=2014 |title=An obligately aerobic soil bacterium activates fermentative hydrogen production to survive reductive stress during hypoxia |url= |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=111 |issue=31 |pages=11479–11484 |doi=10.1073/pnas.1407034111 |issn=0027-8424 |pmc=4128101 |pmid=25049411 |doi-access=free}}</ref> Obligatni anaerobi se također nalaze u probavnom traktu ljudi i drugih životinja, kao i u prvom želucu [[preživari|preživara]].<ref>{{Cite journal |last1=Ueki |first1=Atsuko |last2=Kaku |first2=Nobuo |last3=Ueki |first3=Katsuji |date=2018-08-01 |title=Role of anaerobic bacteria in biological soil disinfestation for elimination of soil-borne plant pathogens in agriculture |journal=Applied Microbiology and Biotechnology |language=en |volume=102 |issue=15 |pages=6309–6318 |doi=10.1007/s00253-018-9119-x |pmid=29858952 |s2cid=44123873 |issn=1432-0614}}</ref> Primjeri obligalnih anaerobnih [[gljive|gljivičnih]] rodova uključuju [[burag]]ne gljive rofova ''[[Neocallimastix]]'', ''[[Piromonas]]'' i ''[[Sphaeromonas]]]''.<ref name=Carlile1994>{{cite book |last1=Carlile |first1=Michael J. |last2=Watkinson |first2=Sarah C. |title=The Fungi |publisher=Academic Press |year=1994 |pages=33–34 | isbn=0-12-159960-4}}</ref> == Također pogledajte == * [[Aerobno disanje]] * [[Fermentacija]] ==Reference== {{Reflist|30em}} {{Bakterije}} {{DEFAULTSORT:Obligate Anaerobe}} [[Kategorija:Mikrobiologija]] [[Kategorija:Bakteriologija]] 3mzqj3ohm512ud1w0g4p1cdqc0edl7u 0 533306 3830383 3830228 2026-04-15T06:17:30Z Panasko 146730 3830383 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Mirjana Joković | slika = Mirjana Jokovic.JPG | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1967|11|24}} | mjesto_rođenja = [[Užice|Titovo Užice]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|FNR Jugoslavija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | nacionalnost = | druga_imena = | zanimanje = [[Glumac|glumica]] | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = | supružnik = }} '''Mirjana Joković''' ([[Užice|Titovo Užice]], 24. novembar 1967) jest [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|jugoslavenska]] i [[srbija]]nska pozorišna, televizijska, filmska [[Glumac|glumica]]. == Biografija == djetinjstvo je provela u [[Zambija|Zambiji]], gde je njen otac radio kao industrijski inženjer. Diplomirala je na [[Akademija dramskih umjetnosti u Beogradu|Akademiji dramskih umjetnosti u Beogradu]], a neke od kolega u klasi bili su joj [[Dragan Bjelogrlić]], [[Milorad Mandić]], [[Darko Tomović]], [[Srđan Todorović]], [[Vesna Trivalić]], [[Slobodan Ninković]] i [[Dragan Petrović]].<ref>{{Cite web|url=https://zena.blic.rs/puls-poznatih/bila-je-najpovuceniji-student-fdu-a-a-onda-se-pojavila-u-vrelim-holivudskim-scenama/gyzwp95|title =Bila je najpovučeniji student FDU-a, a onda se pojavila u vrelim holivudskim scenama: Na ovu Mirjanu niko nije mogao da bude ravnodušan|date=14. 1. 2018|accessdate=23. 8. 2018|last=M|first =J.|publisher=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> Počela je da glumi u Narodnom pozorištu i Jugoslovenskom dramskom pozorištu u Beogradu, kao i u filmovima i na televiziji. Poznata je po ulogama kao što su: Dina, u televizijskom serijalu i filmu ''[[Zaboravljeni (film)|Zaboravljeni]]'' i Adrijana u filmu ''[[Stršljen (film)|Stršljen]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.svet.rs/vesti/estrada/mirjana-jokovic-dolazi-u-srbiju-i-snima-film-sa-lazarom-ristovskim|title=Mirjana Joković dolazi u Srbiju i snima film sa Lazarom Ristovskim|date=10. 2. 2015|accessdate=23. 8. 2018|publisher=svet.rs}}</ref> Od 1993. živi i radi u [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]. Dobitnica je "Zlatne arene" za najbolju glavnu žensku ulogu u Puli za ulogu u filmu ''[[Granica (film)|Granica]]'' 1990. Trenutno je zaposlena kao direktorica glumačke performanse, a ujedno radi i kao nastavnica glume na Kalifornijskom fakultetu umjetnosti, u blizini Los Angelesa.<ref>{{Cite web|url=https://zena.blic.rs/puls-poznatih/mirjana-jokovic-je-ovako-izgledala-pre-19-godina-uslikana-je-sinoc-u-beogradu-i-ova/l0m4lgj|title =Mirjana Joković je ovako izgledala pre 19 godina: Uslikana je sinoć u Beogradu i ova slika će vas ODUŠEVITI!|date=13. 9. 2017|accessdate=23. 8. 2018|last=M|first =J.|publisher=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> {| class="wikitable" !<abbr>God.</abbr> !Naziv !Uloga |- |1979. |''[[Poslednja trka]]'' |Zrna |- |1982. |''[[Tesna koža]]'' |učenica |- |1983. |''[[Poslednje sovuljage i prvi petli]]'' |Ivana |- | rowspan="2" |1984. |''[[Kamiondžije opet voze]]'' |Jaretova unuka |- |''[[Kamiondžije 2]]'' |Jaretova unuka |- | rowspan="2" |1986. |''[[Priče sa kraja hodnika]]'' |Mlada trudnica |- |''[[Sivi dom]]'' |Kalifornija |- | rowspan="2" |1988. |''[[Zaboravljeni]]'' |Dina |- |''[[Put na jug]]'' |Jana/Anita |- | rowspan="4" |1989. |''[[Vreme čuda (serija)|Vreme čuda]]'' ''(TV serija)'' |Marija |- |''[[Vreme čuda (film)|Vreme čuda]]'' |Marija |- |''[[Songlines]]'' | |- |''[[Eversmile, New Jersey]]'' |Estela |- | rowspan="3" |1990. |''[[Zaboravljeni (film)|Zaboravljeni]]'' |Dina |- |''[[Baal (film)|Baal]]'' | |- |''[[Granica (film)|Granica]]'' |Etel |- | rowspan="2" |1991. |''[[Srpkinja (film)|Srpkinja]]'' |Dobrila Korić |- |''[[Mala (film)|Mala]]'' |Milica |- |1994. |''[[Vukovar, jedna priča]]'' |Ana |- | rowspan="2" |1995. |''[[Podzemlje (film)|Podzemlje]]'' |Natalija Zovkov |- |''[[Liability Crisis]]'' |Dunja |- |1997. |''[[Tri letnja dana]]'' |Sonja |- | rowspan="3" |1998. |''[[Stršljen (film)|Stršljen]]'' |Adrijana |- |''[[Bure baruta]]'' |Ana |- |''[[Side Streets]]'' |Elena Iskovesku |- |2000. |''[[A Better Way to Die]]'' |Salvi |- | rowspan="2" |2002. |''[[Private Property]]'' |Tes |- |''[[Maid in Manhattan]]'' |sobarica |- |2007-2008. |''[[Vratiće se rode]]'' |Sanja |- |2009. |''[[Rode u magli]]'' |Sanja |- |2013. |''[[Na Midltonu]]'' |profesorica Rili |- |2016. |''[[Ime: Dobrica, prezime: nepoznato]]'' |Emanuela |- |2019. |''[[Easy Land]]'' |Jasna |- | rowspan="2" |2023. |''[[Poziv (serija)|Poziv]] (TV serija)'' |Anica Reljić |- |''[[Živi i zdravi]]'' | |} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == *{{imdb name|id=0427066|name=Mirjana Joković}} * [https://superzena.b92.net/uspesne-zene.php?yyyy=2022&mm=05&nav_id=2160210 Mirjana Joković nestala na vrhuncu slave, evo kako danas izgleda (B92, 25. мај 2022)] * [https://www.novosti.rs/kultura/vesti/1141978/intervju-mirjana-jokovic-novosti-vera-moje-sidro-moj-koren INTERVJU Mirjana Joković za "TV Novosti": Vera je moje sidro i moj koren ("Večernje novosti", 6. august 2022)] {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Joković, Mirjana}} [[Kategorija:Rođeni 1967.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Užice]] [[Kategorija:Srbijanske glumice]] [[Kategorija:Jugoslavenske glumice]] e2kk2gia9cmec563srrcetoqq2t3tjx 0 533313 3830376 3830274 2026-04-15T05:54:42Z Panasko 146730 3830376 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Danica Maksimović | slika = Danica Maksimovic.jpg | alt_slike = | opis = Danica Maksimović | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1953|1|24}} | mjesto_rođenja = [[Reljinci]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|FNR Jugoslavija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | nacionalnost = | druga_imena = | zanimanje = [[Glumac|glumica]] | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = | supružnik = [[Tode Lolić]] }} '''Danica Maksimović''' ([[Reljinci]], [[Gornji Milanovac]], 24. januar 1953) jest [[srbija]]nska pozorišna, televizijska i filmska [[Glumac|glumica]]. == Biografija == Rođena je u Reljincima, a sa nepunih godinu dana sa roditeljima se preselila u Aranđelovac, gdje je povela djetinjstvo, završila osnovnu školu, a potom i Gimnaziju "Miloš Savković".<ref name="danica29">{{cite web|title=Danica Maksimović biografija|url=https://www.poznati.info/danica-maksimovic-biografija|website=poznati.info|date=20. 12. 2012|access-date=31. 1. 2020|archive-date=31. 1. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131141839/https://www.poznati.info/danica-maksimovic-biografija/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://gimnazijamilossavkovic.nasaskola.rs/strana/42/Uspemni-ucenici/|title= Gimnazija "Miloš Savković" - Uspešni učenici|accessdate= 31. 1. 2020 |last= |first= | others = |date= |work= |publisher=-{Gimnazija „Miloš Savković”}-}}</ref> U devetnaestoj godini preselila se u [[Beograd]].<ref name="danica99">{{cite web|title=Danica Maksimović: Trajanje je dokaz pobede|url=https://glossy.espreso.rs/poznati/intervju/51999/danica-maksimovi-trajanje-je-dokaz-pobede|website=glossy.espreso.rs|date=3. 5. 2015|access-date=31. 1. 2020|archive-date=31. 1. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131100807/https://glossy.espreso.rs/poznati/intervju/51999/danica-maksimovi-trajanje-je-dokaz-pobede|url-status=}}</ref> Glumu je završila na [[Fakultet dramskih umetnosti Beograd|Fakultetu dramskih umjetnosti u Beogradu]], u klasi profesora [[Miroslav Dedić|Minje Dedića]], zajedno sa [[Branislav Lečić|Branislavom Lečićem]] i [[Dara Džokić|Darom Džokić]].<ref name="danica99"/> Prvu ulogu na filmu odigrala je 1980. u filmu ''[[Hajduk (film)|Hajduk]]''. Uz [[Tanja Bošković|Tanju Bošković]], [[Milenko Pavlov|Milenka Pavlova]] i [[Rade Marjanović|Radeta Marjanovića]], dugo je bila nosilac pozorišnog repertoara [[Pozorište na Terazijama|Pozorišta na Terazijama]]. Tokom 1990-ih sa kolegom [[Vladan Savić (glumac)|Vladanom Savićem]], igrala kabare koji se zvao "Godine zapleta".<ref name="danica4">{{cite web|title=Danica Maksimović: Svi moji usponi i padovi|url=http://arhiva2.gloria.rs/Article.aspx?ArticleID=540|website=gloria.rs|access-date=31. 1. 2020}}</ref> Autor teksta i pjesama bio je [[Milenko Pajović]], a muziku je komponovao [[Rade Radivojević]]. Naziv kabarea bio je aluzija na jedinu knjigu nekadašnjeg prvog čoveka SRJ [[Slobodan Milošević|Slobodana Miloševića]] "Godine raspleta". Ovaj kabare prkosio je režimu devedesetih, a autori su svjesno rizikovali politički progon. Dobitnica je [[Sterijina nagrada|Sterijine nagrade]] za ulogu u predstavi "Lukrecija iliti ždero".<ref name="danica110">{{cite web|title=Deca je nisu propuštala: 30 godina od emisije "Laku noć, deco", uz koju su odrastale generacije|url=https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/3024855-deca-su-je-obozavala-30-godina-od-emisije-laku-noc-deco-uz-koju-su-odrastale-generacije-foto-video|website=telegraf.rs|date=17. 1. 2019}}</ref> Najmlađa publika Maksimovićevu pamti po ulozi vile Ravijojle u kratkometražnoj dečjoj televizijskoj seriji ''[[Vukov ćošak]]'' iz 1986, kao i po ulozi teta Lije, kojoj je pozajmila glas, u serijalu ''[[Laku noć djeco]]''.<ref name="danica110">{{cite web|title=Deca je nisu propuštala: 30 godina od emisije "Laku noć, deco", uz koju su odrastale generacije|url=https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/3024855-deca-su-je-obozavala-30-godina-od-emisije-laku-noc-deco-uz-koju-su-odrastale-generacije-foto-video|website=telegraf.rs|date=17. 1. 2019}}</ref><ref name="danica10910">{{cite web|title=Da se ove emisije prikazuju danas, bilo bi manje vršnjačkog nasilja!|url=https://www.kurir.rs/zabava/zanimljivosti/2507153/video-to-je-bilo-detinjstvo-da-se-ove-emisije-prikazuju-danas-bilo-bi-manje-vrsnjackog-nasilja|website=kurir.rs|date=24. 10. 2016}}</ref> Također, za najmlađu publiku odigrala je uloge u "Uspavanoj lepotici" i "Zlatnoj ribici" [[Pozorište Puž|Pozorišta Puž]]. Bila je predsjednica Udruženja dramskih umjetnika Srbije u periodu od 2000. do 2002.<ref name="danica109">{{cite web|title=Udruženje dramskih umetnika Srbije -Istorijat|url=https://www.udus.org.rs/o_udruzenju_lat.html|website=udus.org.rs|access-date=31. 1. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190805033048/http://www.udus.org.rs/o_udruzenju_lat.html|archive-date=5. 8. 2019|url-status=dead}}</ref> Ostvarila je značajne uloge u filmovima: ''[[Hajduk (film)|Hajduk]]'', ''[[Sabinjanke]]'', ''[[Ćao inspektore]]'', ''[[Bal na vodi]]'', ''[[Tesna koža]]'', ''[[Hajde da se volimo]]'', ''[[Noć u kući moje majke]]'', ''[[Zona Zamfirova (film)|Zona Zamfirova]]'', ''[[Čarlston za Ognjenku]]'' i ''[[Amanet (film)|Amanet]]'', kao i u TV-serijama: ''[[Jelena (serija)|Jelena]]'', ''[[Lisice (serija)|Lisice]]'', ''[[Ranjeni orao]]'', ''[[Urgentni centar (serija)|Urgentni centar]]'' i [[Sinđelići]].<ref name="danica1023">{{cite web|title=Danica Maksimović|url=https://www.imdb.com/name/nm0538792/|website=[[IMDb]]|access-date=31. 1. 2020}}</ref> Godine 2009. postala je stalni član žirija takmičarskog šoua ''[[Ja imam talenat]]'', nakon dvije sezone prikazivanja ga je napustila, ali se 2016. ponovo vratila u šou.<ref name="danicajit">{{cite web|url=https://www.pressserbia.com/danica-maksimovic-se-kao-u-emisiji-ja-imam-talenat-bori-protiv-neukusa/|title=Danica Maksimović se kao sudija u emisiji “Ja imam talenat” bori protiv neukusa!|date=29. 12. 2016|website=pressserbia.com}}</ref> Dugo godina se bavi humanitarnim radom.<ref name="danicaзj904">{{cite web|url=https://informer.rs/zena/poznati/441591/danica-maksimovic-radi-punom-parom-jedva-ceka-nove-projekte-imam-66-bolja-sam-nego-ikada|title=Danica Maksimović radi punom parom|date=12. 6. 2019|website=informer.rs}}</ref><ref name="danicakuk904">{{cite web|url=https://www.budihuman.rs/sr/ambasadori|title=Fondacija Budi Human - Naši ambasadori|website=budihuman.rs|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131115401/https://www.budihuman.rs/sr/ambasadori|archive-date=31. 1. 2020|url-status=|access-date=31. 1. 2020}}</ref> == Filmografija == {| class="wikitable" !Godina !Naziv !Uloga |- |1976. |''[[Džangrizalo]]'' |Majka |- |1978. |''[[Otac ili samoća]]'' | |- | rowspan="2" |1979. |''[[Ti međutim stojiš na velikoj reci]]'' | |- |''[[Gospodin Dimković]]'' | |- | rowspan="2" |1980. |''[[Hajduk (film)|Hajduk]]'' |Jelena |- |''[[Vruć vetar]]'' |prodavačica |- | rowspan="6" |1981. |''[[Kraljevski voz]]'' |Cana |- |''[[Berlin kaput]]'' | |- |''[[Sijamci (film)|Sijamci]]'' |Julka |- |''[[Bila jednom ljubav jedna]]'' | |- |''[[Dorotej (film)|Dorotej]]'' | |- |''[[Svetozar Marković (serija)|Svetozar Marković]]'' |Anka Ninković |- | rowspan="4" |1982. |''[[Beograd nekad i sad]]'' |sobarica |- |''[[Tesna koža]]'' |Mira Pantić |- |''[[Sabinjanke]]'' |Helen Vudvоrd, supruga |- |''[[Priče preko pune linije]]'' | |- | rowspan="3" |1983. |''[[Nabujala reka]]'' | |- |''[[Ljubavno pismo (film)|Ljubavno pismo]]'' |Sofija |- |''[[Idi mi, dođi mi]]'' |maserka |- | rowspan="4" |1984. |''[[Moljac (film)|Moljac]]'' |Violeta, trudnica |- |''[[Supermarket (serija)|Supermarket]]'' | |- |''[[Šta je s tobom, Nina]]'' |Saša |- |''[[Formula 1 (serija)|Formula 1]]'' | |- | rowspan="3" |1985. |''[[U zatvoru]]'' |Zaga |- |''[[Ćao inspektore]]'' |Nemica |- |''[[Debeli i mršavi]]'' |Sestra Pija |- | rowspan="6" |1986. |''[[Dobro veče džezeri]]'' | |- |''[[Protestni album]]'' |sekretarica |- |''[[Bal na vodi]]'' |Rada švercerica |- |''[[Razvod na određeno vreme]]'' |Matilda |- |''[[Vukov ćošak]]'' |vila Ravijojla |- |''[[Vrteška (film)|Vrteška]]'' | |- | rowspan="4" |1987. |''[[The Misfit Brigade]]'' |Prostitutka |- |''[[I to se zove sreća]]'' |Dezi |- |''[[Tesna koža 2]]'' |Mira Pantić |- |''[[Hajde da se volimo]]'' |šefica recepcije |- |1988. |''[[Da Capo]]'' | |- | rowspan="5" |1989. |''[[Laku noć deco]]'' |Lisica |- |''[[Mister Dolar]]'' |Nina |- |''[[Sile u vazduhu]]'' |Kristina |- |''[[Dome, slatki dome]]'' |Seka |- |''[[Atoski vrtovi - preobraženje]]'' | |- | rowspan="7" |1991. |''[[Kuća za rušenje]]'' | |- |''[[Smrt gospođe ministarke]]'' |Rada |- |''[[Noć u kući moje majke]]'' |Dara |- |''[[U ime zakona]]'' | |- |''[[Holivud ili propast]]'' | |- |''[[Tesna koža 4]]'' |Mira Pantić |- |''[[Kuća koja se ruši iznutra]]'' | |- |1992. |''[[Dama koja ubija]]'' |prostitutka |- | rowspan="2" |1993. |''[[Kaži zašto me ostavi]]'' |Plavuša |- |''[[Bolje od bekstva]]'' |pjevačica Isidora |- |1993-1994. |''[[Srećni ljudi]]'' |Lolina drugarica Vida |- | rowspan="2" |1994. |''[[Biće bolje]]'' | |- |''[[Policajac sa Petlovog brda]]'' | |- |1995. |''[[Nasleđe (film)|Nasleđe]]'' |konobarica |- |1997. |''[[Vraćanje (film)|Vraćanje]]'' |Jelena |- | rowspan="2" |1998. |''[[Tri palme za dve bitange i ribicu]]'' |službenica |- |''[[Rane (film)|Rane]]'' |prostitutka Ninana |- |1999. |''[[Proleće u Limasolu]]'' |Marija |- |2001. |''[[Nataša (film)|Nataša]]'' |direktorka škole |- | rowspan="3" |2002. |''[[Noć uz video]]'' |Ljubica/Nada |- |''[[Zona Zamfirova (film)|Zona Zamfirova]]'' |Persa |- |''[[Lisice (serija)|Lisice]]'' |Žaklina |- |2003. |''[[Kazneni prostor]]'' |Danica Donati |- | rowspan="2" |2004. |''[[Porno teletabis]]'' | |- |''[[Jelena (film)|Jelena]]'' |Jelena Stefanović Milijaš |- |2005. |''[[Mi nismo anđeli 2]]'' |Matičareva žena |- |2006. |''[[Nitrat čorba]]'' |Meri |- | rowspan="2" |2007. |''[[Odbačen (film)|Odbačen]]'' |prostitutka |- |''[[Badnje veče 1943]]'' |Jelica |- | rowspan="3" |2008. |''[[Bledi mesec]]'' | |- |''[[Zaustavi vreme]]'' |Nada |- |''[[Čarlston za Ognjenku]]'' |Zagorka |- | rowspan="5" |2009. |''[[Ranjeni orao]]'' |Saveta |- |''[[Zauvek mlad]]'' |gospođa Mihić |- |''[[Čekaj me, ja sigurno neću doći]]'' |profesorica |- |''[[Jesen stiže, dunjo moja]]'' |Madam Bela |- |''[[Ono kao ljubav]]'' |Ruska |- |2010. |''[[Greh njene majke]]'' | |- |2012. |''[[Filk]]'' |seka Prase |- | rowspan="2" |2013. |''[[Topli zec]]'' | |- |''[[Tesna koža 5]]'' |Mira Pantić |- |2014-2015 |''[[Urgentni centar (serija)|Urgentni centar]]'' |glavna sestra Dana |- |2015. |''[[Amanet (film)|Amanet]]'' |Radmila |- |2016. |''[[ZG 80]]'' |Dejina tetka |- | rowspan="2" |2017. |''[[Sinđelići]]'' |Tetka Danica ''Deni'' |- |''[[Sumnjiva lica]]'' |Živana |- |2018. |''[[Šifra Despot]]'' |Mirela |- |2019. |''[[Daleko je Holivud]]'' |Stojanka |- | rowspan="6" |2021. |''[[Jedini izlaz (film)|Jedini izlaz]]'' |Suzana |- |''[[Jedini izlaz (serija)|Jedini izlaz]] (TV serija)'' |Suzana |- |''[[Radio Mileva]]'' |Kristina |- |''[[Aleksandar od Jugoslavije]]'' |Marija od Edinburga |- |''[[Prolećna pesma]]'' |Olga |- |''[[Aleksandar od Jugoslavije]]'' |Marija od Edinburga |- |2021-2025. |''[[Crna svadba]]'' |Natašina tetka Irina |- | rowspan="2" |2021. |''[[Pevačica (serija)|Pevačica]]'' |stilistkinja Veca |- |''[[Feliks]]'' |Marina |- |2022-2024. |''[[Popadija]]'' |Nensi |- |2025. |''[[Hajduk u Beogradu]]'' |nastavnica likovnog |} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == *{{imdb name|id=0538792|name=Danica Maksimović}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Maksimović, Danica}} [[Kategorija:Rođeni 1953.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Gornji Milanovac]] [[Kategorija:Srbijanske glumice]] [[Kategorija:Jugoslavenske glumice]] osx0hrlbvuuxq29xm0re6nwbvfbnxc8 0 533315 3830289 2026-04-14T14:50:55Z ~2026-23109-22 180309 Nova stranica: [[Image:Anaerobic.png|320px|thumb|right| Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se identificirati uzgojem u epruvetama [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnog bujona]]: <br /> 1: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu [[frmentacija|fermentirati]] ili [[Anaerobno disanje|dišu anaerobno]]. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. <br /> 2: [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika n... 3830289 wikitext text/x-wiki [[Image:Anaerobic.png|320px|thumb|right| Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se identificirati uzgojem u epruvetama [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnog bujona]]: <br /> 1: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu [[frmentacija|fermentirati]] ili [[Anaerobno disanje|dišu anaerobno]]. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. <br /> 2: [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. <br /> 3: '''Fakultativni anaerobi''' mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu metabolizirati energiju aerobno ili anaerobno. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više ATP-a nego fermentacija. <br /> 4: [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu fermentirati ili disati anaerobno. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne i na samom vrhu. <br /> 5: [[Aerotolerantni anaerobi]] ne zahtijevaju kisik jer koriste fermentaciju za proizvodnju ATP-a. Za razliku od obligativnih anaeroba, oni nisu otrovani kisikom. Mogu se naći ravnomjerno raspoređeni po cijeloj epruveti. ]] '''Fakultativni anaerobni organizam''' je [[organizam]] koji proizvodi [[Adenozin-trifosfat|ATP]] putem [[aerobno disanje| aerobnog disanja]] ako je prisutan [[kisik]], ali je sposoban preći na [[Fermentacija |fermentaciju]] ako kisik nije prisutan.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=André |first1=Antonin C. |last2=Debande |first2=Lorine |last3=Marteyn |first3=Benoit S. |date=August 2021 |title=The selective advantage of facultative anaerobes relies on their unique ability to cope with changing oxygen levels during infection |journal=Cellular Microbiology |language=en |volume=23 |issue=8 |article-number=e13338 |doi=10.1111/cmi.13338 |pmid=33813807 |s2cid=233027658 |issn=1462-5814|doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Müller |first=Volker |date=2001-04-19 |title=Bacterial Fermentation |journal=eLS |doi=10.1038/npg.els.0001415|isbn=978-0-470-01617-6 }}</ref> Neki primjeri fakultativno anaerobnih bakterija su ''[[Staphylococcus]]'' [[Vrsta|spp.]],<ref name="Sherris">{{cite book | editor = Ryan KJ | editor2 = Ray CG | title = Sherris Medical Microbiology | edition = 4th | publisher = McGraw Hill | year = 2004 | pages= 261–271, 273–296| isbn = 0-8385-8529-9 }}</ref> ''[[Escherichia coli]]'', ''[[Salmonella]]'', ''[[Listeria]]'' spp.,<ref name="Singleton">{{cite book | author = Singleton P| title = Bacteria in Biology, Biotechnology and Medicine | edition = 5th | publisher = Wiley | year = 1999 | pages= 444–454| isbn = 0-471-98880-4}}</ref> ''[[Shewanella oneidensis]]'' i ''[[Yersinia pestis]]''. Određeni eukarioti su također fakultativni anaerobi, uključujući riblju mlađ,<ref>{{cite journal | pmid=30039300 | date=2018 | last1=Heuton | first1=M. | last2=Ayala | first2=L. | last3=Morante | first3=A. | last4=Dayton | first4=K. | last5=Jones | first5=A. C. | last6=Hunt | first6=J. R. | last7=McKenna | first7=A. | last8=Van Breukelen | first8=F. | last9=Hillyard | first9=S. | title=Oxygen consumption of desert pupfish at ecologically relevant temperatures suggests a significant role for anaerobic metabolism | journal=Journal of Comparative Physiology B: Biochemical, Systemic, and Environmental Physiology | volume=188 | issue=5 | pages=821–830 | doi=10.1007/s00360-018-1174-1 }}</ref><ref>{{cite journal | pmid=26632453 | date=2015 | last1=Heuton | first1=M. | last2=Ayala | first2=L. | last3=Burg | first3=C. | last4=Dayton | first4=K. | last5=McKenna | first5=K. | last6=Morante | first6=A. | last7=Puentedura | first7=G. | last8=Urbina | first8=N. | last9=Hillyard | first9=S. | last10=Steinberg | first10=S. | last11=Van Breukelen | first11=F. | title=Paradoxical anaerobism in desert pupfish | journal=The Journal of Experimental Biology | volume=218 | issue=Pt 23 | pages=3739–3745 | doi=10.1242/jeb.130633 }}</ref> [[fungi]], ksp što je ''[[Saccharomyces cerevisiae]]''<ref name="Carlile">{{cite book | vauthors = Carlile MJ, Watkinson SC, Gooday GW | title = The Fungi | publisher = Academic Press | year = 2001|edition=2nd | pages= 85–105| isbn = 0-12-738446-4 }}</ref> i mnogi vodeni [[beskičmenjaci]], kao što su ''Nereide'' i [[polihete]].<ref>{{Cite journal| last = Schöttler| first = U.| title = On the Anaerobic Metabolism of Three Species of ''Nereis'' (Annelida)| journal = Marine Ecology Progress Series| volume = 1| pages = 249–54| date = November 30, 1979| url = https://www.int-res.com/articles/meps/1/m001p249.pdf| issn = 1616-1599| access-date = February 14, 2010| doi = 10.3354/meps001249| bibcode = 1979MEPS....1..249S| doi-access = free}}</ref> Uočeno je da su kod mutanata ''[[Salmonella typhimurium]]'' koji su pretrpjeli [[mutacije]] da bi postali ili obligatni aerobi ili anaerobi, postojali različiti nivoi proteina koji remodeliraju [[hromatin]]. Kasnije je utvrđeno da obligatni aerobi imaju defektni gen podjedinice A [[DNK]]-giraze („[[DNK giraza|gyrA]]“), dok su obligatni anaerobi imali defekt u topoizomerazi I („[[TOP1|topI]]“). Ovo ukazuje na to da je topoizomeraza I i njena povezana relaksacija [[hromosom]]ske DNK potrebna za [[transkripcija (genetika)|transkripciju gena]] potrebnih za aerobni rast, dok je suprotno tačno za DNK-girazu..<ref>Yamamoto, N., & Droffner, M. L. (1985). Mechanisms determining aerobic or anaerobic growth in the facultative anaerobe Salmonella typhimurium. ''Proceedings of the National Academy of Sciences'', ''82''(7), 2077-2081. https://doi.org/10.1073/pnas.82.7.2077</ref> Pored toga, u studiji ''[[Escherichia coli]]'' K-12 primijećeno je da [[fosfofruktokinaza]] (PFK) postoji kao dimer u aerobnim uslovima i kao tetramer u anaerobnim uslovima. S obzirom na ulogu PFK u [[glikoliza|glikolizi]], ovo ima implikacije na uticaj kisika na [[metabolizam]] glukoze kod ''E. coli'' K-12 u odnosu na mehanizam [[Pasteurov efekat|Pasteurovog efekta]].<ref>Doelle, H. W. (1974). Dimeric and tetrameric phosphofructokinase and the Pasteur effect in Escherichia coli K-12. ''FEBS Lett'', ''49''(2), 220-222. PII: 0014-5793(74)80516-8 (core.ac.uk)</ref><ref>Pasteur L (1857). "Mémoire sur la fermentation applée lactique" [Dissertation on the fermentation called lactic]. ''Comptes rendus de l'Académie des Sciences'' (in French). '''45''' (913–916): 1032–1036.</ref> Moguće je da postoji osnovna mreža [[opći transktipcijski faktor|transkripcijskih faktora]] (TF) koja uključuje glavni gen osjetljiv na kisik [[ArcA gen|ArcA]] i [[fibronektin|FNR]] koji kontroliraju adaptaciju ''Escherichia coli'' na promjene u dostupnosti kisika. Aktivnosti ova dva regulatora ukazuju na prostorne efekte koji mogu uticati na [[eksprsija gena|ekspresiju gena]] u mikroaerobnom rasponu. Također je uočeno da su ovi proteini osjetljivi na kisik zaštićeni unutar [[citoplazma|citoplazme]] potrošačima kisika unutar [[ćelijska membrana|ćelijske membrane]], poznatim kao [[terminalne oksidaze]].<ref>Rolfe, M. D., Ocone, A., Stapleton, M. R., Hall, S., Trotter, E. W., Poole, R. K., ... & Green, J. (2012). Systems analysis of transcription factor activities in environments with stable and dynamic oxygen concentrations. ''Open biology'', ''2''(7), 120091. https://doi.org/10.1098/rsob.120091</ref> == Funkcije == Fakultativni anaerobi mogu rasti i u prisustvu i u odsustvu kisika zbog ekspresije i aerobnih i anaerobnih respiratornih lanaca koristeći ili kisik ili alternativni akceptor elektrona.<ref name=":1">{{Cite journal |last1=Unden |first1=Gottfried |last2=Trageser |first2=Martin |date=1991 |title=Oxygen regulated gene expression in Escherichia coli: Control of anaerobic respiration by the FNR protein |url=http://link.springer.com/10.1007/BF00445650 |journal=Antonie van Leeuwenhoek |language=en |volume=59 |issue=2 |pages=65–76 |doi=10.1007/BF00445650 |pmid=1854188 |s2cid=33083164 |issn=0003-6072|url-access=subscription }}</ref> Na primjer, u odsustvu kisika, ''E. coli'' može koristiti [[fumarat]], [[nitrat]], [[nitrit]], [[dimetilsulfoksid]] ili [[trimetilamin oksid]] kao akceptor elektrona.<ref name=":1" /> Ova fleksibilnost omogućava fakultativnim anaerobima da prežive u brojnim okruženjima i u okruženjima sa često promjenjivim uslovima.<ref name=":0" /> Nekoliko vrsta [[Protista]] koristi fakultativni anaerobni [[metabolizam]] kako bi poboljšale proizvodnju [[ATP]]-a, a neke mogu proizvesti [[vodik|dihidrogen]] kroz ovaj proces.<ref>{{Cite journal |last1=Ginger |first1=Michael L. |last2=Fritz-Laylin |first2=Lillian K. |last3=Fulton |first3=Chandler |last4=Cande |first4=W. Zacheus |last5=Dawson |first5=Scott C. |date=2010-12-01 |title=Intermediary Metabolism in Protists: a Sequence-based View of Facultative Anaerobic Metabolism in Evolutionarily Diverse Eukaryotes |journal=Protist |language=en |volume=161 |issue=5 |pages=642–671 |doi=10.1016/j.protis.2010.09.001 |pmid=21036663 |issn=1434-4610|pmc=3021972 }}</ref> == Kao patogeni == Budući da fakultativni anaerobi mogu rasti i u prisustvu i u odsustvu kisika, mogu preživjeti u mnogim različitim okruženjima, lako se prilagoditi promjenjivim uvjetima i stoga imati [[adaptivna vrijdnost|selektivnu prednost]] u odnosu na ostale [[bakterije]]. Kao rezultat toga, većina po život opasnih [[Patogene bakterije|patogeni]] su fakultativni anaerobi.<ref name=":0" /> Sposobnost fakultativnih anaerobnih [[patogen]]a da prežive bez kisika je važna jer je dokazano da njihova [[infekcija]] smanjuje nivo kisika u crijevnom tkivu domaćina.<ref>{{Cite journal |last1=Jennewein |first1=Jonas |last2=Matuszak |first2=Jasmin |last3=Walter |first3=Steffi |last4=Felmy |first4=Boas |last5=Gendera |first5=Kathrin |last6=Schatz |first6=Valentin |last7=Nowottny |first7=Monika |last8=Liebsch |first8=Gregor |last9=Hensel |first9=Michael |last10=Hardt |first10=Wolf-Dietrich |last11=Gerlach |first11=Roman G. |last12=Jantsch |first12=Jonathan |date=December 2015 |title=Low-oxygen tensions found in S almonella -infected gut tissue boost S almonella replication in macrophages by impairing antimicrobial activity and augmenting S almonella virulence: Hypoxia and Salmonella replication |journal=Cellular Microbiology |language=en |volume=17 |issue=12 |pages=1833–1847 |doi=10.1111/cmi.12476|pmid=26104016 |doi-access=free }}</ref> Štoviše, sposobnost fakultativnih anaeroba da ograniče razinu kisika na mjestima infekcije korisna je za njih i druge bakterije, jer dikisik može tvoriti [[ROS| reaktivne kisikove vrste]] (ROS). Ove vrste su toksične za bakterije i mogu oštetiti njihovu DNK, između ostalih sastojaka.<ref name=":0"/> {{Multiple images | image1 = E. coli Bacteria (7316101966).jpg | image2 = SalmonellaNIAID.jpg | perrow = 2 / 2 | image3 = Streptococcus pneumoniae.jpg | image4 = Haemophilus influenzae 01.jpg | caption1 = a) ''[[Escherichia coli]]'' | caption2 = b) ''[[Salmonella]]'' | footer = Primjeri patogenih fakultativnih anaeroba. | caption3 = c) ''[[Streptococcus pneumoniae]]'' | caption4 = d) ''[[Haemophilus influenzae]]'' | align = none | link1 = ''[[E. coli]]'' | link2 = ''[[Salmonella]]'' | link3 = ''[[Streptococcus pneumoniae]]'' | link4 = ''[[Haemophilus influenzae]]'' }} == Također pogledajte == * [[Aerobno disanje]] * [[Anaerobno disanje]] * [[Fermentacija]] * [[Obligatni aerob]] * [[Obligatni anaerob]] * [[Mikroaerofil]] ==Reference== {{reflist}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20110411002909/http://trishul.sci.gu.edu.au/courses/ss12bmi/micro_groups/fac_anaerobes.html Facultative Anaerobic Bacteria] * [https://web.archive.org/web/20070320234735/http://trishul.sci.gu.edu.au/courses/ss12bmi/micro_groups/obl_anaerobes.html Obligate Anaerobic Bacteria] * [http://aggie-horticulture.tamu.edu/extension/compost/chapter1.html Anaerobic Bacteria and Anaerobic Bacteria in the decomposition (stabilization) of organic matter.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205204640/http://aggie-horticulture.tamu.edu/extension/compost/chapter1.html |date=2009-02-05 }} {{Bakterije}} [[Kategorija: Anaerobno disanje]] [[Kategorija: Ćelijko disanje]] [[Kategorija: Mikrobiologija]] [[Kategorija:Bakteriologija]] i1vaceovj8kt8hjo75rwujkh2xxkkj4 3830290 3830289 2026-04-14T14:52:40Z ~2026-23109-22 180309 3830290 wikitext text/x-wiki [[Image:Anaerobic.png|320px|thumb|right| Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se identificirati uzgojem u epruvetama [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnog bujona]]: <br /> 1: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu [[frmentacija|fermentirati]] ili [[Anaerobno disanje|dišu anaerobno]]. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. <br /> 2: [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. <br /> 3: '''Fakultativni anaerobi''' mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu metabolizirati energiju aerobno ili anaerobno. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više ATP-a nego fermentacija. <br /> 4: [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu fermentirati ili disati anaerobno. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne i na samom vrhu. <br /> 5: [[Aerotolerantni anaerobi]] ne zahtijevaju kisik jer koriste fermentaciju za proizvodnju ATP-a. Za razliku od obligativnih anaeroba, oni nisu otrovani kisikom. Mogu se naći ravnomjerno raspoređeni po cijeloj epruveti. ]] '''Fakultativni anaerobni organizam''' je [[organizam]] koji proizvodi [[Adenozin-trifosfat|ATP]] putem [[aerobno disanje| aerobnog disanja]] ako je prisutan [[kisik]], ali je sposoban preći na [[Fermentacija |fermentaciju]] ako kisik nije prisutan.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=André |first1=Antonin C. |last2=Debande |first2=Lorine |last3=Marteyn |first3=Benoit S. |date=August 2021 |title=The selective advantage of facultative anaerobes relies on their unique ability to cope with changing oxygen levels during infection |journal=Cellular Microbiology |language=en |volume=23 |issue=8 |doi=10.1111/cmi.13338 |pmid=33813807 |s2cid=233027658 |issn=1462-5814|doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Müller |first=Volker |date=2001-04-19 |title=Bacterial Fermentation |journal=eLS |doi=10.1038/npg.els.0001415|isbn=978-0-470-01617-6 }}</ref> Neki primjeri fakultativno anaerobnih bakterija su ''[[Staphylococcus]]'' [[Vrsta|spp.]],<ref name="Sherris">{{cite book | editor = Ryan KJ | editor2 = Ray CG | title = Sherris Medical Microbiology | edition = 4th | publisher = McGraw Hill | year = 2004 | pages= 261–271, 273–296| isbn = 0-8385-8529-9 }}</ref> ''[[Escherichia coli]]'', ''[[Salmonella]]'', ''[[Listeria]]'' spp.,<ref name="Singleton">{{cite book | author = Singleton P| title = Bacteria in Biology, Biotechnology and Medicine | edition = 5th | publisher = Wiley | year = 1999 | pages= 444–454| isbn = 0-471-98880-4}}</ref> ''[[Shewanella oneidensis]]'' i ''[[Yersinia pestis]]''. Određeni eukarioti su također fakultativni anaerobi, uključujući riblju mlađ,<ref>{{cite journal | pmid=30039300 | date=2018 | last1=Heuton | first1=M. | last2=Ayala | first2=L. | last3=Morante | first3=A. | last4=Dayton | first4=K. | last5=Jones | first5=A. C. | last6=Hunt | first6=J. R. | last7=McKenna | first7=A. | last8=Van Breukelen | first8=F. | last9=Hillyard | first9=S. | title=Oxygen consumption of desert pupfish at ecologically relevant temperatures suggests a significant role for anaerobic metabolism | journal=Journal of Comparative Physiology B: Biochemical, Systemic, and Environmental Physiology | volume=188 | issue=5 | pages=821–830 | doi=10.1007/s00360-018-1174-1 }}</ref><ref>{{cite journal | pmid=26632453 | date=2015 | last1=Heuton | first1=M. | last2=Ayala | first2=L. | last3=Burg | first3=C. | last4=Dayton | first4=K. | last5=McKenna | first5=K. | last6=Morante | first6=A. | last7=Puentedura | first7=G. | last8=Urbina | first8=N. | last9=Hillyard | first9=S. | last10=Steinberg | first10=S. | last11=Van Breukelen | first11=F. | title=Paradoxical anaerobism in desert pupfish | journal=The Journal of Experimental Biology | volume=218 | issue=Pt 23 | pages=3739–3745 | doi=10.1242/jeb.130633 }}</ref> [[fungi]], ksp što je ''[[Saccharomyces cerevisiae]]''<ref name="Carlile">{{cite book | vauthors = Carlile MJ, Watkinson SC, Gooday GW | title = The Fungi | publisher = Academic Press | year = 2001|edition=2nd | pages= 85–105| isbn = 0-12-738446-4 }}</ref> i mnogi vodeni [[beskičmenjaci]], kao što su ''Nereide'' i [[polihete]].<ref>{{Cite journal| last = Schöttler| first = U.| title = On the Anaerobic Metabolism of Three Species of ''Nereis'' (Annelida)| journal = Marine Ecology Progress Series| volume = 1| pages = 249–54| date = November 30, 1979| url = https://www.int-res.com/articles/meps/1/m001p249.pdf| issn = 1616-1599| access-date = February 14, 2010| doi = 10.3354/meps001249| bibcode = 1979MEPS....1..249S| doi-access = free}}</ref> Uočeno je da su kod mutanata ''[[Salmonella typhimurium]]'' koji su pretrpjeli [[mutacije]] da bi postali ili obligatni aerobi ili anaerobi, postojali različiti nivoi proteina koji remodeliraju [[hromatin]]. Kasnije je utvrđeno da obligatni aerobi imaju defektni gen podjedinice A [[DNK]]-giraze („[[DNK giraza|gyrA]]“), dok su obligatni anaerobi imali defekt u topoizomerazi I („[[TOP1|topI]]“). Ovo ukazuje na to da je topoizomeraza I i njena povezana relaksacija [[hromosom]]ske DNK potrebna za [[transkripcija (genetika)|transkripciju gena]] potrebnih za aerobni rast, dok je suprotno tačno za DNK-girazu..<ref>Yamamoto, N., & Droffner, M. L. (1985). Mechanisms determining aerobic or anaerobic growth in the facultative anaerobe Salmonella typhimurium. ''Proceedings of the National Academy of Sciences'', ''82''(7), 2077-2081. https://doi.org/10.1073/pnas.82.7.2077</ref> Pored toga, u studiji ''[[Escherichia coli]]'' K-12 primijećeno je da [[fosfofruktokinaza]] (PFK) postoji kao dimer u aerobnim uslovima i kao tetramer u anaerobnim uslovima. S obzirom na ulogu PFK u [[glikoliza|glikolizi]], ovo ima implikacije na uticaj kisika na [[metabolizam]] glukoze kod ''E. coli'' K-12 u odnosu na mehanizam [[Pasteurov efekat|Pasteurovog efekta]].<ref>Doelle, H. W. (1974). Dimeric and tetrameric phosphofructokinase and the Pasteur effect in Escherichia coli K-12. ''FEBS Lett'', ''49''(2), 220-222. PII: 0014-5793(74)80516-8 (core.ac.uk)</ref><ref>Pasteur L (1857). "Mémoire sur la fermentation applée lactique" [Dissertation on the fermentation called lactic]. ''Comptes rendus de l'Académie des Sciences'' (in French). '''45''' (913–916): 1032–1036.</ref> Moguće je da postoji osnovna mreža [[opći transktipcijski faktor|transkripcijskih faktora]] (TF) koja uključuje glavni gen osjetljiv na kisik [[ArcA gen|ArcA]] i [[fibronektin|FNR]] koji kontroliraju adaptaciju ''Escherichia coli'' na promjene u dostupnosti kisika. Aktivnosti ova dva regulatora ukazuju na prostorne efekte koji mogu uticati na [[eksprsija gena|ekspresiju gena]] u mikroaerobnom rasponu. Također je uočeno da su ovi proteini osjetljivi na kisik zaštićeni unutar [[citoplazma|citoplazme]] potrošačima kisika unutar [[ćelijska membrana|ćelijske membrane]], poznatim kao [[terminalne oksidaze]].<ref>Rolfe, M. D., Ocone, A., Stapleton, M. R., Hall, S., Trotter, E. W., Poole, R. K., ... & Green, J. (2012). Systems analysis of transcription factor activities in environments with stable and dynamic oxygen concentrations. ''Open biology'', ''2''(7), 120091. https://doi.org/10.1098/rsob.120091</ref> == Funkcije == Fakultativni anaerobi mogu rasti i u prisustvu i u odsustvu kisika zbog ekspresije i aerobnih i anaerobnih respiratornih lanaca koristeći ili kisik ili alternativni akceptor elektrona.<ref name=":1">{{Cite journal |last1=Unden |first1=Gottfried |last2=Trageser |first2=Martin |date=1991 |title=Oxygen regulated gene expression in Escherichia coli: Control of anaerobic respiration by the FNR protein |url=http://link.springer.com/10.1007/BF00445650 |journal=Antonie van Leeuwenhoek |language=en |volume=59 |issue=2 |pages=65–76 |doi=10.1007/BF00445650 |pmid=1854188 |s2cid=33083164 |issn=0003-6072|url-access=subscription }}</ref> Na primjer, u odsustvu kisika, ''E. coli'' može koristiti [[fumarat]], [[nitrat]], [[nitrit]], [[dimetilsulfoksid]] ili [[trimetilamin oksid]] kao akceptor elektrona.<ref name=":1" /> Ova fleksibilnost omogućava fakultativnim anaerobima da prežive u brojnim okruženjima i u okruženjima sa često promjenjivim uslovima.<ref name=":0" /> Nekoliko vrsta [[Protista]] koristi fakultativni anaerobni [[metabolizam]] kako bi poboljšale proizvodnju [[ATP]]-a, a neke mogu proizvesti [[vodik|dihidrogen]] kroz ovaj proces.<ref>{{Cite journal |last1=Ginger |first1=Michael L. |last2=Fritz-Laylin |first2=Lillian K. |last3=Fulton |first3=Chandler |last4=Cande |first4=W. Zacheus |last5=Dawson |first5=Scott C. |date=2010-12-01 |title=Intermediary Metabolism in Protists: a Sequence-based View of Facultative Anaerobic Metabolism in Evolutionarily Diverse Eukaryotes |journal=Protist |language=en |volume=161 |issue=5 |pages=642–671 |doi=10.1016/j.protis.2010.09.001 |pmid=21036663 |issn=1434-4610|pmc=3021972 }}</ref> == Kao patogeni == Budući da fakultativni anaerobi mogu rasti i u prisustvu i u odsustvu kisika, mogu preživjeti u mnogim različitim okruženjima, lako se prilagoditi promjenjivim uvjetima i stoga imati [[adaptivna vrijdnost|selektivnu prednost]] u odnosu na ostale [[bakterije]]. Kao rezultat toga, većina po život opasnih [[Patogene bakterije|patogeni]] su fakultativni anaerobi.<ref name=":0" /> Sposobnost fakultativnih anaerobnih [[patogen]]a da prežive bez kisika je važna jer je dokazano da njihova [[infekcija]] smanjuje nivo kisika u crijevnom tkivu domaćina.<ref>{{Cite journal |last1=Jennewein |first1=Jonas |last2=Matuszak |first2=Jasmin |last3=Walter |first3=Steffi |last4=Felmy |first4=Boas |last5=Gendera |first5=Kathrin |last6=Schatz |first6=Valentin |last7=Nowottny |first7=Monika |last8=Liebsch |first8=Gregor |last9=Hensel |first9=Michael |last10=Hardt |first10=Wolf-Dietrich |last11=Gerlach |first11=Roman G. |last12=Jantsch |first12=Jonathan |date=December 2015 |title=Low-oxygen tensions found in S almonella -infected gut tissue boost S almonella replication in macrophages by impairing antimicrobial activity and augmenting S almonella virulence: Hypoxia and Salmonella replication |journal=Cellular Microbiology |language=en |volume=17 |issue=12 |pages=1833–1847 |doi=10.1111/cmi.12476|pmid=26104016 |doi-access=free }}</ref> Štoviše, sposobnost fakultativnih anaeroba da ograniče razinu kisika na mjestima infekcije korisna je za njih i druge bakterije, jer dikisik može tvoriti [[ROS| reaktivne kisikove vrste]] (ROS). Ove vrste su toksične za bakterije i mogu oštetiti njihovu DNK, između ostalih sastojaka.<ref name=":0"/> {{Multiple images | image1 = E. coli Bacteria (7316101966).jpg | image2 = SalmonellaNIAID.jpg | perrow = 2 / 2 | image3 = Streptococcus pneumoniae.jpg | image4 = Haemophilus influenzae 01.jpg | caption1 = a) ''[[Escherichia coli]]'' | caption2 = b) ''[[Salmonella]]'' | footer = Primjeri patogenih fakultativnih anaeroba. | caption3 = c) ''[[Streptococcus pneumoniae]]'' | caption4 = d) ''[[Haemophilus influenzae]]'' | align = none | link1 = ''[[E. coli]]'' | link2 = ''[[Salmonella]]'' | link3 = ''[[Streptococcus pneumoniae]]'' | link4 = ''[[Haemophilus influenzae]]'' }} == Također pogledajte == * [[Aerobno disanje]] * [[Anaerobno disanje]] * [[Fermentacija]] * [[Obligatni aerob]] * [[Obligatni anaerob]] * [[Mikroaerofil]] ==Reference== {{reflist}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20110411002909/http://trishul.sci.gu.edu.au/courses/ss12bmi/micro_groups/fac_anaerobes.html Facultative Anaerobic Bacteria] * [https://web.archive.org/web/20070320234735/http://trishul.sci.gu.edu.au/courses/ss12bmi/micro_groups/obl_anaerobes.html Obligate Anaerobic Bacteria] * [http://aggie-horticulture.tamu.edu/extension/compost/chapter1.html Anaerobic Bacteria and Anaerobic Bacteria in the decomposition (stabilization) of organic matter.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205204640/http://aggie-horticulture.tamu.edu/extension/compost/chapter1.html |date=2009-02-05 }} {{Bakterije}} [[Kategorija: Anaerobno disanje]] [[Kategorija: Ćelijko disanje]] [[Kategorija: Mikrobiologija]] [[Kategorija:Bakteriologija]] hil5j7qh770vlqu6ftpqceyvlc54f8j 3830291 3830290 2026-04-14T14:54:43Z ~2026-23109-22 180309 3830291 wikitext text/x-wiki [[Image:Anaerobic.png|320px|thumb|right| Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se identificirati uzgojem u epruvetama [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnog bujona]]: <br /> 1: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu [[frmentacija|fermentirati]] ili [[Anaerobno disanje|dišu anaerobno]]. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. <br /> 2: [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. <br /> 3: '''Fakultativni anaerobi''' mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu metabolizirati energiju aerobno ili anaerobno. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više ATP-a nego fermentacija. <br /> 4: [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu fermentirati ili disati anaerobno. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne i na samom vrhu. <br /> 5: [[Aerotolerantni anaerobi]] ne zahtijevaju kisik jer koriste fermentaciju za proizvodnju ATP-a. Za razliku od obligativnih anaeroba, oni nisu otrovani kisikom. Mogu se naći ravnomjerno raspoređeni po cijeloj epruveti. ]] '''[[Fakultativni anaerobni organizam]]''' je [[organizam]] koji proizvodi [[Adenozin-trifosfat|ATP]] putem [[aerobno disanje| aerobnog disanja]] ako je prisutan [[kisik]], ali je sposoban preći na [[Fermentacija |fermentaciju]] ako kisik nije prisutan.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=André |first1=Antonin C. |last2=Debande |first2=Lorine |last3=Marteyn |first3=Benoit S. |date=August 2021 |title=The selective advantage of facultative anaerobes relies on their unique ability to cope with changing oxygen levels during infection |journal=Cellular Microbiology |language=en |volume=23 |issue=8 |doi=10.1111/cmi.13338 |pmid=33813807 |s2cid=233027658 |issn=1462-5814|doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Müller |first=Volker |date=2001-04-19 |title=Bacterial Fermentation |journal=eLS |doi=10.1038/npg.els.0001415|isbn=978-0-470-01617-6 }}</ref> Neki primjeri fakultativno anaerobnih bakterija su ''[[Staphylococcus]]'' [[Vrsta|spp.]],<ref name="Sherris">{{cite book | editor = Ryan KJ | editor2 = Ray CG | title = Sherris Medical Microbiology | edition = 4th | publisher = McGraw Hill | year = 2004 | pages= 261–271, 273–296| isbn = 0-8385-8529-9 }}</ref> ''[[Escherichia coli]]'', ''[[Salmonella]]'', ''[[Listeria]]'' spp.,<ref name="Singleton">{{cite book | author = Singleton P| title = Bacteria in Biology, Biotechnology and Medicine | edition = 5th | publisher = Wiley | year = 1999 | pages= 444–454| isbn = 0-471-98880-4}}</ref> ''[[Shewanella oneidensis]]'' i ''[[Yersinia pestis]]''. Određeni eukarioti su također fakultativni anaerobi, uključujući riblju mlađ,<ref>{{cite journal | pmid=30039300 | date=2018 | last1=Heuton | first1=M. | last2=Ayala | first2=L. | last3=Morante | first3=A. | last4=Dayton | first4=K. | last5=Jones | first5=A. C. | last6=Hunt | first6=J. R. | last7=McKenna | first7=A. | last8=Van Breukelen | first8=F. | last9=Hillyard | first9=S. | title=Oxygen consumption of desert pupfish at ecologically relevant temperatures suggests a significant role for anaerobic metabolism | journal=Journal of Comparative Physiology B: Biochemical, Systemic, and Environmental Physiology | volume=188 | issue=5 | pages=821–830 | doi=10.1007/s00360-018-1174-1 }}</ref><ref>{{cite journal | pmid=26632453 | date=2015 | last1=Heuton | first1=M. | last2=Ayala | first2=L. | last3=Burg | first3=C. | last4=Dayton | first4=K. | last5=McKenna | first5=K. | last6=Morante | first6=A. | last7=Puentedura | first7=G. | last8=Urbina | first8=N. | last9=Hillyard | first9=S. | last10=Steinberg | first10=S. | last11=Van Breukelen | first11=F. | title=Paradoxical anaerobism in desert pupfish | journal=The Journal of Experimental Biology | volume=218 | issue=Pt 23 | pages=3739–3745 | doi=10.1242/jeb.130633 }}</ref> [[fungi]], ksp što je ''[[Saccharomyces cerevisiae]]''<ref name="Carlile">{{cite book | vauthors = Carlile MJ, Watkinson SC, Gooday GW | title = The Fungi | publisher = Academic Press | year = 2001|edition=2nd | pages= 85–105| isbn = 0-12-738446-4 }}</ref> i mnogi vodeni [[beskičmenjaci]], kao što su ''Nereide'' i [[polihete]].<ref>{{Cite journal| last = Schöttler| first = U.| title = On the Anaerobic Metabolism of Three Species of ''Nereis'' (Annelida)| journal = Marine Ecology Progress Series| volume = 1| pages = 249–54| date = November 30, 1979| url = https://www.int-res.com/articles/meps/1/m001p249.pdf| issn = 1616-1599| access-date = February 14, 2010| doi = 10.3354/meps001249| bibcode = 1979MEPS....1..249S| doi-access = free}}</ref> Uočeno je da su kod mutanata ''[[Salmonella typhimurium]]'' koji su pretrpjeli [[mutacije]] da bi postali ili obligatni aerobi ili anaerobi, postojali različiti nivoi proteina koji remodeliraju [[hromatin]]. Kasnije je utvrđeno da obligatni aerobi imaju defektni gen podjedinice A [[DNK]]-giraze („[[DNK giraza|gyrA]]“), dok su obligatni anaerobi imali defekt u topoizomerazi I („[[TOP1|topI]]“). Ovo ukazuje na to da je topoizomeraza I i njena povezana relaksacija [[hromosom]]ske DNK potrebna za [[transkripcija (genetika)|transkripciju gena]] potrebnih za aerobni rast, dok je suprotno tačno za DNK-girazu..<ref>Yamamoto, N., & Droffner, M. L. (1985). Mechanisms determining aerobic or anaerobic growth in the facultative anaerobe Salmonella typhimurium. ''Proceedings of the National Academy of Sciences'', ''82''(7), 2077-2081. https://doi.org/10.1073/pnas.82.7.2077</ref> Pored toga, u studiji ''[[Escherichia coli]]'' K-12 primijećeno je da [[fosfofruktokinaza]] (PFK) postoji kao dimer u aerobnim uslovima i kao tetramer u anaerobnim uslovima. S obzirom na ulogu PFK u [[glikoliza|glikolizi]], ovo ima implikacije na uticaj kisika na [[metabolizam]] glukoze kod ''E. coli'' K-12 u odnosu na mehanizam [[Pasteurov efekat|Pasteurovog efekta]].<ref>Doelle, H. W. (1974). Dimeric and tetrameric phosphofructokinase and the Pasteur effect in Escherichia coli K-12. ''FEBS Lett'', ''49''(2), 220-222. PII: 0014-5793(74)80516-8 (core.ac.uk)</ref><ref>Pasteur L (1857). "Mémoire sur la fermentation applée lactique" [Dissertation on the fermentation called lactic]. ''Comptes rendus de l'Académie des Sciences'' (in French). '''45''' (913–916): 1032–1036.</ref> Moguće je da postoji osnovna mreža [[opći transktipcijski faktor|transkripcijskih faktora]] (TF) koja uključuje glavni gen osjetljiv na kisik [[ArcA gen|ArcA]] i [[fibronektin|FNR]] koji kontroliraju adaptaciju ''Escherichia coli'' na promjene u dostupnosti kisika. Aktivnosti ova dva regulatora ukazuju na prostorne efekte koji mogu uticati na [[eksprsija gena|ekspresiju gena]] u mikroaerobnom rasponu. Također je uočeno da su ovi proteini osjetljivi na kisik zaštićeni unutar [[citoplazma|citoplazme]] potrošačima kisika unutar [[ćelijska membrana|ćelijske membrane]], poznatim kao [[terminalne oksidaze]].<ref>Rolfe, M. D., Ocone, A., Stapleton, M. R., Hall, S., Trotter, E. W., Poole, R. K., ... & Green, J. (2012). Systems analysis of transcription factor activities in environments with stable and dynamic oxygen concentrations. ''Open biology'', ''2''(7), 120091. https://doi.org/10.1098/rsob.120091</ref> == Funkcije == Fakultativni anaerobi mogu rasti i u prisustvu i u odsustvu kisika zbog ekspresije i aerobnih i anaerobnih respiratornih lanaca koristeći ili kisik ili alternativni akceptor elektrona.<ref name=":1">{{Cite journal |last1=Unden |first1=Gottfried |last2=Trageser |first2=Martin |date=1991 |title=Oxygen regulated gene expression in Escherichia coli: Control of anaerobic respiration by the FNR protein |url=http://link.springer.com/10.1007/BF00445650 |journal=Antonie van Leeuwenhoek |language=en |volume=59 |issue=2 |pages=65–76 |doi=10.1007/BF00445650 |pmid=1854188 |s2cid=33083164 |issn=0003-6072|url-access=subscription }}</ref> Na primjer, u odsustvu kisika, ''E. coli'' može koristiti [[fumarat]], [[nitrat]], [[nitrit]], [[dimetilsulfoksid]] ili [[trimetilamin oksid]] kao akceptor elektrona.<ref name=":1" /> Ova fleksibilnost omogućava fakultativnim anaerobima da prežive u brojnim okruženjima i u okruženjima sa često promjenjivim uslovima.<ref name=":0" /> Nekoliko vrsta [[Protista]] koristi fakultativni anaerobni [[metabolizam]] kako bi poboljšale proizvodnju [[ATP]]-a, a neke mogu proizvesti [[vodik|dihidrogen]] kroz ovaj proces.<ref>{{Cite journal |last1=Ginger |first1=Michael L. |last2=Fritz-Laylin |first2=Lillian K. |last3=Fulton |first3=Chandler |last4=Cande |first4=W. Zacheus |last5=Dawson |first5=Scott C. |date=2010-12-01 |title=Intermediary Metabolism in Protists: a Sequence-based View of Facultative Anaerobic Metabolism in Evolutionarily Diverse Eukaryotes |journal=Protist |language=en |volume=161 |issue=5 |pages=642–671 |doi=10.1016/j.protis.2010.09.001 |pmid=21036663 |issn=1434-4610|pmc=3021972 }}</ref> == Kao patogeni == Budući da fakultativni anaerobi mogu rasti i u prisustvu i u odsustvu kisika, mogu preživjeti u mnogim različitim okruženjima, lako se prilagoditi promjenjivim uvjetima i stoga imati [[adaptivna vrijdnost|selektivnu prednost]] u odnosu na ostale [[bakterije]]. Kao rezultat toga, većina po život opasnih [[Patogene bakterije|patogeni]] su fakultativni anaerobi.<ref name=":0" /> Sposobnost fakultativnih anaerobnih [[patogen]]a da prežive bez kisika je važna jer je dokazano da njihova [[infekcija]] smanjuje nivo kisika u crijevnom tkivu domaćina.<ref>{{Cite journal |last1=Jennewein |first1=Jonas |last2=Matuszak |first2=Jasmin |last3=Walter |first3=Steffi |last4=Felmy |first4=Boas |last5=Gendera |first5=Kathrin |last6=Schatz |first6=Valentin |last7=Nowottny |first7=Monika |last8=Liebsch |first8=Gregor |last9=Hensel |first9=Michael |last10=Hardt |first10=Wolf-Dietrich |last11=Gerlach |first11=Roman G. |last12=Jantsch |first12=Jonathan |date=December 2015 |title=Low-oxygen tensions found in S almonella -infected gut tissue boost S almonella replication in macrophages by impairing antimicrobial activity and augmenting S almonella virulence: Hypoxia and Salmonella replication |journal=Cellular Microbiology |language=en |volume=17 |issue=12 |pages=1833–1847 |doi=10.1111/cmi.12476|pmid=26104016 |doi-access=free }}</ref> Štoviše, sposobnost fakultativnih anaeroba da ograniče razinu kisika na mjestima infekcije korisna je za njih i druge bakterije, jer dikisik može tvoriti [[ROS| reaktivne kisikove vrste]] (ROS). Ove vrste su toksične za bakterije i mogu oštetiti njihovu DNK, između ostalih sastojaka.<ref name=":0"/> {{Multiple images | image1 = E. coli Bacteria (7316101966).jpg | image2 = SalmonellaNIAID.jpg | perrow = 2 / 2 | image3 = Streptococcus pneumoniae.jpg | image4 = Haemophilus influenzae 01.jpg | caption1 = a) ''[[Escherichia coli]]'' | caption2 = b) ''[[Salmonella]]'' | footer = Primjeri patogenih fakultativnih anaeroba. | caption3 = c) ''[[Streptococcus pneumoniae]]'' | caption4 = d) ''[[Haemophilus influenzae]]'' | align = none | link1 = ''[[E. coli]]'' | link2 = ''[[Salmonella]]'' | link3 = ''[[Streptococcus pneumoniae]]'' | link4 = ''[[Haemophilus influenzae]]'' }} == Također pogledajte == * [[Aerobno disanje]] * [[Anaerobno disanje]] * [[Fermentacija]] * [[Obligatni aerob]] * [[Obligatni anaerob]] * [[Mikroaerofil]] ==Reference== {{reflist}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20110411002909/http://trishul.sci.gu.edu.au/courses/ss12bmi/micro_groups/fac_anaerobes.html Facultative Anaerobic Bacteria] * [https://web.archive.org/web/20070320234735/http://trishul.sci.gu.edu.au/courses/ss12bmi/micro_groups/obl_anaerobes.html Obligate Anaerobic Bacteria] * [http://aggie-horticulture.tamu.edu/extension/compost/chapter1.html Anaerobic Bacteria and Anaerobic Bacteria in the decomposition (stabilization) of organic matter.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205204640/http://aggie-horticulture.tamu.edu/extension/compost/chapter1.html |date=2009-02-05 }} {{Bakterije}} [[Kategorija: Anaerobno disanje]] [[Kategorija: Ćelijko disanje]] [[Kategorija: Mikrobiologija]] [[Kategorija:Bakteriologija]] ow1chc5opksxv0yp7khvjszirt5a234 3830293 3830291 2026-04-14T14:57:41Z ~2026-23109-22 180309 3830293 wikitext text/x-wiki [[Image:Anaerobic.png|320px|thumb|right| Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se identificirati uzgojem u epruvetama [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnog bujona]]: <br /> 1: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu [[frmentacija|fermentirati]] ili [[Anaerobno disanje|dišu anaerobno]]. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. <br /> 2: [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. <br /> 3: '''Fakultativni anaerobi''' mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu metabolizirati energiju aerobno ili anaerobno. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više ATP-a nego fermentacija. <br /> 4: [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu fermentirati ili disati anaerobno. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne i na samom vrhu. <br /> 5: [[Aerotolerantni anaerobi]] ne zahtijevaju kisik jer koriste fermentaciju za proizvodnju ATP-a. Za razliku od obligativnih anaeroba, oni nisu otrovani kisikom. Mogu se naći ravnomjerno raspoređeni po cijeloj epruveti. ]] '''[[Fakultativni anaerobi]] organizam''' je [[organizam]] koji proizvodi [[Adenozin-trifosfat|ATP]] putem [[aerobno disanje| aerobnog disanja]] ako je prisutan [[kisik]], ali je sposoban preći na [[Fermentacija |fermentaciju]] ako kisik nije prisutan.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=André |first1=Antonin C. |last2=Debande |first2=Lorine |last3=Marteyn |first3=Benoit S. |date=August 2021 |title=The selective advantage of facultative anaerobes relies on their unique ability to cope with changing oxygen levels during infection |journal=Cellular Microbiology |language=en |volume=23 |issue=8 |doi=10.1111/cmi.13338 |pmid=33813807 |s2cid=233027658 |issn=1462-5814|doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Müller |first=Volker |date=2001-04-19 |title=Bacterial Fermentation |journal=eLS |doi=10.1038/npg.els.0001415|isbn=978-0-470-01617-6 }}</ref> Neki primjeri fakultativno anaerobnih bakterija su ''[[Staphylococcus]]'' [[Vrsta|spp.]],<ref name="Sherris">{{cite book | editor = Ryan KJ | editor2 = Ray CG | title = Sherris Medical Microbiology | edition = 4th | publisher = McGraw Hill | year = 2004 | pages= 261–271, 273–296| isbn = 0-8385-8529-9 }}</ref> ''[[Escherichia coli]]'', ''[[Salmonella]]'', ''[[Listeria]]'' spp.,<ref name="Singleton">{{cite book | author = Singleton P| title = Bacteria in Biology, Biotechnology and Medicine | edition = 5th | publisher = Wiley | year = 1999 | pages= 444–454| isbn = 0-471-98880-4}}</ref> ''[[Shewanella oneidensis]]'' i ''[[Yersinia pestis]]''. Određeni eukarioti su također fakultativni anaerobi, uključujući riblju mlađ,<ref>{{cite journal | pmid=30039300 | date=2018 | last1=Heuton | first1=M. | last2=Ayala | first2=L. | last3=Morante | first3=A. | last4=Dayton | first4=K. | last5=Jones | first5=A. C. | last6=Hunt | first6=J. R. | last7=McKenna | first7=A. | last8=Van Breukelen | first8=F. | last9=Hillyard | first9=S. | title=Oxygen consumption of desert pupfish at ecologically relevant temperatures suggests a significant role for anaerobic metabolism | journal=Journal of Comparative Physiology B: Biochemical, Systemic, and Environmental Physiology | volume=188 | issue=5 | pages=821–830 | doi=10.1007/s00360-018-1174-1 }}</ref><ref>{{cite journal | pmid=26632453 | date=2015 | last1=Heuton | first1=M. | last2=Ayala | first2=L. | last3=Burg | first3=C. | last4=Dayton | first4=K. | last5=McKenna | first5=K. | last6=Morante | first6=A. | last7=Puentedura | first7=G. | last8=Urbina | first8=N. | last9=Hillyard | first9=S. | last10=Steinberg | first10=S. | last11=Van Breukelen | first11=F. | title=Paradoxical anaerobism in desert pupfish | journal=The Journal of Experimental Biology | volume=218 | issue=Pt 23 | pages=3739–3745 | doi=10.1242/jeb.130633 }}</ref> [[fungi]], ksp što je ''[[Saccharomyces cerevisiae]]''<ref name="Carlile">{{cite book | vauthors = Carlile MJ, Watkinson SC, Gooday GW | title = The Fungi | publisher = Academic Press | year = 2001|edition=2nd | pages= 85–105| isbn = 0-12-738446-4 }}</ref> i mnogi vodeni [[beskičmenjaci]], kao što su ''Nereide'' i [[polihete]].<ref>{{Cite journal| last = Schöttler| first = U.| title = On the Anaerobic Metabolism of Three Species of ''Nereis'' (Annelida)| journal = Marine Ecology Progress Series| volume = 1| pages = 249–54| date = November 30, 1979| url = https://www.int-res.com/articles/meps/1/m001p249.pdf| issn = 1616-1599| access-date = February 14, 2010| doi = 10.3354/meps001249| bibcode = 1979MEPS....1..249S| doi-access = free}}</ref> Uočeno je da su kod mutanata ''[[Salmonella typhimurium]]'' koji su pretrpjeli [[mutacije]] da bi postali ili obligatni aerobi ili anaerobi, postojali različiti nivoi proteina koji remodeliraju [[hromatin]]. Kasnije je utvrđeno da obligatni aerobi imaju defektni gen podjedinice A [[DNK]]-giraze („[[DNK giraza|gyrA]]“), dok su obligatni anaerobi imali defekt u topoizomerazi I („[[TOP1|topI]]“). Ovo ukazuje na to da je topoizomeraza I i njena povezana relaksacija [[hromosom]]ske DNK potrebna za [[transkripcija (genetika)|transkripciju gena]] potrebnih za aerobni rast, dok je suprotno tačno za DNK-girazu..<ref>Yamamoto, N., & Droffner, M. L. (1985). Mechanisms determining aerobic or anaerobic growth in the facultative anaerobe Salmonella typhimurium. ''Proceedings of the National Academy of Sciences'', ''82''(7), 2077-2081. https://doi.org/10.1073/pnas.82.7.2077</ref> Pored toga, u studiji ''[[Escherichia coli]]'' K-12 primijećeno je da [[fosfofruktokinaza]] (PFK) postoji kao dimer u aerobnim uslovima i kao tetramer u anaerobnim uslovima. S obzirom na ulogu PFK u [[glikoliza|glikolizi]], ovo ima implikacije na uticaj kisika na [[metabolizam]] glukoze kod ''E. coli'' K-12 u odnosu na mehanizam [[Pasteurov efekat|Pasteurovog efekta]].<ref>Doelle, H. W. (1974). Dimeric and tetrameric phosphofructokinase and the Pasteur effect in Escherichia coli K-12. ''FEBS Lett'', ''49''(2), 220-222. PII: 0014-5793(74)80516-8 (core.ac.uk)</ref><ref>Pasteur L (1857). "Mémoire sur la fermentation applée lactique" [Dissertation on the fermentation called lactic]. ''Comptes rendus de l'Académie des Sciences'' (in French). '''45''' (913–916): 1032–1036.</ref> Moguće je da postoji osnovna mreža [[opći transktipcijski faktor|transkripcijskih faktora]] (TF) koja uključuje glavni gen osjetljiv na kisik [[ArcA gen|ArcA]] i [[fibronektin|FNR]] koji kontroliraju adaptaciju ''Escherichia coli'' na promjene u dostupnosti kisika. Aktivnosti ova dva regulatora ukazuju na prostorne efekte koji mogu uticati na [[eksprsija gena|ekspresiju gena]] u mikroaerobnom rasponu. Također je uočeno da su ovi proteini osjetljivi na kisik zaštićeni unutar [[citoplazma|citoplazme]] potrošačima kisika unutar [[ćelijska membrana|ćelijske membrane]], poznatim kao [[terminalne oksidaze]].<ref>Rolfe, M. D., Ocone, A., Stapleton, M. R., Hall, S., Trotter, E. W., Poole, R. K., ... & Green, J. (2012). Systems analysis of transcription factor activities in environments with stable and dynamic oxygen concentrations. ''Open biology'', ''2''(7), 120091. https://doi.org/10.1098/rsob.120091</ref> == Funkcije == Fakultativni anaerobi mogu rasti i u prisustvu i u odsustvu kisika zbog ekspresije i aerobnih i anaerobnih respiratornih lanaca koristeći ili kisik ili alternativni akceptor elektrona.<ref name=":1">{{Cite journal |last1=Unden |first1=Gottfried |last2=Trageser |first2=Martin |date=1991 |title=Oxygen regulated gene expression in Escherichia coli: Control of anaerobic respiration by the FNR protein |url=http://link.springer.com/10.1007/BF00445650 |journal=Antonie van Leeuwenhoek |language=en |volume=59 |issue=2 |pages=65–76 |doi=10.1007/BF00445650 |pmid=1854188 |s2cid=33083164 |issn=0003-6072|url-access=subscription }}</ref> Na primjer, u odsustvu kisika, ''E. coli'' može koristiti [[fumarat]], [[nitrat]], [[nitrit]], [[dimetilsulfoksid]] ili [[trimetilamin oksid]] kao akceptor elektrona.<ref name=":1" /> Ova fleksibilnost omogućava fakultativnim anaerobima da prežive u brojnim okruženjima i u okruženjima sa često promjenjivim uslovima.<ref name=":0" /> Nekoliko vrsta [[Protista]] koristi fakultativni anaerobni [[metabolizam]] kako bi poboljšale proizvodnju [[ATP]]-a, a neke mogu proizvesti [[vodik|dihidrogen]] kroz ovaj proces.<ref>{{Cite journal |last1=Ginger |first1=Michael L. |last2=Fritz-Laylin |first2=Lillian K. |last3=Fulton |first3=Chandler |last4=Cande |first4=W. Zacheus |last5=Dawson |first5=Scott C. |date=2010-12-01 |title=Intermediary Metabolism in Protists: a Sequence-based View of Facultative Anaerobic Metabolism in Evolutionarily Diverse Eukaryotes |journal=Protist |language=en |volume=161 |issue=5 |pages=642–671 |doi=10.1016/j.protis.2010.09.001 |pmid=21036663 |issn=1434-4610|pmc=3021972 }}</ref> == Kao patogeni == Budući da fakultativni anaerobi mogu rasti i u prisustvu i u odsustvu kisika, mogu preživjeti u mnogim različitim okruženjima, lako se prilagoditi promjenjivim uvjetima i stoga imati [[adaptivna vrijdnost|selektivnu prednost]] u odnosu na ostale [[bakterije]]. Kao rezultat toga, većina po život opasnih [[Patogene bakterije|patogeni]] su fakultativni anaerobi.<ref name=":0" /> Sposobnost fakultativnih anaerobnih [[patogen]]a da prežive bez kisika je važna jer je dokazano da njihova [[infekcija]] smanjuje nivo kisika u crijevnom tkivu domaćina.<ref>{{Cite journal |last1=Jennewein |first1=Jonas |last2=Matuszak |first2=Jasmin |last3=Walter |first3=Steffi |last4=Felmy |first4=Boas |last5=Gendera |first5=Kathrin |last6=Schatz |first6=Valentin |last7=Nowottny |first7=Monika |last8=Liebsch |first8=Gregor |last9=Hensel |first9=Michael |last10=Hardt |first10=Wolf-Dietrich |last11=Gerlach |first11=Roman G. |last12=Jantsch |first12=Jonathan |date=December 2015 |title=Low-oxygen tensions found in S almonella -infected gut tissue boost S almonella replication in macrophages by impairing antimicrobial activity and augmenting S almonella virulence: Hypoxia and Salmonella replication |journal=Cellular Microbiology |language=en |volume=17 |issue=12 |pages=1833–1847 |doi=10.1111/cmi.12476|pmid=26104016 |doi-access=free }}</ref> Štoviše, sposobnost fakultativnih anaeroba da ograniče razinu kisika na mjestima infekcije korisna je za njih i druge bakterije, jer dikisik može tvoriti [[ROS| reaktivne kisikove vrste]] (ROS). Ove vrste su toksične za bakterije i mogu oštetiti njihovu DNK, između ostalih sastojaka.<ref name=":0"/> {{Multiple images | image1 = E. coli Bacteria (7316101966).jpg | image2 = SalmonellaNIAID.jpg | perrow = 2 / 2 | image3 = Streptococcus pneumoniae.jpg | image4 = Haemophilus influenzae 01.jpg | caption1 = a) ''[[Escherichia coli]]'' | caption2 = b) ''[[Salmonella]]'' | footer = Primjeri patogenih fakultativnih anaeroba. | caption3 = c) ''[[Streptococcus pneumoniae]]'' | caption4 = d) ''[[Haemophilus influenzae]]'' | align = none | link1 = ''[[E. coli]]'' | link2 = ''[[Salmonella]]'' | link3 = ''[[Streptococcus pneumoniae]]'' | link4 = ''[[Haemophilus influenzae]]'' }} == Također pogledajte == * [[Aerobno disanje]] * [[Anaerobno disanje]] * [[Fermentacija]] * [[Obligatni aerob]] * [[Obligatni anaerob]] * [[Mikroaerofil]] ==Reference== {{reflist}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20110411002909/http://trishul.sci.gu.edu.au/courses/ss12bmi/micro_groups/fac_anaerobes.html Facultative Anaerobic Bacteria] * [https://web.archive.org/web/20070320234735/http://trishul.sci.gu.edu.au/courses/ss12bmi/micro_groups/obl_anaerobes.html Obligate Anaerobic Bacteria] * [http://aggie-horticulture.tamu.edu/extension/compost/chapter1.html Anaerobic Bacteria and Anaerobic Bacteria in the decomposition (stabilization) of organic matter.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205204640/http://aggie-horticulture.tamu.edu/extension/compost/chapter1.html |date=2009-02-05 }} {{Bakterije}} [[Kategorija: Anaerobno disanje]] [[Kategorija: Ćelijko disanje]] [[Kategorija: Mikrobiologija]] [[Kategorija:Bakteriologija]] lnnw4rdudjtq5zcafmbcqq89gz6575f 3830294 3830293 2026-04-14T14:58:59Z ~2026-23109-22 180309 3830294 wikitext text/x-wiki [[Image:Anaerobic.png|320px|thumb|right| Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se identificirati uzgojem u epruvetama [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnog bujona]]: <br /> 1: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu [[frmentacija|fermentirati]] ili [[Anaerobno disanje|dišu anaerobno]]. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. <br /> 2: [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. <br /> 3: '''Fakultativni anaerobi''' mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu metabolizirati energiju aerobno ili anaerobno. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više ATP-a nego fermentacija. <br /> 4: [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu fermentirati ili disati anaerobno. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne i na samom vrhu. <br /> 5: [[Aerotolerantni anaerobi]] ne zahtijevaju kisik jer koriste fermentaciju za proizvodnju ATP-a. Za razliku od obligativnih anaeroba, oni nisu otrovani kisikom. Mogu se naći ravnomjerno raspoređeni po cijeloj epruveti. ]] '''Fakultativni anaerobni organizam''' je [[organizam]] koji proizvodi [[Adenozin-trifosfat|ATP]] putem [[aerobno disanje| aerobnog disanja]] ako je prisutan [[kisik]], ali je sposoban preći na [[Fermentacija |fermentaciju]] ako kisik nije prisutan.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=André |first1=Antonin C. |last2=Debande |first2=Lorine |last3=Marteyn |first3=Benoit S. |date=August 2021 |title=The selective advantage of facultative anaerobes relies on their unique ability to cope with changing oxygen levels during infection |journal=Cellular Microbiology |language=en |volume=23 |issue=8 |doi=10.1111/cmi.13338 |pmid=33813807 |s2cid=233027658 |issn=1462-5814|doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Müller |first=Volker |date=2001-04-19 |title=Bacterial Fermentation |journal=eLS |doi=10.1038/npg.els.0001415|isbn=978-0-470-01617-6 }}</ref> Neki primjeri fakultativno anaerobnih bakterija su ''[[Staphylococcus]]'' [[Vrsta|spp.]],<ref name="Sherris">{{cite book | editor = Ryan KJ | editor2 = Ray CG | title = Sherris Medical Microbiology | edition = 4th | publisher = McGraw Hill | year = 2004 | pages= 261–271, 273–296| isbn = 0-8385-8529-9 }}</ref> ''[[Escherichia coli]]'', ''[[Salmonella]]'', ''[[Listeria]]'' spp.,<ref name="Singleton">{{cite book | author = Singleton P| title = Bacteria in Biology, Biotechnology and Medicine | edition = 5th | publisher = Wiley | year = 1999 | pages= 444–454| isbn = 0-471-98880-4}}</ref> ''[[Shewanella oneidensis]]'' i ''[[Yersinia pestis]]''. Određeni eukarioti su također fakultativni anaerobi, uključujući riblju mlađ,<ref>{{cite journal | pmid=30039300 | date=2018 | last1=Heuton | first1=M. | last2=Ayala | first2=L. | last3=Morante | first3=A. | last4=Dayton | first4=K. | last5=Jones | first5=A. C. | last6=Hunt | first6=J. R. | last7=McKenna | first7=A. | last8=Van Breukelen | first8=F. | last9=Hillyard | first9=S. | title=Oxygen consumption of desert pupfish at ecologically relevant temperatures suggests a significant role for anaerobic metabolism | journal=Journal of Comparative Physiology B: Biochemical, Systemic, and Environmental Physiology | volume=188 | issue=5 | pages=821–830 | doi=10.1007/s00360-018-1174-1 }}</ref><ref>{{cite journal | pmid=26632453 | date=2015 | last1=Heuton | first1=M. | last2=Ayala | first2=L. | last3=Burg | first3=C. | last4=Dayton | first4=K. | last5=McKenna | first5=K. | last6=Morante | first6=A. | last7=Puentedura | first7=G. | last8=Urbina | first8=N. | last9=Hillyard | first9=S. | last10=Steinberg | first10=S. | last11=Van Breukelen | first11=F. | title=Paradoxical anaerobism in desert pupfish | journal=The Journal of Experimental Biology | volume=218 | issue=Pt 23 | pages=3739–3745 | doi=10.1242/jeb.130633 }}</ref> [[fungi]], ksp što je ''[[Saccharomyces cerevisiae]]''<ref name="Carlile">{{cite book | vauthors = Carlile MJ, Watkinson SC, Gooday GW | title = The Fungi | publisher = Academic Press | year = 2001|edition=2nd | pages= 85–105| isbn = 0-12-738446-4 }}</ref> i mnogi vodeni [[beskičmenjaci]], kao što su ''Nereide'' i [[polihete]].<ref>{{Cite journal| last = Schöttler| first = U.| title = On the Anaerobic Metabolism of Three Species of ''Nereis'' (Annelida)| journal = Marine Ecology Progress Series| volume = 1| pages = 249–54| date = November 30, 1979| url = https://www.int-res.com/articles/meps/1/m001p249.pdf| issn = 1616-1599| access-date = February 14, 2010| doi = 10.3354/meps001249| bibcode = 1979MEPS....1..249S| doi-access = free}}</ref> Uočeno je da su kod mutanata ''[[Salmonella typhimurium]]'' koji su pretrpjeli [[mutacije]] da bi postali ili obligatni aerobi ili anaerobi, postojali različiti nivoi proteina koji remodeliraju [[hromatin]]. Kasnije je utvrđeno da obligatni aerobi imaju defektni gen podjedinice A [[DNK]]-giraze („[[DNK giraza|gyrA]]“), dok su obligatni anaerobi imali defekt u topoizomerazi I („[[TOP1|topI]]“). Ovo ukazuje na to da je topoizomeraza I i njena povezana relaksacija [[hromosom]]ske DNK potrebna za [[transkripcija (genetika)|transkripciju gena]] potrebnih za aerobni rast, dok je suprotno tačno za DNK-girazu..<ref>Yamamoto, N., & Droffner, M. L. (1985). Mechanisms determining aerobic or anaerobic growth in the facultative anaerobe Salmonella typhimurium. ''Proceedings of the National Academy of Sciences'', ''82''(7), 2077-2081. https://doi.org/10.1073/pnas.82.7.2077</ref> Pored toga, u studiji ''[[Escherichia coli]]'' K-12 primijećeno je da [[fosfofruktokinaza]] (PFK) postoji kao dimer u aerobnim uslovima i kao tetramer u anaerobnim uslovima. S obzirom na ulogu PFK u [[glikoliza|glikolizi]], ovo ima implikacije na uticaj kisika na [[metabolizam]] glukoze kod ''E. coli'' K-12 u odnosu na mehanizam [[Pasteurov efekat|Pasteurovog efekta]].<ref>Doelle, H. W. (1974). Dimeric and tetrameric phosphofructokinase and the Pasteur effect in Escherichia coli K-12. ''FEBS Lett'', ''49''(2), 220-222. PII: 0014-5793(74)80516-8 (core.ac.uk)</ref><ref>Pasteur L (1857). "Mémoire sur la fermentation applée lactique" [Dissertation on the fermentation called lactic]. ''Comptes rendus de l'Académie des Sciences'' (in French). '''45''' (913–916): 1032–1036.</ref> Moguće je da postoji osnovna mreža [[opći transktipcijski faktor|transkripcijskih faktora]] (TF) koja uključuje glavni gen osjetljiv na kisik [[ArcA gen|ArcA]] i [[fibronektin|FNR]] koji kontroliraju adaptaciju ''Escherichia coli'' na promjene u dostupnosti kisika. Aktivnosti ova dva regulatora ukazuju na prostorne efekte koji mogu uticati na [[eksprsija gena|ekspresiju gena]] u mikroaerobnom rasponu. Također je uočeno da su ovi proteini osjetljivi na kisik zaštićeni unutar [[citoplazma|citoplazme]] potrošačima kisika unutar [[ćelijska membrana|ćelijske membrane]], poznatim kao [[terminalne oksidaze]].<ref>Rolfe, M. D., Ocone, A., Stapleton, M. R., Hall, S., Trotter, E. W., Poole, R. K., ... & Green, J. (2012). Systems analysis of transcription factor activities in environments with stable and dynamic oxygen concentrations. ''Open biology'', ''2''(7), 120091. https://doi.org/10.1098/rsob.120091</ref> == Funkcije == Fakultativni anaerobi mogu rasti i u prisustvu i u odsustvu kisika zbog ekspresije i aerobnih i anaerobnih respiratornih lanaca koristeći ili kisik ili alternativni akceptor elektrona.<ref name=":1">{{Cite journal |last1=Unden |first1=Gottfried |last2=Trageser |first2=Martin |date=1991 |title=Oxygen regulated gene expression in Escherichia coli: Control of anaerobic respiration by the FNR protein |url=http://link.springer.com/10.1007/BF00445650 |journal=Antonie van Leeuwenhoek |language=en |volume=59 |issue=2 |pages=65–76 |doi=10.1007/BF00445650 |pmid=1854188 |s2cid=33083164 |issn=0003-6072|url-access=subscription }}</ref> Na primjer, u odsustvu kisika, ''E. coli'' može koristiti [[fumarat]], [[nitrat]], [[nitrit]], [[dimetilsulfoksid]] ili [[trimetilamin oksid]] kao akceptor elektrona.<ref name=":1" /> Ova fleksibilnost omogućava fakultativnim anaerobima da prežive u brojnim okruženjima i u okruženjima sa često promjenjivim uslovima.<ref name=":0" /> Nekoliko vrsta [[Protista]] koristi fakultativni anaerobni [[metabolizam]] kako bi poboljšale proizvodnju [[ATP]]-a, a neke mogu proizvesti [[vodik|dihidrogen]] kroz ovaj proces.<ref>{{Cite journal |last1=Ginger |first1=Michael L. |last2=Fritz-Laylin |first2=Lillian K. |last3=Fulton |first3=Chandler |last4=Cande |first4=W. Zacheus |last5=Dawson |first5=Scott C. |date=2010-12-01 |title=Intermediary Metabolism in Protists: a Sequence-based View of Facultative Anaerobic Metabolism in Evolutionarily Diverse Eukaryotes |journal=Protist |language=en |volume=161 |issue=5 |pages=642–671 |doi=10.1016/j.protis.2010.09.001 |pmid=21036663 |issn=1434-4610|pmc=3021972 }}</ref> == Kao patogeni == Budući da fakultativni anaerobi mogu rasti i u prisustvu i u odsustvu kisika, mogu preživjeti u mnogim različitim okruženjima, lako se prilagoditi promjenjivim uvjetima i stoga imati [[adaptivna vrijdnost|selektivnu prednost]] u odnosu na ostale [[bakterije]]. Kao rezultat toga, većina po život opasnih [[Patogene bakterije|patogeni]] su fakultativni anaerobi.<ref name=":0" /> Sposobnost fakultativnih anaerobnih [[patogen]]a da prežive bez kisika je važna jer je dokazano da njihova [[infekcija]] smanjuje nivo kisika u crijevnom tkivu domaćina.<ref>{{Cite journal |last1=Jennewein |first1=Jonas |last2=Matuszak |first2=Jasmin |last3=Walter |first3=Steffi |last4=Felmy |first4=Boas |last5=Gendera |first5=Kathrin |last6=Schatz |first6=Valentin |last7=Nowottny |first7=Monika |last8=Liebsch |first8=Gregor |last9=Hensel |first9=Michael |last10=Hardt |first10=Wolf-Dietrich |last11=Gerlach |first11=Roman G. |last12=Jantsch |first12=Jonathan |date=December 2015 |title=Low-oxygen tensions found in S almonella -infected gut tissue boost S almonella replication in macrophages by impairing antimicrobial activity and augmenting S almonella virulence: Hypoxia and Salmonella replication |journal=Cellular Microbiology |language=en |volume=17 |issue=12 |pages=1833–1847 |doi=10.1111/cmi.12476|pmid=26104016 |doi-access=free }}</ref> Štoviše, sposobnost fakultativnih anaeroba da ograniče razinu kisika na mjestima infekcije korisna je za njih i druge bakterije, jer dikisik može tvoriti [[ROS| reaktivne kisikove vrste]] (ROS). Ove vrste su toksične za bakterije i mogu oštetiti njihovu DNK, između ostalih sastojaka.<ref name=":0"/> {{Multiple images | image1 = E. coli Bacteria (7316101966).jpg | image2 = SalmonellaNIAID.jpg | perrow = 2 / 2 | image3 = Streptococcus pneumoniae.jpg | image4 = Haemophilus influenzae 01.jpg | caption1 = a) ''[[Escherichia coli]]'' | caption2 = b) ''[[Salmonella]]'' | footer = Primjeri patogenih fakultativnih anaeroba. | caption3 = c) ''[[Streptococcus pneumoniae]]'' | caption4 = d) ''[[Haemophilus influenzae]]'' | align = none | link1 = ''[[E. coli]]'' | link2 = ''[[Salmonella]]'' | link3 = ''[[Streptococcus pneumoniae]]'' | link4 = ''[[Haemophilus influenzae]]'' }} == Također pogledajte == * [[Aerobno disanje]] * [[Anaerobno disanje]] * [[Fermentacija]] * [[Obligatni aerob]] * [[Obligatni anaerob]] * [[Mikroaerofil]] ==Reference== {{reflist}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20110411002909/http://trishul.sci.gu.edu.au/courses/ss12bmi/micro_groups/fac_anaerobes.html Facultative Anaerobic Bacteria] * [https://web.archive.org/web/20070320234735/http://trishul.sci.gu.edu.au/courses/ss12bmi/micro_groups/obl_anaerobes.html Obligate Anaerobic Bacteria] * [http://aggie-horticulture.tamu.edu/extension/compost/chapter1.html Anaerobic Bacteria and Anaerobic Bacteria in the decomposition (stabilization) of organic matter.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205204640/http://aggie-horticulture.tamu.edu/extension/compost/chapter1.html |date=2009-02-05 }} {{Bakterije}} [[Kategorija: Anaerobno disanje]] [[Kategorija: Ćelijko disanje]] [[Kategorija: Mikrobiologija]] [[Kategorija:Bakteriologija]] hil5j7qh770vlqu6ftpqceyvlc54f8j 0 533316 3830292 2026-04-14T14:56:32Z ~2026-23109-22 180309 Preusmjereno na [[Fakultativni anaerobi]] 3830292 wikitext text/x-wiki #Preusmjeri [[Fakultativni anaerobi]] es0vlhic6sw8sr946pxgbd4aqae33zn 0 533317 3830296 2026-04-14T15:33:27Z AnToni 2325 Nova stranica: {{Izmjena u toku}} {{Infokutija osoba | ime = | slika = Milena_Jesenská.jpg | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1896|08|10}} | mjesto_rođenja = [[Prag]], [[Austro-Ugarska]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1944|05|17|1896|08|10}} | mjesto_smrti = [[Koncentracijski logor Ravensburg|KL Ravensburg]], [[Nacistička Njemačka]] | nacionalnost... 3830296 wikitext text/x-wiki {{Izmjena u toku}} {{Infokutija osoba | ime = | slika = Milena_Jesenská.jpg | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1896|08|10}} | mjesto_rođenja = [[Prag]], [[Austro-Ugarska]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1944|05|17|1896|08|10}} | mjesto_smrti = [[Koncentracijski logor Ravensburg|KL Ravensburg]], [[Nacistička Njemačka]] | nacionalnost = Čehinja | druga_imena = | zanimanje = novinarka, književnica, prevoditeljka | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = | supružnik = [[Ernst Polak]], [[Jaromír Krejcar]] | djeca = }} '''Milena Jesenská''' (rođena 10. augusta 1896. u [[Prag]]u, [[Austro-Ugarska]]; umrla 17. maja 1944. u [[Koncentracijski logor Ravensbrück|koncentracijskom logoru Ravensbrück]]) bila je čehoslovačka novinarka, spisateljica i prevoditeljica. Pripadala je bliskom krugu prijatelja pisca [[Franz Kafka|Franza Kafke]]. == Biografija == Bila je kći Jana Jesenskoga (1870 – 1947), profesora stomatologije i oralne kirurgije na [[Karlov univerzitet u Pragu|Karlovom univerzitetu]] u Pragu.<ref>{{cite web|url=https://www.franzkafka.de/leben/frauen/milena-jesenska |title=Milena Jesenská |work=franzkafka.de |language=de |access-date=14. 4. 2026}}</ref> Milena Jesenská pohađala je [[Djevojačka gimnazija Minerva|Djevojačku gimnaziju Minerva]] u Pragu, a potom je studirala medicinu. Nakon što je napustila studij, radila je na [[Praški konzervatorij|Praškom konzervatoriju]] i često posjećivala praško Njemačko-židovsko društvo, gdje je upoznala, između ostalih, [[Max Brod|Maxa Broda]] i [[Franz Werfel|Franza Werfela]]. Godine 1917. otac ju je smjestio u psihijatrijsku kliniku zbog ljubavne veze sa židovskim boemom Ernstom Polakom (tada ''Pollak''), gdje je ostala zatočena duže vrijeme dok joj nije bilo dopušteno udati se za [[Ernst Polak|Ernsta Polaka]] (tada još Pollaka).<ref>{{cite web | url =https://alex.onb.ac.at/cgi-content/alex?apm=0&aid=sgb&datum=19190004&seite=00000167 | title =Zakon od 6. februara 1919. o promjeni granice starosti za punoljetnost (sa 24 na 21 godinu) | authorlink = | last = | first = | date =6. 2. 1919 | website =alex.onb.ac.at | publisher =Österreichische Nationalbibliothek | access-date =14. 4. 2026 | language =de }}</ref><ref>{{cite book |last= |first= |authorlink =Margarete Buber-Neumann |date=1977 |title=Milena, Kafkas Freundin |url= |location=München |publisher=Langen Müller |page=79 |access-date= |language=de|isbn=3-7844-1680-2 }} </ref> == Nagrade == == Bibliografija == == Literatura == == Filmovi == == Vanjski linkovi == == Reference == {{Refspisak}} {{DEFAULTSORT:Jesenská, Milena}} [[Kategorija:Rođeni 1896.]] [[Kategorija:Umrli 1944.]] [[Kategorija:Biografije, Prag]] [[Kategorija:Češki novinari]] [[Kategorija:Češki pisci]] [[Kategorija:Češki prevodioci]] n237svco5l7x2hylp6cnl9mexg02ao6 3830297 3830296 2026-04-14T15:35:20Z AnToni 2325 3830297 wikitext text/x-wiki {{Izmjena u toku}} {{Infokutija osoba | ime = | slika = Milena_Jesenská.jpg | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1896|08|10}} | mjesto_rođenja = [[Prag]], [[Austro-Ugarska]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1944|05|17|1896|08|10}} | mjesto_smrti = [[Koncentracijski logor Ravensburg|KL Ravensburg]], [[Nacistička Njemačka]] | nacionalnost = Čehinja | druga_imena = | zanimanje = novinarka, književnica, prevoditeljka | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = | supružnik = [[Ernst Polak]], [[Jaromír Krejcar]] | djeca = }} '''Milena Jesenská''' (rođena 10. augusta 1896. u [[Prag]]u, [[Austro-Ugarska]]; umrla 17. maja 1944. u [[Koncentracijski logor Ravensbrück|koncentracijskom logoru Ravensbrück]]) bila je [[čehoslovačka]] novinarka, spisateljica i prevoditeljica. Pripadala je bliskom krugu prijatelja pisca [[Franz Kafka|Franza Kafke]]. == Biografija == Bila je kći Jana Jesenskoga (1870 – 1947), profesora [[Stomatologija|stomatologije]] i oralne kirurgije na [[Karlov univerzitet u Pragu|Karlovom univerzitetu]] u Pragu.<ref>{{cite web|url=https://www.franzkafka.de/leben/frauen/milena-jesenska |title=Milena Jesenská |work=franzkafka.de |language=de |access-date=14. 4. 2026}}</ref> Milena Jesenská pohađala je [[Djevojačka gimnazija Minerva|Djevojačku gimnaziju Minerva]] u Pragu, a potom je studirala medicinu. Nakon što je napustila studij, radila je na [[Praški konzervatorij|Praškom konzervatoriju]] i često posjećivala praško "Njemačko-židovsko društvo", gdje je upoznala, između ostalih, [[Max Brod|Maxa Broda]] i [[Franz Werfel|Franza Werfela]]. Godine 1917. otac ju je smjestio u psihijatrijsku kliniku zbog ljubavne veze sa židovskim boemom Ernstom Polakom (tada ''Pollak''), gdje je ostala zatočena duže vrijeme dok joj nije bilo dopušteno udati se za [[Ernst Polak|Ernsta Polaka]] (tada još Pollaka).<ref>{{cite web | url =https://alex.onb.ac.at/cgi-content/alex?apm=0&aid=sgb&datum=19190004&seite=00000167 | title =Zakon od 6. februara 1919. o promjeni granice starosti za punoljetnost (sa 24 na 21 godinu) | authorlink = | last = | first = | date =6. 2. 1919 | website =alex.onb.ac.at | publisher =Österreichische Nationalbibliothek | access-date =14. 4. 2026 | language =de }}</ref><ref>{{cite book |last= |first= |authorlink =Margarete Buber-Neumann |date=1977 |title=Milena, Kafkas Freundin |url= |location=München |publisher=Langen Müller |page=79 |access-date= |language=de|isbn=3-7844-1680-2 }} </ref> == Nagrade == == Bibliografija == == Literatura == == Filmovi == == Vanjski linkovi == == Reference == {{Refspisak}} {{DEFAULTSORT:Jesenská, Milena}} [[Kategorija:Rođeni 1896.]] [[Kategorija:Umrli 1944.]] [[Kategorija:Biografije, Prag]] [[Kategorija:Češki novinari]] [[Kategorija:Češki pisci]] [[Kategorija:Češki prevodioci]] rx7v2uzcgpmg6ut1zco3hbuuyv1lkdi 3830310 3830297 2026-04-14T16:20:43Z AnToni 2325 3830310 wikitext text/x-wiki {{Izmjena u toku}} {{Infokutija osoba | ime = | slika = Milena_Jesenská.jpg | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1896|08|10}} | mjesto_rođenja = [[Prag]], [[Austro-Ugarska]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1944|05|17|1896|08|10}} | mjesto_smrti = [[Koncentracijski logor Ravensburg|KL Ravensburg]], [[Nacistička Njemačka]] | nacionalnost = Čehinja | druga_imena = | zanimanje = novinarka, književnica, prevoditeljka | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = | supružnik = [[Ernst Polak]], [[Jaromír Krejcar]] | djeca = }} '''Milena Jesenská''' (rođena 10. augusta 1896. u [[Prag]]u, [[Austro-Ugarska]]; umrla 17. maja 1944. u [[Koncentracijski logor Ravensbrück|koncentracijskom logoru Ravensbrück]]) bila je [[čehoslovačka]] novinarka, spisateljica i prevoditeljica. Pripadala je bliskom krugu prijatelja pisca [[Franz Kafka|Franza Kafke]]. == Biografija == Bila je kći Jana Jesenskoga (1870 – 1947), profesora [[Stomatologija|stomatologije]] i oralne kirurgije na [[Karlov univerzitet u Pragu|Karlovom univerzitetu]] u Pragu.<ref>{{cite web|url=https://www.franzkafka.de/leben/frauen/milena-jesenska |title=Milena Jesenská |work=franzkafka.de |language=de |access-date=14. 4. 2026}}</ref> Milena Jesenská pohađala je [[Djevojačka gimnazija Minerva|Djevojačku gimnaziju Minerva]] u Pragu, a potom je studirala medicinu. Nakon što je napustila studij, radila je na [[Praški konzervatorij|Praškom konzervatoriju]] i često posjećivala praško "Njemačko-židovsko društvo", gdje je upoznala, između ostalih, [[Max Brod|Maxa Broda]] i [[Franz Werfel|Franza Werfela]]. Godine 1917. otac ju je smjestio u psihijatrijsku kliniku zbog ljubavne veze sa židovskim boemom Ernstom Polakom (tada ''Pollak''), gdje je ostala zatočena duže vrijeme dok joj nije bilo dopušteno udati se za [[Ernst Polak|Ernsta Polaka]] (tada još Pollaka).<ref>{{cite web | url =https://alex.onb.ac.at/cgi-content/alex?apm=0&aid=sgb&datum=19190004&seite=00000167 | title =Zakon od 6. februara 1919. o promjeni granice starosti za punoljetnost (sa 24 na 21 godinu) | authorlink = | last = | first = | date =6. 2. 1919 | website =alex.onb.ac.at | publisher =Österreichische Nationalbibliothek | access-date =14. 4. 2026 | language =de }}</ref><ref>{{cite book |last= |first= |authorlink =Margarete Buber-Neumann |date=1977 |title=Milena, Kafkas Freundin |url= |location=München |publisher=Langen Müller |page=79 |access-date= |language=de|isbn=3-7844-1680-2 }} </ref> Odmah nakon puštanja na slobodu udala se za Polaka i preselila se s njim u [[Beč]]. Tamo je njezin suprug nastavio svoj boemski način života. Živjeli su od povremenih poslova, prvenstveno od Milene Jesenskás: predavala je češki i radila kao novinarka, od 1920. nadalje uglavnom za praške novine [[Tribuna (novine)|Tribuna]].<ref name="Alena_Wagnerová">[[Alena Wagnerová]]: ''Die große Deuterin der kleinen Dinge. Milena Jesenská kennt man meist nur als Freundin von Kafka. Nun lässt eine große tschechische Ausgabe zum ersten Mal die Dimension und die Bedeutung ihres Schreibens sichtbar werden.'' In: ''[[Frankfurter Allgemeine Zeitung|FAZ]]'', 23. oktobar 2017, s. 13.</ref> Zarađivala je za život ne samo prevođenjem.<ref name="Christiana_Puschak">Christiana Puschak: ''Ihrer Zeit weit voraus: Milena Jesenska. Zum 120. Geburtstag der tschechischen Journalistin, Kafka-Übersetzerin und Antifaschistin.'' In: ''junge Welt.'' 12. august 2016, Nr. 187, s. 15.</ref> Između ostalog, 1919. prevela je Kafkinu priču "[[Ložač (pripovjetka)|Ložač]]", kao i druge njegove prozne tekstove s njemačkog na češki, što je dovelo do produbljivanja njezina odnosa s ovim piscem 1920/21. Veza, koja se sastojala uglavnom od pisama i nekoliko osobnih susreta, rezultirala je opsežnom korespondencijom - prema [[Willy Haas|Willyju Haasu]], "potresnom ljubavnom pričom, orgijom očaja, blaženstva, samobičevanja i samoponižavanja".<ref>{{cite book |last=Haas |first=Willy |authorlink =Willy Haas |date=1952 |title=Briefe an Milena |url= |location=Frankfurt am Main |publisher=Fischer |page=271 |access-date= |language=de}}</ref> Kafka je konačno prekinuo vezu u novembru 1920, nakon čega je i korespondencija naglo prestala. Međutim, prijateljski kontakt se nastavio sve do Kafkine smrti: Dvije godine kasnije, ponovno su razmijenjena neka izolirana pisma, a na kraju života, Kafka joj je dao neke od svojih dnevnika. Godine 1923. pokušaj samoubojstva nije uspio. U tom je razdoblju Milena Jesenská koristila droge, a njezin se suprug razveo. Također se sprijateljila s književnicom [[Alice Rühle-Gerstel]]. Godine 1925. Milena Jesenská živjela je godinu dana s [[Franz Xaver Schaffgotsch|Franzom Xaverom Schaffgotschom]] u Alicinom domu u [[Friedewald-Buchholz|Friedewald-Buchholzu]]<ref name="Friedewald">Bertram Kazmirowski: [https://www.vorschau-rueckblick.de/2015/08/erinnerungen-an-milena/ ''Erinnerungen an Milena.''] In: ''[[Vorschau und Rückblick]].'' Heft 8, 2015, {{ZDB|1192547-4}}.</ref> blizu [[Dresden]]a i pisala za dnevne listove. Nakon povratka u Prag radila je na ženskoj stranici [[Národní listy]] postala je članica grupe avangardnih ljevičarskih intelektualaca [[Devětsil]]. Surađivala je s avangardnim novinama [[Pestrý týden]] i 1926. objavila antologiju "Putevi do jednostavnosti". Fokus njezina rada bio je suživot Čeha, Nijemaca i Židova u Čehoslovačkoj. Za praške novine Tribuna napisala je niz izvještaja o društvenoj situaciji u Beču, što ju je učinilo poznatom novinarkom.[4] Također je prevodila tekstove [[Franz Werfel|Franza Werfela]], [[Gustav Landauer|Gustava Landauera]] i [[Rosa Luxemburg|Rose Luxemburg]].<ref name="Christiana_Puschak"/> Godine 1927. udala se za [[Jaromíra Krejcara|Jaromíra Krejcara]] (1895–1950.), vodećeg arhitekta praške avangarde, s kojim je imala kćer Janu Krejcarovu (1928– 1981). Tijekom trudnoće, Jesenská je pretrpjela upalu u koljenskom zglobu, što je dovelo do nepokretnosti i trajnog invaliditeta hodanja. Za ublažavanje boli koristila je [[morfij]], te je brzo postala ovisna. Jednogodišnji boravak u bolnici rezultirao je gubitkom posla, a u početku se neuspješno borila s ovisnošću. Tijekom tog vremena jedva je viđala svoju kćer Janu, a Krejcar je ubrzo izgubio interes za Jesenskú. Njegov odlazak u Rusiju na kraju je doveo do kraja njihova braka.<ref>{{Literatur |Autor=Milena Jesenská |Hrsg=Alena Wagnerová |Titel=Prager Hinterhöfe im Frühling |Verlag=Wallstein |Datum=2020 |ISBN=978-3-8353-3827-2 |Seiten=34–35}}</ref> Godine 1931. Milena Jesenská pridružila se [[Komunistička partija Čehoslovačke|Komunističkoj partiji Čehoslovačke]]. Iz stranke je izbačena 1936. zbog kritičke primjedbe o [[Staljinizam|staljinizmu]]. U pismu [[Olga Scheinpflugová |Olgi Scheinpflugovoj|]], Jesenská je napisala: ''"Ljudi u komunističkom aparatu su najgori koje poznajem na svijetu... svatko tko želi samostalno razmišljati odmah je eliminiran."''<ref>Zitiert nach: Christiana Puschak: ''Ihrer Zeit weit voraus: Milena Jesenska. Zum 120. Geburtstag der tschechischen Journalistin, Kafka-Übersetzerin und Antifaschistin.'' In: ''[[junge Welt]].'' 12. August 2016, Nr. 187, S. 15.</ref> Postala je komentatorica liberalno-demokratskog kulturnog časopisa [[Přítomnost]]. U jednom od svojih prvih izvještaja, pod naslovom "Nasukani ljudi", opisala je dolazak njemačkih emigranata u Prag koji su pobjegli od nacizma.<ref>''Přítomnost.'' 27. Oktober 1937, übersetzt von George Gibian unter dem Titel: ''Refugees from Hitler in Czechoslovakia, 1937–1939. Milena Jesenska.'' In: ''Cross currents.'' Hrsg. vom Department of Slavic Languages and Literatures, University of Michigan, Ann Arbor, Jg. 2 (1983), {{ISSN|0748-0164}}, S. 183–194, hier S. 185–187 (englisch; [https://quod.lib.umich.edu/c/crossc/ANW0935.1983.001/193:18?rgn=full+text;view=image;q1=Refugees+from+Hitler+in+Czechoslovakia umich.edu]).</ref> Sprijateljila se s prognanim novinarom [[William S. Schlamm|Williamom S. Schlammom]], čije je tekstove prevodila za časopis. Ubrzo nakon toga, nakon osam godina ovisnosti o morfiju, uspjela se osloboditi od morfija u roku od dvije sedmice. Nakon okupacije od strane [[nacističke Njemačke]] nakon [[Münchenskog sporazuma]] i kasnijeg [[raspada Čehoslovačke]], pridružila se antifašističkom čehoslovačkom otporu 1939. godine. Počela je ilegalno raditi za časopis [[V boj]] i organizirala bijeg [[Židova]] te židovskih i nežidovskih emigranata iz Čehoslovačke. Pomagala je dužnosnicima Komunističke partije da se sakriju od [[Gestapo|Gestapa]].<ref name="Christiana_Puschak" /> U novembru 1939. uhitio ju je Gestapo i odveo u istražni zatvor u [[Dresden]]u. Uslijedilo je suđenje u Dresdenu, koje je završilo oslobađajućom presudom. Ipak, deportirana je u [[koncentracijski logor Ravensbrück]] "radi preodgoja". Tamo je dobila broj 4714 i, kao rezultat toga, nadimak "4711 – Eau de Cologne". Kölnska umjetnica [[Tanya Ury]] obilježila je ovu priču u svojoj video instalaciji Eau de Cologne. Godine 2012. poljska boemska znanstvenica [[Anna Militz]] otkrila je 14 pisama i prokrijumčarila bilješke iz Kafkinog zatočeništva svojoj obitelji u praškom arhivu.<ref>[[Alena Wagnerová]]: ''„Sie war ein lebendiges Feuer.“ Milena Jesenskás Briefe aus dem Gefängnis.'' In: ''Neue Rundschau'', 2015.</ref> [[Margarete Buber-Neumann]] (1901–1989.) opisuje razvoj prijateljstva između dviju žena i njihove posljednje mjesece u koncentracijskom logoru Ravensbrück u svojoj knjizi "Milena, Kafkina prijateljica". Ovim djelom Buber-Neumann ispunila je Jesenskinu posljednju želju. Umrla je u koncentracijskom logoru 17. maja 1944. u dobi od 47 godina od komplikacija nakon operacije bubrega.<ref>{{Internetquelle |autor=[[Doris Liebermann]] |url=https://www.deutschlandfunk.de/vor-75-jahren-gestorben-die-journalistin-und-kafka.871.de.html?dram:article_id=448948 |titel=Vor 75 Jahren gestorben – Die Journalistin und Kafka-Übersetzerin Milena Jesenská |werk=deutschlandfunk.de |datum=2019-05-17 |abruf=2019-05-17}}</ref> == Nagrade == == Bibliografija == == Literatura == == Filmovi == == Vanjski linkovi == == Reference == {{Refspisak}} {{DEFAULTSORT:Jesenská, Milena}} [[Kategorija:Rođeni 1896.]] [[Kategorija:Umrli 1944.]] [[Kategorija:Biografije, Prag]] [[Kategorija:Češki novinari]] [[Kategorija:Češki pisci]] [[Kategorija:Češki prevodioci]] 7lo5wum5o515qzby62d6edl5645k3yq 3830312 3830310 2026-04-14T16:32:09Z AnToni 2325 3830312 wikitext text/x-wiki {{Izmjena u toku}} {{Infokutija osoba | ime = | slika = Milena_Jesenská.jpg | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1896|08|10}} | mjesto_rođenja = [[Prag]], [[Austro-Ugarska]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1944|05|17|1896|08|10}} | mjesto_smrti = [[Koncentracijski logor Ravensburg|KL Ravensburg]], [[Nacistička Njemačka]] | nacionalnost = Čehinja | druga_imena = | zanimanje = novinarka, književnica, prevoditeljka | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = | supružnik = [[Ernst Polak]], [[Jaromír Krejcar]] | djeca = }} '''Milena Jesenská''' (rođena 10. augusta 1896. u [[Prag]]u, [[Austro-Ugarska]]; umrla 17. maja 1944. u [[Koncentracijski logor Ravensbrück|koncentracijskom logoru Ravensbrück]]) bila je [[čehoslovačka]] novinarka, spisateljica i prevoditeljica. Pripadala je bliskom krugu prijatelja pisca [[Franz Kafka|Franza Kafke]]. == Biografija == Bila je kći Jana Jesenskoga (1870 – 1947), profesora [[Stomatologija|stomatologije]] i oralne kirurgije na [[Karlov univerzitet u Pragu|Karlovom univerzitetu]] u Pragu.<ref>{{cite web|url=https://www.franzkafka.de/leben/frauen/milena-jesenska |title=Milena Jesenská |work=franzkafka.de |language=de |access-date=14. 4. 2026}}</ref> Milena Jesenská pohađala je [[Djevojačka gimnazija Minerva|Djevojačku gimnaziju Minerva]] u Pragu, a potom je studirala medicinu. Nakon što je napustila studij, radila je na [[Praški konzervatorij|Praškom konzervatoriju]] i često posjećivala praško "Njemačko-židovsko društvo", gdje je upoznala, između ostalih, [[Max Brod|Maxa Broda]] i [[Franz Werfel|Franza Werfela]]. Godine 1917. otac ju je smjestio u psihijatrijsku kliniku zbog ljubavne veze sa židovskim boemom Ernstom Polakom (tada ''Pollak''), gdje je ostala zatočena duže vrijeme dok joj nije bilo dopušteno udati se za [[Ernst Polak|Ernsta Polaka]] (tada još Pollaka).<ref>{{cite web | url =https://alex.onb.ac.at/cgi-content/alex?apm=0&aid=sgb&datum=19190004&seite=00000167 | title =Zakon od 6. februara 1919. o promjeni granice starosti za punoljetnost (sa 24 na 21 godinu) | authorlink = | last = | first = | date =6. 2. 1919 | website =alex.onb.ac.at | publisher =Österreichische Nationalbibliothek | access-date =14. 4. 2026 | language =de }}</ref><ref>{{cite book |last= |first= |authorlink =Margarete Buber-Neumann |date=1977 |title=Milena, Kafkas Freundin |url= |location=München |publisher=Langen Müller |page=79 |access-date= |language=de|isbn=3-7844-1680-2 }} </ref> Odmah nakon puštanja na slobodu udala se za Polaka i preselila se s njim u [[Beč]]. Tamo je njezin suprug nastavio svoj boemski način života. Živjeli su od povremenih poslova, prvenstveno od Milene Jesenskás: predavala je češki i radila kao novinarka, od 1920. nadalje uglavnom za praške novine [[Tribuna (novine)|Tribuna]].<ref name="Alena_Wagnerová">[[Alena Wagnerová]]: ''Die große Deuterin der kleinen Dinge. Milena Jesenská kennt man meist nur als Freundin von Kafka. Nun lässt eine große tschechische Ausgabe zum ersten Mal die Dimension und die Bedeutung ihres Schreibens sichtbar werden.'' In: ''[[Frankfurter Allgemeine Zeitung|FAZ]]'', 23. oktobar 2017, s. 13.</ref> Zarađivala je za život ne samo prevođenjem.<ref name="Christiana_Puschak">Christiana Puschak: ''Ihrer Zeit weit voraus: Milena Jesenska. Zum 120. Geburtstag der tschechischen Journalistin, Kafka-Übersetzerin und Antifaschistin.'' In: ''junge Welt.'' 12. august 2016, Nr. 187, s. 15.</ref> Između ostalog, 1919. prevela je Kafkinu priču "[[Ložač (pripovjetka)|Ložač]]", kao i druge njegove prozne tekstove s njemačkog na češki, što je dovelo do produbljivanja njezina odnosa s ovim piscem 1920/21. Veza, koja se sastojala uglavnom od pisama i nekoliko osobnih susreta, rezultirala je opsežnom korespondencijom - prema [[Willy Haas|Willyju Haasu]], "potresnom ljubavnom pričom, orgijom očaja, blaženstva, samobičevanja i samoponižavanja".<ref>{{cite book |last=Haas |first=Willy |authorlink =Willy Haas |date=1952 |title=Briefe an Milena |url= |location=Frankfurt am Main |publisher=Fischer |page=271 |access-date= |language=de}}</ref> Kafka je konačno prekinuo vezu u novembru 1920, nakon čega je i korespondencija naglo prestala. Međutim, prijateljski kontakt se nastavio sve do Kafkine smrti: Dvije godine kasnije, ponovno su razmijenjena neka izolirana pisma, a na kraju života, Kafka joj je dao neke od svojih dnevnika. Godine 1923. pokušaj samoubojstva nije uspio. U tom je razdoblju Milena Jesenská koristila droge, a njezin se suprug razveo. Također se sprijateljila s književnicom [[Alice Rühle-Gerstel]]. Godine 1925. Milena Jesenská živjela je godinu dana s [[Franz Xaver Schaffgotsch|Franzom Xaverom Schaffgotschom]] u Alicinom domu u [[Friedewald-Buchholz|Friedewald-Buchholzu]]<ref name="Friedewald">Bertram Kazmirowski: [https://www.vorschau-rueckblick.de/2015/08/erinnerungen-an-milena/ ''Erinnerungen an Milena.''] In: ''[[Vorschau und Rückblick]].'' Heft 8, 2015, {{ZDB|1192547-4}}.</ref> blizu [[Dresden]]a i pisala za dnevne listove. Nakon povratka u Prag radila je na ženskoj stranici [[Národní listy]] postala je članica grupe avangardnih ljevičarskih intelektualaca [[Devětsil]]. Surađivala je s avangardnim novinama [[Pestrý týden]] i 1926. objavila antologiju "Putevi do jednostavnosti". Fokus njezina rada bio je suživot Čeha, Nijemaca i Židova u Čehoslovačkoj. Za praške novine Tribuna napisala je niz izvještaja o društvenoj situaciji u Beču, što ju je učinilo poznatom novinarkom.[4] Također je prevodila tekstove [[Franz Werfel|Franza Werfela]], [[Gustav Landauer|Gustava Landauera]] i [[Rosa Luxemburg|Rose Luxemburg]].<ref name="Christiana_Puschak"/> Godine 1927. udala se za [[Jaromíra Krejcara|Jaromíra Krejcara]] (1895–1950.), vodećeg arhitekta praške avangarde, s kojim je imala kćer Janu Krejcarovu (1928– 1981). Tijekom trudnoće, Jesenská je pretrpjela upalu u koljenskom zglobu, što je dovelo do nepokretnosti i trajnog invaliditeta hodanja. Za ublažavanje boli koristila je [[morfij]], te je brzo postala ovisna. Jednogodišnji boravak u bolnici rezultirao je gubitkom posla, a u početku se neuspješno borila s ovisnošću. Tijekom tog vremena jedva je viđala svoju kćer Janu, a Krejcar je ubrzo izgubio interes za Jesenskú. Njegov odlazak u Rusiju na kraju je doveo do kraja njihova braka.<ref>{{cite book |last= |first= |authorlink =Milena Jesenská |date=2020 |title=Prager Hinterhöfe im Frühling |url= |location= |publisher=Wallstein, Alena Wagnerová |page=34-35 |isbn=978-3-8353-3827-2 |access-date= |language=de }}</ref> Godine 1931. Milena Jesenská pridružila se [[Komunistička partija Čehoslovačke|Komunističkoj partiji Čehoslovačke]]. Iz stranke je izbačena 1936. zbog kritičke primjedbe o [[Staljinizam|staljinizmu]]. U pismu [[Olga Scheinpflugová |Olgi Scheinpflugovoj]], Jesenská je napisala: ''"Ljudi u komunističkom aparatu su najgori koje poznajem na svijetu... svatko tko želi samostalno razmišljati odmah je eliminiran."''<ref>Zitiert nach: Christiana Puschak: ''Ihrer Zeit weit voraus: Milena Jesenska. Zum 120. Geburtstag der tschechischen Journalistin, Kafka-Übersetzerin und Antifaschistin.'' In: ''[[junge Welt]].'' 12. August 2016, Nr. 187, S. 15.</ref> Postala je komentatorica liberalno-demokratskog kulturnog časopisa [[Přítomnost]]. U jednom od svojih prvih izvještaja, pod naslovom "Nasukani ljudi", opisala je dolazak njemačkih emigranata u Prag koji su pobjegli od nacizma.<ref>''Přítomnost.'' 27. Oktober 1937, übersetzt von George Gibian unter dem Titel: ''Refugees from Hitler in Czechoslovakia, 1937–1939. Milena Jesenska.'' In: ''Cross currents.'' Hrsg. vom Department of Slavic Languages and Literatures, University of Michigan, Ann Arbor, Jg. 2 (1983), {{ISSN|0748-0164}}, S. 183–194, hier S. 185–187 (englisch; [https://quod.lib.umich.edu/c/crossc/ANW0935.1983.001/193:18?rgn=full+text;view=image;q1=Refugees+from+Hitler+in+Czechoslovakia umich.edu]).</ref> Sprijateljila se s prognanim novinarom [[William S. Schlamm|Williamom S. Schlammom]], čije je tekstove prevodila za časopis. Ubrzo nakon toga, nakon osam godina ovisnosti o morfiju, uspjela se osloboditi od morfija u roku od dvije sedmice. Nakon okupacije od strane [[nacističke Njemačke]] nakon [[Münchenskog sporazuma]] i kasnijeg [[raspada Čehoslovačke]], pridružila se antifašističkom čehoslovačkom otporu 1939. godine. Počela je ilegalno raditi za časopis [[V boj]] i organizirala bijeg [[Židova]] te židovskih i nežidovskih emigranata iz Čehoslovačke. Pomagala je dužnosnicima Komunističke partije da se sakriju od [[Gestapo|Gestapa]].<ref name="Christiana_Puschak" /> U novembru 1939. uhitio ju je Gestapo i odveo u istražni zatvor u [[Dresden]]u. Uslijedilo je suđenje u Dresdenu, koje je završilo oslobađajućom presudom. Ipak, deportirana je u [[koncentracijski logor Ravensbrück]] "radi preodgoja". Tamo je dobila broj 4714 i, kao rezultat toga, nadimak ''"4711 – Eau de Cologne"''. Kölnska umjetnica [[Tanya Ury]] obilježila je ovu priču u svojoj video instalaciji Eau de Cologne. Godine 2012. poljska boemska znanstvenica [[Anna Militz]] otkrila je 14 pisama i prokrijumčarila bilješke iz Kafkinog zatočeništva svojoj obitelji u praškom arhivu.<ref>[[Alena Wagnerová]]: ''„Sie war ein lebendiges Feuer.“ Milena Jesenskás Briefe aus dem Gefängnis.'' In: ''Neue Rundschau'', 2015.</ref> [[Margarete Buber-Neumann]] (1901–1989.) opisuje razvoj prijateljstva između dviju žena i njihove posljednje mjesece u koncentracijskom logoru Ravensbrück u svojoj knjizi "Milena, Kafkina prijateljica". Ovim djelom Buber-Neumann ispunila je Jesenskinu posljednju želju. Umrla je u koncentracijskom logoru 17. maja 1944. u dobi od 47 godina od komplikacija nakon operacije bubrega.<ref>{{cite web | url =https://www.deutschlandfunk.de/vor-75-jahren-gestorben-die-journalistin-und-kafka.871.de.html?dram:article_id=448948 | title =Vor 75 Jahren gestorben – Die Journalistin und Kafka-Übersetzerin Milena Jesenská | authorlink =Doris Liebermann | last =Liebermann | first =Doris | date =17. 5. 2019 | website =deutschlandfunk.de | publisher =Deutschlandfunk | access-date =14. 4. 2026| language =de }}</ref> == Nagrade == == Bibliografija == == Literatura == == Filmovi == == Vanjski linkovi == == Reference == {{Refspisak}} {{DEFAULTSORT:Jesenská, Milena}} [[Kategorija:Rođeni 1896.]] [[Kategorija:Umrli 1944.]] [[Kategorija:Biografije, Prag]] [[Kategorija:Češki novinari]] [[Kategorija:Češki pisci]] [[Kategorija:Češki prevodioci]] i7u4rbsoteygz29r9qfoxadujus1g4v 3830313 3830312 2026-04-14T16:37:52Z AnToni 2325 /* Nagrade */ 3830313 wikitext text/x-wiki {{Izmjena u toku}} {{Infokutija osoba | ime = | slika = Milena_Jesenská.jpg | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1896|08|10}} | mjesto_rođenja = [[Prag]], [[Austro-Ugarska]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1944|05|17|1896|08|10}} | mjesto_smrti = [[Koncentracijski logor Ravensburg|KL Ravensburg]], [[Nacistička Njemačka]] | nacionalnost = Čehinja | druga_imena = | zanimanje = novinarka, književnica, prevoditeljka | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = | supružnik = [[Ernst Polak]], [[Jaromír Krejcar]] | djeca = }} '''Milena Jesenská''' (rođena 10. augusta 1896. u [[Prag]]u, [[Austro-Ugarska]]; umrla 17. maja 1944. u [[Koncentracijski logor Ravensbrück|koncentracijskom logoru Ravensbrück]]) bila je [[čehoslovačka]] novinarka, spisateljica i prevoditeljica. Pripadala je bliskom krugu prijatelja pisca [[Franz Kafka|Franza Kafke]]. == Biografija == Bila je kći Jana Jesenskoga (1870 – 1947), profesora [[Stomatologija|stomatologije]] i oralne kirurgije na [[Karlov univerzitet u Pragu|Karlovom univerzitetu]] u Pragu.<ref>{{cite web|url=https://www.franzkafka.de/leben/frauen/milena-jesenska |title=Milena Jesenská |work=franzkafka.de |language=de |access-date=14. 4. 2026}}</ref> Milena Jesenská pohađala je [[Djevojačka gimnazija Minerva|Djevojačku gimnaziju Minerva]] u Pragu, a potom je studirala medicinu. Nakon što je napustila studij, radila je na [[Praški konzervatorij|Praškom konzervatoriju]] i često posjećivala praško "Njemačko-židovsko društvo", gdje je upoznala, između ostalih, [[Max Brod|Maxa Broda]] i [[Franz Werfel|Franza Werfela]]. Godine 1917. otac ju je smjestio u psihijatrijsku kliniku zbog ljubavne veze sa židovskim boemom Ernstom Polakom (tada ''Pollak''), gdje je ostala zatočena duže vrijeme dok joj nije bilo dopušteno udati se za [[Ernst Polak|Ernsta Polaka]] (tada još Pollaka).<ref>{{cite web | url =https://alex.onb.ac.at/cgi-content/alex?apm=0&aid=sgb&datum=19190004&seite=00000167 | title =Zakon od 6. februara 1919. o promjeni granice starosti za punoljetnost (sa 24 na 21 godinu) | authorlink = | last = | first = | date =6. 2. 1919 | website =alex.onb.ac.at | publisher =Österreichische Nationalbibliothek | access-date =14. 4. 2026 | language =de }}</ref><ref>{{cite book |last= |first= |authorlink =Margarete Buber-Neumann |date=1977 |title=Milena, Kafkas Freundin |url= |location=München |publisher=Langen Müller |page=79 |access-date= |language=de|isbn=3-7844-1680-2 }} </ref> Odmah nakon puštanja na slobodu udala se za Polaka i preselila se s njim u [[Beč]]. Tamo je njezin suprug nastavio svoj boemski način života. Živjeli su od povremenih poslova, prvenstveno od Milene Jesenskás: predavala je češki i radila kao novinarka, od 1920. nadalje uglavnom za praške novine [[Tribuna (novine)|Tribuna]].<ref name="Alena_Wagnerová">[[Alena Wagnerová]]: ''Die große Deuterin der kleinen Dinge. Milena Jesenská kennt man meist nur als Freundin von Kafka. Nun lässt eine große tschechische Ausgabe zum ersten Mal die Dimension und die Bedeutung ihres Schreibens sichtbar werden.'' In: ''[[Frankfurter Allgemeine Zeitung|FAZ]]'', 23. oktobar 2017, s. 13.</ref> Zarađivala je za život ne samo prevođenjem.<ref name="Christiana_Puschak">Christiana Puschak: ''Ihrer Zeit weit voraus: Milena Jesenska. Zum 120. Geburtstag der tschechischen Journalistin, Kafka-Übersetzerin und Antifaschistin.'' In: ''junge Welt.'' 12. august 2016, Nr. 187, s. 15.</ref> Između ostalog, 1919. prevela je Kafkinu priču "[[Ložač (pripovjetka)|Ložač]]", kao i druge njegove prozne tekstove s njemačkog na češki, što je dovelo do produbljivanja njezina odnosa s ovim piscem 1920/21. Veza, koja se sastojala uglavnom od pisama i nekoliko osobnih susreta, rezultirala je opsežnom korespondencijom - prema [[Willy Haas|Willyju Haasu]], "potresnom ljubavnom pričom, orgijom očaja, blaženstva, samobičevanja i samoponižavanja".<ref>{{cite book |last=Haas |first=Willy |authorlink =Willy Haas |date=1952 |title=Briefe an Milena |url= |location=Frankfurt am Main |publisher=Fischer |page=271 |access-date= |language=de}}</ref> Kafka je konačno prekinuo vezu u novembru 1920, nakon čega je i korespondencija naglo prestala. Međutim, prijateljski kontakt se nastavio sve do Kafkine smrti: Dvije godine kasnije, ponovno su razmijenjena neka izolirana pisma, a na kraju života, Kafka joj je dao neke od svojih dnevnika. Godine 1923. pokušaj samoubojstva nije uspio. U tom je razdoblju Milena Jesenská koristila droge, a njezin se suprug razveo. Također se sprijateljila s književnicom [[Alice Rühle-Gerstel]]. Godine 1925. Milena Jesenská živjela je godinu dana s [[Franz Xaver Schaffgotsch|Franzom Xaverom Schaffgotschom]] u Alicinom domu u [[Friedewald-Buchholz|Friedewald-Buchholzu]]<ref name="Friedewald">Bertram Kazmirowski: [https://www.vorschau-rueckblick.de/2015/08/erinnerungen-an-milena/ ''Erinnerungen an Milena.''] In: ''[[Vorschau und Rückblick]].'' Heft 8, 2015, {{ZDB|1192547-4}}.</ref> blizu [[Dresden]]a i pisala za dnevne listove. Nakon povratka u Prag radila je na ženskoj stranici [[Národní listy]] postala je članica grupe avangardnih ljevičarskih intelektualaca [[Devětsil]]. Surađivala je s avangardnim novinama [[Pestrý týden]] i 1926. objavila antologiju "Putevi do jednostavnosti". Fokus njezina rada bio je suživot Čeha, Nijemaca i Židova u Čehoslovačkoj. Za praške novine Tribuna napisala je niz izvještaja o društvenoj situaciji u Beču, što ju je učinilo poznatom novinarkom.[4] Također je prevodila tekstove [[Franz Werfel|Franza Werfela]], [[Gustav Landauer|Gustava Landauera]] i [[Rosa Luxemburg|Rose Luxemburg]].<ref name="Christiana_Puschak"/> Godine 1927. udala se za [[Jaromíra Krejcara|Jaromíra Krejcara]] (1895–1950.), vodećeg arhitekta praške avangarde, s kojim je imala kćer Janu Krejcarovu (1928– 1981). Tijekom trudnoće, Jesenská je pretrpjela upalu u koljenskom zglobu, što je dovelo do nepokretnosti i trajnog invaliditeta hodanja. Za ublažavanje boli koristila je [[morfij]], te je brzo postala ovisna. Jednogodišnji boravak u bolnici rezultirao je gubitkom posla, a u početku se neuspješno borila s ovisnošću. Tijekom tog vremena jedva je viđala svoju kćer Janu, a Krejcar je ubrzo izgubio interes za Jesenskú. Njegov odlazak u Rusiju na kraju je doveo do kraja njihova braka.<ref>{{cite book |last= |first= |authorlink =Milena Jesenská |date=2020 |title=Prager Hinterhöfe im Frühling |url= |location= |publisher=Wallstein, Alena Wagnerová |page=34-35 |isbn=978-3-8353-3827-2 |access-date= |language=de }}</ref> Godine 1931. Milena Jesenská pridružila se [[Komunistička partija Čehoslovačke|Komunističkoj partiji Čehoslovačke]]. Iz stranke je izbačena 1936. zbog kritičke primjedbe o [[Staljinizam|staljinizmu]]. U pismu [[Olga Scheinpflugová |Olgi Scheinpflugovoj]], Jesenská je napisala: ''"Ljudi u komunističkom aparatu su najgori koje poznajem na svijetu... svatko tko želi samostalno razmišljati odmah je eliminiran."''<ref>Zitiert nach: Christiana Puschak: ''Ihrer Zeit weit voraus: Milena Jesenska. Zum 120. Geburtstag der tschechischen Journalistin, Kafka-Übersetzerin und Antifaschistin.'' In: ''[[junge Welt]].'' 12. August 2016, Nr. 187, S. 15.</ref> Postala je komentatorica liberalno-demokratskog kulturnog časopisa [[Přítomnost]]. U jednom od svojih prvih izvještaja, pod naslovom "Nasukani ljudi", opisala je dolazak njemačkih emigranata u Prag koji su pobjegli od nacizma.<ref>''Přítomnost.'' 27. Oktober 1937, übersetzt von George Gibian unter dem Titel: ''Refugees from Hitler in Czechoslovakia, 1937–1939. Milena Jesenska.'' In: ''Cross currents.'' Hrsg. vom Department of Slavic Languages and Literatures, University of Michigan, Ann Arbor, Jg. 2 (1983), {{ISSN|0748-0164}}, S. 183–194, hier S. 185–187 (englisch; [https://quod.lib.umich.edu/c/crossc/ANW0935.1983.001/193:18?rgn=full+text;view=image;q1=Refugees+from+Hitler+in+Czechoslovakia umich.edu]).</ref> Sprijateljila se s prognanim novinarom [[William S. Schlamm|Williamom S. Schlammom]], čije je tekstove prevodila za časopis. Ubrzo nakon toga, nakon osam godina ovisnosti o morfiju, uspjela se osloboditi od morfija u roku od dvije sedmice. Nakon okupacije od strane [[nacističke Njemačke]] nakon [[Münchenskog sporazuma]] i kasnijeg [[raspada Čehoslovačke]], pridružila se antifašističkom čehoslovačkom otporu 1939. godine. Počela je ilegalno raditi za časopis [[V boj]] i organizirala bijeg [[Židova]] te židovskih i nežidovskih emigranata iz Čehoslovačke. Pomagala je dužnosnicima Komunističke partije da se sakriju od [[Gestapo|Gestapa]].<ref name="Christiana_Puschak" /> U novembru 1939. uhitio ju je Gestapo i odveo u istražni zatvor u [[Dresden]]u. Uslijedilo je suđenje u Dresdenu, koje je završilo oslobađajućom presudom. Ipak, deportirana je u [[koncentracijski logor Ravensbrück]] "radi preodgoja". Tamo je dobila broj 4714 i, kao rezultat toga, nadimak ''"4711 – Eau de Cologne"''. Kölnska umjetnica [[Tanya Ury]] obilježila je ovu priču u svojoj video instalaciji Eau de Cologne. Godine 2012. poljska boemska znanstvenica [[Anna Militz]] otkrila je 14 pisama i prokrijumčarila bilješke iz Kafkinog zatočeništva svojoj obitelji u praškom arhivu.<ref>[[Alena Wagnerová]]: ''„Sie war ein lebendiges Feuer.“ Milena Jesenskás Briefe aus dem Gefängnis.'' In: ''Neue Rundschau'', 2015.</ref> [[Margarete Buber-Neumann]] (1901–1989.) opisuje razvoj prijateljstva između dviju žena i njihove posljednje mjesece u koncentracijskom logoru Ravensbrück u svojoj knjizi "Milena, Kafkina prijateljica". Ovim djelom Buber-Neumann ispunila je Jesenskinu posljednju želju. Umrla je u koncentracijskom logoru 17. maja 1944. u dobi od 47 godina od komplikacija nakon operacije bubrega.<ref>{{cite web | url =https://www.deutschlandfunk.de/vor-75-jahren-gestorben-die-journalistin-und-kafka.871.de.html?dram:article_id=448948 | title =Vor 75 Jahren gestorben – Die Journalistin und Kafka-Übersetzerin Milena Jesenská | authorlink =Doris Liebermann | last =Liebermann | first =Doris | date =17. 5. 2019 | website =deutschlandfunk.de | publisher =Deutschlandfunk | access-date =14. 4. 2026| language =de }}</ref> == Nagrade == * 1994 - [[Pravednik među narodima]] * 1996 - [[Orden Tomáš-Garrigue-Masaryka]] drugog reda * 1999 - Asteroid [[(6441) Milenajesenská]] je nazvan u njenu čast * [[Institut za humanističke nauke u Beču]] ({{de|Institut für die Wissenschaften vom Menschen}}) dodjeljuje nagradu "Milena Jesenská Fellowships" za novinarstvo * 2024 - u [[Merano|Meranu]] je u njenu čast imenovan trg ''Milena-Jesenská-und-Franz-Kafka-Platz'' == Bibliografija == == Literatura == == Filmovi == == Vanjski linkovi == == Reference == {{Refspisak}} {{DEFAULTSORT:Jesenská, Milena}} [[Kategorija:Rođeni 1896.]] [[Kategorija:Umrli 1944.]] [[Kategorija:Biografije, Prag]] [[Kategorija:Češki novinari]] [[Kategorija:Češki pisci]] [[Kategorija:Češki prevodioci]] prfu5u58onakshd8jx6aag0s1yn8slu 3830315 3830313 2026-04-14T16:56:33Z AnToni 2325 3830315 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = | slika = Milena_Jesenská.jpg | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1896|08|10}} | mjesto_rođenja = [[Prag]], [[Austro-Ugarska]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1944|05|17|1896|08|10}} | mjesto_smrti = [[Koncentracijski logor Ravensburg|KL Ravensburg]], [[Nacistička Njemačka]] | nacionalnost = Čehinja | druga_imena = | zanimanje = novinarka, književnica, prevoditeljka | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = | supružnik = [[Ernst Polak]], [[Jaromír Krejcar]] | djeca = }} '''Milena Jesenská''' (rođena 10. augusta 1896. u [[Prag]]u, [[Austro-Ugarska]]; umrla 17. maja 1944. u [[Koncentracijski logor Ravensbrück|koncentracijskom logoru Ravensbrück]]) bila je [[čehoslovačka]] novinarka, spisateljica i prevoditeljica. Pripadala je bliskom krugu prijatelja pisca [[Franz Kafka|Franza Kafke]]. == Biografija == Bila je kći Jana Jesenskoga (1870 – 1947), profesora [[Stomatologija|stomatologije]] i oralne kirurgije na [[Karlov univerzitet u Pragu|Karlovom univerzitetu]] u Pragu.<ref>{{cite web|url=https://www.franzkafka.de/leben/frauen/milena-jesenska |title=Milena Jesenská |work=franzkafka.de |language=de |access-date=14. 4. 2026}}</ref> Milena Jesenská pohađala je [[Djevojačka gimnazija Minerva|Djevojačku gimnaziju Minerva]] u Pragu, a potom je studirala medicinu. Nakon što je napustila studij, radila je na [[Praški konzervatorij|Praškom konzervatoriju]] i često posjećivala praško "Njemačko-židovsko društvo", gdje je upoznala, između ostalih, [[Max Brod|Maxa Broda]] i [[Franz Werfel|Franza Werfela]]. Godine 1917. otac ju je smjestio u psihijatrijsku kliniku zbog ljubavne veze sa židovskim boemom Ernstom Polakom (tada ''Pollak''), gdje je ostala zatočena duže vrijeme dok joj nije bilo dopušteno udati se za [[Ernst Polak|Ernsta Polaka]] (tada još Pollaka).<ref>{{cite web | url =https://alex.onb.ac.at/cgi-content/alex?apm=0&aid=sgb&datum=19190004&seite=00000167 | title =Zakon od 6. februara 1919. o promjeni granice starosti za punoljetnost (sa 24 na 21 godinu) | authorlink = | last = | first = | date =6. 2. 1919 | website =alex.onb.ac.at | publisher =Österreichische Nationalbibliothek | access-date =14. 4. 2026 | language =de }}</ref><ref>{{cite book |last= |first= |authorlink =Margarete Buber-Neumann |date=1977 |title=Milena, Kafkas Freundin |url= |location=München |publisher=Langen Müller |page=79 |access-date= |language=de|isbn=3-7844-1680-2 }} </ref> Odmah nakon puštanja na slobodu udala se za Polaka i preselila se s njim u [[Beč]]. Tamo je njezin suprug nastavio svoj boemski način života. Živjeli su od povremenih poslova, prvenstveno od Milene Jesenskás: predavala je češki i radila kao novinarka, od 1920. nadalje uglavnom za praške novine [[Tribuna (novine)|Tribuna]].<ref name="Alena_Wagnerová">[[Alena Wagnerová]]: ''Die große Deuterin der kleinen Dinge. Milena Jesenská kennt man meist nur als Freundin von Kafka. Nun lässt eine große tschechische Ausgabe zum ersten Mal die Dimension und die Bedeutung ihres Schreibens sichtbar werden.'' In: ''[[Frankfurter Allgemeine Zeitung|FAZ]]'', 23. oktobar 2017, s. 13.</ref> Zarađivala je za život ne samo prevođenjem.<ref name="Christiana_Puschak">Christiana Puschak: ''Ihrer Zeit weit voraus: Milena Jesenska. Zum 120. Geburtstag der tschechischen Journalistin, Kafka-Übersetzerin und Antifaschistin.'' In: ''junge Welt.'' 12. august 2016, Nr. 187, s. 15.</ref> Između ostalog, 1919. prevela je Kafkinu priču "[[Ložač (pripovjetka)|Ložač]]", kao i druge njegove prozne tekstove s njemačkog na češki, što je dovelo do produbljivanja njezina odnosa s ovim piscem 1920/21. Veza, koja se sastojala uglavnom od pisama i nekoliko osobnih susreta, rezultirala je opsežnom korespondencijom - prema [[Willy Haas|Willyju Haasu]], "potresnom ljubavnom pričom, orgijom očaja, blaženstva, samobičevanja i samoponižavanja".<ref>{{cite book |last=Haas |first=Willy |authorlink =Willy Haas |date=1952 |title=Briefe an Milena |url= |location=Frankfurt am Main |publisher=Fischer |page=271 |access-date= |language=de}}</ref> Kafka je konačno prekinuo vezu u novembru 1920, nakon čega je i korespondencija naglo prestala. Međutim, prijateljski kontakt se nastavio sve do Kafkine smrti: Dvije godine kasnije, ponovno su razmijenjena neka izolirana pisma, a na kraju života, Kafka joj je dao neke od svojih dnevnika. Godine 1923. pokušaj samoubojstva nije uspio. U tom je razdoblju Milena Jesenská koristila droge, a njezin se suprug razveo. Također se sprijateljila s književnicom [[Alice Rühle-Gerstel]]. Godine 1925. Milena Jesenská živjela je godinu dana s [[Franz Xaver Schaffgotsch|Franzom Xaverom Schaffgotschom]] u Alicinom domu u [[Friedewald-Buchholz|Friedewald-Buchholzu]]<ref name="Friedewald">Bertram Kazmirowski: [https://www.vorschau-rueckblick.de/2015/08/erinnerungen-an-milena/ ''Erinnerungen an Milena.''] In: ''[[Vorschau und Rückblick]].'' Heft 8, 2015, {{ZDB|1192547-4}}.</ref> blizu [[Dresden]]a i pisala za dnevne listove. Nakon povratka u Prag radila je na ženskoj stranici [[Národní listy]] postala je članica grupe avangardnih ljevičarskih intelektualaca [[Devětsil]]. Surađivala je s avangardnim novinama [[Pestrý týden]] i 1926. objavila antologiju "Putevi do jednostavnosti". Fokus njezina rada bio je suživot Čeha, Nijemaca i Židova u Čehoslovačkoj. Za praške novine Tribuna napisala je niz izvještaja o društvenoj situaciji u Beču, što ju je učinilo poznatom novinarkom.[4] Također je prevodila tekstove [[Franz Werfel|Franza Werfela]], [[Gustav Landauer|Gustava Landauera]] i [[Rosa Luxemburg|Rose Luxemburg]].<ref name="Christiana_Puschak"/> Godine 1927. udala se za [[Jaromíra Krejcara|Jaromíra Krejcara]] (1895–1950.), vodećeg arhitekta praške avangarde, s kojim je imala kćer Janu Krejcarovu (1928– 1981). Tijekom trudnoće, Jesenská je pretrpjela upalu u koljenskom zglobu, što je dovelo do nepokretnosti i trajnog invaliditeta hodanja. Za ublažavanje boli koristila je [[morfij]], te je brzo postala ovisna. Jednogodišnji boravak u bolnici rezultirao je gubitkom posla, a u početku se neuspješno borila s ovisnošću. Tijekom tog vremena jedva je viđala svoju kćer Janu, a Krejcar je ubrzo izgubio interes za Jesenskú. Njegov odlazak u Rusiju na kraju je doveo do kraja njihova braka.<ref>{{cite book |last= |first= |authorlink =Milena Jesenská |date=2020 |title=Prager Hinterhöfe im Frühling |url= |location= |publisher=Wallstein, Alena Wagnerová |page=34-35 |isbn=978-3-8353-3827-2 |access-date= |language=de }}</ref> Godine 1931. Milena Jesenská pridružila se [[Komunistička partija Čehoslovačke|Komunističkoj partiji Čehoslovačke]]. Iz stranke je izbačena 1936. zbog kritičke primjedbe o [[Staljinizam|staljinizmu]]. U pismu [[Olga Scheinpflugová |Olgi Scheinpflugovoj]], Jesenská je napisala: ''"Ljudi u komunističkom aparatu su najgori koje poznajem na svijetu... svatko tko želi samostalno razmišljati odmah je eliminiran."''<ref>Zitiert nach: Christiana Puschak: ''Ihrer Zeit weit voraus: Milena Jesenska. Zum 120. Geburtstag der tschechischen Journalistin, Kafka-Übersetzerin und Antifaschistin.'' In: ''[[junge Welt]].'' 12. August 2016, Nr. 187, S. 15.</ref> Postala je komentatorica liberalno-demokratskog kulturnog časopisa [[Přítomnost]]. U jednom od svojih prvih izvještaja, pod naslovom "Nasukani ljudi", opisala je dolazak njemačkih emigranata u Prag koji su pobjegli od nacizma.<ref>''Přítomnost.'' 27. Oktober 1937, übersetzt von George Gibian unter dem Titel: ''Refugees from Hitler in Czechoslovakia, 1937–1939. Milena Jesenska.'' In: ''Cross currents.'' Hrsg. vom Department of Slavic Languages and Literatures, University of Michigan, Ann Arbor, Jg. 2 (1983), {{ISSN|0748-0164}}, S. 183–194, hier S. 185–187 (englisch; [https://quod.lib.umich.edu/c/crossc/ANW0935.1983.001/193:18?rgn=full+text;view=image;q1=Refugees+from+Hitler+in+Czechoslovakia umich.edu]).</ref> Sprijateljila se s prognanim novinarom [[William S. Schlamm|Williamom S. Schlammom]], čije je tekstove prevodila za časopis. Ubrzo nakon toga, nakon osam godina ovisnosti o morfiju, uspjela se osloboditi od morfija u roku od dvije sedmice. Nakon okupacije od strane [[nacističke Njemačke]] nakon [[Münchenskog sporazuma]] i kasnijeg [[raspada Čehoslovačke]], pridružila se antifašističkom čehoslovačkom otporu 1939. godine. Počela je ilegalno raditi za časopis [[V boj]] i organizirala bijeg [[Židova]] te židovskih i nežidovskih emigranata iz Čehoslovačke. Pomagala je dužnosnicima Komunističke partije da se sakriju od [[Gestapo|Gestapa]].<ref name="Christiana_Puschak" /> U novembru 1939. uhitio ju je Gestapo i odveo u istražni zatvor u [[Dresden]]u. Uslijedilo je suđenje u Dresdenu, koje je završilo oslobađajućom presudom. Ipak, deportirana je u [[koncentracijski logor Ravensbrück]] "radi preodgoja". Tamo je dobila broj 4714 i, kao rezultat toga, nadimak ''"4711 – Eau de Cologne"''. Kölnska umjetnica [[Tanya Ury]] obilježila je ovu priču u svojoj video instalaciji Eau de Cologne. Godine 2012. poljska boemska znanstvenica [[Anna Militz]] otkrila je 14 pisama i prokrijumčarila bilješke iz Kafkinog zatočeništva svojoj obitelji u praškom arhivu.<ref>[[Alena Wagnerová]]: ''„Sie war ein lebendiges Feuer.“ Milena Jesenskás Briefe aus dem Gefängnis.'' In: ''Neue Rundschau'', 2015.</ref> [[Margarete Buber-Neumann]] (1901–1989.) opisuje razvoj prijateljstva između dviju žena i njihove posljednje mjesece u koncentracijskom logoru Ravensbrück u svojoj knjizi "Milena, Kafkina prijateljica". Ovim djelom Buber-Neumann ispunila je Jesenskinu posljednju želju. Umrla je u koncentracijskom logoru 17. maja 1944. u dobi od 47 godina od komplikacija nakon operacije bubrega.<ref>{{cite web | url =https://www.deutschlandfunk.de/vor-75-jahren-gestorben-die-journalistin-und-kafka.871.de.html?dram:article_id=448948 | title =Vor 75 Jahren gestorben – Die Journalistin und Kafka-Übersetzerin Milena Jesenská | authorlink =Doris Liebermann | last =Liebermann | first =Doris | date =17. 5. 2019 | website =deutschlandfunk.de | publisher =Deutschlandfunk | access-date =14. 4. 2026| language =de }}</ref> == Nagrade == * 1994 - [[Pravednik među narodima]] * 1996 - [[Orden Tomáš-Garrigue-Masaryka]] drugog reda * 1999 - Asteroid [[(6441) Milenajesenská]] je nazvan u njenu čast * [[Institut za humanističke nauke u Beču]] ({{de|Institut für die Wissenschaften vom Menschen}}) dodjeljuje nagradu "Milena Jesenská Fellowships" za novinarstvo * 2024 - u [[Merano|Meranu]] je u njenu čast imenovan trg ''Milena-Jesenská-und-Franz-Kafka-Platz'' == Bibliografija == * ''Mileniny recepty'', 1925 * ''Cesta k jednoduchosti'', 1926 * ''Člověk dělá šaty'', 1927 == Filmovi == * ''[[Milena (film)|Milena]]'' francuski biografski film iz 1991. u režiji [[Véra Belmont|Vére Belmont]], po knjizi [[Jana Černá|Jane Černe]]: ''Adresát Milena Jesenská'', Prag 1969.{{efn|name=Jana|Jana Krejcarova (1928–1981), udata Jana Černá, bila je kćerka Milene Jesenske i arhtekte Jaromíra Krejcara.}} * ''Milena'', peta epizoda TV-serije [[Kafka (TV-serije)|''Kafka'']], u koprodukciji [[Superfilm]], [[ORF]] i [[ARD]], 2024, režija [[David Schalko]].<ref>{{cite web | url =https://www.daserste.de/unterhaltung/serie/kafka/sendung/kafka-folge-5-100.html | title =Kafka (5): Milena | authorlink = | last = | first = | date = | website =daserste.de | publisher =DasErste.de | access-date =14. 4. 2026 | language =de }}</ref> == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Milena Jesenská}} == Napomene == {{Napspisak}} == Reference == {{Refspisak}} {{DEFAULTSORT:Jesenská, Milena}} [[Kategorija:Rođeni 1896.]] [[Kategorija:Umrli 1944.]] [[Kategorija:Biografije, Prag]] [[Kategorija:Češki novinari]] [[Kategorija:Češki pisci]] [[Kategorija:Češki prevodioci]] 8r2hy9671e0kllicvdjkjdvykwn5gev 3830320 3830315 2026-04-14T17:01:12Z AnToni 2325 /* Biografija */ 3830320 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = | slika = Milena_Jesenská.jpg | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1896|08|10}} | mjesto_rođenja = [[Prag]], [[Austro-Ugarska]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1944|05|17|1896|08|10}} | mjesto_smrti = [[Koncentracijski logor Ravensburg|KL Ravensburg]], [[Nacistička Njemačka]] | nacionalnost = Čehinja | druga_imena = | zanimanje = novinarka, književnica, prevoditeljka | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = | supružnik = [[Ernst Polak]], [[Jaromír Krejcar]] | djeca = }} '''Milena Jesenská''' (rođena 10. augusta 1896. u [[Prag]]u, [[Austro-Ugarska]]; umrla 17. maja 1944. u [[Koncentracijski logor Ravensbrück|koncentracijskom logoru Ravensbrück]]) bila je [[čehoslovačka]] novinarka, spisateljica i prevoditeljica. Pripadala je bliskom krugu prijatelja pisca [[Franz Kafka|Franza Kafke]]. == Biografija == Bila je kći Jana Jesenskoga (1870–1947), profesora [[Stomatologija|stomatologije]] i oralne kirurgije na [[Karlov univerzitet u Pragu|Karlovom univerzitetu]] u Pragu.<ref>{{cite web|url=https://www.franzkafka.de/leben/frauen/milena-jesenska |title=Milena Jesenská |work=franzkafka.de |language=de |access-date=14. 4. 2026}}</ref> Milena Jesenská pohađala je [[Djevojačka gimnazija Minerva|Djevojačku gimnaziju Minerva]] u Pragu, a potom je studirala medicinu. Nakon što je napustila studij, radila je na [[Praški konzervatorij|Praškom konzervatoriju]] i često posjećivala praško "Njemačko-židovsko društvo", gdje je upoznala, između ostalih, [[Max Brod|Maxa Broda]] i [[Franz Werfel|Franza Werfela]]. Godine 1917. otac ju je smjestio u psihijatrijsku kliniku zbog ljubavne veze sa židovskim boemom Ernstom Polakom, gdje je ostala zatočena duže vrijeme dok joj nije bilo dopušteno udati se za [[Ernst Polak|Ernsta Polaka]] (tada još Pollaka).<ref>{{cite web | url =https://alex.onb.ac.at/cgi-content/alex?apm=0&aid=sgb&datum=19190004&seite=00000167 | title =Zakon od 6. februara 1919. o promjeni granice starosti za punoljetnost (sa 24 na 21 godinu) | authorlink = | last = | first = | date =6. 2. 1919 | website =alex.onb.ac.at | publisher =Österreichische Nationalbibliothek | access-date =14. 4. 2026 | language =de }}</ref><ref>{{cite book |last= |first= |authorlink =Margarete Buber-Neumann |date=1977 |title=Milena, Kafkas Freundin |url= |location=München |publisher=Langen Müller |page=79 |access-date= |language=de|isbn=3-7844-1680-2 }} </ref> Odmah nakon puštanja na slobodu udala se za Polaka i preselila se s njim u [[Beč]]. Tamo je njezin suprug nastavio svoj boemski način života. Živjeli su od povremenih poslova, prvenstveno od Milene Jesenskás: predavala je češki i radila kao novinarka, od 1920. nadalje uglavnom za praške novine [[Tribuna (novine)|Tribuna]].<ref name="Alena_Wagnerová">[[Alena Wagnerová]]: ''Die große Deuterin der kleinen Dinge. Milena Jesenská kennt man meist nur als Freundin von Kafka. Nun lässt eine große tschechische Ausgabe zum ersten Mal die Dimension und die Bedeutung ihres Schreibens sichtbar werden.'' In: ''[[Frankfurter Allgemeine Zeitung|FAZ]]'', 23. oktobar 2017, s. 13.</ref> Zarađivala je za život ne samo prevođenjem.<ref name="Christiana_Puschak">Christiana Puschak: ''Ihrer Zeit weit voraus: Milena Jesenska. Zum 120. Geburtstag der tschechischen Journalistin, Kafka-Übersetzerin und Antifaschistin.'' In: ''junge Welt.'' 12. august 2016, Nr. 187, s. 15.</ref> Između ostalog, 1919. prevela je Kafkinu priču "[[Ložač (pripovjetka)|Ložač]]", kao i druge njegove prozne tekstove s njemačkog na češki, što je dovelo do produbljivanja njezina odnosa s ovim piscem 1920/21. Veza, koja se sastojala uglavnom od pisama i nekoliko osobnih susreta, rezultirala je opsežnom korespondencijom - prema [[Willy Haas|Willyju Haasu]], "potresnom ljubavnom pričom, orgijom očaja, blaženstva, samobičevanja i samoponižavanja".<ref>{{cite book |last=Haas |first=Willy |authorlink =Willy Haas |date=1952 |title=Briefe an Milena |url= |location=Frankfurt am Main |publisher=Fischer |page=271 |access-date= |language=de}}</ref> Kafka je konačno prekinuo vezu u novembru 1920, nakon čega je i korespondencija naglo prestala. Međutim, prijateljski kontakt se nastavio sve do Kafkine smrti: Dvije godine kasnije, ponovno su razmijenjena neka izolirana pisma, a na kraju života, Kafka joj je dao neke od svojih dnevnika. Godine 1923. pokušaj samoubojstva nije uspio. U tom je razdoblju Milena Jesenská koristila droge, a njezin se suprug razveo. Također se sprijateljila s književnicom [[Alice Rühle-Gerstel]]. Godine 1925. Milena Jesenská živjela je godinu dana s [[Franz Xaver Schaffgotsch|Franzom Xaverom Schaffgotschom]] u Alicinom domu u [[Friedewald-Buchholz|Friedewald-Buchholzu]]<ref name="Friedewald">Bertram Kazmirowski: [https://www.vorschau-rueckblick.de/2015/08/erinnerungen-an-milena/ ''Erinnerungen an Milena.''] In: ''[[Vorschau und Rückblick]].'' Heft 8, 2015, {{ZDB|1192547-4}}.</ref> blizu [[Dresden]]a i pisala za dnevne listove. Nakon povratka u Prag radila je na ženskoj stranici [[Národní listy]] postala je članica grupe avangardnih ljevičarskih intelektualaca [[Devětsil]]. Surađivala je s avangardnim novinama [[Pestrý týden]] i 1926. objavila antologiju "Putevi do jednostavnosti". Fokus njezina rada bio je suživot Čeha, Nijemaca i Židova u Čehoslovačkoj. Za praške novine Tribuna napisala je niz izvještaja o društvenoj situaciji u Beču, što ju je učinilo poznatom novinarkom.[4] Također je prevodila tekstove [[Franz Werfel|Franza Werfela]], [[Gustav Landauer|Gustava Landauera]] i [[Rosa Luxemburg|Rose Luxemburg]].<ref name="Christiana_Puschak"/> Godine 1927. udala se za [[Jaromíra Krejcara|Jaromíra Krejcara]] (1895–1950.), vodećeg arhitekta praške avangarde, s kojim je imala kćer Janu Krejcarovu (1928– 1981). Tijekom trudnoće, Jesenská je pretrpjela upalu u koljenskom zglobu, što je dovelo do nepokretnosti i trajnog invaliditeta hodanja. Za ublažavanje boli koristila je [[morfij]], te je brzo postala ovisna. Jednogodišnji boravak u bolnici rezultirao je gubitkom posla, a u početku se neuspješno borila s ovisnošću. Tijekom tog vremena jedva je viđala svoju kćer Janu, a Krejcar je ubrzo izgubio interes za Jesenskú. Njegov odlazak u Rusiju na kraju je doveo do kraja njihova braka.<ref>{{cite book |last= |first= |authorlink =Milena Jesenská |date=2020 |title=Prager Hinterhöfe im Frühling |url= |location= |publisher=Wallstein, Alena Wagnerová |page=34-35 |isbn=978-3-8353-3827-2 |access-date= |language=de }}</ref> Godine 1931. Milena Jesenská pridružila se [[Komunistička partija Čehoslovačke|Komunističkoj partiji Čehoslovačke]]. Iz stranke je izbačena 1936. zbog kritičke primjedbe o [[Staljinizam|staljinizmu]]. U pismu [[Olga Scheinpflugová |Olgi Scheinpflugovoj]], Jesenská je napisala: ''"Ljudi u komunističkom aparatu su najgori koje poznajem na svijetu... svatko tko želi samostalno razmišljati odmah je eliminiran."''<ref>Zitiert nach: Christiana Puschak: ''Ihrer Zeit weit voraus: Milena Jesenska. Zum 120. Geburtstag der tschechischen Journalistin, Kafka-Übersetzerin und Antifaschistin.'' In: ''[[junge Welt]].'' 12. August 2016, Nr. 187, S. 15.</ref> Postala je komentatorica liberalno-demokratskog kulturnog časopisa [[Přítomnost]]. U jednom od svojih prvih izvještaja, pod naslovom "Nasukani ljudi", opisala je dolazak njemačkih emigranata u Prag koji su pobjegli od nacizma.<ref>''Přítomnost.'' 27. Oktober 1937, übersetzt von George Gibian unter dem Titel: ''Refugees from Hitler in Czechoslovakia, 1937–1939. Milena Jesenska.'' In: ''Cross currents.'' Hrsg. vom Department of Slavic Languages and Literatures, University of Michigan, Ann Arbor, Jg. 2 (1983), {{ISSN|0748-0164}}, S. 183–194, hier S. 185–187 (englisch; [https://quod.lib.umich.edu/c/crossc/ANW0935.1983.001/193:18?rgn=full+text;view=image;q1=Refugees+from+Hitler+in+Czechoslovakia umich.edu]).</ref> Sprijateljila se s prognanim novinarom [[William S. Schlamm|Williamom S. Schlammom]], čije je tekstove prevodila za časopis. Ubrzo nakon toga, nakon osam godina ovisnosti o morfiju, uspjela se osloboditi od morfija u roku od dvije sedmice. Nakon okupacije od strane [[nacističke Njemačke]] nakon [[Minhenski sporazum|Minchenskog sporazuma]] i kasnijeg [[Njemačka okupacija Čehoslovačke|raspada Čehoslovačke]], pridružila se antifašističkom čehoslovačkom otporu 1939. godine. Počela je ilegalno raditi za časopis [[V boj]] i organizirala bijeg [[Židovi|Židova]] te židovskih i nežidovskih emigranata iz Čehoslovačke. Pomagala je dužnosnicima Komunističke partije da se sakriju od [[Gestapo|Gestapa]].<ref name="Christiana_Puschak" /> U novembru 1939. uhitio ju je Gestapo i odveo u istražni zatvor u [[Dresden]]u. Uslijedilo je suđenje u Dresdenu, koje je završilo oslobađajućom presudom. Ipak, deportirana je u [[koncentracijski logor Ravensbrück]] "radi preodgoja". Tamo je dobila broj 4714 i, kao rezultat toga, nadimak ''"4711 – Eau de Cologne"''. Kölnska umjetnica [[Tanya Ury]] obilježila je ovu priču u svojoj video instalaciji Eau de Cologne. Godine 2012. poljska boemska znanstvenica [[Anna Militz]] otkrila je 14 pisama i prokrijumčarila bilješke iz Kafkinog zatočeništva svojoj obitelji u praškom arhivu.<ref>[[Alena Wagnerová]]: ''„Sie war ein lebendiges Feuer.“ Milena Jesenskás Briefe aus dem Gefängnis.'' In: ''Neue Rundschau'', 2015.</ref> [[Margarete Buber-Neumann]] (1901–1989.) opisuje razvoj prijateljstva između dviju žena i njihove posljednje mjesece u koncentracijskom logoru Ravensbrück u svojoj knjizi "Milena, Kafkina prijateljica". Ovim djelom Buber-Neumann ispunila je Jesenskinu posljednju želju. Umrla je u koncentracijskom logoru 17. maja 1944. u dobi od 47 godina od komplikacija nakon operacije bubrega.<ref>{{cite web | url =https://www.deutschlandfunk.de/vor-75-jahren-gestorben-die-journalistin-und-kafka.871.de.html?dram:article_id=448948 | title =Vor 75 Jahren gestorben – Die Journalistin und Kafka-Übersetzerin Milena Jesenská | authorlink =Doris Liebermann | last =Liebermann | first =Doris | date =17. 5. 2019 | website =deutschlandfunk.de | publisher =Deutschlandfunk | access-date =14. 4. 2026| language =de }}</ref> == Nagrade == * 1994 - [[Pravednik među narodima]] * 1996 - [[Orden Tomáš-Garrigue-Masaryka]] drugog reda * 1999 - Asteroid [[(6441) Milenajesenská]] je nazvan u njenu čast * [[Institut za humanističke nauke u Beču]] ({{de|Institut für die Wissenschaften vom Menschen}}) dodjeljuje nagradu "Milena Jesenská Fellowships" za novinarstvo * 2024 - u [[Merano|Meranu]] je u njenu čast imenovan trg ''Milena-Jesenská-und-Franz-Kafka-Platz'' == Bibliografija == * ''Mileniny recepty'', 1925 * ''Cesta k jednoduchosti'', 1926 * ''Člověk dělá šaty'', 1927 == Filmovi == * ''[[Milena (film)|Milena]]'' francuski biografski film iz 1991. u režiji [[Véra Belmont|Vére Belmont]], po knjizi [[Jana Černá|Jane Černe]]: ''Adresát Milena Jesenská'', Prag 1969.{{efn|name=Jana|Jana Krejcarova (1928–1981), udata Jana Černá, bila je kćerka Milene Jesenske i arhtekte Jaromíra Krejcara.}} * ''Milena'', peta epizoda TV-serije [[Kafka (TV-serije)|''Kafka'']], u koprodukciji [[Superfilm]], [[ORF]] i [[ARD]], 2024, režija [[David Schalko]].<ref>{{cite web | url =https://www.daserste.de/unterhaltung/serie/kafka/sendung/kafka-folge-5-100.html | title =Kafka (5): Milena | authorlink = | last = | first = | date = | website =daserste.de | publisher =DasErste.de | access-date =14. 4. 2026 | language =de }}</ref> == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Milena Jesenská}} == Napomene == {{Napspisak}} == Reference == {{Refspisak}} {{DEFAULTSORT:Jesenská, Milena}} [[Kategorija:Rođeni 1896.]] [[Kategorija:Umrli 1944.]] [[Kategorija:Biografije, Prag]] [[Kategorija:Češki novinari]] [[Kategorija:Češki pisci]] [[Kategorija:Češki prevodioci]] mvw8znerij9haaxqfmoll5ek5gsuhvf 1 533318 3830298 2026-04-14T15:35:48Z AnToni 2325 https://fountain.toolforge.org/editathons/ceew2026-bs 3830298 wikitext text/x-wiki {{CEE žene 2026.}} fci8p87e6q3j6y6ghnr470z98om38r9 3830299 3830298 2026-04-14T15:36:51Z AnToni 2325 3830299 wikitext text/x-wiki {{CEE žene 2026.}} {{CEE proljeće 2026. | korisnik = AnToni | tema = žene | tema2 = kultura | tema3 = | država = Češka | država2 = | država3 = }} p27ts282wu8iru0upigo329c3zrd3l2 0 533319 3830330 2026-04-14T17:29:09Z AnToni 2325 Nova stranica: {{Infokutija biatlonac | ime = Daria Jurlova | slika = Daria_Yurlova_01.jpg | veličina_slike = | opis_slike = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1992|03|03}} | mjesto_rođenja = [[Narva]] | država rođenja = [[Estonija]] | država = {{ZID|Estonija}} | klub = | trener = | visina = 168 | težina = <!-- B I A T L O N --> <!-- Olimpijske igre --> | nastup OI = '''1''' (Biatlo... 3830330 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Daria Jurlova | slika = Daria_Yurlova_01.jpg | veličina_slike = | opis_slike = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1992|03|03}} | mjesto_rođenja = [[Narva]] | država rođenja = [[Estonija]] | država = {{ZID|Estonija}} | klub = | trener = | visina = 168 | težina = <!-- B I A T L O N --> <!-- Olimpijske igre --> | nastup OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014.]]) | medalje OI = '''0''' | zlato OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup SP = '''4''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011.|2011]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012.|2012]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|2013]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|2015]]) | medalje SP ='''0''' | zlato SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup SK = ([[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]]) | pobjede SK = 0 | pobjede SK štafeta= 0 | plasman SK = {{plainlist| * '''103.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]]) <!-- * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''40.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''53.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''52.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) --> }} | pobjede u dis = '''0''' | kraj karijere = <!-- Evropski kup --> | nastup EK = <!-- [[IBU kup 2010/2011.|2010/11.]] --> | pobjede EK = | plasman EK = <!-- '''69.''' ([[IBU kup 2024/2025.|2024/25.]]) --> | status = neaktivna | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u biatlonu|Evropsko prvenstvo]]}} {{MedaljaBrojač | [[ZOI|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} }} '''Daria Jurlova''', rođena 3. marta 1992. u [[Narva|Narvi]], je nekadašnja estonska [[biatlon]]ka.<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-daria-yurlova |title=Daria Yurlova |website=Sochi2014.com |publisher=Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi |accessdate=15. 2 2014 |archive-date=13. 2. 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140213195321/http://www.sochi2014.com/en/athlete-daria-yurlova |url-status=dead|language=en }}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2014}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 15 km|73]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 7,5 km|66]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | |} Daria Jurlova je nastupila samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Zimskim olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|ZOI 2014]], ali nije osvojila ni jednu medalju. <!-- U pojedinačnoj konkurenciji najbolji joj je rezultat 22-o mjesto na ZOI 2018. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 1:20.8&nbsp;min bila sporija od pobjednice, [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|Njemice]] [[Laura Dahlmeier|Laure Dahlmeier]], koja je završila utrku bez promašaja. U ekipnim disciplinama osvojila je dva 15-a mjesta: na ZOI 2014. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Kadri Lehtla]], [[Daria Yurlova|Darijom Yurlovom]] i [[Grete Gaim]]; te na ZOI 2022. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. Najbolji rezultat u štafetnim utrkama je 14-o mjesto na ZOI 2026. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Susan Külm|Susanom Külm]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], kada su sa zaostatkom od 4:49.6&nbsp;min bili sporiji od pobjedničke [[Francuska na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|francuske]] štafete u sastavu: [[Camille Bened]], [[Océane Michelon]], [[Lou Jeanmonnot]] i [[Julia Simon (biatlonka)|Julia Simon]]. --> === Svjetska prvenstva === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} !! {{Tooltip|PŠ.|Pojedinačna štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2011}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – 15 km|99]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – 7,5 km|85]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – štafeta (žene)|20]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2012}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 15 km|99]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 7,5 km|85]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – štafeta (žene)|20]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2013}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 15 km|99]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 7,5 km|85]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – štafeta (žene)|20]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2015}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 15 km|70]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 7,5 km|38]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – potjera (žene)|43]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – štafeta (žene)|15]] | | |} Nastupila je na četiri [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]] od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011.|SP 2011.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|SP 2015]], ali nije osvojila ni jednu medalju. <!-- Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bilo joj je 20-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019.|SP 2019.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem bila 59.8&nbsp;s sporija od slovačke biatlonke [[Anastasiya Kuzmina]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U timskim disciplinama joj je najbolji rezultat bilo četvrto mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024.|SP 2024.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. --> === Svjetski kup === <!-- {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="14" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2014/2015.|2014/15.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2015/2016.|2015/16.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2016/2017.|2016/17.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2017/2018.|2017/18.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2019/2020.|2019/10.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2021/2022.|2021/22.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2022/2023.|2022/23.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2023/2024.|2023/24.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] |- | || ||92||86|| ||83||60||72||55||101||83||90||83 |} --> Prvi nastup u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio joj je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]] <!-- 1. decembra 2012. u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:48.4&nbsp;min osvojila 92-o mjesto iza pobjednice, norveške biatlonke [[Tora Berger|Tore Berger]], koja je završila utrku bez promašaja. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama joj je 19-o mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|sezoni SK 2020/21.]] u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u 19. marta 2021. u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je bez promašaja i zaostatkom od 44.1&nbsp;s bila sporija od norveške biatlonke [[Tiril Eckhoff]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim utrkama najbolji rezultat joj je sedmo mjesto u [[Antholz]]u 26. januara 2025. u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. --> == Napomene == {{napspisak}} ==Reference== {{Commons category|Daria Jurlova}} {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== {{Biatlon portal}} <!-- * {{Sport365|894}} --> {{DEFAULTSORT:Jurlova, Daria}} [[Kategorija:Rođeni 1992.]] [[Kategorija:Biografije, Narva]] [[Kategorija:Estonski biatlonci]] [[Kategorija:Estonski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2014.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] sl4t5zrvcpkp54srk2m2xmva189s26i 3830331 3830330 2026-04-14T17:30:11Z AnToni 2325 AnToni premjestio je stranicu [[Daria Jurlova]] na [[Darja Jurlova]] 3830330 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Daria Jurlova | slika = Daria_Yurlova_01.jpg | veličina_slike = | opis_slike = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1992|03|03}} | mjesto_rođenja = [[Narva]] | država rođenja = [[Estonija]] | država = {{ZID|Estonija}} | klub = | trener = | visina = 168 | težina = <!-- B I A T L O N --> <!-- Olimpijske igre --> | nastup OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014.]]) | medalje OI = '''0''' | zlato OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup SP = '''4''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011.|2011]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012.|2012]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|2013]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|2015]]) | medalje SP ='''0''' | zlato SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup SK = ([[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]]) | pobjede SK = 0 | pobjede SK štafeta= 0 | plasman SK = {{plainlist| * '''103.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]]) <!-- * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''40.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''53.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''52.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) --> }} | pobjede u dis = '''0''' | kraj karijere = <!-- Evropski kup --> | nastup EK = <!-- [[IBU kup 2010/2011.|2010/11.]] --> | pobjede EK = | plasman EK = <!-- '''69.''' ([[IBU kup 2024/2025.|2024/25.]]) --> | status = neaktivna | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u biatlonu|Evropsko prvenstvo]]}} {{MedaljaBrojač | [[ZOI|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} }} '''Daria Jurlova''', rođena 3. marta 1992. u [[Narva|Narvi]], je nekadašnja estonska [[biatlon]]ka.<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-daria-yurlova |title=Daria Yurlova |website=Sochi2014.com |publisher=Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi |accessdate=15. 2 2014 |archive-date=13. 2. 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140213195321/http://www.sochi2014.com/en/athlete-daria-yurlova |url-status=dead|language=en }}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2014}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 15 km|73]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 7,5 km|66]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | |} Daria Jurlova je nastupila samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Zimskim olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|ZOI 2014]], ali nije osvojila ni jednu medalju. <!-- U pojedinačnoj konkurenciji najbolji joj je rezultat 22-o mjesto na ZOI 2018. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 1:20.8&nbsp;min bila sporija od pobjednice, [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|Njemice]] [[Laura Dahlmeier|Laure Dahlmeier]], koja je završila utrku bez promašaja. U ekipnim disciplinama osvojila je dva 15-a mjesta: na ZOI 2014. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Kadri Lehtla]], [[Daria Yurlova|Darijom Yurlovom]] i [[Grete Gaim]]; te na ZOI 2022. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. Najbolji rezultat u štafetnim utrkama je 14-o mjesto na ZOI 2026. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Susan Külm|Susanom Külm]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], kada su sa zaostatkom od 4:49.6&nbsp;min bili sporiji od pobjedničke [[Francuska na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|francuske]] štafete u sastavu: [[Camille Bened]], [[Océane Michelon]], [[Lou Jeanmonnot]] i [[Julia Simon (biatlonka)|Julia Simon]]. --> === Svjetska prvenstva === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} !! {{Tooltip|PŠ.|Pojedinačna štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2011}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – 15 km|99]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – 7,5 km|85]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – štafeta (žene)|20]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2012}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 15 km|99]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 7,5 km|85]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – štafeta (žene)|20]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2013}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 15 km|99]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 7,5 km|85]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – štafeta (žene)|20]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2015}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 15 km|70]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 7,5 km|38]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – potjera (žene)|43]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – štafeta (žene)|15]] | | |} Nastupila je na četiri [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]] od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011.|SP 2011.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|SP 2015]], ali nije osvojila ni jednu medalju. <!-- Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bilo joj je 20-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019.|SP 2019.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem bila 59.8&nbsp;s sporija od slovačke biatlonke [[Anastasiya Kuzmina]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U timskim disciplinama joj je najbolji rezultat bilo četvrto mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024.|SP 2024.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. --> === Svjetski kup === <!-- {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="14" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2014/2015.|2014/15.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2015/2016.|2015/16.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2016/2017.|2016/17.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2017/2018.|2017/18.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2019/2020.|2019/10.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2021/2022.|2021/22.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2022/2023.|2022/23.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2023/2024.|2023/24.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] |- | || ||92||86|| ||83||60||72||55||101||83||90||83 |} --> Prvi nastup u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio joj je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]] <!-- 1. decembra 2012. u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:48.4&nbsp;min osvojila 92-o mjesto iza pobjednice, norveške biatlonke [[Tora Berger|Tore Berger]], koja je završila utrku bez promašaja. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama joj je 19-o mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|sezoni SK 2020/21.]] u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u 19. marta 2021. u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je bez promašaja i zaostatkom od 44.1&nbsp;s bila sporija od norveške biatlonke [[Tiril Eckhoff]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim utrkama najbolji rezultat joj je sedmo mjesto u [[Antholz]]u 26. januara 2025. u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. --> == Napomene == {{napspisak}} ==Reference== {{Commons category|Daria Jurlova}} {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== {{Biatlon portal}} <!-- * {{Sport365|894}} --> {{DEFAULTSORT:Jurlova, Daria}} [[Kategorija:Rođeni 1992.]] [[Kategorija:Biografije, Narva]] [[Kategorija:Estonski biatlonci]] [[Kategorija:Estonski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2014.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] sl4t5zrvcpkp54srk2m2xmva189s26i 3830333 3830331 2026-04-14T17:30:52Z AnToni 2325 3830333 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Darja Jurlova | slika = Daria_Yurlova_01.jpg | veličina_slike = | opis_slike = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1992|03|03}} | mjesto_rođenja = [[Narva]] | država rođenja = [[Estonija]] | država = {{ZID|Estonija}} | klub = | trener = | visina = 168 | težina = <!-- B I A T L O N --> <!-- Olimpijske igre --> | nastup OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014.]]) | medalje OI = '''0''' | zlato OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup SP = '''4''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011.|2011]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012.|2012]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|2013]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|2015]]) | medalje SP ='''0''' | zlato SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup SK = ([[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]]) | pobjede SK = 0 | pobjede SK štafeta= 0 | plasman SK = {{plainlist| * '''103.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]]) <!-- * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''40.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''53.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''52.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) --> }} | pobjede u dis = '''0''' | kraj karijere = <!-- Evropski kup --> | nastup EK = <!-- [[IBU kup 2010/2011.|2010/11.]] --> | pobjede EK = | plasman EK = <!-- '''69.''' ([[IBU kup 2024/2025.|2024/25.]]) --> | status = neaktivna | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u biatlonu|Evropsko prvenstvo]]}} {{MedaljaBrojač | [[ZOI|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} }} '''Darja Jurlova''', rođena 3. marta 1992. u [[Narva|Narvi]], je nekadašnja estonska [[biatlon]]ka.<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-daria-yurlova |title=Daria Yurlova |website=Sochi2014.com |publisher=Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi |accessdate=15. 2 2014 |archive-date=13. 2. 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140213195321/http://www.sochi2014.com/en/athlete-daria-yurlova |url-status=dead|language=en }}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2014}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 15 km|73]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 7,5 km|66]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | |} Darja Jurlova je nastupila samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Zimskim olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|ZOI 2014]], ali nije osvojila ni jednu medalju. <!-- U pojedinačnoj konkurenciji najbolji joj je rezultat 22-o mjesto na ZOI 2018. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 1:20.8&nbsp;min bila sporija od pobjednice, [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|Njemice]] [[Laura Dahlmeier|Laure Dahlmeier]], koja je završila utrku bez promašaja. U ekipnim disciplinama osvojila je dva 15-a mjesta: na ZOI 2014. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Kadri Lehtla]], [[Daria Yurlova|Darijom Yurlovom]] i [[Grete Gaim]]; te na ZOI 2022. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. Najbolji rezultat u štafetnim utrkama je 14-o mjesto na ZOI 2026. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Susan Külm|Susanom Külm]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], kada su sa zaostatkom od 4:49.6&nbsp;min bili sporiji od pobjedničke [[Francuska na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|francuske]] štafete u sastavu: [[Camille Bened]], [[Océane Michelon]], [[Lou Jeanmonnot]] i [[Julia Simon (biatlonka)|Julia Simon]]. --> === Svjetska prvenstva === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} !! {{Tooltip|PŠ.|Pojedinačna štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2011}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – 15 km|99]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – 7,5 km|85]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – štafeta (žene)|20]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2012}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 15 km|99]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 7,5 km|85]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – štafeta (žene)|20]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2013}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 15 km|99]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 7,5 km|85]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – štafeta (žene)|20]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2015}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 15 km|70]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 7,5 km|38]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – potjera (žene)|43]] | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – štafeta (žene)|15]] | | |} Nastupila je na četiri [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]] od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011.|SP 2011.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|SP 2015]], ali nije osvojila ni jednu medalju. <!-- Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bilo joj je 20-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019.|SP 2019.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem bila 59.8&nbsp;s sporija od slovačke biatlonke [[Anastasiya Kuzmina]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U timskim disciplinama joj je najbolji rezultat bilo četvrto mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024.|SP 2024.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. --> === Svjetski kup === <!-- {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="14" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2014/2015.|2014/15.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2015/2016.|2015/16.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2016/2017.|2016/17.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2017/2018.|2017/18.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2019/2020.|2019/10.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2021/2022.|2021/22.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2022/2023.|2022/23.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2023/2024.|2023/24.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] |- | || ||92||86|| ||83||60||72||55||101||83||90||83 |} --> Prvi nastup u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio joj je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]] <!-- 1. decembra 2012. u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:48.4&nbsp;min osvojila 92-o mjesto iza pobjednice, norveške biatlonke [[Tora Berger|Tore Berger]], koja je završila utrku bez promašaja. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama joj je 19-o mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|sezoni SK 2020/21.]] u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u 19. marta 2021. u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je bez promašaja i zaostatkom od 44.1&nbsp;s bila sporija od norveške biatlonke [[Tiril Eckhoff]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim utrkama najbolji rezultat joj je sedmo mjesto u [[Antholz]]u 26. januara 2025. u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. --> == Napomene == {{napspisak}} ==Reference== {{Commons category|Daria Jurlova}} {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== {{Biatlon portal}} <!-- * {{Sport365|894}} --> {{DEFAULTSORT:Jurlova, Daria}} [[Kategorija:Rođeni 1992.]] [[Kategorija:Biografije, Narva]] [[Kategorija:Estonski biatlonci]] [[Kategorija:Estonski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2014.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 0cayvqhpitpozg3qovqd3pecbsi8nxg 3830336 3830333 2026-04-14T17:34:47Z AnToni 2325 /* Svjetska prvenstva */ 3830336 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Darja Jurlova | slika = Daria_Yurlova_01.jpg | veličina_slike = | opis_slike = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1992|03|03}} | mjesto_rođenja = [[Narva]] | država rođenja = [[Estonija]] | država = {{ZID|Estonija}} | klub = | trener = | visina = 168 | težina = <!-- B I A T L O N --> <!-- Olimpijske igre --> | nastup OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014.]]) | medalje OI = '''0''' | zlato OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup SP = '''4''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011.|2011]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012.|2012]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|2013]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|2015]]) | medalje SP ='''0''' | zlato SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup SK = ([[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]]) | pobjede SK = 0 | pobjede SK štafeta= 0 | plasman SK = {{plainlist| * '''103.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]]) <!-- * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''40.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''53.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''52.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) --> }} | pobjede u dis = '''0''' | kraj karijere = <!-- Evropski kup --> | nastup EK = <!-- [[IBU kup 2010/2011.|2010/11.]] --> | pobjede EK = | plasman EK = <!-- '''69.''' ([[IBU kup 2024/2025.|2024/25.]]) --> | status = neaktivna | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u biatlonu|Evropsko prvenstvo]]}} {{MedaljaBrojač | [[ZOI|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} }} '''Darja Jurlova''', rođena 3. marta 1992. u [[Narva|Narvi]], je nekadašnja estonska [[biatlon]]ka.<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-daria-yurlova |title=Daria Yurlova |website=Sochi2014.com |publisher=Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi |accessdate=15. 2 2014 |archive-date=13. 2. 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140213195321/http://www.sochi2014.com/en/athlete-daria-yurlova |url-status=dead|language=en }}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2014}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 15 km|73]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 7,5 km|66]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | |} Darja Jurlova je nastupila samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Zimskim olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|ZOI 2014]], ali nije osvojila ni jednu medalju. <!-- U pojedinačnoj konkurenciji najbolji joj je rezultat 22-o mjesto na ZOI 2018. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 1:20.8&nbsp;min bila sporija od pobjednice, [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|Njemice]] [[Laura Dahlmeier|Laure Dahlmeier]], koja je završila utrku bez promašaja. U ekipnim disciplinama osvojila je dva 15-a mjesta: na ZOI 2014. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Kadri Lehtla]], [[Daria Yurlova|Darijom Yurlovom]] i [[Grete Gaim]]; te na ZOI 2022. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. Najbolji rezultat u štafetnim utrkama je 14-o mjesto na ZOI 2026. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Susan Külm|Susanom Külm]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], kada su sa zaostatkom od 4:49.6&nbsp;min bili sporiji od pobjedničke [[Francuska na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|francuske]] štafete u sastavu: [[Camille Bened]], [[Océane Michelon]], [[Lou Jeanmonnot]] i [[Julia Simon (biatlonka)|Julia Simon]]. --> === Svjetska prvenstva === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} !! {{Tooltip|PŠ.|Pojedinačna štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2011}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – 15 km|99]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – 7,5 km|85]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – štafeta (žene)|20]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2012}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 15 km|99]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 7,5 km|85]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – štafeta (žene)|20]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2013}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 15 km|99]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 7,5 km|85]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – štafeta (žene)|20]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2015}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 15 km|58]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 7,5 km|79]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – štafeta (žene)|15]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – štafeta (mješovito)|19]] | |} Nastupila je na četiri [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]] od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011.|SP 2011.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|SP 2015]], ali nije osvojila ni jednu medalju. <!-- Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bilo joj je 20-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019.|SP 2019.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem bila 59.8&nbsp;s sporija od slovačke biatlonke [[Anastasiya Kuzmina]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U timskim disciplinama joj je najbolji rezultat bilo četvrto mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024.|SP 2024.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. --> === Svjetski kup === <!-- {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="14" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2014/2015.|2014/15.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2015/2016.|2015/16.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2016/2017.|2016/17.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2017/2018.|2017/18.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2019/2020.|2019/10.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2021/2022.|2021/22.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2022/2023.|2022/23.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2023/2024.|2023/24.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] |- | || ||92||86|| ||83||60||72||55||101||83||90||83 |} --> Prvi nastup u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio joj je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]] <!-- 1. decembra 2012. u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:48.4&nbsp;min osvojila 92-o mjesto iza pobjednice, norveške biatlonke [[Tora Berger|Tore Berger]], koja je završila utrku bez promašaja. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama joj je 19-o mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|sezoni SK 2020/21.]] u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u 19. marta 2021. u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je bez promašaja i zaostatkom od 44.1&nbsp;s bila sporija od norveške biatlonke [[Tiril Eckhoff]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim utrkama najbolji rezultat joj je sedmo mjesto u [[Antholz]]u 26. januara 2025. u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. --> == Napomene == {{napspisak}} ==Reference== {{Commons category|Daria Jurlova}} {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== {{Biatlon portal}} <!-- * {{Sport365|894}} --> {{DEFAULTSORT:Jurlova, Daria}} [[Kategorija:Rođeni 1992.]] [[Kategorija:Biografije, Narva]] [[Kategorija:Estonski biatlonci]] [[Kategorija:Estonski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2014.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 34nncfdcf3v7ytnyfu2r231o3402xbj 3830340 3830336 2026-04-14T17:41:23Z AnToni 2325 3830340 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Darja Jurlova | slika = Daria_Yurlova_01.jpg | veličina_slike = | opis_slike = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1992|03|03}} | mjesto_rođenja = [[Narva]] | država rođenja = [[Estonija]] | država = {{ZID|Estonija}} | klub = Äkke Suusaklubi | trener = | visina = 168 | težina = 62 <!-- B I A T L O N --> <!-- Olimpijske igre --> | nastup OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014.]]) | medalje OI = '''0''' | zlato OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup SP = '''4''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011.|2011]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012.|2012]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|2013]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|2015]]) | medalje SP ='''0''' | zlato SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup SK = ([[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]]) | pobjede SK = 0 | pobjede SK štafeta= 0 | plasman SK = {{plainlist| * '''103.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]]) <!-- * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''40.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''53.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''52.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) --> }} | pobjede u dis = '''0''' | kraj karijere = <!-- Evropski kup --> | nastup EK = <!-- [[IBU kup 2010/2011.|2010/11.]] --> | pobjede EK = | plasman EK = <!-- '''69.''' ([[IBU kup 2024/2025.|2024/25.]]) --> | status = neaktivna | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u biatlonu|Evropsko prvenstvo]]}} {{MedaljaBrojač | [[ZOI|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} }} '''Darja Jurlova''', rođena 3. marta 1992. u [[Narva|Narvi]], je nekadašnja estonska [[biatlon]]ka.<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-daria-yurlova |title=Daria Yurlova |website=Sochi2014.com |publisher=Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi |accessdate=15. 2 2014 |archive-date=13. 2. 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140213195321/http://www.sochi2014.com/en/athlete-daria-yurlova |url-status=dead|language=en }}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2014}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 15 km|73]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 7,5 km|66]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (mješovito)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] |} Darja Jurlova je nastupila samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Zimskim olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|ZOI 2014]], ali nije osvojila ni jednu medalju. <!-- U pojedinačnoj konkurenciji najbolji joj je rezultat 22-o mjesto na ZOI 2018. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2018 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 1:20.8&nbsp;min bila sporija od pobjednice, [[Njemačka na Zimskim olimpijskim igrama 2018.|Njemice]] [[Laura Dahlmeier|Laure Dahlmeier]], koja je završila utrku bez promašaja. U ekipnim disciplinama osvojila je dva 15-a mjesta: na ZOI 2014. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Kadri Lehtla]], [[Daria Yurlova|Darijom Yurlovom]] i [[Grete Gaim]]; te na ZOI 2022. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2022 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. Najbolji rezultat u štafetnim utrkama je 14-o mjesto na ZOI 2026. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2026 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Susan Külm|Susanom Külm]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], kada su sa zaostatkom od 4:49.6&nbsp;min bili sporiji od pobjedničke [[Francuska na Zimskim olimpijskim igrama 2026.|francuske]] štafete u sastavu: [[Camille Bened]], [[Océane Michelon]], [[Lou Jeanmonnot]] i [[Julia Simon (biatlonka)|Julia Simon]]. --> === Svjetska prvenstva === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} !! {{Tooltip|PŠ.|Pojedinačna štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2011}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – 7,5 km|62]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – štafeta (žene)|15]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2012}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 15 km|63]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 7,5 km|44]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – potjera (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | | | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2013}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 7,5 km|67]] | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – štafeta (mješovito)|19]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2015}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 15 km|58]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 7,5 km|79]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – štafeta (žene)|15]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – štafeta (mješovito)|19]] | |} Nastupila je na četiri [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]] od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011.|SP 2011.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|SP 2015]], ali nije osvojila ni jednu medalju. <!-- Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bilo joj je 20-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019.|SP 2019.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem bila 59.8&nbsp;s sporija od slovačke biatlonke [[Anastasiya Kuzmina]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U timskim disciplinama joj je najbolji rezultat bilo četvrto mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024.|SP 2024.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. --> === Svjetski kup === <!-- {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="14" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2014/2015.|2014/15.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2015/2016.|2015/16.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2016/2017.|2016/17.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2017/2018.|2017/18.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2019/2020.|2019/10.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2021/2022.|2021/22.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2022/2023.|2022/23.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2023/2024.|2023/24.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] |- | || ||92||86|| ||83||60||72||55||101||83||90||83 |} --> Prvi nastup u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio joj je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]] <!-- 1. decembra 2012. u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:48.4&nbsp;min osvojila 92-o mjesto iza pobjednice, norveške biatlonke [[Tora Berger|Tore Berger]], koja je završila utrku bez promašaja. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama joj je 19-o mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|sezoni SK 2020/21.]] u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u 19. marta 2021. u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je bez promašaja i zaostatkom od 44.1&nbsp;s bila sporija od norveške biatlonke [[Tiril Eckhoff]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim utrkama najbolji rezultat joj je sedmo mjesto u [[Antholz]]u 26. januara 2025. u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. --> == Napomene == {{napspisak}} ==Reference== {{Commons category|Daria Jurlova}} {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== {{Biatlon portal}} <!-- * {{Sport365|894}} --> {{DEFAULTSORT:Jurlova, Daria}} [[Kategorija:Rođeni 1992.]] [[Kategorija:Biografije, Narva]] [[Kategorija:Estonski biatlonci]] [[Kategorija:Estonski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2014.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 6ymp9eyvvymnakvrpyfntfscdetxm9q 3830343 3830340 2026-04-14T17:47:41Z AnToni 2325 /* Olimpijske igre */ 3830343 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biatlonac | ime = Darja Jurlova | slika = Daria_Yurlova_01.jpg | veličina_slike = | opis_slike = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1992|03|03}} | mjesto_rođenja = [[Narva]] | država rođenja = [[Estonija]] | država = {{ZID|Estonija}} | klub = Äkke Suusaklubi | trener = | visina = 168 | težina = 62 <!-- B I A T L O N --> <!-- Olimpijske igre --> | nastup OI = '''1''' ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|2014.]]) | medalje OI = '''0''' | zlato OI = <!-- Svjetska prvenstva --> | nastup SP = '''4''' ([[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011.|2011]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012.|2012]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013.|2013]], [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|2015]]) | medalje SP ='''0''' | zlato SP = <!-- Svjetski kup --> | nastup SK = ([[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]]) | pobjede SK = 0 | pobjede SK štafeta= 0 | plasman SK = {{plainlist| * '''103.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]]) <!-- * {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}}: '''40.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) * {{Tooltip|Spr.|Sprint}}: '''53.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]]) * {{Tooltip|Pot.|Potjera}}: '''52.''' ([[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]]) --> }} | pobjede u dis = '''0''' | kraj karijere = <!-- Evropski kup --> | nastup EK = <!-- [[IBU kup 2010/2011.|2010/11.]] --> | pobjede EK = | plasman EK = <!-- '''69.''' ([[IBU kup 2024/2025.|2024/25.]]) --> | status = neaktivna | medalje = {{MedaljaTakmičenje|OI}} {{MedaljaTakmičenje|SPB}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u biatlonu|Evropsko prvenstvo]]}} {{MedaljaBrojač | [[ZOI|Olimpijske igre]]| 0 | 0 | 0 | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]]| 0 | 0 | 0 }} }} '''Darja Jurlova''', rođena 3. marta 1992. u [[Narva|Narvi]], je nekadašnja estonska [[biatlon]]ka.<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-daria-yurlova |title=Daria Yurlova |website=Sochi2014.com |publisher=Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi |accessdate=15. 2 2014 |archive-date=13. 2. 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140213195321/http://www.sochi2014.com/en/athlete-daria-yurlova |url-status=dead|language=en }}</ref> == Karijera == === Olimpijske igre === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Olimpijske igre !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} |- |align=left | {{NaziviOI|Z|2014}} ([[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|Biatlon]]) | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 15 km|73]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 7,5 km|66]] | | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (mješovito)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] |} Darja Jurlova je nastupila samo jednom na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama|Zimskim olimpijskim igrama]] i to na [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|ZOI 2014]], ali nije osvojila ni jednu medalju. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji ostvarila je u utrci [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – 7,5 km|7,5&nbsp;km]] kada je osvojila 66-o mjesto s jednim promašaem i zaostatkom od 2:54.36&nbsp;min iza pobjednice [[Slovačka na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|Slovakinje]] [[Anastasija Kuzmina|Anastasije Kuzmine]], koja je utrku završila bez promašaja. U ekipnim disciplinama osvojila je 15-o mjesta na ZOI 2014. u [[Biatlon na Zimskim olimpijskim igrama 2014 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Kadri Lehtla]], [[Johanna Talihärm|Johannom Talihärm]] i [[Grete Gaim]], ali su pretečeni za jedan krug od [[Ukrajina na Zimskim olimpijskim igrama 2014.|ukrajinske]] štafete u sastavu: [[Vita Semerenko]], [[Julija Džima]], [[Valentina Semerenko]] i [[Olena Pidrušna]]. === Svjetska prvenstva === {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; font-size:75%" |- ! Svjetsko prvenstvo !! {{Tooltip|Poj.|Pojedinačna utrka}} !! {{Tooltip|Spr.|Sprint}} !! {{Tooltip|Pot.|Potjera}} !! {{Tooltip|Mas.|Masovni start}} !! {{Tooltip|Šta.|Štafeta}} !! {{Tooltip|MŠ.|Mješovita štafeta}} !! {{Tooltip|PŠ.|Pojedinačna štafeta}} |- |align="left" | {{NaziviSPB|2011}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – 7,5 km|62]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011 – štafeta (žene)|15]] | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2012}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 15 km|63]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – 7,5 km|44]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2012 – potjera (žene)|{{Tooltip|KRU|Pretečen/a za jedan krug}}]] | | | | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2013}} | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – 7,5 km|67]] | | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2013 – štafeta (mješovito)|19]] | |- |align="left" | {{NaziviSPB|2015}} | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 15 km|58]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – 7,5 km|79]] | | | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – štafeta (žene)|15]] | [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015 – štafeta (mješovito)|19]] | |} Nastupila je na četiri [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu|Svjetska prvenstva]] od [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2011.|SP 2011.]] do [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2015.|SP 2015]], ali nije osvojila ni jednu medalju. <!-- Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bilo joj je 20-o mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019.|SP 2019.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2019 – 7,5 km|utrci na 7,5&nbsp;km]], kada je s jednim promašajem bila 59.8&nbsp;s sporija od slovačke biatlonke [[Anastasiya Kuzmina]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U timskim disciplinama joj je najbolji rezultat bilo četvrto mjesto na [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024.|SP 2024.]] u [[Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – štafeta (žene)|štafeti]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. --> === Svjetski kup === <!-- {| class="wikitable" style="float:left; text-align:center; font-size:75%" |- !colspan="14" | Plasman u Svjetskom kupu |- ! [[Svjetski kup u biatlonu 2012/2013.|2012/13.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2013/2014.|2013/14.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2014/2015.|2014/15.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2015/2016.|2015/16.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2016/2017.|2016/17.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2017/2018.|2017/18.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2018/2019.|2018/19.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2019/2020.|2019/10.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|2020/21.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2021/2022.|2021/22.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2022/2023.|2022/23.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2023/2024.|2023/24.]] !! [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] |- | || ||92||86|| ||83||60||72||55||101||83||90||83 |} --> Prvi nastup u [[Svjetski kup u biatlonu|Svjetskom kupu]] bio joj je u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2011/2012.|2011/12.]] <!-- 1. decembra 2012. u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je s tri promašaja i zaostatkom od 3:48.4&nbsp;min osvojila 92-o mjesto iza pobjednice, norveške biatlonke [[Tora Berger|Tore Berger]], koja je završila utrku bez promašaja. Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama joj je 19-o mjesto u [[Svjetski kup u biatlonu 2020/2021.|sezoni SK 2020/21.]] u [[Švedska|švedskom]] [[Östersund]]u 19. marta 2021. u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je bez promašaja i zaostatkom od 44.1&nbsp;s bila sporija od norveške biatlonke [[Tiril Eckhoff]], koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim utrkama najbolji rezultat joj je sedmo mjesto u [[Antholz]]u 26. januara 2025. u sezoni [[Svjetski kup u biatlonu 2024/2025.|2024/25.]] s [[Regina Ermits|Reginom Ermits]], [[Tuuli Tomingas]] i [[Susan Külm]]. --> == Napomene == {{napspisak}} ==Reference== {{Commons category|Daria Jurlova}} {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== {{Biatlon portal}} <!-- * {{Sport365|894}} --> {{DEFAULTSORT:Jurlova, Daria}} [[Kategorija:Rođeni 1992.]] [[Kategorija:Biografije, Narva]] [[Kategorija:Estonski biatlonci]] [[Kategorija:Estonski olimpijci u biatlonu]] [[Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2014.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] lbo5rdyr7il6anhhd1dm4beh1ouh08k 0 533320 3830332 2026-04-14T17:30:11Z AnToni 2325 AnToni premjestio je stranicu [[Daria Jurlova]] na [[Darja Jurlova]] 3830332 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Darja Jurlova]] o7jj3wk5kr1ijkjk2hog6sfpcw1yv6s 1 533321 3830334 2026-04-14T17:31:08Z AnToni 2325 https://fountain.toolforge.org/editathons/ceew2026-bs 3830334 wikitext text/x-wiki {{CEE žene 2026.}} fci8p87e6q3j6y6ghnr470z98om38r9 3830335 3830334 2026-04-14T17:31:52Z AnToni 2325 3830335 wikitext text/x-wiki {{CEE žene 2026.}} {{CEE proljeće 2026. | korisnik = AnToni | tema = žene | tema2 = sport | tema3 = | država = Estonija | država2 = | država3 = }} sxcavfa0c6e9auz3yx1y0wuyo6p3zao 0 533322 3830356 2026-04-14T21:33:39Z Arnel 102555 Nova stranica: '''Luka Split''' nalazi se u gradu [[Split|Splitu]], u srednjoj [[Dalmacija|Dalmaciji]], [[Hrvatska]]. Luka je prvobitno bila trgovačka ispostava koju su osnovali [[Antička Grčka|grčki]] doseljenici s ostrva [[Vis|Visa]], a kasnije su je preuzeli Rimljani. Luka je cvjetala tokom [[Srednji vijek|srednjeg vijeka]], ali je doživjela pad krajem 18. i početkom 19. vijeka, kada je [[Luka Rijeka]] preuzela ulogu primarnog trgovačkog i pomorskog izlaza u regiji. Ovaj pad se pr... 3830356 wikitext text/x-wiki '''Luka Split''' nalazi se u gradu [[Split|Splitu]], u srednjoj [[Dalmacija|Dalmaciji]], [[Hrvatska]]. Luka je prvobitno bila trgovačka ispostava koju su osnovali [[Antička Grčka|grčki]] doseljenici s ostrva [[Vis|Visa]], a kasnije su je preuzeli Rimljani. Luka je cvjetala tokom [[Srednji vijek|srednjeg vijeka]], ali je doživjela pad krajem 18. i početkom 19. vijeka, kada je [[Luka Rijeka]] preuzela ulogu primarnog trgovačkog i pomorskog izlaza u regiji. Ovaj pad se pripisuje i opadanju moći [[Osmansko Carstvo|Osmanskog Carstva]], koje je bilo tradicionalno tržište za Luku Split, te rastućoj dominaciji [[Austrijsko Carstvo|Austrijskog Carstva]]. Prema podacima iz 2017, ova luka se svrstava u najveću putničku luku u Hrvatskoj, najveću putničku luku na [[Jadransko more|Jadranu]]<ref>Risposte Turismo: ''[http://www.adriaticseaforum.com/2017/Public/RisposteTurismo_AdriaticSeaTourismReport2017.pdf Adriatic Sea Tourism Report 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210331092845/http://www.adriaticseaforum.com/2017/Public/RisposteTurismo_AdriaticSeaTourismReport2017.pdf|date=31 March 2021}}'', p. 24</ref> i 11. najveću luku na Mediteranu, s godišnjim prometom od oko 5 miliona putnika. Do 2010. zabilježeno je 18.000 dolazaka brodova godišnje. Lukom upravlja Lučka uprava Split (PSA). Krajem 2000-ih, PSA i lučki operateri, Trajektna luka Split d. d. i Luka d. d. Split, počeli su provoditi investicijski plan s ciljem povećanja obima putničkog i teretnog saobraćaja. Plan je predviđao završetak radova do 2015, što bi luci omogućilo prihvat do 7 miliona putnika godišnje. == Historija == [[Datoteka:Port_of_Split_from_the_USS_George_H.W._Bush.jpg|alt=View of coast and port from a ship at anchor|desno|mini|250x250piksel|Luka Split viđena s palube nosača aviona ''[[USS George H. W. Bush]]'']] Prva trgovačka ispostava na mjestu današnje Luke Split bila je Aspalathos, koju su u 4. vijeku p. n. e. osnovali grčki doseljenici s ostrva [[Vis|Visa]]. Položaj trgovačke ispostave izabran je zbog njenog smještaja u prirodnoj luci i blizine brojnim ostrvima Jadranskog mora te prostranog zaleđa koje su naseljavali [[Iliri]], najznačajnije u [[Salona|Saloni]]. Područje je naknadno postalo dio [[Rimsko Carstvo|Rimskog Carstva]], a nakon njegovog pada obala je potpala pod vlast [[Bizantijsko Carstvo|Bizantijskog Carstva]], sve dok područje nije pripojeno [[Kraljevina Hrvatska (925–1102)|Kraljevini Hrvatskoj]] početkom 10. vijeka. Godine 1102. Hrvatska i [[Kraljevina Ugarska]] spojene su u [[Hrvatska u personalnoj uniji sa Mađarskom|personalnu uniju]]. Do 12. vijeka Split je razvio trgovačke puteve sa svojim zaleđem i pomorsku trgovinu širom Jadranskog mora i [[Sredozemno more|Sredozemlja]]. [[Mletačka Republika]] stekla je potpunu kontrolu nad [[Dalmacija|Dalmacijom]] i gradom Splitom do 1428. godine. U 16. vijeku Split je bio centralno pomorsko trgovačko izlazno mjesto [[Balkan|Balkana]], gdje se roba transportovala iz [[Osmansko Carstvo|Osmanskog Carstva]], [[Indija|Indije]] i [[Perzija|Perzije]] u Mletačku Republiku i obrnuto. Nakon pada Venecije, Splitom je kratko vladala [[Habsburška Monarhija]] i [[Austrijsko Carstvo]] između 1797. i 1806, te [[Prvo Francusko Carstvo]] do 1813, kada je obnovljena austrijska vlast. U tom periodu trgovački putevi su se pomjerili ka drugim jadranskim lukama, posebno ka [[Luka Rijeka|Luci Rijeka]], što je uzrokovalo pad gradske privrede. U drugoj polovini 19. vijeka privreda grada Splita i njegove okoline počela se oporavljati i Split je ubrzo postao središte srednje Dalmacije, povezujući zaleđe i susjedna ostrva. To je potaknulo razvoj gradske luke i njenih transportnih veza, uključujući izgradnju novog [[Lukobran|lukobrana]] i željezničke pruge Split–[[Knin]]. Godine 1925. pruga je povezana sa željezničkom prugom Rijeka–Zagreb preko [[Gospić|Gospića]], što je omogućilo razvoj moderne luke. Od 1957. godine teretni terminali Splitske luke izmješteni su iz centra grada u industrijske zone u područjima [[Solin|Solina]] i [[Kaštela|Kaštele]], dok putnički saobraćaj i dalje koristi centralno smještenu luku. == Poslovanje luke == [[Datoteka:Jadrolinija_Petar_Hektorović,_Split.jpg|alt=Ferry underway|lijevo|mini|250x250piksel|Trajekt ''Petar Hektorović'' napušta Luku Split]] Luka Split je najveća putnička luka u Hrvatskoj i treća po veličini na Mediteranu.<ref name="SD-3-Med-Split">{{cite news|newspaper=[[Slobodna Dalmacija]]|title=Premijerka Kosor otvorila produljeni Gat sv. Duje u Splitu|trans-title=Prime Minister Kosor Opens extended St. Domnius Pier in Split|language=Croatian|url=http://web1.slobodnadalmacija.hr/Split/tabid/72/articleType/ArticleView/articleId/108223/Default.aspx|date=3. 7. 2010|access-date=3. 10. 2011|author=Petar Dorić}}{{dead link|date=March 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Lukom upravlja Lučka uprava Split, dok su glavni [[Koncesija|koncesionari]] Trajektna luka Split i Luka d. d. Split, uz još 11 sporednih koncesionara. Glavni koncesionari upravljaju Gradskom lukom Split i bazenom Vranjic–Solin, dok su ostali aktivni u području Kaštela. Među njima su kompanije: Dalmacijacement, PROplin, Brodomerkur, Trast, Tehnospoj, Dujmovača, Žitni terminal, [[INA d.d.|INA]], Profectus, Eko kaštelanski zaljev i [[OMV]].<ref name="PSA-Concessionaires">{{cite web|url=http://www.portsplit.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=13&Itemid=35&lang=en|title=Concessionaries for Terminals|date=26. 11. 2009|publisher=Split Port Authority|access-date=3. 10. 2011}}{{Dead link|date=February 2026|bot=InternetArchiveBot}}</ref> Putnički i automobilski saobraćaj obavljaju prevoznici [[Jadrolinija]], [[Krilo Shipping Company]], [[Krilo – Kapetan Luka]] i [[Split Express]]. Dominantnu ulogu ima Jadrolinija, koja je 2009. držala 85 % udjela u putničkom prometu. Te godine kroz luku je prošlo 3.995.846 putnika.<ref name="PSA-Passengers2009">{{cite web|url=http://www.portsplit.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=106&Itemid=96|title=Brodari 2009|publisher=Split Port Authority|language=hr|trans-title=Shipping companies 2009|access-date=14. 4. 2026}}{{Dead link|date=February 2026|bot=InternetArchiveBot}}</ref> Luka opslužuje osam trajektnih linija i devet dodatnih putničkih linija koje povezuju obližnja ostrva poput [[Brač|Brača]], [[Hvar|Hvara]], [[Vis|Visa]], [[Lastovo (Hrvatska)|Lastova]], [[Korčula|Korčule]], [[Šolta|Šolte]] te [[Drvenik Veliki (Trogir)|Velikog]] i [[Drvenik Mali (Trogir)|Malog Drvenika]].<ref name="Ferries">{{cite web|url=http://www.agencija-zolpp.hr/Brodskelinije/tabid/1267/Default.aspx|title=Plovidbeni red za 2011. godinu|publisher=Coastal Line Maritime Transport Agency|language=Croatian|trans-title=Sailing schedule for year 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902234646/http://www.agencija-zolpp.hr/Brodskelinije/tabid/1267/Default.aspx|archive-date=2 September 2011|url-status=dead|access-date=26 September 2011}}</ref> Tokom ljetne sezone promet se značajno povećava, dostižući prosjek od 3.812 vozila dnevno.<ref name="Traffic-Count-2009">{{cite web|url=http://www.hrvatske-ceste.hr/WEB%20-%20Legislativa/brojenje-prometa/CroDig2009.pdf|title=Traffic counting on the roadways of Croatia in 2009|date=maj 2010|publisher=[[Hrvatske ceste]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721100545/http://www.hrvatske-ceste.hr/WEB%20-%20Legislativa/brojenje-prometa/CroDig2009.pdf|archive-date=21. 7. 2011|url-status=dead|access-date=14. 4. 2026}}</ref> U pogledu teretnog saobraćaja, luka je 2008. zabilježila 16.527 dolazaka brodova i pretovarila 2,7 miliona tona tereta.<ref name="DZS-LukaSplit">{{cite web|url=http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2009/PDF/21-bind.pdf|title=Statistical Yearbook - year 2008|year=2009|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20101114063139/http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2009/PDF/21-bind.pdf|archive-date=14. 11. 2010|url-status=dead|access-date=14. 4. 2026}}</ref> Kompanija ''Luka d. d. Split'' zabilježila je značajan rast zahvaljujući investicijama iz 2007. godine, ostvarivši profit od oko 2,4 miliona kuna (325.000 eura) u prvih devet mjeseci 2008. godine.<ref name="Limun-LukaSplit">{{cite web|url=http://www.limun.hr/main.aspx?ID=356517|title=Luka Split nastavlja sa rastom prometa|date=17. 10. 2008|publisher=Limun.hr|language=Croatian|trans-title=Luka Split turnover continues to grow|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402021150/http://www.limun.hr/main.aspx?ID=356517|archive-date=2. 4. 2012|url-status=dead|access-date=14. 4. 2026}}</ref> Ukupan broj dolazaka nastavio je rasti, dostigavši 18.000 do 2010. godine. Direktor Lučke uprave Split je Joško Berket Bakota.<ref name="MMPI-PortAuthorities">{{cite web|url=http://www.mppi.hr/default.aspx?id=661|title=Lučke uprave|publisher=|language=Croatian|archive-url=https://web.archive.org/web/20121216061300/http://www.mppi.hr/default.aspx?id=661|archive-date=16. 12. 2012|url-status=dead|access-date=14. 4. 2026}}</ref> [[Datoteka:Dalmatia_(ship,_1977)_IMO_7516761;_At_the_port_of_Split,_2011-09-23.jpg|desno|mini|MV Dalmatia u Luci Split]] == Transportni kapaciteti == [[Datoteka:Splitska_riva_2.JPG|alt=Moored fery|desno|mini|250x250piksel|Trajektno pristanište u Luci Split]] Luka Split smještena je na obali [[Jadransko more|Jadranskog mora]], u zaljevu koji štite [[Split|Splitsko]] poluostrvo i niz ostrva. Njen kapacitet uključuje terminale i druge objekte u Splitu, [[Solin|Solinu]] i [[Kaštela|Kašteli]], raspoređene na oko 15 km obale. Luka je povezana s [[Međunarodna mreža E-puteva|međunarodnom mrežom puteva]] [[Evropski put E65|E65]] i [[Evropski put E71|E71]] preko autoputa [[Autoput A1 (Hrvatska)|A1]] i [[Državna cesta D1|državne ceste D1]].<ref name="Regulation on motorway markings">{{cite web|url=http://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/305463.html|title=Pravilnik o označavanju autocesta, njihove stacionaže, brojeva izlaza i prometnih čvorišta te naziva izlaza, prometnih čvorišta i odmorišta|date=6. 5. 2003|publisher=[[Narodne novine]]|language=Croatian|trans-title=|access-date=14. 4. 2026}}</ref><ref name="UNECE-384E">{{cite web|url=http://live.unece.org/fileadmin/DAM/trans/conventn/ECE-TRANS-SC1-384e.pdf|title=European Agreement on Main International Traffic Arteries|date=28. 3. 2008|publisher=[[Ekonomska komisija Ujedinjenih nacija za Evropu]]|trans-title=Evropski sporazum o glavnim međunarodnim saobraćajnim arterijama|access-date=14. 4. 2026}}</ref> Također, željezničkom prugom preko [[Knin|Knina]] i [[Karlovac|Karlovca]] luka je povezana sa [[Zagreb|Zagrebom]]. Luka se sastoji od nekoliko terminala: * Gradska luka Split – namijenjena za [[Jahta|jahte]], [[Ribarski brod|ribarske brodove]], putničke brodove, [[Jedrenjak|jedrenjake]], [[Tegljač|tegljače]], [[Hidroavion|hidroavione]] i trajekte. Sadrži putnički terminal i željezničku vezu, ima 28 vezova i prima brodove dužine do 250 m s gazom do 7,9 m. * Putnički terminal Resnik–Divulje – projektovan za brzi transfer putnika do [[Aerodrom Split|Aerodroma Split]], koji je udaljen 950 m. Posjeduje jedan vez za plovila do 40 m dužine.<ref name="PSA-CPS">{{cite web|url=http://www.portsplit.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=14&Itemid=40&lang=en|title=The City Port of Split|publisher=Split Port Authority|access-date=14. 4. 2026}}{{Dead link|date=February 2026|bot=InternetArchiveBot}}</ref> * Vranjičko-solinski bazen – koristi se kao [[Kontejnerizacija|kontejnerski]] terminal. Sadrži pet vezova, [[roll-on/roll-off]] rampu, osam skladišta (uključujući hladnjače) i otvoreni skladišni prostor. Terminal prima brodove do 198 m dužine s gazom do 10,2 m. Ovaj dio luke ima status slobodne zone, što omogućava porezne olakšice za pretovar i obradu robe, a prostire se na 19,8 ha.<ref name="LS-FreeZone">{{cite web| publisher= Luka d.d. Split| url= http://www.lukasplit.hr/index.php?option=com_content&view=article&id=179&Itemid=110&lang=en| title= Free Zone| access-date= 14. 4. 2026}}</ref><ref name="LS-Basic">{{cite web| publisher= Luka d.d. Split| url= http://www.lukasplit.hr/index.php?option=com_content&view=article&id=182&Itemid=33&lang=en| title= Basic information| access-date= 14. 4. 2026}}</ref> * Kaštelanski bazen A – rezervisan za sidrenje brodova prema uputama lučke uprave.<ref name="PSA-KaštelaA">{{cite web| publisher= Split Port Authority| url= http://www.portsplit.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=16&Itemid=42| title= Kastela Basin - Basin A| access-date= 14. 4. 2026}}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> * Kaštelanski bazen B – teretni terminal koji koriste sporedni koncesionari za vlastite potrebe, s gazom do 8,2 m.<ref name="PSA-KaštelaB">{{cite web| publisher= Split Port Authority| url= http://www.portsplit.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=17&Itemid=43| title= Kastela Basin - Basin B| access-date= 14. 4. 2026}}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> * Kaštelanski bazen C – namijenjen za raspremljene brodove (brodove van službe), ribarske brodove i brodove za [[suzbijanje štetočina]], s gazom do 11,6 m.<ref name="PSA-KaštelaC">{{cite web| publisher= Split Port Authority| url= http://www.portsplit.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=18&Itemid=44| title= Kastela Basin - Basin C| access-date= 14. 4. 2026}}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Reference == {{Refspisak}} [[Kategorija:Luke u Hrvatskoj]] [[Kategorija:Split]] [[Kategorija:Saobraćaj u Splitu]] [[Kategorija:Ekonomija Splita]] koyrqv4xjun25gpzpsoms8dace9rdjf 1 533323 3830357 2026-04-14T21:38:29Z Arnel 102555 Nova stranica: {{CEE proljeće 2026. | korisnik = Arnel | tema = Infrastruktura | država = Hrvatska }} 3830357 wikitext text/x-wiki {{CEE proljeće 2026. | korisnik = Arnel | tema = Infrastruktura | država = Hrvatska }} g1cgdqk46q8a80q5ytigw6tsgjqyul1 0 533324 3830360 2026-04-14T22:00:01Z Bombarderos 180319 Nova stranica: [[Slika:Anaerobic.png|300px|thumb|right|Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se identificirati uzgojem u epruvetama s tioglikolatnim bujonom: <br /> 1: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. <br /> 2: [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. <br /> 3: [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa... 3830360 wikitext text/x-wiki [[Slika:Anaerobic.png|300px|thumb|right|Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se identificirati uzgojem u epruvetama s tioglikolatnim bujonom: <br /> 1: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. <br /> 2: [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. <br /> 3: [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu aerobno ili anaerobno metabolizirati energiju. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više ATP-a nego fermentacija ili anaerobno disanje. <br /> 4: [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne i na samom vrhu. <br /> 5: [[Aerotolerantni organizmi]] ne zahtijevaju kisik jer energiju metaboliziraju anaerobno. Za razliku od obligatnih anaeroba, oni se ne truju kisikom. Mogu se naći ravnomjerno raspoređeni po cijeloj epruveti. ]] '''Tioglikolatni bijon''' je višenamjenski, obogaćujući, [[diferencijalni medij]] koji se prvenstveno koristi za određivanje potreba [[mikroorganizam]]a za [[kisik]]om. [[Natrij]]-[[tioglikolat]] u mediju troši kisik i omogućava rast [[oblogatni anaerob|obligatnih anaeroba]].<ref>{{cite web|title=Fluid Thioglycollate [sic] Broth |url=http://iws2.collin.edu/dcain/CCCCD%20Micro/thioglycollatebroth.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100724195303/http://iws2.collin.edu/dcain/CCCCD%20Micro/thioglycollatebroth.htm |url-status=dead |archive-date=July 24, 2010 |last=Cain |first=Donna|publisher=Collin College}}</ref>Ovo, u kombinaciji s difuzijom kisika s vrha bukona/juhe, proizvodi niz koncentracija kisika u mediju duž njegove dubine. Koncentracija kisika na određenom nivou označena je [[redoks]]-osjetljivom bojom kao što je [[resazurin]] koja postaje ružičasta u prisustvu kisika. [[Datoteka:Thio cropped.jpg|thumb|left| Tioglikolatna bujonska podloga preporučuje se za izolaciju strogih [[anaerobni organizam|anaeroba]] u slučaju sumnje na anaerobnu infekciju.<ref>{{cite book |title=District Laboratory Practice in Tropical Countries, Part 2 |last= Cheesbrough|first= Monica |year=2006 |publisher=Cambridge University Press |isbn= 0-521-67631-2|page=126 |url= https://books.google.com/books?id=Yjv-n5u6S7gC|access-date=2009-09-14}}</ref>]] Ovo omogućava diferencijaciju [[obligatni aerobi|obligatnih aeroba]] i [[obligativni anaerobi| obligativni anaeroba]], [[fakultativno anaerobni organizam|fakultativnih anaeroba]], [[mikroaerofil]]a i [[Anaerobni organizmi|aerotolerantni organizmi]]. Naprimjer, obligatno anaerobne vrste [[zod (biologia)|roda]] ''[[Clostridium]]'' će se vidjeti kako rastu samo na dnu epruvete. Tioglikolatni bujon koristi se također za regrutiranje [[makrofag]]a u [[peritoneim|peritoneumsku šupljinu]] miševa kada se ubrizga [[peritoneum|intraperitoneumski]].<ref name="Leijh">{{cite journal |author1=Leijh PC| author2=van Zwet TL | author3=ter Kuile MN| author4=van Furth R| title=Effect of thioglycolate on phagocytic and microbicidal activities of peritoneal macrophages |journal=Infection and Immunity |volume=46 |issue=2 |pages=448–452 |date=November 1984 | doi=10.1128/iai.46.2.448-452.1984 |pmid= 6500699|pmc=261553 }}</ref> Regrutuje brojne makrofage, ali ih ne aktivira.<ref name="Leijh"/> == Reference == {{reflist}} {{Mediji za rast}} [[Kategorija:Mikrobiološki mediji]] [[Kategorija:Mediji za ćelijsku kulturu]] [[Kategorija:Mikrobiologija]] 5umda8ilgl0te8uzkhfbcxmght1h1tp 0 533325 3830361 2026-04-14T22:11:49Z Bombarderos 180319 Nova stranica: [[Slika:Anaerobic.png|320px|thumb|right|Anaerobne [[bakterije]] mogu se identificirati uzgojem u epruvetama [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnog bujona]]: <br /> 1: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. <br /> 2: [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. <br /> 3: [[Fakultativni anaerobi]] mo... 3830361 wikitext text/x-wiki [[Slika:Anaerobic.png|320px|thumb|right|Anaerobne [[bakterije]] mogu se identificirati uzgojem u epruvetama [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnog bujona]]: <br /> 1: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. <br /> 2: [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. <br /> 3: [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu aerobno ili anaerobno metabolizirati energiju. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više [[ATP]]-a nego [[fermentacija]] ili anaerobno disanje. <br /> 4: '''Mikroaerofilima''' je potreban kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne i na samom vrhu. <br /> 5: [[Aerotolerantni organizmi]] ne zahtijevaju kisik jer energiju metaboliziraju anaerobno. Međutim, za razliku od obligatnih anaeroba, oni nisu otrovani kisikom. Mogu se naći ravnomjerno raspoređeni po cijeloj epruveti. ]] '''Mikroaerofili''' je [[mikroorganizam]] kojem je za optimalan rast potrebno okruženje koje sadrži niže nivoe [[dioksigen]]a od onih prisutnih u [[Zemljina atmosfera|atmosferi]] (tj. < 21% O₂; obično 2–10% O₂).<ref name=Fuduche/> Restriktivnije tumačenje zahtijeva da mikroorganizam bude obligatan u ovom zahtjevu.<ref name=Hogg>{{cite book |author=Hogg, S. |title=Essential Microbiology| publisher = Wiley |year=2005 |edition=1st |pages=91–107| isbn = 0-471-49754-1}}</ref><ref name=PHK>{{cite book |vauthors=Prescott LM, Harley JP, Klein DA |title=Microbiology |publisher = Wm. C. Brown Publishers |year=1996 |edition=3rd |pages=130–131| isbn = 0-697-29390-4}}</ref> Mnogi mikroaerofili su također [[kapnofil]]i, što zahtijeva povišenu koncentraciju [[ugljik-dioksid]]a (npr. 10% CO₂ u slučaju [[vrsta]] [[rod (biologija)|roda]] ''[[Campylobacter]]'').<ref name=JMA>{{cite book |vauthors=Brooks GF, Carroll KC, Butel JS, Morse SA |title=Jawetz, Melnick & Adelberg's Medical Microbiology |url=https://archive.org/details/jawetzmelnickade00broo_450 |url-access=limited |publisher = McGraw Hill |year=2007 |edition=24th |pages=[https://archive.org/details/jawetzmelnickade00broo_450/page/n274 273]–275| isbn = 978-0-07-128735-7 }}</ref> Originalna definicija „mikroaerofila“ kritikovana je kao previše restriktivna i nedovoljno precizna u poređenju sa sličnim kategorijama. Širi termin „mikroaerob“ skovan je da opiše mikrobe „sposobne“ da dišu kisik „unutar mikrooksičnih okruženja“ korištenjem terminalne [[oksidaza|oksidaze]] visokog afiniteta.".<ref name=Fuduche>{{cite journal |last1=Fuduche |first1=Maxime |last2=Davidson |first2=Sylvain |last3=Boileau |first3=Céline |last4=Wu |first4=Long-Fei |last5=Combet-Blanc |first5=Yannick |title=A Novel Highly Efficient Device for Growing Micro-Aerophilic Microorganisms |journal=Frontiers in Microbiology |date=19 March 2019 |volume=10 |pages=534 |doi=10.3389/fmicb.2019.00534|pmid=31001208 |pmc=6434946 |doi-access=free }}</ref> ==Kultura== Mikroaerofili se tradicionalno uzgajaju u staklenkama za svijeće. Staklenke za svijeće su posude u koje se ubacuje zapaljena svijeća prije zatvaranja hermetičkog poklopca posude. Plamen svijeće gori dok se ne ugasi zbog nedostatka kisika, stvarajući atmosferu bogatu [[ugljik-dioksid]]om, a siromašnu [[kisik]]om.<ref name="pmid24399385">{{cite journal |vauthors=Salim SM, Mandal J, Parija SC |title=Isolation of ''Campylobacter'' from human stool samples|journal=Indian J Med Microbiol |volume=32 |issue=1 |pages=35–38 |date= March 2014 |pmid=24399385 |doi= 10.4103/0255-0857.124294|doi-access=free }}</ref> Novije metode oksistatskih bioreaktora omogućavaju precizniju kontrolu nivoa plina u mikroaerobnom okruženju, korištenjem sonde za mjerenje koncentracije kisika ili [[redoks]] potencijala u realnom vremenu.<ref>{{cite journal |last1=Liu |first1=Chen-Guang |last2=Xue |first2=Chuang |last3=Lin |first3=Yen-Han |last4=Bai |first4=Feng-Wu |title=Redox potential control and applications in microaerobic and anaerobic fermentations |journal=Biotechnology Advances |date=March 2013 |volume=31 |issue=2 |pages=257–265 |doi=10.1016/j.biotechadv.2012.11.005|pmid=23178703 }}</ref> Načini za kontrolu unosa kisika uključuju pakete za generiranje plina i izmjenu plinova.<ref name="JMA"/> Budući da su oksistat bioreaktori skupi za kupovinu i rad, osmišljena su jeftinija rješenja. Naprimjer, uređaj za mikro-oksigeniranu kulturu (MOCD) je sistem koji uključuje obične tikvice, cijevi propusne za kisik, senzore i vodene pumpe. Aeracija se vrši pumpanjem medija za kulturu kroz cijevi.<ref name=Fuduche/> ==Primjeri== U svijetu postoji širok spektar mikroaerobnih uvjeta: u ljudskim tijelima, pod vodom itd. Mnoge [[bakterije]] iz ovih izvora su mikroaerobi, od kojih su neke također mikroaerofili. * Neki članovi [[red (biologija)|reda]] [[Campylobacterales]] su mikroaerofilni: ** Vrste [[rod (biologija)|roda]] ''[[Campylobacter]]'' su mikroaerofilne.<ref name="JMA"/><ref name="pmid330861">{{cite journal |vauthors=Fernie DS, Park RW |title=The isolation and nature of campylobacters (microaerophilic vibrios) from laboratory and wild rodents |journal=J. Med. Microbiol. |volume=10 |issue=3 |pages=325–9 |date=August 1977 |pmid=330861 |doi= 10.1099/00222615-10-3-325|doi-access=free }}<!-- May be too old to be used due to lack of distinction between C. and H. --></ref> ** ''[[Helicobacter pylori]]'' (prethodno identificirana kao ''Campylobacter''), vrsta nadreda [[Campylobacterota]] koja je povezana s [[čir na želucu| peptičkim ulkusom]] i nekim vrstama [[gastritis]]a.<ref name="pmid23015486">{{cite book |author=Cover TL|title=Perspectives on methodology for ''in vitro'' culture of ''Helicobacter pylori'' |chapter=Perspectives on Methodology for in Vitro Culture of Helicobacter pylori |series=Methods Mol Biol |volume=921 |pages=11–15 |year=2012 |pmid=23015486 |doi=10.1007/978-1-62703-005-2_3 |pmc=3921885|isbn=978-1-62703-004-5 }}</ref> * Mnogi članovi roda ''[[Lactobacillus]]'' ''[[sensu lato]]'' (vidi ''[[Lactobacillaceae]]'') su mikroaerofili. Kao fakultativni anaerobi, oni preživljavaju anaerobne uslove, ali bolje rastu s malo kisika.<ref>{{cite journal |last1=Goldstein |first1=Ellie J. C. |last2=Tyrrell |first2=Kerin L. |last3=Citron |first3=Diane M. |title=Lactobacillus Species: Taxonomic Complexity and Controversial Susceptibilities |journal=Clinical Infectious Diseases |date=15 May 2015 |volume=60 |issue=suppl_2 |pages=S98–S107 |doi=10.1093/cid/civ072|pmid=25922408 |doi-access=free }}</ref> * ''[[Magnetospirillum gryphiswaldense]]'' i ''[[Magnetospira]]'' sp. QH-2 su vodene mikroaerofilne [[magnetotaktičke bakterije]]. Formiranje magnetita u takvim bakterijama općenito zahtijeva mikroaerobne uvjete.<ref name=Fuduche/> ==Također pogledajte== * [[Aerobno disanje]] * [[Anaerobno disanje]] * [[Fakultativno anaerobni organizam|Fakultativni anaerob]] * [[Fermentacija]] * [[Obligatni aerob]] * [[Obligatni aerob]] * [[Obligatni anaerob]] * [[Oksigenacija (okolišna)]] ==Reference== {{reflist}} ==Vanjski linkovi== * [https://archive.today/20130801122104/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=3343302 Characterization of an unclassified microaerophilic bacterium associated with gastroenteritis.] {{Bakterije}} [[Kategorija:Rast i ishrana mikroba]] [[Kategorija:Mikrobiologija]] [[Kategorija:Bakteriologija]] fangjp3fijzanxhy2pzunn62par0wh4 0 533326 3830362 2026-04-14T22:18:27Z Bombarderos 180319 Nova stranica: [[Image:Anaerobic.png|320px|thumb|right| Anaerobne [[bakterije]] se mogu identificirati uzgojem u epruvetama [[tioglikolatnog bujona]]: <br /> 1: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. <br /> 2: [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. <br /> 3: [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa ili bez... 3830362 wikitext text/x-wiki [[Image:Anaerobic.png|320px|thumb|right| Anaerobne [[bakterije]] se mogu identificirati uzgojem u epruvetama [[tioglikolatnog bujona]]: <br /> 1: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. <br /> 2: [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. <br /> 3: [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu aerobno ili anaerobno metabolizirati energiju. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više ATP-a nego fermentacija ili anaerobno disanje. <br /> 4: [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne i na samom vrhu. <br /> 5: '''Aerotolerantni organizmi''' ne zahtijevaju kisik jer energiju metaboliziraju anaerobno. Međutim, za razliku od obligatnih anaeroba, oni nisu otrovani kisikom. Mogu se naći ravnomjerno raspoređeni po cijeloj epruveti. ]] '''Aerotolerantni anaerobi''' koriste [[fermentacija| fermentaciju]] za proizvodnju [[Adenozin-trifosfat|ATP-a]]. Oni ne koriste [[kisik]], ali se mogu zaštititi od reaktivnih molekula kisika. Nasuprot tome, [[obligatni anaerobi]] mogu biti oštećeni reaktivnim molekulama kisika. Postoje tri kategorije [[anaerob]]a. Dok [[obligatni aerobi]] za rast zahtijevaju kisik, [[obligatni anaerobi]] su oštećeni kisikom, aerotolerantni organizmi ne mogu koristiti kisik, ali toleriraju njegovo prisustvo, a [[fakultativni anaerobi]] koriste kisik ako je prisutan, ali mogu rasti i bez njega. Većina aerotolerantnih anaeroba ima [[superoksid-dismutaza|superoksid-dismutazu]] i (nekatalaznu) [[peroksidaza|peroksidazu]], ali nemaju [[katalaza|katalazu].<ref>{{cite web|url=http://textbookofbacteriology.net/nutgro_4.html|title=Nutrition and Growth of Bacteria|first=Kenneth|last= Todar}}</ref> Preciznije, mogu koristiti sistem [[NADH-oksidaza]]/[[NADH-peroksidaza]] (NOX/NPR) ili sistem [[glutation-peroksidaza]].<ref>{{cite journal |last1=Zotta |first1=T. |last2=Parente |first2=E. |last3=Ricciardi |first3=A. |title=Aerobic metabolism in the genus Lactobacillus: impact on stress response and potential applications in the food industry |journal=Journal of Applied Microbiology |date=2017 |volume=122 |issue=4 |pages=857–869 |doi=10.1111/jam.13399 |doi-access=free}}</ref> Primjer aerotolerantnog anaeroba je ''[[Cutibacterium acnes]]''.<ref>{{cite journal |last1=Achermann |first1=Y |last2=Goldstein |first2=EJ |last3=Coenye |first3=T |last4=Shirtliff |first4=ME |title=Propionibacterium acnes: from commensal to opportunistic biofilm-associated implant pathogen. |journal=Clinical Microbiology Reviews |date=July 2014 |volume=27 |issue=3 |pages=419–40 |doi=10.1128/CMR.00092-13 |pmid=24982315 |url= |pmc=4135900}}</ref> == Reference == {{reflist}} [[Kategorija:Mikrobiologija]] [[Kategorija:Bakteriologija]] tqtw3c7dcc30pt8desqhxtzt1nlldk0 3830363 3830362 2026-04-14T22:20:29Z Bombarderos 180319 3830363 wikitext text/x-wiki [[Image:Anaerobic.png|320px|thumb|right| Anaerobne [[bakterije]] se mogu identificirati uzgojem u epruvetama [[tioglikolatnog bujona]]: <br /> 1: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. <br /> 2: [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. <br /> 3: [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu aerobno ili anaerobno metabolizirati energiju. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više ATP-a nego fermentacija ili anaerobno disanje. <br /> 4: [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne i na samom vrhu. <br /> 5: '''Aerotolerantni organizmi''' ne zahtijevaju kisik jer energiju metaboliziraju anaerobno. Međutim, za razliku od obligatnih anaeroba, oni nisu otrovani kisikom. Mogu se naći ravnomjerno raspoređeni po cijeloj epruveti. ]] '''Aerotolerantni anaerobi''' koriste [[fermentacija| fermentaciju]] za proizvodnju [[Adenozin-trifosfat|ATP-a]]. Oni ne koriste [[kisik]], ali se mogu zaštititi od reaktivnih molekula kisika. Nasuprot tome, [[obligatni anaerobi]] mogu biti oštećeni reaktivnim molekulama kisika. Postoje tri kategorije [[anaerob]]a. Dok [[obligatni aerobi]] za rast zahtijevaju kisik, [[obligatni anaerobi]] su oštećeni kisikom, aerotolerantni organizmi ne mogu koristiti kisik, ali toleriraju njegovo prisustvo, a [[fakultativni anaerobi]] koriste kisik ako je prisutan, ali mogu rasti i bez njega. Većina aerotolerantnih anaeroba ima [[superoksid-dismutaza|superoksid-dismutazu]] i (nekatalaznu) [[peroksidaza|peroksidazu]], ali nemaju [[katalaza|katalazu]].<ref>{{cite web|url=http://textbookofbacteriology.net/nutgro_4.html|title=Nutrition and Growth of Bacteria|first=Kenneth|last= Todar}}</ref> Preciznije, mogu koristiti sistem [[NADH-oksidaza]]/[[NADH-peroksidaza]] (NOX/NPR) ili sistem [[glutation-peroksidaza]].<ref>{{cite journal |last1=Zotta |first1=T. |last2=Parente |first2=E. |last3=Ricciardi |first3=A. |title=Aerobic metabolism in the genus Lactobacillus: impact on stress response and potential applications in the food industry |journal=Journal of Applied Microbiology |date=2017 |volume=122 |issue=4 |pages=857–869 |doi=10.1111/jam.13399 |doi-access=free}}</ref> Primjer aerotolerantnog anaeroba je ''[[Cutibacterium acnes]]''.<ref>{{cite journal |last1=Achermann |first1=Y |last2=Goldstein |first2=EJ |last3=Coenye |first3=T |last4=Shirtliff |first4=ME |title=Propionibacterium acnes: from commensal to opportunistic biofilm-associated implant pathogen. |journal=Clinical Microbiology Reviews |date=July 2014 |volume=27 |issue=3 |pages=419–40 |doi=10.1128/CMR.00092-13 |pmid=24982315 |url= |pmc=4135900}}</ref> == Reference == {{reflist}} [[Kategorija:Mikrobiologija]] [[Kategorija:Bakteriologija]] oamyaw7o0nf8vm32v90usumrbgq1493 3830364 3830363 2026-04-14T22:22:52Z Bombarderos 180319 3830364 wikitext text/x-wiki [[Image:Anaerobic.png|320px|thumb|right| Anaerobne [[bakterije]] se mogu identificirati uzgojem u epruvetama [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnog bujona]]: <br /> 1: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. <br /> 2: [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. <br /> 3: [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu aerobno ili anaerobno metabolizirati energiju. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više ATP-a nego fermentacija ili anaerobno disanje. <br /> 4: [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne i na samom vrhu. <br /> 5: '''Aerotolerantni organizmi''' ne zahtijevaju kisik jer energiju metaboliziraju anaerobno. Međutim, za razliku od obligatnih anaeroba, oni nisu otrovani kisikom. Mogu se naći ravnomjerno raspoređeni po cijeloj epruveti. ]] '''Aerotolerantni anaerobi''' koriste [[fermentacija| fermentaciju]] za proizvodnju [[Adenozin-trifosfat|ATP-a]]. Oni ne koriste [[kisik]], ali se mogu zaštititi od reaktivnih molekula kisika. Nasuprot tome, [[obligatni anaerobi]] mogu biti oštećeni reaktivnim molekulama kisika. Postoje tri kategorije [[anaerob]]a. Dok [[obligatni aerobi]] za rast zahtijevaju kisik, [[obligatni anaerobi]] su oštećeni kisikom, aerotolerantni organizmi ne mogu koristiti kisik, ali toleriraju njegovo prisustvo, a [[fakultativni anaerobi]] koriste kisik ako je prisutan, ali mogu rasti i bez njega. Većina aerotolerantnih anaeroba ima [[superoksid-dismutaza|superoksid-dismutazu]] i (nekatalaznu) [[peroksidaza|peroksidazu]], ali nemaju [[katalaza|katalazu]].<ref>{{cite web|url=http://textbookofbacteriology.net/nutgro_4.html|title=Nutrition and Growth of Bacteria|first=Kenneth|last= Todar}}</ref> Preciznije, mogu koristiti sistem [[NADH-oksidaza]]/[[NADH-peroksidaza]] (NOX/NPR) ili sistem [[glutation-peroksidaza]].<ref>{{cite journal |last1=Zotta |first1=T. |last2=Parente |first2=E. |last3=Ricciardi |first3=A. |title=Aerobic metabolism in the genus Lactobacillus: impact on stress response and potential applications in the food industry |journal=Journal of Applied Microbiology |date=2017 |volume=122 |issue=4 |pages=857–869 |doi=10.1111/jam.13399 |doi-access=free}}</ref> Primjer aerotolerantnog anaeroba je ''[[Cutibacterium acnes]]''.<ref>{{cite journal |last1=Achermann |first1=Y |last2=Goldstein |first2=EJ |last3=Coenye |first3=T |last4=Shirtliff |first4=ME |title=Propionibacterium acnes: from commensal to opportunistic biofilm-associated implant pathogen. |journal=Clinical Microbiology Reviews |date=July 2014 |volume=27 |issue=3 |pages=419–40 |doi=10.1128/CMR.00092-13 |pmid=24982315 |url= |pmc=4135900}}</ref> == Reference == {{reflist}} [[Kategorija:Mikrobiologija]] [[Kategorija:Bakteriologija]] 3q5bqvr51ujd8mmbdw6wouyx8cldsdb 3830398 3830364 2026-04-15T08:37:45Z Bombarderos 180319 3830398 wikitext text/x-wiki [[Slika:Anaerobic.png|320px|thumb|right| Anaerobne [[bakterije]] se mogu identificirati uzgojem u epruvetama [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnog bujona]]: <br /> 1: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. <br /> 2: [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. <br /> 3: [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu aerobno ili anaerobno metabolizirati energiju. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više [[ATP]]-a nego [[fermentacija]] ili anaerobno disanje. <br /> 4: [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne i na samom vrhu. <br /> 5: '''Aerotolerantni organizmi''' ne zahtijevaju kisik jer energiju metaboliziraju anaerobno. Međutim, za razliku od obligatnih anaeroba, oni nisu otrovani kisikom. Mogu se naći ravnomjerno raspoređeni po cijeloj epruveti. ]] '''Aerotolerantni anaerobi''' koriste [[fermentacija| fermentaciju]] za proizvodnju [[Adenozin-trifosfat|ATP-a]]. Oni ne koriste [[kisik]], ali se mogu zaštititi od reaktivnih molekula kisika. Nasuprot tome, [[obligatni anaerobi]] mogu biti oštećeni reaktivnim molekulama kisika. Postoje tri kategorije [[anaerob]]a. Dok [[obligatni aerobi]] za rast zahtijevaju kisik, [[obligatni anaerobi]] su oštećeni kisikom, aerotolerantni organizmi ne mogu koristiti kisik, ali toleriraju njegovo prisustvo, a [[fakultativni anaerobi]] koriste kisik ako je prisutan, ali mogu rasti i bez njega. Većina aerotolerantnih anaeroba ima [[superoksid-dismutaza|superoksid-dismutazu]] i (nekatalaznu) [[peroksidaza|peroksidazu]], ali nemaju [[katalaza|katalazu]].<ref>{{cite web|url=http://textbookofbacteriology.net/nutgro_4.html|title=Nutrition and Growth of Bacteria|first=Kenneth|last= Todar}}</ref> Preciznije, mogu koristiti sistem [[NADH-oksidaza]]/[[NADH-peroksidaza]] (NOX/NPR) ili sistem [[glutation-peroksidaza]].<ref>{{cite journal |last1=Zotta |first1=T. |last2=Parente |first2=E. |last3=Ricciardi |first3=A. |title=Aerobic metabolism in the genus Lactobacillus: impact on stress response and potential applications in the food industry |journal=Journal of Applied Microbiology |date=2017 |volume=122 |issue=4 |pages=857–869 |doi=10.1111/jam.13399 |doi-access=free}}</ref> Primjer aerotolerantnog anaeroba je ''[[Cutibacterium acnes]]''.<ref>{{cite journal |last1=Achermann |first1=Y |last2=Goldstein |first2=EJ |last3=Coenye |first3=T |last4=Shirtliff |first4=ME |title=Propionibacterium acnes: from commensal to opportunistic biofilm-associated implant pathogen. |journal=Clinical Microbiology Reviews |date=July 2014 |volume=27 |issue=3 |pages=419–40 |doi=10.1128/CMR.00092-13 |pmid=24982315 |url= |pmc=4135900}}</ref> == Reference == {{reflist}} [[Kategorija:Mikrobiologija]] [[Kategorija:Bakteriologija]] c9mc8m03rw1n5vy7kixax5s98n5lv0p 0 533327 3830365 2026-04-14T23:02:43Z Bombarderos 180319 Nova stranica: '''Ankaray''' je sistem lahke [[Ankara|ankarske]] [[željeznica|željeznice]], [[Turska]]. Bio je to prva faza moderne integrirane transportne [[grad|gradske]] mreže, zajedno s ankarskim [[metro]]om. Njime upravlja EGO, kompanija za javni prijevoz koja pripada Metropolitanskoj općini Ankara. ==Historija== Izgradnja Ankaraya započela je u augustu 1992. godine. Izgradio ga je konzorcij predvođen [[Siemens]] AG-om između 1992. i 1996. godine. Sistem je otvoren 30. august... 3830365 wikitext text/x-wiki '''Ankaray''' je sistem lahke [[Ankara|ankarske]] [[željeznica|željeznice]], [[Turska]]. Bio je to prva faza moderne integrirane transportne [[grad|gradske]] mreže, zajedno s ankarskim [[metro]]om. Njime upravlja EGO, kompanija za javni prijevoz koja pripada Metropolitanskoj općini Ankara. ==Historija== Izgradnja Ankaraya započela je u augustu 1992. godine. Izgradio ga je konzorcij predvođen [[Siemens]] AG-om između 1992. i 1996. godine. Sistem je otvoren 30. augusta 1996. godine sa 33 vozila (3 voza od po 11 vagona).<ref>{{cite web |url=http://www.ego.gov.tr/parts/egoankarayhizmetleri.asp |title=Copia archivada |fechaacceso=28 de mayo de 2014 |urlarchive=https://web.archive.org/web/20130403034819/http://www.ego.gov.tr/parts/egoankarayhizmetleri.asp |fechaarchivo=3 de abril de 2013 }}</ref> ==Karakteristike== Linija se proteže između stanica AŞTİ (Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi - Međugradski autobuski terminal Ankara) i Dikimevija, pokrivajući udaljenost od 8,7 km, od čega je 8 km podzemne željeznice. Linija ima 11 stanica. Linija Ankaray se trenutno proširuje (22 nova kilometra), kako bi se dostigao transportni kapacitet od 25.000 putnika na sat/putovanju. Ovaj projekat proširenja uključuje stanicu Söğütözü, koja će povezati laku željeznicu sa linijom Çayyolu Metrosu (M2) ankarskog metroa. ==Stanice== {|border=0 style="background-color:white; border:#808080 solid 1px; font-size:90%; padding:1em; margin:1em; float:{{{1}}}; clear:{{{1}}}" cellspacing="0" cellpadding="2" |width=8 rowspan=60| !colspan=9|[[Slika:Ankaray logo.svg|50px]] <br/> [https://web.archive.org/web/20081219112753/http://www.ankaray.com.tr/ Ankaray] ---- |width=16| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Dikimevi]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |rowspan=3 colspan=4| |rowspan=3 valign=center bgcolor=grey width=8| |width=0| |rowspan=3 valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |rowspan=3 valign=center|[[Kurtuluş]] [[Slika:Aiga railtransportation 25.svg|13px]] |- |height=2 bgcolor=000000| |- | |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Kolej]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |rowspan=3 colspan=2| |rowspan=3 valign=center bgcolor=#FFD800 width=8| |width=0| |rowspan=3 valign=center bgcolor=red width=8|[[Slika:Ankara Metro logo.svg|20px]] |width=0| |rowspan=3 valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |rowspan=3 valign=center|[[Kızılay (estación de metro)|Kızılay]] |- |height=2 bgcolor=000000| |height=2 bgcolor=000000| |- | | |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Demirtepe]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Maltepe (stanica)|Maltepe]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |rowspan=3 colspan=4| |rowspan=3 valign=center bgcolor=#8000FF width=8| |width=0| |rowspan=3 valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |rowspan=3 valign=center|[[Tandoğan|Anadolu]] |- |height=2 bgcolor=000000| |- | |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Beşevler]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Bahçelievler (stanica)|Bahçelievler]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Emek]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[AŞTİ (estación)|AŞTİ]] [[Slika:BSicon BUS.svg|30px]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=white| |- |rowspan=3 colspan=4| |rowspan=3 valign=center bgcolor=#FFD800 width=8| |width=0| |rowspan=3 valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |rowspan=3 valign=center|[[Söğütözü]] |- |height=2 bgcolor=000000| |- | |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=white| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8| |valign=center| |- |- |colspan=9|<br/>{{navbar|Ankaray}} |} ==Vozila== Vozila u Ankarayu proizvodi Ansaldo Breda. Imaju ograničenje operativne brzine od 80 km/h i opremljena su regenerativnim kočenjem. U funkciji je 11 vozova, svaki s tri vagona. Svaki voz ima ukupnu dužinu od 77 metara i maksimalni kapacitet od 600 putnika. ==Reference== {{reflist}} ==Vanjski linkovi== * [https://web.archive.org/web/20081219112753/http://www.ankaray.com.tr/ Página web de Ankaray] {{Authority control}} [[Kategorija:Ankaray| ]] [[Kategorija:Saobraćaj]] [[Kategorija:Željeznice]] [[Kategorija:Turska]] bjqxskgp4dmck7j4xu2l6bavbvdsdom 3830371 3830365 2026-04-14T23:09:52Z Bombarderos 180319 /* Historija */ 3830371 wikitext text/x-wiki '''Ankaray''' je sistem lahke [[Ankara|ankarske]] [[željeznica|željeznice]], [[Turska]]. Bio je to prva faza moderne integrirane transportne [[grad|gradske]] mreže, zajedno s ankarskim [[metro]]om. Njime upravlja EGO, kompanija za javni prijevoz koja pripada Metropolitanskoj općini Ankara. ==Historija== Izgradnja Ankaraya započela je u augustu 1992. godine. Izgradio ga je konzorcij predvođen [[Siemens]] AG-om između 1992. i 1996. godine. Sistem je otvoren 30. augusta 1996. godine sa 33 vozila (3 [[voz]]a od po 11 [[vagon]]a).<ref>{{cite web |url=http://www.ego.gov.tr/parts/egoankarayhizmetleri.asp |title=Copia archivada |access-date=May 28 2014 |urlarchive=https://web.archive.org/web/20130403034819/http://www.ego.gov.tr/parts/egoankarayhizmetleri.asp |access-date=April 3 2013}}</ref> ==Karakteristike== Linija se proteže između stanica AŞTİ (Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi - Međugradski autobuski terminal Ankara) i Dikimevija, pokrivajući udaljenost od 8,7 km, od čega je 8 km podzemne željeznice. Linija ima 11 stanica. Linija Ankaray se trenutno proširuje (22 nova kilometra), kako bi se dostigao transportni kapacitet od 25.000 putnika na sat/putovanju. Ovaj projekat proširenja uključuje stanicu Söğütözü, koja će povezati laku željeznicu sa linijom Çayyolu Metrosu (M2) ankarskog metroa. ==Stanice== {|border=0 style="background-color:white; border:#808080 solid 1px; font-size:90%; padding:1em; margin:1em; float:{{{1}}}; clear:{{{1}}}" cellspacing="0" cellpadding="2" |width=8 rowspan=60| !colspan=9|[[Slika:Ankaray logo.svg|50px]] <br/> [https://web.archive.org/web/20081219112753/http://www.ankaray.com.tr/ Ankaray] ---- |width=16| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Dikimevi]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |rowspan=3 colspan=4| |rowspan=3 valign=center bgcolor=grey width=8| |width=0| |rowspan=3 valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |rowspan=3 valign=center|[[Kurtuluş]] [[Slika:Aiga railtransportation 25.svg|13px]] |- |height=2 bgcolor=000000| |- | |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Kolej]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |rowspan=3 colspan=2| |rowspan=3 valign=center bgcolor=#FFD800 width=8| |width=0| |rowspan=3 valign=center bgcolor=red width=8|[[Slika:Ankara Metro logo.svg|20px]] |width=0| |rowspan=3 valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |rowspan=3 valign=center|[[Kızılay (estación de metro)|Kızılay]] |- |height=2 bgcolor=000000| |height=2 bgcolor=000000| |- | | |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Demirtepe]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Maltepe (stanica)|Maltepe]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |rowspan=3 colspan=4| |rowspan=3 valign=center bgcolor=#8000FF width=8| |width=0| |rowspan=3 valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |rowspan=3 valign=center|[[Tandoğan|Anadolu]] |- |height=2 bgcolor=000000| |- | |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Beşevler]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Bahçelievler (stanica)|Bahçelievler]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Emek]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[AŞTİ (estación)|AŞTİ]] [[Slika:BSicon BUS.svg|30px]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=white| |- |rowspan=3 colspan=4| |rowspan=3 valign=center bgcolor=#FFD800 width=8| |width=0| |rowspan=3 valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |rowspan=3 valign=center|[[Söğütözü]] |- |height=2 bgcolor=000000| |- | |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=white| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8| |valign=center| |- |- |colspan=9|<br/>{{navbar|Ankaray}} |} ==Vozila== Vozila u Ankarayu proizvodi Ansaldo Breda. Imaju ograničenje operativne brzine od 80 km/h i opremljena su regenerativnim kočenjem. U funkciji je 11 vozova, svaki s tri vagona. Svaki voz ima ukupnu dužinu od 77 metara i maksimalni kapacitet od 600 putnika. ==Reference== {{reflist}} ==Vanjski linkovi== * [https://web.archive.org/web/20081219112753/http://www.ankaray.com.tr/ Página web de Ankaray] {{Authority control}} [[Kategorija:Ankaray| ]] [[Kategorija:Saobraćaj]] [[Kategorija:Željeznice]] [[Kategorija:Turska]] 12jlinurfubf8anpbw3nel95jq657za 3830372 3830371 2026-04-14T23:10:42Z Bombarderos 180319 /* Vanjski linkovi */ 3830372 wikitext text/x-wiki '''Ankaray''' je sistem lahke [[Ankara|ankarske]] [[željeznica|željeznice]], [[Turska]]. Bio je to prva faza moderne integrirane transportne [[grad|gradske]] mreže, zajedno s ankarskim [[metro]]om. Njime upravlja EGO, kompanija za javni prijevoz koja pripada Metropolitanskoj općini Ankara. ==Historija== Izgradnja Ankaraya započela je u augustu 1992. godine. Izgradio ga je konzorcij predvođen [[Siemens]] AG-om između 1992. i 1996. godine. Sistem je otvoren 30. augusta 1996. godine sa 33 vozila (3 [[voz]]a od po 11 [[vagon]]a).<ref>{{cite web |url=http://www.ego.gov.tr/parts/egoankarayhizmetleri.asp |title=Copia archivada |access-date=May 28 2014 |urlarchive=https://web.archive.org/web/20130403034819/http://www.ego.gov.tr/parts/egoankarayhizmetleri.asp |access-date=April 3 2013}}</ref> ==Karakteristike== Linija se proteže između stanica AŞTİ (Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi - Međugradski autobuski terminal Ankara) i Dikimevija, pokrivajući udaljenost od 8,7 km, od čega je 8 km podzemne željeznice. Linija ima 11 stanica. Linija Ankaray se trenutno proširuje (22 nova kilometra), kako bi se dostigao transportni kapacitet od 25.000 putnika na sat/putovanju. Ovaj projekat proširenja uključuje stanicu Söğütözü, koja će povezati laku željeznicu sa linijom Çayyolu Metrosu (M2) ankarskog metroa. ==Stanice== {|border=0 style="background-color:white; border:#808080 solid 1px; font-size:90%; padding:1em; margin:1em; float:{{{1}}}; clear:{{{1}}}" cellspacing="0" cellpadding="2" |width=8 rowspan=60| !colspan=9|[[Slika:Ankaray logo.svg|50px]] <br/> [https://web.archive.org/web/20081219112753/http://www.ankaray.com.tr/ Ankaray] ---- |width=16| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Dikimevi]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |rowspan=3 colspan=4| |rowspan=3 valign=center bgcolor=grey width=8| |width=0| |rowspan=3 valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |rowspan=3 valign=center|[[Kurtuluş]] [[Slika:Aiga railtransportation 25.svg|13px]] |- |height=2 bgcolor=000000| |- | |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Kolej]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |rowspan=3 colspan=2| |rowspan=3 valign=center bgcolor=#FFD800 width=8| |width=0| |rowspan=3 valign=center bgcolor=red width=8|[[Slika:Ankara Metro logo.svg|20px]] |width=0| |rowspan=3 valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |rowspan=3 valign=center|[[Kızılay (estación de metro)|Kızılay]] |- |height=2 bgcolor=000000| |height=2 bgcolor=000000| |- | | |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Demirtepe]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Maltepe (stanica)|Maltepe]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |rowspan=3 colspan=4| |rowspan=3 valign=center bgcolor=#8000FF width=8| |width=0| |rowspan=3 valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |rowspan=3 valign=center|[[Tandoğan|Anadolu]] |- |height=2 bgcolor=000000| |- | |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Beşevler]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Bahçelievler (stanica)|Bahçelievler]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[Emek]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=green| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |valign=center|[[AŞTİ (estación)|AŞTİ]] [[Slika:BSicon BUS.svg|30px]] |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=white| |- |rowspan=3 colspan=4| |rowspan=3 valign=center bgcolor=#FFD800 width=8| |width=0| |rowspan=3 valign=center bgcolor=green width=8|[[Slika:Ankaray logo.svg|20px]] |rowspan=3 valign=center|[[Söğütözü]] |- |height=2 bgcolor=000000| |- | |- |colspan=5 height=4| |width=0| |bgcolor=white| |- |colspan=5| |width=0| |valign=center bgcolor=green width=8| |valign=center| |- |- |colspan=9|<br/>{{navbar|Ankaray}} |} ==Vozila== Vozila u Ankarayu proizvodi Ansaldo Breda. Imaju ograničenje operativne brzine od 80 km/h i opremljena su regenerativnim kočenjem. U funkciji je 11 vozova, svaki s tri vagona. Svaki voz ima ukupnu dužinu od 77 metara i maksimalni kapacitet od 600 putnika. ==Reference== {{reflist}} ==Vanjski linkovi== * [https://web.archive.org/web/20081219112753/http://www.ankaray.com.tr/ Página web de Ankaray] {{Authority control}} [[Kategorija:Ankaray| ]] [[Kategorija:Saobraćaj]] [[Kategorija:Turska]] 6zguuhxqvyroc1bew4fwjjdzmlhqodc 0 533328 3830373 2026-04-15T00:43:16Z Bombarderos 180319 Preusmjereno na [[Aerotolerantni organizmi]] 3830373 wikitext text/x-wiki #Preusmjeri [[Aerotolerantni organizmi]] d0izulfznmngh8rk41eegp1poo4wzlm 0 533329 3830377 2026-04-15T06:12:52Z Panasko 146730 Nova stranica: {{Infokutija osoba | ime = Vesna Čipčić | slika = Vesna Čipčić2.JPG | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1954|3|23}} | mjesto_rođenja = [[Beograd]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|FNR Jugoslavija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | nacionalnost = | druga_imena = | zanimanje = [[Glumac|glumica]... 3830377 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Vesna Čipčić | slika = Vesna Čipčić2.JPG | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1954|3|23}} | mjesto_rođenja = [[Beograd]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|FNR Jugoslavija]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | nacionalnost = | druga_imena = | zanimanje = [[Glumac|glumica]] | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = | supružnik = }} '''Vesna Čipčić''' ([[Beograd]], 23. mart 1954) jest [[srbija]]nska pozorišna, televizijska i filmska [[Glumac|glumica]]. == Biografija == Rođena je u Beogradu, a odrasla u [[Kikinda|Kikindi]]. Njen otac Dimitrije Čipčić bio je prosvetni radnik.<ref>{{Cite news|title=Suzana na tragu Dimitrija Čipčića|url=https://www.novosti.rs/vesti/srbija.73.html:794419-Suzana-na-tragu-Dimitrija-Cipcica|newspaper=NOVOSTI|access-date=2026-04-15}}</ref> Diplomirala je na [[Fakultet dramskih umetnosti Beograd|Fakultetu dramskih umjetnosti u Beogradu]], u klasi profesora [[Milenko Maričić|Milenka Maričića]] 1977. Njeni roditelji su bili prosvetni radnici i njena velika podrška. Bila je član [[Pozorište na Terazijama|Pozorišta na Terazijama]] (1975—1979), a od 1979. je član BDP. Gostovala je u više predstava Narodnog pozorišta i JDP-a. Ostvarila je zapažene uloge u velikom broju predstava, filmova, TV drama i serija. Veliku popularnost stekla je ulogom Vesne Šurdilović u TV seriji ''[[Vruć vetar]]'' iz 1980. U svom matičnom pozorištu, BDP, igrala je u predstavama "Dugo putovanje u Jevropu", "Vrag ne spava", "Harold i Mod", "Oskar i mama Roz", "Frederiko" i dr. Bila je udata za glumca [[Aleksandar Alač|Aleksandra Alača]], i s njim ima kćerku Anju Alač i sina Ivana (Vanju).<ref>{{Cite web|url=https://www.politika.rs/scc/clanak/247207/Umem-da-se-izborim-za-parce-radosti|title=Umem da se izborim za parče radosti|last=Trošelj|first=Slavko|website=Politika Online|access-date=15. 4. 2026}}</ref> == Nagrade == * [[Glumački par godine]] sa [[Ljubiša Samardžić|Ljubišom Samardžićem]] 1980. * Povelje za ulogu Kove u Mojkovcu 1992. == Filmografija == {| class="wikitable" !Godina !Naziv !Uloga |- | rowspan="3" |1976. |''[[Džangrizalo]]'' |spremačica u hotelu |- |''[[Dva drugara]]'' | |- |''[[Prvi garnizon]]'' | |- | rowspan="2" |1978. |''[[Kod Kamile]]'' |Kelnerica Rozika |- |''[[Ljubav u jedanaestoj]]'' | |- | rowspan="3" |1979. |''[[Sedam plus sedam]]'' |Vesna |- |''[[Sećam se]]'' | |- |''[[Žestoke godine]]'' | |- | rowspan="4" |1980. |''[[Tren (film)|Tren]]'' | |- |''[[Avanture Borivoja Šurdilovića]]'' |Vesna Šurdilović |- |''[[Vruć vetar]]'' |Vesna Šurdilović |- |''[[Samo za dvoje]]'' |Katarina - stjuardesa |- | rowspan="4" |1981. |''[[Imamo nastup]] (TV film)'' | |- |''[[Naši pesnici]] (TV serija)'' | |- |''[[Kraljevski voz]]'' |Rule |- |''[[Ljubi, ljubi, al' glavu ne gubi]]'' |Elza |- |1982. |''[[Pop Ćira i pop Spira]]'' |Melanija |- | rowspan="3" |1983. |''[[Kakav deda takav unuk]]'' |Elza |- |''[[Timočka buna]]'' |kraljica Natalija Obrenović |- |''[[Idi mi, dođi mi]]'' |Elza |- | rowspan="5" |1984. |''[[Ubi ili poljubi]]'' |Mitina žena |- |''[[Šta se zgodi kad se ljubav rodi]]'' |Elza |- |''[[Memed My Hawk]]'' | |- |''[[Nema problema]]'' |medicinska sestra |- |''[[Formula 1 (serija)|Formula 1]] (serija)'' | |- | rowspan="3" |1985. |''[[Žikina dinastija]]'' |Elza |- |''[[Tombola (film)|Tombola]]'' | |- |''[[Ada (film)|Ada]]'' | |- | rowspan="2" |1986. |''[[Sekula i njegove žene]]'' |Đina |- |''[[Osveta (1980)|Osveta]]'' |Jelena |- |1987. |''[[Ne znate vi Martina]]'' | |- |1989. |''[[Mister Dolar]] (TV)'' |Mariška |- |1992. |''[[Žikina ženidba]]'' |Elza |- |1993. |''[[Tri karte za Holivud]]'' |učiteljica |- |1997. |''[[Pokondirena tikva]]'' |Fema |- |1998. |''[[Nikoljdan 1901. godine]]'' |Jovanka Opalić |- |2001. |''[[Harold i Mod]]'' | |- |2002. |''[[Zajedničko putovanje]]'' |Vujićeva žena |- |2003. |''[[M(j)ešoviti brak]]'' |Vanja |- |2004. |''[[O štetnosti duvana]]'' |Kleopatra Žigalov |- |2006. |''[[Od danas do sutra]]'' | |- |2008. |''[[Krv nije voda]]'' | |- | rowspan="2" |2012. |''[[Šešir profesora Koste Vujića]]'' |Ministrova žena |- |''[[Lud, zbunjen, normalan]]'' |Jovana |- | rowspan="2" |2013. |''[[Zvezdara]] (TV serija)'' |Anđa |- |''[[Šešir profesora Koste Vujića]] (TV serija)'' |Ministrova žena |- |2016. |''[[ZG 80]]'' |Baba na cesti |- |2017. |''[[Sumnjiva lica]] (TV serija)'' |Savka |- | rowspan="2" |2019. |''[[Sinđelići]] (TV serija)'' |Branka |- |''[[Ajvar (film)|Ajvar]]'' |Sneža |- |2020-2021. |''[[Kamiondžije d. o. o.]]'' |Leposava |- | rowspan="4" |2021. |''[[Aleksandar od Jugoslavije]] (TV serija)'' |Milena Petrović Njegoš |- |''[[Kalkanski krugovi]]'' |Gordana |- |''[[Ne igraj na Engleze]]'' |kasirka |- |''[[Vreme zla]]'' |Katarina Nedović |- |2023. |''[[Nemirni]]'' |Slavica Kuzmanović |- |2025. |''[[Povratak Žikine dinastije]]'' |Elza |} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == *{{imdb name|id=0162598|name=Vesna Čipčić}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Čipčić, Vesna}} [[Kategorija:Rođeni 1954.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Beograd]] [[Kategorija:Srbijanske glumice]] [[Kategorija:Jugoslavenske glumice]] 68ygsjvgx33gxqrg8fc2dkhnfowhqqe 1 533330 3830378 2026-04-15T06:13:53Z Panasko 146730 https://fountain.toolforge.org/editathons/ceew2026-bs 3830378 wikitext text/x-wiki {{CEE žene 2026.}} fci8p87e6q3j6y6ghnr470z98om38r9 3830400 3830378 2026-04-15T09:25:53Z Panasko 146730 3830400 wikitext text/x-wiki {{CEE žene 2026.}} {{CEE proljeće 2026. | korisnik = Panasko | tema = Žene | tema2 = kultura | tema3 = umjetnost | država = Srbija | država2 = | država3 = }} dpqkw3cz9ownyrgcfpey4vrwgjxr07t 1 533331 3830401 2026-04-15T09:26:04Z Panasko 146730 Nova stranica: {{CEE proljeće 2026. | korisnik = Panasko | tema = umjetnost | tema2 = kultura | tema3 = | država = Srbija | država2 = | država3 = }} 3830401 wikitext text/x-wiki {{CEE proljeće 2026. | korisnik = Panasko | tema = umjetnost | tema2 = kultura | tema3 = | država = Srbija | država2 = | država3 = }} 3d8cy5pritnymau0iamll0929z17n4d 0 533332 3830402 2026-04-15T10:08:48Z Panasko 146730 Nova stranica: {{Infokutija osoba | ime = Ljubica Ković | slika = | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1923|9|6}} | mjesto_rođenja = [[Beograd]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|FNR Jugoslavija]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2014|9|28|1923|9|6}} | mjesto_smrti = | nacionalnost = | druga_imena = | zanimanje = Glu... 3830402 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Ljubica Ković | slika = | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1923|9|6}} | mjesto_rođenja = [[Beograd]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|FNR Jugoslavija]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2014|9|28|1923|9|6}} | mjesto_smrti = | nacionalnost = | druga_imena = | zanimanje = [[Glumac|glumica]] | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = | supružnik = }} '''Ljubica Ković''' ([[Beograd]], 6. septembar 1923 - Beograd, 28. septembar 2014) jest [[srbija]]nska pozorišna, televizijska i filmska [[Glumac|glumica]].<ref>{{Citation|title=Defeat and Death|url=https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199574605.003.0011|publisher=Oxford University Press|date=2010-11-04|accessdate=2026-04-15|pages=301–304|first=Miloš|last=Ković}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.yugopapir.com/2014/10/ljubica-kovic-glumica-koju-gledamo-u.html|title=Ljubica Ković, Sida Bumba u "Diplomcima" '72: Dа nisаm inertnа, sigurno bi bilo i većih ulogа|access-date=2026-04-15}}</ref> Po završetku Dramskog studija, igrala je u nekoliko pozorišnih predstava (Nušićeve "Pokojnik" i "Vlast" i "Koštana" Bore Stankovića), ali je gledaoci uglavnom pamte po brojnim filmskim i televizijskim ulogama. Šezdesetih godina igrala je u filmovima ''[[Put oko sveta (1964)|Put oko sveta]]'' i ''[[Orlovi rano lete]]'', a ostale su upamćene i njene uloge u brojnim serijama (''[[Levaci]]'', ''[[Diplomci]]'', ''[[Majstori]]'', ''[[Filip na konju]]'', ''[[Otpisani]]'', ''[[Salaš u Malom Ritu]]'', ''[[Vruć vetar]]'', ''[[Banjica (serija)|Banjica]]'', ''[[Otvorena vrata]]''), dok je na velikom platnu njeno poslednje ostvarenje bilo 1999. u ''[[Ranjena zemlja]]''. Glumica Ljubica Cica Ković preminula je 28. septembra 2014. u 92. godini života. Kremirana je na Novom groblju u Beogradu 30. septembra 2014. == Filmografija == {| class="wikitable" !Godina !Naziv !Uloga |- |1953. |''[[Opštinsko dete]]'' | |- |1962. |''[[Prozvan je i V-3]]'' | |- |1964. |''[[Put oko sveta (1964)|Put oko sveta]] (film)'' | |- | rowspan="3" |1966. |''[[Orlovi rano lete]] (film)'' |Đokina majka |- |''[[Roj (film)|Roj]]'' | |- |''[[Bananin brat]]'' |majka |- | rowspan="2" |1968. |''[[Mladići i devojke 1]]'' | |- |''[[Nevolje jednog Bobana]]'' | |- | rowspan="3" |1969. |''[[Sufle]]'' | |- |''[[Samci 2]]'' | |- |''[[Zakopajte mrtve]]'' | |- | rowspan="2" |1970. |''[[Žena u kućnoj haljini]]'' | |- |''[[Burduš]]'' | |- | rowspan="3" |1971. |''[[Čep koji ne propušta vodu]]'' |glavna sestra |- |''[[Levaci]]'' |žena ljubomornog muža |- |''[[Diplomci]]'' |Persida |- | rowspan="5" |1972. |''[[Jelisavetini ljubavni jadi zbog molera]]'' | |- |''[[Svetlost iz druge kuće]]'' |Nina |- |''[[Lutka opereta]]'' | |- |''[[Volim te Aksanije]]'' | |- |''[[Majstori]] (TV serija)'' |Oliverova tetka |- | rowspan="2" |1973. |''[[Samoća]]'' | |- |''[[Filip na konju]]'' | |- |1974. |''[[Pozorište u kući 2]]'' |Bubica Novaković |- |1974. |''[[Otpisani (serija)|Otpisani]]'' |Ivana |- |1974-1975. |''[[Otpisani (film)|Otpisani]]'' |Ivana |- | rowspan="2" |1975. |''[[Salaš u Malom Ritu]] (TV serija)'' |Marta Jerih |- |''[[Zimovanje u Jakobsfeldu]]'' |Marta Jerih |- | rowspan="4" |1976. |''[[Poseta stare dame]]'' |Matilda III (supruga) |- |''[[Frontaš]]'' |seljanka |- |''[[Grlom u jagode]]'' |Zorica |- |''[[Uspon i pad Žike Proje]]'' | |- |1977. |''[[Više od igre]]'' |Danilova majka Mara |- |1978. |''[[Povratak otpisanih]] (TV serija)'' |Zaharijeva žena |- |1978-1979. |''[[Čardak ni na nebu ni na zemlji]]'' |drugarica Zečović |- |1979. |''[[Vaga za tačno merenje]]'' |prodavačica cvijeća/psiholog |- | rowspan="2" |1980. |''[[Vruć vetar]]'' |Jana, Šurdina majka |- |''[[Avanture Borivoja Šurdilovića]]'' |Jana, Šurdina majka |- |1981. |''[[Smrt pukovnika Kuzmanovića]]'' |Baba, majka Jelenina |- | rowspan="2" |1983. |''[[Marija, gde si...?]]'' |komšinica |- |''[[Priče iz Nepričave]]'' | |- |1984. |''[[Pozorište u kući 5]]'' |Georgina |- |1984. |''[[Banjica (serija)|Banjica]] (TV serija)'' | |- |1986. |''[[Tajna Laze Lazarevića]]'' |Jelka Lazarević, majka |- |1987. |''[[Soba 405]]'' |tetkica |- |1991. |''[[Mala šala]]'' |Svetislavova majka |- |1992. |''[[Tango argentino]]'' |gospođa Bakić |- |1993. |''[[Niko nije savršen]]'' |Julijana |- | rowspan="4" |1995. |''[[Svadbeni marš]]'' |Lila |- |''[[Nasleđe (film)|Nasleđe]]'' |Miloradova prijateljica |- |''[[Uske staze]]'' |Desanka |- |''[[Otvorena vrata]]'' |Harfa |- |1996. |''[[Očevi i oci]]'' |Mis |- |1997. |''[[Čkalja No. 1]]'' | |- |1999. |''[[Ranjena zemlja]]'' | |} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == *{{imdb name|id=0468405|name=Ljubica Ković}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Ković, Ljubica}} [[Kategorija:Rođeni 1923.]] [[Kategorija:Umrli 2014.]] [[Kategorija:Biografije, Beograd]] [[Kategorija:Srbijanske glumice]] [[Kategorija:Jugoslavenske glumice]] lhppehthvqisfecy6j766fr15hxaygc 1 533333 3830403 2026-04-15T10:10:13Z Panasko 146730 https://fountain.toolforge.org/editathons/ceew2026-bs 3830403 wikitext text/x-wiki {{CEE žene 2026.}} fci8p87e6q3j6y6ghnr470z98om38r9 3830404 3830403 2026-04-15T10:10:27Z Panasko 146730 3830404 wikitext text/x-wiki {{CEE žene 2026.}} {{CEE proljeće 2026. | korisnik = Panasko | tema = Žene | tema2 = kultura | tema3 = umjetnost | država = Srbija | država2 = | država3 = }} dpqkw3cz9ownyrgcfpey4vrwgjxr07t 0 533334 3830412 2026-04-15T11:05:54Z Panasko 146730 Nova stranica: {{Infokutija osoba | ime = Melita Bihali | slika = File:Melita Bihali, Malo pozorište "Duško Radović", Beograd 01.jpg | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1938|4|4}} | mjesto_rođenja = [[Živogošće]], [[Kraljevina Jugoslavija]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2023|8|25|1938|4|4}} | mjesto_smrti = [[Beograd]], [[Srbija]] | nacionalnost =... 3830412 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Melita Bihali | slika = File:Melita Bihali, Malo pozorište "Duško Radović", Beograd 01.jpg | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1938|4|4}} | mjesto_rođenja = [[Živogošće]], [[Kraljevina Jugoslavija]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2023|8|25|1938|4|4}} | mjesto_smrti = [[Beograd]], [[Srbija]] | nacionalnost = | druga_imena = | zanimanje = [[Glumac|glumica]] | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = | supružnik = }} '''Melita Bihali''' ([[Živogošće]], 4. april 1938 - [[Beograd]], 25. august 2023) jest [[srbija]]nska pozorišna, televizijska i filmska [[Glumac|glumica]]. == Biografija == Rođena je u porodici Jukić u selu Živogošće, koje je udaljeno 18 km od [[Makarska|Makarske]]. Prve godine života provela je u [[Istra|Istri]]. Prezime Bihali je zadržala od svog bivšeg muža Ivana, koji je bio sin književnika, osnivača Nolita, Pavla Bihalija. Počela je da igra u [[Narodno pozorište u Zadru|Narodnom]]<ref name=":4">Iz dokumentacione arhive Malog pozorišta "Duško Radović"</ref> [[Narodno pozorište u Zadru|pozorištu]] i u [[Lutkarsko pozorište u Zadru|Lutkarskom]] [[Lutkarsko pozorište u Zadru|pozorište u Zadru]].  Nastupala kao balerina.<ref name=":0" /> Završila je jugoslovensku književnost na Filozofskom fakultetu,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://teatroslov.mpus.org.rs/licnost.php?id=11702|title=Muzej pozorišne umetnosti Srbije|website=teatroslov.mpus.org.rs|access-date=20. 6. 2024}}</ref> a 1962. upisala je [[Fakultet dramskih umetnosti Beograd|Akademiju za pozorište, film, radio i televiziju]] u Beogradu.<ref name=":1">{{Citation|title=English: Monograph - Faculty of Dramatic Arts in Belgrade, 2015|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:MONOGRAFIJA_-_Fakultet_dramskih_umetnosti_Beograd,_2015.pdf|date=2015|accessdate=20. 6. 2024|first=Rapajić|last=Svetozar}}</ref> Kao vanredni student glume, bila je u klasi zajedno sa [[Ljerka Draženović|Ljerkom Draženović]], [[Zafir Hadžimanov|Zafirom Hadžimanovim]], [[Mira Peić|Mirom Peić Armenulić]], [[Dušica Žegarac|Dušicom Žegarac]], [[Draga Čumić|Dragom Čumićem]] i [[Neda Spasojević|Nedom Spasojević]] i drugima.<ref name=":1" /> Preminula je u augustu 2023. u Beogradu.<ref>{{cite news|url=https://www.danas.rs/kultura/preminula-glumica-melita-bihali/|title=Preminula glumica Melita Bihali|date=25. 8. 2023|work=Danas}}</ref> == Filmovi, TV serije, TV drame, dečije serije == Uz veliki angažman u [[Pozorište|pozorištu]], snimala je filmove, TV serije, TV drame i dječije serije.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.malopozoriste.co.rs/news/memoriam-3|title=IN MEMORIAM {{!}} MPDR|website=www.malopozoriste.co.rs|access-date=20. 6. 2024|archive-date=20. 6. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240620055439/https://www.malopozoriste.co.rs/news/memoriam-3|url-status=}}</ref> Igrala je, uglavnom, epizodne uloge, u oko sedamdeset filmova, televizijskih drama i serija. Poznatije uloge su u: ''[[Maratonci trče počasni krug]]'' (uloga kućne pomoćnice), ''[[Bubašinter]]'', ''[[Luda glava]]'', kao i u televizijskim serijama: ''[[Povratak otpisanih]]'', ''[[Vruć vetar]]'', ''[[Bolji život]]'', ''[[Srećni ljudi]]'' i dr.<ref name=":4" /> {| class="wikitable" !Godina !Naziv !Uloga |- | rowspan="3" |1969. |''[[Rađanje radnog naroda]] (serija)'' |Molerkina koleginica |- |''[[Muzikanti]] (serija)'' | |- |''[[Ubistvo na svirep i podmukao način i iz niskih pobuda]]'' |Crvenokosa |- | rowspan="2" |1970. |''[[Gastronauti]] (kratki film)'' | |- |''[[Ljubav na seoski način]] (serija)'' |Prodavačica |- | rowspan="4" |1971. |''[[Levaci]] (serija)'' |Milinkovićeva žena |- |''[[Bubašinter]]'' |Milanka Jelić |- |''[[Diplomci]] (serija)'' |Plavuša |- |''[[Moja luda glava]]'' |recepcionarka |- | rowspan="3" |1972. |''[[Građani sela Luga]] (serija)'' | |- |''[[Rozamunda]] (kratki film)'' | |- |''[[Kako (serija)|Kako]] (TV serija)'' | |- |1973. |''[[Naše priredbe]] (TV serija)'' | |- | rowspan="4" |1974. |''[[Rekvijem za teškaša]] (TV)'' | |- |''[[Crna lista (film)|Crna lista]] (TV)'' |Sekretarica |- |''[[Brak, sveska druga]] (TV)'' | |- |''[[Otpisani (film)|Otpisani]]'' |Folksdojčerka |- | rowspan="2" |1975. |''[[Nagrada godine]] (TV)'' | |- |''[[Kraj nedelje]] (TV)'' |Katicina komšinica |- |1974-1975. |''[[Otpisani (serija)|Otpisani]] (serija)'' |Folksdojčerka |- |1976. |''[[Aranđelov udes]] (TV)'' | |- |1977. |''[[Pas koji je voleo vozove]]'' | |- |1978. |''[[Povratak otpisanih]] (TV serija) (serija)'' |Bela |- | rowspan="2" |1980. |''[[Pozorišna veza]]'' |Šankerica |- |''[[Vruć vetar]] (serija)'' |Sekretarica direktora |- | rowspan="2" |1981. |''[[Kraljevski voz]]'' |Konobarica Lale |- |''[[Šesta brzina]]'' |Puftina mušterija |- | rowspan="4" |1982. |''[[Savamala (film)|Savamala]]'' |Prostitutka i glumica |- |''[[Maratonci trče počasni krug]]'' | |- |''[[Idemo dalje]]'' |Pralja |- |''[[Priče iz radionice]] (serija)'' | |- | rowspan="2" |1983. |''[[Učitelj (serija)|Učitelj]] (TV serija)'' |Pralja |- |''[[Uvoz-izvoz]] (TV)'' |Konobarica |- | rowspan="3" |1984. |''[[Kamiondžije opet voze]]'' |Sekretareva žena |- |''[[Dr]] (TV)'' |Članica uprave obdaništa |- |''[[Šta je s tobom, Nina]]'' |Čistačica |- | rowspan="2" |1986. |''[[Neozbiljni Branislav Nušić]] (TV)'' |Sekretarica |- |''[[Od zlata jabuka]]'' |Debela |- | rowspan="3" |1987. |''[[Poslednje leto detinjstva]] (serija)'' | |- |''[[Sazvežđe belog duda]] (serija)'' |Bosa |- |''[[Hajde da se volimo]]'' |Ruža Mrak |- | rowspan="2" |1988. |''[[Poseban osvrt na sreću]] (kratak film)'' |Komšinica |- |''[[Tesna koža 3]]'' |Žena |- | rowspan="4" |1989. |''[[Mister Dolar]] (TV)'' |Gospođa o kojoj se mnogo šapuće |- |''[[Atoski vrtovi - preobraženje]]'' |Šankerica |- |''[[Hajde da se volimo 2]]'' |Šefica kuhinje |- |''[[Nedeljom od devet do pet]]'' |Dalmatinka, Marijina poznanica |- |1990. |''[[Cubok (film)|Cubok]]'' | |- |1991. |''[[Vera Hofmanova]] (TV)'' |Ilijina sestra |- |1992. |''[[U ime zakona]] (serija)'' | |- |1993. |''[[Žikina ženidba]]'' |Njemica |- | rowspan="2" |1994. |''[[Kaži zašto me ostavi]]'' |Dječakova majka |- |''[[Srećni ljudi]] (serija)'' |služavka Tereza |- | rowspan="2" |1996. |''[[Dnevnik uvreda 1993]]'' |Gospođa iz restorana |- |''[[Lepa sela lepo gore]]'' |Halilova majka |- |1995-1996. |''[[Srećni ljudi 2]] (serija)'' |služavka Tereza |- | rowspan="3" |1998. |''[[Vraćanje]]'' |Recepcionerka |- |''[[Bure baruta]]'' | |- |''[[Povratak lopova]]'' |Štediša u banci |- |2001. |''[[Porodično blago 2]] (serija)'' |Radnica u mesari |- |2002. |''[[Breg čežnje]] (TV)'' | |- |2005. |''[[Lele, bato]] (TV)'' |Pekarka Lenče |- | rowspan="2" |2007. |''[[Klopka (film)|Klopka]]'' |Šankerica |- |''[[Promeni me]]'' |Bakica |- |2011. |''[[Parada (film)|Parada]]'' |Službenica |- |2018. |''[[Petak 13.]]'' |Vlasnica kafane |- |2019. |''[[Nije sve kao što izgleda]]'' |Jadranka |- |2023. |''[[Sunce mamino|Žal]]'' | |} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == *{{imdb name|id=0081967|name=Melita Bihali}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Bihali, Melita}} [[Kategorija:Rođeni 1938.]] [[Kategorija:Umrli 2023.]] [[Kategorija:Biografije, Živogošće]] [[Kategorija:Srbijanske glumice]] [[Kategorija:Jugoslavenske glumice]] 9bretjues2h68z5vlmlqnjtlgyxzut5 1 533335 3830414 2026-04-15T11:07:12Z Panasko 146730 https://fountain.toolforge.org/editathons/ceew2026-bs 3830414 wikitext text/x-wiki {{CEE žene 2026.}} fci8p87e6q3j6y6ghnr470z98om38r9 3830415 3830414 2026-04-15T11:07:32Z Panasko 146730 3830415 wikitext text/x-wiki {{CEE žene 2026.}} {{CEE proljeće 2026. | korisnik = Panasko | tema = Žene | tema2 = kultura | tema3 = umjetnost | država = Srbija | država2 = | država3 = }} dpqkw3cz9ownyrgcfpey4vrwgjxr07t 0 533336 3830421 2026-04-15T11:10:28Z Bombarderos 180319 Nova stranica: [[Slika:Spinoloricus.png|thumb|upright|''[[Spinoloricus cinziae]]'', [[metazoa]] koja metabolizira vodikom, bez [[mitohondrija]] i umjesto toga koristi [[hidrogenosom]]e]] '''[[Anaerobni organizam]]''' ili '''anaerob''' je bilo koji [[organizam]] kojem nije potreban [[kisik|molekularni kisik]] za rast. Može negativno reagovati ili čak uginuti u prisustvu slobodnog kisika. Anaerobni organizmi ne koriste kisik kao terminalni [[akceptor elektrona]] u svom procesu disanja za... 3830421 wikitext text/x-wiki [[Slika:Spinoloricus.png|thumb|upright|''[[Spinoloricus cinziae]]'', [[metazoa]] koja metabolizira vodikom, bez [[mitohondrija]] i umjesto toga koristi [[hidrogenosom]]e]] '''[[Anaerobni organizam]]''' ili '''anaerob''' je bilo koji [[organizam]] kojem nije potreban [[kisik|molekularni kisik]] za rast. Može negativno reagovati ili čak uginuti u prisustvu slobodnog kisika. Anaerobni organizmi ne koriste kisik kao terminalni [[akceptor elektrona]] u svom procesu disanja za proizvodnju energije, već manje snažno [[oksidacijsko sredstvo]], kao što su [[nitrat]], [[željezo|željezni ion]], [[mangan|Mn(IV)]], [[sulfat]]ni ili [[bikarbonat]]ni anioni. Nasuprot tome, [[aerobni organizam]] (aerob) je [[organizam]] kojem je potrebna dovoljno oksigenirana okolina za disanje, proizvodnju energije i napredak. Budući da je anaerobna proizvodnja energije bio prvi mehanizam koji su živi mikroorganizmi koristili u svojoj [[evolucija| evoluciji]] i mnogo je manje efikasan od aerobnog puta, anaerobi su praktično, ''de facto'', uvijek [[jednoćelijski organizmi]] (npr. [[bakterije]] i [[arheje]] ([[prokarioti]]),<ref name="Levinson-2010">{{cite book |author=Levinson, W. |title=Review of Medical Microbiology and Immunology| publisher = McGraw-Hill |year=2010 |edition=11th |pages=91–93| isbn = 978-0-07-174268-9}}</ref> ili [[protozoe]] ([[eukarooti]]).<ref name="Upcroft-2001">{{cite journal|vauthors=Upcroft P, Upcroft JA | title=Drug Targets and Mechanisms of Resistance in | pages= 150–164 | pmc=88967 | doi=10.1128/CMR.14.1.150-164.2001 | pmid=11148007 | volume=14 | issue=1 | date=January 2001 | journal=Clin. Microbiol. Rev.}}</ref> Međutim, nedavno je otkriven minijaturni [[višećelijski organizam]], s izuzetno rijetkim metabolizmom, koji preživljava u [[hiperslano jezero|hiperslanom slanom bazenu]] u tami dna [[Sredozemno more|Sredozemnog mora]]. U međuvremenu, on ostaje naučna kuriozitet, jer se mnogo veće energetske potrebe većine višećelijskih organizama ne mogu zadovoljiti anaerobnim disanjem.<ref name="Kristensen-2010">{{cite journal |display-authors=4 |author=Danovaro R |author2=Dell'anno A |author3=Pusceddu A|author4=Gambi C |author5=Heiner I|author6=Kristensen RM |title=The first metazoa living in permanently anoxic conditions |journal=BMC Biology |volume=8 |issue=1 |page=30 |date=April 2010 |pmid=20370908 |pmc=2907586 |doi=10.1186/1741-7007-8-30 |doi-access=free }}</ref> Većina [[Gljiva|gljiva]] (eukariota) su obligatni [[Aerobni organizsam|aerobi]], kojima je za preživljavanje i rast potreban kisik; međutim, neke vrste, poput [[Chytridiomycota]] koje žive u [[burag]]u [[goveda]], su [[obligatni anaerobi]]; za ove vrste se koristi anaerobno disanje jer bi kisik poremetio njihov [[metabolizam]] ili ih ubio. Duboko morsko dno i njegovi podložni sedimenti spadaju među najveća potencijalna staništa za anaerobne mikroorganizme na [[Zemlja| Zemlji]]. Štaviše, [[hemotrof|hemoautotrofni]] [[mikrob]]i također uspijevaju oko [[hidrotermalni otvor| hidrotermalnih otvora]], ispuštajući [[Vruća vodu|vruću vodu]] na [[okeansko dno]] blizu [[srednjookeanski greben|srednjookeanskog grebena]], gdje prevladavaju anaerobni uslovi. Ovi mikrobi proizvode energiju u odsustvu [[sunčeva svjetlost|sunčeve svjetlosti]] ili kisika putem procesa koji se naziva [[anaerobno disanje]], pri čemu [[neorganski spoj]]evi i ioni poput protona ({{Chem2|H+|auto=yes}}),<ref>{{Cite journal |last1=Sapra |first1=Rajat |last2=Bagramyan |first2=Karine |last3=Adams |first3=Michael W. W. |date=2003-06-24 |title=A simple energy-conserving system: proton reduction coupled to proton translocation |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=100 |issue=13 |pages=7545–7550 |doi=10.1073/pnas.1331436100 |doi-access=free |issn=0027-8424 |pmc=164623 |pmid=12792025 |bibcode=2003PNAS..100.7545S }}</ref> elementarni [[sumpor]] i njegovi derivati ({{Chem2|[[sulfat|SO4(2-)]], [[tiosulfat|S2O3(2-)]]}}), ili [[željezo|željezni]] ioni, redukuju se da bi izazvali [[oksidativna fosforilacija| oksidativnu fosforilaciju]]. == Prvo zabilježeno zapažanje == U svom pismu od 14. juna 1680. godine upućenom [[Kraljevsko društvo| Kraljevskom društvu]], [[Antonie van Leeuwenhoek]] je opisao eksperiment koji je izveo tako što je dvije identične staklene cijevi napunio do pola usitnjenim prahom bibera, u koje je dodano malo čiste kišnice. Van Leeuwenhoek je zatvorio jednu od staklenih cijevi plamenom, a drugu ostavio otvorenu. Nekoliko dana kasnije, otkrio je u otvorenoj staklenoj cijevi 'mnogo vrlo malih animalkula, raznih vrsta koje imaju svoje specifično kretanje'. Ne očekujući da će vidjeti bilo kakav život u zatvorenoj staklenoj cijevi, Van Leeuwenhoek je na svoje iznenađenje ugledao 'vrstu živih animalkula koje su bile okrugle i veće od najvećih vrsta za koje sam rekao da su u drugoj vodi'. Uslovi u zatvorenoj cijevi postali su prilično anaerobni zbog potrošnje kisika od strane aerobnih mikroorganizama.<ref name="Gest-2004">Gest, Howard. (2004) ''The discovery of microorganisms by Robert Hooke and Antoni van Leeuwenhoek, Fellows of the Royal Society'', in: 'The Royal Society May 2004 Volume: 58 Issue: 2: pp. 12.</ref> Godine 1913., [[Martinus Beijerinck]] ponovio je Van Leeuwenhoekov eksperiment i identificirao ''[[Clostridium butyricum]]'' kao istaknutu anaerobnu bakteriju u tekućini iz zatvorene epruvete za infuziju papra. Beijerinck je komentirao: {{blockquote|Dakle, dolazimo do izvanrednog zaključka da je, bez sumnje, Van Leeuwenhoek u svom eksperimentu s potpuno zatvorenom epruvetom kultivirao i vidio prave anaerobne bakterije, što će se ponoviti tek nakon 200 godina, naime oko 1862. godine od strane [[Pasteur]]a. Razumljivo je da Leeuwenhoek, stotinu godina prije otkrića kisika i sastava zraka, nije bio svjestan značenja svojih zapažanja. Ali činjenica da je u zatvorenoj epruveti uočio povećani pritisak plina uzrokovan fermentativnim bakterijama i, uz to, vidio bakterije, u svakom slučaju dokazuje da nije bio samo dobar posmatrač, već je bio i u stanju osmisliti eksperiment iz kojeg se mogao izvući zaključak.<ref name="Gest-2004"/>}} == Klasifikacije == [[Slika:Ana.png|300px|thumb|right|Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se razlikovati kultiviranjem u epruvetama s [[tioglikolatni bujon| tioglikolatnim bujonom]]: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu aerobno ili anaerobno metabolizirati energiju. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više [[adenozin-trifosfat]]a (ATP) nego [[fermentacija]] ili [[anaerobno disanje]]. [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne na samom vrhu. | [[Aerotolerantni organizmi]]] ne trebaju kisik jer anaerobno metaboliziraju energiju. Za razliku od obligatnih anaeroba, međutim, oni nisu otrovani [[kisik]]om. Ravnomjerno su raspoređeni po cijeloj epruveti.}} ]] U praktične svrhe, postoje tri kategorije anaeroba: * '''[[Obligatni anaerobi]]''', kojima šteti prisustvo kisika.<ref name="Prescott-1996">{{cite book |vauthors=Prescott LM, Harley JP, Klein DA |title=Microbiology |publisher = Wm. C. Brown Publishers |year=1996 |edition=3rd |pages=130–131| isbn = 978-0-697-29390-9}}</ref><ref name="Brooks-2007">{{cite book |vauthors=Brooks GF, Carroll KC, Butel JS, Morse SA |title=Jawetz, Melnick & Adelberg's Medical Microbiology |publisher = McGraw Hill |year=2007 |edition=24th |pages=307–312| isbn = 978-0-07-128735-7 }}</ref> Dva primjera obligatnih anaeroba su ''Clostridium botulinum'' i bakterije koje žive u blizini hidrotermalnih izvora na dubokomorskom okeanskom dnu. * '''[[Aerotolerantni organizmi]]''', koji ne mogu koristiti kisik za rast, ali toleriraju njegovo prisustvo.<ref name="Hogg-2005">{{cite book |author=Hogg, S. |title=Essential Microbiology| publisher = Wiley |year=2005 |edition=1st |pages=99–100| isbn = 978-0-471-49754-7}}</ref> * '''[[Fakultativni anaerobni organizmi|Fakultativni anaerobi]]''', koji mogu rasti bez kisika, ali koriste kisik ako je prisutan.<ref name="Hogg-2005"/> Međutim, ova klasifikacija je dovedena u pitanje nakon što su nedavna istraživanja pokazala da se ljudski "obligatni anaerobi" (kao što su ''Finegoldia magna'' ili [[metanolgenija|metanogene]] [[arheje]] ''[[Methanobrevibacter smithii]]'') mogu uzgajati u aerobnoj atmosferi ako se medij za kulturu obogati antioksidansima kao što su [[askorbinska kiselina]], [[glutation]] i [[mokraćna kiselina]].<ref>{{Cite journal|last1=La Scola|first1=B.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=Lagier|first3=J.-C.|last4=Raoult|first4=D.|date=2014|title=Aerobic culture of anaerobic bacteria using antioxidants: a preliminary report|journal=European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases|volume=33|issue=10|pages=1781–1783|doi=10.1007/s10096-014-2137-4|pmid=24820294|s2cid=16682688|issn=0934-9723}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Dione|first1=N.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=La Scola|first3=B.|last4=Lagier|first4=J.C.|last5=Raoult|first5=D.|date=2016|title=A quasi-universal medium to break the aerobic/anaerobic bacterial culture dichotomy in clinical microbiology|journal=Clinical Microbiology and Infection|volume=22|issue=1|pages=53–58|doi=10.1016/j.cmi.2015.10.032|pmid=26577141|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Khelaifia|first1=S.|last2=Lagier|first2=J.-C.|last3=Nkamga|first3=V. D.|last4=Guilhot|first4=E.|last5=Drancourt|first5=M.|last6=Raoult|first6=D.|date=2016|title=Aerobic culture of methanogenic archaea without an external source of hydrogen|journal=European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases|volume=35|issue=6|pages=985–991|doi=10.1007/s10096-016-2627-7|pmid=27010812|s2cid=17258102|issn=0934-9723}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Traore|first1=S.I.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=Armstrong|first3=N.|last4=Lagier|first4=J.C.|last5=Raoult|first5=D.|date=2019|title=Isolation and culture of Methanobrevibacter smithii by co-culture with hydrogen-producing bacteria on agar plates|journal=Clinical Microbiology and Infection|volume=25|issue=12|pages=1561.e1–1561.e5|doi=10.1016/j.cmi.2019.04.008|pmid=30986553|doi-access=free}}</ref> == Energetski metabolizam == Neki obligatni anaerobi koriste [[fermentacija|fermentaciju]], dok drugi koriste [[anaerobno disanje]].<ref>{{cite book |last=Pommerville |first=Jeffrey |date=2010 |title=Alcamo's Fundamentals of Microbiology |publisher=Jones and Bartlett Publishers |page=177 |isbn=978-1-4496-5582-2}}</ref> Aerotolerant organisms are strictly fermentative.<ref>{{cite book |last1=Slonim |first1=Anthony |last2=Pollack |first2=Murray |date=2006 |title=Pediatric Critical Care Medicine |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |page=130 |isbn=978-0-7817-9469-5}}</ref> U prisustvu kisika, fakultativni anaerobi koriste [[aerobno disanje]].<ref name="Hogg-2005" /> U odsustvu [[kisik]], neki fakultativni anaerobi koriste [[fermentacija|fermentaciju]], dok drugi mogu koristiti anaerobno disanje.<ref name="Hogg-2005"/> === Fermentacija === Postoji mnogo anaerobnih fermentativnih reakcija. Fermentativni anaerobni organizmi obično koriste put fermentacije [[mliječna kiselina|mliječne kiseline:{{block indent|[[glukoza|C₆H₁₂O₆]] + 2 [[Adenozin- difosfat|ADP]] + 2 fossfata → 2 [[mliječna kiselina]] + 2 [[Adenozin-trijosfat|ATP]] + 2 H₂O}} [[Energija]] oslobođena u ovoj reakciji (bez ADP-a i fosfata) iznosi približno 150 [[kilodžula po molu|kJ po molu]], koja se čuva generiranjem dva ATP-a iz ADP-a po [[glukoza|glukozi]]. To je samo 5% energije po molekulu šećera koju generira tipična aerobna reakcija. [[Biljke]] i [[gljive]] (npr. [[kvasci]]) općenito koriste [[alkohol]]nu (etanolnu) fermentaciju kada kisik postane ograničen: {{block intent|C₆H₁₂O₆ ([[glukoza]]) + 2 ADP + 2 [[fosfat]]a → 2 C₂H₅OH + 2 CO₂↑ + 2 [[ATP]] + 2 H₂O}} Oslobođena energija je oko 180 kJ/mol, koja se sačuva kada se 2 [[ATP]]-a generiraju iz 2 ADP-a po glukozi. Anaerobne bakterije i [[arheje]] koriste ove i mnoge druge fermentacijske puteve, npr. fermentaciju [[propionat|propionske kiseline]],<ref>{{Cite journal |last1=Piwowarek |first1=Kamil |last2=Lipińska |first2=Edyta |last3=Hać-Szymańczuk |first3=Elżbieta |last4=Kieliszek |first4=Marek |last5=Ścibisz |first5=Iwona |date=January 2018 |title=Propionibacterium spp.—source of propionic acid, vitamin B12, and other metabolites important for the industry |journal=Applied Microbiology and Biotechnology |language=en |volume=102 |issue=2 |pages=515–538 |doi=10.1007/s00253-017-8616-7 |issn=0175-7598 |pmc=5756557 |pmid=29167919}}</ref> fermentaciji [[Buterna kiselina|buterne kiseline]],<ref>{{Cite journal |last1=Seedorf |first1=Henning |last2=Fricke |first2=W. Florian |last3=Veith |first3=Birgit |last4=Brüggemann |first4=Holger |last5=Liesegang |first5=Heiko |last6=Strittmatter |first6=Axel |last7=Miethke |first7=Marcus |last8=Buckel |first8=Wolfgang |last9=Hinderberger |first9=Julia |last10=Li |first10=Fuli |last11=Hagemeier |first11=Christoph |last12=Thauer |first12=Rudolf K. |last13=Gottschalk |first13=Gerhard |date=2008-02-12 |title=The genome of Clostridium kluyveri, a strict anaerobe with unique metabolic features |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=105 |issue=6 |pages=2128–2133 |doi=10.1073/pnas.0711093105 |issn=0027-8424 |pmc=2542871 |pmid=18218779 |bibcode=2008PNAS..105.2128S |doi-access=free }}</ref> [[fermentacija]] [[rastvarač]]em, [[fermentacija miješanih kiselina]], [[fermentacija butandiola]], [[Stickland fermentacija]], [[acetogeneza]] ili [[metanogeneza]]. === Hidroliza CrP-a === [[Kreatin]], organski spoj koji se nalazi u životinjama, omogućava korištenje ATP-a u [[mišić]]ima. [[Fosforilacija]] kreatina omogućava skladištenje lako dostupnog fosfata koji se može dostaviti mišićima.<ref>{{Cite journal |last1=Sahlin |first1=Kent |last2=Harris |first2=Roger C. |date=2011-05-01 |title=The creatine kinase reaction: a simple reaction with functional complexity |journal=Amino Acids |language=en |volume=40 |issue=5 |pages=1363–1367 |doi=10.1007/s00726-011-0856-8 |pmid=21394603 |s2cid=12877062 |issn=1438-2199}}</ref> {{block indent| kreatin + ATP ⇌ fosfokreatin + ADP + H⁺}} Reakcija je također reverzibilna, što omogućava održavanje ćelijskog nivoa ATP-a tokom anoksiskih uslova.<ref>{{Citation |last1=Wang |first1=Y. |title=Hypoxia {{!}} Anaerobic Metabolism in Fish |date=2011-01-01 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780123745538001544 |encyclopedia=Encyclopedia of Fish Physiology |pages=1757–1763 |editor-last=Farrell |editor-first=Anthony P. |access-date=2023-04-18 |place=San Diego |publisher=Academic Press |language=en |doi=10.1016/b978-0-12-374553-8.00154-4 |isbn=978-0-08-092323-9 |last2=Richards |first2=J. G.|url-access=subscription }}</ref> This process in animals is seen to be coupled with metabolic suppression to allow certain fish, such as [[goldfish]], to survive environmental anoxic conditions for a short period.<ref>{{Cite journal |last1=van den Thillart |first1=G. |last2=van Waarde |first2=A. |last3=Muller |first3=H. J. |last4=Erkelens |first4=C. |last5=Addink |first5=A. |last6=Lugtenburg |first6=J. |date=1989-04-01 |title=Fish muscle energy metabolism measured by in vivo 31P-NMR during anoxia and recovery |url=https://www.physiology.org/doi/10.1152/ajpregu.1989.256.4.R922 |journal=American Journal of Physiology. Regulatory, Integrative and Comparative Physiology |language=en |volume=256 |issue=4 |pages=R922–R929 |doi=10.1152/ajpregu.1989.256.4.R922 |pmid=2705580 |issn=0363-6119|url-access=subscription }}</ref> == Kultivacija anaeroba == [[Datoteka:Diagnostic algorithm of possible bacterial infection.png|thumb| Primjer algoritma obrade moguće bakterijske infekcije u slučajevima bez specifično traženih ciljeva (nebakterije, mikobakterije itd.), s najčešćim situacijama i agensima koji se vide u okruženju bolnice u Novoj Engleskoj. Među kulturama na agar pločama spominju se višestruki anaerobni mediji za rast. Anaerobi se također mogu identificirati pomoću [[MALDI-TOF]] kao što je prikazano dolje desno.]] Budući da se normalno mikrobno kultiviranje vrši u atmosferskom zraku, koji sadrži molekularni kisik, kultiviranje anaeroba zahtijeva posebne tehnike. Mikrobiolozi koriste nekoliko tehnika prilikom kultiviranja anaerobnih organizama, na primjer, rukovanje bakterijama u [[pretinclu za rukavice]] napunjenoj dušikom ili korištenje drugih posebno zatvorenih spremnika, ili tehnike kao što je ubrizgavanje bakterija u [[Dikotiledone|dicotiladonu]] biljku, koja je okruženje s ograničenim kisikom. [[Plin-pak]] sistem je izolirani spremnik koji postiže anaerobno okruženje reakcijom vode s tabletama [[natrij- borohidrid]]a i [[natrij-bikarbonat]]a, koje proizvode plinoviti vodik i [[ugljik-dioksid]]. [[Vodik]] zatim reaguje sa plinovitim kisikom na [[paladij]]skom katalizatoru kako bi proizveo više vode, čime se uklanja plinoviti kisik. Problem sa Plin-Pak metodom je što može doći do neželjene reakcije koja dovodi do smrti bakterija; stoga treba koristiti [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnu podlogu]]. Tioglikolat pruža podlogu koja oponaša podlogu [[Dikotiledone|dikotiledone]],biljke čime se obezbjeđuje ne samo anaerobno okruženje već i sve hranjive tvari potrebne za razmnožavanje bakterija.<ref>[http://ftp.ccccd.edu/dcain/CCCCD%20Micro/gaspakjar.htm "GasPak System"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090928043031/http://ftp.ccccd.edu/dcain/CCCCD%20Micro/gaspakjar.htm |date=2009-09-28 }}. Accessed May 3, 2008.</ref> Dana 6. maja 2018. godine, francuski tim je dokazao vezu između [[redoks]] reakcija i anaeroba u [[gastrointestinalni trakt|crijevima]] <ref>{{Cite journal|last1=Million|first1=Matthieu|last2=Raoult|first2=Didier|date=December 2018|title=Linking gut redox to human microbiome|journal=Human Microbiome Journal|volume=10|pages=27–32|doi=10.1016/j.humic.2018.07.002|doi-access=free}}</ref> na osnovu kliničkih studija teške akutne [[pothranjenost]]i.<ref>{{Cite journal|last1=Million|first1=Matthieu|last2=Tidjani Alou|first2=Maryam|last3=Khelaifia|first3=Saber|last4=Bachar|first4=Dipankar|last5=Lagier|first5=Jean-Christophe|last6=Dione|first6=Niokhor|last7=Brah|first7=Souleymane|last8=Hugon|first8=Perrine|last9=Lombard|first9=Vincent|last10=Armougom|first10=Fabrice|last11=Fromonot|first11=Julien|date=May 2016|title=Increased Gut Redox and Depletion of Anaerobic and Methanogenic Prokaryotes in Severe Acute Malnutrition|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=26051|doi=10.1038/srep26051|issn=2045-2322|pmc=4869025|pmid=27183876|bibcode=2016NatSR...626051M}}{{Retracted|doi=10.1038/s41598-023-44597-3|pmid=37903811|https://retractionwatch.com/?s=Didier+Raoult ''Retraction Watch''|intentional=yes}}</ref><ref group=note>This study was later retracted over ethical oversight concerns.</ref> These findings led to the development of an aerobic culture of "anaerobes" by the addition of [[antioxidant]]s in the culture medium.<ref>{{Cite journal|last1=Guilhot|first1=Elodie|last2=Khelaifia|first2=Saber|last3=La Scola|first3=Bernard|last4=Raoult|first4=Didier|last5=Dubourg|first5=Grégory|date=March 2018|title=Methods for culturing anaerobes from human specimen|journal=Future Microbiology|volume=13|issue=3|pages=369–381|doi=10.2217/fmb-2017-0170|pmid=29446650|issn=1746-0913}}</ref> == Višećelijski oblik života == Vrlo malo višećelijskih oblika života su anaerobni, jer samo aerobno disanje može osigurati dovoljno energije za složeni metabolizam. Izuzeci uključuju tri vrste ''[[Loricifera]]'' (veličine < 1 mm) i 10-ćelijsku ''[[Henneguya zschokkei]]''.<ref>[https://edition.cnn.com/2020/02/26/world/first-animal-doesnt-breathe-oxygen-scn-trnd/index.html Scientists discovered the first animal that doesn't need oxygen to live ]</ref> U 2010. godini, tri vrste anaerobnih ''Loricifera'' otkrivene su u [[mipersalinitet|hipersalinim]] [[anoksična voda|anoksičnim]] [[bazen L'Atalante| bazenu L'Atalante]] na dnu [[mediteran|Sredozemnog mora]]. Nedostaju im [[mitohondrije]], koje sadrže put [[oksidativna fosforilacija| oksidativne fosforilacije]], koji kod svih ostalih životinja kombinuje [[kisik]] sa [[glukoza|glukozom]] da bi proizveo metaboličku energiju; stoga ne konzumiraju kisik. Umjesto toga, ove ''loricifere'' crpe svoju energiju iz [[vodik]]a, koristeći [[hidrogenosom]]e.<ref>[https://web.archive.org/web/20100418230614/http://news.nationalgeographic.com/news/2010/04/100416-oxygen-free-complex-animals-mediterranean/ Oxygen-Free Animals Discovered-A First, National Geographic news]</ref><ref name="Kristensen-2010"/> ''Henneguya zschokkei'' također nema [[mitohondrije]], [[mitohondrijska DNK| mitohondrijsku DNK]] i oksidativne puteve. Uočeno je da mikroskopski, parazitski [[cnidaria]] sadrži [[organele]] povezane s [[mitohondrija]]ma. Ove organele sadrže gen koji kodiraju metaboličke funkcije, poput onih uključenih u [[metabolizam]] [[aminokiselina]]. Međutim, ovim specijaliziranim organelama nedostaju ključne karakteristike tipičnih mitohondrija koje se nalaze u bliskoj srodnoj aerobnoj *[[Myxobolus squamalus]]''. Zbog teškoće kultiviranja ''H. zschokkei'', malo se razumije u njen anaerobni put.<ref>{{Cite journal |last1=Yahalomi |first1=Dayana |last2=Atkinson |first2=Stephen D. |last3=Neuhof |first3=Moran |last4=Chang |first4=E. Sally |last5=Philippe |first5=Hervé |last6=Cartwright |first6=Paulyn |last7=Bartholomew |first7=Jerri L. |last8=Huchon |first8=Dorothée |date=2020-03-10 |title=A cnidarian parasite of salmon (Myxozoa: Henneguya ) lacks a mitochondrial genome |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=117 |issue=10 |pages=5358–5363 |doi=10.1073/pnas.1909907117 |pmid=32094163 |pmc=7071853 |bibcode=2020PNAS..117.5358Y |issn=0027-8424 |doi-access=free }}</ref> == Simbioza == Anaerobno disanje i njegovi krajnji produkti mogu olakšati [[simbioza|simbiozu]] između anaeroba i aeroba. Ovo se dešava kod različitih [[Takson|taksona]], često kao kompenzacija za nutritivne potrebe.<ref name="Moran-2006">{{Cite journal |last=Moran |first=Nancy A. |date=2006-10-24 |title=Symbiosis |journal=Current Biology |language=English |volume=16 |issue=20 |pages=R866–R871 |doi=10.1016/j.cub.2006.09.019 |issn=0960-9822 |pmid=17055966|s2cid=235311996 |doi-access=free |bibcode=2006CBio...16.R866M }}</ref> Anaerobioza i simbioza se javljaju u interakcijama između cilijata i prokariota. Anaerobni cilijati interaguju s prokariotima u endosimbiotskom odnosu. Ovi odnosi su posredovani u kojima cilijata ostavlja krajnje proizvode koje njegov [[[prokariot]]ski simbiont koristi. [[Cilijate]] to postižu fermentativnim metabolizmom. [[Burag]] raznih životinja sadrži ovog cilijata zajedno s mnogim drugim anaerobnim bakterijama, [[protozoa]]ma i [[gljive|gljivicama]].<ref>{{Cite journal |last=Flint |first=Harry J. |date=September 1994 |title=Molecular genetics of obligate anaerobes from the rumen |journal=FEMS Microbiology Letters |volume=121 |issue=3 |pages=259–267 |doi=10.1111/j.1574-6968.1994.tb07110.x |pmid=7926679 |s2cid=24273083 |issn=0378-1097|doi-access=free }}</ref> Konkretno, [[metanogeneza|metanogene]] [[arheje]] koje se nalaze u [[burag]]u djeluju kao simbiont anaerobnih cilijata.<ref>{{Cite journal |last1=Rotterová |first1=Johana |last2=Edgcomb |first2=Virginia P. |last3=Čepička |first3=Ivan |last4=Beinart |first4=Roxanne |date=September 2022 |title=Anaerobic ciliates as a model group for studying symbioses in oxygen-depleted environments |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jeu.12912 |journal=Journal of Eukaryotic Microbiology |language=en |volume=69 |issue=5 |article-number=e12912 |doi=10.1111/jeu.12912 |pmid=35325496 |s2cid=247677842 |issn=1066-5234|url-access=subscription }}</ref> Ovi anaerobi su korisni osobama s buragom zbog svoje sposobnosti da razgrađuju [[celuloza|celulozu]], čineći je bioraspoloživom kada je inače ne bi bila probavljiva za [[životinje]].<ref name="Moran-2006" /> [[Termiti]] koriste anaerobne bakterije za fiksiranje i ponovno hvatanje dušika. Konkretno, stražnje crijevo termita je puno bakterija koje fiksiraju dušik, čije funkcije ovise o koncentraciji dušika u prehrani. Uočeno je da se smanjenje [[acetilen]]a kod termita povećava kod termita s prehranom siromašnom dušikom, što znači da se aktivnost nitrogenaze povećava kako se sadržaj dušika u termitima smanjuje.<ref name="Breznak-1973">{{Cite journal |last1=Breznak |first1=John A. |last2=Brill |first2=Winston J. |last3=Mertins |first3=James W. |last4=Coppel |first4=Harry C. |date=August 1973 |title=Nitrogen Fixation in Termites |url=https://www.nature.com/articles/244577a0 |journal=Nature |language=en |volume=244 |issue=5418 |pages=577–580 |doi=10.1038/244577a0 |pmid=4582514 |bibcode=1973Natur.244..577B |s2cid=4223979 |issn=1476-4687|url-access=subscription }}</ref> Jedna od funkcija [[mikrobiom|mikrobiote]] termita je ponovno hvatanje dušika iz mokraćne kiseline termita. To omogućava očuvanje dušika iz prehrane koja inače ima malo [[dušik]]a.<ref name="Breznak-1973" /><ref name="Thong-On-2012">{{Cite journal |last1=Thong-On |first1=Arunee |last2=Suzuki |first2=Katsuyuki |last3=Noda |first3=Satoko |last4=Inoue |first4=Jun-ichi |last5=Kajiwara |first5=Susumu |last6=Ohkuma |first6=Moriya |date=2012 |title=Isolation and Characterization of Anaerobic Bacteria for Symbiotic Recycling of Uric Acid Nitrogen in the Gut of Various Termites |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/jsme2/27/2/27_ME11325/_article |journal=Microbes and Environments |volume=27 |issue=2 |pages=186–192 |doi=10.1264/jsme2.ME11325 |pmc=4036019 |pmid=22791052}}</ref> Analiziran je [[mikrobiom]] stražnjeg crijeva različitih termita, pokazujući 16 različitih anaerobnih vrsta bakterija, uključujući rod ''[[Clostridia]]'', porodicu ''[[Enterobacteriaceae]]'' i [[Coccus|Gram-pozitivne koke]].<ref name="Thong-On-2012" /> == Također pogledajte== * [[Aerobni organizam]] * [[Redoks gradijent]] == Napomene == {{Reflist|group=napomena}} == Reference == {{Reflist}} {{Authority control}} {{Portal|Biologija}} [[Kategorija:Mikrobiologija]] [[Kategorija:Anaerobi| ]] [[Kategorija:Mikrobiomi]] l3vpfux483ro29ozbmnqj8aaiqcf22f 3830423 3830421 2026-04-15T11:13:28Z Bombarderos 180319 3830423 wikitext text/x-wiki [[Slika:Spinoloricus.png|thumb|upright|''[[Spinoloricus cinziae]]'', [[metazoa]] koja metabolizira vodikom, bez [[mitohondrija]] i umjesto toga koristi [[hidrogenosom]]e]] '''Anaerobni organizam''' ili '''anaerob''' je bilo koji [[organizam]] kojem nije potreban [[kisik|molekularni kisik]] za rast. Može negativno reagovati ili čak uginuti u prisustvu slobodnog kisika. Anaerobni organizmi ne koriste kisik kao terminalni [[akceptor elektrona]] u svom procesu disanja za proizvodnju energije, već manje snažno [[oksidacijsko sredstvo]], kao što su [[nitrat]], [[željezo|željezni ion]], [[mangan|Mn(IV)]], [[sulfat]]ni ili [[bikarbonat]]ni anioni. Nasuprot tome, [[aerobni organizam]] (aerob) je [[organizam]] kojem je potrebna dovoljno oksigenirana okolina za disanje, proizvodnju energije i napredak. Budući da je anaerobna proizvodnja energije bio prvi mehanizam koji su živi mikroorganizmi koristili u svojoj [[evolucija| evoluciji]] i mnogo je manje efikasan od aerobnog puta, anaerobi su praktično, ''de facto'', uvijek [[jednoćelijski organizmi]] (npr. [[bakterije]] i [[arheje]] ([[prokarioti]]),<ref name="Levinson-2010">{{cite book |author=Levinson, W. |title=Review of Medical Microbiology and Immunology| publisher = McGraw-Hill |year=2010 |edition=11th |pages=91–93| isbn = 978-0-07-174268-9}}</ref> ili [[protozoe]] ([[eukarooti]]).<ref name="Upcroft-2001">{{cite journal|vauthors=Upcroft P, Upcroft JA | title=Drug Targets and Mechanisms of Resistance in | pages= 150–164 | pmc=88967 | doi=10.1128/CMR.14.1.150-164.2001 | pmid=11148007 | volume=14 | issue=1 | date=January 2001 | journal=Clin. Microbiol. Rev.}}</ref> Međutim, nedavno je otkriven minijaturni [[višećelijski organizam]], s izuzetno rijetkim metabolizmom, koji preživljava u [[hiperslano jezero|hiperslanom slanom bazenu]] u tami dna [[Sredozemno more|Sredozemnog mora]]. U međuvremenu, on ostaje naučna kuriozitet, jer se mnogo veće energetske potrebe većine višećelijskih organizama ne mogu zadovoljiti anaerobnim disanjem.<ref name="Kristensen-2010">{{cite journal |display-authors=4 |author=Danovaro R |author2=Dell'anno A |author3=Pusceddu A|author4=Gambi C |author5=Heiner I|author6=Kristensen RM |title=The first metazoa living in permanently anoxic conditions |journal=BMC Biology |volume=8 |issue=1 |page=30 |date=April 2010 |pmid=20370908 |pmc=2907586 |doi=10.1186/1741-7007-8-30 |doi-access=free }}</ref> Većina [[Gljiva|gljiva]] (eukariota) su obligatni [[Aerobni organizsam|aerobi]], kojima je za preživljavanje i rast potreban kisik; međutim, neke vrste, poput [[Chytridiomycota]] koje žive u [[burag]]u [[goveda]], su [[obligatni anaerobi]]; za ove vrste se koristi anaerobno disanje jer bi kisik poremetio njihov [[metabolizam]] ili ih ubio. Duboko morsko dno i njegovi podložni sedimenti spadaju među najveća potencijalna staništa za anaerobne mikroorganizme na [[Zemlja| Zemlji]]. Štaviše, [[hemotrof|hemoautotrofni]] [[mikrob]]i također uspijevaju oko [[hidrotermalni otvor| hidrotermalnih otvora]], ispuštajući [[Vruća vodu|vruću vodu]] na [[okeansko dno]] blizu [[srednjookeanski greben|srednjookeanskog grebena]], gdje prevladavaju anaerobni uslovi. Ovi mikrobi proizvode energiju u odsustvu [[sunčeva svjetlost|sunčeve svjetlosti]] ili kisika putem procesa koji se naziva [[anaerobno disanje]], pri čemu [[neorganski spoj]]evi i ioni poput protona ({{Chem2|H+|auto=yes}}),<ref>{{Cite journal |last1=Sapra |first1=Rajat |last2=Bagramyan |first2=Karine |last3=Adams |first3=Michael W. W. |date=2003-06-24 |title=A simple energy-conserving system: proton reduction coupled to proton translocation |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=100 |issue=13 |pages=7545–7550 |doi=10.1073/pnas.1331436100 |doi-access=free |issn=0027-8424 |pmc=164623 |pmid=12792025 |bibcode=2003PNAS..100.7545S }}</ref> elementarni [[sumpor]] i njegovi derivati ({{Chem2|[[sulfat|SO4(2-)]], [[tiosulfat|S2O3(2-)]]}}), ili [[željezo|željezni]] ioni, redukuju se da bi izazvali [[oksidativna fosforilacija| oksidativnu fosforilaciju]]. == Prvo zabilježeno zapažanje == U svom pismu od 14. juna 1680. godine upućenom [[Kraljevsko društvo| Kraljevskom društvu]], [[Antonie van Leeuwenhoek]] je opisao eksperiment koji je izveo tako što je dvije identične staklene cijevi napunio do pola usitnjenim prahom bibera, u koje je dodano malo čiste kišnice. Van Leeuwenhoek je zatvorio jednu od staklenih cijevi plamenom, a drugu ostavio otvorenu. Nekoliko dana kasnije, otkrio je u otvorenoj staklenoj cijevi 'mnogo vrlo malih animalkula, raznih vrsta koje imaju svoje specifično kretanje'. Ne očekujući da će vidjeti bilo kakav život u zatvorenoj staklenoj cijevi, Van Leeuwenhoek je na svoje iznenađenje ugledao 'vrstu živih animalkula koje su bile okrugle i veće od najvećih vrsta za koje sam rekao da su u drugoj vodi'. Uslovi u zatvorenoj cijevi postali su prilično anaerobni zbog potrošnje kisika od strane aerobnih mikroorganizama.<ref name="Gest-2004">Gest, Howard. (2004) ''The discovery of microorganisms by Robert Hooke and Antoni van Leeuwenhoek, Fellows of the Royal Society'', in: 'The Royal Society May 2004 Volume: 58 Issue: 2: pp. 12.</ref> Godine 1913., [[Martinus Beijerinck]] ponovio je Van Leeuwenhoekov eksperiment i identificirao ''[[Clostridium butyricum]]'' kao istaknutu anaerobnu bakteriju u tekućini iz zatvorene epruvete za infuziju papra. Beijerinck je komentirao: {{blockquote|Dakle, dolazimo do izvanrednog zaključka da je, bez sumnje, Van Leeuwenhoek u svom eksperimentu s potpuno zatvorenom epruvetom kultivirao i vidio prave anaerobne bakterije, što će se ponoviti tek nakon 200 godina, naime oko 1862. godine od strane [[Pasteur]]a. Razumljivo je da Leeuwenhoek, stotinu godina prije otkrića kisika i sastava zraka, nije bio svjestan značenja svojih zapažanja. Ali činjenica da je u zatvorenoj epruveti uočio povećani pritisak plina uzrokovan fermentativnim bakterijama i, uz to, vidio bakterije, u svakom slučaju dokazuje da nije bio samo dobar posmatrač, već je bio i u stanju osmisliti eksperiment iz kojeg se mogao izvući zaključak.<ref name="Gest-2004"/>}} == Klasifikacije == [[Slika:Ana.png|300px|thumb|right|Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se razlikovati kultiviranjem u epruvetama s [[tioglikolatni bujon| tioglikolatnim bujonom]]: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu aerobno ili anaerobno metabolizirati energiju. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više [[adenozin-trifosfat]]a (ATP) nego [[fermentacija]] ili [[anaerobno disanje]]. [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne na samom vrhu. | [[Aerotolerantni organizmi]]] ne trebaju kisik jer anaerobno metaboliziraju energiju. Za razliku od obligatnih anaeroba, međutim, oni nisu otrovani [[kisik]]om. Ravnomjerno su raspoređeni po cijeloj epruveti.}} ]] U praktične svrhe, postoje tri kategorije anaeroba: * '''[[Obligatni anaerobi]]''', kojima šteti prisustvo kisika.<ref name="Prescott-1996">{{cite book |vauthors=Prescott LM, Harley JP, Klein DA |title=Microbiology |publisher = Wm. C. Brown Publishers |year=1996 |edition=3rd |pages=130–131| isbn = 978-0-697-29390-9}}</ref><ref name="Brooks-2007">{{cite book |vauthors=Brooks GF, Carroll KC, Butel JS, Morse SA |title=Jawetz, Melnick & Adelberg's Medical Microbiology |publisher = McGraw Hill |year=2007 |edition=24th |pages=307–312| isbn = 978-0-07-128735-7 }}</ref> Dva primjera obligatnih anaeroba su ''Clostridium botulinum'' i bakterije koje žive u blizini hidrotermalnih izvora na dubokomorskom okeanskom dnu. * '''[[Aerotolerantni organizmi]]''', koji ne mogu koristiti kisik za rast, ali toleriraju njegovo prisustvo.<ref name="Hogg-2005">{{cite book |author=Hogg, S. |title=Essential Microbiology| publisher = Wiley |year=2005 |edition=1st |pages=99–100| isbn = 978-0-471-49754-7}}</ref> * '''[[Fakultativni anaerobni organizmi|Fakultativni anaerobi]]''', koji mogu rasti bez kisika, ali koriste kisik ako je prisutan.<ref name="Hogg-2005"/> Međutim, ova klasifikacija je dovedena u pitanje nakon što su nedavna istraživanja pokazala da se ljudski "obligatni anaerobi" (kao što su ''Finegoldia magna'' ili [[metanolgenija|metanogene]] [[arheje]] ''[[Methanobrevibacter smithii]]'') mogu uzgajati u aerobnoj atmosferi ako se medij za kulturu obogati antioksidansima kao što su [[askorbinska kiselina]], [[glutation]] i [[mokraćna kiselina]].<ref>{{Cite journal|last1=La Scola|first1=B.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=Lagier|first3=J.-C.|last4=Raoult|first4=D.|date=2014|title=Aerobic culture of anaerobic bacteria using antioxidants: a preliminary report|journal=European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases|volume=33|issue=10|pages=1781–1783|doi=10.1007/s10096-014-2137-4|pmid=24820294|s2cid=16682688|issn=0934-9723}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Dione|first1=N.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=La Scola|first3=B.|last4=Lagier|first4=J.C.|last5=Raoult|first5=D.|date=2016|title=A quasi-universal medium to break the aerobic/anaerobic bacterial culture dichotomy in clinical microbiology|journal=Clinical Microbiology and Infection|volume=22|issue=1|pages=53–58|doi=10.1016/j.cmi.2015.10.032|pmid=26577141|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Khelaifia|first1=S.|last2=Lagier|first2=J.-C.|last3=Nkamga|first3=V. D.|last4=Guilhot|first4=E.|last5=Drancourt|first5=M.|last6=Raoult|first6=D.|date=2016|title=Aerobic culture of methanogenic archaea without an external source of hydrogen|journal=European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases|volume=35|issue=6|pages=985–991|doi=10.1007/s10096-016-2627-7|pmid=27010812|s2cid=17258102|issn=0934-9723}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Traore|first1=S.I.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=Armstrong|first3=N.|last4=Lagier|first4=J.C.|last5=Raoult|first5=D.|date=2019|title=Isolation and culture of Methanobrevibacter smithii by co-culture with hydrogen-producing bacteria on agar plates|journal=Clinical Microbiology and Infection|volume=25|issue=12|pages=1561.e1–1561.e5|doi=10.1016/j.cmi.2019.04.008|pmid=30986553|doi-access=free}}</ref> == Energetski metabolizam == Neki obligatni anaerobi koriste [[fermentacija|fermentaciju]], dok drugi koriste [[anaerobno disanje]].<ref>{{cite book |last=Pommerville |first=Jeffrey |date=2010 |title=Alcamo's Fundamentals of Microbiology |publisher=Jones and Bartlett Publishers |page=177 |isbn=978-1-4496-5582-2}}</ref> Aerotolerant organisms are strictly fermentative.<ref>{{cite book |last1=Slonim |first1=Anthony |last2=Pollack |first2=Murray |date=2006 |title=Pediatric Critical Care Medicine |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |page=130 |isbn=978-0-7817-9469-5}}</ref> U prisustvu kisika, fakultativni anaerobi koriste [[aerobno disanje]].<ref name="Hogg-2005" /> U odsustvu [[kisik]], neki fakultativni anaerobi koriste [[fermentacija|fermentaciju]], dok drugi mogu koristiti anaerobno disanje.<ref name="Hogg-2005"/> === Fermentacija === Postoji mnogo anaerobnih fermentativnih reakcija. Fermentativni anaerobni organizmi obično koriste put fermentacije [[mliječna kiselina|mliječne kiseline:{{block indent|[[glukoza|C₆H₁₂O₆]] + 2 [[Adenozin- difosfat|ADP]] + 2 fossfata → 2 [[mliječna kiselina]] + 2 [[Adenozin-trijosfat|ATP]] + 2 H₂O}} [[Energija]] oslobođena u ovoj reakciji (bez ADP-a i fosfata) iznosi približno 150 [[kilodžula po molu|kJ po molu]], koja se čuva generiranjem dva ATP-a iz ADP-a po [[glukoza|glukozi]]. To je samo 5% energije po molekulu šećera koju generira tipična aerobna reakcija. [[Biljke]] i [[gljive]] (npr. [[kvasci]]) općenito koriste [[alkohol]]nu (etanolnu) fermentaciju kada kisik postane ograničen: {{block intent|C₆H₁₂O₆ ([[glukoza]]) + 2 ADP + 2 [[fosfat]]a → 2 C₂H₅OH + 2 CO₂↑ + 2 [[ATP]] + 2 H₂O}} Oslobođena energija je oko 180 kJ/mol, koja se sačuva kada se 2 [[ATP]]-a generiraju iz 2 ADP-a po glukozi. Anaerobne bakterije i [[arheje]] koriste ove i mnoge druge fermentacijske puteve, npr. fermentaciju [[propionat|propionske kiseline]],<ref>{{Cite journal |last1=Piwowarek |first1=Kamil |last2=Lipińska |first2=Edyta |last3=Hać-Szymańczuk |first3=Elżbieta |last4=Kieliszek |first4=Marek |last5=Ścibisz |first5=Iwona |date=January 2018 |title=Propionibacterium spp.—source of propionic acid, vitamin B12, and other metabolites important for the industry |journal=Applied Microbiology and Biotechnology |language=en |volume=102 |issue=2 |pages=515–538 |doi=10.1007/s00253-017-8616-7 |issn=0175-7598 |pmc=5756557 |pmid=29167919}}</ref> fermentaciji [[Buterna kiselina|buterne kiseline]],<ref>{{Cite journal |last1=Seedorf |first1=Henning |last2=Fricke |first2=W. Florian |last3=Veith |first3=Birgit |last4=Brüggemann |first4=Holger |last5=Liesegang |first5=Heiko |last6=Strittmatter |first6=Axel |last7=Miethke |first7=Marcus |last8=Buckel |first8=Wolfgang |last9=Hinderberger |first9=Julia |last10=Li |first10=Fuli |last11=Hagemeier |first11=Christoph |last12=Thauer |first12=Rudolf K. |last13=Gottschalk |first13=Gerhard |date=2008-02-12 |title=The genome of Clostridium kluyveri, a strict anaerobe with unique metabolic features |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=105 |issue=6 |pages=2128–2133 |doi=10.1073/pnas.0711093105 |issn=0027-8424 |pmc=2542871 |pmid=18218779 |bibcode=2008PNAS..105.2128S |doi-access=free }}</ref> [[fermentacija]] [[rastvarač]]em, [[fermentacija miješanih kiselina]], [[fermentacija butandiola]], [[Stickland fermentacija]], [[acetogeneza]] ili [[metanogeneza]]. === Hidroliza CrP-a === [[Kreatin]], organski spoj koji se nalazi u životinjama, omogućava korištenje ATP-a u [[mišić]]ima. [[Fosforilacija]] kreatina omogućava skladištenje lako dostupnog fosfata koji se može dostaviti mišićima.<ref>{{Cite journal |last1=Sahlin |first1=Kent |last2=Harris |first2=Roger C. |date=2011-05-01 |title=The creatine kinase reaction: a simple reaction with functional complexity |journal=Amino Acids |language=en |volume=40 |issue=5 |pages=1363–1367 |doi=10.1007/s00726-011-0856-8 |pmid=21394603 |s2cid=12877062 |issn=1438-2199}}</ref> {{block indent| kreatin + ATP ⇌ fosfokreatin + ADP + H⁺}} Reakcija je također reverzibilna, što omogućava održavanje ćelijskog nivoa ATP-a tokom anoksiskih uslova.<ref>{{Citation |last1=Wang |first1=Y. |title=Hypoxia {{!}} Anaerobic Metabolism in Fish |date=2011-01-01 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780123745538001544 |encyclopedia=Encyclopedia of Fish Physiology |pages=1757–1763 |editor-last=Farrell |editor-first=Anthony P. |access-date=2023-04-18 |place=San Diego |publisher=Academic Press |language=en |doi=10.1016/b978-0-12-374553-8.00154-4 |isbn=978-0-08-092323-9 |last2=Richards |first2=J. G.|url-access=subscription }}</ref> This process in animals is seen to be coupled with metabolic suppression to allow certain fish, such as [[goldfish]], to survive environmental anoxic conditions for a short period.<ref>{{Cite journal |last1=van den Thillart |first1=G. |last2=van Waarde |first2=A. |last3=Muller |first3=H. J. |last4=Erkelens |first4=C. |last5=Addink |first5=A. |last6=Lugtenburg |first6=J. |date=1989-04-01 |title=Fish muscle energy metabolism measured by in vivo 31P-NMR during anoxia and recovery |url=https://www.physiology.org/doi/10.1152/ajpregu.1989.256.4.R922 |journal=American Journal of Physiology. Regulatory, Integrative and Comparative Physiology |language=en |volume=256 |issue=4 |pages=R922–R929 |doi=10.1152/ajpregu.1989.256.4.R922 |pmid=2705580 |issn=0363-6119|url-access=subscription }}</ref> == Kultivacija anaeroba == [[Datoteka:Diagnostic algorithm of possible bacterial infection.png|thumb| Primjer algoritma obrade moguće bakterijske infekcije u slučajevima bez specifično traženih ciljeva (nebakterije, mikobakterije itd.), s najčešćim situacijama i agensima koji se vide u okruženju bolnice u Novoj Engleskoj. Među kulturama na agar pločama spominju se višestruki anaerobni mediji za rast. Anaerobi se također mogu identificirati pomoću [[MALDI-TOF]] kao što je prikazano dolje desno.]] Budući da se normalno mikrobno kultiviranje vrši u atmosferskom zraku, koji sadrži molekularni kisik, kultiviranje anaeroba zahtijeva posebne tehnike. Mikrobiolozi koriste nekoliko tehnika prilikom kultiviranja anaerobnih organizama, na primjer, rukovanje bakterijama u [[pretinclu za rukavice]] napunjenoj dušikom ili korištenje drugih posebno zatvorenih spremnika, ili tehnike kao što je ubrizgavanje bakterija u [[Dikotiledone|dicotiladonu]] biljku, koja je okruženje s ograničenim kisikom. [[Plin-pak]] sistem je izolirani spremnik koji postiže anaerobno okruženje reakcijom vode s tabletama [[natrij- borohidrid]]a i [[natrij-bikarbonat]]a, koje proizvode plinoviti vodik i [[ugljik-dioksid]]. [[Vodik]] zatim reaguje sa plinovitim kisikom na [[paladij]]skom katalizatoru kako bi proizveo više vode, čime se uklanja plinoviti kisik. Problem sa Plin-Pak metodom je što može doći do neželjene reakcije koja dovodi do smrti bakterija; stoga treba koristiti [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnu podlogu]]. Tioglikolat pruža podlogu koja oponaša podlogu [[Dikotiledone|dikotiledone]],biljke čime se obezbjeđuje ne samo anaerobno okruženje već i sve hranjive tvari potrebne za razmnožavanje bakterija.<ref>[http://ftp.ccccd.edu/dcain/CCCCD%20Micro/gaspakjar.htm "GasPak System"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090928043031/http://ftp.ccccd.edu/dcain/CCCCD%20Micro/gaspakjar.htm |date=2009-09-28 }}. Accessed May 3, 2008.</ref> Dana 6. maja 2018. godine, francuski tim je dokazao vezu između [[redoks]] reakcija i anaeroba u [[gastrointestinalni trakt|crijevima]] <ref>{{Cite journal|last1=Million|first1=Matthieu|last2=Raoult|first2=Didier|date=December 2018|title=Linking gut redox to human microbiome|journal=Human Microbiome Journal|volume=10|pages=27–32|doi=10.1016/j.humic.2018.07.002|doi-access=free}}</ref> na osnovu kliničkih studija teške akutne [[pothranjenost]]i.<ref>{{Cite journal|last1=Million|first1=Matthieu|last2=Tidjani Alou|first2=Maryam|last3=Khelaifia|first3=Saber|last4=Bachar|first4=Dipankar|last5=Lagier|first5=Jean-Christophe|last6=Dione|first6=Niokhor|last7=Brah|first7=Souleymane|last8=Hugon|first8=Perrine|last9=Lombard|first9=Vincent|last10=Armougom|first10=Fabrice|last11=Fromonot|first11=Julien|date=May 2016|title=Increased Gut Redox and Depletion of Anaerobic and Methanogenic Prokaryotes in Severe Acute Malnutrition|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=26051|doi=10.1038/srep26051|issn=2045-2322|pmc=4869025|pmid=27183876|bibcode=2016NatSR...626051M}}{{Retracted|doi=10.1038/s41598-023-44597-3|pmid=37903811|https://retractionwatch.com/?s=Didier+Raoult ''Retraction Watch''|intentional=yes}}</ref><ref group=note>This study was later retracted over ethical oversight concerns.</ref> These findings led to the development of an aerobic culture of "anaerobes" by the addition of [[antioxidant]]s in the culture medium.<ref>{{Cite journal|last1=Guilhot|first1=Elodie|last2=Khelaifia|first2=Saber|last3=La Scola|first3=Bernard|last4=Raoult|first4=Didier|last5=Dubourg|first5=Grégory|date=March 2018|title=Methods for culturing anaerobes from human specimen|journal=Future Microbiology|volume=13|issue=3|pages=369–381|doi=10.2217/fmb-2017-0170|pmid=29446650|issn=1746-0913}}</ref> == Višećelijski oblik života == Vrlo malo višećelijskih oblika života su anaerobni, jer samo aerobno disanje može osigurati dovoljno energije za složeni metabolizam. Izuzeci uključuju tri vrste ''[[Loricifera]]'' (veličine < 1 mm) i 10-ćelijsku ''[[Henneguya zschokkei]]''.<ref>[https://edition.cnn.com/2020/02/26/world/first-animal-doesnt-breathe-oxygen-scn-trnd/index.html Scientists discovered the first animal that doesn't need oxygen to live ]</ref> U 2010. godini, tri vrste anaerobnih ''Loricifera'' otkrivene su u [[mipersalinitet|hipersalinim]] [[anoksična voda|anoksičnim]] [[bazen L'Atalante| bazenu L'Atalante]] na dnu [[mediteran|Sredozemnog mora]]. Nedostaju im [[mitohondrije]], koje sadrže put [[oksidativna fosforilacija| oksidativne fosforilacije]], koji kod svih ostalih životinja kombinuje [[kisik]] sa [[glukoza|glukozom]] da bi proizveo metaboličku energiju; stoga ne konzumiraju kisik. Umjesto toga, ove ''loricifere'' crpe svoju energiju iz [[vodik]]a, koristeći [[hidrogenosom]]e.<ref>[https://web.archive.org/web/20100418230614/http://news.nationalgeographic.com/news/2010/04/100416-oxygen-free-complex-animals-mediterranean/ Oxygen-Free Animals Discovered-A First, National Geographic news]</ref><ref name="Kristensen-2010"/> ''Henneguya zschokkei'' također nema [[mitohondrije]], [[mitohondrijska DNK| mitohondrijsku DNK]] i oksidativne puteve. Uočeno je da mikroskopski, parazitski [[cnidaria]] sadrži [[organele]] povezane s [[mitohondrija]]ma. Ove organele sadrže gen koji kodiraju metaboličke funkcije, poput onih uključenih u [[metabolizam]] [[aminokiselina]]. Međutim, ovim specijaliziranim organelama nedostaju ključne karakteristike tipičnih mitohondrija koje se nalaze u bliskoj srodnoj aerobnoj *[[Myxobolus squamalus]]''. Zbog teškoće kultiviranja ''H. zschokkei'', malo se razumije u njen anaerobni put.<ref>{{Cite journal |last1=Yahalomi |first1=Dayana |last2=Atkinson |first2=Stephen D. |last3=Neuhof |first3=Moran |last4=Chang |first4=E. Sally |last5=Philippe |first5=Hervé |last6=Cartwright |first6=Paulyn |last7=Bartholomew |first7=Jerri L. |last8=Huchon |first8=Dorothée |date=2020-03-10 |title=A cnidarian parasite of salmon (Myxozoa: Henneguya ) lacks a mitochondrial genome |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=117 |issue=10 |pages=5358–5363 |doi=10.1073/pnas.1909907117 |pmid=32094163 |pmc=7071853 |bibcode=2020PNAS..117.5358Y |issn=0027-8424 |doi-access=free }}</ref> == Simbioza == Anaerobno disanje i njegovi krajnji produkti mogu olakšati [[simbioza|simbiozu]] između anaeroba i aeroba. Ovo se dešava kod različitih [[Takson|taksona]], često kao kompenzacija za nutritivne potrebe.<ref name="Moran-2006">{{Cite journal |last=Moran |first=Nancy A. |date=2006-10-24 |title=Symbiosis |journal=Current Biology |language=English |volume=16 |issue=20 |pages=R866–R871 |doi=10.1016/j.cub.2006.09.019 |issn=0960-9822 |pmid=17055966|s2cid=235311996 |doi-access=free |bibcode=2006CBio...16.R866M }}</ref> Anaerobioza i simbioza se javljaju u interakcijama između cilijata i prokariota. Anaerobni cilijati interaguju s prokariotima u endosimbiotskom odnosu. Ovi odnosi su posredovani u kojima cilijata ostavlja krajnje proizvode koje njegov [[[prokariot]]ski simbiont koristi. [[Cilijate]] to postižu fermentativnim metabolizmom. [[Burag]] raznih životinja sadrži ovog cilijata zajedno s mnogim drugim anaerobnim bakterijama, [[protozoa]]ma i [[gljive|gljivicama]].<ref>{{Cite journal |last=Flint |first=Harry J. |date=September 1994 |title=Molecular genetics of obligate anaerobes from the rumen |journal=FEMS Microbiology Letters |volume=121 |issue=3 |pages=259–267 |doi=10.1111/j.1574-6968.1994.tb07110.x |pmid=7926679 |s2cid=24273083 |issn=0378-1097|doi-access=free }}</ref> Konkretno, [[metanogeneza|metanogene]] [[arheje]] koje se nalaze u [[burag]]u djeluju kao simbiont anaerobnih cilijata.<ref>{{Cite journal |last1=Rotterová |first1=Johana |last2=Edgcomb |first2=Virginia P. |last3=Čepička |first3=Ivan |last4=Beinart |first4=Roxanne |date=September 2022 |title=Anaerobic ciliates as a model group for studying symbioses in oxygen-depleted environments |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jeu.12912 |journal=Journal of Eukaryotic Microbiology |language=en |volume=69 |issue=5 |article-number=e12912 |doi=10.1111/jeu.12912 |pmid=35325496 |s2cid=247677842 |issn=1066-5234|url-access=subscription }}</ref> Ovi anaerobi su korisni osobama s buragom zbog svoje sposobnosti da razgrađuju [[celuloza|celulozu]], čineći je bioraspoloživom kada je inače ne bi bila probavljiva za [[životinje]].<ref name="Moran-2006" /> [[Termiti]] koriste anaerobne bakterije za fiksiranje i ponovno hvatanje dušika. Konkretno, stražnje crijevo termita je puno bakterija koje fiksiraju dušik, čije funkcije ovise o koncentraciji dušika u prehrani. Uočeno je da se smanjenje [[acetilen]]a kod termita povećava kod termita s prehranom siromašnom dušikom, što znači da se aktivnost nitrogenaze povećava kako se sadržaj dušika u termitima smanjuje.<ref name="Breznak-1973">{{Cite journal |last1=Breznak |first1=John A. |last2=Brill |first2=Winston J. |last3=Mertins |first3=James W. |last4=Coppel |first4=Harry C. |date=August 1973 |title=Nitrogen Fixation in Termites |url=https://www.nature.com/articles/244577a0 |journal=Nature |language=en |volume=244 |issue=5418 |pages=577–580 |doi=10.1038/244577a0 |pmid=4582514 |bibcode=1973Natur.244..577B |s2cid=4223979 |issn=1476-4687|url-access=subscription }}</ref> Jedna od funkcija [[mikrobiom|mikrobiote]] termita je ponovno hvatanje dušika iz mokraćne kiseline termita. To omogućava očuvanje dušika iz prehrane koja inače ima malo [[dušik]]a.<ref name="Breznak-1973" /><ref name="Thong-On-2012">{{Cite journal |last1=Thong-On |first1=Arunee |last2=Suzuki |first2=Katsuyuki |last3=Noda |first3=Satoko |last4=Inoue |first4=Jun-ichi |last5=Kajiwara |first5=Susumu |last6=Ohkuma |first6=Moriya |date=2012 |title=Isolation and Characterization of Anaerobic Bacteria for Symbiotic Recycling of Uric Acid Nitrogen in the Gut of Various Termites |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/jsme2/27/2/27_ME11325/_article |journal=Microbes and Environments |volume=27 |issue=2 |pages=186–192 |doi=10.1264/jsme2.ME11325 |pmc=4036019 |pmid=22791052}}</ref> Analiziran je [[mikrobiom]] stražnjeg crijeva različitih termita, pokazujući 16 različitih anaerobnih vrsta bakterija, uključujući rod ''[[Clostridia]]'', porodicu ''[[Enterobacteriaceae]]'' i [[Coccus|Gram-pozitivne koke]].<ref name="Thong-On-2012" /> == Također pogledajte== * [[Aerobni organizam]] * [[Redoks gradijent]] == Napomene == {{Reflist|group=napomena}} == Reference == {{Reflist}} {{Authority control}} {{Portal|Biologija}} [[Kategorija:Mikrobiologija]] [[Kategorija:Anaerobi| ]] [[Kategorija:Mikrobiomi]] qy279a8j05fw9b12krdfgjb08w8eggr 3830425 3830423 2026-04-15T11:24:07Z Bombarderos 180319 /* Klasifikacije */ 3830425 wikitext text/x-wiki [[Slika:Spinoloricus.png|thumb|upright|''[[Spinoloricus cinziae]]'', [[metazoa]] koja metabolizira vodikom, bez [[mitohondrija]] i umjesto toga koristi [[hidrogenosom]]e]] '''Anaerobni organizam''' ili '''anaerob''' je bilo koji [[organizam]] kojem nije potreban [[kisik|molekularni kisik]] za rast. Može negativno reagovati ili čak uginuti u prisustvu slobodnog kisika. Anaerobni organizmi ne koriste kisik kao terminalni [[akceptor elektrona]] u svom procesu disanja za proizvodnju energije, već manje snažno [[oksidacijsko sredstvo]], kao što su [[nitrat]], [[željezo|željezni ion]], [[mangan|Mn(IV)]], [[sulfat]]ni ili [[bikarbonat]]ni anioni. Nasuprot tome, [[aerobni organizam]] (aerob) je [[organizam]] kojem je potrebna dovoljno oksigenirana okolina za disanje, proizvodnju energije i napredak. Budući da je anaerobna proizvodnja energije bio prvi mehanizam koji su živi mikroorganizmi koristili u svojoj [[evolucija| evoluciji]] i mnogo je manje efikasan od aerobnog puta, anaerobi su praktično, ''de facto'', uvijek [[jednoćelijski organizmi]] (npr. [[bakterije]] i [[arheje]] ([[prokarioti]]),<ref name="Levinson-2010">{{cite book |author=Levinson, W. |title=Review of Medical Microbiology and Immunology| publisher = McGraw-Hill |year=2010 |edition=11th |pages=91–93| isbn = 978-0-07-174268-9}}</ref> ili [[protozoe]] ([[eukarooti]]).<ref name="Upcroft-2001">{{cite journal|vauthors=Upcroft P, Upcroft JA | title=Drug Targets and Mechanisms of Resistance in | pages= 150–164 | pmc=88967 | doi=10.1128/CMR.14.1.150-164.2001 | pmid=11148007 | volume=14 | issue=1 | date=January 2001 | journal=Clin. Microbiol. Rev.}}</ref> Međutim, nedavno je otkriven minijaturni [[višećelijski organizam]], s izuzetno rijetkim metabolizmom, koji preživljava u [[hiperslano jezero|hiperslanom slanom bazenu]] u tami dna [[Sredozemno more|Sredozemnog mora]]. U međuvremenu, on ostaje naučna kuriozitet, jer se mnogo veće energetske potrebe većine višećelijskih organizama ne mogu zadovoljiti anaerobnim disanjem.<ref name="Kristensen-2010">{{cite journal |display-authors=4 |author=Danovaro R |author2=Dell'anno A |author3=Pusceddu A|author4=Gambi C |author5=Heiner I|author6=Kristensen RM |title=The first metazoa living in permanently anoxic conditions |journal=BMC Biology |volume=8 |issue=1 |page=30 |date=April 2010 |pmid=20370908 |pmc=2907586 |doi=10.1186/1741-7007-8-30 |doi-access=free }}</ref> Većina [[Gljiva|gljiva]] (eukariota) su obligatni [[Aerobni organizsam|aerobi]], kojima je za preživljavanje i rast potreban kisik; međutim, neke vrste, poput [[Chytridiomycota]] koje žive u [[burag]]u [[goveda]], su [[obligatni anaerobi]]; za ove vrste se koristi anaerobno disanje jer bi kisik poremetio njihov [[metabolizam]] ili ih ubio. Duboko morsko dno i njegovi podložni sedimenti spadaju među najveća potencijalna staništa za anaerobne mikroorganizme na [[Zemlja| Zemlji]]. Štaviše, [[hemotrof|hemoautotrofni]] [[mikrob]]i također uspijevaju oko [[hidrotermalni otvor| hidrotermalnih otvora]], ispuštajući [[Vruća vodu|vruću vodu]] na [[okeansko dno]] blizu [[srednjookeanski greben|srednjookeanskog grebena]], gdje prevladavaju anaerobni uslovi. Ovi mikrobi proizvode energiju u odsustvu [[sunčeva svjetlost|sunčeve svjetlosti]] ili kisika putem procesa koji se naziva [[anaerobno disanje]], pri čemu [[neorganski spoj]]evi i ioni poput protona ({{Chem2|H+|auto=yes}}),<ref>{{Cite journal |last1=Sapra |first1=Rajat |last2=Bagramyan |first2=Karine |last3=Adams |first3=Michael W. W. |date=2003-06-24 |title=A simple energy-conserving system: proton reduction coupled to proton translocation |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=100 |issue=13 |pages=7545–7550 |doi=10.1073/pnas.1331436100 |doi-access=free |issn=0027-8424 |pmc=164623 |pmid=12792025 |bibcode=2003PNAS..100.7545S }}</ref> elementarni [[sumpor]] i njegovi derivati ({{Chem2|[[sulfat|SO4(2-)]], [[tiosulfat|S2O3(2-)]]}}), ili [[željezo|željezni]] ioni, redukuju se da bi izazvali [[oksidativna fosforilacija| oksidativnu fosforilaciju]]. == Prvo zabilježeno zapažanje == U svom pismu od 14. juna 1680. godine upućenom [[Kraljevsko društvo| Kraljevskom društvu]], [[Antonie van Leeuwenhoek]] je opisao eksperiment koji je izveo tako što je dvije identične staklene cijevi napunio do pola usitnjenim prahom bibera, u koje je dodano malo čiste kišnice. Van Leeuwenhoek je zatvorio jednu od staklenih cijevi plamenom, a drugu ostavio otvorenu. Nekoliko dana kasnije, otkrio je u otvorenoj staklenoj cijevi 'mnogo vrlo malih animalkula, raznih vrsta koje imaju svoje specifično kretanje'. Ne očekujući da će vidjeti bilo kakav život u zatvorenoj staklenoj cijevi, Van Leeuwenhoek je na svoje iznenađenje ugledao 'vrstu živih animalkula koje su bile okrugle i veće od najvećih vrsta za koje sam rekao da su u drugoj vodi'. Uslovi u zatvorenoj cijevi postali su prilično anaerobni zbog potrošnje kisika od strane aerobnih mikroorganizama.<ref name="Gest-2004">Gest, Howard. (2004) ''The discovery of microorganisms by Robert Hooke and Antoni van Leeuwenhoek, Fellows of the Royal Society'', in: 'The Royal Society May 2004 Volume: 58 Issue: 2: pp. 12.</ref> Godine 1913., [[Martinus Beijerinck]] ponovio je Van Leeuwenhoekov eksperiment i identificirao ''[[Clostridium butyricum]]'' kao istaknutu anaerobnu bakteriju u tekućini iz zatvorene epruvete za infuziju papra. Beijerinck je komentirao: {{blockquote|Dakle, dolazimo do izvanrednog zaključka da je, bez sumnje, Van Leeuwenhoek u svom eksperimentu s potpuno zatvorenom epruvetom kultivirao i vidio prave anaerobne bakterije, što će se ponoviti tek nakon 200 godina, naime oko 1862. godine od strane [[Pasteur]]a. Razumljivo je da Leeuwenhoek, stotinu godina prije otkrića kisika i sastava zraka, nije bio svjestan značenja svojih zapažanja. Ali činjenica da je u zatvorenoj epruveti uočio povećani pritisak plina uzrokovan fermentativnim bakterijama i, uz to, vidio bakterije, u svakom slučaju dokazuje da nije bio samo dobar posmatrač, već je bio i u stanju osmisliti eksperiment iz kojeg se mogao izvući zaključak.<ref name="Gest-2004"/>}} == Klasifikacije == [[Slika:Ana.png|300px|thumb|right|280px|Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se razlikovati kultiviranjem u epruvetama s [[tioglikolatni bujon| tioglikolatnim bujonom]]: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu aerobno ili anaerobno metabolizirati energiju. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više [[adenozin-trifosfat]]a (ATP) nego [[fermentacija]] ili [[anaerobno disanje]]. [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne na samom vrhu. | [[Aerotolerantni organizmi]]] ne trebaju kisik jer anaerobno metaboliziraju energiju. Za razliku od obligatnih anaeroba, međutim, oni nisu otrovani [[kisik]]om. Ravnomjerno su raspoređeni po cijeloj epruveti.}} ]] U praktične svrhe, postoje tri kategorije anaeroba: * '''[[Obligatni anaerobi]]''', kojima šteti prisustvo kisika.<ref name="Prescott-1996">{{cite book |vauthors=Prescott LM, Harley JP, Klein DA |title=Microbiology |publisher = Wm. C. Brown Publishers |year=1996 |edition=3rd |pages=130–131| isbn = 978-0-697-29390-9}}</ref><ref name="Brooks-2007">{{cite book |vauthors=Brooks GF, Carroll KC, Butel JS, Morse SA |title=Jawetz, Melnick & Adelberg's Medical Microbiology |publisher = McGraw Hill |year=2007 |edition=24th |pages=307–312| isbn = 978-0-07-128735-7 }}</ref> Dva primjera obligatnih anaeroba su ''Clostridium botulinum'' i bakterije koje žive u blizini hidrotermalnih izvora na dubokomorskom okeanskom dnu. * '''[[Aerotolerantni organizmi]]''', koji ne mogu koristiti kisik za rast, ali toleriraju njegovo prisustvo.<ref name="Hogg-2005">{{cite book |author=Hogg, S. |title=Essential Microbiology| publisher = Wiley |year=2005 |edition=1st |pages=99–100| isbn = 978-0-471-49754-7}}</ref> * '''[[Fakultativni anaerobni organizmi|Fakultativni anaerobi]]''', koji mogu rasti bez kisika, ali koriste kisik ako je prisutan.<ref name="Hogg-2005"/> Međutim, ova klasifikacija je dovedena u pitanje nakon što su nedavna istraživanja pokazala da se ljudski "obligatni anaerobi" (kao što su ''Finegoldia magna'' ili [[metanolgenija|metanogene]] [[arheje]] ''[[Methanobrevibacter smithii]]'') mogu uzgajati u aerobnoj atmosferi ako se medij za kulturu obogati antioksidansima kao što su [[askorbinska kiselina]], [[glutation]] i [[mokraćna kiselina]].<ref>{{Cite journal|last1=La Scola|first1=B.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=Lagier|first3=J.-C.|last4=Raoult|first4=D.|date=2014|title=Aerobic culture of anaerobic bacteria using antioxidants: a preliminary report|journal=European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases|volume=33|issue=10|pages=1781–1783|doi=10.1007/s10096-014-2137-4|pmid=24820294|s2cid=16682688|issn=0934-9723}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Dione|first1=N.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=La Scola|first3=B.|last4=Lagier|first4=J.C.|last5=Raoult|first5=D.|date=2016|title=A quasi-universal medium to break the aerobic/anaerobic bacterial culture dichotomy in clinical microbiology|journal=Clinical Microbiology and Infection|volume=22|issue=1|pages=53–58|doi=10.1016/j.cmi.2015.10.032|pmid=26577141|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Khelaifia|first1=S.|last2=Lagier|first2=J.-C.|last3=Nkamga|first3=V. D.|last4=Guilhot|first4=E.|last5=Drancourt|first5=M.|last6=Raoult|first6=D.|date=2016|title=Aerobic culture of methanogenic archaea without an external source of hydrogen|journal=European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases|volume=35|issue=6|pages=985–991|doi=10.1007/s10096-016-2627-7|pmid=27010812|s2cid=17258102|issn=0934-9723}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Traore|first1=S.I.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=Armstrong|first3=N.|last4=Lagier|first4=J.C.|last5=Raoult|first5=D.|date=2019|title=Isolation and culture of Methanobrevibacter smithii by co-culture with hydrogen-producing bacteria on agar plates|journal=Clinical Microbiology and Infection|volume=25|issue=12|pages=1561.e1–1561.e5|doi=10.1016/j.cmi.2019.04.008|pmid=30986553|doi-access=free}}</ref> == Energetski metabolizam == Neki obligatni anaerobi koriste [[fermentacija|fermentaciju]], dok drugi koriste [[anaerobno disanje]].<ref>{{cite book |last=Pommerville |first=Jeffrey |date=2010 |title=Alcamo's Fundamentals of Microbiology |publisher=Jones and Bartlett Publishers |page=177 |isbn=978-1-4496-5582-2}}</ref> Aerotolerant organisms are strictly fermentative.<ref>{{cite book |last1=Slonim |first1=Anthony |last2=Pollack |first2=Murray |date=2006 |title=Pediatric Critical Care Medicine |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |page=130 |isbn=978-0-7817-9469-5}}</ref> U prisustvu kisika, fakultativni anaerobi koriste [[aerobno disanje]].<ref name="Hogg-2005" /> U odsustvu [[kisik]], neki fakultativni anaerobi koriste [[fermentacija|fermentaciju]], dok drugi mogu koristiti anaerobno disanje.<ref name="Hogg-2005"/> === Fermentacija === Postoji mnogo anaerobnih fermentativnih reakcija. Fermentativni anaerobni organizmi obično koriste put fermentacije [[mliječna kiselina|mliječne kiseline:{{block indent|[[glukoza|C₆H₁₂O₆]] + 2 [[Adenozin- difosfat|ADP]] + 2 fossfata → 2 [[mliječna kiselina]] + 2 [[Adenozin-trijosfat|ATP]] + 2 H₂O}} [[Energija]] oslobođena u ovoj reakciji (bez ADP-a i fosfata) iznosi približno 150 [[kilodžula po molu|kJ po molu]], koja se čuva generiranjem dva ATP-a iz ADP-a po [[glukoza|glukozi]]. To je samo 5% energije po molekulu šećera koju generira tipična aerobna reakcija. [[Biljke]] i [[gljive]] (npr. [[kvasci]]) općenito koriste [[alkohol]]nu (etanolnu) fermentaciju kada kisik postane ograničen: {{block intent|C₆H₁₂O₆ ([[glukoza]]) + 2 ADP + 2 [[fosfat]]a → 2 C₂H₅OH + 2 CO₂↑ + 2 [[ATP]] + 2 H₂O}} Oslobođena energija je oko 180 kJ/mol, koja se sačuva kada se 2 [[ATP]]-a generiraju iz 2 ADP-a po glukozi. Anaerobne bakterije i [[arheje]] koriste ove i mnoge druge fermentacijske puteve, npr. fermentaciju [[propionat|propionske kiseline]],<ref>{{Cite journal |last1=Piwowarek |first1=Kamil |last2=Lipińska |first2=Edyta |last3=Hać-Szymańczuk |first3=Elżbieta |last4=Kieliszek |first4=Marek |last5=Ścibisz |first5=Iwona |date=January 2018 |title=Propionibacterium spp.—source of propionic acid, vitamin B12, and other metabolites important for the industry |journal=Applied Microbiology and Biotechnology |language=en |volume=102 |issue=2 |pages=515–538 |doi=10.1007/s00253-017-8616-7 |issn=0175-7598 |pmc=5756557 |pmid=29167919}}</ref> fermentaciji [[Buterna kiselina|buterne kiseline]],<ref>{{Cite journal |last1=Seedorf |first1=Henning |last2=Fricke |first2=W. Florian |last3=Veith |first3=Birgit |last4=Brüggemann |first4=Holger |last5=Liesegang |first5=Heiko |last6=Strittmatter |first6=Axel |last7=Miethke |first7=Marcus |last8=Buckel |first8=Wolfgang |last9=Hinderberger |first9=Julia |last10=Li |first10=Fuli |last11=Hagemeier |first11=Christoph |last12=Thauer |first12=Rudolf K. |last13=Gottschalk |first13=Gerhard |date=2008-02-12 |title=The genome of Clostridium kluyveri, a strict anaerobe with unique metabolic features |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=105 |issue=6 |pages=2128–2133 |doi=10.1073/pnas.0711093105 |issn=0027-8424 |pmc=2542871 |pmid=18218779 |bibcode=2008PNAS..105.2128S |doi-access=free }}</ref> [[fermentacija]] [[rastvarač]]em, [[fermentacija miješanih kiselina]], [[fermentacija butandiola]], [[Stickland fermentacija]], [[acetogeneza]] ili [[metanogeneza]]. === Hidroliza CrP-a === [[Kreatin]], organski spoj koji se nalazi u životinjama, omogućava korištenje ATP-a u [[mišić]]ima. [[Fosforilacija]] kreatina omogućava skladištenje lako dostupnog fosfata koji se može dostaviti mišićima.<ref>{{Cite journal |last1=Sahlin |first1=Kent |last2=Harris |first2=Roger C. |date=2011-05-01 |title=The creatine kinase reaction: a simple reaction with functional complexity |journal=Amino Acids |language=en |volume=40 |issue=5 |pages=1363–1367 |doi=10.1007/s00726-011-0856-8 |pmid=21394603 |s2cid=12877062 |issn=1438-2199}}</ref> {{block indent| kreatin + ATP ⇌ fosfokreatin + ADP + H⁺}} Reakcija je također reverzibilna, što omogućava održavanje ćelijskog nivoa ATP-a tokom anoksiskih uslova.<ref>{{Citation |last1=Wang |first1=Y. |title=Hypoxia {{!}} Anaerobic Metabolism in Fish |date=2011-01-01 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780123745538001544 |encyclopedia=Encyclopedia of Fish Physiology |pages=1757–1763 |editor-last=Farrell |editor-first=Anthony P. |access-date=2023-04-18 |place=San Diego |publisher=Academic Press |language=en |doi=10.1016/b978-0-12-374553-8.00154-4 |isbn=978-0-08-092323-9 |last2=Richards |first2=J. G.|url-access=subscription }}</ref> This process in animals is seen to be coupled with metabolic suppression to allow certain fish, such as [[goldfish]], to survive environmental anoxic conditions for a short period.<ref>{{Cite journal |last1=van den Thillart |first1=G. |last2=van Waarde |first2=A. |last3=Muller |first3=H. J. |last4=Erkelens |first4=C. |last5=Addink |first5=A. |last6=Lugtenburg |first6=J. |date=1989-04-01 |title=Fish muscle energy metabolism measured by in vivo 31P-NMR during anoxia and recovery |url=https://www.physiology.org/doi/10.1152/ajpregu.1989.256.4.R922 |journal=American Journal of Physiology. Regulatory, Integrative and Comparative Physiology |language=en |volume=256 |issue=4 |pages=R922–R929 |doi=10.1152/ajpregu.1989.256.4.R922 |pmid=2705580 |issn=0363-6119|url-access=subscription }}</ref> == Kultivacija anaeroba == [[Datoteka:Diagnostic algorithm of possible bacterial infection.png|thumb| Primjer algoritma obrade moguće bakterijske infekcije u slučajevima bez specifično traženih ciljeva (nebakterije, mikobakterije itd.), s najčešćim situacijama i agensima koji se vide u okruženju bolnice u Novoj Engleskoj. Među kulturama na agar pločama spominju se višestruki anaerobni mediji za rast. Anaerobi se također mogu identificirati pomoću [[MALDI-TOF]] kao što je prikazano dolje desno.]] Budući da se normalno mikrobno kultiviranje vrši u atmosferskom zraku, koji sadrži molekularni kisik, kultiviranje anaeroba zahtijeva posebne tehnike. Mikrobiolozi koriste nekoliko tehnika prilikom kultiviranja anaerobnih organizama, na primjer, rukovanje bakterijama u [[pretinclu za rukavice]] napunjenoj dušikom ili korištenje drugih posebno zatvorenih spremnika, ili tehnike kao što je ubrizgavanje bakterija u [[Dikotiledone|dicotiladonu]] biljku, koja je okruženje s ograničenim kisikom. [[Plin-pak]] sistem je izolirani spremnik koji postiže anaerobno okruženje reakcijom vode s tabletama [[natrij- borohidrid]]a i [[natrij-bikarbonat]]a, koje proizvode plinoviti vodik i [[ugljik-dioksid]]. [[Vodik]] zatim reaguje sa plinovitim kisikom na [[paladij]]skom katalizatoru kako bi proizveo više vode, čime se uklanja plinoviti kisik. Problem sa Plin-Pak metodom je što može doći do neželjene reakcije koja dovodi do smrti bakterija; stoga treba koristiti [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnu podlogu]]. Tioglikolat pruža podlogu koja oponaša podlogu [[Dikotiledone|dikotiledone]],biljke čime se obezbjeđuje ne samo anaerobno okruženje već i sve hranjive tvari potrebne za razmnožavanje bakterija.<ref>[http://ftp.ccccd.edu/dcain/CCCCD%20Micro/gaspakjar.htm "GasPak System"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090928043031/http://ftp.ccccd.edu/dcain/CCCCD%20Micro/gaspakjar.htm |date=2009-09-28 }}. Accessed May 3, 2008.</ref> Dana 6. maja 2018. godine, francuski tim je dokazao vezu između [[redoks]] reakcija i anaeroba u [[gastrointestinalni trakt|crijevima]] <ref>{{Cite journal|last1=Million|first1=Matthieu|last2=Raoult|first2=Didier|date=December 2018|title=Linking gut redox to human microbiome|journal=Human Microbiome Journal|volume=10|pages=27–32|doi=10.1016/j.humic.2018.07.002|doi-access=free}}</ref> na osnovu kliničkih studija teške akutne [[pothranjenost]]i.<ref>{{Cite journal|last1=Million|first1=Matthieu|last2=Tidjani Alou|first2=Maryam|last3=Khelaifia|first3=Saber|last4=Bachar|first4=Dipankar|last5=Lagier|first5=Jean-Christophe|last6=Dione|first6=Niokhor|last7=Brah|first7=Souleymane|last8=Hugon|first8=Perrine|last9=Lombard|first9=Vincent|last10=Armougom|first10=Fabrice|last11=Fromonot|first11=Julien|date=May 2016|title=Increased Gut Redox and Depletion of Anaerobic and Methanogenic Prokaryotes in Severe Acute Malnutrition|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=26051|doi=10.1038/srep26051|issn=2045-2322|pmc=4869025|pmid=27183876|bibcode=2016NatSR...626051M}}{{Retracted|doi=10.1038/s41598-023-44597-3|pmid=37903811|https://retractionwatch.com/?s=Didier+Raoult ''Retraction Watch''|intentional=yes}}</ref><ref group=note>This study was later retracted over ethical oversight concerns.</ref> These findings led to the development of an aerobic culture of "anaerobes" by the addition of [[antioxidant]]s in the culture medium.<ref>{{Cite journal|last1=Guilhot|first1=Elodie|last2=Khelaifia|first2=Saber|last3=La Scola|first3=Bernard|last4=Raoult|first4=Didier|last5=Dubourg|first5=Grégory|date=March 2018|title=Methods for culturing anaerobes from human specimen|journal=Future Microbiology|volume=13|issue=3|pages=369–381|doi=10.2217/fmb-2017-0170|pmid=29446650|issn=1746-0913}}</ref> == Višećelijski oblik života == Vrlo malo višećelijskih oblika života su anaerobni, jer samo aerobno disanje može osigurati dovoljno energije za složeni metabolizam. Izuzeci uključuju tri vrste ''[[Loricifera]]'' (veličine < 1 mm) i 10-ćelijsku ''[[Henneguya zschokkei]]''.<ref>[https://edition.cnn.com/2020/02/26/world/first-animal-doesnt-breathe-oxygen-scn-trnd/index.html Scientists discovered the first animal that doesn't need oxygen to live ]</ref> U 2010. godini, tri vrste anaerobnih ''Loricifera'' otkrivene su u [[mipersalinitet|hipersalinim]] [[anoksična voda|anoksičnim]] [[bazen L'Atalante| bazenu L'Atalante]] na dnu [[mediteran|Sredozemnog mora]]. Nedostaju im [[mitohondrije]], koje sadrže put [[oksidativna fosforilacija| oksidativne fosforilacije]], koji kod svih ostalih životinja kombinuje [[kisik]] sa [[glukoza|glukozom]] da bi proizveo metaboličku energiju; stoga ne konzumiraju kisik. Umjesto toga, ove ''loricifere'' crpe svoju energiju iz [[vodik]]a, koristeći [[hidrogenosom]]e.<ref>[https://web.archive.org/web/20100418230614/http://news.nationalgeographic.com/news/2010/04/100416-oxygen-free-complex-animals-mediterranean/ Oxygen-Free Animals Discovered-A First, National Geographic news]</ref><ref name="Kristensen-2010"/> ''Henneguya zschokkei'' također nema [[mitohondrije]], [[mitohondrijska DNK| mitohondrijsku DNK]] i oksidativne puteve. Uočeno je da mikroskopski, parazitski [[cnidaria]] sadrži [[organele]] povezane s [[mitohondrija]]ma. Ove organele sadrže gen koji kodiraju metaboličke funkcije, poput onih uključenih u [[metabolizam]] [[aminokiselina]]. Međutim, ovim specijaliziranim organelama nedostaju ključne karakteristike tipičnih mitohondrija koje se nalaze u bliskoj srodnoj aerobnoj *[[Myxobolus squamalus]]''. Zbog teškoće kultiviranja ''H. zschokkei'', malo se razumije u njen anaerobni put.<ref>{{Cite journal |last1=Yahalomi |first1=Dayana |last2=Atkinson |first2=Stephen D. |last3=Neuhof |first3=Moran |last4=Chang |first4=E. Sally |last5=Philippe |first5=Hervé |last6=Cartwright |first6=Paulyn |last7=Bartholomew |first7=Jerri L. |last8=Huchon |first8=Dorothée |date=2020-03-10 |title=A cnidarian parasite of salmon (Myxozoa: Henneguya ) lacks a mitochondrial genome |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=117 |issue=10 |pages=5358–5363 |doi=10.1073/pnas.1909907117 |pmid=32094163 |pmc=7071853 |bibcode=2020PNAS..117.5358Y |issn=0027-8424 |doi-access=free }}</ref> == Simbioza == Anaerobno disanje i njegovi krajnji produkti mogu olakšati [[simbioza|simbiozu]] između anaeroba i aeroba. Ovo se dešava kod različitih [[Takson|taksona]], često kao kompenzacija za nutritivne potrebe.<ref name="Moran-2006">{{Cite journal |last=Moran |first=Nancy A. |date=2006-10-24 |title=Symbiosis |journal=Current Biology |language=English |volume=16 |issue=20 |pages=R866–R871 |doi=10.1016/j.cub.2006.09.019 |issn=0960-9822 |pmid=17055966|s2cid=235311996 |doi-access=free |bibcode=2006CBio...16.R866M }}</ref> Anaerobioza i simbioza se javljaju u interakcijama između cilijata i prokariota. Anaerobni cilijati interaguju s prokariotima u endosimbiotskom odnosu. Ovi odnosi su posredovani u kojima cilijata ostavlja krajnje proizvode koje njegov [[[prokariot]]ski simbiont koristi. [[Cilijate]] to postižu fermentativnim metabolizmom. [[Burag]] raznih životinja sadrži ovog cilijata zajedno s mnogim drugim anaerobnim bakterijama, [[protozoa]]ma i [[gljive|gljivicama]].<ref>{{Cite journal |last=Flint |first=Harry J. |date=September 1994 |title=Molecular genetics of obligate anaerobes from the rumen |journal=FEMS Microbiology Letters |volume=121 |issue=3 |pages=259–267 |doi=10.1111/j.1574-6968.1994.tb07110.x |pmid=7926679 |s2cid=24273083 |issn=0378-1097|doi-access=free }}</ref> Konkretno, [[metanogeneza|metanogene]] [[arheje]] koje se nalaze u [[burag]]u djeluju kao simbiont anaerobnih cilijata.<ref>{{Cite journal |last1=Rotterová |first1=Johana |last2=Edgcomb |first2=Virginia P. |last3=Čepička |first3=Ivan |last4=Beinart |first4=Roxanne |date=September 2022 |title=Anaerobic ciliates as a model group for studying symbioses in oxygen-depleted environments |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jeu.12912 |journal=Journal of Eukaryotic Microbiology |language=en |volume=69 |issue=5 |article-number=e12912 |doi=10.1111/jeu.12912 |pmid=35325496 |s2cid=247677842 |issn=1066-5234|url-access=subscription }}</ref> Ovi anaerobi su korisni osobama s buragom zbog svoje sposobnosti da razgrađuju [[celuloza|celulozu]], čineći je bioraspoloživom kada je inače ne bi bila probavljiva za [[životinje]].<ref name="Moran-2006" /> [[Termiti]] koriste anaerobne bakterije za fiksiranje i ponovno hvatanje dušika. Konkretno, stražnje crijevo termita je puno bakterija koje fiksiraju dušik, čije funkcije ovise o koncentraciji dušika u prehrani. Uočeno je da se smanjenje [[acetilen]]a kod termita povećava kod termita s prehranom siromašnom dušikom, što znači da se aktivnost nitrogenaze povećava kako se sadržaj dušika u termitima smanjuje.<ref name="Breznak-1973">{{Cite journal |last1=Breznak |first1=John A. |last2=Brill |first2=Winston J. |last3=Mertins |first3=James W. |last4=Coppel |first4=Harry C. |date=August 1973 |title=Nitrogen Fixation in Termites |url=https://www.nature.com/articles/244577a0 |journal=Nature |language=en |volume=244 |issue=5418 |pages=577–580 |doi=10.1038/244577a0 |pmid=4582514 |bibcode=1973Natur.244..577B |s2cid=4223979 |issn=1476-4687|url-access=subscription }}</ref> Jedna od funkcija [[mikrobiom|mikrobiote]] termita je ponovno hvatanje dušika iz mokraćne kiseline termita. To omogućava očuvanje dušika iz prehrane koja inače ima malo [[dušik]]a.<ref name="Breznak-1973" /><ref name="Thong-On-2012">{{Cite journal |last1=Thong-On |first1=Arunee |last2=Suzuki |first2=Katsuyuki |last3=Noda |first3=Satoko |last4=Inoue |first4=Jun-ichi |last5=Kajiwara |first5=Susumu |last6=Ohkuma |first6=Moriya |date=2012 |title=Isolation and Characterization of Anaerobic Bacteria for Symbiotic Recycling of Uric Acid Nitrogen in the Gut of Various Termites |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/jsme2/27/2/27_ME11325/_article |journal=Microbes and Environments |volume=27 |issue=2 |pages=186–192 |doi=10.1264/jsme2.ME11325 |pmc=4036019 |pmid=22791052}}</ref> Analiziran je [[mikrobiom]] stražnjeg crijeva različitih termita, pokazujući 16 različitih anaerobnih vrsta bakterija, uključujući rod ''[[Clostridia]]'', porodicu ''[[Enterobacteriaceae]]'' i [[Coccus|Gram-pozitivne koke]].<ref name="Thong-On-2012" /> == Također pogledajte== * [[Aerobni organizam]] * [[Redoks gradijent]] == Napomene == {{Reflist|group=napomena}} == Reference == {{Reflist}} {{Authority control}} {{Portal|Biologija}} [[Kategorija:Mikrobiologija]] [[Kategorija:Anaerobi| ]] [[Kategorija:Mikrobiomi]] fkijpev7cwgyk96ovqjd6cmctcjbuv7 3830426 3830425 2026-04-15T11:28:10Z Bombarderos 180319 /* Fermentacija */ 3830426 wikitext text/x-wiki [[Slika:Spinoloricus.png|thumb|upright|''[[Spinoloricus cinziae]]'', [[metazoa]] koja metabolizira vodikom, bez [[mitohondrija]] i umjesto toga koristi [[hidrogenosom]]e]] '''Anaerobni organizam''' ili '''anaerob''' je bilo koji [[organizam]] kojem nije potreban [[kisik|molekularni kisik]] za rast. Može negativno reagovati ili čak uginuti u prisustvu slobodnog kisika. Anaerobni organizmi ne koriste kisik kao terminalni [[akceptor elektrona]] u svom procesu disanja za proizvodnju energije, već manje snažno [[oksidacijsko sredstvo]], kao što su [[nitrat]], [[željezo|željezni ion]], [[mangan|Mn(IV)]], [[sulfat]]ni ili [[bikarbonat]]ni anioni. Nasuprot tome, [[aerobni organizam]] (aerob) je [[organizam]] kojem je potrebna dovoljno oksigenirana okolina za disanje, proizvodnju energije i napredak. Budući da je anaerobna proizvodnja energije bio prvi mehanizam koji su živi mikroorganizmi koristili u svojoj [[evolucija| evoluciji]] i mnogo je manje efikasan od aerobnog puta, anaerobi su praktično, ''de facto'', uvijek [[jednoćelijski organizmi]] (npr. [[bakterije]] i [[arheje]] ([[prokarioti]]),<ref name="Levinson-2010">{{cite book |author=Levinson, W. |title=Review of Medical Microbiology and Immunology| publisher = McGraw-Hill |year=2010 |edition=11th |pages=91–93| isbn = 978-0-07-174268-9}}</ref> ili [[protozoe]] ([[eukarooti]]).<ref name="Upcroft-2001">{{cite journal|vauthors=Upcroft P, Upcroft JA | title=Drug Targets and Mechanisms of Resistance in | pages= 150–164 | pmc=88967 | doi=10.1128/CMR.14.1.150-164.2001 | pmid=11148007 | volume=14 | issue=1 | date=January 2001 | journal=Clin. Microbiol. Rev.}}</ref> Međutim, nedavno je otkriven minijaturni [[višećelijski organizam]], s izuzetno rijetkim metabolizmom, koji preživljava u [[hiperslano jezero|hiperslanom slanom bazenu]] u tami dna [[Sredozemno more|Sredozemnog mora]]. U međuvremenu, on ostaje naučna kuriozitet, jer se mnogo veće energetske potrebe većine višećelijskih organizama ne mogu zadovoljiti anaerobnim disanjem.<ref name="Kristensen-2010">{{cite journal |display-authors=4 |author=Danovaro R |author2=Dell'anno A |author3=Pusceddu A|author4=Gambi C |author5=Heiner I|author6=Kristensen RM |title=The first metazoa living in permanently anoxic conditions |journal=BMC Biology |volume=8 |issue=1 |page=30 |date=April 2010 |pmid=20370908 |pmc=2907586 |doi=10.1186/1741-7007-8-30 |doi-access=free }}</ref> Većina [[Gljiva|gljiva]] (eukariota) su obligatni [[Aerobni organizsam|aerobi]], kojima je za preživljavanje i rast potreban kisik; međutim, neke vrste, poput [[Chytridiomycota]] koje žive u [[burag]]u [[goveda]], su [[obligatni anaerobi]]; za ove vrste se koristi anaerobno disanje jer bi kisik poremetio njihov [[metabolizam]] ili ih ubio. Duboko morsko dno i njegovi podložni sedimenti spadaju među najveća potencijalna staništa za anaerobne mikroorganizme na [[Zemlja| Zemlji]]. Štaviše, [[hemotrof|hemoautotrofni]] [[mikrob]]i također uspijevaju oko [[hidrotermalni otvor| hidrotermalnih otvora]], ispuštajući [[Vruća vodu|vruću vodu]] na [[okeansko dno]] blizu [[srednjookeanski greben|srednjookeanskog grebena]], gdje prevladavaju anaerobni uslovi. Ovi mikrobi proizvode energiju u odsustvu [[sunčeva svjetlost|sunčeve svjetlosti]] ili kisika putem procesa koji se naziva [[anaerobno disanje]], pri čemu [[neorganski spoj]]evi i ioni poput protona ({{Chem2|H+|auto=yes}}),<ref>{{Cite journal |last1=Sapra |first1=Rajat |last2=Bagramyan |first2=Karine |last3=Adams |first3=Michael W. W. |date=2003-06-24 |title=A simple energy-conserving system: proton reduction coupled to proton translocation |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=100 |issue=13 |pages=7545–7550 |doi=10.1073/pnas.1331436100 |doi-access=free |issn=0027-8424 |pmc=164623 |pmid=12792025 |bibcode=2003PNAS..100.7545S }}</ref> elementarni [[sumpor]] i njegovi derivati ({{Chem2|[[sulfat|SO4(2-)]], [[tiosulfat|S2O3(2-)]]}}), ili [[željezo|željezni]] ioni, redukuju se da bi izazvali [[oksidativna fosforilacija| oksidativnu fosforilaciju]]. == Prvo zabilježeno zapažanje == U svom pismu od 14. juna 1680. godine upućenom [[Kraljevsko društvo| Kraljevskom društvu]], [[Antonie van Leeuwenhoek]] je opisao eksperiment koji je izveo tako što je dvije identične staklene cijevi napunio do pola usitnjenim prahom bibera, u koje je dodano malo čiste kišnice. Van Leeuwenhoek je zatvorio jednu od staklenih cijevi plamenom, a drugu ostavio otvorenu. Nekoliko dana kasnije, otkrio je u otvorenoj staklenoj cijevi 'mnogo vrlo malih animalkula, raznih vrsta koje imaju svoje specifično kretanje'. Ne očekujući da će vidjeti bilo kakav život u zatvorenoj staklenoj cijevi, Van Leeuwenhoek je na svoje iznenađenje ugledao 'vrstu živih animalkula koje su bile okrugle i veće od najvećih vrsta za koje sam rekao da su u drugoj vodi'. Uslovi u zatvorenoj cijevi postali su prilično anaerobni zbog potrošnje kisika od strane aerobnih mikroorganizama.<ref name="Gest-2004">Gest, Howard. (2004) ''The discovery of microorganisms by Robert Hooke and Antoni van Leeuwenhoek, Fellows of the Royal Society'', in: 'The Royal Society May 2004 Volume: 58 Issue: 2: pp. 12.</ref> Godine 1913., [[Martinus Beijerinck]] ponovio je Van Leeuwenhoekov eksperiment i identificirao ''[[Clostridium butyricum]]'' kao istaknutu anaerobnu bakteriju u tekućini iz zatvorene epruvete za infuziju papra. Beijerinck je komentirao: {{blockquote|Dakle, dolazimo do izvanrednog zaključka da je, bez sumnje, Van Leeuwenhoek u svom eksperimentu s potpuno zatvorenom epruvetom kultivirao i vidio prave anaerobne bakterije, što će se ponoviti tek nakon 200 godina, naime oko 1862. godine od strane [[Pasteur]]a. Razumljivo je da Leeuwenhoek, stotinu godina prije otkrića kisika i sastava zraka, nije bio svjestan značenja svojih zapažanja. Ali činjenica da je u zatvorenoj epruveti uočio povećani pritisak plina uzrokovan fermentativnim bakterijama i, uz to, vidio bakterije, u svakom slučaju dokazuje da nije bio samo dobar posmatrač, već je bio i u stanju osmisliti eksperiment iz kojeg se mogao izvući zaključak.<ref name="Gest-2004"/>}} == Klasifikacije == [[Slika:Ana.png|300px|thumb|right|280px|Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se razlikovati kultiviranjem u epruvetama s [[tioglikolatni bujon| tioglikolatnim bujonom]]: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu aerobno ili anaerobno metabolizirati energiju. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više [[adenozin-trifosfat]]a (ATP) nego [[fermentacija]] ili [[anaerobno disanje]]. [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne na samom vrhu. | [[Aerotolerantni organizmi]]] ne trebaju kisik jer anaerobno metaboliziraju energiju. Za razliku od obligatnih anaeroba, međutim, oni nisu otrovani [[kisik]]om. Ravnomjerno su raspoređeni po cijeloj epruveti.}} ]] U praktične svrhe, postoje tri kategorije anaeroba: * '''[[Obligatni anaerobi]]''', kojima šteti prisustvo kisika.<ref name="Prescott-1996">{{cite book |vauthors=Prescott LM, Harley JP, Klein DA |title=Microbiology |publisher = Wm. C. Brown Publishers |year=1996 |edition=3rd |pages=130–131| isbn = 978-0-697-29390-9}}</ref><ref name="Brooks-2007">{{cite book |vauthors=Brooks GF, Carroll KC, Butel JS, Morse SA |title=Jawetz, Melnick & Adelberg's Medical Microbiology |publisher = McGraw Hill |year=2007 |edition=24th |pages=307–312| isbn = 978-0-07-128735-7 }}</ref> Dva primjera obligatnih anaeroba su ''Clostridium botulinum'' i bakterije koje žive u blizini hidrotermalnih izvora na dubokomorskom okeanskom dnu. * '''[[Aerotolerantni organizmi]]''', koji ne mogu koristiti kisik za rast, ali toleriraju njegovo prisustvo.<ref name="Hogg-2005">{{cite book |author=Hogg, S. |title=Essential Microbiology| publisher = Wiley |year=2005 |edition=1st |pages=99–100| isbn = 978-0-471-49754-7}}</ref> * '''[[Fakultativni anaerobni organizmi|Fakultativni anaerobi]]''', koji mogu rasti bez kisika, ali koriste kisik ako je prisutan.<ref name="Hogg-2005"/> Međutim, ova klasifikacija je dovedena u pitanje nakon što su nedavna istraživanja pokazala da se ljudski "obligatni anaerobi" (kao što su ''Finegoldia magna'' ili [[metanolgenija|metanogene]] [[arheje]] ''[[Methanobrevibacter smithii]]'') mogu uzgajati u aerobnoj atmosferi ako se medij za kulturu obogati antioksidansima kao što su [[askorbinska kiselina]], [[glutation]] i [[mokraćna kiselina]].<ref>{{Cite journal|last1=La Scola|first1=B.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=Lagier|first3=J.-C.|last4=Raoult|first4=D.|date=2014|title=Aerobic culture of anaerobic bacteria using antioxidants: a preliminary report|journal=European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases|volume=33|issue=10|pages=1781–1783|doi=10.1007/s10096-014-2137-4|pmid=24820294|s2cid=16682688|issn=0934-9723}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Dione|first1=N.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=La Scola|first3=B.|last4=Lagier|first4=J.C.|last5=Raoult|first5=D.|date=2016|title=A quasi-universal medium to break the aerobic/anaerobic bacterial culture dichotomy in clinical microbiology|journal=Clinical Microbiology and Infection|volume=22|issue=1|pages=53–58|doi=10.1016/j.cmi.2015.10.032|pmid=26577141|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Khelaifia|first1=S.|last2=Lagier|first2=J.-C.|last3=Nkamga|first3=V. D.|last4=Guilhot|first4=E.|last5=Drancourt|first5=M.|last6=Raoult|first6=D.|date=2016|title=Aerobic culture of methanogenic archaea without an external source of hydrogen|journal=European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases|volume=35|issue=6|pages=985–991|doi=10.1007/s10096-016-2627-7|pmid=27010812|s2cid=17258102|issn=0934-9723}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Traore|first1=S.I.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=Armstrong|first3=N.|last4=Lagier|first4=J.C.|last5=Raoult|first5=D.|date=2019|title=Isolation and culture of Methanobrevibacter smithii by co-culture with hydrogen-producing bacteria on agar plates|journal=Clinical Microbiology and Infection|volume=25|issue=12|pages=1561.e1–1561.e5|doi=10.1016/j.cmi.2019.04.008|pmid=30986553|doi-access=free}}</ref> == Energetski metabolizam == Neki obligatni anaerobi koriste [[fermentacija|fermentaciju]], dok drugi koriste [[anaerobno disanje]].<ref>{{cite book |last=Pommerville |first=Jeffrey |date=2010 |title=Alcamo's Fundamentals of Microbiology |publisher=Jones and Bartlett Publishers |page=177 |isbn=978-1-4496-5582-2}}</ref> Aerotolerant organisms are strictly fermentative.<ref>{{cite book |last1=Slonim |first1=Anthony |last2=Pollack |first2=Murray |date=2006 |title=Pediatric Critical Care Medicine |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |page=130 |isbn=978-0-7817-9469-5}}</ref> U prisustvu kisika, fakultativni anaerobi koriste [[aerobno disanje]].<ref name="Hogg-2005" /> U odsustvu [[kisik]], neki fakultativni anaerobi koriste [[fermentacija|fermentaciju]], dok drugi mogu koristiti anaerobno disanje.<ref name="Hogg-2005"/> === Fermentacija === Postoji mnogo anaerobnih fermentativnih reakcija. Fermentativni anaerobni organizmi obično koriste put fermentacije [[mliječna kiselina|mliječne kiseline:[[glukoza|C₆H₁₂O₆]] + 2 [[Adenozin-difosfat|ADP]] + 2 fossfata → 2 [[mliječna kiselina]] + 2 [[Adenozin-trifosfat|ATP]] + 2 H₂O}} [[Energija]] oslobođena u ovoj reakciji (bez ADP-a i fosfata) iznosi približno 150 [[kilodžula po molu|kJ po molu]], koja se čuva generiranjem dva ATP-a iz ADP-a po [[glukoza|glukozi]]. To je samo 5% energije po molekulu šećera koju generira tipična aerobna reakcija. [[Biljke]] i [[gljive]] (npr. [[kvasci]]) općenito koriste [[alkohol]]nu (etanolnu) fermentaciju kada kisik postane ograničen: C₆H₁₂O₆ ([[glukoza]]) + 2 ADP + 2 [[fosfat]]a → 2 C₂H₅OH + 2 CO₂↑ + 2 [[ATP]] + 2 H₂O}} Oslobođena energija je oko 180 kJ/mol, koja se sačuva kada se 2 [[ATP]]-a generiraju iz 2 ADP-a po glukozi. Anaerobne bakterije i [[arheje]] koriste ove i mnoge druge fermentacijske puteve, npr. fermentaciju [[propionat|propionske kiseline]],<ref>{{Cite journal |last1=Piwowarek |first1=Kamil |last2=Lipińska |first2=Edyta |last3=Hać-Szymańczuk |first3=Elżbieta |last4=Kieliszek |first4=Marek |last5=Ścibisz |first5=Iwona |date=January 2018 |title=Propionibacterium spp.—source of propionic acid, vitamin B12, and other metabolites important for the industry |journal=Applied Microbiology and Biotechnology |language=en |volume=102 |issue=2 |pages=515–538 |doi=10.1007/s00253-017-8616-7 |issn=0175-7598 |pmc=5756557 |pmid=29167919}}</ref> fermentaciji [[Buterna kiselina|buterne kiseline]],<ref>{{Cite journal |last1=Seedorf |first1=Henning |last2=Fricke |first2=W. Florian |last3=Veith |first3=Birgit |last4=Brüggemann |first4=Holger |last5=Liesegang |first5=Heiko |last6=Strittmatter |first6=Axel |last7=Miethke |first7=Marcus |last8=Buckel |first8=Wolfgang |last9=Hinderberger |first9=Julia |last10=Li |first10=Fuli |last11=Hagemeier |first11=Christoph |last12=Thauer |first12=Rudolf K. |last13=Gottschalk |first13=Gerhard |date=2008-02-12 |title=The genome of Clostridium kluyveri, a strict anaerobe with unique metabolic features |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=105 |issue=6 |pages=2128–2133 |doi=10.1073/pnas.0711093105 |issn=0027-8424 |pmc=2542871 |pmid=18218779 |bibcode=2008PNAS..105.2128S |doi-access=free }}</ref> [[fermentacija]] [[rastvarač]]em, [[fermentacija miješanih kiselina]], [[fermentacija butandiola]], [[Stickland fermentacija]], [[acetogeneza]] ili [[metanogeneza]]. === Hidroliza CrP-a === [[Kreatin]], organski spoj koji se nalazi u životinjama, omogućava korištenje ATP-a u [[mišić]]ima. [[Fosforilacija]] kreatina omogućava skladištenje lako dostupnog fosfata koji se može dostaviti mišićima.<ref>{{Cite journal |last1=Sahlin |first1=Kent |last2=Harris |first2=Roger C. |date=2011-05-01 |title=The creatine kinase reaction: a simple reaction with functional complexity |journal=Amino Acids |language=en |volume=40 |issue=5 |pages=1363–1367 |doi=10.1007/s00726-011-0856-8 |pmid=21394603 |s2cid=12877062 |issn=1438-2199}}</ref> {{block indent| kreatin + ATP ⇌ fosfokreatin + ADP + H⁺}} Reakcija je također reverzibilna, što omogućava održavanje ćelijskog nivoa ATP-a tokom anoksiskih uslova.<ref>{{Citation |last1=Wang |first1=Y. |title=Hypoxia {{!}} Anaerobic Metabolism in Fish |date=2011-01-01 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780123745538001544 |encyclopedia=Encyclopedia of Fish Physiology |pages=1757–1763 |editor-last=Farrell |editor-first=Anthony P. |access-date=2023-04-18 |place=San Diego |publisher=Academic Press |language=en |doi=10.1016/b978-0-12-374553-8.00154-4 |isbn=978-0-08-092323-9 |last2=Richards |first2=J. G.|url-access=subscription }}</ref> This process in animals is seen to be coupled with metabolic suppression to allow certain fish, such as [[goldfish]], to survive environmental anoxic conditions for a short period.<ref>{{Cite journal |last1=van den Thillart |first1=G. |last2=van Waarde |first2=A. |last3=Muller |first3=H. J. |last4=Erkelens |first4=C. |last5=Addink |first5=A. |last6=Lugtenburg |first6=J. |date=1989-04-01 |title=Fish muscle energy metabolism measured by in vivo 31P-NMR during anoxia and recovery |url=https://www.physiology.org/doi/10.1152/ajpregu.1989.256.4.R922 |journal=American Journal of Physiology. Regulatory, Integrative and Comparative Physiology |language=en |volume=256 |issue=4 |pages=R922–R929 |doi=10.1152/ajpregu.1989.256.4.R922 |pmid=2705580 |issn=0363-6119|url-access=subscription }}</ref> == Kultivacija anaeroba == [[Datoteka:Diagnostic algorithm of possible bacterial infection.png|thumb| Primjer algoritma obrade moguće bakterijske infekcije u slučajevima bez specifično traženih ciljeva (nebakterije, mikobakterije itd.), s najčešćim situacijama i agensima koji se vide u okruženju bolnice u Novoj Engleskoj. Među kulturama na agar pločama spominju se višestruki anaerobni mediji za rast. Anaerobi se također mogu identificirati pomoću [[MALDI-TOF]] kao što je prikazano dolje desno.]] Budući da se normalno mikrobno kultiviranje vrši u atmosferskom zraku, koji sadrži molekularni kisik, kultiviranje anaeroba zahtijeva posebne tehnike. Mikrobiolozi koriste nekoliko tehnika prilikom kultiviranja anaerobnih organizama, na primjer, rukovanje bakterijama u [[pretinclu za rukavice]] napunjenoj dušikom ili korištenje drugih posebno zatvorenih spremnika, ili tehnike kao što je ubrizgavanje bakterija u [[Dikotiledone|dicotiladonu]] biljku, koja je okruženje s ograničenim kisikom. [[Plin-pak]] sistem je izolirani spremnik koji postiže anaerobno okruženje reakcijom vode s tabletama [[natrij- borohidrid]]a i [[natrij-bikarbonat]]a, koje proizvode plinoviti vodik i [[ugljik-dioksid]]. [[Vodik]] zatim reaguje sa plinovitim kisikom na [[paladij]]skom katalizatoru kako bi proizveo više vode, čime se uklanja plinoviti kisik. Problem sa Plin-Pak metodom je što može doći do neželjene reakcije koja dovodi do smrti bakterija; stoga treba koristiti [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnu podlogu]]. Tioglikolat pruža podlogu koja oponaša podlogu [[Dikotiledone|dikotiledone]],biljke čime se obezbjeđuje ne samo anaerobno okruženje već i sve hranjive tvari potrebne za razmnožavanje bakterija.<ref>[http://ftp.ccccd.edu/dcain/CCCCD%20Micro/gaspakjar.htm "GasPak System"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090928043031/http://ftp.ccccd.edu/dcain/CCCCD%20Micro/gaspakjar.htm |date=2009-09-28 }}. Accessed May 3, 2008.</ref> Dana 6. maja 2018. godine, francuski tim je dokazao vezu između [[redoks]] reakcija i anaeroba u [[gastrointestinalni trakt|crijevima]] <ref>{{Cite journal|last1=Million|first1=Matthieu|last2=Raoult|first2=Didier|date=December 2018|title=Linking gut redox to human microbiome|journal=Human Microbiome Journal|volume=10|pages=27–32|doi=10.1016/j.humic.2018.07.002|doi-access=free}}</ref> na osnovu kliničkih studija teške akutne [[pothranjenost]]i.<ref>{{Cite journal|last1=Million|first1=Matthieu|last2=Tidjani Alou|first2=Maryam|last3=Khelaifia|first3=Saber|last4=Bachar|first4=Dipankar|last5=Lagier|first5=Jean-Christophe|last6=Dione|first6=Niokhor|last7=Brah|first7=Souleymane|last8=Hugon|first8=Perrine|last9=Lombard|first9=Vincent|last10=Armougom|first10=Fabrice|last11=Fromonot|first11=Julien|date=May 2016|title=Increased Gut Redox and Depletion of Anaerobic and Methanogenic Prokaryotes in Severe Acute Malnutrition|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=26051|doi=10.1038/srep26051|issn=2045-2322|pmc=4869025|pmid=27183876|bibcode=2016NatSR...626051M}}{{Retracted|doi=10.1038/s41598-023-44597-3|pmid=37903811|https://retractionwatch.com/?s=Didier+Raoult ''Retraction Watch''|intentional=yes}}</ref><ref group=note>This study was later retracted over ethical oversight concerns.</ref> These findings led to the development of an aerobic culture of "anaerobes" by the addition of [[antioxidant]]s in the culture medium.<ref>{{Cite journal|last1=Guilhot|first1=Elodie|last2=Khelaifia|first2=Saber|last3=La Scola|first3=Bernard|last4=Raoult|first4=Didier|last5=Dubourg|first5=Grégory|date=March 2018|title=Methods for culturing anaerobes from human specimen|journal=Future Microbiology|volume=13|issue=3|pages=369–381|doi=10.2217/fmb-2017-0170|pmid=29446650|issn=1746-0913}}</ref> == Višećelijski oblik života == Vrlo malo višećelijskih oblika života su anaerobni, jer samo aerobno disanje može osigurati dovoljno energije za složeni metabolizam. Izuzeci uključuju tri vrste ''[[Loricifera]]'' (veličine < 1 mm) i 10-ćelijsku ''[[Henneguya zschokkei]]''.<ref>[https://edition.cnn.com/2020/02/26/world/first-animal-doesnt-breathe-oxygen-scn-trnd/index.html Scientists discovered the first animal that doesn't need oxygen to live ]</ref> U 2010. godini, tri vrste anaerobnih ''Loricifera'' otkrivene su u [[mipersalinitet|hipersalinim]] [[anoksična voda|anoksičnim]] [[bazen L'Atalante| bazenu L'Atalante]] na dnu [[mediteran|Sredozemnog mora]]. Nedostaju im [[mitohondrije]], koje sadrže put [[oksidativna fosforilacija| oksidativne fosforilacije]], koji kod svih ostalih životinja kombinuje [[kisik]] sa [[glukoza|glukozom]] da bi proizveo metaboličku energiju; stoga ne konzumiraju kisik. Umjesto toga, ove ''loricifere'' crpe svoju energiju iz [[vodik]]a, koristeći [[hidrogenosom]]e.<ref>[https://web.archive.org/web/20100418230614/http://news.nationalgeographic.com/news/2010/04/100416-oxygen-free-complex-animals-mediterranean/ Oxygen-Free Animals Discovered-A First, National Geographic news]</ref><ref name="Kristensen-2010"/> ''Henneguya zschokkei'' također nema [[mitohondrije]], [[mitohondrijska DNK| mitohondrijsku DNK]] i oksidativne puteve. Uočeno je da mikroskopski, parazitski [[cnidaria]] sadrži [[organele]] povezane s [[mitohondrija]]ma. Ove organele sadrže gen koji kodiraju metaboličke funkcije, poput onih uključenih u [[metabolizam]] [[aminokiselina]]. Međutim, ovim specijaliziranim organelama nedostaju ključne karakteristike tipičnih mitohondrija koje se nalaze u bliskoj srodnoj aerobnoj *[[Myxobolus squamalus]]''. Zbog teškoće kultiviranja ''H. zschokkei'', malo se razumije u njen anaerobni put.<ref>{{Cite journal |last1=Yahalomi |first1=Dayana |last2=Atkinson |first2=Stephen D. |last3=Neuhof |first3=Moran |last4=Chang |first4=E. Sally |last5=Philippe |first5=Hervé |last6=Cartwright |first6=Paulyn |last7=Bartholomew |first7=Jerri L. |last8=Huchon |first8=Dorothée |date=2020-03-10 |title=A cnidarian parasite of salmon (Myxozoa: Henneguya ) lacks a mitochondrial genome |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=117 |issue=10 |pages=5358–5363 |doi=10.1073/pnas.1909907117 |pmid=32094163 |pmc=7071853 |bibcode=2020PNAS..117.5358Y |issn=0027-8424 |doi-access=free }}</ref> == Simbioza == Anaerobno disanje i njegovi krajnji produkti mogu olakšati [[simbioza|simbiozu]] između anaeroba i aeroba. Ovo se dešava kod različitih [[Takson|taksona]], često kao kompenzacija za nutritivne potrebe.<ref name="Moran-2006">{{Cite journal |last=Moran |first=Nancy A. |date=2006-10-24 |title=Symbiosis |journal=Current Biology |language=English |volume=16 |issue=20 |pages=R866–R871 |doi=10.1016/j.cub.2006.09.019 |issn=0960-9822 |pmid=17055966|s2cid=235311996 |doi-access=free |bibcode=2006CBio...16.R866M }}</ref> Anaerobioza i simbioza se javljaju u interakcijama između cilijata i prokariota. Anaerobni cilijati interaguju s prokariotima u endosimbiotskom odnosu. Ovi odnosi su posredovani u kojima cilijata ostavlja krajnje proizvode koje njegov [[[prokariot]]ski simbiont koristi. [[Cilijate]] to postižu fermentativnim metabolizmom. [[Burag]] raznih životinja sadrži ovog cilijata zajedno s mnogim drugim anaerobnim bakterijama, [[protozoa]]ma i [[gljive|gljivicama]].<ref>{{Cite journal |last=Flint |first=Harry J. |date=September 1994 |title=Molecular genetics of obligate anaerobes from the rumen |journal=FEMS Microbiology Letters |volume=121 |issue=3 |pages=259–267 |doi=10.1111/j.1574-6968.1994.tb07110.x |pmid=7926679 |s2cid=24273083 |issn=0378-1097|doi-access=free }}</ref> Konkretno, [[metanogeneza|metanogene]] [[arheje]] koje se nalaze u [[burag]]u djeluju kao simbiont anaerobnih cilijata.<ref>{{Cite journal |last1=Rotterová |first1=Johana |last2=Edgcomb |first2=Virginia P. |last3=Čepička |first3=Ivan |last4=Beinart |first4=Roxanne |date=September 2022 |title=Anaerobic ciliates as a model group for studying symbioses in oxygen-depleted environments |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jeu.12912 |journal=Journal of Eukaryotic Microbiology |language=en |volume=69 |issue=5 |article-number=e12912 |doi=10.1111/jeu.12912 |pmid=35325496 |s2cid=247677842 |issn=1066-5234|url-access=subscription }}</ref> Ovi anaerobi su korisni osobama s buragom zbog svoje sposobnosti da razgrađuju [[celuloza|celulozu]], čineći je bioraspoloživom kada je inače ne bi bila probavljiva za [[životinje]].<ref name="Moran-2006" /> [[Termiti]] koriste anaerobne bakterije za fiksiranje i ponovno hvatanje dušika. Konkretno, stražnje crijevo termita je puno bakterija koje fiksiraju dušik, čije funkcije ovise o koncentraciji dušika u prehrani. Uočeno je da se smanjenje [[acetilen]]a kod termita povećava kod termita s prehranom siromašnom dušikom, što znači da se aktivnost nitrogenaze povećava kako se sadržaj dušika u termitima smanjuje.<ref name="Breznak-1973">{{Cite journal |last1=Breznak |first1=John A. |last2=Brill |first2=Winston J. |last3=Mertins |first3=James W. |last4=Coppel |first4=Harry C. |date=August 1973 |title=Nitrogen Fixation in Termites |url=https://www.nature.com/articles/244577a0 |journal=Nature |language=en |volume=244 |issue=5418 |pages=577–580 |doi=10.1038/244577a0 |pmid=4582514 |bibcode=1973Natur.244..577B |s2cid=4223979 |issn=1476-4687|url-access=subscription }}</ref> Jedna od funkcija [[mikrobiom|mikrobiote]] termita je ponovno hvatanje dušika iz mokraćne kiseline termita. To omogućava očuvanje dušika iz prehrane koja inače ima malo [[dušik]]a.<ref name="Breznak-1973" /><ref name="Thong-On-2012">{{Cite journal |last1=Thong-On |first1=Arunee |last2=Suzuki |first2=Katsuyuki |last3=Noda |first3=Satoko |last4=Inoue |first4=Jun-ichi |last5=Kajiwara |first5=Susumu |last6=Ohkuma |first6=Moriya |date=2012 |title=Isolation and Characterization of Anaerobic Bacteria for Symbiotic Recycling of Uric Acid Nitrogen in the Gut of Various Termites |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/jsme2/27/2/27_ME11325/_article |journal=Microbes and Environments |volume=27 |issue=2 |pages=186–192 |doi=10.1264/jsme2.ME11325 |pmc=4036019 |pmid=22791052}}</ref> Analiziran je [[mikrobiom]] stražnjeg crijeva različitih termita, pokazujući 16 različitih anaerobnih vrsta bakterija, uključujući rod ''[[Clostridia]]'', porodicu ''[[Enterobacteriaceae]]'' i [[Coccus|Gram-pozitivne koke]].<ref name="Thong-On-2012" /> == Također pogledajte== * [[Aerobni organizam]] * [[Redoks gradijent]] == Napomene == {{Reflist|group=napomena}} == Reference == {{Reflist}} {{Authority control}} {{Portal|Biologija}} [[Kategorija:Mikrobiologija]] [[Kategorija:Anaerobi| ]] [[Kategorija:Mikrobiomi]] j2cyo40khx9asa3lw63bcsf7x4flmv0 3830427 3830426 2026-04-15T11:32:58Z Bombarderos 180319 /* Prvo zabilježeno zapažanje */ 3830427 wikitext text/x-wiki [[Slika:Spinoloricus.png|thumb|upright|''[[Spinoloricus cinziae]]'', [[metazoa]] koja metabolizira vodikom, bez [[mitohondrija]] i umjesto toga koristi [[hidrogenosom]]e]] '''Anaerobni organizam''' ili '''anaerob''' je bilo koji [[organizam]] kojem nije potreban [[kisik|molekularni kisik]] za rast. Može negativno reagovati ili čak uginuti u prisustvu slobodnog kisika. Anaerobni organizmi ne koriste kisik kao terminalni [[akceptor elektrona]] u svom procesu disanja za proizvodnju energije, već manje snažno [[oksidacijsko sredstvo]], kao što su [[nitrat]], [[željezo|željezni ion]], [[mangan|Mn(IV)]], [[sulfat]]ni ili [[bikarbonat]]ni anioni. Nasuprot tome, [[aerobni organizam]] (aerob) je [[organizam]] kojem je potrebna dovoljno oksigenirana okolina za disanje, proizvodnju energije i napredak. Budući da je anaerobna proizvodnja energije bio prvi mehanizam koji su živi mikroorganizmi koristili u svojoj [[evolucija| evoluciji]] i mnogo je manje efikasan od aerobnog puta, anaerobi su praktično, ''de facto'', uvijek [[jednoćelijski organizmi]] (npr. [[bakterije]] i [[arheje]] ([[prokarioti]]),<ref name="Levinson-2010">{{cite book |author=Levinson, W. |title=Review of Medical Microbiology and Immunology| publisher = McGraw-Hill |year=2010 |edition=11th |pages=91–93| isbn = 978-0-07-174268-9}}</ref> ili [[protozoe]] ([[eukarooti]]).<ref name="Upcroft-2001">{{cite journal|vauthors=Upcroft P, Upcroft JA | title=Drug Targets and Mechanisms of Resistance in | pages= 150–164 | pmc=88967 | doi=10.1128/CMR.14.1.150-164.2001 | pmid=11148007 | volume=14 | issue=1 | date=January 2001 | journal=Clin. Microbiol. Rev.}}</ref> Međutim, nedavno je otkriven minijaturni [[višećelijski organizam]], s izuzetno rijetkim metabolizmom, koji preživljava u [[hiperslano jezero|hiperslanom slanom bazenu]] u tami dna [[Sredozemno more|Sredozemnog mora]]. U međuvremenu, on ostaje naučna kuriozitet, jer se mnogo veće energetske potrebe većine višećelijskih organizama ne mogu zadovoljiti anaerobnim disanjem.<ref name="Kristensen-2010">{{cite journal |display-authors=4 |author=Danovaro R |author2=Dell'anno A |author3=Pusceddu A|author4=Gambi C |author5=Heiner I|author6=Kristensen RM |title=The first metazoa living in permanently anoxic conditions |journal=BMC Biology |volume=8 |issue=1 |page=30 |date=April 2010 |pmid=20370908 |pmc=2907586 |doi=10.1186/1741-7007-8-30 |doi-access=free }}</ref> Većina [[Gljiva|gljiva]] (eukariota) su obligatni [[Aerobni organizsam|aerobi]], kojima je za preživljavanje i rast potreban kisik; međutim, neke vrste, poput [[Chytridiomycota]] koje žive u [[burag]]u [[goveda]], su [[obligatni anaerobi]]; za ove vrste se koristi anaerobno disanje jer bi kisik poremetio njihov [[metabolizam]] ili ih ubio. Duboko morsko dno i njegovi podložni sedimenti spadaju među najveća potencijalna staništa za anaerobne mikroorganizme na [[Zemlja| Zemlji]]. Štaviše, [[hemotrof|hemoautotrofni]] [[mikrob]]i također uspijevaju oko [[hidrotermalni otvor| hidrotermalnih otvora]], ispuštajući [[Vruća vodu|vruću vodu]] na [[okeansko dno]] blizu [[srednjookeanski greben|srednjookeanskog grebena]], gdje prevladavaju anaerobni uslovi. Ovi mikrobi proizvode energiju u odsustvu [[sunčeva svjetlost|sunčeve svjetlosti]] ili kisika putem procesa koji se naziva [[anaerobno disanje]], pri čemu [[neorganski spoj]]evi i ioni poput protona ({{Chem2|H+|auto=yes}}),<ref>{{Cite journal |last1=Sapra |first1=Rajat |last2=Bagramyan |first2=Karine |last3=Adams |first3=Michael W. W. |date=2003-06-24 |title=A simple energy-conserving system: proton reduction coupled to proton translocation |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=100 |issue=13 |pages=7545–7550 |doi=10.1073/pnas.1331436100 |doi-access=free |issn=0027-8424 |pmc=164623 |pmid=12792025 |bibcode=2003PNAS..100.7545S }}</ref> elementarni [[sumpor]] i njegovi derivati ({{Chem2|[[sulfat|SO4(2-)]], [[tiosulfat|S2O3(2-)]]}}), ili [[željezo|željezni]] ioni, redukuju se da bi izazvali [[oksidativna fosforilacija| oksidativnu fosforilaciju]]. == Prvo zabilježeno zapažanje == U svom pismu od 14. juna 1680. godine upućenom [[Kraljevsko društvo| Kraljevskom društvu]], [[Antonie van Leeuwenhoek]] je opisao eksperiment koji je izveo tako što je dvije identične staklene cijevi napunio do pola usitnjenim prahom bibera, u koje je dodano malo čiste kišnice. Van Leeuwenhoek je zatvorio jednu od staklenih cijevi plamenom, a drugu ostavio otvorenu. Nekoliko dana kasnije, otkrio je u otvorenoj staklenoj cijevi 'mnogo vrlo malih animalkula, raznih vrsta koje imaju svoje specifično kretanje'. Ne očekujući da će vidjeti bilo kakav život u zatvorenoj staklenoj cijevi, Van Leeuwenhoek je na svoje iznenađenje ugledao 'vrstu živih animalkula koje su bile okrugle i veće od najvećih vrsta za koje sam rekao da su u drugoj vodi'. Uslovi u zatvorenoj cijevi postali su prilično anaerobni zbog potrošnje kisika od strane aerobnih mikroorganizama.<ref name="Gest-2004">Gest, Howard. (2004) ''The discovery of microorganisms by Robert Hooke and Antoni van Leeuwenhoek, Fellows of the Royal Society'', in: 'The Royal Society May 2004 Volume: 58 Issue: 2: pp. 12.</ref> Godine 1913., [[Martinus Beijerinck]] ponovio je Van Leeuwenhoekov eksperiment i identificirao ''[[Clostridium butyricum]]'' kao istaknutu anaerobnu bakteriju u tekućini iz zatvorene epruvete za infuziju papra. Beijerinck je komentirao: {{blockquote|Dakle, dolazimo do izvanrednog zaključka da je, bez sumnje, Van Leeuwenhoek u svom eksperimentu s potpuno zatvorenom epruvetom kultivirao i vidio prave anaerobne bakterije, što će se ponoviti tek nakon 200 godina, naime oko 1862. godine od strane [[Louis Pasteur|Pasteura]]. Razumljivo je da Leeuwenhoek, stotinu godina prije otkrića kisika i sastava zraka, nije bio svjestan značenja svojih zapažanja. Ali činjenica da je u zatvorenoj epruveti uočio povećani pritisak plina uzrokovan fermentativnim bakterijama i, uz to, vidio bakterije, u svakom slučaju dokazuje da nije bio samo dobar posmatrač, već je bio i u stanju osmisliti eksperiment iz kojeg se mogao izvući zaključak.<ref name="Gest-2004"/>}} == Klasifikacije == [[Slika:Ana.png|300px|thumb|right|280px|Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se razlikovati kultiviranjem u epruvetama s [[tioglikolatni bujon| tioglikolatnim bujonom]]: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu aerobno ili anaerobno metabolizirati energiju. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više [[adenozin-trifosfat]]a (ATP) nego [[fermentacija]] ili [[anaerobno disanje]]. [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne na samom vrhu. | [[Aerotolerantni organizmi]]] ne trebaju kisik jer anaerobno metaboliziraju energiju. Za razliku od obligatnih anaeroba, međutim, oni nisu otrovani [[kisik]]om. Ravnomjerno su raspoređeni po cijeloj epruveti.}} ]] U praktične svrhe, postoje tri kategorije anaeroba: * '''[[Obligatni anaerobi]]''', kojima šteti prisustvo kisika.<ref name="Prescott-1996">{{cite book |vauthors=Prescott LM, Harley JP, Klein DA |title=Microbiology |publisher = Wm. C. Brown Publishers |year=1996 |edition=3rd |pages=130–131| isbn = 978-0-697-29390-9}}</ref><ref name="Brooks-2007">{{cite book |vauthors=Brooks GF, Carroll KC, Butel JS, Morse SA |title=Jawetz, Melnick & Adelberg's Medical Microbiology |publisher = McGraw Hill |year=2007 |edition=24th |pages=307–312| isbn = 978-0-07-128735-7 }}</ref> Dva primjera obligatnih anaeroba su ''Clostridium botulinum'' i bakterije koje žive u blizini hidrotermalnih izvora na dubokomorskom okeanskom dnu. * '''[[Aerotolerantni organizmi]]''', koji ne mogu koristiti kisik za rast, ali toleriraju njegovo prisustvo.<ref name="Hogg-2005">{{cite book |author=Hogg, S. |title=Essential Microbiology| publisher = Wiley |year=2005 |edition=1st |pages=99–100| isbn = 978-0-471-49754-7}}</ref> * '''[[Fakultativni anaerobni organizmi|Fakultativni anaerobi]]''', koji mogu rasti bez kisika, ali koriste kisik ako je prisutan.<ref name="Hogg-2005"/> Međutim, ova klasifikacija je dovedena u pitanje nakon što su nedavna istraživanja pokazala da se ljudski "obligatni anaerobi" (kao što su ''Finegoldia magna'' ili [[metanolgenija|metanogene]] [[arheje]] ''[[Methanobrevibacter smithii]]'') mogu uzgajati u aerobnoj atmosferi ako se medij za kulturu obogati antioksidansima kao što su [[askorbinska kiselina]], [[glutation]] i [[mokraćna kiselina]].<ref>{{Cite journal|last1=La Scola|first1=B.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=Lagier|first3=J.-C.|last4=Raoult|first4=D.|date=2014|title=Aerobic culture of anaerobic bacteria using antioxidants: a preliminary report|journal=European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases|volume=33|issue=10|pages=1781–1783|doi=10.1007/s10096-014-2137-4|pmid=24820294|s2cid=16682688|issn=0934-9723}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Dione|first1=N.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=La Scola|first3=B.|last4=Lagier|first4=J.C.|last5=Raoult|first5=D.|date=2016|title=A quasi-universal medium to break the aerobic/anaerobic bacterial culture dichotomy in clinical microbiology|journal=Clinical Microbiology and Infection|volume=22|issue=1|pages=53–58|doi=10.1016/j.cmi.2015.10.032|pmid=26577141|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Khelaifia|first1=S.|last2=Lagier|first2=J.-C.|last3=Nkamga|first3=V. D.|last4=Guilhot|first4=E.|last5=Drancourt|first5=M.|last6=Raoult|first6=D.|date=2016|title=Aerobic culture of methanogenic archaea without an external source of hydrogen|journal=European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases|volume=35|issue=6|pages=985–991|doi=10.1007/s10096-016-2627-7|pmid=27010812|s2cid=17258102|issn=0934-9723}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Traore|first1=S.I.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=Armstrong|first3=N.|last4=Lagier|first4=J.C.|last5=Raoult|first5=D.|date=2019|title=Isolation and culture of Methanobrevibacter smithii by co-culture with hydrogen-producing bacteria on agar plates|journal=Clinical Microbiology and Infection|volume=25|issue=12|pages=1561.e1–1561.e5|doi=10.1016/j.cmi.2019.04.008|pmid=30986553|doi-access=free}}</ref> == Energetski metabolizam == Neki obligatni anaerobi koriste [[fermentacija|fermentaciju]], dok drugi koriste [[anaerobno disanje]].<ref>{{cite book |last=Pommerville |first=Jeffrey |date=2010 |title=Alcamo's Fundamentals of Microbiology |publisher=Jones and Bartlett Publishers |page=177 |isbn=978-1-4496-5582-2}}</ref> Aerotolerant organisms are strictly fermentative.<ref>{{cite book |last1=Slonim |first1=Anthony |last2=Pollack |first2=Murray |date=2006 |title=Pediatric Critical Care Medicine |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |page=130 |isbn=978-0-7817-9469-5}}</ref> U prisustvu kisika, fakultativni anaerobi koriste [[aerobno disanje]].<ref name="Hogg-2005" /> U odsustvu [[kisik]], neki fakultativni anaerobi koriste [[fermentacija|fermentaciju]], dok drugi mogu koristiti anaerobno disanje.<ref name="Hogg-2005"/> === Fermentacija === Postoji mnogo anaerobnih fermentativnih reakcija. Fermentativni anaerobni organizmi obično koriste put fermentacije [[mliječna kiselina|mliječne kiseline:[[glukoza|C₆H₁₂O₆]] + 2 [[Adenozin-difosfat|ADP]] + 2 fossfata → 2 [[mliječna kiselina]] + 2 [[Adenozin-trifosfat|ATP]] + 2 H₂O}} [[Energija]] oslobođena u ovoj reakciji (bez ADP-a i fosfata) iznosi približno 150 [[kilodžula po molu|kJ po molu]], koja se čuva generiranjem dva ATP-a iz ADP-a po [[glukoza|glukozi]]. To je samo 5% energije po molekulu šećera koju generira tipična aerobna reakcija. [[Biljke]] i [[gljive]] (npr. [[kvasci]]) općenito koriste [[alkohol]]nu (etanolnu) fermentaciju kada kisik postane ograničen: C₆H₁₂O₆ ([[glukoza]]) + 2 ADP + 2 [[fosfat]]a → 2 C₂H₅OH + 2 CO₂↑ + 2 [[ATP]] + 2 H₂O}} Oslobođena energija je oko 180 kJ/mol, koja se sačuva kada se 2 [[ATP]]-a generiraju iz 2 ADP-a po glukozi. Anaerobne bakterije i [[arheje]] koriste ove i mnoge druge fermentacijske puteve, npr. fermentaciju [[propionat|propionske kiseline]],<ref>{{Cite journal |last1=Piwowarek |first1=Kamil |last2=Lipińska |first2=Edyta |last3=Hać-Szymańczuk |first3=Elżbieta |last4=Kieliszek |first4=Marek |last5=Ścibisz |first5=Iwona |date=January 2018 |title=Propionibacterium spp.—source of propionic acid, vitamin B12, and other metabolites important for the industry |journal=Applied Microbiology and Biotechnology |language=en |volume=102 |issue=2 |pages=515–538 |doi=10.1007/s00253-017-8616-7 |issn=0175-7598 |pmc=5756557 |pmid=29167919}}</ref> fermentaciji [[Buterna kiselina|buterne kiseline]],<ref>{{Cite journal |last1=Seedorf |first1=Henning |last2=Fricke |first2=W. Florian |last3=Veith |first3=Birgit |last4=Brüggemann |first4=Holger |last5=Liesegang |first5=Heiko |last6=Strittmatter |first6=Axel |last7=Miethke |first7=Marcus |last8=Buckel |first8=Wolfgang |last9=Hinderberger |first9=Julia |last10=Li |first10=Fuli |last11=Hagemeier |first11=Christoph |last12=Thauer |first12=Rudolf K. |last13=Gottschalk |first13=Gerhard |date=2008-02-12 |title=The genome of Clostridium kluyveri, a strict anaerobe with unique metabolic features |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=105 |issue=6 |pages=2128–2133 |doi=10.1073/pnas.0711093105 |issn=0027-8424 |pmc=2542871 |pmid=18218779 |bibcode=2008PNAS..105.2128S |doi-access=free }}</ref> [[fermentacija]] [[rastvarač]]em, [[fermentacija miješanih kiselina]], [[fermentacija butandiola]], [[Stickland fermentacija]], [[acetogeneza]] ili [[metanogeneza]]. === Hidroliza CrP-a === [[Kreatin]], organski spoj koji se nalazi u životinjama, omogućava korištenje ATP-a u [[mišić]]ima. [[Fosforilacija]] kreatina omogućava skladištenje lako dostupnog fosfata koji se može dostaviti mišićima.<ref>{{Cite journal |last1=Sahlin |first1=Kent |last2=Harris |first2=Roger C. |date=2011-05-01 |title=The creatine kinase reaction: a simple reaction with functional complexity |journal=Amino Acids |language=en |volume=40 |issue=5 |pages=1363–1367 |doi=10.1007/s00726-011-0856-8 |pmid=21394603 |s2cid=12877062 |issn=1438-2199}}</ref> {{block indent| kreatin + ATP ⇌ fosfokreatin + ADP + H⁺}} Reakcija je također reverzibilna, što omogućava održavanje ćelijskog nivoa ATP-a tokom anoksiskih uslova.<ref>{{Citation |last1=Wang |first1=Y. |title=Hypoxia {{!}} Anaerobic Metabolism in Fish |date=2011-01-01 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780123745538001544 |encyclopedia=Encyclopedia of Fish Physiology |pages=1757–1763 |editor-last=Farrell |editor-first=Anthony P. |access-date=2023-04-18 |place=San Diego |publisher=Academic Press |language=en |doi=10.1016/b978-0-12-374553-8.00154-4 |isbn=978-0-08-092323-9 |last2=Richards |first2=J. G.|url-access=subscription }}</ref> This process in animals is seen to be coupled with metabolic suppression to allow certain fish, such as [[goldfish]], to survive environmental anoxic conditions for a short period.<ref>{{Cite journal |last1=van den Thillart |first1=G. |last2=van Waarde |first2=A. |last3=Muller |first3=H. J. |last4=Erkelens |first4=C. |last5=Addink |first5=A. |last6=Lugtenburg |first6=J. |date=1989-04-01 |title=Fish muscle energy metabolism measured by in vivo 31P-NMR during anoxia and recovery |url=https://www.physiology.org/doi/10.1152/ajpregu.1989.256.4.R922 |journal=American Journal of Physiology. Regulatory, Integrative and Comparative Physiology |language=en |volume=256 |issue=4 |pages=R922–R929 |doi=10.1152/ajpregu.1989.256.4.R922 |pmid=2705580 |issn=0363-6119|url-access=subscription }}</ref> == Kultivacija anaeroba == [[Datoteka:Diagnostic algorithm of possible bacterial infection.png|thumb| Primjer algoritma obrade moguće bakterijske infekcije u slučajevima bez specifično traženih ciljeva (nebakterije, mikobakterije itd.), s najčešćim situacijama i agensima koji se vide u okruženju bolnice u Novoj Engleskoj. Među kulturama na agar pločama spominju se višestruki anaerobni mediji za rast. Anaerobi se također mogu identificirati pomoću [[MALDI-TOF]] kao što je prikazano dolje desno.]] Budući da se normalno mikrobno kultiviranje vrši u atmosferskom zraku, koji sadrži molekularni kisik, kultiviranje anaeroba zahtijeva posebne tehnike. Mikrobiolozi koriste nekoliko tehnika prilikom kultiviranja anaerobnih organizama, na primjer, rukovanje bakterijama u [[pretinclu za rukavice]] napunjenoj dušikom ili korištenje drugih posebno zatvorenih spremnika, ili tehnike kao što je ubrizgavanje bakterija u [[Dikotiledone|dicotiladonu]] biljku, koja je okruženje s ograničenim kisikom. [[Plin-pak]] sistem je izolirani spremnik koji postiže anaerobno okruženje reakcijom vode s tabletama [[natrij- borohidrid]]a i [[natrij-bikarbonat]]a, koje proizvode plinoviti vodik i [[ugljik-dioksid]]. [[Vodik]] zatim reaguje sa plinovitim kisikom na [[paladij]]skom katalizatoru kako bi proizveo više vode, čime se uklanja plinoviti kisik. Problem sa Plin-Pak metodom je što može doći do neželjene reakcije koja dovodi do smrti bakterija; stoga treba koristiti [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnu podlogu]]. Tioglikolat pruža podlogu koja oponaša podlogu [[Dikotiledone|dikotiledone]],biljke čime se obezbjeđuje ne samo anaerobno okruženje već i sve hranjive tvari potrebne za razmnožavanje bakterija.<ref>[http://ftp.ccccd.edu/dcain/CCCCD%20Micro/gaspakjar.htm "GasPak System"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090928043031/http://ftp.ccccd.edu/dcain/CCCCD%20Micro/gaspakjar.htm |date=2009-09-28 }}. Accessed May 3, 2008.</ref> Dana 6. maja 2018. godine, francuski tim je dokazao vezu između [[redoks]] reakcija i anaeroba u [[gastrointestinalni trakt|crijevima]] <ref>{{Cite journal|last1=Million|first1=Matthieu|last2=Raoult|first2=Didier|date=December 2018|title=Linking gut redox to human microbiome|journal=Human Microbiome Journal|volume=10|pages=27–32|doi=10.1016/j.humic.2018.07.002|doi-access=free}}</ref> na osnovu kliničkih studija teške akutne [[pothranjenost]]i.<ref>{{Cite journal|last1=Million|first1=Matthieu|last2=Tidjani Alou|first2=Maryam|last3=Khelaifia|first3=Saber|last4=Bachar|first4=Dipankar|last5=Lagier|first5=Jean-Christophe|last6=Dione|first6=Niokhor|last7=Brah|first7=Souleymane|last8=Hugon|first8=Perrine|last9=Lombard|first9=Vincent|last10=Armougom|first10=Fabrice|last11=Fromonot|first11=Julien|date=May 2016|title=Increased Gut Redox and Depletion of Anaerobic and Methanogenic Prokaryotes in Severe Acute Malnutrition|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=26051|doi=10.1038/srep26051|issn=2045-2322|pmc=4869025|pmid=27183876|bibcode=2016NatSR...626051M}}{{Retracted|doi=10.1038/s41598-023-44597-3|pmid=37903811|https://retractionwatch.com/?s=Didier+Raoult ''Retraction Watch''|intentional=yes}}</ref><ref group=note>This study was later retracted over ethical oversight concerns.</ref> These findings led to the development of an aerobic culture of "anaerobes" by the addition of [[antioxidant]]s in the culture medium.<ref>{{Cite journal|last1=Guilhot|first1=Elodie|last2=Khelaifia|first2=Saber|last3=La Scola|first3=Bernard|last4=Raoult|first4=Didier|last5=Dubourg|first5=Grégory|date=March 2018|title=Methods for culturing anaerobes from human specimen|journal=Future Microbiology|volume=13|issue=3|pages=369–381|doi=10.2217/fmb-2017-0170|pmid=29446650|issn=1746-0913}}</ref> == Višećelijski oblik života == Vrlo malo višećelijskih oblika života su anaerobni, jer samo aerobno disanje može osigurati dovoljno energije za složeni metabolizam. Izuzeci uključuju tri vrste ''[[Loricifera]]'' (veličine < 1 mm) i 10-ćelijsku ''[[Henneguya zschokkei]]''.<ref>[https://edition.cnn.com/2020/02/26/world/first-animal-doesnt-breathe-oxygen-scn-trnd/index.html Scientists discovered the first animal that doesn't need oxygen to live ]</ref> U 2010. godini, tri vrste anaerobnih ''Loricifera'' otkrivene su u [[mipersalinitet|hipersalinim]] [[anoksična voda|anoksičnim]] [[bazen L'Atalante| bazenu L'Atalante]] na dnu [[mediteran|Sredozemnog mora]]. Nedostaju im [[mitohondrije]], koje sadrže put [[oksidativna fosforilacija| oksidativne fosforilacije]], koji kod svih ostalih životinja kombinuje [[kisik]] sa [[glukoza|glukozom]] da bi proizveo metaboličku energiju; stoga ne konzumiraju kisik. Umjesto toga, ove ''loricifere'' crpe svoju energiju iz [[vodik]]a, koristeći [[hidrogenosom]]e.<ref>[https://web.archive.org/web/20100418230614/http://news.nationalgeographic.com/news/2010/04/100416-oxygen-free-complex-animals-mediterranean/ Oxygen-Free Animals Discovered-A First, National Geographic news]</ref><ref name="Kristensen-2010"/> ''Henneguya zschokkei'' također nema [[mitohondrije]], [[mitohondrijska DNK| mitohondrijsku DNK]] i oksidativne puteve. Uočeno je da mikroskopski, parazitski [[cnidaria]] sadrži [[organele]] povezane s [[mitohondrija]]ma. Ove organele sadrže gen koji kodiraju metaboličke funkcije, poput onih uključenih u [[metabolizam]] [[aminokiselina]]. Međutim, ovim specijaliziranim organelama nedostaju ključne karakteristike tipičnih mitohondrija koje se nalaze u bliskoj srodnoj aerobnoj *[[Myxobolus squamalus]]''. Zbog teškoće kultiviranja ''H. zschokkei'', malo se razumije u njen anaerobni put.<ref>{{Cite journal |last1=Yahalomi |first1=Dayana |last2=Atkinson |first2=Stephen D. |last3=Neuhof |first3=Moran |last4=Chang |first4=E. Sally |last5=Philippe |first5=Hervé |last6=Cartwright |first6=Paulyn |last7=Bartholomew |first7=Jerri L. |last8=Huchon |first8=Dorothée |date=2020-03-10 |title=A cnidarian parasite of salmon (Myxozoa: Henneguya ) lacks a mitochondrial genome |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=117 |issue=10 |pages=5358–5363 |doi=10.1073/pnas.1909907117 |pmid=32094163 |pmc=7071853 |bibcode=2020PNAS..117.5358Y |issn=0027-8424 |doi-access=free }}</ref> == Simbioza == Anaerobno disanje i njegovi krajnji produkti mogu olakšati [[simbioza|simbiozu]] između anaeroba i aeroba. Ovo se dešava kod različitih [[Takson|taksona]], često kao kompenzacija za nutritivne potrebe.<ref name="Moran-2006">{{Cite journal |last=Moran |first=Nancy A. |date=2006-10-24 |title=Symbiosis |journal=Current Biology |language=English |volume=16 |issue=20 |pages=R866–R871 |doi=10.1016/j.cub.2006.09.019 |issn=0960-9822 |pmid=17055966|s2cid=235311996 |doi-access=free |bibcode=2006CBio...16.R866M }}</ref> Anaerobioza i simbioza se javljaju u interakcijama između cilijata i prokariota. Anaerobni cilijati interaguju s prokariotima u endosimbiotskom odnosu. Ovi odnosi su posredovani u kojima cilijata ostavlja krajnje proizvode koje njegov [[[prokariot]]ski simbiont koristi. [[Cilijate]] to postižu fermentativnim metabolizmom. [[Burag]] raznih životinja sadrži ovog cilijata zajedno s mnogim drugim anaerobnim bakterijama, [[protozoa]]ma i [[gljive|gljivicama]].<ref>{{Cite journal |last=Flint |first=Harry J. |date=September 1994 |title=Molecular genetics of obligate anaerobes from the rumen |journal=FEMS Microbiology Letters |volume=121 |issue=3 |pages=259–267 |doi=10.1111/j.1574-6968.1994.tb07110.x |pmid=7926679 |s2cid=24273083 |issn=0378-1097|doi-access=free }}</ref> Konkretno, [[metanogeneza|metanogene]] [[arheje]] koje se nalaze u [[burag]]u djeluju kao simbiont anaerobnih cilijata.<ref>{{Cite journal |last1=Rotterová |first1=Johana |last2=Edgcomb |first2=Virginia P. |last3=Čepička |first3=Ivan |last4=Beinart |first4=Roxanne |date=September 2022 |title=Anaerobic ciliates as a model group for studying symbioses in oxygen-depleted environments |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jeu.12912 |journal=Journal of Eukaryotic Microbiology |language=en |volume=69 |issue=5 |article-number=e12912 |doi=10.1111/jeu.12912 |pmid=35325496 |s2cid=247677842 |issn=1066-5234|url-access=subscription }}</ref> Ovi anaerobi su korisni osobama s buragom zbog svoje sposobnosti da razgrađuju [[celuloza|celulozu]], čineći je bioraspoloživom kada je inače ne bi bila probavljiva za [[životinje]].<ref name="Moran-2006" /> [[Termiti]] koriste anaerobne bakterije za fiksiranje i ponovno hvatanje dušika. Konkretno, stražnje crijevo termita je puno bakterija koje fiksiraju dušik, čije funkcije ovise o koncentraciji dušika u prehrani. Uočeno je da se smanjenje [[acetilen]]a kod termita povećava kod termita s prehranom siromašnom dušikom, što znači da se aktivnost nitrogenaze povećava kako se sadržaj dušika u termitima smanjuje.<ref name="Breznak-1973">{{Cite journal |last1=Breznak |first1=John A. |last2=Brill |first2=Winston J. |last3=Mertins |first3=James W. |last4=Coppel |first4=Harry C. |date=August 1973 |title=Nitrogen Fixation in Termites |url=https://www.nature.com/articles/244577a0 |journal=Nature |language=en |volume=244 |issue=5418 |pages=577–580 |doi=10.1038/244577a0 |pmid=4582514 |bibcode=1973Natur.244..577B |s2cid=4223979 |issn=1476-4687|url-access=subscription }}</ref> Jedna od funkcija [[mikrobiom|mikrobiote]] termita je ponovno hvatanje dušika iz mokraćne kiseline termita. To omogućava očuvanje dušika iz prehrane koja inače ima malo [[dušik]]a.<ref name="Breznak-1973" /><ref name="Thong-On-2012">{{Cite journal |last1=Thong-On |first1=Arunee |last2=Suzuki |first2=Katsuyuki |last3=Noda |first3=Satoko |last4=Inoue |first4=Jun-ichi |last5=Kajiwara |first5=Susumu |last6=Ohkuma |first6=Moriya |date=2012 |title=Isolation and Characterization of Anaerobic Bacteria for Symbiotic Recycling of Uric Acid Nitrogen in the Gut of Various Termites |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/jsme2/27/2/27_ME11325/_article |journal=Microbes and Environments |volume=27 |issue=2 |pages=186–192 |doi=10.1264/jsme2.ME11325 |pmc=4036019 |pmid=22791052}}</ref> Analiziran je [[mikrobiom]] stražnjeg crijeva različitih termita, pokazujući 16 različitih anaerobnih vrsta bakterija, uključujući rod ''[[Clostridia]]'', porodicu ''[[Enterobacteriaceae]]'' i [[Coccus|Gram-pozitivne koke]].<ref name="Thong-On-2012" /> == Također pogledajte== * [[Aerobni organizam]] * [[Redoks gradijent]] == Napomene == {{Reflist|group=napomena}} == Reference == {{Reflist}} {{Authority control}} {{Portal|Biologija}} [[Kategorija:Mikrobiologija]] [[Kategorija:Anaerobi| ]] [[Kategorija:Mikrobiomi]] qgfysstkf8xtkfxzrb1em6sfu9daiaj 3830430 3830427 2026-04-15T11:53:30Z Bombarderos 180319 3830430 wikitext text/x-wiki [[Slika:Spinoloricus.png|thumb|upright|''[[Spinoloricus cinziae]]'', [[metazoa]] koja metabolizira vodikom, bez [[mitohondrija]] i umjesto toga koristi [[hidrogenosom]]e]] '''Anaerobni organizam''' ili '''anaerob''' je bilo koji [[organizam]] kojem nije potreban [[kisik|molekularni kisik]] za rast. Može negativno reagovati ili čak uginuti u prisustvu slobodnog kisika. Anaerobni organizmi ne koriste kisik kao terminalni [[akceptor elektrona]] u svom procesu disanja za proizvodnju energije, već manje snažno [[oksidacijsko sredstvo]], kao što su [[nitrat]], [[željezo|željezni ion]], [[mangan|Mn(IV)]], [[sulfat]]ni ili [[bikarbonat]]ni anioni. Nasuprot tome, [[aerobni organizam]] (aerob) je [[organizam]] kojem je potrebna dovoljno oksigenirana okolina za disanje, proizvodnju energije i napredak. Budući da je anaerobna proizvodnja energije bio prvi mehanizam koji su živi mikroorganizmi koristili u svojoj [[evolucija| evoluciji]] i mnogo je manje efikasan od aerobnog puta, anaerobi su praktično, ''de facto'', uvijek [[jednoćelijski organizmi]] (npr. [[bakterije]] i [[arheje]] ([[prokarioti]]),<ref name="Levinson-2010">{{cite book |author=Levinson, W. |title=Review of Medical Microbiology and Immunology| publisher = McGraw-Hill |year=2010 |edition=11th |pages=91–93| isbn = 978-0-07-174268-9}}</ref> ili [[protozoe]] ([[eukarooti]]).<ref name="Upcroft-2001">{{cite journal|vauthors=Upcroft P, Upcroft JA | title=Drug Targets and Mechanisms of Resistance in | pages= 150–164 | pmc=88967 | doi=10.1128/CMR.14.1.150-164.2001 | pmid=11148007 | volume=14 | issue=1 | date=January 2001 | journal=Clin. Microbiol. Rev.}}</ref> Međutim, nedavno je otkriven minijaturni [[višećelijski organizam]], s izuzetno rijetkim metabolizmom, koji preživljava u [[salinitet|hiperslanom slanom bazenu]] u tami dna [[Sredozemno more|Sredozemnog mora]]. U međuvremenu, on ostaje naučna kuriozitet, jer se mnogo veće energetske potrebe većine višećelijskih organizama ne mogu zadovoljiti anaerobnim disanjem.<ref name="Kristensen-2010">{{cite journal |display-authors=4 |author=Danovaro R |author2=Dell'anno A |author3=Pusceddu A|author4=Gambi C |author5=Heiner I|author6=Kristensen RM |title=The first metazoa living in permanently anoxic conditions |journal=BMC Biology |volume=8 |issue=1 |page=30 |date=April 2010 |pmid=20370908 |pmc=2907586 |doi=10.1186/1741-7007-8-30 |doi-access=free }}</ref> Većina [[Gljiva|gljiva]] (eukariota) su obligatni [[Aerobni organizaam|aerobi]], kojima je za preživljavanje i rast potreban kisik; međutim, neke vrste, poput [[Chytridiomycota]] koje žive u [[burag]]u [[goveda]], su [[obligatni anaerobi]]; za ove vrste se koristi anaerobno disanje jer bi kisik poremetio njihov [[metabolizam]] ili ih ubio. Duboko morsko dno i njegovi podložni sedimenti spadaju među najveća potencijalna staništa za anaerobne mikroorganizme na [[Zemlja| Zemlji]]. Štaviše, [[hemotrof|hemoautotrofni]] [[mikrob]]i također uspijevaju oko [[hidrotermalni otvor| hidrotermalnih otvora]], ispuštajući [[Vruća vodu|vruću vodu]] na [[okeansko dno]] blizu [[srednjookeanski greben|srednjookeanskog grebena]], gdje prevladavaju anaerobni uslovi. Ovi mikrobi proizvode energiju u odsustvu [[sunčeva svjetlost|sunčeve svjetlosti]] ili kisika putem procesa koji se naziva [[anaerobno disanje]], pri čemu [[neorganski spoj]]evi i ioni poput protona ({{Chem2|H+|auto=yes}}),<ref>{{Cite journal |last1=Sapra |first1=Rajat |last2=Bagramyan |first2=Karine |last3=Adams |first3=Michael W. W. |date=2003-06-24 |title=A simple energy-conserving system: proton reduction coupled to proton translocation |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=100 |issue=13 |pages=7545–7550 |doi=10.1073/pnas.1331436100 |doi-access=free |issn=0027-8424 |pmc=164623 |pmid=12792025 |bibcode=2003PNAS..100.7545S }}</ref> elementarni [[sumpor]] i njegovi derivati ({{Chem2|[[sulfat|SO4(2-)]], [[tiosulfat|S2O3(2-)]]}}), ili [[željezo|željezni]] ioni, redukuju se da bi izazvali [[oksidativna fosforilacija| oksidativnu fosforilaciju]]. == Prvo zabilježeno zapažanje == U svom pismu od 14. juna 1680. godine upućenom [[Kraljevsko društvo| Kraljevskom društvu]], [[Antonie van Leeuwenhoek]] je opisao eksperiment koji je izveo tako što je dvije identične staklene cijevi napunio do pola usitnjenim prahom bibera, u koje je dodano malo čiste kišnice. Van Leeuwenhoek je zatvorio jednu od staklenih cijevi plamenom, a drugu ostavio otvorenu. Nekoliko dana kasnije, otkrio je u otvorenoj staklenoj cijevi 'mnogo vrlo malih animalkula, raznih vrsta koje imaju svoje specifično kretanje'. Ne očekujući da će vidjeti bilo kakav život u zatvorenoj staklenoj cijevi, Van Leeuwenhoek je na svoje iznenađenje ugledao 'vrstu živih animalkula koje su bile okrugle i veće od najvećih vrsta za koje sam rekao da su u drugoj vodi'. Uslovi u zatvorenoj cijevi postali su prilično anaerobni zbog potrošnje kisika od strane aerobnih mikroorganizama.<ref name="Gest-2004">Gest, Howard. (2004) ''The discovery of microorganisms by Robert Hooke and Antoni van Leeuwenhoek, Fellows of the Royal Society'', in: 'The Royal Society May 2004 Volume: 58 Issue: 2: pp. 12.</ref> Godine 1913., [[Martinus Beijerinck]] ponovio je Van Leeuwenhoekov eksperiment i identificirao ''[[Clostridium butyricum]]'' kao istaknutu anaerobnu bakteriju u tekućini iz zatvorene epruvete za infuziju papra. Beijerinck je komentirao: {{blockquote|Dakle, dolazimo do izvanrednog zaključka da je, bez sumnje, Van Leeuwenhoek u svom eksperimentu s potpuno zatvorenom epruvetom kultivirao i vidio prave anaerobne bakterije, što će se ponoviti tek nakon 200 godina, naime oko 1862. godine od strane [[Louis Pasteur|Pasteura]]. Razumljivo je da Leeuwenhoek, stotinu godina prije otkrića kisika i sastava zraka, nije bio svjestan značenja svojih zapažanja. Ali činjenica da je u zatvorenoj epruveti uočio povećani pritisak plina uzrokovan fermentativnim bakterijama i, uz to, vidio bakterije, u svakom slučaju dokazuje da nije bio samo dobar posmatrač, već je bio i u stanju osmisliti eksperiment iz kojeg se mogao izvući zaključak.<ref name="Gest-2004"/>}} == Klasifikacije == [[Slika:Ana.png|300px|thumb|right|280px|Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se razlikovati kultiviranjem u epruvetama s [[tioglikolatni bujon| tioglikolatnim bujonom]]: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu aerobno ili anaerobno metabolizirati energiju. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više [[adenozin-trifosfat]]a (ATP) nego [[fermentacija]] ili [[anaerobno disanje]]. [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne na samom vrhu. | [[Aerotolerantni organizmi]]] ne trebaju kisik jer anaerobno metaboliziraju energiju. Za razliku od obligatnih anaeroba, međutim, oni nisu otrovani [[kisik]]om. Ravnomjerno su raspoređeni po cijeloj epruveti.}} ]] U praktične svrhe, postoje tri kategorije anaeroba: * '''[[Obligatni anaerobi]]''', kojima šteti prisustvo kisika.<ref name="Prescott-1996">{{cite book |vauthors=Prescott LM, Harley JP, Klein DA |title=Microbiology |publisher = Wm. C. Brown Publishers |year=1996 |edition=3rd |pages=130–131| isbn = 978-0-697-29390-9}}</ref><ref name="Brooks-2007">{{cite book |vauthors=Brooks GF, Carroll KC, Butel JS, Morse SA |title=Jawetz, Melnick & Adelberg's Medical Microbiology |publisher = McGraw Hill |year=2007 |edition=24th |pages=307–312| isbn = 978-0-07-128735-7 }}</ref> Dva primjera obligatnih anaeroba su ''Clostridium botulinum'' i bakterije koje žive u blizini hidrotermalnih izvora na dubokomorskom okeanskom dnu. * '''[[Aerotolerantni organizmi]]''', koji ne mogu koristiti kisik za rast, ali toleriraju njegovo prisustvo.<ref name="Hogg-2005">{{cite book |author=Hogg, S. |title=Essential Microbiology| publisher = Wiley |year=2005 |edition=1st |pages=99–100| isbn = 978-0-471-49754-7}}</ref> * '''[[Fakultativni anaerobni organizmi|Fakultativni anaerobi]]''', koji mogu rasti bez kisika, ali koriste kisik ako je prisutan.<ref name="Hogg-2005"/> Međutim, ova klasifikacija je dovedena u pitanje nakon što su nedavna istraživanja pokazala da se ljudski "obligatni anaerobi" (kao što su ''Finegoldia magna'' ili [[metanolgenija|metanogene]] [[arheje]] ''[[Methanobrevibacter smithii]]'') mogu uzgajati u aerobnoj atmosferi ako se medij za kulturu obogati antioksidansima kao što su [[askorbinska kiselina]], [[glutation]] i [[mokraćna kiselina]].<ref>{{Cite journal|last1=La Scola|first1=B.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=Lagier|first3=J.-C.|last4=Raoult|first4=D.|date=2014|title=Aerobic culture of anaerobic bacteria using antioxidants: a preliminary report|journal=European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases|volume=33|issue=10|pages=1781–1783|doi=10.1007/s10096-014-2137-4|pmid=24820294|s2cid=16682688|issn=0934-9723}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Dione|first1=N.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=La Scola|first3=B.|last4=Lagier|first4=J.C.|last5=Raoult|first5=D.|date=2016|title=A quasi-universal medium to break the aerobic/anaerobic bacterial culture dichotomy in clinical microbiology|journal=Clinical Microbiology and Infection|volume=22|issue=1|pages=53–58|doi=10.1016/j.cmi.2015.10.032|pmid=26577141|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Khelaifia|first1=S.|last2=Lagier|first2=J.-C.|last3=Nkamga|first3=V. D.|last4=Guilhot|first4=E.|last5=Drancourt|first5=M.|last6=Raoult|first6=D.|date=2016|title=Aerobic culture of methanogenic archaea without an external source of hydrogen|journal=European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases|volume=35|issue=6|pages=985–991|doi=10.1007/s10096-016-2627-7|pmid=27010812|s2cid=17258102|issn=0934-9723}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Traore|first1=S.I.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=Armstrong|first3=N.|last4=Lagier|first4=J.C.|last5=Raoult|first5=D.|date=2019|title=Isolation and culture of Methanobrevibacter smithii by co-culture with hydrogen-producing bacteria on agar plates|journal=Clinical Microbiology and Infection|volume=25|issue=12|pages=1561.e1–1561.e5|doi=10.1016/j.cmi.2019.04.008|pmid=30986553|doi-access=free}}</ref> == Energetski metabolizam == Neki obligatni anaerobi koriste [[fermentacija|fermentaciju]], dok drugi koriste [[anaerobno disanje]].<ref>{{cite book |last=Pommerville |first=Jeffrey |date=2010 |title=Alcamo's Fundamentals of Microbiology |publisher=Jones and Bartlett Publishers |page=177 |isbn=978-1-4496-5582-2}}</ref> Aerotolerant organisms are strictly fermentative.<ref>{{cite book |last1=Slonim |first1=Anthony |last2=Pollack |first2=Murray |date=2006 |title=Pediatric Critical Care Medicine |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |page=130 |isbn=978-0-7817-9469-5}}</ref> U prisustvu kisika, fakultativni anaerobi koriste [[aerobno disanje]].<ref name="Hogg-2005" /> U odsustvu [[kisik]], neki fakultativni anaerobi koriste [[fermentacija|fermentaciju]], dok drugi mogu koristiti anaerobno disanje.<ref name="Hogg-2005"/> === Fermentacija === Postoji mnogo anaerobnih fermentativnih reakcija. Fermentativni anaerobni organizmi obično koriste put fermentacije [[mliječna kiselina|mliječne kiseline:[[glukoza|C₆H₁₂O₆]] + 2 [[Adenozin-difosfat|ADP]] + 2 fossfata → 2 [[mliječna kiselina]] + 2 [[Adenozin-trifosfat|ATP]] + 2 H₂O}} [[Energija]] oslobođena u ovoj reakciji (bez [[ADP]]-a i [[fosfat]]a) iznosi približno 150 [[kilodžula po molu|kJ po molu]], koja se čuva generiranjem dva ATP-a iz ADP-a po [[glukoza|glukozi]]. To je samo 5% energije po molekulu šećera koju generira tipična aerobna reakcija. [[Biljke]] i [[gljive]] (npr. [[kvasci]]) općenito koriste [[alkohol]]nu (etanolnu) fermentaciju kada kisik postane ograničen: C₆H₁₂O₆ ([[glukoza]]) + 2 ADP + 2 [[fosfat]]a → 2 C₂H₅OH + 2 CO₂↑ + 2 [[ATP]] + 2 H₂O}} Oslobođena energija je oko 180 kJ/mol, koja se sačuva kada se 2 [[ATP]]-a generiraju iz 2 ADP-a po glukozi. Anaerobne bakterije i [[arheje]] koriste ove i mnoge druge fermentacijske puteve, npr. fermentaciju [[propionat|propionske kiseline]],<ref>{{Cite journal |last1=Piwowarek |first1=Kamil |last2=Lipińska |first2=Edyta |last3=Hać-Szymańczuk |first3=Elżbieta |last4=Kieliszek |first4=Marek |last5=Ścibisz |first5=Iwona |date=January 2018 |title=Propionibacterium spp.—source of propionic acid, vitamin B12, and other metabolites important for the industry |journal=Applied Microbiology and Biotechnology |language=en |volume=102 |issue=2 |pages=515–538 |doi=10.1007/s00253-017-8616-7 |issn=0175-7598 |pmc=5756557 |pmid=29167919}}</ref> fermentaciji [[Buterna kiselina|buterne kiseline]],<ref>{{Cite journal |last1=Seedorf |first1=Henning |last2=Fricke |first2=W. Florian |last3=Veith |first3=Birgit |last4=Brüggemann |first4=Holger |last5=Liesegang |first5=Heiko |last6=Strittmatter |first6=Axel |last7=Miethke |first7=Marcus |last8=Buckel |first8=Wolfgang |last9=Hinderberger |first9=Julia |last10=Li |first10=Fuli |last11=Hagemeier |first11=Christoph |last12=Thauer |first12=Rudolf K. |last13=Gottschalk |first13=Gerhard |date=2008-02-12 |title=The genome of Clostridium kluyveri, a strict anaerobe with unique metabolic features |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=105 |issue=6 |pages=2128–2133 |doi=10.1073/pnas.0711093105 |issn=0027-8424 |pmc=2542871 |pmid=18218779 |bibcode=2008PNAS..105.2128S |doi-access=free }}</ref> [[fermentacija]] [[rastvarač]]em, [[fermentacija miješanih kiselina]], [[fermentacija butandiola]], [[Stickland fermentacija]], [[acetogeneza]] ili [[metanogeneza]]. === Hidroliza CrP-a === [[Kreatin]], organski spoj koji se nalazi u životinjama, omogućava korištenje ATP-a u [[mišić]]ima. [[Fosforilacija]] kreatina omogućava skladištenje lako dostupnog fosfata koji se može dostaviti mišićima.<ref>{{Cite journal |last1=Sahlin |first1=Kent |last2=Harris |first2=Roger C. |date=2011-05-01 |title=The creatine kinase reaction: a simple reaction with functional complexity |journal=Amino Acids |language=en |volume=40 |issue=5 |pages=1363–1367 |doi=10.1007/s00726-011-0856-8 |pmid=21394603 |s2cid=12877062 |issn=1438-2199}}</ref> {{block indent| kreatin + ATP ⇌ fosfokreatin + ADP + H⁺}} Reakcija je također reverzibilna, što omogućava održavanje ćelijskog nivoa ATP-a tokom anoksiskih uslova.<ref>{{Citation |last1=Wang |first1=Y. |title=Hypoxia {{!}} Anaerobic Metabolism in Fish |date=2011-01-01 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780123745538001544 |encyclopedia=Encyclopedia of Fish Physiology |pages=1757–1763 |editor-last=Farrell |editor-first=Anthony P. |access-date=2023-04-18 |place=San Diego |publisher=Academic Press |language=en |doi=10.1016/b978-0-12-374553-8.00154-4 |isbn=978-0-08-092323-9 |last2=Richards |first2=J. G.|url-access=subscription }}</ref> This process in animals is seen to be coupled with metabolic suppression to allow certain fish, such as [[goldfish]], to survive environmental anoxic conditions for a short period.<ref>{{Cite journal |last1=van den Thillart |first1=G. |last2=van Waarde |first2=A. |last3=Muller |first3=H. J. |last4=Erkelens |first4=C. |last5=Addink |first5=A. |last6=Lugtenburg |first6=J. |date=1989-04-01 |title=Fish muscle energy metabolism measured by in vivo 31P-NMR during anoxia and recovery |url=https://www.physiology.org/doi/10.1152/ajpregu.1989.256.4.R922 |journal=American Journal of Physiology. Regulatory, Integrative and Comparative Physiology |language=en |volume=256 |issue=4 |pages=R922–R929 |doi=10.1152/ajpregu.1989.256.4.R922 |pmid=2705580 |issn=0363-6119|url-access=subscription }}</ref> == Kultivacija anaeroba == [[Datoteka:Diagnostic algorithm of possible bacterial infection.png|thumb| Primjer algoritma obrade moguće bakterijske infekcije u slučajevima bez specifično traženih ciljeva (nebakterije, mikobakterije itd.), s najčešćim situacijama i agensima koji se vide u okruženju bolnice u Novoj Engleskoj. Među kulturama na agar pločama spominju se višestruki anaerobni mediji za rast. Anaerobi se također mogu identificirati pomoću [[MALDI-TOF]] kao što je prikazano dolje desno.]] Budući da se normalno mikrobno kultiviranje vrši u atmosferskom zraku, koji sadrži molekularni kisik, kultiviranje anaeroba zahtijeva posebne tehnike. Mikrobiolozi koriste nekoliko tehnika prilikom kultiviranja anaerobnih organizama, na primjer, rukovanje bakterijama u [[pretinclu za rukavice]] napunjenoj dušikom ili korištenje drugih posebno zatvorenih spremnika, ili tehnike kao što je ubrizgavanje bakterija u [[Dikotiledone|dicotiladonu]] biljku, koja je okruženje s ograničenim kisikom. [[Plin-pak]] sistem je izolirani spremnik koji postiže anaerobno okruženje reakcijom vode s tabletama [[natrij- borohidrid]]a i [[natrij-bikarbonat]]a, koje proizvode plinoviti vodik i [[ugljik-dioksid]]. [[Vodik]] zatim reaguje sa plinovitim kisikom na [[paladij]]skom katalizatoru kako bi proizveo više vode, čime se uklanja plinoviti kisik. Problem sa Plin-Pak metodom je što može doći do neželjene reakcije koja dovodi do smrti bakterija; stoga treba koristiti [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnu podlogu]]. Tioglikolat pruža podlogu koja oponaša podlogu [[Dikotiledone|dikotiledone]],biljke čime se obezbjeđuje ne samo anaerobno okruženje već i sve hranjive tvari potrebne za razmnožavanje bakterija.<ref>[http://ftp.ccccd.edu/dcain/CCCCD%20Micro/gaspakjar.htm "GasPak System"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090928043031/http://ftp.ccccd.edu/dcain/CCCCD%20Micro/gaspakjar.htm |date=2009-09-28 }}. Accessed May 3, 2008.</ref> Dana 6. maja 2018. godine, francuski tim je dokazao vezu između [[redoks]] reakcija i anaeroba u [[gastrointestinalni trakt|crijevima]] <ref>{{Cite journal|last1=Million|first1=Matthieu|last2=Raoult|first2=Didier|date=December 2018|title=Linking gut redox to human microbiome|journal=Human Microbiome Journal|volume=10|pages=27–32|doi=10.1016/j.humic.2018.07.002|doi-access=free}}</ref> na osnovu kliničkih studija teške akutne [[pothranjenost]]i.<ref>{{Cite journal|last1=Million|first1=Matthieu|last2=Tidjani Alou|first2=Maryam|last3=Khelaifia|first3=Saber|last4=Bachar|first4=Dipankar|last5=Lagier|first5=Jean-Christophe|last6=Dione|first6=Niokhor|last7=Brah|first7=Souleymane|last8=Hugon|first8=Perrine|last9=Lombard|first9=Vincent|last10=Armougom|first10=Fabrice|last11=Fromonot|first11=Julien|date=May 2016|title=Increased Gut Redox and Depletion of Anaerobic and Methanogenic Prokaryotes in Severe Acute Malnutrition|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=26051|doi=10.1038/srep26051|issn=2045-2322|pmc=4869025|pmid=27183876|bibcode=2016NatSR...626051M}}{{Retracted|doi=10.1038/s41598-023-44597-3|pmid=37903811|https://retractionwatch.com/?s=Didier+Raoult ''Retraction Watch''|intentional=yes}}</ref><ref group=note>This study was later retracted over ethical oversight concerns.</ref> These findings led to the development of an aerobic culture of "anaerobes" by the addition of [[antioxidant]]s in the culture medium.<ref>{{Cite journal|last1=Guilhot|first1=Elodie|last2=Khelaifia|first2=Saber|last3=La Scola|first3=Bernard|last4=Raoult|first4=Didier|last5=Dubourg|first5=Grégory|date=March 2018|title=Methods for culturing anaerobes from human specimen|journal=Future Microbiology|volume=13|issue=3|pages=369–381|doi=10.2217/fmb-2017-0170|pmid=29446650|issn=1746-0913}}</ref> == Višećelijski oblik života == Vrlo malo višećelijskih oblika života su anaerobni, jer samo aerobno disanje može osigurati dovoljno energije za složeni metabolizam. Izuzeci uključuju tri vrste ''[[Loricifera]]'' (veličine < 1 mm) i 10-ćelijsku ''[[Henneguya zschokkei]]''.<ref>[https://edition.cnn.com/2020/02/26/world/first-animal-doesnt-breathe-oxygen-scn-trnd/index.html Scientists discovered the first animal that doesn't need oxygen to live ]</ref> U 2010. godini, tri vrste anaerobnih ''Loricifera'' otkrivene su u [[mipersalinitet|hipersalinim]] [[anoksična voda|anoksičnim]] [[bazen L'Atalante| bazenu L'Atalante]] na dnu [[mediteran|Sredozemnog mora]]. Nedostaju im [[mitohondrije]], koje sadrže put [[oksidativna fosforilacija| oksidativne fosforilacije]], koji kod svih ostalih životinja kombinuje [[kisik]] sa [[glukoza|glukozom]] da bi proizveo metaboličku energiju; stoga ne konzumiraju kisik. Umjesto toga, ove ''loricifere'' crpe svoju energiju iz [[vodik]]a, koristeći [[hidrogenosom]]e.<ref>[https://web.archive.org/web/20100418230614/http://news.nationalgeographic.com/news/2010/04/100416-oxygen-free-complex-animals-mediterranean/ Oxygen-Free Animals Discovered-A First, National Geographic news]</ref><ref name="Kristensen-2010"/> ''Henneguya zschokkei'' također nema [[mitohondrije]], [[mitohondrijska DNK| mitohondrijsku DNK]] i oksidativne puteve. Uočeno je da mikroskopski, parazitski [[cnidaria]] sadrži [[organele]] povezane s [[mitohondrija]]ma. Ove organele sadrže gen koji kodiraju metaboličke funkcije, poput onih uključenih u [[metabolizam]] [[aminokiselina]]. Međutim, ovim specijaliziranim organelama nedostaju ključne karakteristike tipičnih mitohondrija koje se nalaze u bliskoj srodnoj aerobnoj *[[Myxobolus squamalus]]''. Zbog teškoće kultiviranja ''H. zschokkei'', malo se razumije u njen anaerobni put.<ref>{{Cite journal |last1=Yahalomi |first1=Dayana |last2=Atkinson |first2=Stephen D. |last3=Neuhof |first3=Moran |last4=Chang |first4=E. Sally |last5=Philippe |first5=Hervé |last6=Cartwright |first6=Paulyn |last7=Bartholomew |first7=Jerri L. |last8=Huchon |first8=Dorothée |date=2020-03-10 |title=A cnidarian parasite of salmon (Myxozoa: Henneguya ) lacks a mitochondrial genome |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=117 |issue=10 |pages=5358–5363 |doi=10.1073/pnas.1909907117 |pmid=32094163 |pmc=7071853 |bibcode=2020PNAS..117.5358Y |issn=0027-8424 |doi-access=free }}</ref> == Simbioza == Anaerobno disanje i njegovi krajnji produkti mogu olakšati [[simbioza|simbiozu]] između anaeroba i aeroba. Ovo se dešava kod različitih [[Takson|taksona]], često kao kompenzacija za nutritivne potrebe.<ref name="Moran-2006">{{Cite journal |last=Moran |first=Nancy A. |date=2006-10-24 |title=Symbiosis |journal=Current Biology |language=English |volume=16 |issue=20 |pages=R866–R871 |doi=10.1016/j.cub.2006.09.019 |issn=0960-9822 |pmid=17055966|s2cid=235311996 |doi-access=free |bibcode=2006CBio...16.R866M }}</ref> Anaerobioza i simbioza se javljaju u interakcijama između cilijata i prokariota. Anaerobni cilijati interaguju s prokariotima u endosimbiotskom odnosu. Ovi odnosi su posredovani u kojima cilijata ostavlja krajnje proizvode koje njegov [[[prokariot]]ski simbiont koristi. [[Cilijate]] to postižu fermentativnim metabolizmom. [[Burag]] raznih životinja sadrži ovog cilijata zajedno s mnogim drugim anaerobnim bakterijama, [[protozoa]]ma i [[gljive|gljivicama]].<ref>{{Cite journal |last=Flint |first=Harry J. |date=September 1994 |title=Molecular genetics of obligate anaerobes from the rumen |journal=FEMS Microbiology Letters |volume=121 |issue=3 |pages=259–267 |doi=10.1111/j.1574-6968.1994.tb07110.x |pmid=7926679 |s2cid=24273083 |issn=0378-1097|doi-access=free }}</ref> Konkretno, [[metanogeneza|metanogene]] [[arheje]] koje se nalaze u [[burag]]u djeluju kao simbiont anaerobnih cilijata.<ref>{{Cite journal |last1=Rotterová |first1=Johana |last2=Edgcomb |first2=Virginia P. |last3=Čepička |first3=Ivan |last4=Beinart |first4=Roxanne |date=September 2022 |title=Anaerobic ciliates as a model group for studying symbioses in oxygen-depleted environments |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jeu.12912 |journal=Journal of Eukaryotic Microbiology |language=en |volume=69 |issue=5 |article-number=e12912 |doi=10.1111/jeu.12912 |pmid=35325496 |s2cid=247677842 |issn=1066-5234|url-access=subscription }}</ref> Ovi anaerobi su korisni osobama s buragom zbog svoje sposobnosti da razgrađuju [[celuloza|celulozu]], čineći je bioraspoloživom kada je inače ne bi bila probavljiva za [[životinje]].<ref name="Moran-2006" /> [[Termiti]] koriste anaerobne bakterije za fiksiranje i ponovno hvatanje dušika. Konkretno, stražnje crijevo termita je puno bakterija koje fiksiraju dušik, čije funkcije ovise o koncentraciji dušika u prehrani. Uočeno je da se smanjenje [[acetilen]]a kod termita povećava kod termita s prehranom siromašnom dušikom, što znači da se aktivnost nitrogenaze povećava kako se sadržaj dušika u termitima smanjuje.<ref name="Breznak-1973">{{Cite journal |last1=Breznak |first1=John A. |last2=Brill |first2=Winston J. |last3=Mertins |first3=James W. |last4=Coppel |first4=Harry C. |date=August 1973 |title=Nitrogen Fixation in Termites |url=https://www.nature.com/articles/244577a0 |journal=Nature |language=en |volume=244 |issue=5418 |pages=577–580 |doi=10.1038/244577a0 |pmid=4582514 |bibcode=1973Natur.244..577B |s2cid=4223979 |issn=1476-4687|url-access=subscription }}</ref> Jedna od funkcija [[mikrobiom|mikrobiote]] termita je ponovno hvatanje dušika iz mokraćne kiseline termita. To omogućava očuvanje dušika iz prehrane koja inače ima malo [[dušik]]a.<ref name="Breznak-1973" /><ref name="Thong-On-2012">{{Cite journal |last1=Thong-On |first1=Arunee |last2=Suzuki |first2=Katsuyuki |last3=Noda |first3=Satoko |last4=Inoue |first4=Jun-ichi |last5=Kajiwara |first5=Susumu |last6=Ohkuma |first6=Moriya |date=2012 |title=Isolation and Characterization of Anaerobic Bacteria for Symbiotic Recycling of Uric Acid Nitrogen in the Gut of Various Termites |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/jsme2/27/2/27_ME11325/_article |journal=Microbes and Environments |volume=27 |issue=2 |pages=186–192 |doi=10.1264/jsme2.ME11325 |pmc=4036019 |pmid=22791052}}</ref> Analiziran je [[mikrobiom]] stražnjeg crijeva različitih termita, pokazujući 16 različitih anaerobnih vrsta bakterija, uključujući rod ''[[Clostridia]]'', porodicu ''[[Enterobacteriaceae]]'' i [[Coccus|Gram-pozitivne koke]].<ref name="Thong-On-2012" /> == Također pogledajte== * [[Aerobni organizam]] * [[Redoks gradijent]] == Napomene == {{Reflist|group=napomena}} == Reference == {{Reflist}} {{Authority control}} {{Portal|Biologija}} [[Kategorija:Mikrobiologija]] [[Kategorija:Anaerobi| ]] [[Kategorija:Mikrobiomi]] ngmw7z67nxn81edfcrzwjsuxlaan5xb 3830431 3830430 2026-04-15T11:56:02Z Bombarderos 180319 3830431 wikitext text/x-wiki [[Slika:Spinoloricus.png|thumb|upright|''[[Spinoloricus cinziae]]'', [[metazoa]] koja metabolizira vodikom, bez [[mitohondrija]] i umjesto toga koristi [[hidrogenosom]]e]] '''Anaerobni organizam''' ili '''anaerob''' je bilo koji [[organizam]] kojem nije potreban [[kisik|molekularni kisik]] za rast. Može negativno reagovati ili čak uginuti u prisustvu slobodnog kisika. Anaerobni organizmi ne koriste kisik kao terminalni [[akceptor elektrona]] u svom procesu disanja za proizvodnju energije, već manje snažno [[oksidacijsko sredstvo]], kao što su [[nitrat]], [[željezo|željezni ion]], [[mangan|Mn(IV)]], [[sulfat]]ni ili [[bikarbonat]]ni anioni. Nasuprot tome, [[aerobni organizam]] (aerob) je [[organizam]] kojem je potrebna dovoljno oksigenirana okolina za disanje, proizvodnju energije i napredak. Budući da je anaerobna proizvodnja energije bio prvi mehanizam koji su živi mikroorganizmi koristili u svojoj [[evolucija| evoluciji]] i mnogo je manje efikasan od aerobnog puta, anaerobi su praktično, ''de facto'', uvijek [[jednoćelijski organizmi]] (npr. [[bakterije]] i [[arheje]] ([[prokarioti]]),<ref name="Levinson-2010">{{cite book |author=Levinson, W. |title=Review of Medical Microbiology and Immunology| publisher = McGraw-Hill |year=2010 |edition=11th |pages=91–93| isbn = 978-0-07-174268-9}}</ref> ili [[protozoe]] ([[eukaroti]]).<ref name="Upcroft-2001">{{cite journal|vauthors=Upcroft P, Upcroft JA | title=Drug Targets and Mechanisms of Resistance in | pages= 150–164 | pmc=88967 | doi=10.1128/CMR.14.1.150-164.2001 | pmid=11148007 | volume=14 | issue=1 | date=January 2001 | journal=Clin. Microbiol. Rev.}}</ref> Međutim, nedavno je otkriven minijaturni [[višećelijski organizam]], s izuzetno rijetkim metabolizmom, koji preživljava u [[salinitet|hiperslanom slanom bazenu]] u tami dna [[Sredozemno more|Sredozemnog mora]]. U međuvremenu, on ostaje naučna kuriozitet, jer se mnogo veće energetske potrebe većine višećelijskih organizama ne mogu zadovoljiti anaerobnim disanjem.<ref name="Kristensen-2010">{{cite journal |display-authors=4 |author=Danovaro R |author2=Dell'anno A |author3=Pusceddu A|author4=Gambi C |author5=Heiner I|author6=Kristensen RM |title=The first metazoa living in permanently anoxic conditions |journal=BMC Biology |volume=8 |issue=1 |page=30 |date=April 2010 |pmid=20370908 |pmc=2907586 |doi=10.1186/1741-7007-8-30 |doi-access=free }}</ref> Većina [[Gljiva|gljiva]] (eukariota) su obligatni [[Aerobni organizaam|aerobi]], kojima je za preživljavanje i rast potreban kisik; međutim, neke vrste, poput [[Chytridiomycota]] koje žive u [[burag]]u [[goveda]], su [[obligatni anaerobi]]; za ove vrste se koristi anaerobno disanje jer bi kisik poremetio njihov [[metabolizam]] ili ih ubio. Duboko morsko dno i njegovi podložni sedimenti spadaju među najveća potencijalna staništa za anaerobne mikroorganizme na [[Zemlja| Zemlji]]. Štaviše, [[hemotrof|hemoautotrofni]] [[mikrob]]i također uspijevaju oko [[hidrotermalni otvor| hidrotermalnih otvora]], ispuštajući [[Vruća vodu|vruću vodu]] na [[okeansko dno]] blizu [[srednjookeanski greben|srednjookeanskog grebena]], gdje prevladavaju anaerobni uslovi. Ovi mikrobi proizvode energiju u odsustvu [[sunčeva svjetlost|sunčeve svjetlosti]] ili kisika putem procesa koji se naziva [[anaerobno disanje]], pri čemu [[neorganski spoj]]evi i ioni poput protona ({{Chem2|H+|auto=yes}}),<ref>{{Cite journal |last1=Sapra |first1=Rajat |last2=Bagramyan |first2=Karine |last3=Adams |first3=Michael W. W. |date=2003-06-24 |title=A simple energy-conserving system: proton reduction coupled to proton translocation |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=100 |issue=13 |pages=7545–7550 |doi=10.1073/pnas.1331436100 |doi-access=free |issn=0027-8424 |pmc=164623 |pmid=12792025 |bibcode=2003PNAS..100.7545S }}</ref> elementarni [[sumpor]] i njegovi derivati ({{Chem2|[[sulfat|SO4(2-)]], [[tiosulfat|S2O3(2-)]]}}), ili [[željezo|željezni]] ioni, redukuju se da bi izazvali [[oksidativna fosforilacija| oksidativnu fosforilaciju]]. == Prvo zabilježeno zapažanje == U svom pismu od 14. juna 1680. godine upućenom [[Kraljevsko društvo| Kraljevskom društvu]], [[Antonie van Leeuwenhoek]] je opisao eksperiment koji je izveo tako što je dvije identične staklene cijevi napunio do pola usitnjenim prahom bibera, u koje je dodano malo čiste kišnice. Van Leeuwenhoek je zatvorio jednu od staklenih cijevi plamenom, a drugu ostavio otvorenu. Nekoliko dana kasnije, otkrio je u otvorenoj staklenoj cijevi 'mnogo vrlo malih animalkula, raznih vrsta koje imaju svoje specifično kretanje'. Ne očekujući da će vidjeti bilo kakav život u zatvorenoj staklenoj cijevi, Van Leeuwenhoek je na svoje iznenađenje ugledao 'vrstu živih animalkula koje su bile okrugle i veće od najvećih vrsta za koje sam rekao da su u drugoj vodi'. Uslovi u zatvorenoj cijevi postali su prilično anaerobni zbog potrošnje kisika od strane aerobnih mikroorganizama.<ref name="Gest-2004">Gest, Howard. (2004) ''The discovery of microorganisms by Robert Hooke and Antoni van Leeuwenhoek, Fellows of the Royal Society'', in: 'The Royal Society May 2004 Volume: 58 Issue: 2: pp. 12.</ref> Godine 1913., [[Martinus Beijerinck]] ponovio je Van Leeuwenhoekov eksperiment i identificirao ''[[Clostridium butyricum]]'' kao istaknutu anaerobnu bakteriju u tekućini iz zatvorene epruvete za infuziju papra. Beijerinck je komentirao: {{blockquote|Dakle, dolazimo do izvanrednog zaključka da je, bez sumnje, Van Leeuwenhoek u svom eksperimentu s potpuno zatvorenom epruvetom kultivirao i vidio prave anaerobne bakterije, što će se ponoviti tek nakon 200 godina, naime oko 1862. godine od strane [[Louis Pasteur|Pasteura]]. Razumljivo je da Leeuwenhoek, stotinu godina prije otkrića kisika i sastava zraka, nije bio svjestan značenja svojih zapažanja. Ali činjenica da je u zatvorenoj epruveti uočio povećani pritisak plina uzrokovan fermentativnim bakterijama i, uz to, vidio bakterije, u svakom slučaju dokazuje da nije bio samo dobar posmatrač, već je bio i u stanju osmisliti eksperiment iz kojeg se mogao izvući zaključak.<ref name="Gest-2004"/>}} == Klasifikacije == [[Slika:Ana.png|300px|thumb|right|280px|Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se razlikovati kultiviranjem u epruvetama s [[tioglikolatni bujon| tioglikolatnim bujonom]]: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu aerobno ili anaerobno metabolizirati energiju. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više [[adenozin-trifosfat]]a (ATP) nego [[fermentacija]] ili [[anaerobno disanje]]. [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne na samom vrhu. | [[Aerotolerantni organizmi]]] ne trebaju kisik jer anaerobno metaboliziraju energiju. Za razliku od obligatnih anaeroba, međutim, oni nisu otrovani [[kisik]]om. Ravnomjerno su raspoređeni po cijeloj epruveti.}} ]] U praktične svrhe, postoje tri kategorije anaeroba: * '''[[Obligatni anaerobi]]''', kojima šteti prisustvo kisika.<ref name="Prescott-1996">{{cite book |vauthors=Prescott LM, Harley JP, Klein DA |title=Microbiology |publisher = Wm. C. Brown Publishers |year=1996 |edition=3rd |pages=130–131| isbn = 978-0-697-29390-9}}</ref><ref name="Brooks-2007">{{cite book |vauthors=Brooks GF, Carroll KC, Butel JS, Morse SA |title=Jawetz, Melnick & Adelberg's Medical Microbiology |publisher = McGraw Hill |year=2007 |edition=24th |pages=307–312| isbn = 978-0-07-128735-7 }}</ref> Dva primjera obligatnih anaeroba su ''Clostridium botulinum'' i bakterije koje žive u blizini hidrotermalnih izvora na dubokomorskom okeanskom dnu. * '''[[Aerotolerantni organizmi]]''', koji ne mogu koristiti kisik za rast, ali toleriraju njegovo prisustvo.<ref name="Hogg-2005">{{cite book |author=Hogg, S. |title=Essential Microbiology| publisher = Wiley |year=2005 |edition=1st |pages=99–100| isbn = 978-0-471-49754-7}}</ref> * '''[[Fakultativni anaerobni organizmi|Fakultativni anaerobi]]''', koji mogu rasti bez kisika, ali koriste kisik ako je prisutan.<ref name="Hogg-2005"/> Međutim, ova klasifikacija je dovedena u pitanje nakon što su nedavna istraživanja pokazala da se ljudski "obligatni anaerobi" (kao što su ''Finegoldia magna'' ili [[metanolgenija|metanogene]] [[arheje]] ''[[Methanobrevibacter smithii]]'') mogu uzgajati u aerobnoj atmosferi ako se medij za kulturu obogati antioksidansima kao što su [[askorbinska kiselina]], [[glutation]] i [[mokraćna kiselina]].<ref>{{Cite journal|last1=La Scola|first1=B.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=Lagier|first3=J.-C.|last4=Raoult|first4=D.|date=2014|title=Aerobic culture of anaerobic bacteria using antioxidants: a preliminary report|journal=European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases|volume=33|issue=10|pages=1781–1783|doi=10.1007/s10096-014-2137-4|pmid=24820294|s2cid=16682688|issn=0934-9723}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Dione|first1=N.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=La Scola|first3=B.|last4=Lagier|first4=J.C.|last5=Raoult|first5=D.|date=2016|title=A quasi-universal medium to break the aerobic/anaerobic bacterial culture dichotomy in clinical microbiology|journal=Clinical Microbiology and Infection|volume=22|issue=1|pages=53–58|doi=10.1016/j.cmi.2015.10.032|pmid=26577141|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Khelaifia|first1=S.|last2=Lagier|first2=J.-C.|last3=Nkamga|first3=V. D.|last4=Guilhot|first4=E.|last5=Drancourt|first5=M.|last6=Raoult|first6=D.|date=2016|title=Aerobic culture of methanogenic archaea without an external source of hydrogen|journal=European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases|volume=35|issue=6|pages=985–991|doi=10.1007/s10096-016-2627-7|pmid=27010812|s2cid=17258102|issn=0934-9723}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Traore|first1=S.I.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=Armstrong|first3=N.|last4=Lagier|first4=J.C.|last5=Raoult|first5=D.|date=2019|title=Isolation and culture of Methanobrevibacter smithii by co-culture with hydrogen-producing bacteria on agar plates|journal=Clinical Microbiology and Infection|volume=25|issue=12|pages=1561.e1–1561.e5|doi=10.1016/j.cmi.2019.04.008|pmid=30986553|doi-access=free}}</ref> == Energetski metabolizam == Neki obligatni anaerobi koriste [[fermentacija|fermentaciju]], dok drugi koriste [[anaerobno disanje]].<ref>{{cite book |last=Pommerville |first=Jeffrey |date=2010 |title=Alcamo's Fundamentals of Microbiology |publisher=Jones and Bartlett Publishers |page=177 |isbn=978-1-4496-5582-2}}</ref> Aerotolerant organisms are strictly fermentative.<ref>{{cite book |last1=Slonim |first1=Anthony |last2=Pollack |first2=Murray |date=2006 |title=Pediatric Critical Care Medicine |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |page=130 |isbn=978-0-7817-9469-5}}</ref> U prisustvu kisika, fakultativni anaerobi koriste [[aerobno disanje]].<ref name="Hogg-2005" /> U odsustvu [[kisik]], neki fakultativni anaerobi koriste [[fermentacija|fermentaciju]], dok drugi mogu koristiti anaerobno disanje.<ref name="Hogg-2005"/> === Fermentacija === Postoji mnogo anaerobnih fermentativnih reakcija. Fermentativni anaerobni organizmi obično koriste put fermentacije [[mliječna kiselina|mliječne kiseline:[[glukoza|C₆H₁₂O₆]] + 2 [[Adenozin-difosfat|ADP]] + 2 fossfata → 2 [[mliječna kiselina]] + 2 [[Adenozin-trifosfat|ATP]] + 2 H₂O}} [[Energija]] oslobođena u ovoj reakciji (bez [[ADP]]-a i [[fosfat]]a) iznosi približno 150 [[kilodžula po molu|kJ po molu]], koja se čuva generiranjem dva ATP-a iz ADP-a po [[glukoza|glukozi]]. To je samo 5% energije po molekulu šećera koju generira tipična aerobna reakcija. [[Biljke]] i [[gljive]] (npr. [[kvasci]]) općenito koriste [[alkohol]]nu (etanolnu) fermentaciju kada kisik postane ograničen: C₆H₁₂O₆ ([[glukoza]]) + 2 ADP + 2 [[fosfat]]a → 2 C₂H₅OH + 2 CO₂↑ + 2 [[ATP]] + 2 H₂O}} Oslobođena energija je oko 180 kJ/mol, koja se sačuva kada se 2 [[ATP]]-a generiraju iz 2 ADP-a po glukozi. Anaerobne bakterije i [[arheje]] koriste ove i mnoge druge fermentacijske puteve, npr. fermentaciju [[propionat|propionske kiseline]],<ref>{{Cite journal |last1=Piwowarek |first1=Kamil |last2=Lipińska |first2=Edyta |last3=Hać-Szymańczuk |first3=Elżbieta |last4=Kieliszek |first4=Marek |last5=Ścibisz |first5=Iwona |date=January 2018 |title=Propionibacterium spp.—source of propionic acid, vitamin B12, and other metabolites important for the industry |journal=Applied Microbiology and Biotechnology |language=en |volume=102 |issue=2 |pages=515–538 |doi=10.1007/s00253-017-8616-7 |issn=0175-7598 |pmc=5756557 |pmid=29167919}}</ref> fermentaciji [[Buterna kiselina|buterne kiseline]],<ref>{{Cite journal |last1=Seedorf |first1=Henning |last2=Fricke |first2=W. Florian |last3=Veith |first3=Birgit |last4=Brüggemann |first4=Holger |last5=Liesegang |first5=Heiko |last6=Strittmatter |first6=Axel |last7=Miethke |first7=Marcus |last8=Buckel |first8=Wolfgang |last9=Hinderberger |first9=Julia |last10=Li |first10=Fuli |last11=Hagemeier |first11=Christoph |last12=Thauer |first12=Rudolf K. |last13=Gottschalk |first13=Gerhard |date=2008-02-12 |title=The genome of Clostridium kluyveri, a strict anaerobe with unique metabolic features |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=105 |issue=6 |pages=2128–2133 |doi=10.1073/pnas.0711093105 |issn=0027-8424 |pmc=2542871 |pmid=18218779 |bibcode=2008PNAS..105.2128S |doi-access=free }}</ref> [[fermentacija]] [[rastvarač]]em, [[fermentacija miješanih kiselina]], [[fermentacija butandiola]], [[Stickland fermentacija]], [[acetogeneza]] ili [[metanogeneza]]. === Hidroliza CrP-a === [[Kreatin]], organski spoj koji se nalazi u životinjama, omogućava korištenje ATP-a u [[mišić]]ima. [[Fosforilacija]] kreatina omogućava skladištenje lako dostupnog fosfata koji se može dostaviti mišićima.<ref>{{Cite journal |last1=Sahlin |first1=Kent |last2=Harris |first2=Roger C. |date=2011-05-01 |title=The creatine kinase reaction: a simple reaction with functional complexity |journal=Amino Acids |language=en |volume=40 |issue=5 |pages=1363–1367 |doi=10.1007/s00726-011-0856-8 |pmid=21394603 |s2cid=12877062 |issn=1438-2199}}</ref> {{block indent| kreatin + ATP ⇌ fosfokreatin + ADP + H⁺}} Reakcija je također reverzibilna, što omogućava održavanje ćelijskog nivoa ATP-a tokom anoksiskih uslova.<ref>{{Citation |last1=Wang |first1=Y. |title=Hypoxia {{!}} Anaerobic Metabolism in Fish |date=2011-01-01 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780123745538001544 |encyclopedia=Encyclopedia of Fish Physiology |pages=1757–1763 |editor-last=Farrell |editor-first=Anthony P. |access-date=2023-04-18 |place=San Diego |publisher=Academic Press |language=en |doi=10.1016/b978-0-12-374553-8.00154-4 |isbn=978-0-08-092323-9 |last2=Richards |first2=J. G.|url-access=subscription }}</ref> This process in animals is seen to be coupled with metabolic suppression to allow certain fish, such as [[goldfish]], to survive environmental anoxic conditions for a short period.<ref>{{Cite journal |last1=van den Thillart |first1=G. |last2=van Waarde |first2=A. |last3=Muller |first3=H. J. |last4=Erkelens |first4=C. |last5=Addink |first5=A. |last6=Lugtenburg |first6=J. |date=1989-04-01 |title=Fish muscle energy metabolism measured by in vivo 31P-NMR during anoxia and recovery |url=https://www.physiology.org/doi/10.1152/ajpregu.1989.256.4.R922 |journal=American Journal of Physiology. Regulatory, Integrative and Comparative Physiology |language=en |volume=256 |issue=4 |pages=R922–R929 |doi=10.1152/ajpregu.1989.256.4.R922 |pmid=2705580 |issn=0363-6119|url-access=subscription }}</ref> == Kultivacija anaeroba == [[Datoteka:Diagnostic algorithm of possible bacterial infection.png|thumb| Primjer algoritma obrade moguće bakterijske infekcije u slučajevima bez specifično traženih ciljeva (nebakterije, mikobakterije itd.), s najčešćim situacijama i agensima koji se vide u okruženju bolnice u Novoj Engleskoj. Među kulturama na agar pločama spominju se višestruki anaerobni mediji za rast. Anaerobi se također mogu identificirati pomoću [[MALDI-TOF]] kao što je prikazano dolje desno.]] Budući da se normalno mikrobno kultiviranje vrši u atmosferskom zraku, koji sadrži molekularni kisik, kultiviranje anaeroba zahtijeva posebne tehnike. Mikrobiolozi koriste nekoliko tehnika prilikom kultiviranja anaerobnih organizama, na primjer, rukovanje bakterijama u [[pretinclu za rukavice]] napunjenoj dušikom ili korištenje drugih posebno zatvorenih spremnika, ili tehnike kao što je ubrizgavanje bakterija u [[Dikotiledone|dicotiladonu]] biljku, koja je okruženje s ograničenim kisikom. [[Plin-pak]] sistem je izolirani spremnik koji postiže anaerobno okruženje reakcijom vode s tabletama [[natrij- borohidrid]]a i [[natrij-bikarbonat]]a, koje proizvode plinoviti vodik i [[ugljik-dioksid]]. [[Vodik]] zatim reaguje sa plinovitim kisikom na [[paladij]]skom katalizatoru kako bi proizveo više vode, čime se uklanja plinoviti kisik. Problem sa Plin-Pak metodom je što može doći do neželjene reakcije koja dovodi do smrti bakterija; stoga treba koristiti [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnu podlogu]]. Tioglikolat pruža podlogu koja oponaša podlogu [[Dikotiledone|dikotiledone]],biljke čime se obezbjeđuje ne samo anaerobno okruženje već i sve hranjive tvari potrebne za razmnožavanje bakterija.<ref>[http://ftp.ccccd.edu/dcain/CCCCD%20Micro/gaspakjar.htm "GasPak System"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090928043031/http://ftp.ccccd.edu/dcain/CCCCD%20Micro/gaspakjar.htm |date=2009-09-28 }}. Accessed May 3, 2008.</ref> Dana 6. maja 2018. godine, francuski tim je dokazao vezu između [[redoks]] reakcija i anaeroba u [[gastrointestinalni trakt|crijevima]] <ref>{{Cite journal|last1=Million|first1=Matthieu|last2=Raoult|first2=Didier|date=December 2018|title=Linking gut redox to human microbiome|journal=Human Microbiome Journal|volume=10|pages=27–32|doi=10.1016/j.humic.2018.07.002|doi-access=free}}</ref> na osnovu kliničkih studija teške akutne [[pothranjenost]]i.<ref>{{Cite journal|last1=Million|first1=Matthieu|last2=Tidjani Alou|first2=Maryam|last3=Khelaifia|first3=Saber|last4=Bachar|first4=Dipankar|last5=Lagier|first5=Jean-Christophe|last6=Dione|first6=Niokhor|last7=Brah|first7=Souleymane|last8=Hugon|first8=Perrine|last9=Lombard|first9=Vincent|last10=Armougom|first10=Fabrice|last11=Fromonot|first11=Julien|date=May 2016|title=Increased Gut Redox and Depletion of Anaerobic and Methanogenic Prokaryotes in Severe Acute Malnutrition|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=26051|doi=10.1038/srep26051|issn=2045-2322|pmc=4869025|pmid=27183876|bibcode=2016NatSR...626051M}}{{Retracted|doi=10.1038/s41598-023-44597-3|pmid=37903811|https://retractionwatch.com/?s=Didier+Raoult ''Retraction Watch''|intentional=yes}}</ref><ref group=note>This study was later retracted over ethical oversight concerns.</ref> These findings led to the development of an aerobic culture of "anaerobes" by the addition of [[antioxidant]]s in the culture medium.<ref>{{Cite journal|last1=Guilhot|first1=Elodie|last2=Khelaifia|first2=Saber|last3=La Scola|first3=Bernard|last4=Raoult|first4=Didier|last5=Dubourg|first5=Grégory|date=March 2018|title=Methods for culturing anaerobes from human specimen|journal=Future Microbiology|volume=13|issue=3|pages=369–381|doi=10.2217/fmb-2017-0170|pmid=29446650|issn=1746-0913}}</ref> == Višećelijski oblik života == Vrlo malo višećelijskih oblika života su anaerobni, jer samo aerobno disanje može osigurati dovoljno energije za složeni metabolizam. Izuzeci uključuju tri vrste ''[[Loricifera]]'' (veličine < 1 mm) i 10-ćelijsku ''[[Henneguya zschokkei]]''.<ref>[https://edition.cnn.com/2020/02/26/world/first-animal-doesnt-breathe-oxygen-scn-trnd/index.html Scientists discovered the first animal that doesn't need oxygen to live ]</ref> U 2010. godini, tri vrste anaerobnih ''Loricifera'' otkrivene su u [[mipersalinitet|hipersalinim]] [[anoksična voda|anoksičnim]] [[bazen L'Atalante| bazenu L'Atalante]] na dnu [[mediteran|Sredozemnog mora]]. Nedostaju im [[mitohondrije]], koje sadrže put [[oksidativna fosforilacija| oksidativne fosforilacije]], koji kod svih ostalih životinja kombinuje [[kisik]] sa [[glukoza|glukozom]] da bi proizveo metaboličku energiju; stoga ne konzumiraju kisik. Umjesto toga, ove ''loricifere'' crpe svoju energiju iz [[vodik]]a, koristeći [[hidrogenosom]]e.<ref>[https://web.archive.org/web/20100418230614/http://news.nationalgeographic.com/news/2010/04/100416-oxygen-free-complex-animals-mediterranean/ Oxygen-Free Animals Discovered-A First, National Geographic news]</ref><ref name="Kristensen-2010"/> ''Henneguya zschokkei'' također nema [[mitohondrije]], [[mitohondrijska DNK| mitohondrijsku DNK]] i oksidativne puteve. Uočeno je da mikroskopski, parazitski [[cnidaria]] sadrži [[organele]] povezane s [[mitohondrija]]ma. Ove organele sadrže gen koji kodiraju metaboličke funkcije, poput onih uključenih u [[metabolizam]] [[aminokiselina]]. Međutim, ovim specijaliziranim organelama nedostaju ključne karakteristike tipičnih mitohondrija koje se nalaze u bliskoj srodnoj aerobnoj *[[Myxobolus squamalus]]''. Zbog teškoće kultiviranja ''H. zschokkei'', malo se razumije u njen anaerobni put.<ref>{{Cite journal |last1=Yahalomi |first1=Dayana |last2=Atkinson |first2=Stephen D. |last3=Neuhof |first3=Moran |last4=Chang |first4=E. Sally |last5=Philippe |first5=Hervé |last6=Cartwright |first6=Paulyn |last7=Bartholomew |first7=Jerri L. |last8=Huchon |first8=Dorothée |date=2020-03-10 |title=A cnidarian parasite of salmon (Myxozoa: Henneguya ) lacks a mitochondrial genome |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=117 |issue=10 |pages=5358–5363 |doi=10.1073/pnas.1909907117 |pmid=32094163 |pmc=7071853 |bibcode=2020PNAS..117.5358Y |issn=0027-8424 |doi-access=free }}</ref> == Simbioza == Anaerobno disanje i njegovi krajnji produkti mogu olakšati [[simbioza|simbiozu]] između anaeroba i aeroba. Ovo se dešava kod različitih [[Takson|taksona]], često kao kompenzacija za nutritivne potrebe.<ref name="Moran-2006">{{Cite journal |last=Moran |first=Nancy A. |date=2006-10-24 |title=Symbiosis |journal=Current Biology |language=English |volume=16 |issue=20 |pages=R866–R871 |doi=10.1016/j.cub.2006.09.019 |issn=0960-9822 |pmid=17055966|s2cid=235311996 |doi-access=free |bibcode=2006CBio...16.R866M }}</ref> Anaerobioza i simbioza se javljaju u interakcijama između cilijata i prokariota. Anaerobni cilijati interaguju s prokariotima u endosimbiotskom odnosu. Ovi odnosi su posredovani u kojima cilijata ostavlja krajnje proizvode koje njegov [[[prokariot]]ski simbiont koristi. [[Cilijate]] to postižu fermentativnim metabolizmom. [[Burag]] raznih životinja sadrži ovog cilijata zajedno s mnogim drugim anaerobnim bakterijama, [[protozoa]]ma i [[gljive|gljivicama]].<ref>{{Cite journal |last=Flint |first=Harry J. |date=September 1994 |title=Molecular genetics of obligate anaerobes from the rumen |journal=FEMS Microbiology Letters |volume=121 |issue=3 |pages=259–267 |doi=10.1111/j.1574-6968.1994.tb07110.x |pmid=7926679 |s2cid=24273083 |issn=0378-1097|doi-access=free }}</ref> Konkretno, [[metanogeneza|metanogene]] [[arheje]] koje se nalaze u [[burag]]u djeluju kao simbiont anaerobnih cilijata.<ref>{{Cite journal |last1=Rotterová |first1=Johana |last2=Edgcomb |first2=Virginia P. |last3=Čepička |first3=Ivan |last4=Beinart |first4=Roxanne |date=September 2022 |title=Anaerobic ciliates as a model group for studying symbioses in oxygen-depleted environments |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jeu.12912 |journal=Journal of Eukaryotic Microbiology |language=en |volume=69 |issue=5 |article-number=e12912 |doi=10.1111/jeu.12912 |pmid=35325496 |s2cid=247677842 |issn=1066-5234|url-access=subscription }}</ref> Ovi anaerobi su korisni osobama s buragom zbog svoje sposobnosti da razgrađuju [[celuloza|celulozu]], čineći je bioraspoloživom kada je inače ne bi bila probavljiva za [[životinje]].<ref name="Moran-2006" /> [[Termiti]] koriste anaerobne bakterije za fiksiranje i ponovno hvatanje dušika. Konkretno, stražnje crijevo termita je puno bakterija koje fiksiraju dušik, čije funkcije ovise o koncentraciji dušika u prehrani. Uočeno je da se smanjenje [[acetilen]]a kod termita povećava kod termita s prehranom siromašnom dušikom, što znači da se aktivnost nitrogenaze povećava kako se sadržaj dušika u termitima smanjuje.<ref name="Breznak-1973">{{Cite journal |last1=Breznak |first1=John A. |last2=Brill |first2=Winston J. |last3=Mertins |first3=James W. |last4=Coppel |first4=Harry C. |date=August 1973 |title=Nitrogen Fixation in Termites |url=https://www.nature.com/articles/244577a0 |journal=Nature |language=en |volume=244 |issue=5418 |pages=577–580 |doi=10.1038/244577a0 |pmid=4582514 |bibcode=1973Natur.244..577B |s2cid=4223979 |issn=1476-4687|url-access=subscription }}</ref> Jedna od funkcija [[mikrobiom|mikrobiote]] termita je ponovno hvatanje dušika iz mokraćne kiseline termita. To omogućava očuvanje dušika iz prehrane koja inače ima malo [[dušik]]a.<ref name="Breznak-1973" /><ref name="Thong-On-2012">{{Cite journal |last1=Thong-On |first1=Arunee |last2=Suzuki |first2=Katsuyuki |last3=Noda |first3=Satoko |last4=Inoue |first4=Jun-ichi |last5=Kajiwara |first5=Susumu |last6=Ohkuma |first6=Moriya |date=2012 |title=Isolation and Characterization of Anaerobic Bacteria for Symbiotic Recycling of Uric Acid Nitrogen in the Gut of Various Termites |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/jsme2/27/2/27_ME11325/_article |journal=Microbes and Environments |volume=27 |issue=2 |pages=186–192 |doi=10.1264/jsme2.ME11325 |pmc=4036019 |pmid=22791052}}</ref> Analiziran je [[mikrobiom]] stražnjeg crijeva različitih termita, pokazujući 16 različitih anaerobnih vrsta bakterija, uključujući rod ''[[Clostridia]]'', porodicu ''[[Enterobacteriaceae]]'' i [[Coccus|Gram-pozitivne koke]].<ref name="Thong-On-2012" /> == Također pogledajte== * [[Aerobni organizam]] * [[Redoks gradijent]] == Napomene == {{Reflist|group=napomena}} == Reference == {{Reflist}} {{Authority control}} {{Portal|Biologija}} [[Kategorija:Mikrobiologija]] [[Kategorija:Anaerobi| ]] [[Kategorija:Mikrobiomi]] ovla9molpt95l04hmckuxhtc0uy0tgf 3830432 3830431 2026-04-15T11:57:38Z Bombarderos 180319 3830432 wikitext text/x-wiki [[Slika:Spinoloricus.png|thumb|upright|''[[Spinoloricus cinziae]]'', [[metazoa]] koja metabolizira vodikom, bez [[mitohondrija]] i umjesto toga koristi [[hidrogenosom]]e]] '''Anaerobni organizam''' ili '''anaerob''' je bilo koji [[organizam]] kojem nije potreban [[kisik|molekularni kisik]] za rast. Može negativno reagovati ili čak uginuti u prisustvu slobodnog kisika. Anaerobni organizmi ne koriste kisik kao terminalni [[akceptor elektrona]] u svom procesu disanja za proizvodnju energije, već manje snažno [[oksidacijsko sredstvo]], kao što su [[nitrat]], [[željezo|željezni ion]], [[mangan|Mn(IV)]], [[sulfat]]ni ili [[bikarbonat]]ni anioni. Nasuprot tome, [[aerobni organizam]] (aerob) je [[organizam]] kojem je potrebna dovoljno oksigenirana okolina za disanje, proizvodnju energije i napredak. Budući da je anaerobna proizvodnja energije bio prvi mehanizam koji su živi mikroorganizmi koristili u svojoj [[evolucija| evoluciji]] i mnogo je manje efikasan od aerobnog puta, anaerobi su praktično, ''de facto'', uvijek [[jednoćelijski organizmi]] (npr. [[bakterije]] i [[arheje]] ([[prokarioti]]),<ref name="Levinson-2010">{{cite book |author=Levinson, W. |title=Review of Medical Microbiology and Immunology| publisher = McGraw-Hill |year=2010 |edition=11th |pages=91–93| isbn = 978-0-07-174268-9}}</ref> ili [[protozoe]] ([[eukarioti]]).<ref name="Upcroft-2001">{{cite journal|vauthors=Upcroft P, Upcroft JA | title=Drug Targets and Mechanisms of Resistance in | pages= 150–164 | pmc=88967 | doi=10.1128/CMR.14.1.150-164.2001 | pmid=11148007 | volume=14 | issue=1 | date=January 2001 | journal=Clin. Microbiol. Rev.}}</ref> Međutim, nedavno je otkriven minijaturni [[višećelijski organizam]], s izuzetno rijetkim metabolizmom, koji preživljava u [[salinitet|hiperslanom slanom bazenu]] u tami dna [[Sredozemno more|Sredozemnog mora]]. U međuvremenu, on ostaje naučna kuriozitet, jer se mnogo veće energetske potrebe većine višećelijskih organizama ne mogu zadovoljiti anaerobnim disanjem.<ref name="Kristensen-2010">{{cite journal |display-authors=4 |author=Danovaro R |author2=Dell'anno A |author3=Pusceddu A|author4=Gambi C |author5=Heiner I|author6=Kristensen RM |title=The first metazoa living in permanently anoxic conditions |journal=BMC Biology |volume=8 |issue=1 |page=30 |date=April 2010 |pmid=20370908 |pmc=2907586 |doi=10.1186/1741-7007-8-30 |doi-access=free }}</ref> Većina [[Gljiva|gljiva]] (eukariota) su obligatni [[Aerobni organizaam|aerobi]], kojima je za preživljavanje i rast potreban kisik; međutim, neke vrste, poput [[Chytridiomycota]] koje žive u [[burag]]u [[goveda]], su [[obligatni anaerobi]]; za ove vrste se koristi anaerobno disanje jer bi kisik poremetio njihov [[metabolizam]] ili ih ubio. Duboko morsko dno i njegovi podložni sedimenti spadaju među najveća potencijalna staništa za anaerobne mikroorganizme na [[Zemlja| Zemlji]]. Štaviše, [[hemotrof|hemoautotrofni]] [[mikrob]]i također uspijevaju oko [[hidrotermalni otvor| hidrotermalnih otvora]], ispuštajući [[Vruća vodu|vruću vodu]] na [[okeansko dno]] blizu [[srednjookeanski greben|srednjookeanskog grebena]], gdje prevladavaju anaerobni uslovi. Ovi mikrobi proizvode energiju u odsustvu [[sunčeva svjetlost|sunčeve svjetlosti]] ili kisika putem procesa koji se naziva [[anaerobno disanje]], pri čemu [[neorganski spoj]]evi i ioni poput protona ({{Chem2|H+|auto=yes}}),<ref>{{Cite journal |last1=Sapra |first1=Rajat |last2=Bagramyan |first2=Karine |last3=Adams |first3=Michael W. W. |date=2003-06-24 |title=A simple energy-conserving system: proton reduction coupled to proton translocation |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=100 |issue=13 |pages=7545–7550 |doi=10.1073/pnas.1331436100 |doi-access=free |issn=0027-8424 |pmc=164623 |pmid=12792025 |bibcode=2003PNAS..100.7545S }}</ref> elementarni [[sumpor]] i njegovi derivati ({{Chem2|[[sulfat|SO4(2-)]], [[tiosulfat|S2O3(2-)]]}}), ili [[željezo|željezni]] ioni, redukuju se da bi izazvali [[oksidativna fosforilacija| oksidativnu fosforilaciju]]. == Prvo zabilježeno zapažanje == U svom pismu od 14. juna 1680. godine upućenom [[Kraljevsko društvo| Kraljevskom društvu]], [[Antonie van Leeuwenhoek]] je opisao eksperiment koji je izveo tako što je dvije identične staklene cijevi napunio do pola usitnjenim prahom bibera, u koje je dodano malo čiste kišnice. Van Leeuwenhoek je zatvorio jednu od staklenih cijevi plamenom, a drugu ostavio otvorenu. Nekoliko dana kasnije, otkrio je u otvorenoj staklenoj cijevi 'mnogo vrlo malih animalkula, raznih vrsta koje imaju svoje specifično kretanje'. Ne očekujući da će vidjeti bilo kakav život u zatvorenoj staklenoj cijevi, Van Leeuwenhoek je na svoje iznenađenje ugledao 'vrstu živih animalkula koje su bile okrugle i veće od najvećih vrsta za koje sam rekao da su u drugoj vodi'. Uslovi u zatvorenoj cijevi postali su prilično anaerobni zbog potrošnje kisika od strane aerobnih mikroorganizama.<ref name="Gest-2004">Gest, Howard. (2004) ''The discovery of microorganisms by Robert Hooke and Antoni van Leeuwenhoek, Fellows of the Royal Society'', in: 'The Royal Society May 2004 Volume: 58 Issue: 2: pp. 12.</ref> Godine 1913., [[Martinus Beijerinck]] ponovio je Van Leeuwenhoekov eksperiment i identificirao ''[[Clostridium butyricum]]'' kao istaknutu anaerobnu bakteriju u tekućini iz zatvorene epruvete za infuziju papra. Beijerinck je komentirao: {{blockquote|Dakle, dolazimo do izvanrednog zaključka da je, bez sumnje, Van Leeuwenhoek u svom eksperimentu s potpuno zatvorenom epruvetom kultivirao i vidio prave anaerobne bakterije, što će se ponoviti tek nakon 200 godina, naime oko 1862. godine od strane [[Louis Pasteur|Pasteura]]. Razumljivo je da Leeuwenhoek, stotinu godina prije otkrića kisika i sastava zraka, nije bio svjestan značenja svojih zapažanja. Ali činjenica da je u zatvorenoj epruveti uočio povećani pritisak plina uzrokovan fermentativnim bakterijama i, uz to, vidio bakterije, u svakom slučaju dokazuje da nije bio samo dobar posmatrač, već je bio i u stanju osmisliti eksperiment iz kojeg se mogao izvući zaključak.<ref name="Gest-2004"/>}} == Klasifikacije == [[Slika:Ana.png|300px|thumb|right|280px|Aerobne i anaerobne [[bakterije]] mogu se razlikovati kultiviranjem u epruvetama s [[tioglikolatni bujon| tioglikolatnim bujonom]]: [[Obligatni aerobi]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Okupljaju se na vrhu epruvete gdje je koncentracija kisika najveća. [[Obligatni anaerobi]] su otrovani kisikom, pa se okupljaju na dnu epruvete gdje je koncentracija kisika najniža. [[Fakultativni anaerobi]] mogu rasti sa ili bez kisika jer mogu aerobno ili anaerobno metabolizirati energiju. Uglavnom se okupljaju na vrhu jer aerobno disanje generira više [[adenozin-trifosfat]]a (ATP) nego [[fermentacija]] ili [[anaerobno disanje]]. [[Mikroaerofili]] trebaju kisik jer ne mogu anaerobno fermentirati ili disati. Međutim, truju ih visoke koncentracije kisika. Okupljaju se u gornjem dijelu epruvete, ali ne na samom vrhu. | [[Aerotolerantni organizmi]]] ne trebaju kisik jer anaerobno metaboliziraju energiju. Za razliku od obligatnih anaeroba, međutim, oni nisu otrovani [[kisik]]om. Ravnomjerno su raspoređeni po cijeloj epruveti.}} ]] U praktične svrhe, postoje tri kategorije anaeroba: * '''[[Obligatni anaerobi]]''', kojima šteti prisustvo kisika.<ref name="Prescott-1996">{{cite book |vauthors=Prescott LM, Harley JP, Klein DA |title=Microbiology |publisher = Wm. C. Brown Publishers |year=1996 |edition=3rd |pages=130–131| isbn = 978-0-697-29390-9}}</ref><ref name="Brooks-2007">{{cite book |vauthors=Brooks GF, Carroll KC, Butel JS, Morse SA |title=Jawetz, Melnick & Adelberg's Medical Microbiology |publisher = McGraw Hill |year=2007 |edition=24th |pages=307–312| isbn = 978-0-07-128735-7 }}</ref> Dva primjera obligatnih anaeroba su ''Clostridium botulinum'' i bakterije koje žive u blizini hidrotermalnih izvora na dubokomorskom okeanskom dnu. * '''[[Aerotolerantni organizmi]]''', koji ne mogu koristiti kisik za rast, ali toleriraju njegovo prisustvo.<ref name="Hogg-2005">{{cite book |author=Hogg, S. |title=Essential Microbiology| publisher = Wiley |year=2005 |edition=1st |pages=99–100| isbn = 978-0-471-49754-7}}</ref> * '''[[Fakultativni anaerobni organizmi|Fakultativni anaerobi]]''', koji mogu rasti bez kisika, ali koriste kisik ako je prisutan.<ref name="Hogg-2005"/> Međutim, ova klasifikacija je dovedena u pitanje nakon što su nedavna istraživanja pokazala da se ljudski "obligatni anaerobi" (kao što su ''Finegoldia magna'' ili [[metanolgenija|metanogene]] [[arheje]] ''[[Methanobrevibacter smithii]]'') mogu uzgajati u aerobnoj atmosferi ako se medij za kulturu obogati antioksidansima kao što su [[askorbinska kiselina]], [[glutation]] i [[mokraćna kiselina]].<ref>{{Cite journal|last1=La Scola|first1=B.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=Lagier|first3=J.-C.|last4=Raoult|first4=D.|date=2014|title=Aerobic culture of anaerobic bacteria using antioxidants: a preliminary report|journal=European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases|volume=33|issue=10|pages=1781–1783|doi=10.1007/s10096-014-2137-4|pmid=24820294|s2cid=16682688|issn=0934-9723}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Dione|first1=N.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=La Scola|first3=B.|last4=Lagier|first4=J.C.|last5=Raoult|first5=D.|date=2016|title=A quasi-universal medium to break the aerobic/anaerobic bacterial culture dichotomy in clinical microbiology|journal=Clinical Microbiology and Infection|volume=22|issue=1|pages=53–58|doi=10.1016/j.cmi.2015.10.032|pmid=26577141|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Khelaifia|first1=S.|last2=Lagier|first2=J.-C.|last3=Nkamga|first3=V. D.|last4=Guilhot|first4=E.|last5=Drancourt|first5=M.|last6=Raoult|first6=D.|date=2016|title=Aerobic culture of methanogenic archaea without an external source of hydrogen|journal=European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases|volume=35|issue=6|pages=985–991|doi=10.1007/s10096-016-2627-7|pmid=27010812|s2cid=17258102|issn=0934-9723}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Traore|first1=S.I.|last2=Khelaifia|first2=S.|last3=Armstrong|first3=N.|last4=Lagier|first4=J.C.|last5=Raoult|first5=D.|date=2019|title=Isolation and culture of Methanobrevibacter smithii by co-culture with hydrogen-producing bacteria on agar plates|journal=Clinical Microbiology and Infection|volume=25|issue=12|pages=1561.e1–1561.e5|doi=10.1016/j.cmi.2019.04.008|pmid=30986553|doi-access=free}}</ref> == Energetski metabolizam == Neki obligatni anaerobi koriste [[fermentacija|fermentaciju]], dok drugi koriste [[anaerobno disanje]].<ref>{{cite book |last=Pommerville |first=Jeffrey |date=2010 |title=Alcamo's Fundamentals of Microbiology |publisher=Jones and Bartlett Publishers |page=177 |isbn=978-1-4496-5582-2}}</ref> Aerotolerant organisms are strictly fermentative.<ref>{{cite book |last1=Slonim |first1=Anthony |last2=Pollack |first2=Murray |date=2006 |title=Pediatric Critical Care Medicine |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |page=130 |isbn=978-0-7817-9469-5}}</ref> U prisustvu kisika, fakultativni anaerobi koriste [[aerobno disanje]].<ref name="Hogg-2005" /> U odsustvu [[kisik]], neki fakultativni anaerobi koriste [[fermentacija|fermentaciju]], dok drugi mogu koristiti anaerobno disanje.<ref name="Hogg-2005"/> === Fermentacija === Postoji mnogo anaerobnih fermentativnih reakcija. Fermentativni anaerobni organizmi obično koriste put fermentacije [[mliječna kiselina|mliječne kiseline:[[glukoza|C₆H₁₂O₆]] + 2 [[Adenozin-difosfat|ADP]] + 2 fossfata → 2 [[mliječna kiselina]] + 2 [[Adenozin-trifosfat|ATP]] + 2 H₂O}} [[Energija]] oslobođena u ovoj reakciji (bez [[ADP]]-a i [[fosfat]]a) iznosi približno 150 [[kilodžula po molu|kJ po molu]], koja se čuva generiranjem dva ATP-a iz ADP-a po [[glukoza|glukozi]]. To je samo 5% energije po molekulu šećera koju generira tipična aerobna reakcija. [[Biljke]] i [[gljive]] (npr. [[kvasci]]) općenito koriste [[alkohol]]nu (etanolnu) fermentaciju kada kisik postane ograničen: C₆H₁₂O₆ ([[glukoza]]) + 2 ADP + 2 [[fosfat]]a → 2 C₂H₅OH + 2 CO₂↑ + 2 [[ATP]] + 2 H₂O}} Oslobođena energija je oko 180 kJ/mol, koja se sačuva kada se 2 [[ATP]]-a generiraju iz 2 ADP-a po glukozi. Anaerobne bakterije i [[arheje]] koriste ove i mnoge druge fermentacijske puteve, npr. fermentaciju [[propionat|propionske kiseline]],<ref>{{Cite journal |last1=Piwowarek |first1=Kamil |last2=Lipińska |first2=Edyta |last3=Hać-Szymańczuk |first3=Elżbieta |last4=Kieliszek |first4=Marek |last5=Ścibisz |first5=Iwona |date=January 2018 |title=Propionibacterium spp.—source of propionic acid, vitamin B12, and other metabolites important for the industry |journal=Applied Microbiology and Biotechnology |language=en |volume=102 |issue=2 |pages=515–538 |doi=10.1007/s00253-017-8616-7 |issn=0175-7598 |pmc=5756557 |pmid=29167919}}</ref> fermentaciji [[Buterna kiselina|buterne kiseline]],<ref>{{Cite journal |last1=Seedorf |first1=Henning |last2=Fricke |first2=W. Florian |last3=Veith |first3=Birgit |last4=Brüggemann |first4=Holger |last5=Liesegang |first5=Heiko |last6=Strittmatter |first6=Axel |last7=Miethke |first7=Marcus |last8=Buckel |first8=Wolfgang |last9=Hinderberger |first9=Julia |last10=Li |first10=Fuli |last11=Hagemeier |first11=Christoph |last12=Thauer |first12=Rudolf K. |last13=Gottschalk |first13=Gerhard |date=2008-02-12 |title=The genome of Clostridium kluyveri, a strict anaerobe with unique metabolic features |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=105 |issue=6 |pages=2128–2133 |doi=10.1073/pnas.0711093105 |issn=0027-8424 |pmc=2542871 |pmid=18218779 |bibcode=2008PNAS..105.2128S |doi-access=free }}</ref> [[fermentacija]] [[rastvarač]]em, [[fermentacija miješanih kiselina]], [[fermentacija butandiola]], [[Stickland fermentacija]], [[acetogeneza]] ili [[metanogeneza]]. === Hidroliza CrP-a === [[Kreatin]], organski spoj koji se nalazi u životinjama, omogućava korištenje ATP-a u [[mišić]]ima. [[Fosforilacija]] kreatina omogućava skladištenje lako dostupnog fosfata koji se može dostaviti mišićima.<ref>{{Cite journal |last1=Sahlin |first1=Kent |last2=Harris |first2=Roger C. |date=2011-05-01 |title=The creatine kinase reaction: a simple reaction with functional complexity |journal=Amino Acids |language=en |volume=40 |issue=5 |pages=1363–1367 |doi=10.1007/s00726-011-0856-8 |pmid=21394603 |s2cid=12877062 |issn=1438-2199}}</ref> {{block indent| kreatin + ATP ⇌ fosfokreatin + ADP + H⁺}} Reakcija je također reverzibilna, što omogućava održavanje ćelijskog nivoa ATP-a tokom anoksiskih uslova.<ref>{{Citation |last1=Wang |first1=Y. |title=Hypoxia {{!}} Anaerobic Metabolism in Fish |date=2011-01-01 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780123745538001544 |encyclopedia=Encyclopedia of Fish Physiology |pages=1757–1763 |editor-last=Farrell |editor-first=Anthony P. |access-date=2023-04-18 |place=San Diego |publisher=Academic Press |language=en |doi=10.1016/b978-0-12-374553-8.00154-4 |isbn=978-0-08-092323-9 |last2=Richards |first2=J. G.|url-access=subscription }}</ref> This process in animals is seen to be coupled with metabolic suppression to allow certain fish, such as [[goldfish]], to survive environmental anoxic conditions for a short period.<ref>{{Cite journal |last1=van den Thillart |first1=G. |last2=van Waarde |first2=A. |last3=Muller |first3=H. J. |last4=Erkelens |first4=C. |last5=Addink |first5=A. |last6=Lugtenburg |first6=J. |date=1989-04-01 |title=Fish muscle energy metabolism measured by in vivo 31P-NMR during anoxia and recovery |url=https://www.physiology.org/doi/10.1152/ajpregu.1989.256.4.R922 |journal=American Journal of Physiology. Regulatory, Integrative and Comparative Physiology |language=en |volume=256 |issue=4 |pages=R922–R929 |doi=10.1152/ajpregu.1989.256.4.R922 |pmid=2705580 |issn=0363-6119|url-access=subscription }}</ref> == Kultivacija anaeroba == [[Datoteka:Diagnostic algorithm of possible bacterial infection.png|thumb| Primjer algoritma obrade moguće bakterijske infekcije u slučajevima bez specifično traženih ciljeva (nebakterije, mikobakterije itd.), s najčešćim situacijama i agensima koji se vide u okruženju bolnice u Novoj Engleskoj. Među kulturama na agar pločama spominju se višestruki anaerobni mediji za rast. Anaerobi se također mogu identificirati pomoću [[MALDI-TOF]] kao što je prikazano dolje desno.]] Budući da se normalno mikrobno kultiviranje vrši u atmosferskom zraku, koji sadrži molekularni kisik, kultiviranje anaeroba zahtijeva posebne tehnike. Mikrobiolozi koriste nekoliko tehnika prilikom kultiviranja anaerobnih organizama, na primjer, rukovanje bakterijama u [[pretinclu za rukavice]] napunjenoj dušikom ili korištenje drugih posebno zatvorenih spremnika, ili tehnike kao što je ubrizgavanje bakterija u [[Dikotiledone|dicotiladonu]] biljku, koja je okruženje s ograničenim kisikom. [[Plin-pak]] sistem je izolirani spremnik koji postiže anaerobno okruženje reakcijom vode s tabletama [[natrij- borohidrid]]a i [[natrij-bikarbonat]]a, koje proizvode plinoviti vodik i [[ugljik-dioksid]]. [[Vodik]] zatim reaguje sa plinovitim kisikom na [[paladij]]skom katalizatoru kako bi proizveo više vode, čime se uklanja plinoviti kisik. Problem sa Plin-Pak metodom je što može doći do neželjene reakcije koja dovodi do smrti bakterija; stoga treba koristiti [[tioglikolatni bujon|tioglikolatnu podlogu]]. Tioglikolat pruža podlogu koja oponaša podlogu [[Dikotiledone|dikotiledone]],biljke čime se obezbjeđuje ne samo anaerobno okruženje već i sve hranjive tvari potrebne za razmnožavanje bakterija.<ref>[http://ftp.ccccd.edu/dcain/CCCCD%20Micro/gaspakjar.htm "GasPak System"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090928043031/http://ftp.ccccd.edu/dcain/CCCCD%20Micro/gaspakjar.htm |date=2009-09-28 }}. Accessed May 3, 2008.</ref> Dana 6. maja 2018. godine, francuski tim je dokazao vezu između [[redoks]] reakcija i anaeroba u [[gastrointestinalni trakt|crijevima]] <ref>{{Cite journal|last1=Million|first1=Matthieu|last2=Raoult|first2=Didier|date=December 2018|title=Linking gut redox to human microbiome|journal=Human Microbiome Journal|volume=10|pages=27–32|doi=10.1016/j.humic.2018.07.002|doi-access=free}}</ref> na osnovu kliničkih studija teške akutne [[pothranjenost]]i.<ref>{{Cite journal|last1=Million|first1=Matthieu|last2=Tidjani Alou|first2=Maryam|last3=Khelaifia|first3=Saber|last4=Bachar|first4=Dipankar|last5=Lagier|first5=Jean-Christophe|last6=Dione|first6=Niokhor|last7=Brah|first7=Souleymane|last8=Hugon|first8=Perrine|last9=Lombard|first9=Vincent|last10=Armougom|first10=Fabrice|last11=Fromonot|first11=Julien|date=May 2016|title=Increased Gut Redox and Depletion of Anaerobic and Methanogenic Prokaryotes in Severe Acute Malnutrition|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=26051|doi=10.1038/srep26051|issn=2045-2322|pmc=4869025|pmid=27183876|bibcode=2016NatSR...626051M}}{{Retracted|doi=10.1038/s41598-023-44597-3|pmid=37903811|https://retractionwatch.com/?s=Didier+Raoult ''Retraction Watch''|intentional=yes}}</ref><ref group=note>This study was later retracted over ethical oversight concerns.</ref> These findings led to the development of an aerobic culture of "anaerobes" by the addition of [[antioxidant]]s in the culture medium.<ref>{{Cite journal|last1=Guilhot|first1=Elodie|last2=Khelaifia|first2=Saber|last3=La Scola|first3=Bernard|last4=Raoult|first4=Didier|last5=Dubourg|first5=Grégory|date=March 2018|title=Methods for culturing anaerobes from human specimen|journal=Future Microbiology|volume=13|issue=3|pages=369–381|doi=10.2217/fmb-2017-0170|pmid=29446650|issn=1746-0913}}</ref> == Višećelijski oblik života == Vrlo malo višećelijskih oblika života su anaerobni, jer samo aerobno disanje može osigurati dovoljno energije za složeni metabolizam. Izuzeci uključuju tri vrste ''[[Loricifera]]'' (veličine < 1 mm) i 10-ćelijsku ''[[Henneguya zschokkei]]''.<ref>[https://edition.cnn.com/2020/02/26/world/first-animal-doesnt-breathe-oxygen-scn-trnd/index.html Scientists discovered the first animal that doesn't need oxygen to live ]</ref> U 2010. godini, tri vrste anaerobnih ''Loricifera'' otkrivene su u [[mipersalinitet|hipersalinim]] [[anoksična voda|anoksičnim]] [[bazen L'Atalante| bazenu L'Atalante]] na dnu [[mediteran|Sredozemnog mora]]. Nedostaju im [[mitohondrije]], koje sadrže put [[oksidativna fosforilacija| oksidativne fosforilacije]], koji kod svih ostalih životinja kombinuje [[kisik]] sa [[glukoza|glukozom]] da bi proizveo metaboličku energiju; stoga ne konzumiraju kisik. Umjesto toga, ove ''loricifere'' crpe svoju energiju iz [[vodik]]a, koristeći [[hidrogenosom]]e.<ref>[https://web.archive.org/web/20100418230614/http://news.nationalgeographic.com/news/2010/04/100416-oxygen-free-complex-animals-mediterranean/ Oxygen-Free Animals Discovered-A First, National Geographic news]</ref><ref name="Kristensen-2010"/> ''Henneguya zschokkei'' također nema [[mitohondrije]], [[mitohondrijska DNK| mitohondrijsku DNK]] i oksidativne puteve. Uočeno je da mikroskopski, parazitski [[cnidaria]] sadrži [[organele]] povezane s [[mitohondrija]]ma. Ove organele sadrže gen koji kodiraju metaboličke funkcije, poput onih uključenih u [[metabolizam]] [[aminokiselina]]. Međutim, ovim specijaliziranim organelama nedostaju ključne karakteristike tipičnih mitohondrija koje se nalaze u bliskoj srodnoj aerobnoj *[[Myxobolus squamalus]]''. Zbog teškoće kultiviranja ''H. zschokkei'', malo se razumije u njen anaerobni put.<ref>{{Cite journal |last1=Yahalomi |first1=Dayana |last2=Atkinson |first2=Stephen D. |last3=Neuhof |first3=Moran |last4=Chang |first4=E. Sally |last5=Philippe |first5=Hervé |last6=Cartwright |first6=Paulyn |last7=Bartholomew |first7=Jerri L. |last8=Huchon |first8=Dorothée |date=2020-03-10 |title=A cnidarian parasite of salmon (Myxozoa: Henneguya ) lacks a mitochondrial genome |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=117 |issue=10 |pages=5358–5363 |doi=10.1073/pnas.1909907117 |pmid=32094163 |pmc=7071853 |bibcode=2020PNAS..117.5358Y |issn=0027-8424 |doi-access=free }}</ref> == Simbioza == Anaerobno disanje i njegovi krajnji produkti mogu olakšati [[simbioza|simbiozu]] između anaeroba i aeroba. Ovo se dešava kod različitih [[Takson|taksona]], često kao kompenzacija za nutritivne potrebe.<ref name="Moran-2006">{{Cite journal |last=Moran |first=Nancy A. |date=2006-10-24 |title=Symbiosis |journal=Current Biology |language=English |volume=16 |issue=20 |pages=R866–R871 |doi=10.1016/j.cub.2006.09.019 |issn=0960-9822 |pmid=17055966|s2cid=235311996 |doi-access=free |bibcode=2006CBio...16.R866M }}</ref> Anaerobioza i simbioza se javljaju u interakcijama između cilijata i prokariota. Anaerobni cilijati interaguju s prokariotima u endosimbiotskom odnosu. Ovi odnosi su posredovani u kojima cilijata ostavlja krajnje proizvode koje njegov [[[prokariot]]ski simbiont koristi. [[Cilijate]] to postižu fermentativnim metabolizmom. [[Burag]] raznih životinja sadrži ovog cilijata zajedno s mnogim drugim anaerobnim bakterijama, [[protozoa]]ma i [[gljive|gljivicama]].<ref>{{Cite journal |last=Flint |first=Harry J. |date=September 1994 |title=Molecular genetics of obligate anaerobes from the rumen |journal=FEMS Microbiology Letters |volume=121 |issue=3 |pages=259–267 |doi=10.1111/j.1574-6968.1994.tb07110.x |pmid=7926679 |s2cid=24273083 |issn=0378-1097|doi-access=free }}</ref> Konkretno, [[metanogeneza|metanogene]] [[arheje]] koje se nalaze u [[burag]]u djeluju kao simbiont anaerobnih cilijata.<ref>{{Cite journal |last1=Rotterová |first1=Johana |last2=Edgcomb |first2=Virginia P. |last3=Čepička |first3=Ivan |last4=Beinart |first4=Roxanne |date=September 2022 |title=Anaerobic ciliates as a model group for studying symbioses in oxygen-depleted environments |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jeu.12912 |journal=Journal of Eukaryotic Microbiology |language=en |volume=69 |issue=5 |article-number=e12912 |doi=10.1111/jeu.12912 |pmid=35325496 |s2cid=247677842 |issn=1066-5234|url-access=subscription }}</ref> Ovi anaerobi su korisni osobama s buragom zbog svoje sposobnosti da razgrađuju [[celuloza|celulozu]], čineći je bioraspoloživom kada je inače ne bi bila probavljiva za [[životinje]].<ref name="Moran-2006" /> [[Termiti]] koriste anaerobne bakterije za fiksiranje i ponovno hvatanje dušika. Konkretno, stražnje crijevo termita je puno bakterija koje fiksiraju dušik, čije funkcije ovise o koncentraciji dušika u prehrani. Uočeno je da se smanjenje [[acetilen]]a kod termita povećava kod termita s prehranom siromašnom dušikom, što znači da se aktivnost nitrogenaze povećava kako se sadržaj dušika u termitima smanjuje.<ref name="Breznak-1973">{{Cite journal |last1=Breznak |first1=John A. |last2=Brill |first2=Winston J. |last3=Mertins |first3=James W. |last4=Coppel |first4=Harry C. |date=August 1973 |title=Nitrogen Fixation in Termites |url=https://www.nature.com/articles/244577a0 |journal=Nature |language=en |volume=244 |issue=5418 |pages=577–580 |doi=10.1038/244577a0 |pmid=4582514 |bibcode=1973Natur.244..577B |s2cid=4223979 |issn=1476-4687|url-access=subscription }}</ref> Jedna od funkcija [[mikrobiom|mikrobiote]] termita je ponovno hvatanje dušika iz mokraćne kiseline termita. To omogućava očuvanje dušika iz prehrane koja inače ima malo [[dušik]]a.<ref name="Breznak-1973" /><ref name="Thong-On-2012">{{Cite journal |last1=Thong-On |first1=Arunee |last2=Suzuki |first2=Katsuyuki |last3=Noda |first3=Satoko |last4=Inoue |first4=Jun-ichi |last5=Kajiwara |first5=Susumu |last6=Ohkuma |first6=Moriya |date=2012 |title=Isolation and Characterization of Anaerobic Bacteria for Symbiotic Recycling of Uric Acid Nitrogen in the Gut of Various Termites |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/jsme2/27/2/27_ME11325/_article |journal=Microbes and Environments |volume=27 |issue=2 |pages=186–192 |doi=10.1264/jsme2.ME11325 |pmc=4036019 |pmid=22791052}}</ref> Analiziran je [[mikrobiom]] stražnjeg crijeva različitih termita, pokazujući 16 različitih anaerobnih vrsta bakterija, uključujući rod ''[[Clostridia]]'', porodicu ''[[Enterobacteriaceae]]'' i [[Coccus|Gram-pozitivne koke]].<ref name="Thong-On-2012" /> == Također pogledajte== * [[Aerobni organizam]] * [[Redoks gradijent]] == Napomene == {{Reflist|group=napomena}} == Reference == {{Reflist}} {{Authority control}} {{Portal|Biologija}} [[Kategorija:Mikrobiologija]] [[Kategorija:Anaerobi| ]] [[Kategorija:Mikrobiomi]] khh9btj8pvwc85nxj3s88681rq4gg66 0 533337 3830422 2026-04-15T11:12:55Z Bombarderos 180319 Preusmjereno na [[Anaerob]] 3830422 wikitext text/x-wiki #Preusmjeri [[Anaerob]] sq32i2ygqjzwjtdbk40hx9z6u7ubsbw 0 533338 3830424 2026-04-15T11:21:48Z AdnanSa 226 Nova stranica: {{Infokutija naučnik | ime = Ebu Zejd Al-Balhi | slika = | slika_širina = | naslov = | datum_rođenja = oko 850. | mjesto_rođenja = Šamistijan, Horasan (moderni Afganistan) | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1013|||934||}} | mjesto_smrti = | prebivalište = <!-- [[Grad]], [[Država]] --> | državljanstvo = | narodnost = | etn... 3830424 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naučnik | ime = Ebu Zejd Al-Balhi | slika = | slika_širina = | naslov = | datum_rođenja = oko 850. | mjesto_rođenja = Šamistijan, Horasan (moderni Afganistan) | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1013|||934||}} | mjesto_smrti = | prebivalište = <!-- [[Grad]], [[Država]] --> | državljanstvo = | narodnost = | etnicitet = | polje = [[Medicina]], [[Geografija]], [[Matematika]] | radna_institucija = | alma_mater = | doktorski_mentor = | doktorski_studenti = | akademski_savjetnici = | uticao_na = | uticali_na_njega = | poznat_po = | autor_kratica_bot = | autor_kratica_zoo = | nagrade = | religija = | fusnote = }} ''Ebu Zejd Al-Balhi'' (perzijski: ابو زید احمد بن سهل بلخی) bio je perzijski muslimanski [[polimat]]: geograf, matematičar, ljekar, [[Psihologija|psiholog]] i naučnik. Rođen je 850. godine u Šamistijanu, u provinciji Balk, Veliki Horasan, i bio je učenik Al-Kindija. Također je osnovao "Balkhī školu" terestričkog mapiranja u Bagdadu.<ref>E. Edson and Emilie Savage-Smith, Medieval Views of the Cosmos, pp. 61–3, Bodleian Library, University of Oxford</ref> Vjeruje se da je Al-Balhi bio jedan od prvih naučnika koji je dijagnosticirao da mentalne bolesti mogu imati psihološke i fiziološke uzroke i bio je prvi koji je tipizirao četiri vrste emocionalnih poremećaja: [[strah]] i anksioznost; ljutnju i agresiju; [[Tuga|tugu]] i [[Depresija|depresiju]]; i opsesije. == Biografija == Al-Balhi je rođen 850. godine u malom selu Šamistijan, u području Balkh koje je danas dio Afganistana. Kao mladić, otprilike u vrijeme Al-Kindijeve smrti,<ref>Biesterfeldt, Hans Hinrich (2011), "al-Balkhī, Abū Zayd", in Lagerlund, Henrik (ed.), Encyclopedia of Medieval Philosophy, Dordrecht: Springer Netherlands, pp. 139–141, doi:10.1007/978-1-4020-9729-4_73, ISBN 978-1-4020-9729-4, retrieved 2021-12-15</ref> Al-Balhi je putovao u Irak.<ref>Foundation, Encyclopaedia Iranica. "Welcome to Encyclopaedia Iranica". iranicaonline.org.</ref> == Reference == {{reference}} [[Kategorija:Geografi]] [[Kategorija:Matematičari]] [[Kategorija:Medicinski istraživači]] 3saa6z4oflif4iyzreb2y7kq12hspg3 3830428 3830424 2026-04-15T11:35:20Z AdnanSa 226 3830428 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naučnik | ime = Ebu Zejd Al-Balhi | slika = | slika_širina = | naslov = | datum_rođenja = oko 850. | mjesto_rođenja = Šamistijan, Horasan (moderni Afganistan) | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1013|||934||}} | mjesto_smrti = | prebivalište = <!-- [[Grad]], [[Država]] --> | državljanstvo = | narodnost = | etnicitet = | polje = [[Medicina]], [[Geografija]], [[Matematika]] | radna_institucija = | alma_mater = | doktorski_mentor = | doktorski_studenti = | akademski_savjetnici = | uticao_na = | uticali_na_njega = | poznat_po = | autor_kratica_bot = | autor_kratica_zoo = | nagrade = | religija = | fusnote = }} ''Ebu Zejd Al-Balhi'' (perzijski: ابو زید احمد بن سهل بلخی) bio je perzijski muslimanski [[polimat]]: geograf, matematičar, ljekar, [[Psihologija|psiholog]] i naučnik. Rođen je 850. godine u Šamistijanu, u provinciji Balh, Veliki Horasan, i bio je učenik Al-Kindija. Također je osnovao "Balhī školu" terestričkog mapiranja u Bagdadu.<ref>E. Edson and Emilie Savage-Smith, Medieval Views of the Cosmos, pp. 61–3, Bodleian Library, University of Oxford</ref> Vjeruje se da je Al-Balhi bio jedan od prvih naučnika koji je dijagnosticirao da mentalne bolesti mogu imati psihološke i fiziološke uzroke i bio je prvi koji je tipizirao četiri vrste emocionalnih poremećaja: [[strah]] i anksioznost; ljutnju i agresiju; [[Tuga|tugu]] i [[Depresija|depresiju]]; i opsesije. == Biografija == Al-Balhi je rođen 850. godine u malom selu Šamistijan, u području Balh koje je danas dio Afganistana. Kao mladić, otprilike u vrijeme Al-Kindijeve smrti,<ref>Biesterfeldt, Hans Hinrich (2011), "al-Balkhī, Abū Zayd", in Lagerlund, Henrik (ed.), Encyclopedia of Medieval Philosophy, Dordrecht: Springer Netherlands, pp. 139–141, doi:10.1007/978-1-4020-9729-4_73, ISBN 978-1-4020-9729-4, retrieved 2021-12-15</ref> Al-Balhi je putovao u Irak.<ref>Foundation, Encyclopaedia Iranica. "Welcome to Encyclopaedia Iranica". iranicaonline.org.</ref> U to vrijeme islamska kultura je ulagala snažne napore da apsorbuje znanje prethodnih civilizacija i doživljavala vlastiti kulturni procvat. Ovaj period se ponekad naziva [[Zlatno doba islama|zlatnim dobom islama]]. Al-Balhi je proveo osam godina u Iraku. Jedan od njegovih učitelja bio je filozof Abu Jusuf Al-Kendī. Vratio se u Balk i počeo podučavati ono što je naučio. Ahmed ibn Sahl, vladar Balka i okolnih teritorija, ponudio mu je i spisateljski i ministarski položaj, a Al-Balhi je prihvatio prvu ponudu, a odbio drugu. Kralj je potvrdio njegovu odluku i finansijski ga podržao. Al-Balhi je još jednom otputovao u [[Bagdad]], prije nego što se posljednji put vratio u Balh i tamo ostao do svoje smrti 934. godine.<ref>Who was Abu Zayd al-Balkhi? Malik Badri, introduction to Sustenance of the Soul, Gutenberg Press</ref> === Lične karakteristike === Posjedovao je prilično rezervisan i izoliran karakter, zbog čega nije prikupljeno dovoljno podataka o njegovom ličnom životu.<ref> al-Balkhī, Abū Zayd; Badri, Malik (2013), "Who was Abū Zayd al-Balkhī?", Abu Zayd AlBalkhi’s Sustenance of the Soul, The Cognitive Behavior Therapy of A Ninth Century Physician, International Institute of Islamic Thought, pp. 1–7, doi:10.2307/j.ctvh4zfhk.4, JSTOR j.ctvh4zfhk.4, retrieved 2021-12-15</ref> Prema riječima Ebu Muhameda El-Hasana ibn El-Vazirija, jednog od njegovih učenika, Al-Balhijevo lice bilo je prekriveno ožiljcima koje je zadobio nakon što je prebolio [[Boginje]]. == Politika == U zbirci djela Al-Tavhidija iz X stoljeća, Al-Balhi opisuje [[Politika|politiku]] kao umjetnost koja ima za cilj doprinijeti usponu zemlje. Nadalje, spominje pet odvojenih izvora koji utiču na ukupni ishod politike. To uključuje opipljivi cilj koji odgovara poslovima podanika, službeni razlog u vezi s općom dobrobiti naroda, pokretačku snagu kao "brigu vladara za poslove svojih podanika", svrhu kao očuvanje javnog blagostanja, kao i instrumentalni cilj koji se sastoji od korištenja "podsticanja i zastrašivanja" za postizanje cilja. == Reference == {{reference}} [[Kategorija:Geografi]] [[Kategorija:Matematičari]] [[Kategorija:Medicinski istraživači]] b3x6ylkdrd3mm52qtpzz0twmpd6yxcy