Wikipedia bswiki https://bs.wikipedia.org/wiki/Po%C4%8Detna_strana MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Mediji Posebno Razgovor Korisnik Razgovor s korisnikom Wikipedia Razgovor o Wikipediji Datoteka Razgovor o datoteci MediaWiki Razgovor o MediaWikiju Šablon Razgovor o šablonu Pomoć Razgovor o pomoći Kategorija Razgovor o kategoriji Portal Razgovor o portalu TimedText TimedText talk Modul Razgovor o modulu Event Event talk Topic 0 4378 3898594 3898193 2026-06-13T10:35:19Z KWiki 9400 /* Vanjski linkovi */ 3898594 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naučnik | ime = Sigmund Freud | slika = Sigmund Freud, by Max Halberstadt (cropped).jpg | slika_širina = | naslov = Freud, oko 1921. | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1856|5|6}} | mjesto_rođenja = [[Příbor|Freiberg]], [[Austrijsko Carstvo]] (danas [[Příbor]], [[Češka]]) | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1939|9|23|1856|5|6}} | mjesto_smrti = [[London]], [[Engleska]] | prebivalište = | državljanstvo = | narodnost = [[Austrijanci|Austrijanac]] | etnicitet = | polje = {{Plainlist| * {{nowrap|[[Neurologija]]}} * {{nowrap|[[Psihoterapija]]}} * {{nowrap|[[Psihoanaliza]]}} }} | radna_institucija = {{Plainlist| * [[Univerzitet u Beču]] * [[Međunarodno psihoanalitičko udruženje]] }} | alma_mater = [[Univerzitet u Beču]] ([[Doktor medicine|MD]], 1881) | doktorski_mentor = | doktorski_studenti = | akademski_savjetnici ={{Plainlist| * {{nowrap|[[Franz Brentano]]}} * {{nowrap|[[Ernst Wilhelm von Brücke|Ernst Brücke]]}} * {{nowrap|[[Carl Friedrich Wilhelm Claus|Carl Claus]]}} }} | uticao_na = | uticali_na_njega = | poznat_po = {{Plainlist| * [[Psihoanaliza]] * [[Id, ego i super-ego]] * [[Edipov kompleks]] * [[Potiskivanje]] * [[Mehanizmi odbrane]] * [[Psihoseksualni razvoj|Faze psihoseksualnog razvoja]] }} | autor_kratica_bot = | autor_kratica_zoo = | nagrade = [[Goetheova nagrada]] (1930) | religija = | fusnote = {{Plainlist| * '''Potpis:''' [[Datoteka:FreudSignature.svg|120px|centrirano]] '''Glas naučnika:''' [[Mediji:Sigmund Freud's Voice (1938).wav|Poslušajte zvučni zapis (1938)]] }} }} '''Sigmund Freud''' (rođen kao '''Sigismund Schlomo Freud'''; 6. maj 1856 – 23. septembar 1939) bio je [[Austrija|austrijski]] [[neurologija|neurolog]] i osnivač [[psihoanaliza|psihoanalize]]. Razvio je psihoanalizu kao teorijski i terapijski pristup zasnovan na istraživanju nesvjesnih psihičkih procesa te na liječenju psihičkih poteškoća kroz razgovor između pacijenta i psihoanalitičara. Iz tog pristupa proizašla je i njegova teorija uma i ljudskog ponašanja, koja je ostavila snažan utjecaj na razvoj [[Psihologija|psihologije]], [[Psihijatrija|psihijatrije]] i drugih [[Društvene nauke|društvenih]] i humanističkih disciplina.<ref name="Pick_2015">{{cite book |last=Pick |first=Daniel |date=2015 |title=Psychoanalysis: A Very Short Introduction |url=https://archive.org/details/psychoanalysisve0000pick |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-19-967436-7}}</ref> Razvijajući psihoanalizu, Freud je uveo terapijske metode kao što su [[Slobodne asocijacije (psihologija)|slobodne asocijacije]], [[tumačenje snova]] i analiza [[transfer (psihologija)|transfera]], koje su postale sastavni dio psihoanalitičke prakse. Proširivši pojam [[seksualnost]]i tako da obuhvati i [[psihoseksualni razvoj|dječije faze psihoseksualnog razvoja]], Freud je razvio koncept [[Edipov kompleks|Edipovog kompleksa]], koji je postao jedan od osnovnih elemenata psihoanalitičke teorije.<ref name="Jones_1949">{{cite book |last=Jones |first=Ernest |date=1949 |title=What Is Psychoanalysis? |url=https://archive.org/details/dli.ernet.5685 |publisher=George Allen & Unwin Ltd. |location=London |access-date=1. 6. 2026 |language=en}}</ref> Freud je [[San|snove]] tumačio kao ispunjenje potisnutih želja, smatrajući da njihova analiza omogućava uvid u nastanak psihičkih simptoma i djelovanje odbrambenog mehanizma [[potiskivanje|potiskivanja]]. Na toj osnovi razvio je teoriju [[nesvjesno|nesvjesnog]], a potom i model psihičke strukture sastavljen od [[Id, ego i super-ego|ida, ega i super-ega]].<ref name="Mannoni_1971">{{cite book |last=Mannoni |first=Octave |date=1971 |title=Freud |url=https://archive.org/details/freudmann00mann |publisher=Pantheon Books |location=New York |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-394-46934-8}}</ref> U okviru svoje teorije Freud je postulirao postojanje [[libido|libida]], seksualizirane psihičke energije koja pokreće psihičke procese i stvara erotsku vezanost, kao i [[nagon smrti|nagona smrti]], koji je povezivao s kompulzivnim ponavljanjem, agresijom, mržnjom i neurotičnim osjećajem krivnje.<ref name="Mannoni_1971" /> U svojim kasnijim radovima Freud je razvio opsežna tumačenja i kritike religije i kulture, nastojeći psihoanalitičke koncepte primijeniti na razumijevanje širih društvenih i kulturnih pojava. Iako je danas manje zastupljena kao dijagnostički i klinički pristup nego u prvoj polovini 20. vijeka, psihoanaliza i dalje ima značajan utjecaj na [[psihologija|psihologiju]], [[psihijatrija|psihijatriju]], [[psihoterapija|psihoterapiju]] te brojne discipline iz područja [[Humanističke nauke|humanističkih nauka]].<ref name="Burns_2014">{{cite book |last=Burns |first=Tom |date=2014 |title=Our Necessary Shadow: The Nature and Meaning of Psychiatry |url=https://archive.org/details/ournecessaryshado0000burn |publisher=Pegasus Books |location=New York |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-1-60598-616-6}}</ref><ref name="Forrester_1990">{{cite book |last=Forrester |first=John |date=1990 |title=The Seductions of Psychoanalysis: Freud, Lacan, and Derrida |url=https://archive.org/details/seductionsofpsyc0000fory |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-521-37243-5}}</ref> Zbog toga i dalje predstavlja predmet naučnih i stručnih rasprava koje se odnose na njenu terapijsku djelotvornost, naučni status, kao i na pitanje njenog doprinosa ili mogućeg ograničavanja razvoja [[feminizam|feminističke]] misli.<ref name="Fisher_Greenberg_1996">{{cite book |last1=Fisher |first1=Seymour |last2=Greenberg |first2=Roger P. |date=1996 |title=Freud Scientifically Reappraised: Testing the Theories and Therapy |url=https://archive.org/details/freudscientifica0000fish |publisher=John Wiley & Sons |location=New York |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-471-57855-0}}</ref><ref name="Stevens_1983">{{cite book |last=Stevens |first=Richard |date=1983 |title=Freud and Psychoanalysis |url=https://archive.org/details/freudpsychoanaly0000stev |publisher=Open University Press |location=Milton Keynes |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-335-10113-9}}</ref><ref name="Appignanesi_Forrester_1992">{{cite book |last1=Appignanesi |first1=Lisa |last2=Forrester |first2=John |date=1992 |title=Freud's Women |url=https://archive.org/details/freudswomen00appi |publisher=Basic Books |location=New York |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-465-02563-3}}</ref> Uprkos brojnim kritikama i kontroverzama, Freudove ideje ostavile su dubok trag u [[Zapadna filozofija|zapadnoj misli]] i popularnoj kulturi. Njegovi koncepti, poput nesvjesnog, [[potiskivanje|potiskivanja]] i psihoseksualnog razvoja, postali su dio šireg kulturnog i intelektualnog naslijeđa, nadilazeći okvire same psihoanalize. O njegovom kulturnom utjecaju često se govori i izvan naučnih krugova. Tako ga je [[W. H. Auden]] u pjesmi ''In Memory of Sigmund Freud'' (1940) opisao kao osobu koja je stvorila ″čitavu klimu mišljenja″ unutar koje savremeni ljudi oblikuju i žive svoje živote.<ref name="Auden_Freud">{{cite web |last=Auden |first=W. H. |title=In Memory of Sigmund Freud |url=https://poets.org/poem/memory-sigmund-freud |publisher=Academy of American Poets |access-date=1. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Biografija == === Rani život i obrazovanje === [[Datoteka:Pribor - Birthplace of Sigmund Freud.jpg|mini|desno|300px|Rodno mjesto Sigmunda Freuda, iznajmljena soba u kući bravara u [[Příbor|Freibergu]] u [[Austrijsko Carstvo|Austrijskom Carstvu]] (danas [[Příbor]], [[Češka]])]] Sigmund Freud rođen je u [[Jevreji|jevrejskoj]] porodici [[Aškenazi|aškenaskog]] porijekla u [[Moravska|moravskom]] gradu [[Příbor|Freibergu]] u [[Austrijsko Carstvo|Austrijskom Carstvu]] (danas [[Příbor]] u [[Češka|Češkoj]]).<ref name="ZA_Opava_Freud">{{cite web |title=Matriky - ACTA PUBLICA: Birth Register (Rodná matrika) - Sigmund Freud |url=https://digi.archives.cz/da/permalink?xid=be85d01a-f13c-102f-8255-0050568c0263&scan=3196614d700349279f6de3a8330b224a |publisher=Zemský archiv v Opavě |access-date=1. 6. 2026 |language=cs}}</ref><ref name="Britannica_Freud">{{cite web |title=Sigmund Freud |url=https://www.britannica.com/biography/Sigmund-Freud |website=Encyclopedia Britannica |access-date=1. 6. 2026 |language=en}}</ref> Bio je prvo od osmero djece svojih roditelja.<ref name="Gresser_1994">{{cite book |last=Gresser |first=Moshe |date=1994 |title=Dual Allegiance: Freud As a Modern Jew |url=https://archive.org/details/dualallegiancefr0000gres_u3z7 |publisher=State University of New York Press |location=Albany, NY |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-7914-1812-3}}</ref> Oba roditelja poticala su iz [[Galicija (Istočna Evropa)|Galicije]]. Njegov otac, [[Jacob Freud]], trgovac vunom, iz prvog braka imao je dvojicu sinova, Emanuela i Filipa. Porodica Freud pripadala je tradiciji [[Hasidizam|hasidskog judaizma]], iako se Jakob tokom života udaljio od religijske prakse. Uprkos tome, ostao je poznat po svom proučavanju [[Tora|Tore]]. Freudova majka, [[Amalia Freud|Amalia Nathansohn]], bila je Jakobova treća supruga i dvadeset godina mlađa od njega. Vjenčao ih je rabin [[Isaac Noah Mannheimer]] 29. jula 1855.<ref name="Rice_1990">{{cite book |last=Rice |first=Emanuel |date=1990 |title=Freud and Moses: The Long Journey Home |url=https://archive.org/details/freudmoseslongjo0000rice |publisher=State University of New York Press |location=Albany |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-7914-0453-9}}</ref> U vrijeme Freudovog rođenja porodica se suočavala s finansijskim poteškoćama te je živjela u iznajmljenoj sobi u kući bravara u ulici Schlossergasse 117.<ref name="Gay_1998">{{cite book |last=Gay |first=Peter |date=1998 |title=Freud: A Life for Our Time |url=https://archive.org/details/freud00pete |publisher=W. W. Norton &amp; Company |location=New York |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-393-31826-5}}</ref><ref name="Clark_1980">{{cite book |last=Clark |first=Ronald W. |date=1980 |title=Freud: The Man and the Cause |edition=1. |url=https://archive.org/details/freudmancause00clar |publisher=Random House |location=New York |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-394-40983-2}}</ref> Sigmund Freud rođen je 6. maja 1856. Prema porodičnom predanju, rođen je s dijelom plodove ovojnice na glavi, što je njegova majka smatrala povoljnim [[Predznak|predznakom]] za njegovu budućnost.<ref name="Margolis_1996">{{cite book |last=Margolis |first=Deborah P. |date=1996 |title=Freud and His Mother: Preoedipal Aspects of Freud's Personality |url=https://archive.org/details/freudhismotherpr0000marg |publisher=Jason Aronson |location=Northvale, N.J. |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-1-56821-484-9}}</ref> [[Datoteka:AmaliaFreud.jpg|mini|desno|300px|Sigmund Freud (u dobi od 16 godina) sa svojom majkom, [[Amalia Freud|Amalijom]], 1872.]] Godine 1859. [[porodica Freud]] napustila je [[Příbor|Freiberg]]. Otac Jacob Freud preselio je porodicu, zajedno sa suprugom i djecom, najprije u [[Lajpcig]], a potom 1860. u [[Beč]]. Polubraća Sigmunda Freuda emigrirala su u [[Manchester]] u [[Engleska|Engleskoj]], čime je prekinut njegov kontakt s Johnom, Emanuelovim sinom, koji mu je bio ″nerazdvojni″ drug u igri tokom ranog djetinjstva.<ref name="Jones_1961">{{cite book |last=Jones |first=Ernest |editor-last1=Trilling |editor-first1=Lionel |editor-last2=Marcus |editor-first2=Stephen |date=1961 |title=The Life and Work of Sigmund Freud |url=https://archive.org/details/dli.ernet.65429 |publisher=Penguin Books |location=New York |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-14-020661-6}}</ref> U Beču su su rođene još četiri sestre i brat: Rosa (1860), Marie (1861), Adolfine (1862), Paula (1864) i Alexander (1866). Prethodno su u porodici rođeni Anna (1858) i Julius (1857), koji je preminuo u ranom djetinjstvu. Godine 1865, u dobi od devet godina, Freud je upisan u ''Leopoldštatsku realnu gimnaziju'', uglednu srednju školu u Beču. Pokazao se kao izuzetno uspješan učenik te je 1873. maturirao s odličnim uspjehom. Posebno je bio zainteresiran za [[književnost]], a govorio je i pisao na [[Njemački jezik|njemačkom]], [[Francuski jezik|francuskom]], [[Italijanski jezik|italijanskom]], [[Španski jezik|španskom]], [[Engleski jezik|engleskom]], [[Hebrejski jezik|hebrejskom]], [[Latinski jezik|latinskom]] i [[Grčki jezik|grčkom jeziku]].<ref name="Hothersall_2004">{{cite book |last=Hothersall |first=David |date=2004 |title=History of Psychology |edition=4. |url=https://archive.org/details/historyofpsycholo0000hoth_4thedi |publisher=McGraw-Hill |location=Boston |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-07-284965-3}}</ref> Freud je sa 17 godina upisao [[Univerzitet u Beču]]. Iako je prvobitno planirao studirati [[pravo]], ubrzo se odlučio za [[Medicina|medicinu]]. Tokom studija slušao je predavanja iz [[Filozofija|filozofije]] kod [[Franz Brentano|Franza Brentana]], [[Fiziologija|fiziologije]] kod [[Ernst Wilhelm von Brücke|Ernsta Brückea]] te [[Zoologija|zoologije]] kod [[Darvinizam|darvinistički]] orijentisanog profesora [[Carl Friedrich Wilhelm Claus|Carla Clausa]].<ref name="Hothersall_2004" /> Godine 1876. Freud je proveo četiri sedmice u Clausovoj zoološkoj istraživačkoj stanici u [[Trst|Trstu]], gdje je secirao stotine [[jegulja]] u pokušaju da pronađe njihove muške reproduktivne organe, bez konačnih rezultata. Naredne godine pridružio se laboratoriju Ernsta Brückeа, gdje je tokom šest godina istraživao nervno tkivo, upoređujući mozak čovjeka s mozgovima drugih kičmenjaka, poput [[žaba]] i [[lampreja]], kao i beskičmenjaka, poput [[rakovi|rakova]]. Njegov rad u oblasti biologije [[Nervni sistem|nervnog sistema]] smatra se značajnim doprinosom razvoju istraživanja koja su tokom 1890-ih godina dovela do otkrića [[neuron]]a.<ref name="Costandi_2014">{{cite web |last=Costandi |first=Mo |date=2014 |title=Freud was a pioneering neuroscientist |url=https://www.theguardian.com/science/neurophilosophy/2014/mar/10/neuroscience-history-science |website=The Guardian |access-date=1. 6. 2026 |language=en}}</ref> Freudov istraživački rad bio je privremeno prekinut 1879. zbog obaveze jednogodišnjeg vojnog roka. Tokom tog perioda iskoristio je slobodno vrijeme za prevođenje četiri eseja iz sabranih djela [[John Stuart Mill|Johna Stuarta Milla]].<ref name="Gay_1998" /> Diplomirao je medicinu u martu 1881. i stekao zvanje doktora medicine.<ref name="Sulloway_1979">{{cite book |last=Sulloway |first=Frank J. |date=1979 |title=Freud, Biologist of the Mind: Beyond the Psychoanalytic Legend |url=https://archive.org/details/freudbiologistof0000sull |publisher=Basic Books |location=New York |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-465-02559-6}}</ref> {{Porodično stablo Sigmunda Freuda}} === Rana karijera i brak === Godine 1882. Freud je započeo svoju ljekarsku karijeru u [[Opća bolnica u Beču|Općoj bolnici u Beču]]. Njegova istraživanja iz područja anatomije mozga rezultirala su 1884. objavljivanjem utjecajnog rada o medicinskim učincima kokaina, dok su istraživanja [[Afazija|afazije]] kasnije poslužila kao osnova za njegovu prvu knjigu ''On Aphasia: A Critical Study'',<ref name="Freud_1953">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1953 |title=On Aphasia: A Critical Study |url=https://archive.org/details/onaphasiacritica00freurich |publisher=International Universities Press |location=New York |access-date=1. 6. 2026 |language=en}}</ref> objavljenu 1891.<ref name="Wallesch_2004">{{cite journal |last=Wallesch |first=Claus |date=2004 |title=History of Aphasia: Freud as an aphasiologist |journal=Aphasiology |volume=18 |issue=4 |pages=389–399 |doi=10.1080/02687030344000599 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02687030344000599 |access-date=1. 6. 2026 |language=en}}</ref> Tokom naredne tri godine radio je na više odjela bečke bolnice, stječući iskustvo u različitim granama medicine. Posebno je značajan bio njegov rad u [[psihijatrija|psihijatrijskoj]] klinici [[Theodor Meynert]], kao i angažman u jednoj lokalnoj ustanovi za [[Mentalni poremećaj|mentalno oboljele]] osobe, što je dodatno potaknulo njegovo zanimanje za klinički rad i psihijatriju. Zahvaljujući opsežnom istraživačkom radu i brojnim objavljenim naučnim radovima, 1885. imenovan je [[docent]]om iz [[Neuropatologija|neuropatologije]] na [[Univerzitet u Beču|Univerzitetu u Beču]]. Iako ta funkcija nije bila plaćena, omogućavala mu je održavanje predavanja na univerzitetu.<ref name="Gay_1998" /> [[Datoteka:Wien - Wohnhaus Sigmund Freuds.JPG|mini|desno|300px|Dom Sigmunda Freuda u ulici [[Muzej Sigmunda Freuda (Beč)|Berggasse 19]] u Beču]] Godine 1886. Freud je napustio radno mjesto u bolnici i otvorio privatnu praksu, specijalizirajući se za liječenje ″nervnih poremećaja″. Iste godine oženio se [[Martha Bernays|Marthom Bernays]], unukom [[Isaac Bernays|Isaaca Bernaysa]], glavnog rabina u Hamburgu. Kao [[Ateizam|ateista]], Freud je s negodovanjem prihvatio zakonski zahtjev da brak bude sklopljen uz jevrejski vjerski obred te je nakratko razmatrao mogućnost prelaska na protestantsku vjeroispovijest kako bi izbjegao tu obavezu, ali je od te ideje odustao.<ref name="Jones_1961" /> Građansko vjenčanje Marthe Bernays i Sigmunda Freuda održano je 13. septembra 1886, dok je vjerski obred obavljen narednog dana, nakon što je Freud ubrzano podučen hebrejskim molitvama.<ref name="Roudinesco_2016">{{cite book |last=Roudinesco |first=Élisabeth |date=2016 |title=Freud: In His Time and Ours |url=https://archive.org/details/freudinhistimeou0000roud |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, Massachusetts |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-674-49536-4}}</ref> U braku su dobili šestero djece: Mathilde (1887), Jean-Martina (1889), Olivera (1891), [[Ernst L. Freud|Ernsta]] (1892), Sophie (1893) i [[Anna Freud|Annu]] (1895). Od 1891. pa sve do napuštanja Beča 1938, porodica Freud živjela je u stanu u ulici Berggasse 19, u blizini historijskog gradskog jezgra Beča. Danas se na toj adresi nalazi [[Muzej Sigmunda Freuda (Beč)|Muzej Sigmunda Freuda]] posvećen njegovom životu i radu. Dana 8. decembra 1897. Freud je primljen u članstvo jevrejskog kulturnog udruženja [[B'nai B'rith]], s kojim je ostao povezan do kraja života. Na jednom od sastanaka udruženja održao je predavanje o tumačenju snova, koje je naišlo na veoma pozitivan prijem. Ideje predstavljene u tom izlaganju postale su osnova za njegovo najpoznatije djelo, ''[[Tumačenje snova (Freud)|Tumačenje snova]]'', objavljeno 1899.<ref name="Knoepfmacher_1979">{{cite journal |last=Knoepfmacher |first=Hugo |date=1979 |title=Sigmund Freud and the B'Nai B'Rith |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=27 |issue=2 |pages=441–449 |doi=10.1177/000306517902700209 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/000306517902700209 |access-date=1. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Cicciola_2019">{{cite journal |last=Cicciola |first=Elisabetta |date=2019 |title=Freud e l'Ordine dei B'nai B'rith: Un'appartenenza lunga quarant'anni |journal=Physis: Rivista Internazionale di Storia della Scienza |volume=54 |issue=1-2 |pages=307–318 |url=https://www.academia.edu/44614103 |access-date=1. 6. 2026 |language=it}}</ref><ref name="Mariaschin_2022">{{cite web |last=Mariaschin |first=Dan |date=10. 11. 2022 |title=Saving Sigmund Freud |url=https://www.bnaibrith.org/saving-sigmund-freud/ |website=B'nai B'rith International |access-date=1. 6. 2026 |language=en}}</ref> Godine 1896. Minna Bernays, sestra Freudove supruge Marthe, postala je stalna članica domaćinstva porodice Freud nakon smrti svog zaručnika. Tokom druge polovine 20. vijeka pojavile su se tvrdnje o mogućoj intimnoj vezi između Freuda i njegove svastike. Ove tvrdnje uglavnom se zasnivaju na navodima koje je [[Carl Gustav Jung|Carl Jung]] navodno povjerio svojim saradnicima, kao i na drugim posrednim svjedočanstvima i dokumentima.<ref name="Rudnytsky_2018">{{cite journal |last=Rudnytsky |first=Peter L. |date=2018 |title=Book Review: Élisabeth Roudinesco. Freud in His Time and Ours (C. Porter Trans.) |journal=Journal of the History of the Behavioral Sciences |volume=54 |issue=3 |pages=217–222 |doi=10.1002/jhbs.21919 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/jhbs.21919 |access-date=1. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Lothane_2007">{{cite journal |last=Lothane |first=Zvi |date=2007 |title=The Sigmund Freud/Minna Bernays Romance: Fact or Fiction? |journal=American Imago |volume=64 |issue=1 |pages=129–133 |url=https://www.jstor.org/stable/26305396 |publisher=Johns Hopkins University Press |access-date=1. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Borch-Jacobsen_2021">{{cite book |last=Borch-Jacobsen |first=Mikkel |date=2021 |title=Freud's Patients: A Book of Lives |url=https://www.researchgate.net/publication/370011984_Mikkel_Borch-Jacobsen_Freud's_Patients_A_Book_of_Lives |publisher=Reaktion Books |location=London |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-1-78914-455-0}}</ref> Dodatnu pažnju izazvalo je otkriće upisa u knjigu gostiju u jednom švicarskom hotelu iz augusta 1898, koji su pojedini istraživači protumačili kao mogući dokaz njihove veze.<ref name="Blumenthal_2006">{{cite news |last=Blumenthal |first=Ralph |date=2006 |title=Hotel Log Hints at Desire that Freud didn't Repress |url=https://web.archive.org/web/20170613082851/http://www.nytimes.com/2006/12/24/world/europe/24iht-web.1224freud.3998915.html?pagewanted=all |newspaper=The New York Times |access-date=1. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Maciejewski_2008">{{cite journal |last=Maciejewski |first=Franz |date=2008 |title=Minna Bernays as "Mrs. Freud": What Sort of Relationship Did Sigmund Freud Have with His Sister-in-Law? |journal=American Imago |volume=65 |issue=1 |pages=5–21 |url=https://www.jstor.org/stable/26305334 |publisher=Johns Hopkins University Press |access-date=1. 6. 2026 |language=en}}</ref> Međutim, među historičarima i Freudovim biografima ne postoji saglasnost o vjerodostojnosti takvih tumačenja. Dok su neki autori smatrali da dostupni podaci upućuju na postojanje afere, drugi su odbacili takve zaključke kao nedovoljno potkrijepljene dokazima. Freud je počeo [[Pušenje duhana|pušiti duhan]] u dobi od 24 godine. U početku je pušio cigarete, a kasnije je postao strastveni pušač cigara.<ref name="Eiland_2014">{{cite journal |last=Eiland |first=Murray |date=2014 |title=Cigar Box Heraldry |journal=The Armiger's News |volume=36 |issue=1 |pages=1–4 |url=https://www.academia.edu/8013409 |access-date=1. 6. 2026 |language=en}}</ref> Vjerovao je da pušenje povećava njegovu radnu sposobnost te da posjeduje dovoljno [[Samokontrola|samokontrole]] da tu naviku drži umjerenom. Uprkos zdravstvenim upozorenjima svog kolege [[Wilhelm Fliess|Wilhelma Fliessa]], nastavio je pušiti, što je na kraju dovelo do razvoja [[Karcinom usne šupljine|karcinoma usne šupljine]].<ref name="Gay_1998" /> U prepisci s Fliessom iz 1897. iznio je stav da su različiti oblici ovisnosti, uključujući i ovisnost o duhanu, zamjena za [[Masturbacija|masturbaciju]], koju je opisao kao ″jednu veliku naviku″.<ref name="Freud_1954">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |editor1-last=Bonaparte |editor1-first=Marie |editor2-last=Freud |editor2-first=Anna |editor3-last=Kris |editor3-first=Ernst |date=1954 |title=The Origins of Psychoanalysis. Letters to Wilhelm Fliess: Drafts and Notes 1887–1902 |url=https://archive.org/details/originsofpsychoa00freu |publisher=Basic Books |location=New York |access-date=1. 6. 2026 |language=en}}</ref> Tokom studija Freud je iskazivao veliko poštovanje prema svom profesoru [[Filozofija|filozofije]] [[Franz Brentano|Franzu Brentanu]], poznatom po teorijama [[Percepcija|percepcije]] i [[Introspekcija|introspekcije]]. U djelu ''Psychology from an Empirical Standpoint'' (1874) Brentano je razmatrao mogućnost postojanja nesvjesnog uma. Iako je sam odbacivao njegovo postojanje, njegova rasprava o nesvjesnom vjerovatno je doprinijela Freudovom upoznavanju s tim konceptom.<ref name="Vitz_1988">{{cite book |last=Vitz |first=Paul C. |date=1988 |title=Sigmund Freud's Christian Unconscious |url=https://archive.org/details/sigmundfreudschr0000vitz |publisher=Guilford Press |location=New York |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-89862-673-5}}</ref> Freud je također posjedovao i proučavao najvažnija djela [[Charles Darwin]] o [[Evolucija|evoluciji]], a značajan utjecaj na njegovo mišljenje imala je i knjiga ''The Philosophy of the Unconscious'' njemačkog filozofa [[Eduard von Hartmann|Eduarda von Hartmanna]]. Među autorima koji su oblikovali njegov intelektualni razvoj bili su i [[Gustav Fechner]] te [[Johann Friedrich Herbart]], pri čemu se Herbartovo djelo ''Psychology as Science'' smatra posebno značajnim, iako se njegov utjecaj na Freuda često podcjenjuje.<ref name="Sulloway_1979" /> Freud se oslanjao i na rad [[Theodor Lipps|Theodora Lippsa]], jednog od vodećih teoretičara nesvjesnog i empatije s kraja 19. vijeka.<ref name="Montag_2008">{{cite journal |last1=Montag |first1=Christiane |last2=Gallinat |first2=Jürgen |last3=Heinz |first3=Andreas |date=novembar 2008 |title=Theodor Lipps and the Concept of Empathy: 1851–1914 |journal=American Journal of Psychiatry |volume=165 |issue=10 |pages=1261 |doi=10.1176/appi.ajp.2008.07081283 |url=https://www.researchgate.net/publication/23294544_Theodor_Lipps_and_the_Concept_of_Empathy_1851-1914 |access-date=1. 6. 2026 |language=en}}</ref> Iako je Freud nerado povezivao svoje psihoanalitičke ideje s ranijim filozofskim teorijama, brojni autori ukazivali su na sličnosti između njegovog rada i filozofije [[Arthur Schopenhauer|Arthura Schopenhauera]] i [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzschea]]. Posebno su isticane podudarnosti između Schopenhauerovog koncepta volje i Freudovih ideja o nesvjesnom, kao i sličnosti u njihovim razmatranjima seksualnosti, represije i mentalnih poremećaja.<ref name="Vidic_2021">{{cite journal |last=Vidić |first=Mile |date=2021 |title=Schopenhauerov utjecaj na Freudovu psihoanalitičku teoriju nesvjesnog i seksualnosti |journal=Vrhbosnensia: Časopis za teološka i međureligijska pitanja |volume=25 |issue=1 |pages=217–239 |url=https://hrcak.srce.hr/file/377925 |access-date=1. 6. 2026 |language=hr}}</ref> Godine 1908. Freud je izjavio da je povremeno čitao Nietzschea te da je bio snažno impresioniran njegovim djelima, ali da ih nije sistematski proučavao. Kao razlog naveo je uvjerenje da su Nietzscheovi intuitivni uvidi previše slični idejama do kojih je i sam dolazio. Istovremeno je često umanjivao Nietzscheov utjecaj na vlastiti rad. Pojedini historičari i biografi osporavali su takve tvrdnje. Na osnovu Freudove prepiske s prijateljem iz mladosti Eduardom Silbersteinom, smatra se da je još kao sedamnaestogodišnjak čitao Nietzscheovo djelo ''The Birth of Tragedy'', a vjerovatno i prva dva eseja iz zbirke ''Untimely Meditations''.<ref name="Dufresne_1997">{{cite book |editor-last=Dufresne |editor-first=Todd |date=1997 |title=Returns of the French Freud: Freud, Lacan, and Beyond |url=https://books.google.com.na/books?id=FrVlAgAAQBAJ |publisher=Routledge |location=New York–London |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-415-91526-7}}</ref><ref name="Rudnytsky_1987">{{cite book |last=Rudnytsky |first=Peter L. |date=1987 |title=Freud and Oedipus |url=https://archive.org/details/freudoedipus0000rudn |publisher=Columbia University Press |location=New York |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-231-06353-1}}</ref> Freud je 1900. kupio sabrana Nietzscheova djela i u pismu [[Wilhelm Fliess|Wilhelmu Fliessu]] napisao da se nada kako će u njima pronaći riječi za mnoge misli koje sam nije uspio izraziti. Kasnije je, međutim, tvrdio da ih još nije ni otvorio.<ref name="Gay_1998" /> Prema mišljenju Freudovog biografa [[Peter Gay|Petera Gaya]], Freud je Nietzscheove spise više doživljavao kao intelektualni izazov kojem se trebalo oduprijeti nego kao djela koja je želio sistematski proučavati.<ref name="Gay_1998" /> Njegovo zanimanje za [[Filozofija|filozofiju]] postepeno je oslabilo nakon što se opredijelio za karijeru u [[Neurologija|neurologiji]].<ref name="Holt_1989">{{cite book |last=Holt |first=Robert R. |date=1989 |title=Freud Reappraised: A Fresh Look at Psychoanalytic Theory |url=https://books.google.sm/books?id=9konQrwFkyMC |publisher=Guilford Press |location=New York |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-89862-387-1}}</ref> Freud je čitao djela [[William Shakespeare|Williama Shakespearea]] na [[Engleski jezik|engleskom jeziku]], a pojedini autori smatraju da je njegovo razumijevanje ljudske psihologije djelimično bilo oblikovano Shakespeareovim dramama.<ref name="Bloom_1994">{{cite book |last=Bloom |first=Harold |date=1994 |title=The Western Canon: The Books and School of the Ages |url=https://archive.org/details/westerncanonbook00bloorich |publisher=Harcourt Brace |location=New York |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-15-195747-7}}</ref> Značajnu ulogu u formiranju Freudovih intelektualnih i moralnih stavova imalo je i njegovo [[jevreji|jevrejsko]] porijeklo, kao i privrženost sekularnom jevrejskom identitetu. U djelu ''An Autobiographical Study'' isticao je da su ta iskustva doprinijela razvoju njegove intelektualne nezavisnosti i spremnosti da dovodi u pitanje uvriježena mišljenja i autoritete.<ref name="Robert_1976">{{cite book |last=Robert |first=Marthe |date=1976 |title=From Oedipus to Moses: Freud's Jewish Identity |url=https://discovered.ed.ac.uk/discovery/fulldisplay?vid=44UOE_INST%3A44UOE_VU2&docid=alma992553223502466 |publisher=Anchor Books |location=New York |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-385-00009-3}}</ref><ref name="Freud_1946">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1946 |title=An Autobiographical Study |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.236095 |publisher=Hogarth Press |location=London |access-date=1. 6. 2026 |language=en}}</ref> Pojedini autori smatraju da se utjecaj njegovog jevrejskog naslijeđa može prepoznati i u pojedinim aspektima [[Psihoanaliza|psihoanalitičke]] teorije, posebno u naglasku na dubinskom tumačenju značenja i odnosu između želja, društvenih normi i zakona.<ref name="Black_2006">{{cite book |editor-last=Black |editor-first=David M. |date=2006 |title=Psychoanalysis and Religion in the 21st Century: Competitors or Collaborators? |url=https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9781134181483_A23771918/preview-9781134181483_A23771918.pdf |publisher=Routledge |location=London–New York |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-415-37944-1}}</ref> === Odnos s Fliessom === Tokom formativnog perioda svog naučnog rada Freud se u velikoj mjeri oslanjao na intelektualnu i emocionalnu podršku svog prijatelja [[Wilhelm Fliess|Wilhelma Fliessa]], [[berlin|berlinskog]] specijaliste za bolesti uha, nosa i grla, kojeg je upoznao 1887. Obojica su sebe smatrala izdvojenim od tada dominantnih kliničkih i teorijskih struja zbog nastojanja da razviju nove teorije o ulozi seksualnosti u nastanku [[Mentalni poremećaj|psihičkih poremećaja]]. Fliess je razvio niz nekonvencionalnih teorija, uključujući pretpostavke o ljudskim [[Bioritam (pseudonauka)|bioritmovima]] i povezanosti između [[nos]]a i [[Spolni organi|spolnih organa]], koje se danas smatraju pseudonaučnim.<ref name="Cordon_2012">{{cite book |last=Cordón |first=Luis A. |date=2012 |title=Freud's World: An Encyclopedia of His Life and Times |url=https://books.google.com/books?id=cZyqvspI__QC&pg=PA125 |publisher=ABC-CLIO |location=Santa Barbara |page=125 |access-date=1. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-313-08441-6}}</ref> Ipak, dijelio je s Freudom uvjerenje da određeni aspekti seksualnosti, poput [[Masturbacija|masturbacije]], [[Prekinuti snošaj|prekinutog snošaja]] i upotrebe [[Kondom|kondoma]], imaju važnu ulogu u nastanku onoga što se krajem 19. vijeka nazivalo ″aktualnim neurozama″, naročito [[Neurastenija|neurastenije]] i pojedinih tjelesnih manifestacija [[anksioznost]]i.<ref name="Masson_2003">{{cite book |last=Masson |first=Jeffrey Moussaieff |date=2003 |title=The Assault on Truth: Freud's Suppression of the Seduction Theory |url=https://archive.org/details/assaultontruthfr00mass_0 |publisher=Ballantine Books |location=New York |access-date=2. 6. 2026 |language=en |isbn=978-1-61187-280-4}}</ref> Freud i Fliess održavali su opsežnu prepisku, a Freud je Fliessove ideje o infantilnoj seksualnosti i [[biseksualnost]]i koristio za razvijanje i preispitivanje vlastitih teorijskih stavova. Njegov prvi pokušaj oblikovanja sistematske teorije uma, poznat pod nazivom ''Project for a Scientific Psychology'', razvijen je kao [[Metapsihologija|metapsihologija]] s Fliessom kao sagovornikom.<ref name="Freud_1954" /> Freud je u tom periodu nastojao povezati [[Neurologija|neurologiju]] i [[Psihologija|psihologiju]] u jedinstven teorijski okvir. Međutim, kako pokazuje njegova prepiska s Fliessom, taj projekt je na kraju zapao u teorijsku slijepu ulicu te je napušten.<ref name="Reeder_2002">{{cite book |last=Reeder |first=Jürgen |date=2002 |title=Reflecting Psychoanalysis: Narrative and Resolve in the Psychoanalytic Experience |url=https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9780429904226_A37416509/preview-9780429904226_A37416509.pdf |publisher=Karnac Books |location=London |access-date=2. 6. 2026 |language=en |isbn=978-1-78049-710-5}}</ref> Ipak, pojedine ideje razvijene u ''Project for a Scientific Psychology'' kasnije su se ponovo pojavile u završnim poglavljima Freudovog djela ''[[Tumačenje snova (Freud)|Tumačenje snova]]''.<ref name="Freud_Tumacenje_I">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |title=Tumačenje snova I |url=https://www.academia.edu/51108572/Tumacenje_snova_I_Sigmund_Frojd |access-date=2. 6. 2026 |language=bs}}</ref><ref name="Mannoni_2015">{{cite book |last=Mannoni |first=Octave |date=2015 |title=Freud: The Theory of the Unconscious |url=https://books.google.ba/books?id=2aTjDAAAQBAJ |publisher=Verso |location=London–New York |access-date=2. 6. 2026 |language=en |isbn=978-1-78478-002-9}}</ref> Freud se i sam podvrgavao tretmanima koje je preporučivao Wilhelm Fliess, uključujući više operativnih zahvata na nosu i sinusima radi liječenja takozvane ″nazalne refleksne neuroze″.<ref name="Sulloway_1979" /> Kasnije je svojoj prijateljici i pacijentici [[Emma Eckstein|Emmi Eckstein]] preporučio liječenje kod Fliessa. Prema Freudu, njena anamneza simptoma uključivala je jake bolove u nogama s posljedično ograničenom pokretljivošću, kao i stomačne i menstrualne bolove. Ovi bolovi su, prema Fliessovim teorijama, bili uzrokovani uobičajenim masturbiranjem, koje se – budući da su tkiva nosa i genitalija bila povezana – moglo izliječiti uklanjanjem dijela srednje nosne školjke.<ref name="Masson_2003_Ballantine">{{cite book |last=Masson |first=Jeffrey M. |date=2003 |title=The Assault on Truth: Freud's Suppression of the Seduction Theory |url=https://archive.org/details/assaultontruthfr00mass_0 |publisher=Ballantine Books |location=New York |access-date=2. 6. 2026 |language=en |isbn=978-0-345-45279-5}}</ref><ref name="Rothschild_2017">{{cite journal |last=Rothschild |first=Louis |date=2017 |title=The Cut and the Building of Psychoanalysis, Volume 1: Sigmund Freud and Emma Eckstein, by Carlo Bonomi, Routledge, Sussex & New York, 2015, 288pp |url=https://www.researchgate.net/publication/315702823_The_Cut_and_the_Building_of_Psychoanalysis_Volume_1_Sigmund_Freud_and_Emma_Eckstein_by_Carlo_Bonomi_Routledge_Sussex_New_York_2015_288pp |journal=The American Journal of Psychoanalysis |volume=77 |issue=3 |pages=316–318 |doi=10.1057/s11231-016-9079-9 |access-date=2. 6. 2026 |language=en}}</ref> U skladu s tim pretpostavkama, Fliess je izveo operativni zahvat kojim je uklonjen dio srednje nosne školjke. Operacija je imala ozbiljne komplikacije. Kod Eckstein su se pojavila učestala i obilna krvarenja iz nosa, a naknadno je utvrđeno da je tokom zahvata u nosnoj šupljini ostavljen komad gaze, što je zahtijevalo dodatnu intervenciju. Posljedice zahvata dovele su do trajne deformacije njenog nosa. Freud je u početku, uprkos svijesti o Fliessovoj odgovornosti za komplikacije, u prepisci s njim izbjegavao otvoreno kritikovati njegov postupak. Umjesto toga, pokušavao je događaj objasniti u okviru tadašnjih psihoanalitičkih tumačenja [[histerija|histerije]]. Kasnije je zaključio da su postoperativna krvarenja djelimično povezana s psihološkim faktorima i simptomima histerije koje je ispoljavala. Uprkos neuspjelom zahvatu, Emma Eckstein nastavila je psihoanalitički tretman kod Freuda. Nakon oporavka povratila je potpunu pokretljivost te se kasnije i sama bavila [[Psihoanaliza|psihoanalizom]].<ref name="Gay_1998" /><ref name="Loewenstein_1966">{{cite book |last=Loewenstein |first=Rudolph M. |last2=Newman |first2=Lottie M. |last3=Schur |first3=Max |last4=Solnit |first4=Albert J. |title=Psychoanalysis - A General Psychology: Essays in Honor of Heinz Hartmann |url=https://archive.org/details/psychoanalysisge00loew |date=1966 |publisher=International Universities Press |location=New York |access-date=2. 6. 2026 |language=en |lccn=66026681}}</ref><ref name="Masson_2003_Ballantine" /> Freud, koji je Fliessa svojevremeno nazvao „[[Johannes Kepler|Keplerom]] [[Biologija|biologije]]“, kasnije je smatrao da su njegova snažna odanost tom prijatelju, kao i tendencija da precjenjuje njegov teorijski i klinički rad, proizlazile iz kombinacije homoerotične privrženosti i onoga što je opisivao kao ″specifično jevrejski misticizam″. Njihovo prijateljstvo završilo se narušavanjem odnosa i međusobnim optužbama. Fliess je bio nezadovoljan Freudovim odbijanjem da podrži njegovu opću teoriju seksualne periodičnosti te ga je optužio za saučesništvo u plagiranju njegovih ideja. Nakon što Fliess nije odgovorio na Freudov prijedlog saradnje u vezi s objavljivanjem djela ''Tri rasprave o teoriji seksualnosti'' 1906, njihov odnos je definitivno prekinut.<ref name="Gay_1998" /> === Razvoj psihoanalize === [[Datoteka:Une leçon clinique à la Salpêtrière.jpg|mini|mini|desno|300px|[[André Brouillet]]ova slika ''[[Klinička lekcija u Salpêtrièreu]]'' (1887), koja prikazuje demonstraciju [[Jean-Martin Charcot|Jeana-Martina Charcota]]. Freud je reprodukciju ove slike držao iznad kauča u svojoj ordinaciji.]] U oktobru 1885. godine Freud je otputovao u [[Pariz]] na tromjesečnu stipendiju kako bi studirao kod [[Jean-Martin Charcot|Jeana-Martina Charcota]], uglednog neurologa poznatog po istraživanjima [[hipnoza|hipnoze]]. Freud je kasnije ovaj boravak opisivao kao prekretnicu koja ga je usmjerila prema proučavanju [[Psihopatologija|psihopatologije]] i kliničkom radu s psihičkim poremećajima, udaljavajući ga od karijere u neurološkim istraživanjima, koja je u to vrijeme nudila manje profesionalnih i finansijskih mogućnosti.<ref name="Aguayo_1986">{{cite journal |last=Aguayo |first=Joseph |date=1986 |title=Charcot and Freud: Some Implications of Late 19th Century French Psychiatry and Politics for the Origins of Psychoanalysis |journal=Psychoanalysis and Contemporary Thought |volume=9 |issue=2 |pages=223–260 |url=https://pep-web.org/browse/document/pct.009.0223a |access-date=2. 6. 2026 |language=en}}</ref> Charcot se posebno bavio proučavanjem [[histerija|histerije]] i podložnosti hipnozi. Svoja istraživanja često je demonstrirao javno, izvodeći hipnotičke seanse s pacijentima pred stručnom i širom publikom. Takve demonstracije ostavile su snažan utjecaj na Freuda i doprinijele njegovom interesovanju za psihološke uzroke i liječenje [[Mentalni poremećaj|mentalnih poremećaja]]. Nakon što je 1886. otvorio privatnu praksu u [[Beč]]u, Freud je počeo koristiti [[hipnoza|hipnozu]] u svom kliničkom radu. Prihvatio je pristup svog prijatelja i saradnika [[Josef Breuer|Josefa Breuera]], koji se razlikovao od francuskih metoda hipnoze s kojima se upoznao tokom boravka u Parizu, jer nije bio zasnovan na sugestiji. Liječenje jedne Breuerove pacijentice pokazalo se posebno značajnim za Freudovu kliničku praksu. Pacijentica, poznata pod pseudonimom [[Bertha Pappenheim|Anna O.]], tokom hipnoze je bila podsticana da govori o svojim simptomima, pri čemu je sama skovala izraz ″[[terapija razgovorom]]″. Kako je prizivala sjećanja na traumatske događaje povezane s pojavom simptoma, njihova izraženost se postepeno smanjivala. Nedosljedni rezultati Freudovog ranog kliničkog rada naveli su ga da napusti primjenu hipnoze. Zaključio je da se trajnije i dosljednije ublažavanje simptoma može postići podsticanjem pacijenata da slobodno govore o svim idejama, mislima i sjećanjima koja im padaju na um, bez cenzure i inhibicija. Ovaj postupak nazvao je ″[[slobodna asocijacija (psihologija)|slobodnom asocijacijom]]″. Istovremeno, Freud je smatrao da analiza snova može poslužiti kao sredstvo za otkrivanje složene strukture nesvjesnih sadržaja te za razumijevanje psihičkog djelovanja [[potiskivanje|potiskivanja]], koje je smatrao osnovnim mehanizmom u nastanku simptoma. Do 1896. godine počeo je koristiti termin ″[[psihoanaliza]]″ kako bi označio svoju novu kliničku metodu, kao i teorijske postavke na kojima se ona zasnivala.<ref name="Gay_1998" /> [[Datoteka:Freudsdoor.JPG|mini|mini|desno|300px|Ulaz i prilaz Freudovim ordinacijama u ulici Berggasse 19 u Beču]] Freud je svoje nove teorije razvijao u razdoblju tokom kojeg je imao srčane smetnje, uznemirujuće snove i epizode depresije. Ta stanja pripisivao je ″[[Neurastenija|neurasteniji]]″, koju je povezivao sa smrću svog oca 1896. To ga je potaknulo na ″samoanalizu″, zasnovanu na proučavanju vlastitih snova i sjećanja iz djetinjstva. Tokom tog procesa istraživao je osjećaje neprijateljstva prema ocu i suparničke [[Ljubomora|ljubomore]] povezane s majčinom naklonošću, što ga je navelo da detaljno preispita i izmijeni svoju teoriju o porijeklu [[Neuroza|neuroza]].<ref name="Ffytche_2022">{{cite book |last=Ffytche |first=Matt |date=2022 |title=Sigmund Freud |series=Critical Lives |location=London |publisher=Reaktion Books |isbn=978-1-78914-579-3 |url=https://www.perlego.com/book/3448863/sigmund-freud-pdf |access-date=2. 6. 2026 |language=en}}</ref> Na osnovu svojih ranih kliničkih iskustava Freud je pretpostavio da su potisnuta sjećanja na seksualno zlostavljanje u ranom djetinjstvu nužan preduslov za razvoj psihoneuroza, posebno [[histerija|histerije]] i opsesivne neuroze. Ova postavka kasnije je postala poznata kao [[Freudova teorija zavođenja]].<ref name="Freud_1896">{{cite journal |last=Freud |first=Sigmund |date=1896 |title=The Aetiology of Hysteria |url=https://nypsi.org/wp-content/uploads/2025/08/Freud-SE-vol-III-pp187-221-Aetiology-of-Hysteria.pdf |format=PDF |journal=The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud |volume=III |access-date=2. 6. 2026 |language=en}}</ref> Međutim, nakon samoanalize Freud je napustio stav da se svaka neuroza može objasniti stvarnim iskustvom seksualnog zlostavljanja u djetinjstvu. Umjesto toga, smatrao je da dječiji seksualni scenariji i dalje imaju značajnu ulogu u nastanku neurotskih poremećaja, ali da nije presudno jesu li se ti događaji zaista dogodili ili su bili proizvod mašte. Prema njegovom mišljenju, takva iskustva postaju patogena onda kada opstaju u obliku potisnutih sjećanja i djeluju iz nesvjesnog dijela psihičkog života.<ref name="Forrester_1990" /> Napuštanje teorije prema kojoj se porijeklo svih neuroza može objasniti seksualnim traumama iz djetinjstva i prihvatanje ideje o autonomnoj dječijoj seksualnosti predstavljalo je polazište za Freudovo kasnije razvijanje teorije [[Edipov kompleks|Edipovog kompleksa]].<ref name="Gay_1998" /> Freud je razvoj svoje kliničke metode i teoriju o psihogenetskom porijeklu histerije izložio u djelu ''[[Studije o histeriji]]'', objavljenom 1895. u koautorstvu s [[Josef Breuer|Josefom Breuerom]]. U ovom djelu svoje je stavove ilustrirao nizom prikaza slučajeva iz kliničke prakse. Godine 1899. objavio je djelo ''[[Tumačenje snova (Freud)|Tumačenje snova]]'', u kojem je, nakon kritičkog osvrta na dotadašnje teorije snova, ponudio detaljna tumačenja vlastitih snova i snova svojih pacijenata. Freud je snove posmatrao kao izraze [[ispunjenje želja|ispunjenja želja]], koje tokom procesa nastanka sna oblikuju mehanizmi [[potiskivanje|potiskivanja]] i cenzure povezani s ″radom sna″. U ovom djelu također je predstavio teorijski model psihičke strukture koji obuhvata nesvjesni, predsvjesni i svjesni nivo psihičkog funkcionisanja. Skraćena verzija knjige objavljena je 1901. pod naslovom ''O snovima''. U djelima ''[[Psihopatologija svakodnevnog života]]'' (1901) i ''[[Dosjetke i njihov odnos prema nesvjesnom]]'' (1905) Freud je svoje teorijske postavke primijenio izvan kliničkog okruženja, čime je stekao širu čitalačku publiku.<ref name="Mannoni_2015" /> U djelu ''[[Tri rasprave o teoriji seksualnosti]]'', objavljenom 1905, razradio je svoju teoriju dječije seksualnosti. Opisao je njene ″polimorfno perverzne″ oblike te način na koji nagoni učestvuju u oblikovanju seksualnog identiteta.<ref name="Mannoni_2015" /> Iste godine objavio je i rad ''[[Dora (studija slučaja)|Fragment analize jednog slučaja histerije]]'', koji je postao jedna od njegovih najpoznatijih i najkontroverznijih studija slučaja.<ref name="Bernheimer_Kahane_1985">{{cite book |editor-last1=Bernheimer |editor-first1=Charles |editor-last2=Kahane |editor-first2=Claire |date=1985 |title=In Dora's Case: Freud - Hysteria - Feminism |location=New York |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-05910-7 |url=https://archive.org/details/indorascasefreud00bern |access-date=2. 6. 2026 |language=en}}</ref> Poznat kao slučaj ″Dora″, ovaj prikaz Freud je smatrao ilustrativnim za razumijevanje [[histerija|histerije]] kao simptoma, a analiza slučaja doprinijela je njegovom shvatanju značaja [[transfer (psihologija)|transfera]] kao kliničkog fenomena. U drugim ranim studijama slučaja Freud je opisivao simptomatologiju [[Opsesivno-kompulzivni poremećaj|opsesivne neuroze]] na primjeru slučaja [[Čovjek-pacov]] te [[fobija|fobije]] na primjeru slučaja [[Mali Hans]].<ref name="Gay_1998" /> === Rani sljedbenici === Godine 1902. Freud je konačno ostvario svoju dugogodišnju ambiciju da stekne univerzitetsko profesorsko zvanje. Dodijeljena mu je titula vanrednog profesora ({{lat|professor extraordinarius}}), koja je za njega imala prvenstveno simbolički značaj jer je donosila akademsko priznanje i društveni ugled, ali nije uključivala platu niti nastavne obaveze.<ref name="Freud_1913">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1913 |title=The Interpretation of Dreams |location=New York |publisher=Macmillan |url=https://archive.org/details/b3136696x/page/n7/mode/2up |access-date=2. 6. 2026 |language=en}}</ref> Godine 1920. unaprijeđen je u zvanje redovnog profesora ({{lat|professor ordinarius}}).<ref name="Clark_1980" /> Iako je uživao podršku dijela univerzitetskih krugova, njegovo imenovanje godinama su blokirale političke vlasti. Prema nekim navodima, konačno je odobreno tek nakon intervencije njegove utjecajne bivše pacijentice, barunice Marie Ferstel, za koju se tvrdilo da je ministru obrazovanja poklonila vrijednu sliku kako bi podržao Freudovo imenovanje.<ref name="Phillips_2014">{{cite book |last=Phillips |first=Adam |date=2014 |title=Becoming Freud: The Making of a Psychoanalyst |location=New Haven |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-15866-3 |url=https://archive.org/details/becomingfreudmak0000phil |access-date=2. 6. 2026 |language=en}}</ref> Freud je nastavio održavati redovni ciklus predavanja o svom radu, koja je još od sredine 1880-ih, kao [[docent]] [[Univerzitet u Beču|Univerziteta u Beču]], držao svake subote navečer pred malim auditorijem u predavaonici univerzitetske psihijatrijske klinike.<ref name="Rose_1998">{{cite book |last=Rose |first=Louis |date=1998 |title=The Freudian Calling: Early Psychoanalysis and the Pursuit of Cultural Science |location=Detroit |publisher=Wayne State University Press |isbn=978-0-8143-2621-3 |url=https://archive.org/details/freudiancalling0000rose |access-date=2. 6. 2026 |language=en}}</ref> Od jeseni 1902, nekoliko bečkih ljekara koji su pokazivali interes za Freudov rad bilo je pozvano da se svake srijede poslijepodne okuplja u njegovom stanu, gdje su raspravljali o pitanjima iz [[Psihologija|psihologije]] i neuropatologije.<ref name="Schwartz_2003">{{cite book |last=Schwartz |first=Joseph |date=2003 |title=Cassandra's Daughter: A History of Psychoanalysis |location=London |publisher=Karnac |page=100 |isbn=978-1-85575-939-8 |url=https://archive.org/details/cassandrasdaughter0000schw |access-date=2. 6. 2026 |language=en}}</ref> Ova grupa dobila je naziv ″Psihološko društvo srijedom″ i predstavlja početak organizovanog okupljanja koje će se kasnije razviti u međunarodni psihoanalitički pokret.<ref name="Ellenberger_1970">{{cite book |last=Ellenberger |first=Henri F. |date=1970 |title=The Discovery of the Unconscious: The History and Evolution of Dynamic Psychiatry |location=New York |publisher=Basic Books |isbn=978-0-465-01673-0 |url=https://archive.org/details/discoveryofuncon00ellerich |access-date=2. 6. 2026 |language=en}}</ref> Freud je ovu grupu osnovao na prijedlog ljekara [[Wilhelm Stekel|Wilhelma Stekela]]. Stekel je studirao medicinu, a njegovo približavanje psihoanalizi različito se tumači: prema jednoj verziji, bilo je posljedica uspješnog Freudovog liječenja njegovog seksualnog problema, dok se prema drugoj smatra da je do toga došlo nakon što je pročitao ''[[Tumačenje snova (Freud)|Tumačenje snova]]'', nakon čega je o toj knjizi objavio pozitivnu recenziju u bečkom dnevnom listu ''Neues Wiener Tagblatt''. Stekelova recenzija objavljena je 1902, u kojoj je Freudovo djelo opisao kao najavu ″nove ere u psihologiji″.<ref name="Rose_1998" /> Ostala tri člana koje je Freud pozvao bili su [[Alfred Adler]], Max Kahane i Rudolf Reitler. Svi su bili ljekari<ref name="Rose_1988">{{cite journal |last=Rose |first=Louis |date=1988 |title=Freud and fetishism: previously unpublished minutes of the Vienna Psychoanalytic Society |journal=Psychoanalytic Quarterly |volume=57 |issue=2 |pages=147–166 |doi=10.1080/21674086.1988.11927209 |pmid=3287411 |url=http://www.pep-web.org/document.php?id=PAQ.057.0147A |access-date=2. 6. 2026 |language=en}}</ref> i, kao i Freud, po rođenju su bili Jevreji. Kasnije je porodica Rudolfa Reitlera prešla na katoličanstvo.<ref name="Makari_2008">{{cite book |last=Makari |first=George |date=2008 |title=Revolution in Mind: The Creation of Psychoanalysis |edition=Australian |location=Carlton, Vic. |publisher=Melbourne University Publishing |isbn=978-0-522-85480-0 |url=https://books.google.ba/books?id=uPWBHwLjeXsC&pg=PA262 |access-date=2. 6. 2026 |language=en}}</ref> Kahane i Reitler bili su Freudovi prijatelji još iz mladosti i zajedno su studirali, te su njegove ideje pratili prisustvujući njegovim subotnjim predavanjima.<ref name="Makari_2008" /> Max Kahane je 1901, kao osoba koja je Stekela upoznala s Freudovim radom,<ref name="Rose_1998" /> otvorio vanbolnički institut za psihoterapiju u Beču, čiji je bio direktor.<ref name="Schwartz_2003" /> Iste godine objavio je medicinski udžbenik ''Outline of Internal Medicine for Students and Practicing Physicians'', u kojem je dao i pregled Freudove psihoanalitičke metode.<ref name="Rose_1998" /> Kahane je 1907, iz nepoznatih razloga, napustio Freudov krug i Psihološko društvo srijedom, a 1923. počinio je samoubistvo.<ref name="Stekel_2007">{{cite book |last=Stekel |first=Wilhelm |date=2007 |chapter=On the history of the psychoanalytic movement |title=The Self-Marginalization of Wilhelm Stekel: Freudian Circles Inside and Out |editor-last=Bos |editor-first=Jap |editor2-last=Groenendijk |editor2-first=Leendert |location=Dordrecht |publisher=Springer |isbn=978-1-4020-6537-8 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=xM2ZCFWADXUC&pg=PA131 |access-date=2. 6. 2026 |language=en}}</ref> Reitler je bio direktor ustanove za termalno liječenje u Dorotheergasse, osnovane 1901. Preminuo je 1917. u relativno ranoj životnoj dobi.<ref name="Schwartz_2003" /> Adler, koji je u ranoj fazi Freudovog kruga važio za intelektualno najistaknutijeg člana, bio je socijalista. Još 1898. napisao je priručnik za zdravstvenu zaštitu u krojačkom zanatu, pri čemu je pokazivao posebno interesovanje za društveni utjecaj psihijatrije.<ref name="Gay_1998" /> [[Max Graf]], bečki muzikolog i otac ″[[Herbert Graf|Malog Hansa]]″, koji je prvi put susreo s Freudom 1900. i pridružio se Psihološkom društvu srijedom, ubrzo nakon njegovog osnivanja, opisao je ritual i atmosferu ranih sastanaka ovog društva: {{Citat|Sastanci su slijedili određeni ritual. Prvo bi jedan od članova izložio rad. Zatim bi se služila crna kafa i kolači; na stolu su se nalazile cigare i cigarete koje su se u velikim količinama konzumirale. Nakon petnaest minuta druženja, počela bi rasprava. Posljednju i konačnu riječ uvijek bi davao sam Freud. U toj prostoriji vladala je atmosfera osnivanja neke religije. Freud je bio njen novi prorok, koji je dotadašnje metode psihološkog istraživanja prikazivao kao površne.<ref name="Gay_1998" />}} [[Datoteka:Jung 1910-rotated.jpg|mini|mini|desno|300px|[[Carl Gustav Jung]] 1910.]] Do 1906. grupa je narasla na šesnaest članova, među kojima je bio i [[Otto Rank]], koji je obavljao dužnost plaćenog sekretara društva.<ref name="Gay_1998" /> Iste godine Freud je započeo prepisku s [[Carl Gustav Jung|Carlom Gustavom Jungom]], koji je već stekao ugled istraživača zahvaljujući svojim radovima o asocijacijama riječi i [[galvanski odgovor kože|galvanskom odgovoru kože]]. U to vrijeme Jung je predavao na [[Univerzitet u Zürichu|Univerzitetu u Zürichu]], a istovremeno je radio kao asistent [[Eugen Bleuler|Eugena Bleulera]] u [[Psihijatrijska bolnica Burghölzli|Psihijatrijskoj bolnici Burghölzli]] u [[Zürich|Zürichu]].<ref name="Wehr_1985">{{cite book |last=Wehr |first=Gerhard |date=1985 |title=Jung – A Biography |location=Boston |publisher=Shambhala |isbn=978-0-87773-455-0 |url=https://archive.org/details/jungbiography0000wehr |access-date=2. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Sulloway_1991">{{cite journal |last=Sulloway |first=Frank J. |date=1991 |title=Reassessing Freud's case histories: the social construction of psychoanalysis |journal=Isis |volume=82 |issue=2 |pages=245–275 |doi=10.1086/355727 |pmid=1917435 |url=https://www.researchgate.net/publication/21239425_Reassessing_Freud's_Case_Histories_The_Social_Construction_of_Psychoanalysis |access-date=2. 6. 2026 |language=en}}</ref> U martu 1907. Jung i [[Ludwig Binswanger]], također švicarski psihijatar, doputovali su u Beč kako bi posjetili Freuda i prisustvovali sastancima grupe. Nakon povratka u Zürich osnovali su manju psihoanalitičku grupu. Daljnjim širenjem članstva i rastom ugleda pokreta, Psihološko društvo srijedom je 1908. godine reorganizovano u [[Bečko psihoanalitičko društvo]].<ref name="Ellenberger_1970" /> Za njegovog prvog predsjednika izabran je Freud. Tu funkciju obavljao je do 1910, kada ju je prepustio [[Alfred Adler|Alfredu Adleru]], nadajući se da će na taj način ublažiti njegove sve izraženije kritike prema psihoanalitičkom pokretu i njegovom teorijskom usmjerenju.<ref name="Gay_1998" /> Prva žena koja je postala članica i pridružila se Društvu 1910. bila je [[Margarete Hilferding]].<ref name="Gay_1998" /> Naredne godine članice su postale članice i [[Tatiana Rosenthal]] te [[Sabina Spielrein]], ruske psihijatrice koje su završile studij medicine na Univerzitetu u Zürichu. Prije završetka studija Spielrein je bila Jungova pacijentica u Psihijatrijskoj bolnici Burghölzli. Klinički i lični aspekti njihovog odnosa kasnije su postali predmet opsežne prepiske između Freuda i Junga. Rosenthal i Spielrein imale su značajnu ulogu u razvoju psihoanalize u [[Rusija|Rusiji]]. Nakon osnivanja [[Rusko psihoanalitičko društvo|Ruskog psihoanalitičkog društva]] 1910, obje su dale zapažen doprinos njegovom radu i širenju psihoanalitičkih ideja.<ref name="Miller_1998">{{cite book |last=Miller |first=Martin A. |date=1998 |title=Freud and the Bolsheviks: Psychoanalysis in Imperial Russia and the Soviet Union |location=New Haven |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-06810-8 |url=https://archive.org/details/freudbolsheviksp0000mill |access-date=2. 6. 2026 |language=en}}</ref> Freudovi rani sljedbenici prvi put su se formalno sastali 27. aprila 1908. u hotelu Bristol u [[Salzburg]]u. Taj skup je naknadno prepoznat kao prvi Međunarodni psihoanalitički kongres.<ref name="Jones_1955">{{cite book |last=Jones |first=Ernest |date=1955 |title=The Life and Work of Sigmund Freud, Vol. 2: Years of Maturity, 1901-1919 |location=New York |publisher=Basic Books |url=https://archive.org/details/lifeworkofsigmun0000jone_z9j8 |access-date=2. 6. 2026 |language=en}}</ref> Inicijativu za njegovo održavanje dao je [[Ernest Jones]], neurolog iz Londona, koji se upoznao s Freudovim radovima i počeo primjenjivati psihoanalitičke metode u vlastitoj kliničkoj praksi. Jones je godinu prije upoznao Junga na jednoj konferenciji, a potom su se ponovo sastali u Zürichu kako bi organizovali Kongres. Prema Jonesovim riječima, skupu su prisustvovale četrdeset i dvije osobe, od kojih je ″polovina bila ili je kasnije postala praktičarima psihoanalize″.<ref name="Jones_1961" /> Pored Jonesa te učesnika iz Beča i Züricha okupljenih oko Freuda i Junga, među prisutnima su bili i pojedinci koji će kasnije imati značajnu ulogu u razvoju međunarodnog psihoanalitičkog pokreta. Među njima su bili [[Karl Abraham]] i [[Max Eitingon]] iz Berlina, [[Sándor Ferenczi]] iz Budimpešte te [[Abraham Brill]] iz New Yorka. Na Kongresu su donesene i važne odluke s ciljem jačanja utjecaja i širenja Freudovih ideja. Godine 1909. pokrenut je časopis ''Jahrbuch für psychoanalytische und psychopathologische Forschungen'', čiji je glavni urednik bio Jung. Već 1910. uslijedilo je pokretanje mjesečnika ''Zentralblatt für Psychoanalyse'', koji su uređivali Adler i Stekel. Godine 1911. Rank je pokrenuo časopis ''Imago'', posvećen primjeni psihoanalize u proučavanju kulture i književnosti, a dvije godine kasnije i časopis ''Internationale Zeitschrift für Psychoanalyse'', koji je također uređivao.<ref name="Jones_1961" /> Na Kongresu su doneseni i planovi za osnivanje [[Međunarodno psihoanalitičko udruženje|Međunarodnog psihoanalitičkog udruženja]] (IPA). Ovi planovi ostvareni su na Kongresu u [[Nürnberg]]u 1910, kada je Jung, uz Freudovu podršku, izabran za prvog predsjednika Udruženja. [[Datoteka:Hall Freud Jung in front of Clark.jpg|mini|mini|desno|300px|Na [[Univerzitet Clark|Univerzitetu Clark]], Worcester, Massachusetts 1909. Prednji red: Freud, [[G. Stanley Hall]], [[Carl Jung]]; zadnji red: [[Abraham Brill]], [[Ernest Jones]], [[Sándor Ferenczi]]]] Freud se potom okrenuo [[Abraham Brill|Abrahamu Brillu]] i [[Ernest Jones|Ernestu Jonesu]] kako bi ostvario svoju namjeru da [[psihoanaliza|psihoanalizu]] proširi na englesko govorno područje. Nakon Kongresa u [[Salzburg]]u obojica su pozvana u Beč, gdje je dogovorena podjela zadataka. Brill je dobio pravo prevođenja Freudovih djela na engleski jezik, dok je Jones, koji je kasnije iste godine trebao preuzeti dužnost na [[Univerzitet u Torontu|Univerzitetu u Torontu]], dobio zadatak da promoviše Freudove ideje i osigura njihovo prisustvo u akademskim i medicinskim krugovima Sjeverne Amerike.<ref name="Gay_1998" /> Jonesovo zalaganje za širenje psihoanalize doprinijelo je organizaciji Freudove posjete [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]] u septembru 1909. Na poziv [[G. Stanley Hall|Stanleyja Halla]], predsjednika [[Univerzitet Clark|Univerziteta Clark]], Freud je u pratnji Junga i Ferenczija otputovao u Sjedinjene Američke Države, gdje je održao pet predavanja o psihoanalizi.<ref name="Gay_1998" /> Događaj na kojem je Freud dobio počasni doktorat predstavljao je prvo javno priznanje njegovog rada i privukao je značajnu medijsku pažnju. Među prisutnima bio je i ugledni neurolog i psihijatar [[James Jackson Putnam]], profesor za bolesti nervnog sistema na [[Harvard]]u, koji je Freuda pozvao na svoj seoski posjed. Tokom višednevnih razgovora Putnam je pokazao interes za psihoanalizu, a njegovo kasnije javno prihvatanje Freudovih ideja predstavljalo je važan iskorak za širenje psihoanalize u Sjedinjenim Američkim Državama.<ref name="Gay_1998" /> Nakon toga, Putnam i Jones su u maju 1911. učestvovali u osnivanju [[Američko psihoanalitičko udruženje|Američkog psihoanalitičkog udruženja]], pri čemu su izabrani za predsjednika i sekretara. Iste godine [[Abraham Brill]] osnovao je [[Njujorško psihoanalitičko društvo]], a njegovi prijevodi Freudovih djela na engleski jezik počeli su izlaziti od 1909. ==== Istupanja iz Međunarodnog psihoanalitičkog udruženja ==== Tokom narednih godina pojedini Freudovi sljedbenici napustili su [[Međunarodno psihoanalitičko udruženje]] (IPA) te razvili vlastite teorijske pravce i škole mišljenja. Od 1909. Adlerovi stavovi o pitanjima kao što su [[neuroza|neuroze]] počeli su se sve više razlikovati od Freudovih. Kako su njegove teorijske pozicije postajale sve manje usklađene s psihoanalitičkim učenjem, tokom januara i februara 1911. na sastancima Bečkog psihoanalitičkog društva vođene su brojne rasprave između pristalica dvojice autora. U februaru 1911. Adler je podnio ostavku na mjesto predsjednika društva, dok je istovremeno Wilhelm Stekel napustio dužnost potpredsjednika. Adler je u junu iste godine u potpunosti prekinuo saradnju s Freudovim krugom te je, zajedno s devet članova koji su također istupili iz društva, osnovao vlastitu organizaciju. Tri člana Bečkog psihoanalitičkog društva napustila su društvo zajedno s Adlerom kako bi osnovali Društvo za slobodnu psihoanalizu. Još šest članova koji su nastojali održati veze i s Adlerovim i s Freudovim krugom bilo je primorano da se opredijeli za jednu stranu nakon što je Freud insistirao na takvom izboru.<ref name="Makari_2008" /> Nova organizacija isprva je nosila naziv ''Društvo za slobodnu psihoanalizu'', ali je ubrzo preimenovana u ''Društvo za individualnu psihologiju''. Nakon [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] Adler se sve više povezivao s teorijskim pravcem koji je sam razvio i koji je postao poznat kao [[individualna psihologija]].<ref name="Ellenberger_1970" /> [[Datoteka:Freud and other psychoanalysts 1922.jpg|mini|mini|desno|300px|Članovi Tajnog komiteta 1922. (slijeva nadesno): [[Otto Rank]], Sigmund Freud, [[Karl Abraham]], [[Max Eitingon]], [[Sándor Ferenczi]], [[Ernest Jones]] i [[Hanns Sachs]]]] Godine 1912. Jung je objavio djelo ''Wandlungen und Symbole der Libido'' (na engleskom jeziku objavljeno 1916. pod naslovom ''Psychology of the Unconscious''), u kojem je jasno pokazao da se njegova teorijska stanovišta sve više udaljavaju od Freudovih. Kako bi svoj pristup razlikovao od psihoanalize, Jung je vlastiti sistem nazvao [[analitička psihologija|analitičkom psihologijom]].<ref name="Ellenberger_1970" /> Naslućujući konačni raskid između Freuda i Junga, [[Ernest Jones]] je iste godine pokrenuo osnivanje [[Tajni komitet (psihoanaliza)|Tajnog komiteta]], grupe najbližih Freudovih saradnika čiji je zadatak bio očuvanje teorijskog jedinstva i institucionalnog kontinuiteta psihoanalitičkog pokreta. Komitet je osnovan u jesen 1912, a činili su ga Freud, Jones, [[Karl Abraham]], [[Sándor Ferenczi]], [[Otto Rank]] i [[Hanns Sachs]]. [[Max Eitingon]] pridružio se grupi 1919. Članovi Komiteta obavezali su se da neće javno odstupati od osnovnih postavki [[Psihoanalitička teorija|psihoanalitičke teorije]] prije nego što o svojim stavovima rasprave s ostalim članovima.<ref name="Gay_1998" /> Nakon ovih događaja Jung je zaključio da njegov položaj unutar psihoanalitičkog pokreta više nije održiv. U aprilu 1914. podnio je ostavku na mjesto urednika časopisa ''Jahrbuch'', a potom i na dužnost predsjednika [[Međunarodna psihoanalitička asocijacija|Međunarodne psihoanalitičke asocijacije]] (IPA). Nekoliko mjeseci kasnije, u julu iste godine, i ciriška podružnica IPA-e istupila je iz organizacije.<ref name="Gay_1998" /> Kasnije iste godine Freud je u časopisu ''Jahrbuch'' objavio rad [[Historija psihoanalitičkog pokreta]], u kojem je iznio vlastito viđenje nastanka i razvoja psihoanalitičkog pokreta, kao i razloge zbog kojih su se Adler i Jung udaljili od psihoanalize i napustili pokret. Posljednji značajan raskid unutar Freudovog najužeg kruga uslijedio je nakon objavljivanja Rankove knjige [[Trauma rođenja]] 1924. Ostali članovi Tajnog komiteta smatrali su da se Rank u ovom djelu suštinski udaljio od [[Edipov kompleks|Edipovog kompleksa]] kao jednog od centralnih postulata psihoanalitičke teorije. Zbog toga su [[Karl Abraham]] i [[Ernest Jones]] postali njegovi najveći kritičari. Iako ni Rank ni Freud nisu bili skloni prekidu dugogodišnjeg prijateljstva i saradnje, konačni razlaz uslijedio je 1926, kada je Rank podnio ostavku na funkcije u [[Međunarodna psihoanalitička asocijacija|Međunarodnoj psihoanalitičkoj asocijaciji]] (IPA) i napustio Beč preselivši se u Pariz. Njegovo mjesto u Tajnom komitetu preuzela je [[Anna Freud]].<ref name="Gay_1998" /> Rank se na kraju nastanio u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]], gdje je njegova revizije Freudove teorije utjecala na novu generaciju psihoterapeuta koji nisu u potpunosti prihvatali ortodoksna stanovišta Međunarodne psihoanalitičke asocijacije.<ref name="Gay_1998" /> === Razvoj psihoanalitičkog pokreta === {{Šablon:Psihoanaliza}} Nakon osnivanja [[Međunarodna psihoanalitička asocijacija|Međunarodne psihoanalitičke asocijacije]] (IPA) 1910, postepeno je uspostavljena međunarodna mreža psihoanalitičkih društava, instituta za obuku i kliničkih ustanova. Nakon završetka [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] uvedena je redovna praksa održavanja međunarodnih kongresa svake dvije godine, koji su služili za koordinaciju aktivnosti psihoanalitičkog pokreta, razmjenu iskustava te predstavljanje kliničkih i teorijskih istraživanja.<ref name="Gay_1998" /> [[Karl Abraham]] i [[Max Eitingon]] osnovali su 1910. Berlinsko psihoanalitičko društvo, a potom su 1920. [[Berlinski psihoanalitički institut]] i Polikliniku. Inovacije uvedene u radu Poliklinike, među kojima su bili besplatno liječenje pacijenata, razvoj dječije psihoanalize i standardizacija psihoanalitičke obuke u Berlinskom institutu, imale su značajan utjecaj na razvoj međunarodnog psihoanalitičkog pokreta. Godine 1927. [[Ernst Simmel]] osnovao je sanatorij [[Schloss Tegel]] na periferiji [[Berlin]]a, prvu ustanovu te vrste koja je pružala psihoanalitički tretman u institucionalnom okviru. Freud je organizovao fond za finansiranje njegovog rada, a njegov sin [[Ernst Freud|Ernst]], koji je bio arhitekta, dobio je zadatak da renovira zgradu. Zbog ekonomskih poteškoća sanatorij je zatvoren 1931.<ref name="Danto_2005">{{cite book |last=Danto |first=Elizabeth Ann |date=2005 |title=Freud's Free Clinics: Psychoanalysis and Social Justice, 1918-1938 |location=New York |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-13180-3 |url=https://psptraining.com/wp-content/uploads/Danto-E.A-2005a-Freuds-free-clinics_reduced.pdf |access-date=3. 6. 2026 |language=en}}</ref> Moskovsko psihoanalitičko društvo, osnovano 1910, prerasta 1922. u Rusko psihoanalitičko društvo i Institut za psihoanalizu. Freudovi sljedbenici u [[Rusija|Rusiji]] među prvima su imali pristup prijevodima njegovih djela; ruski prijevod knjige ''[[Tumačenje snova (Freud)|Tumačenje snova]]'' objavljen je 1904, čak devet godina prije prvog engleskog izdanja koje je preveo [[Abraham Brill]].<ref name="Miller_1998" /> Ruski institut bio je jedinstven među psihoanalitičkim ustanovama jer je za svoj rad imao državnu podršku, uključujući finansiranje objavljivanja prijevoda Freudovih djela.<ref name="Miller_1998" /> Međutim, ta podrška naglo je ukinuta 1924. nakon dolaska [[Josif Staljin|Josifa Staljina]] na vlast, kada je psihoanaliza počela biti osporavana i osuđivana iz ideoloških razloga.<ref name="Miller_1998" /> [[Ernest Jones]] je nakon što je 1911. učestvovao u osnivanju [[Američka psihoanalitička asocijacija|Američke psihoanalitičke asocijacije]], vratio se 1913. iz [[Kanada|Kanade]] u [[Velika Britanija|Veliku Britaniju]], gdje je osnovao Londonsko psihoanalitičko društvo. Godine 1919. raspustio je ovu organizaciju i, nakon isključenja članova koji su bili bliski Jungovoj školi, osnovao [[Britansko psihoanalitičko društvo]], čiji je predsjednik bio do 1944. Institut za psihoanalizu osnovan je 1924, a Londonska klinika za psihoanalizu 1926, pri čemu su obje ustanove djelovale pod direktnim Jonesovim rukovodstvom.<ref name="Maddox_2006">{{cite book |last=Maddox |first=Brenda |date=2006 |title=Freud's Wizard: Ernest Jones and the Transformation of Psychoanalysis |location=Cambridge, MA |publisher=Da Capo Press |isbn=978-0-306-81552-2 |url=https://archive.org/details/freudswizarderne00madd |access-date=3. 6. 2026 |language=en}}</ref> Bečka ambulanta (klinika) osnovana je 1922, a Bečki psihoanalitički institut 1924, pod rukovodstvom [[Helene Deutsch]].<ref name="Danto_2005" /> [[Sándor Ferenczi]] je 1913. osnovao Budimpeštanski psihoanalitički institut, a 1929. i psihoanalitičku kliniku. Psihoanalitička društva i instituti osnovani su i u Švicarskoj (1919), Francuskoj (1926), Italiji (1932), Nizozemskoj (1933), Norveškoj (1933), kao i u [[Mandatna Palestina|Mandatnoj Palestini]] (Jeruzalem, 1933), gdje ih je organizovao [[Max Eitingon]] nakon što je napustio Berlin po dolasku [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] na vlast.<ref name="Gay_1998" /> Godine 1931. osnovan je Njujorški psihoanalitički institut. Berlinski kongres 1922. bio je posljednji kojem je Freud prisustvovao.<ref name="Gay_1998" /> Do tog vremena njegov govor bio je znatno otežan zbog proteze koju je nosio nakon niza operacija karcinoma vilice. Ipak, i dalje je pratio razvoj psihoanalize kroz redovnu korespondenciju s najbližim saradnicima, kao i putem cirkularnih pisama i sastanaka [[Tajni komitet|Tajnog komiteta]], na kojima je povremeno i dalje učestvovao. Tajni komitet nastavio je djelovati do 1927, kada su institucionalne promjene unutar [[Međunarodna psihoanalitička asocijacija|Međunarodne psihoanalitičke asocijacije]] (IPA), uključujući osnivanje Međunarodne komisije za obuku, riješile pitanja vezana za prenošenja psihoanalitičke teorije i kliničke prakse. Međutim, i dalje su postojale značajne nesuglasice oko pitanja laičke analize - odnosno prihvatanja kandidata bez medicinske kvalifikacije za psihoanalitičku obuku. Freud je svoj stav u korist laičke analize iznio 1926. u djelu ''[[Pitanje laičke analize]]''. Tom se stavu odlučno suprotstavila većina američkih psihoanalitičkih društava, koja su izrazila zabrinutost za profesionalne standarde i rizik od sudskih sporova (iako su dječiji analitičari bili izuzeti). Sličnu zabrinutost dijelio je i dio evropskih kolega. Na kraju je postignut dogovor koji je udruženjima omogućio autonomiju u postavljanju kriterija za prijem kandidata.<ref name="Gay_1998" /> Freud je 28. augusta 1930. dobio [[Goetheova nagrada|Goetheovu nagradu]] za doprinos [[Psihologija|psihologiji]] i njemačkoj književnoj kulturi.<ref name="Gay_1998" /> === Pacijenti === Freud je u svojim prikazima slučajeva često koristio [[pseudonim]]e kako bi zaštitio identitet pacijenata. Među pacijentima poznatim pod pseudonimima bili su [[Cäcilie M.]] (Anna von Lieben), [[Dora (studija slučaja)|Dora]] (Ida Bauer, 1882–1945), gospođa Emmy von N. (Fanny Moser), gospođica Elisabeth von R. (Ilona Weiss),<ref name="Appignanesi_Forrester_1992" /> gospođica Katharina (Aurelia Kronich), gospođica Lucy R., Mali Hans ([[Herbert Graf]], 1903–1973), [[Čovjek-pacov]] (Ernst Lanzer), Enos Fingy (Joshua Wild)<ref name="Breger_2000">{{cite book |last=Breger |first=Louis |date=2000 |title=Freud: Darkness in the Midst of Vision |location=New York |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-471-31628-2 |url=https://archive.org/details/freuddarknessinm0000breg_i0f9 |access-date=3. 6. 2026 |language=en}}</ref> i [[Sergei Pankejeff|Čovjek-vuk]] (Sergei Pankejeff). Među ostalim poznatim pacijentima bili su i [[Pedro Augusto od Saxe-Coburg-Gothe|princ Pedro Augusto od Brazila]], [[H.D.]], [[Emma Eckstein]], [[Gustav Mahler]], s kojim je Freud imao samo jednu, ali dugotrajnu konsultaciju, [[Bruno Walter]],<ref name="Borch-Jacobsen_2021" /> [[Marie Bonaparte|princeza Marie Bonaparte]], [[Edith Banfield Jackson]]<ref name="Lynn_2003">{{cite journal |last=Lynn |first=D. J. |date=2003 |title=Freud's psychoanalysis of Edith Banfield Jackson, 1930–1936 |journal=Journal of the American Academy of Psychoanalysis and Dynamic Psychiatry |volume=31 |issue=4 |pages=609–625 |doi=10.1521/jaap.31.4.609.23009 |pmid=14714630 |url=https://pep-web.org/search/document/JAA.031.0609A |access-date=3. 6. 2026 |language=en}}</ref> i Albert Hirst.<ref name="Lynn_1997">{{cite journal |last=Lynn |first=D. J. |date=1997 |title=Sigmund Freud's Psychoanalysis of Albert Hirst |journal=Bulletin of the History of Medicine |volume=71 |issue=1 |pages=69–93 |publisher=The Johns Hopkins University Press |url=https://www.jstor.org/stable/44444881 |access-date=3. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Rak === Godine 1917. Freud je primijetio bolnu promjenu na nepcu, ali nije zatražio ljekarsku pomoć jer se ona privremeno povukla. Do februara 1923. izraslina se proširila, pa je Freud posumnjao da je riječ o [[leukoplakija|leukoplakiji]] ili [[epiteliom]]u povezanom s njegovom dugogodišnjom navikom pušenja. Ne želeći se odreći pušenja, svoje je simptome u početku držao u tajnosti. Freud se potom obratio [[Dermatologija|dermatologu]] Maximilianu Steineru, koji mu je savjetovao da prestane pušiti, ali je umanjio ozbiljnost promjene. Ubrzo nakon toga konsultovao je i Felixa Deutscha, koji također nije želio otvoreno reći da je izraslina kancerogena. I on ju je opisao kao oblik leukoplakije. Obojica ljekara preporučila su Freudu da prestane pušiti, a Deutsch mu je savjetovao i hirurško liječenje.<ref name="Gay_1998" /> Operisao ga je [[Otorinolaringologija|rinolog]] Marcus Hajek, čiju je stručnost Freud ranije dovodio u pitanje. Hajek je u ambulanti svoje klinike izveo zahvat koji se kasnije pokazao nepotrebnim s estetskog stanovišta. Tokom i nakon operacije Freud je obilno krvario te je, prema pojedinim navodima, bio izložen ozbiljnom riziku po život. Prilikom kasnijeg pregleda Deutsch je zaključio da će biti potrebna dodatna operacija, ali Freudu nije saopćio da boluje od raka, strahujući da bi takva vijest mogla dovesti do [[Samoubistvo|samoubistva]].<ref name="Gay_1998" /> === Bijeg od nacista === U januaru 1933. [[Nacistička partija]] preuzela je vlast u [[Njemačka|Njemačkoj]], a Freudove knjige našle su se među [[Nacističko spaljivanje knjiga|djelima spaljenim tokom nacističkih akcija]] javnog uništavanja knjiga. Tim povodom Freud je svom saradniku [[Ernest Jones|Ernestu Jonesu]] ironično rekao: ″Kakav napredak postižemo. U [[Srednji vijek|srednjem vijeku]] spalili bi mene; danas su zadovoljni time da spaljuju moje knjige.″<ref name="Gay_1998" /> Uprkos sve većoj prijetnji [[Nacizam|nacizma]], Freud je dugo potcjenjivao opasnost i ostao odlučan da ne napušta Beč, čak ni nakon [[Anschluss]]a 13. marta 1938. i talasa nasilnog [[Antisemitizam|antisemitizma]] koji je uslijedio.<ref name="Gay_1998" /> Situacija se promijenila kada je Ernest Jones, tadašnji predsjednik [[Međunarodna psihoanalitička asocijacija|Međunarodne psihoanalitičke asocijacije]] (IPA), 15. marta doputovao u Beč kako bi ga uvjerio da emigrira u [[Velika Britanija|Veliku Britaniju]]. Presudan utjecaj na Freudovu odluku imalo je i hapšenje te ispitivanje njegove kćerke [[Anna Freud|Anne Freud]] od strane [[Gestapo]]a 22. marta, nakon čega je prihvatio da je vrijeme za odlazak iz [[Austrija|Austrije]].<ref name="FreudMuseum_Raids">{{cite web |title=Raids in Berggasse |url=https://www.freud-museum.at/en/subsites-gallery/articles/raids-in-berggasse |website=Sigmund Freud Museum |access-date=3. 6. 2026 |language=en}}</ref> Jones se naredne sedmice vratio u London noseći spisak osoba za koje je Freud tražio useljeničke dozvole. Koristeći svoje veze s britanskim ministrom unutrašnjih poslova [[Samuel Hoare, 1. viskont Templewood|Sir Samuelom Hoareom]], pomogao je da se ubrza izdavanje potrebnih dozvola. Ukupno je odobreno sedamnaest dozvola, a prema potrebi su izdavane i radne dozvole. Jones je također angažovao ugledne naučne krugove, pa je predsjednik [[Kraljevsko društvo|Kraljevskog društva]] [[William Henry Bragg|Sir William Bragg]] uputio pismo ministru vanjskih poslova [[Edward Wood, 1. grof od Halifaxa|lordu Halifaxu]], tražeći da se diplomatskim putem izvrši pritisak na vlasti u [[Berlin]]u i [[Beč]]u kako bi se Freudu omogućio odlazak iz zemlje. Freud je istovremeno uživao podršku američkih diplomata, među kojima je posebno značajnu ulogu imao njegov bivši pacijent i američki ambasador u Francuskoj [[William Christian Bullitt Mlađi|William Bullitt]]. Bullitt je upozorio američkog predsjednika [[Franklin D. Roosevelt|Roosevelta]] na rastuću opasnost koja je prijetila porodici Freud. Kao rezultat toga, američki generalni konzul u Beču [[John Cooper Wiley]] organizovao je stalni nadzor situacije u Freudovoj rezidenciji u ulici Berggasse 19. Wiley je čak telefonski intervenisao tokom Gestapoovog ispitivanja Anne Freud.<ref name="Cohen_2012">{{cite book |last=Cohen |first=David |date=2012 |title=The Escape of Sigmund Freud |publisher=Abrams Press |isbn=978-1-4683-0677-4 |url=https://books.google.com.pa/books?id=h8yXDwAAQBAJ |access-date=3. 6. 2026 |language=en}}</ref> Emigracija članova Freudove porodice iz Beča odvijala se u više etapa tokom kraja aprila i početka maja 1938. Freudov unuk Ernst Halberstadt, kao i supruga i djeca njegovog sina Martina, otputovali su u Pariz već u aprilu. Njegova svastika Minna Bernays preselila se u London 5. maja, Martin Freud sedam dana kasnije, dok su njegova kćerka Mathilde i njen suprug Robert Hollitscher Austriju napustili 24. maja.<ref name="Cohen_2012" /> Do kraja maja pripreme za Freudov odlazak u London našle su se u zastoju zbog složenih pravnih procedura i finansijskih zahtjeva koje su nametale nacističke vlasti. U skladu s propisima uvedenim za jevrejsko stanovništvo, za upravljanje Freudovom imovinom i imovinom [[Međunarodna psihoanalitička asocijacija|Međunarodne psihoanalitičke asocijacije]] (IPA) imenovan je državni povjerenik ([[Rajhskomesar|komesar]]) Anton Sauerwald. Sauerwald je studirao [[Hemija|hemiju]] na [[Univerzitet u Beču|Univerzitetu u Beču]] kod profesora Josefa Heriga, dugogodišnjeg Freudovog prijatelja. Nastojeći se bolje upoznati s Freudovim radom, Sauerwald je počeo čitati njegova djela te je s vremenom razvio naklonost prema njemu. Iako je bio dužan svojim pretpostavljenima prijaviti podatke o svim Freudovim bankovnim računima i organizovati uništavanje vrijedne [[Biblioteka|biblioteke]] knjiga koja se nalazila u prostorijama IPA-e, to nije učinio. Umjesto toga, uklonio je tragove o Freudovim računima u inostranstvu, a biblioteku IPA-e smjestio je u [[Austrijska nacionalna biblioteka|Austrijsku nacionalnu biblioteku]], gdje je ostala pohranjena do završetka [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]].<ref name="Cohen_2012" /> [[Datoteka:Freud Museum London 2.jpg|mini|mini|desno|300px|Freudov posljednji dom, danas [[Muzej Sigmunda Freuda (London)|Muzej Sigmunda Freuda]], Maresfield Gardens 20, [[Hampstead]], sjeverni London]] [[Datoteka:Sigmund Freud (4625084022).jpg|mini|mini|desno|300px|Spomen-ploča (''[[Plava plaketa|Plava plaketa]]'') organizacije [[English Heritage]] na Freudovoj kući u Hampsteadu]] Iako je Sauerwald svojim djelovanjem ublažio finansijsko opterećenje koje je za Freuda predstavljao porez na iseljavanje iz [[Rajh]]a (''[[Porez na odlazak iz Rajha]]''), nacističke vlasti su i dalje zahtijevale plaćanje visokih iznosa povezanih s dugovanjima IPA-e i vrijednom zbirkom antikviteta u Freudovom vlasništvu. Budući da nije imao pristup vlastitim bankovnim računima, Freud se za pomoć obratio [[Marie Bonaparte|princezi Marie Bonaparte]], jednoj od svojih najistaknutijih francuskih sljedbenica, koja je doputovala u Beč kako bi mu pružila podršku. Marie Bonaparte osigurala je sredstva potrebna za podmirenje ovih obaveza, čime su otklonjene posljednje prepreke za Freudov odlazak iz Austrije.<ref name="Cohen_2012" /> Nakon toga izdane su izlazne vize za Freuda, njegovu suprugu Martu i kćerku Annu. Oni su 4. juna 1938. napustili Beč vozom [[Orient Express]], u pratnji kućne pomoćnice i ljekara. Narednog dana stigli su u [[Pariz]], gdje su boravili kao gosti Marie Bonaparte, a potom su nastavili put prema Londonu. U London su stigli 6. juna na [[Željeznička stanica London Victoria|željezničku stanicu London Victoria]].<ref name="Cohen_2012" /> Među osobama koje su ubrzo nakon Freudovog dolaska u London posjetile kako bi mu odale počast bili su [[Salvador Dalí]], [[Stefan Zweig]], [[Leonard Woolf]] i [[Virginia Woolf]], te [[H. G. Wells]]. Posjetili su ga i predstavnici [[Kraljevskog društva]], donijevši povelju Društva kako bi Freud, koji je 1936. izabran za stranog člana, mogao formalno potvrditi svoje članstvo. Krajem juna u London je doputovala i Marie Bonaparte kako bi s Freudom razgovarala o sudbini njegove četiri starije sestre koje su ostale u Beču. Njeni kasniji pokušaji da im osigura izlazne vize nisu bili uspješni te su sve četiri ubijene u nacističkim [[koncentracijski logor|koncentracijskim logorima]].<ref name="Cohen_2012" /> Početkom 1939. godine Sauerwald je, pod okolnostima koje su ostale nedovoljno razjašnjene, doputovao u London, gdje se sastao s Freudovim bratom Alexanderom.<ref name="Schur_1972">{{cite book |last=Schur |first=Max |date=1972 |title=Freud: Living and Dying |publisher=Hogarth Press |location=London |url=https://archive.org/details/freudlivingdying00maxs |access-date=3. 6. 2026 |language=en}}</ref> Nakon završetka [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], austrijski sud ga je 1945. osudio na zatvorsku kaznu zbog njegovog djelovanja kao službenika Nacističke partije. Na molbu njegove supruge, Anna Freud dostavila je sudu izjavu u kojoj je potvrdila da je Sauerwald ″svoju dužnost imenovanog povjerenika obavljao na način koji je štitio mog oca″. Njena izjava uzeta je u obzir tokom postupka i pomogla je da Sauerwald bude oslobođen 1947.<ref name="Cohen_2012" /> U septembru 1938. Freudova porodica nastanila se u novom domu u [[Hampstead]]u, na adresi [[Muzej Sigmunda Freuda (London)|20 Maresfield Gardens]]. Preuređenje kuće osmislio je njegov sin Ernst Freud, arhitekt, koji je, između ostalog, projektovao ugradnju električnog lifta. Radna soba i biblioteka uređene su tako da što vjernije dočaraju izgled i atmosferu Freudovih konsultacijskih prostorija u Beču.<ref name="Welter_2012">{{cite book |last=Welter |first=Volker M. |date=2012 |title=Ernst L. Freud, Architect: The Case of the Modern Bourgeois Home |publisher=Berghahn Books |series=Space and Place |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctt9qcnzk |access-date=3. 6. 2026 |language=en}}</ref> Freud je u novom domu nastavio primati pacijente sve do terminalne faze svoje bolesti. Istovremeno je radio na svojim posljednjim djelima, među kojima su ''[[Mojsije i monoteizam]]'', objavljeno na njemačkom jeziku 1938, a na engleskom naredne godine,<ref name="Chaney_2006_Egypt">{{cite book |last=Chaney |first=Edward |date=2006 |title=Sites of Exchange: European Crossroads and Faultlines |chapter=Egypt in England and America: The Cultural Memorials of Religion, Royalty and Religion |editor1-last=Ascari |editor1-first=M. |editor2-last=Corrado |editor2-first=A. |publisher=Rodopi |location=Amsterdam i New York |chapter-url=https://www.academia.edu/75565467/Egypt_in_England_and_America_the_cultural_memorials_of_religion_royalty_and_revolution |access-date=3. 6. 2026 |language=en}}</ref> te ''[[Nacrt psihoanalize]]'', koje je ostalo nedovršeno i objavljeno je posthumno. === Smrt === [[Datoteka:Freud's ashes in Golder's Green Columbarium.JPG|mini|mini|desno|300px|Freudov pepeo u (''[[Freudov ugao (Krematorij Golders Green)|Freudovom uglu]]'') u [[Krematorij Golders Green|Krematoriju Golders Green]] u Londonu]] Do sredine septembra 1939. Freudov [[Rak usne šupljine|rak vilice]] uzrokovao je sve jače bolove, a nije ga bilo moguće operabilno tretirati. Posljednja knjiga koju je pročitao bio je roman ''[[La Peau de chagrin]]'' [[Honoré de Balzac|Honoréa de Balzaca]], koji ga je potaknuo na razmišljanja o vlastitoj sve izraženijoj fizičkoj slabosti. U tom periodu obratio se svom ljekaru, prijatelju i sunarodnjaku u izbjeglištvu [[Max Schur|Maxu Schuru]], podsjećajući ga na raniji dogovor u vezi s terminalnim stadijem bolesti: ″Schur, sjećate se našeg ‘ugovora’ da me ne ostavite na cjedilu kada za to dođe vrijeme. Sada je sve to samo patnja i nema smisla.″ Kada je Schur potvrdio da se dogovora sjeća, Freud je dodao: ″Hvala vam″, te rekao: ″Razgovarajte o tome s Annom, i ako ona smatra da je ispravno, onda okončajte to.″ Schur je potom razgovarao s Annom Freud, koja je željela odgoditi očevu smrt, ali je na kraju prihvatila da daljnje održavanje života nema svrhe. U skladu s tim dogovorom, Schur mu je 21. i 22. septembra 1939. dao doze morfija, nakon čega je Freud preminuo oko 3 sata ujutro 23. septembra 1939.<ref name="Gay_1998" /><ref name="FreeBMD_Death_Freud">{{cite web |url=https://www.freebmd.org.uk/cgi/information.pl?cite=1i7bxu%2FFMHIpo2b6nEloZg&scan=1 |title=Index entry for the Death of Sigmund Freud |website=FreeBMD |publisher=Office for National Statistics |access-date=3. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="NYT_Freud_Obituary">{{cite news |last=The New York Times |date=24. 9. 1939 |title=Dr. Sigmund Freud Dies in Exile at 83; Founder of Psychoanalysis |url=https://www.nytimes.com/1939/09/24/archives/dr-sigmund-freud-dies-in-exile-at-83-founder-of-psychoanalysis.html |newspaper=The New York Times |access-date=3. 6. 2026 |language=en}}</ref> U nekim kasnijim interpretacijama navode se razlike u Schurovim izvještajima o Freudovim posljednjim satima, što je dovelo do neslaganja među biografima. Prema jednoj revidiranoj verziji, Schur nije bio prisutan u trenutku kada je treću i posljednju dozu morfija dala Josephine Stross, saradnica Anne Freud, pa se kao vrijeme smrti navodi oko ponoći 23. septembra 1939.<ref name="Lacoursiere_2008">{{cite journal |last=Lacoursiere |first=Roy B. |date=2008 |title=Freud's Death: Historical Truth and Biographical Fictions |journal=American Imago |volume=65 |issue=1 |pages=107–128 |doi=10.1353/aim.0.0003 |s2cid=170247119 |url=https://www.researchgate.net/publication/236823596_Freud's_Death_Historical_Truth_and_Biographical_Fictions |access-date=3. 6. 2026 |language=en}}</ref> Tri dana nakon smrti, Freudovo tijelo je, prema uputstvima njegovog sina Ernsta, kremirano u [[Golders Green krematorij|Golders Green krematoriju]], uz korištenje usluga pogrebnog preduzeća [[Harrods]]. Oproštajne govore održali su Ernest Jones i austrijski pisac [[Stefan Zweig]]. Freudov pepeo je potom pohranjen u [[Freudov ugao (Krematorij Golders Green)|memorijalnom dijelu krematorija u Golders Greenu]], u niši Ernest George Columbariuma. Urna je postavljena na postament koji je dizajnirao njegov sin Ernst Freud,<ref name="Welter_2011_Freud">{{cite book |last=Welter |first=Volker M. |date=2011 |title=Ernst L. Freud, Architect |publisher=Berghahn Books |isbn=978-0-85745-234-4 |page=205 |url=https://books.google.ba/books?id=j9HFNKIU44wC |access-date=3. 6. 2026 |language=en}}</ref> a [[Krater (posuda)|zvonolika posuda]] je izrađena od [[Keramika antičke Grčke|keramike antičke Grčke]] ukrašene [[Dioniz]]ovim scenama,<ref name="Freud_Collection">{{cite book |title=Sigmund Freud's Collection: An Archaeology of the Mind |url=https://www.yumpu.com/en/document/read/8535188/sigmund-freuds-collection-an-archaeology-of-the-mind |website=Yumpu |access-date=3. 6. 2026 |language=en}}</ref> koju je Freud dobio na poklon od [[Marie Bonaparte]] i godinama čuvao na svom bečkom radnom prostoru. Nakon smrti njegove supruge Marte 1951, i njen pepeo je pohranjen u istu urnu.<ref name="Burke_2006">{{cite book |last=Burke |first=Janine |date=2006 |title=The Sphinx on the Table: Sigmund Freud's Art Collection and the Development of Psychoanalysis |publisher=Walker & Co. |location=New York |isbn=0-8027-1503-6 |url=https://find.slv.vic.gov.au/discovery/fulldisplay/alma9913128043607636/61SLV_INST:SLV |access-date=3. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Ideje == === Rani radovi === Sigmund Freud je studij medicine na [[Univerzitet u Beču|Univerzitetu u Beču]] započeo 1873,<ref name="Strutzmann_2008">{{cite book |last=Strutzmann |first=Helmut |date=2008 |title=Freud at 150: 21st Century Essays on a Man of Genius |chapter=An overview of Freud's life |editor1-last=Merlino |editor1-first=Joseph P. |editor2-last=Jacobs |editor2-first=Marilyn S. |editor3-last=Kaplan |editor3-first=Judy Ann |editor4-last=Moritz |editor4-first=K. Lynne |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |location=Plymouth |isbn=978-0-7657-0547-1 |page=33 |url=https://books.google.com/books?id=ZqNPvtl_GhcC |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref> a završio ga nakon gotovo devet godina zbog interesa za neurofiziološka istraživanja, posebno proučavanje spolne [[anatomija|anatomije]] [[jegulja]] i fiziologije nervnog sistema riba, kao i zbog zanimanja za studij [[Filozofija|filozofije]] kod [[Franz Brentano|Franza Brentana]]. Iz finansijskih razloga započeo je privatnu praksu iz [[Neurologija|neurologije]], a [[Doktor medicine|doktorat medicine]] stekao je 1881. u dobi od 25 godina.<ref name="Merkel_2003">{{cite web |last=Merkel |first=Larry |date=2003 |title=The History of Psychiatry: PGY II Lecture |url=https://www.scribd.com/document/62292238/History-of-Psychiatry |website=Scribd |publisher=University of Virginia Department of Psychiatric Medicine |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref> Među njegovim glavnim područjima interesa tokom 1880-ih bila je anatomija mozga, naročito [[Produžena moždina|produžene moždine]]. Godine 1891. uključio se u značajne rasprave o afaziji svojom monografijom ''O razumijevanju afazija'' u kojoj je uveo termin ''[[Agnozija|agnozija]]'' i upozorio na pretjerano lokalizacionističko tumačenje neuroloških deficita. Poput svog savremenika [[Eugen Bleuler|Eugena Bleulera]], naglašavao je značaj funkcije mozga u odnosu na njegovu strukturu. Freud je također bio među prvim istraživačima u oblasti [[Cerebralna paraliza|cerebralne paralize]], koja je u to vrijeme bila poznata kao ″cerebralna oduzetost″. Objavio je nekoliko medicinskih radova o toj temi te ukazao da je ovaj poremećaj bio prisutan mnogo prije nego što su ga drugi istraživači tog razdoblja počeli sistematski proučavati. Smatrao je da je [[William John Little]], koji je prvi opisao cerebralnu paralizu, pogriješio pripisujući njen nastanak nedostatku kisika tokom porođaja. Umjesto toga, tvrdio je da su komplikacije pri porođaju prije simptom nego uzrok poremećaja. Počeci Freudovog ranog rada na [[Psihoanaliza|psihoanalizi]] mogu se pratiti do [[Josef Breuer|Josefa Breuera]]. Freud je pripisivao Breueru zaslugu za otvaranje puta otkriću psihoanalitičke metode kroz njegovo liječenje [[Bertha Pappenheim|Anne O.]], prve studije slučaja predstavljene u djelu ''Studije o histeriji'' (1895), koje su zajedno napisali Freud i Breuer. U novembru 1880. Breuer je pozvan da liječi izuzetno inteligentnu dvadesetjednogodišnju ženu ([[Bertha Pappenheim|Berthu Pappenheim]]) zbog upornog kašlja i halucinacija koje je dijagnostikovao kao histerične. Ustanovio je da je tokom njege svog umirućeg oca razvila prolazne simptome, uključujući poremećaje vida, paralizu i kontrakture udova, koje je također smatrao histeričnim. Kako su se simptomi pojačavali i postajali trajniji, Breuer je svoju pacijenticu počeo posjećivati gotovo svakodnevno te je primijetio da je povremeno ulazila u stanja ''odsutnosti''. Uočio je da se njeno stanje poboljšavalo kada je, uz njegovo ohrabrenje, tokom tih večernjih stanja pričala fantazijske priče, pa je većina simptoma nestala do aprila 1881. Nakon smrti njenog oca istog mjeseca, njeno stanje se ponovo pogoršalo. Breuer je zabilježio da su se neki simptomi spontano povukli te da je potpuni oporavak postignut poticanjem pacijentice da se prisjeti događaja koji su prethodili pojavi određenog simptoma.<ref name="Breuer_Freud_1956">{{cite book |last1=Breuer |first1=Josef |last2=Freud |first2=Sigmund |date=1956 |title=Studies on Hysteria |translator=James Strachey |publisher=The Hogarth Press |location=London |url=https://ia601502.us.archive.org/25/items/in.ernet.dli.2015.185491/2015.185491.Studies-On-Hysteria.pdf |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Hirschmuller_1989">{{cite book |last=Hirschmüller |first=Albrecht |date=1989 |title=The Life and Work of Josef Breuer: Fleshing Out the Foundations of Psychoanalysis |publisher=New York University Press |location=New York |url=https://pep-web.org/search/document/PAQ.062.0150A |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref> U godinama neposredno nakon Breuerovog liječenja, Anna O. je tri puta kratkotrajno boravila u sanatorijima s dijagnozom ″histerije″ praćene ″somatskim simptomima″,<ref name="Hirschmuller_1989" /> a pojedini autori osporavali su Breuerov objavljeni prikaz izlječenja.<ref name="Ellenberger_1972">{{cite journal |last=Ellenberger |first=Henri F. |date=1972 |title=The Story of 'Anna O.': A Critical Review with New Data |journal=Journal of the History of the Behavioral Sciences |volume=8 |issue=3 |pages=267–279 |doi=10.1002/1520-6696(197207)8:3<267::AID-JHBS2300080302>3.0.CO;2-C |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/1520-6696(197207)8:3%3C267::AID-JHBS2300080302%3E3.0.CO;2-C |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Borch_Jacobsen_1996">{{cite book |last=Borch-Jacobsen |first=Mikkel |date=1996 |title=Remembering Anna O.: A Century of Mystification |publisher=Routledge |location=London |isbn=0-415-91776-X |url=https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9781317721857_A24449005/preview-9781317721857_A24449005.pdf |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Macmillan_1997">{{cite book |last=Macmillan |first=Malcolm |date=1997 |title=Freud Evaluated: The Completed Arc |publisher=The MIT Press |location=Cambridge, Massachusetts |isbn=978-0-262-63171-6 |url=https://archive.org/details/freudevaluatedco0000macm |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref> Richard Skues odbacuje tvrdnje ovih autora da Anna O. nije bila izliječena te smatra da takva tumačenja dolaze i od Freudovih pristalica i od njegovih kritičara. Prema Skuesu, obje strane nepravedno su dovele u pitanje istinitost i profesionalni integritet Josefa Breuera.<ref name="Miller_2009">{{cite journal |last=Miller |first=Gavin |date=2009 |title=Book Review: Richard A. Skues, Sigmund Freud and the History of Anna O.: Reopening a Closed Case |journal=History of Psychiatry |volume=20 |issue=4 |pages=509–510 |doi=10.1177/0957154X090200040205 |s2cid=162260138 |url=https://www.deepdyve.com/lp/sage/book-review-richard-a-skues-2009-sigmund-freud-and-the-history-of-anna-k8fbX0oAid |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Teorija zavođenja === {{Glavni|Freudova teorija zavođenja}} Početkom 1890-ih Freud je koristio oblik liječenja zasnovan na metodi koju mu je opisao Breuer, a koju je modifikovao primjenom onoga što je nazivao ″tehnikom pritiska″ i novim razvijenim analitičkim tehnikama tumačenja i rekonstrukcije. Prema Freudovim kasnijim prikazima ovog razdoblja, kao rezultat primjene ove metode većina njegovih pacijenata sredinom 1890-ih izvještavala je o ranim iskustvima [[Seksualno zlostavljanje djece|seksualnog zlostavljanja u djetinjstvu]]. Freud je te iskaze koristio kao osnovu za svoju [[Freudova teorija zavođenja|teoriju zavođenja]], ali je kasnije zaključio da su neki od njih bili fantazije. U početku je smatrao da je njihova funkcija bila ″potiskivanje″ sjećanja na infantilnu masturbaciju. U kasnijim radovima pisao je da su one predstavljale edipovske fantazije koje proizlaze iz urođenih [[Teorija nagona|nagona]] seksualne i destruktivne prirode.<ref name="Freud_SE7">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1953 |title=The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud, Volume VII (1901-1905): A Case of Hysteria, Three Essays on Sexuality and Other Works |pages=274 |publisher=Hogarth Press |location=London |url=https://archive.org/details/caseofhysteriath0000freu/page/n7/mode/2up |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Freud_SE20">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1959 |title=The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud, Volume XX (1925-1926): An Autobiographical Study, Inhibitions, Symptoms and Anxiety, Lay Analysis and Other Works |pages=34 |publisher=Hogarth Press |location=London |url=https://web.english.upenn.edu/~cavitch/pdf-library/Freud_Autobiographical_Study.pdf |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Freud_SE22">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1964 |title=The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud, Volume XXII (1932-1936): New Introductory Lectures on Psycho-Analysis and Other Works |pages=120 |publisher=Hogarth Press |location=London |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.49982 |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Schimek_1987">{{cite journal |last=Schimek |first=Jean G. |date=1987 |title=Fact and Fantasy in the Seduction Theory: A Historical Review |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=35 |issue=4 |pages=937–965 |doi=10.1177/000306518703500407 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/000306518703500407 |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Esterson_1998">{{cite journal |last=Esterson |first=Allen |date=1998 |title=Jeffrey Masson and Freud's seduction theory: a new fable based on old myths |journal=History of the Human Sciences |volume=11 |issue=1 |pages=1–21 |doi=10.1177/095269519801100101 |url=https://www.researchgate.net/publication/246578290_Jeffrey_Masson_and_Freud's_seduction_theory_a_new_fable_based_on_old_myths |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema drugom prikazu događaja, Freud je još u pismima upućenim Fliessu u oktobru 1895. iznio tvrdnju da se u osnovi psihoneuroza nalaze nesvjesna sjećanja na seksualno zlostavljanje u ranom djetinjstvu, prije nego što je izvijestio da je takva iskustva zaista otkrio kod svojih pacijenata.<ref name="Masson_Freud_Fliess_1985">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1985 |title=The Complete Letters of Sigmund Freud to Wilhelm Fliess, 1887–1904 |editor-last=Masson |editor-first=Jeffrey M. |publisher=Belknap Press of Harvard University Press |location=Cambridge, Massachusetts |isbn=978-0-674-15420-9 |url=https://archive.org/details/completeletterso0000freu |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Esterson_1998" /> Tokom prve polovine 1896. Freud je objavio tri rada koja su dovela do formulisanja njegove [[Freudova teorija zavođenja|teorije zavođenja]]. U njima je tvrdio da je kod svih svojih tadašnjih pacijenata otkrio duboko potisnuta sjećanja na seksualno zlostavljanje u ranom djetinjstvu.<ref name="Israels_Schatzman_1993">{{cite journal |last=Israëls |first=Han |last2=Schatzman |first2=Morton |date=mart 1993 |title=The seduction theory |journal=History of Psychiatry |volume=4 |issue=13 |pages=1–29 |doi=10.1177/0957154X9300401302 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0957154X9300401302 |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref> Freud je zapisao da njegovi pacijenti nisu bili svjesni tih sjećanja te da su ona, ukoliko su uzrokovala histerične simptome ili opsesivnu neurozu, morala postojati u obliku ''nesvjesnih sjećanja''. Pacijenti su bili izloženi znatnom pritisku kako bi ″rekonstruirali″ prizore seksualnog zlostavljanja iz djetinjstva za koje je Freud bio uvjeren da su potisnuti u nesvjesno.<ref name="Schimek_1987" /><ref name="Toews_1991">{{cite journal |last=Toews |first=John E. |date=septembar 1991 |title=Historicizing Psychoanalysis: Freud in His Time and for Our Time |journal=The Journal of Modern History |volume=63 |issue=3 |pages=504–545 |doi=10.1086/244354 |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/244354 |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="McNally_2003">{{cite book |last=McNally |first=Richard J. |date=2003 |title=Remembering trauma |publisher=Belknap Press of Harvard University Press |location=Cambridge, Massachusetts; London |isbn=978-0-674-01082-6 |url=https://archive.org/details/rememberingtraum0000mcna |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref> Pacijenti uglavnom nisu bili uvjereni da iskustva proizašla iz Freudovih kliničkih postupaka predstavljaju dokaz stvarnog seksualnog zlostavljanja. Freud je izvijestio da su mu čak i nakon navodne ″rekonstrukcije″ seksualnih prizora pacijenti odlučno izražavali nevjericu u njihovu vjerodostojnost.<ref name="Schimek_1987" /><ref name="Esterson_1998" /><ref name="McNally_2003" /> Pored tehnike pritiska, Freudovi klinički postupci uključivali su analitičko zaključivanje i simboličko tumačenje simptoma s ciljem njihovog povezivanja sa sjećanjima na seksualno zlostavljanje u ranom djetinjstvu.<ref name="Cioffi_1998">{{cite book |last=Cioffi |first=Frank |date=1998 |title=Freud and the question of pseudoscience |publisher=Open Court |location=Chicago |isbn=978-0-8126-9385-0 |url=https://archive.org/details/freudquestionof00ciof |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Schimek_1987" /><ref name="Esterson_1998" /><ref name="McNally_2003" /> Njegova tvrdnja da je teorija potvrđena u svim slučajevima koje je istraživao dodatno je pojačala ranije izražene sumnje njegovih kolega u pogledu valjanosti nalaza do kojih je došao primjenom sugestivnih metoda.<ref name="Borch-Jacobsen_1996">{{cite journal |last=Borch-Jacobsen |first=Mikkel |last2=Brick |first2=Douglas |date=1996 |title=Neurotica: Freud and the Seduction Theory |journal=October |volume=76 |pages=15–43 |publisher=MIT Press |url=https://www.scribd.com/document/299331192/Mikkel-Borch-Jacobsen-Neurotica-Freud-and-the-Seduction-Theory |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Hergenhahn_Henley_2014">{{cite book |last=Hergenhahn |first=B. R. |last2=Henley |first2=Tracy B. |date=2014 |title=An Introduction to the History of Psychology |edition=7. |publisher=Cengage Learning |location=Belmont, California |isbn=978-1-133-95809-3 |url=https://archive.org/stream/an-introduction-to-the-history-of-psychology-b.-r.-hergenhahn-tracy-henley-z-lib.org/An%20Introduction%20to%20the%20History%20of%20Psychology%20%28B.%20R.%20Hergenhahn%2C%20Tracy%20Henley%29%20%28z-lib.org%29_djvu.txt |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Esterson_2002">{{cite journal |last=Esterson |first=Allen |date=2002 |title=The myth of Freud's ostracism by the medical community in 1896-1905: Jeffrey Masson's assault on truth |journal=History of Psychology |volume=5 |issue=2 |pages=115–134 |doi=10.1037/1093-4510.5.2.115 |url=https://psycnet.apa.org/doiLanding?doi=10.1037%2F1093-4510.5.2.115 |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref> Freud je kasnije pokazivao nedosljednost u pogledu pitanja da li je njegova teorija zavođenja i dalje bila usklađena s njegovim kasnijim nalazima.<ref name="Andrews_Brewin_2000">{{cite journal |last=Andrews |first=Bernice |last2=Brewin |first2=Chris R. |date=18. decembar 2000 |title=What did Freud get right? |journal=The Psychologist |publisher=British Psychological Society |url=https://www.bps.org.uk/psychologist/what-did-freud-get-right |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref> U dodatku radu ''Etiologija histerije'' napisao je: „Treba imati na umu da se u vrijeme kada sam ga pisao još nisam oslobodio precjenjivanja stvarnosti i potcjenjivanja fantazije.<ref name="Freud_Aetiology_1924">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1924 |title=Collected Papers, Volume I |chapter=The Aetiology of Hysteria |pages=183–221 |publisher=The International Psycho-Analytical Press |location=London, Vienna, New York |url=https://www.scribd.com/document/373721406/Freud-S-Aetiology-of-Hysteria-C-P-Vol-1-1924-p-183-221 |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref> Nekoliko godina kasnije Freud je izričito odbacio tvrdnju svog kolege Ferenczija da su izvještaji njegovih pacijenata o seksualnom zlostavljanju predstavljali stvarna sjećanja, a ne fantazije, te ga je nastojao odgovoriti od javnog iznošenja takvih stavova.<ref name="Andrews_Brewin_2000" /> Karin Ahbel-Rappe zaključuje da je ″Freud započeo istraživanje prirode iskustva incesta u djetinjstvu i njegovog utjecaja na ljudsku psihu, ali je kasnije uglavnom napustio taj istraživački pravac.″<ref name="Ahbel_Rappe_2006">{{cite journal |last=Ahbel-Rappe |first=Karin |date=2006 |title=“I no Longer Believe”: Did Freud Abandon the Seduction Theory? |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=54 |issue=1 |pages=171–199 |doi=10.1177/00030651060540010101 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/00030651060540010101 |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Kokain === Kao medicinski istraživač, Freud je među prvima koristio i zagovarao primjenu [[kokain]]a kao stimulansa i [[analgetik]]a. Smatrao je da kokain predstavlja lijek za brojne psihičke i tjelesne tegobe te je u svom radu ''O koki'' ({{de|Über Coca}}) iz 1884. isticao njegove korisne osobine. Između 1883. i 1887. objavio je nekoliko članaka u kojima je preporučivao njegovu medicinsku primjenu, uključujući i upotrebu kao [[antidepresiv]]a. Za dlaku je propustio steći [[naučno prvenstvo]] za otkriće [[Anestezija|anestetičkih]] svojstava kokaina, kojih je bio svjestan, ali ih je spomenuo samo usput.<ref name="Jones_1953_Monoskop">{{cite book |last=Jones |first=Ernest |date=1953 |title=Sigmund Freud: Life and Work, Vol 1: The Formative Years and the Great Discoveries 1856–1900 |publisher=Hogarth Press |location=London |url=https://monoskop.org/images/b/b4/Jones_Ernest_The_Life_and_Work_of_Sigmund_Freud_1_1856-1900_The_Formative_Years_and_the_Great_Discoveries_1953.pdf |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref> To priznanje je 1884. pripalo [[Karl Koller (oftalmolog)|Karlu Kolleru]], Freudovom kolegi iz Beča, nakon što je medicinskom društvu predstavio mogućnosti primjene kokaina u osjetljivim operacijama oka. Freud je također preporučivao kokain kao sredstvo za liječenje ovisnosti o [[Morfin|morfiju]].<ref name="Byck_1974">{{cite book |last=Byck |first=Robert |date=1974 |title=Cocaine Papers |publisher=New American Library |location=New York |isbn=978-0-451-05973-4 |url=https://archive.org/details/cocainepaperssig0000unse |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref> Kokain je predstavio svom prijatelju [[Ernst von Fleischl-Marxow|Ernstu von Fleischl-Marxowu]], koji je postao ovisan o morfiju koji je uzimao radi ublažavanja dugotrajnih i izrazito jakih nervnih bolova nastalih nakon infekcije zadobijene povredom tokom izvođenja obdukcije. Freudova tvrdnja da je Fleischl-Marxow izliječen od ovisnosti pokazala se preuranjenom. Fleischl-Marxow razvio je težak oblik ″[[Intoksikacija kokainom|kokainske psihoze]]″, a ubrzo se ponovo vratio upotrebi morfija. Umro je nekoliko godina kasnije, i dalje trpeći nepodnošljive bolove.<ref name="Borch-Jacobsen_2000">{{cite journal |last=Borch-Jacobsen |first=Mikkel |date=2000 |title=How a Fabrication Differs from a Lie |journal=London Review of Books |volume=22 |issue=8 |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v22/n08/mikkel-borch-jacobsen/how-a-fabrication-differs-from-a-lie |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref> Primjena kokaina kao anestetika pokazala se kao jedna od rijetkih sigurnih upotreba ove supstance. Kako su iz različitih dijelova svijeta počeli pristizati izvještaji o ovisnosti i predoziranju, Freudov ugled u medicinskim krugovima donekle je narušen.<ref name="Thornton_1986">{{cite book |last=Thornton |first=E. M. |date=1986 |title=The Freudian Fallacy |publisher=Paladin |location=London |isbn=978-0-586-08546-2 |url=https://archive.org/details/freudianfallacyf0000thor |access-date=4. 6. 2026 |language=en}}</ref> Nakon ″epizode s kokainom″,<ref name="Jones_1953_Monoskop" /> Freud je prestao javno preporučavati upotrebu ove droge, ali ju je i dalje povremeno koristio za liječenje [[Depresija (raspoloženje)|depresije]], [[migrena]] i upala nosne sluznice tokom ranih 1890-ih godina, prije nego što je potpuno prestao s njenom upotrebom 1896.<ref name="Masson_Freud_Fliess_1985" /> === Nesvjesni um === {{Glavni|Nesvjesni um}} Koncept nesvjesnog, za koji je Freud smatrao da je već bio dobro poznat među pjesnicima, imao je važno mjesto u njegovim teorijama i idejama. Također je vjerovao da je njegova odgovornost da osigura njegovo naučno priznanje u okviru psihologije. Freud je izričito tvrdio da je njegov koncept nesvjesnog, u obliku u kojem ga je prvobitno formulisao, bio zasnovan na teoriji potiskivanja. U svojim razmatranjima koncepta potiskivanja, iznesenim u radu ''Potiskivanje'' iz 1915. (''Standard Edition'', XIV), napravio je razliku između primarnog potiskivanja, povezanog s univerzalnim tabuom incesta (″urođeno prisutnog od samog početka″), i naknadnog potiskivanja, koje je proizvod životne historije pojedinca (″stečenog tokom razvoja ega″), pri čemu se nešto što je u jednom trenutku bilo svjesno odbacuje ili uklanja iz svijesti.<ref name="Wollheim_1990">{{cite book |last=Wollheim |first=Richard |date=1990 |title=Sigmund Freud |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, New York |isbn=978-0-521-39744-5 |url=https://archive.org/details/sigmundfreud0000woll_s9p1 |access-date=5. 6. 2026 |language=en}}</ref> U svom prikazu razvoja i preoblikovanja teorije o nesvjesnim psihičkim procesima, iznesenom u radu ''Nesvjesno'' iz 1915. (''Standard Edition'', XIV), Freud je izdvojio tri perspektive koje je koristio: dinamičku, ekonomsku i topografsku. Dinamička perspektiva odnosi se, prije svega, na nastanak nesvjesnog putem potiskivanja, kao i na proces ″cenzure″ kojim se neželjene misli koje izazivaju [[anksioznost]] održavaju u nesvjesnom. Pri tome se Freud oslanjao na zapažanja iz svojih najranijih kliničkih istraživanja u liječenju [[histerija|histerije]]. Iz ekonomske perspektive pažnja je usmjerena na sudbinu potisnutih sadržaja (″sudbine seksualnih nagona″) dok prolaze kroz složene transformacije u procesu nastanka simptoma, ali i u normalnim oblicima nesvjesnog mišljenja, kao što su snovi i omaške u govoru. Ovim se temama Freud detaljno bavio u djelima ''[[Tumačenje snova (Freud)|Tumačenje snova]]'' i ''[[Psihopatologija svakodnevnog života]]''. Dok se obje prethodne perspektive usmjeravaju na nesvjesno u trenutku njegovog približavanja svijesti, topografska perspektiva označava zaokret prema sistemskim svojstvima nesvjesnog, pri čemu u prvi plan dolaze njegovi karakteristični procesi i načini funkcionisanja, kao što su [[Kondenzacija (psihologija)|kondenzacija]] i [[pomjeranje (psihologija)|pomjeranje]]. Ova ″prva topografija″ predstavlja model psihičke strukture koji se sastoji od tri sistema: * Sistem Ucs — nesvjesno: ″primarno procesno″ mišljenje kojim upravlja [[Princip zadovoljstva (psihologija)|princip zadovoljstva]], a koje karakterišu ″odsustvo međusobne kontradikcije, ... pokretljivost kateksa, bezvremenost i zamjena vanjske psihičke stvarnosti unutrašnjom psihičkom stvarnošću″ (''Nesvjesno'' (1915), ''Standard Edition'', XIV). * Sistem Pcs — [[predsvjesno]], u kojem su nesvjesne predodžbe primarnog procesa vezane sekundarnim procesima jezika (predodžbe riječi), što je preduslov da postanu dostupne svijesti. * Sistem Cns — svjesno mišljenje kojim upravlja princip realnosti. U svojim kasnijim radovima — naročito u djelu ''[[Ego i id]]'' (1923) - Freud uvodi drugu topografiju koja obuhvata [[id, ego i super-ego]], a koja se nadograđuje na prvu bez njenog zamjenjivanja.<ref name="Mannoni_2015" /> U ovoj kasnijoj formulaciji koncepta nesvjesnog, [[Id, ego i super-ego|id]]<ref name="Laplanche_Pontalis_1973">{{cite book |last1=Laplanche |first1=Jean |last2=Pontalis |first2=Jean-Bertrand |date=1973 |title=The Language of Psycho-Analysis |publisher=W. W. Norton & Company |location=New York |isbn=978-0-393-01105-0 |url=https://archive.org/details/languageofpsycho00lapl |access-date=5. 6. 2026 |language=en}}</ref> obuhvata rezervoar instinkata ili [[Teorija nagona|nagona]] - čiji je dio nasljedan ili urođen, a dio potisnut ili stečen. S tog aspekta, iz ekonomske perspektive, id predstavlja primarni izvor psihičke energije; iz dinamičke perspektive, on ulazi u sukob s [[Id, ego i super-ego|egom]]<ref name="Laplanche_Pontalis_1973" /> i [[Id, ego i super-ego|super-egom]]<ref name="Laplanche_Pontalis_1973" />, koji su, u genetskom smislu, diferencijacije ida. === Snovi === {{Glavni|Tumačenje snova (Freud)|l1=''Tumačenje snova''}} Prema Freudovoj teoriji, snovi nastaju pod utjecajem događaja i misli iz svakodnevnog života. U procesu koji je nazivao ″radom sna″, svjesne misli i sjećanja preoblikuju se pod utjecajem [[Princip zadovoljstva (psihologija)|principa zadovoljstva]], ispunjenja želja i potisnutih seksualnih scenarija iz djetinjstva. Budući da takvi sadržaji mogu izazvati nelagodu ili anksioznost, rad sna djeluje poput svojevrsne cenzure prikrivajući ih iskrivljavanjem, [[Pomjeranje (psihologija)|pomjeranjem]] i [[Kondenzacija (psihologija)|kondenzacijom]], čime se omogućava nastavak spavanja bez buđenja izazvanog uznemirujućim sadržajem.<ref name="Mannoni_2015" /> U kliničkom radu Freud je poticao pacijente da iznose slobodno asocijacije povezane s manifestnim sadržajem sna, odnosno onim čega se sjećaju i što mogu ispričati o snu. Na taj način nastojao je olakšati tumačenje latentnog sadržaja sna, koji se odnosi na potisnute misli i fantazije, kao i mehanizame i strukture uključene u rad sna. Razvijajući svoj teorijski pristup snovima, Freud je postepeno napustio shvatanje prema kojem snovi predstavljaju ispunjenje želja te je sve više naglašavao da su oni poseban oblik mišljenja. Prema njegovom mišljenju, ″rad sna stvara taj oblik i jedino on predstavlja suštinu sanjanja″.<ref name="Freud_1913" /> === Psihoseksualni razvoj === {{Glavni|Psihoseksualni razvoj}} Freudova teorija psihoseksualnog razvoja polazi od pretpostavke da dječija seksualnost u početku ima oblik [[Polimorfna perverznost|polimorfne perverznosti]], nakon čega seksualni nagoni prolaze kroz tri razvojne faze: [[Oralna faza|oralnu]], [[Analna faza|analnu]] i [[Falusna faza|falusnu fazu]]. Nakon njih slijedi period [[Latentna faza|latencije]], obilježen smanjenim seksualnim interesom i aktivnošću, koji približno traje od pete godine života do [[pubertet]]a. Prema Freudu, i nakon završetka ovih faza ostaju ″perverzni″ i [[Biseksualnost|biseksualni]] elementi koji učestvuju u oblikovanju [[Genitalna faza|odrasle genitalne seksualnosti]]. Smatrao je da [[Neuroza|neuroze]] i perverzije mogu nastati kao posljedica [[Fiksacija (psihologija)|fiksacije]] ili regresije na neku od ranijih faza psihoseksualnog razvoja, dok se kroz proces [[Sublimacija (psihologija)|sublimacije]] dio tih nagona može preusmjeriti u društveno prihvatljive aktivnosti, što doprinosi oblikovanju ličnosti i kulturne kreativnosti.<ref name="Mannoni_2015" /> Nakon što je Freud razvio teoriju [[Edipov kompleks|Edipovog kompleksa]], ovaj normativni razvojni tok formulisan je kao djetetovo odricanje od [[incest]]uoznih želja pod zamišljenom prijetnjom [[Kastracijski kompleks|kastracije]] kod dječaka, odnosno pod zamišljenom činjenicom kastracije u slučaju djevojčice.<ref name="Gay_1998" /> ″Razrješenje″ Edipovog kompleksa postiže se kada se djetetova suparnička identifikacija s roditeljskom figurom preobrazi u pomirujuće identifikacije [[ego-ideal]]a, koje istovremeno podrazumijevaju sličnost i različitost te priznaju odvojenost i autonomiju druge osobe.<ref name="Cavell_1993">{{cite book |last=Cavell |first=Marcia |date=1993 |title=The Psychoanalytic Mind: From Freud to Philosophy |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0-674-72099-2 |url=https://books.google.ba/books/about/The_Psychoanalytic_Mind.html?id=5RfKy6kH1LoC |access-date=5. 6. 2026 |language=en}}</ref> Freud je nastojao dokazati univerzalnu primjenjivost svog modela pa se za uporedni materijal oslanjao na antičku mitologiju i tadašnja etnografska istraživanja. Tvrdio je da totemizam predstavlja ritualizovani izraz plemenskog sukoba koji odgovara obrascu Edipovog kompleksa.<ref name="Paul_1996">{{cite book |last=Paul |first=Robert A. |editor-last=Neu |editor-first=Jerome |date=1996 |chapter=Freud's anthropology |title=The Cambridge Companion to Freud |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |pages=267–286 |doi=10.1017/CCOL0521374243.012 |chapter-url=https://warwick.ac.uk/fac/arts/modernlanguages/applying/undergraduate/germanmodules/ge211ps/resources/paul_robert_a._-_freuds__anthropology.pdf | url=https://archive.org/details/the-cambridge-companion-to-freud-cambridge-university-press |access-date=5. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Id, ego i super-ego === {{Glavni|Id, ego i super-ego}} [[Datoteka:Freudov ledeni brijeg - Svjesno predsvjesno i nesvjesno (bs).png|mini|mini|desno|300px|Metafora ledenog brijega često se koristi za objašnjavanje odnosa između različitih dijelova psihe]] Freud je smatrao da se ljudska psiha može podijeliti na tri dijela: [[id, ego i super-ego]]. Ovaj model prvi put je predstavio u eseju ''[[S one strane principa zadovoljstva]]'' iz 1920, a detaljno ga je razradio u djelu ''[[Ego i Id]]'' (1923), gdje ga je razvio kao alternativu svojoj ranijoj topografskoj shemi (svjesno, nesvjesno i predsvjesno). Id predstavlja nesvjesni dio psihe koji djeluje prema ″[[Princip zadovoljstva (psihologija)|principu zadovoljstva]]″ i izvor je osnovnih impulsa i nagona; on teži neposrednom zadovoljstvu i trenutnom zadovoljenju svojih potreba.<ref name="Hothersall_2004" /> Freud je priznao da njegovo korištenje termina ''id'' ({{de|das Es}}, {{bs|ono}}) potječe iz radova [[Georg Groddeck|Georga Groddecka]].<ref name="Laplanche_Pontalis_1973" /><ref name="Freud_1961_Ego_Id">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1961 |title=The Ego and the Id |publisher=Hogarth Press and the Institute of Psycho-Analysis |location=London |series=The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud |volume=19 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.218607/mode/2up |access-date=5. 6. 2026 |language=en}}</ref> Superego predstavlja moralnu komponentu psihe.<ref name="Laplanche_Pontalis_1973" /> Racionalni ego nastoji uspostaviti ravnotežu između nepraktičnog [[Hedonizam|hedonizma]] ida i jednako nepraktičnog moralizma superega;<ref name="Laplanche_Pontalis_1973" /> on je dio psihe koji se najneposrednije odražava u čovjekovom ponašanju. Kada je preopterećen ili suočen s prijetnjama, može koristiti [[Odbrambeni mehanizmi|odbrambene mehanizme]], uključujući [[poricanje]], [[potiskivanje]], poništavanje, racionalizaciju i [[pomjeranje (psihologija)|pomjeranje]]. Ovaj koncept obično se prikazuje ″modelom ledenog brijega″, koji ilustruje uloge ida, ega i super-ega u odnosu na svjesne i nesvjesne psihičke procese.<ref name="Green_2019">{{cite journal |last=Green |first=Christopher D. |date=2019 |title=Where did Freud's iceberg metaphor of mind come from? |journal=History of Psychology |volume=22 |issue=4 |pages=369–372 |doi=10.1037/hop0000135_b |url=https://www.researchgate.net/publication/336958549_Where_did_Freud's_iceberg_metaphor_of_mind_come_from |access-date=5. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Giobbi_2010">{{cite web |last=Giobbi |first=Matthew Tyler |date=2010 |title=The Myth of Freud's Iceberg Model |url=https://www.academia.edu/94802131/The_Myth_of_Freuds_Iceberg |access-date=5. 6. 2026 |language=en}}</ref> Freud je odnos između ega i ida uspoređivao s odnosom kočijaša i njegovih konja: konji osiguravaju energiju i pokretačku snagu, dok kočijaš određuje smjer kretanja. === Nagoni života i smrti === {{Glavni|Libido|Nagon smrti|Kompulzivno ponavljanje}} Freud je smatrao da ljudskom psihom upravljaju dva međusobno suprotstavljena nagona: nagon života ili [[libido]] i [[Nagon smrti|nagon smrti]]. Nagon života nazivao je i ″Eros″, dok je nagon smrti kasnije postao poznat kao ″[[Nagon smrti|Tanatos]]″, iako sam Freud nije koristio taj izraz. Termin ″Tanatos″ u ovom je kontekstu uveo [[Paul Federn]].<ref name="Jones_1957">{{cite book |last=Jones |first=Ernest |date=1957 |title=The Life and Work of Sigmund Freud: The Last Phase (1919–1939) |volume=3 |publisher=Basic Books |location=New York |url=https://archive.org/details/dli.ernet.138917 |access-date=5. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Laplanche_Pontalis_1973" /> Freud je pretpostavio da libido predstavlja oblik psihičke energije kojom su investirani psihički procesi, strukture i predodžbe objekata.<ref name="Rycroft_1995">{{cite book |last=Rycroft |first=Charles |date=1995 |title=A Critical Dictionary of Psychoanalysis |edition=2. |publisher=Penguin Books |location=London; New York |url=https://archive.org/details/criticaldictiona0000rycr |access-date=5. 6. 2026 |language=en}}</ref> U djelu ''[[S one strane principa zadovoljstva]]'' (1920), Freud je izveo zaključak o postojanju nagona smrti. Njegova polazna pretpostavka bio je regulatorni princip koji je opisivao kao ″princip psihičke inercije″, ″princip nirvane″.<ref name="Laplanche_Pontalis_1973" /> Njegova teorijska osnova nalazila se u Freudovom ranijem djelu ''Nacrt naučne psihologije'', u kojem je princip koji upravlja psihičkim aparatom definisao kao njegovu težnju da se oslobodi količine pobude ili da napetost svede na nulu. Freud je kasnije bio primoran napustiti ovu definiciju jer se pokazala primjenjivom samo na najjednostavnije oblike psihičkog funkcionisanja. Umjesto toga, prihvatio je shvatanje prema kojem psihički aparat ne teži stanju nulte napetosti, nego stanju minimalne napetosti.<ref name="Wollheim_1990" /> Freud je u djelu ''S one strane principa zadovoljstva'' u suštini ponovo prihvatio svoju raniju definiciju, ali ju je ovoga puta primijenio na drugačiji princip. Tvrdio je da se um u određenim okolnostima ponaša kao da nastoji ukloniti napetost ili se, praktično, svesti na stanje gašenja. Kao jedan od glavnih dokaza za to navodio je postojanje [[Kompulzivno ponavljanje|kompulzivnog ponavljanja]]. Primjeri takvog ponavljanja mogu se vidjeti u snovima osoba koje pate od traumatskih neuroza, ali i u dječijoj igri. Freud je smatrao da ponavljanje pokazuje psihičku tendenciju da se ranija iskustva ponovo obrađuju, stavljaju pod kontrolu te da se iz njih izvodi zadovoljstvo. Prema njegovom mišljenju, ova tendencija prethodi [[Princip zadovoljstva (psihologija)|principu zadovoljstva]], ali mu nije suprotstavljena. Istovremeno, smatrao je da postoji i drugi princip koji djeluje izvan okvira principa zadovoljstva. Ako je ponavljanje nužan element vezivanja psihičke energije ili prilagođavanja, ono u pretjeranom obliku može dovesti do napuštanja postojećih obrazaca prilagođavanja i vraćanja ranijim, manje razvijenim psihičkim stanjima. Povezujući ovu ideju s pretpostavkom da je svako ponavljanje oblik pražnjenja energije, Freud je zaključio da kompulzivno ponavljanje predstavlja težnju ka povratku u prvobitno stanje obilježeno potpunim oslobađanjem od napetosti, odnosno stanje smrti.<ref name="Wollheim_1990" /> Neki autori opisali su ovu teoriju kao ″metafizičku biologiju″.<ref name="Schuster_2016">{{cite book |last=Schuster |first=Aaron |date=2016 |title=The Trouble with Pleasure: Deleuze and Psychoanalysis |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0-262-33415-0 |doi=10.7551/mitpress/9678.001.0001 |url=https://books.google.ba/books?id=rWiLCwAAQBAJ |access-date=5. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Melanholija === U svom eseju ''Tugovanje i melanholija'' iz 1917. Freud je razlikovao [[Tugovanje|tugovanje]], koje je smatrao bolnim, ali neizbježnim dijelom života, od melanholije, termina kojim je označavao patološko odbijanje ožalošćene osobe da prekine svoju emocionalnu vezanost za izgubljenu osobu. Freud je tvrdio da je u normalnom procesu tugovanja ego odgovoran za narcističko povlačenje [[libido|libida]] s izgubljenog objekta kao sredstva samoodržavanja. Međutim, prema njegovom mišljenju, u melanholiji taj proces izostaje zbog ambivalentnih osjećaja koje je osoba prethodno gajila prema izgubljenom objektu. Freud je pretpostavljao da u težim slučajevima može doći do [[samoubistvo|samoubistva]] kada se nesvjesni osjećaji unutrašnjeg sukoba usmjere protiv vlastitog ega.<ref name="Perelberg_2008">{{cite book |last=Perelberg |first=Rosine Jozef |date=2008 |title=Freud: A Modern Reader |publisher=John Wiley & Sons |location=Chichester |page=168 |isbn=978-0-470-71373-0 |url=https://books.google.ba/books?id=4v7fxQifjxAC&pg=PA168 |access-date=5. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Howarth_Leaman_2001">{{cite book |last1=Howarth |first1=Glennys |last2=Leaman |first2=Oliver |date=2014 |title=Encyclopedia of Death and Dying |publisher=Routledge |location=London; New York |url=https://archive.org/details/encyclopediaofde0000unse_p3r5 |access-date=5. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Ženstvenost i ženska seksualnost === Freudovo shvatanje ženstvenosti zasniva se na njegovoj teoriji psihičkog razvoja. Ona prati prijelaz od najranijih faza dojenačke i dječije seksualnosti, koje karakterišu [[polimorfna perverznost]] i [[Biseksualnost|biseksualna]] dispozicija, preko fantazijskih scenarija i suparničkih identifikacija povezanih s [[Edipov kompleks|Edipovim kompleksom]], pa do načina na koji se oni u većoj ili manjoj mjeri preoblikuju u seksualnosti odrasle osobe. Prema Freudu, razvoj dječaka i djevojčica odvija se različitim putevima kao posljedica [[Kastracijski kompleks|kastracijskog kompleksa]]. Smatrao je da anatomska razlika, odnosno posjedovanje [[penis]]a, kod dječaka izaziva kastracijsku anksioznost, dok djevojčica doživljava osjećaj uskraćenosti. Kod dječaka kastracijski kompleks označava završetak edipovske faze, dok kod djevojčice potiče njen razvoj.<ref name="Grigg_et_al_1999">{{cite book |last1=Grigg |first1=Russell |last2=Hecq |first2=Dominique |last3=Smith |first3=Craig |date=1999 |title=Female Sexuality: The Early Psychoanalytic Controversies |publisher=Rebus Press |location=London |isbn=1-900877-13-9 |url=https://archive.org/details/femalesexualitye0000unse |access-date=5. 6. 2026 |language=en}}</ref> Freud je smatrao da je ograničavanje erotskih osjećaja i fantazija djevojčice te njeno okretanje od majke prema ocu neujednačen i nesiguran proces koji uključuje ″valove potiskivanja″. Prema Freudu, uobičajeni ishod tog procesa jeste da [[vagina]] postaje ″nova vodeća zona″ seksualne osjetljivosti, potiskujući prethodno dominantni [[klitoris]]. Smatrao je da su falisna obilježja klitorisa činila taj organ nerazlučivim od penisa u ranom seksualnom životu djeteta. Prema Freudu, takav razvoj ostavlja naslijeđe zavisti prema penisu i emocionalne ambivalentnosti kod djevojčice, što je bilo usko povezano sa ″suštinom ženstvenosti″ i dovodilo do ″veće sklonosti žena neurozama, a posebno histeriji″.<ref name="Appignanesi_Forrester_1992" /> U svom posljednjem radu o ovoj temi Freud je također zaključio da ″razvoj ženstvenosti ostaje izložen poremećajima zbog zaostalih pojava ranijeg muškog perioda... Dio onoga što mi muškarci nazivamo 'zagonetkom žene' možda proizlazi iz ovog izraza biseksualnosti u životu žena″.<ref name="Freud_1933">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |author-link=Sigmund Freud |date=1933 |title=New Introductory Lectures on Psycho-Analysis |chapter=Lecture XXXIII: Femininity |chapter-url=http://lacantoronto.ca/wp-content/uploads/2012/08/Femininity-Freud.pdf |access-date=5. 6. 2026 |language=en}}</ref> Pokrenuvši ono što je postalo prva rasprava unutar psihoanalize o ženstvenosti, [[Karen Horney]] iz [[Berlinski psihoanalitički institut|Berlinskog psihoanalitičkog instituta]] osporila je Freudovo shvatanje ženstvenosti. Odbacujući Freudove teorije o ženskom kastracijskom kompleksu i zavisti prema penisu, Horney je zastupala stav o primarnoj ženstvenosti te tvrdila da zavist prema penisu predstavlja odbrambenu formaciju, a ne posljedicu biološke asimetrije ili ″povrede″, kako je smatrao Freud. Horney je u tome imala značajnu podršku [[Melanie Klein]] i [[Ernest Jones|Ernesta Jonesa]], koji je u svojoj kritici Freudovog stava skovao termin ″[[Falocentrizam|falocentrizam]]″.<ref name="Appignanesi_Forrester_1992" /> Braneći Freuda od ovih kritika, feministička teoretičarka [[Jacqueline Rose]] tvrdila je da oni polaze od normativnijeg shvatanja ženskog seksualnog razvoja nego što je to slučaj kod Freuda. Prema njenom mišljenju, Freud je od opisa djevojčice koja ostaje suočena sa svojom ″inferiornošću″ ili ″povredom″ u odnosu na anatomiju dječaka prešao ka stavu iz svojih kasnijih radova, u kojima je proces postajanja ″ženstvenom″ jasno opisivao kao ″povredu″ ili ″katastrofu″ za složenost njenog ranijeg psihičkog i seksualnog života.<ref name="Rose_1986">{{cite book |last=Rose |first=Jacqueline |date=1986 |title=Sexuality in the Field of Vision |publisher=Verso |location=London |isbn=0-86091-148-9 |url=https://archive.org/details/sexualityinfield0000rose |access-date=5. 6. 2026 |language=en}}</ref> Tokom svojih razmatranja onoga što je nazivao ″tamnim kontinentom″ ženske seksualnosti i ″zagonetkom″ ženstvenosti, Freud je isticao ″prosječnu valjanost″ i provizorni karakter svojih nalaza. Ipak, u odgovoru na kritike, zadržao je dosljedan stav i ističući ″protivljenje svima vama... u mjeri u kojoj ne pravite jasnu razliku između onoga što je psihičko i onoga što je biološko...″<ref name="Appignanesi_Forrester_1992" /> === Religija === {{Glavni|Stavovi Sigmunda Freuda o religiji}} Freud je [[Monoteizam|monoteističkog]] Boga smatrao iluzijom koja proizlazi iz infantilne emocionalne potrebe za moćnim, nadnaravnim ″ocem porodice″ [[Pater familias|({{lat|pater familiasom}})]]. Smatrao je da je religija, koja je u ranim fazama civilizacije bila potrebna za obuzdavanje čovjekove nasilne prirode, u modernom vremenu zamjenjiva [[Razum|razumom]] i naukom.<ref name="Spezzano_Gargiulo_1997">{{cite book |editor-last1=Spezzano |editor-first1=Charles |editor-last2=Gargiulo |editor-first2=Gerald J. |date=1997 |title=Soul on the Couch: Spirituality, Religion and Morality in Contemporary Psychoanalysis |publisher=The Analytic Press |location=Hillsdale, NJ |isbn=978-0-88163-257-6 |url=https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9781135060657_A24758781/preview-9781135060657_A24758781.pdf |access-date=5. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Kepnes_1986">{{cite journal |last=Kepnes |first=Steven |date=1986 |title=Bridging the Gap Between Understanding and Explanation Approaches to the Study of Religion |journal=Journal for the Scientific Study of Religion |volume=25 |issue=4 |pages=504–512 |doi=10.2307/1385914 |url=https://www.semanticscholar.org/paper/Bridging-the-Gap-Between-Understanding-and-to-the-Kepnes/1009099c8cba0fd1bb7fc58ec17286ce7010e581 |access-date=5. 6. 2026 |language=en}}</ref> U radu ''Opsesivne radnje i religijske prakse'' (1907) Freud je ukazao na sličnost između religioznog vjerskog uvjerenja i [[Neuroza|neurotične]] opsesije.<ref name="Freud_Reader_1989">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |editor-last=Gay |editor-first=Peter |date=1989 |title=The Freud Reader |publisher=W.W. Norton |location=New York |isbn=978-0-393-02686-3 |url=https://archive.org/details/freudreader0000freu_q1q6 |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref> U djelu ''[[Totem i tabu]]'' (1913) iznio je tezu da ljudsko društvo i religija nastaju iz čina [[patricid]]a i ritualnog jedenja moćne očinske figure, čime se uspostavlja kolektivno poštovanje i sjećanje.<ref name="Chapman_2007">{{cite book |last=Chapman |first=Christopher N. |editor-last1=Spezzano |editor-first1=Charles |editor-last2=Gargiulo |editor-first2=Gerald J. |date=2007 |chapter=Freud, Religion and Anxiety |title=Soul on the Couch: Spirituality, Religion and Morality in Contemporary Psychoanalysis |publisher=The Analytic Press |location=Hillsdale, NJ |isbn=978-0-88163-257-6 |chapter-url=https://www.researchgate.net/publication/261697763_Freud_Religion_and_Anxiety |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref> U djelu ''[[Budućnost jedne iluzije]]'' (1927) Freud je tvrdio da religijsko vjerovanje ima funkciju psihološke utjehe. Vjerovanje u nadnaravnog zaštitnika, prema njemu, služi kao zaštita od ″straha od prirode″, dok vjera u zagrobni život ublažava strah od smrti. Osnovna ideja ovog djela jeste da se religijsko vjerovanje može objasniti njegovom funkcijom u društvu, a ne njegovom istinitošću. U djelu ''[[Nelagoda u kulturi]]'' (1930) razmatra ″okeanski osjećaj″ cjelovitosti, bezgraničnosti i vječnosti (na koji mu je skrenuo pažnju njegov prijatelj [[Romain Rolland]]), kao potencijalni izvor religioznih osjećaja. Freud navodi da sam nije imao to iskustvo te ga tumači kao regresiju na stanje svijesti koje prethodi odvajanju ega od svijeta objekata i drugih.<ref name="Rubin_1996">{{cite book |last=Rubin |first=Jeffrey B. |editor-last1=Spezzano |editor-first1=Charles |editor-last2=Gargiulo |editor-first2=Gerald J. |date=1996 |chapter=Psychoanalysis is self-centred |title=Soul on the Couch: Spirituality, Religion and Morality in Contemporary Psychoanalysis |publisher=The Analytic Press |location=Hillsdale, NJ |isbn=978-0-88163-257-6 |chapter-url=https://guilfordjournals.com/doi/abs/10.1521/jaap.1.1996.24.4.633?journalCode=jaap.1 |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref> U djelu ''[[Mojsije i monoteizam]]'' (1937) Freud je iznio tezu da je [[Mojsije]] bio plemenski ''pater familias'' kojeg su Jevreji ubili, a da je ta trauma potisnuta kroz [[Reaktivna formacija|reaktivnu formaciju]] koja je omogućila uspostavljanje monoteističkog judaizma.<ref name="Stratton_2017">{{cite journal |last=Stratton |first=Kimberly B. |date=2017 |title=Narrating Violence, Narrating Self: Exodus and Collective Identity in Early Rabbinic Literature |journal=History of Religions |volume=57 |issue=1 |pages=68–92 |publisher=University of Chicago Press |doi=10.1086/692318 |issn=0018-2710 |jstor=26548153 |lccn=64001081 |oclc=299661763 |s2cid=148787965 |url=https://www.academia.edu/31141729/Narrating_Violence_Narrating_Self_Exodus_and_Collective_Identity_in_Early_Rabbinic_Literature_1 |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Costello_2010">{{cite book |last=Costello |first=Stephen |date=2010 |title=Hermeneutics and the psychoanalysis of religion |publisher=Peter Lang |location=Bern |pages=72–77 |isbn=978-3-0343-0124-4 |url=https://www.peterlang.com/document/1135973 |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref> Analogno tome, katolički obred [[Euharistija|svete pričesti]] opisao je kao kulturni trag čina ubistva i ritualnog jedenja svetog oca.<ref name="Chaney_2006_Egypt" /><ref name="Assoun_1980">{{cite book |last=Assoun |first=Paul-Laurent |date=1980 |title=Freud et Nietzsche |publisher=Presses universitaires de France |location=Paris |url=https://archive.org/details/freudetnietzsche0000asso |access-date=6. 6. 2026 |language=fr}}</ref><ref name="Borch-Jacobsen_1989">{{cite book |last=Borch-Jacobsen |first=Mikkel |translator-last=Porter |translator-first=Catherine |date=1989 |title=The Freudian Subject |publisher=Macmillan |location=Basingstoke |isbn=978-0-333-48986-4 |url=https://archive.org/details/freudiansubject0000borc |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Freud_1939">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1939 |title=Moses and Monotheism |publisher=Hogarth Press and the Institute of Psycho-Analysis |location=London |url=https://ia802907.us.archive.org/17/items/SigmundFreud/Sigmund%20Freud%20%5B1939%5D%20Moses%20and%20Monotheism%20%28Katherine%20Jones%20translation%2C%201939%29.pdf |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Freud_1946" /> Freud je religiju također posmatrao kao posrednika između društvenih i ličnih, javnih i privatnih konflikta, nastalih između Erosa i [[Nagon smrti|Tanatosa]], odnosno sila života i smrti.<ref name="Juergensmeyer_2004">{{cite journal |last=Juergensmeyer |first=Mark |date=2004 |title=Religious Terror and the Secular State |journal=Harvard International Review |volume=25 |issue=4 |pages=58–61 |publisher=Harvard International Relations Council |url=https://escholarship.org/content/qt4w99n8tk/qt4w99n8tk.pdf |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Leeming_2010">{{cite book |editor-last1=Leeming |editor-first1=David A. |editor-last2=Madden |editor-first2=Kathryn |editor-last3=Marlan |editor-first3=Stanton |date=2010 |title=Encyclopedia of Psychology and Religion |publisher=Springer Science+Business Media |location=New York |isbn=978-0-387-71801-9 |url=https://institutes.abu.edu.ng/idr/public/assets/docs/Encyclopedia%20of%20Psychology%20and%20Religion%20(%20PDFDrive%20).pdf |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Palmer_1997">{{cite book |last=Palmer |first=Michael |date=1997 |title=Freud and Jung on Religion |publisher=Routledge |location=London i New York |isbn=978-0-415-14747-7 |url=https://books.google.rw/books?id=yxQdqP_OPt8C |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref> Njegova kasnija djela ukazuju na pesimističan pogled na budućnost civilizacije, što je i sam istakao u izdanju djela ''Nelagoda u kulturi'' iz 1931.<ref name="Perry_2016">{{cite book |last=Perry |first=Marvin |date=2016 |title=Western Civilization: A Brief History |url=https://archive.org/details/westerncivilizat0000marv_f1y1 |edition=11. |publisher=Wadsworth, Cengage Learning |location=Boston, Massachusetts |isbn=978-1-305-09131-3 |language=en}}</ref><ref name="Acquaviva_2000">{{cite book |last=Acquaviva |first=Gary J. |date=2000 |title=Values, Violence, and Our Future |edition=2. |publisher=Rodopi |location=Amsterdam |isbn=978-90-420-0439-9 |url=https://books.google.ba/books?id=qAtNAPteVk0C |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Lehrer_1995">{{cite book |last=Lehrer |first=Ronald |date=1995 |title=Nietzsche's Presence in Freud's Life and Thought: On the Origins of a Psychology of Dynamic Unconscious Mental Functioning |publisher=State University of New York Press |location=Albany |isbn=978-0-7914-2145-1 |url=https://books.google.ba/books?id=dQkznZX1_5oC |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref> Humphrey Skelton opisao je Freudov pogled na svijet kao oblik ″[[Stoicizam|stoičkog]] [[Humanizam|humanizma]]″.<ref name="HumanistHeritage_Freud">{{cite web |title=Sigmund Freud (1856-1939) |url=https://heritage.humanists.uk/sigmund-freud/ |website=Humanist Heritage |publisher=Humanists UK |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref> Projekt ''Humanist Heritage'' sažeo je njegov doprinos razumijevanju religije riječima: {{Citat|Freudove ideje o porijeklu religijskog impulsa i utješnoj iluziji koju religija pruža predstavljale su značajan doprinos tradiciji [[Sekularni humanizam|naučnog humanističkog mišljenja]], u kojoj su istraživanje i razum sredstva za otkrivanje istine. One su također ukazale na snažan uticaj iskustava iz djetinjstva na život odraslih osoba, uključujući i područje religije.<ref name="HumanistHeritage_Freud" />}} U fusnoti svoje studije slučaja ''[[Herbert Graf|Mali Hans]]'' (''Analiza fobije kod petogodišnjeg dječaka'') iz 1909. Freud je iznio pretpostavku da se univerzalni [[Kastracijska anksioznost|strah od kastracije]] javlja kod neobrezanih osoba kada uoče čin [[Obrezivanje|obrezivanja]] te da to predstavlja ″najdublji nesvjesni korijen [[Antisemitizam|antisemitizma]]″.<ref name="Falk_2008">{{cite book |last=Falk |first=Avner |date=2008 |title=Anti-Semitism: A History and Psychoanalysis of Contemporary Hatred |url=https://archive.org/details/antisemitismhist0000falk |publisher=Praeger Publishers |location=Westport, Connecticut |isbn=978-0-313-35384-0 |language=en}}</ref> == Naslijeđe == [[Datoteka:Sigmund Freud statue, London 1.jpg|mini|desno|300px|[[Kip Sigmunda Freuda u Hampsteadu|Statua Sigmundu Freudu iz 1971. u Hampsteadu (sjeverni London)]], rad vajara [[Oscar Nemon|Oscara Nemona]]. Nalazi se u blizini kuće u kojoj su živjeli Sigmund i Anna Freud, a koja je danas [[Muzej Sigmunda Freuda (London)|Muzej Sigmunda Freuda]]. Zgrada iza spomenika je [[Klinika Tavistock]], jedna od vodećih ustanova za mentalno zdravlje.]] Freudovo naslijeđe, iako kontroverzno, ocijenjeno je kao ″jedan od najsnažnijih utjecaja na misao dvadesetog vijeka, čiji se značaj može porediti jedino sa značajem [[Darvinizam|darvinizma]] i [[Marksizam|marksizma]]″,<ref name="Frosh_1987">{{cite book |last=Frosh |first=Stephen |date=1999 |title=The Politics of Psychoanalysis |publisher=Macmillan |location=London |isbn=978-0-333-76344-5 |url=https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9781349276431_A35683952/preview-9781349276431_A35683952.pdf |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref> pri čemu se njegov odjek osjetio u ″svim područjima kulture ... do te mjere da je promijenio naš način života i poimanje čovjeka″.<ref name="Ellenberger_1994">{{cite book |last=Ellenberger |first=Henri F. |date=1994 |title=The Discovery of the Unconscious: The History and Evolution of Dynamic Psychiatry |publisher=Fontana Press |location=London |isbn=978-0-00-686320-5 |language=en}}</ref> === Psihoterapija === Freudova praksa pomaganja pacijentima putem ″[[Terapija razgovorom|terapije razgovorom]]″, kako ju je opisala jedna od njegovih ranih pacijentica, postavila je osnovni okvir za sve kasnije oblike psihoterapije.<ref name="Docherty_Colbert_2024">{{cite journal |last1=Docherty |first1=John P. |last2=Colbert |first2=Brett M. |date=2024 |title=The evolution of psychotherapy: from Freud to prescription digital therapeutics |journal=Frontiers in Psychiatry |volume=15 |issue=1477543 |doi=10.3389/fpsyt.2024.1477543 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11537913/ |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref> Na tom osnovu razvili su se brojni psihoterapijski pravci koji su, iako različiti po teorijama i tehnikama, zadržali Freudov osnovni pristup usmjeren na postizanje psihičkih i bihevioralnih promjena kroz razgovor pacijenata o vlastitim poteškoćama.<ref name="Ford_Urban_1963">{{cite journal |title=Systems of Psychotherapy. A Comparative Study |journal=The British Journal of Psychiatry |volume=111 |issue=471 |date=1965 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/the-british-journal-of-psychiatry/article/abs/systems-of-psychotherapy-a-comparative-study-by-donald-h-ford-and-hugh-b-urban-new-york-john-wiley-1963-pp-712-price-83s/E6A15AB82551BB31089C22A0DAF38E71 |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref> Iako psihoanaliza danas nema isti utjecaj kakav je imala ranije u [[Evropa|Evropi]] i [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]], njen značaj je tokom druge polovine dvadesetog vijeka porastao u pojedinim dijelovima svijeta, naročito u [[Latinska Amerika|Latinskoj Americi]]. Istovremeno, psihoanaliza je zadržala važno mjesto u mnogim savremenim psihoterapijskim pravcima te je doprinijela razvoju inovativnih terapijskih pristupa u radu sa školama, porodicama i grupama.<ref name="Pick_2015" /> Postoji i značajan broj istraživanja koja potvrđuju efikasnost kliničkih metoda psihoanalize<ref name="Solms_2018">{{cite journal |last=Solms |first=Mark |date=2018 |title=The scientific standing of psychoanalysis |journal=BJPsych International |volume=15 |issue=1 |pages=5–8 |doi=10.1192/bji.2017.4 |issn=2056-4740 |pmid=29953128 |pmc=PMC6020924 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6020924 |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref> kao i srodnih [[Psihodinamika|psihodinamskih]] terapija u liječenju širokog spektra psiholoških poremećaja.<ref name="Yakeley_Hobson_2013">{{cite web |last1=Yakeley |first1=Jessica |last2=Hobson |first2=Peter |date=2013 |title=Evidence in Support of Psychodynamic Psychotherapy |url=https://iaap.org/wp-content/uploads/2017/05/Evidence-in-support-of-psychodynamic-psychotherapy-updated-Nov-2013-1.pdf |publisher=International Association for Analytical Psychology |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Neofrojdizam|Neofrojdovci]], među kojima su bili [[Alfred Adler]], [[Otto Rank]], [[Karen Horney]], [[Harry Stack Sullivan]] i [[Erich Fromm]], odbacili su Freudovu teoriju instinktivnih nagona, naglašavajući međuljudske odnose i samopotvrđivanje, te su u skladu s tim teorijskim pomacima unijeli izmjene u terapijsku praksu. U neofrojdovskoj analizi veći značaj se daje odnosu između pacijenta i analitičara, dok je istraživanje nesvjesnog u drugom planu.<ref name="Kovel_1991">{{cite book |last=Kovel |first=Joel |date=1991 |title=A Complete Guide to Therapy |publisher=Penguin Books |location=London |isbn=978-0-14-013631-9 |url=https://archive.org/details/completeguidetot0000kove_x8w2 |access-date=6. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Jacques Lacan]] je psihoanalizi pristupio kroz [[Lingvistika|lingvistiku]] i [[književnost]]. Smatrao je da je većina Freudovog osnovnog rada nastala prije 1905, te da su [[ego-psihologija]] i [[teorija objektnih odnosa]] zasnovane na pogrešnim interpretacijama Freudovog djela. Lacan je želju smatrao važnijom od potrebe.<ref name="Mitchell_Black_1995">{{cite book |last1=Mitchell |first1=Stephen A. |last2=Black |first2=Margaret J. |date=1995 |title=Freud and Beyond: A History of Modern Psychoanalytic Thought |publisher=Basic Books |location=New York |url=https://web.english.upenn.edu/~cavitch/pdf-library/Mitchell_and_Black_Preface_Freud_and_Beyond.pdf |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Wilhelm Reich]] je razvio neke od Freudovih ideja, uključujući koncept stvarne neuroze. Freud je taj pojam primjenjivao i na djecu i na odrasle: u prvom slučaju je zavođenje smatrao uzrokom kasnijih neuroza, dok je u drugom slučaju uzrok vidio u nepotpunom seksualnom pražnjenju. Za razliku od Freuda, Reich je zadržao naglasak na značaju stvarnog iskustva, posebno seksualnog, u nastanku psihičkih poremećaja. Do 1920-ih Reich je ″Freudove prvobitne ideje o seksualnom oslobađanju doveo do toga da je orgazam definisao kao kriterij zdravog funkcionisanja″. U tom periodu razvija i širi vlastitu teoriju karaktera, koja će kasnije biti formulisana, prvo kao koncept ″mišićnog oklopa″, a zatim i kao ideja o pretvaraču univerzalne biološke energije, ″orgon″.<ref name="Kovel_1991" /> [[Fritz Perls]], koji je učestvovao u razvoju [[Geštalt terapija|geštalt terapije]], bio je pod utjecajem Reicha, Junga i Freuda. Polazište geštalt terapije jeste kritika Freudovog zanemarivanja strukture svijesti kao aktivnog procesa koji se kreće ka formiranju organizovanih i smislenih cjelina ″između organizma i njegove okoline″. Ove cjeline, nazvane geštaltima, predstavljaju ″obrasce koji obuhvataju sve slojeve organizmičke funkcije – mišljenje, osjećanje i djelovanje″, a njihovo nepravilno formiranje, prema Perlsu, dovodi do [[Neuroza|neuroza]] i [[Anksioznost|anksioznosti]]. Geštalt terapija nastoji usmjeriti pacijenta ka kontaktu s ″trenutnim organizmičkim potrebama″, pri čemu Perls odbacuje verbalni pristup klasične psihoanalize i daje prednost radu u formi radionica (workshop pristup).<ref name="Kovel_1991" /> [[Arthur Janov]]ova [[primalna terapija]], koja je imala utjecaj na postfrojdovsku psihoterapiju, dijeli s psihoanalitičkom terapijom naglasak na rano djetinjstvo, ali se od nje značajno razlikuje. Iako je Janovljeva teorija srodna Freudovoj ranoj ideji stvarne neuroze, ona ne razvija dinamičku psihologiju, već „psihologiju prirode“ poput one kod Reicha ili Perlsa, u kojoj je potreba primarna, dok je želja izvedena i može postati nebitna kada je potreba zadovoljena. Na taj način, uprkos površinskoj sličnosti s Freudovim idejama, Janovljeva teorija ne nudi strogo psihološko objašnjenje nesvjesnog niti zadržava vjerovanje u infantilnu seksualnost. Dok je za Freuda postojala hijerarhija opasnih situacija, za Janova je centralni događaj u djetetovom životu spoznaja da ga roditelji ne vole.<ref name="Kovel_1991" /> Janov u djelu ''[[Primalni krik]]'' (1970) navodi da se primalna terapija u određenim aspektima vratila Freudovim ranim idejama i tehnikama.<ref name="Janov_1981">{{cite book |last=Janov |first=Arthur |date=1981 |title=The Primal Scream: Primal Therapy: The Cure for Neurosis |publisher=Perigee Books |location=New York |isbn=978-0-399-50543-0 |url=https://archive.org/details/primalscreampri000jano |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Ellen Bass]] i Laura Davis, koautorice djela ''[[Hrabrost za iscjeljenje]]'' (1988), Frederick Crews opisuje kao ″zagovornice preživljavanja″, pri čemu on smatra da su pod snažnim Freudovim utjecajem, iako ne proizlaze iz klasične psihoanalize nego iz ″predpsihoanalitičkog Freuda... koji je navodno saosjećao sa svojim histeričnim pacijentima, otkrio da svi nose sjećanja na rane traume i zlostavljanje... i liječio ih razrješavanjem potisnutih sadržaja″. U tom kontekstu Crews smatra da je Freud na određeni način anticipirao pokret ″ponovno pronađenih sjećanja″, naglašavajući ″mehaničke uzročno-posljedične odnose između simptoma i preuranjene stimulacije pojedinih tjelesnih zona″ te razvijajući ″tehniku tematskog povezivanja simptoma pacijenta sa seksualno simetričnim ‘sjećanjem’″. Prema njegovom tumačenju, Freudovo početno povjerenje u tačnost ranih sjećanja anticipiralo je i kasnije teorije terapeuta poput [[Lenore Terr]], što je, po njegovom mišljenju, dovelo do mogućih pogrešnih sudskih presuda.<ref name="Crews_1995">{{cite book |last=Crews |first=Frederick C. |date=1995 |title=The Memory Wars: Freud's Legacy in Dispute |publisher=New York Review of Books |location=New York |isbn=978-0-940322-04-2 |url=https://archive.org/details/memorywarsfreuds00crew |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Nauka === Brojna istraživanja nastojala su empirijski provjeriti Freudove teorije, što je rezultiralo opsežnom naučnom literaturom o ovoj temi.<ref name="Stevens_1983" /> Američki psiholozi počeli su još tridesetih godina 20. vijeka eksperimentalno proučavati fenomen [[potiskivanje|potiskivanja]]. Kada je psiholog [[Saul Rosenzweig]] 1934. Freudu poslao rezultate svojih pokušaja istraživanja potiskivanja, Freud je odgovorio da se psihoanalitičke tvrdnje zasnivaju na ″bogatstvu pouzdanih opažanja″ te da stoga nisu zavisne od eksperimentalne potvrde.<ref name="MacKinnon_Dukes_1962">{{cite book |last1=MacKinnon |first1=Donald W. |last2=Dukes |first2=William F. |title=Psychology in the Making: Histories of Selected Research Problems |editor1-last=Postman |editor1-first=Leo |date=1962 |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |url=https://archive.org/details/psychologyinmaki00postrich/page/n7/mode/2up |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> Psiholozi Seymour Fisheri i Roger P. Greenberg zaključili su 1977. da su pojedini Freudovi koncepti dobili [[Empirijski dokazi|empirijsku potvrdu]]. Prema njihovoj analizi, istraživanja su pružila podršku Freudovim idejama o oralnim i analnim tipovima ličnosti, ulozi Edipovog kompleksa u određenim aspektima muške ličnosti, većoj osjetljivosti žena na gubitak ljubavi u odnosu na muškarce te povezanosti homoseksualnih anksioznosti s nastankom paranoidnih deluzija. Istovremeno su utvrdili da je podrška nekim drugim Freudovim teorijama bila ograničena ili neuvjerljiva. To se odnosilo, između ostalog, na njegove [[Stavovi Sigmunda Freuda o homoseksualnosti|stavove o razvoju homoseksualnosti]], tumačenje snova kao prvenstveno izraza skrivenih nesvjesnih želja te pojedine pretpostavke o [[Psihodinamika|psihodinamici]] žena. Nakon ponovnog razmatranja dostupnih istraživanja 1996. zaključili su da postoji značajan broj eksperimentalnih podataka koji podržavaju neke od Freudovih najvažnijih ideja i teorija.<ref name="Fisher_Greenberg_1996" /> Drugi autori iznijeli su znatno kritičnije ocjene Freudovog rada. Psiholog i historičar nauke Malcolm Macmillan u knjizi ''Freud Evaluated: The Completed Arc'' (1991) zaključio je da ″Freudova metoda nije sposobna pružiti objektivne podatke o mentalnim procesima″.<ref name="Macmillan_1997" /> Psiholog Morris Eagle smatrao je da je uvjerljivo dokazano kako klinički podaci prikupljeni u psihoanalitičkoj situaciji, zbog svojih epistemoloških ograničenja, imaju upitnu dokaznu vrijednost pri provjeri psihoanalitičkih hipoteza.<ref name="Eagle_1983">{{cite book |last=Eagle |first=Morris N. |chapter=The Epistemological Status of Recent Developments In Psychoanalytic Theory |title=Physics, Philosophy and Psychoanalysis |editor1-last=Cohen |editor1-first=R. S. |editor2-last=Laudan |editor2-first=L. |date=1983 |publisher=Reidel |pages=31–55 |chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-94-009-7055-7_2 |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Richard Webster]] je u knjizi ''[[Zašto je Freud bio u krivu]]'' (1995) opisao psihoanalizu kao ″možda najsloženiju i najuspješniju [[Pseudonauka|pseudonauku]] u historiji″.<ref name="Webster_1995">{{cite book |last=Webster |first=Richard |date=1995 |title=Why Freud was Wrong: Sin, Science, and Psychoanalysis |publisher=BasicBooks |location=New York, NY |url=https://archive.org/details/whyfreudwaswrong0000webs_m8i9 |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema mišljenju Frederick Crews, psihoanaliza nema ni naučnu ni terapijsku vrijednost.<ref name="Crews_1996">{{cite journal |last=Crews |first=Frederick |date=1996 |title=The Verdict on Freud |journal=Psychological Science |volume=7 |issue=2 |pages=63–68 |doi=10.1111/j.1467-9280.1996.tb00331.x |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1111/j.1467-9280.1996.tb00331.x |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> Nasuprot takvim kritikama, istraživač Kurt Jacobsen sa [[Univerzitet u Chicagu|Univerziteta u Chicagu]] smatrao je da su pojedini Freudovi kritičari i sami zastupali dogmatična i historijski pojednostavljena gledišta o psihoanalizi i prirodi nauke.<ref name="Freuds_Foes_2009">{{cite book |title=Freud's Foes: Psychoanalysis, Science and Resistance |date=2009 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0742522633 |doi=10.5771/9780742566347 |url=https://www.researchgate.net/publication/354325998_Freud's_Foes_Psychoanalysis_Science_and_Resistance |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> Historičar nauke [[I. Bernard Cohen]] smatrao je Freudovo djelo ''[[Tumačenje snova (Freud)|Tumačenje snova]]'' revolucionarnim naučnim djelom te posljednjim takvim djelom objavljenim u formi knjige.<ref name="Cohen_1985">{{cite book |last=Cohen |first=I. Bernard |date=1985 |title=Revolution in science |publisher=Belknap Press of Harvard University Press |location=Cambridge, Mass. |url=https://archive.org/details/revolutioninscie00cohe |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> Nasuprot tome, [[Allan Hobson]] tvrdio je da je Freud, retoričkim osporavanjem istraživača snova iz 19. vijeka, poput [[Alfred Maury|Alfreda Mauryja]] i [[Marie-Jean-Léon, markiz d'Hervey de Saint-Denys|markiza d'Herveyja de Saint-Denysa]], u vrijeme kada je proučavanje fiziologije mozga tek bilo u začetku, usporio razvoj naučne teorije snova za gotovo pola vijeka.<ref name="Hobson_1988">{{cite book |last=Hobson |first=J. Allan |date=1988 |title=The dreaming brain |publisher=Basic Books |location=New York |url=https://archive.org/details/isbn_9780465017027 |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> Istraživač snova G. William Domhoff također je osporavao tvrdnje da su postavke Freudove teorije snova empirijski potvrđene.<ref name="Domhoff_2000">{{cite conference |last=Domhoff |first=G. W. |date=2000 |title=Moving Dream Theory Beyond Freud and Jung |conference=symposium "Beyond Freud and Jung?" |location=Graduate Theological Union, Berkeley, CA |url=https://dreams.ucsc.edu/Library/domhoff_2000d.html |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> Filozof [[Karl Popper]] smatrao je da su [[Psihoanalitičke teorije Sigmunda Freuda|Freudove psihoanalitičke teorije]] [[Osporivost|neosporive]], odnosno da ne postoji eksperiment kojim bi se mogle opovrgnuti.<ref name="Popper_1989">{{cite book |last=Popper |first=Karl R. |date=1989 |title=Conjectures and Refutations: The Growth of Scientific Knowledge |publisher=Routledge |location=London; New York |url=https://archive.org/details/conjecturesrefut0000popp_b0h2 |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> Nasuprot tome, filozof [[Adolf Grünbaum]] u svome djelu ''The Foundations of Psychoanalysis'' (1984) tvrdio je da je Popper pogriješio te da su mnoge Freudove teorije empirijski provjerljive. Sličan stav zastupao je i psiholog [[Hans Eysenck]].<ref name="Grunbaum_1984">{{cite book |last=Grünbaum |first=Adolf |date=1984 |title=The foundations of psychoanalysis: a philosophical critique |publisher=University of California Press |location=Berkeley |url=https://archive.org/details/foundationsofpsy00grun |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Eysenck_1986">{{cite book |last=Eysenck |first=H. J. |date=1986 |title=Decline and Fall of the Freudian Empire |publisher=Penguin |location=Harmondsworth |url=https://archive.org/details/declinefalloffre0000eyse |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> Filozof [[Roger Scruton]] također je odbacio Popperove argumente. U knjizi ''Sexual Desire'' (1986) naveo je teoriju potiskivanja kao primjer Freudove teorije koja proizvodi provjerljive posljedice. Ipak, zaključio je da [[psihoanaliza]] ne predstavlja nauku u strogom smislu riječi jer se, prema njegovom mišljenju, u prevelikoj mjeri oslanja na metafore.<ref name="Scruton_1994">{{cite book |last=Scruton |first=Roger |date=1994 |title=Sexual Desire: A Philosophical Investigation |publisher=Phoenix Books |pages=201 |isbn=978-1-85799-100-0 |url=https://archive.org/details/sexualdesirephil0000scru |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> Filozof Donald Levy dijelio je Grünbaumovo mišljenje da su Freudove teorije podložne opovrgavanju, ali se nije slagao s njegovom tvrdnjom da je uspjeh terapije jedina empirijska osnova za njihovu procjenu. Smatrao je da se za vrednovanje psihoanalitičkih teorija može koristiti znatno širi spektar empirijskih dokaza, uključujući i podatke prikupljene kroz kliničke studije slučaja.<ref name="Levy_1996">{{cite book |last=Levy |first=Donald |date=1996 |title=Freud Among the Philosophers |publisher=Yale University Press |location=New Haven Conn. |url=https://archive.org/details/freudamongphilos0000levy |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> U studiji o razvoju [[Psihoanaliza|psihoanalize]] u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]], Nathan Hale zabilježio je ″opadanje utjecaja psihoanalize u [[Psihijatrija|psihijatriji]]″ u periodu od 1965. do 1985.<ref name="Hale_1995">{{cite book |last=Hale |first=Nathan G. |date=1995 |title=The Rise and Crisis of Psychoanalysis in the United States, 1917–1985 |publisher=Oxford University Press |url=https://archive.org/details/risecrisisofpsyc0000hale |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> Nastavak tog trenda uočio je i Alan Stone, ističući da se, kako akademska psihologija postaje sve više usmjerena prema naučnim metodama, a psihijatrija prema biološkim objašnjenjima, psihoanaliza postepeno potiskuje iz centra stručnog interesa.<ref name="Stone_1997">{{cite web |last=Stone |first=Alan A. |date=januar 1997 |title=Original Address |url=http://harvardmagazine.com/1997/01/original.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130327083025/http://harvardmagazine.com/1997/01/original.html |archive-date=27. 3. 2013 |access-date=7. 6. 2026 |website=Harvard Magazine |language=en}}</ref> Slično tome, Paul Stepansky ukazao je na sve manji broj specijalizanata psihijatrije koji se odlučuju za psihoanalitičku edukaciju, kao i na činjenicu da vodeće akademske pozicije u psihijatriji sve češće zauzimaju stručnjaci bez psihoanalitičkog obrazovanja. Prema njegovom mišljenju, takvi trendovi svjedoče o marginalizaciji psihoanalize unutar američke psihijatrije.<ref name="Stepansky_2009">{{cite book |last=Stepansky |first=Paul E. |date=2009 |title=Psychoanalysis at the Margins |publisher=Other Press |location=New York |url=https://archive.org/details/psychoanalysisat0000step |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> Uprkos tome, Freudovo naslijeđe zadržalo je značajan utjecaj u brojnim oblastima. U istraživanju o najutjecajnijim psiholozima 20. vijeka, Sigmund Freud rangiran je kao treći najcitiraniji psiholog tog razdoblja.<ref name="Haggbloom_2002">{{cite journal |last1=Haggbloom |first1=Steven J. |last2=Warnick |first2=Renee |last3=Warnick |first3=Jason E. |last4=Jones |first4=Vinessa K. |date=2002 |title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century |journal=Review of General Psychology |volume=6 |issue=2 |pages=139–152 |doi=10.1037/1089-2680.6.2.139 |s2cid=145668721 |display-authors=etal |language=en}}</ref> Također se ističe da su nova istraživanja i teorijski pristupi, koji su prevazišli ranije ortodoksne oblike psihoanalitičkog mišljenja, doveli do obnovljenog interesa za psihoanalizu u različitim disciplinama, od humanističkih nauka do [[Neuronauka|neuronauke]], uključujući i psihoterapijske pravce koji nisu neposredno povezani s psihoanalizom.<ref name="Person_2005">{{cite book |editor1-last=Person |editor1-first=Ethel Spector |editor2-last=Cooper |editor2-first=Arnold M. |editor3-last=Gabbard |editor3-first=Glen O. |date=2005 |title=The American Psychiatric Publishing Textbook of Psychoanalysis |publisher=American Psychiatric Publishing |url=https://archive.org/stream/TheAmericanPsychiatricPublishingTextbookOfPsychoanalysis/AmericanPsychiatricPublishingTextbookOfPsychoanalysis_djvu.txt |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> Istraživanja u okviru novonastale oblasti [[Neuropsihoanaliza|neuropsihoanalize]], koju je utemeljio [[Mark Solms]], izazvala su podijeljene reakcije. Dok pojedini psihoanalitičari kritikuju sam koncept neuropsihoanalize, Solms i njegovi saradnici smatraju da su savremeni nalazi [[Neuronauka|neuronauke]] u velikoj mjeri usklađeni s Freudovim teorijama. Pri tome ukazuju na moždane strukture i procese koji se dovode u vezu s Freudovim konceptima, kao što su [[libido]], nagoni, nesvjesno i [[potiskivanje]].<ref name="Lambert_2009">{{cite journal |last1=Lambert |first1=Anthony J. |last2=Good |first2=Kimberly S. |last3=Kirk |first3=Ian J. |date=2009 |title=Testing the repression hypothesis: Effects of emotional valence on memory suppression in the think – No think task |journal=Conscious Cognition |volume=19 |issue=1 |pages=281–293 |doi=10.1016/j.concog.2009.09.004 |pmid=19804991 |s2cid=32958143 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S105381000900141X |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Depue_2007">{{cite journal |last1=Depue |first1=Brenden E. |last2=Curran |first2=Tim |last3=Banich |first3=Maria T. |date=2007 |title=Prefrontal regions orchestrate suppression of emotional memories via a two-phase process |journal=Science |volume=317 |issue=5835 |pages=215 |doi=10.1126/science.1139560 |pmid=17626877 |s2cid=1616027 |url=https://www.colorado.edu/lab/curran-lab/sites/default/files/attached-files/depue_curran_banich_2007.pdf |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> Određeni broj neuronaučnika također je pozitivno ocijenio Freudov doprinos razumijevanju ljudskog uma. [[David Eagleman]] smatra da je Freud transformisao psihijatriju pruživši prvo sistematsko objašnjenje načina na koji skriveni moždani procesi utječu na [[mišljenje]] i [[ponašanje]].<ref name="Eagleman_2011">{{cite book |last=Eagleman |first=David M. |date=2011 |title=Incognito: The Secret Lives of the Brain |publisher=Pantheon Books |location=New York |url=https://fatimekerimli.files.wordpress.com/2016/09/david-eagleman-incognito.pdf |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> Slično tome, [[Eric Kandel]] isticao je da psihoanaliza i dalje predstavlja jedno od najkoherentnijih i intelektualno najzadovoljavajućih tumačenja ljudskog uma.<ref name="Kandel_1999">{{cite journal |last=Kandel |first=E. R. |date=april 1999 |title=Biology and the Future of Psychoanalysis: A New Intellectual Framework for Psychiatry Revisited |journal=American Journal of Psychiatry |volume=156 |issue=4 |pages=505–524 |doi=10.1176/ajp.156.4.505 |pmid=10200728 |url=http://www.columbia.edu/itc/biology/pollack/w4065/client_edit/readings/kandel_1999.pdf |access-date=7. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} {{Commons|Sigmund Freud|Sigmund Freud}} == Vanjski linkovi == {{commonscat-inline|Sigmund Freud}} {{Wikicitat|Sigmund Freud}} {{Analitička psihologija}} {{Ljudski psihološki razvoj}} {{Pamćenje}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Freud, Sigmund}} [[Kategorija:Sigmund Freud| ]] [[Kategorija:Rođeni 1856.]] [[Kategorija:Umrli 1939.]] [[Kategorija:Biografije, Příbor]] [[Kategorija:Porodica Freud|Sigmund]] [[Kategorija:Austrijski ljekari]] [[Kategorija:Austrijski psiholozi]] [[Kategorija:Austrijski psihoanalitičari]] [[Kategorija:Austrijski pisci]] [[Kategorija:Austrijski neurolozi]] [[Kategorija:Eutanazija]] [[Kategorija:Historija psihijatrije]] [[Kategorija:Inozemni članovi Kraljevskog društva]] [[Kategorija:Dobitnici Goetheove nagrade]] pjv7byhz8t23e9cbhz24k9sog2dnuoi 0 6984 3898569 3897527 2026-06-12T23:39:23Z Bakir123 110053 3898569 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Sergej Barbarez | slika = Sergej Barbarez 04 (cropped).jpg | opis_slike = Barbarez 2024. | punoime = | nadimak = ''Barba'' | datumrođenja = {{datum rođenja i godine|1971|9|17}} | rodnigrad = [[Mostar]] | rodnadržava = [[SR Bosna i Hercegovina]], [[SFR Jugoslavija]] | visina = 188&nbsp;cm | trenutniklub = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] (selektor) | pozicija = [[Napadač]] | omladinskegodine = 1984–1991. | omladinskipogoni = [[FK Velež Mostar|Velež Mostar]] | godine1 = 1989–1991. | klubovi1 = [[FK Velež Mostar|Velež Mostar]] | nastupi(golovi)1 = | godine2 = 1991–1993. | klubovi2 = [[Hannover 96]] | nastupi(golovi)2 = 18 (2) | godine3 = 1993–1996. | klubovi3 = [[1. FC Union Berlin|Union Berlin]] | nastupi(golovi)3 = 88 (46) | godine4 = 1996–1998. | klubovi4 = [[FC Hansa Rostock|Hansa Rostock]] | nastupi(golovi)4 = 59 (13) | godine5 = 1998–2000. | klubovi5 = [[Borussia Dortmund|Dortmund]] | nastupi(golovi)5 = 36 (6) | godine6 = 2000–2006. | klubovi6 = [[Hamburger SV]] | nastupi(golovi)6 = 174 (65) | godine7 = 2006–2008. | klubovi7 = [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] | nastupi(golovi)7 = 61 (11) | reprezentacija = | nacionalnegodine = 1998–2006. | nacionalneekipe = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] | nacionalninastupi(golovi) = 47 (17)<ref name="Sergej Barbarez, nfsbih.ba">[http://www.nfsbih.ba/bih/igrac_frame.php?id=19 ''Sergej Barbarez, nfsbih.ba'']; pristupljeno: 1. juli 2014.</ref> | trenergodine = 2024– | trenerklubovi = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] }} '''Sergej Barbarez''' (rođen 17. septembra 1971) [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] je [[nogomet]]ni trener i bivši nogometaš koji je igrao na poziciji [[napadač]]a. Trenutni je selektor [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine]].<ref>{{cite web |title=Sergej Barbarez novi selektor reprezentacije Bosne i Hercegovine |url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/nogomet-m/a-reprezentacija-m/sergej-barbarez-novi-selektor-reprezentacije-bosne-i-hercegovine/ |publisher=[[Nogometni savez Bosne i Hercegovine]] |access-date=19. april 2024 |date=19. april 2024}}</ref> Igrao je za nekoliko klubova njemačke [[Bundesliga|Bundeslige]] i za nogometnu reprezentaciju Bosne i Hercegovine. Barbarez se smatra jednim od najboljih igrača svih vremena [[Hamburger SV]] gdje je postigao 65 golova u 174 utakmice Bundeslige. Najčešće je igrao kao [[Napadač|drugi napadač]], a ponekad je igrao i na pozicijama [[Vezni igrač|ofanzivnog veznog]] ili [[Vezni igrač|krilnog]] igrača. Na kraju sezone [[Bundesliga 2000/2001.|2000/01]], dok je igrao za Hamburger SV, bio je [[Spisak najboljih strijelaca Bundeslige|najbolji strijelac Bundeslige]] s 22 postignuta gola zajedno s [[Ebbe Sand]]om koji je igrao u [[FC Schalke 04|Schalke 04]]. ==Klupska karijera== Karijeru je počeo 1984. godine u omladinskom pogonu [[FK Velež Mostar|FK Velež]] iz [[Mostar]]a. Sa 19 godina potpisao je prvi profesionalni ugovor s ''Veležom''. Nakon povratka iz [[Jugoslavenska narodna armija|JNA]] 1991, odlazi u posjetu rodbini u [[Njemačka|Njemačku]], te odlazi na trening [[Hannover 96|Hannovera]]. U [[Hannover]]u je impresionirao tadašnjeg trenera, te zbog teške političke situacije u [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslaviji]] odlučuje tu i ostati, te potpisuje ugovor 1991. U Hannoveru ostaje sve do 1993, kada prelazi u [[1. FC Union Berlin|Union Berlin]], za koji je u 88 utakmica postigao 46 golova. Nakon odličnih igara u Union Berlinu, 1996. prelazi u [[Hansa Rostock|Hansu Rostock]], gdje provodi 2 sezone, te 1998. za 1.100.000 € prelazi u [[Borussia Dortmund|Borussiu Dortmund]]. Međutim, nakon dolaska [[Michael Skibbe|Michaela Skibbea]] na trenersku klupu Dortmunda, Barbarez pada u drugi plan. Zbog toga 2000. odlazi u [[Hamburger SV]] za 1.800.000 €. U HSV-u postaje standardan igrač te u sezoni 2000/2001. postaje najbolji strijelac [[Bundesliga|Bundeslige]]. Tu ostaje 6 godina i stječe velike simpatije kod domaće publike. U periodu od 2000. do 2006. za [[Hamburger SV|HSV]] je odigrao 174 ligaške utakmice, te postigao 65 golova. U ljeto 2006. godine prelazi u [[Bayer 04 Leverkusen]], gdje ostaje sve do 2008. godine, odnosno do kraja igračke karijere. U 330 [[bundesliga]]ških utakmica postigao je 95 golova, dobio 85 žutih, te 4 crvena kartona. ==Reprezentacija== Za [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|bosanskohercegovačku reprezentaciju]] debitirao je 14. maja 1998. na prijateljskoj utakmici protiv reprezentacije [[Nogometna reprezentacija Argentine|Argentine]] u [[La Plata|La Plati]]. Dugo vremena bio je kapiten reprezentacije, ali zbog raznih afera koje su se dešavale u [[Nogometni savez Bosne i Hercegovine|N/FS BIH]] napustio je reprezentaciju 2006. Posljednju utakmicu za reprezentaciju odigrao je 7. oktobra 2006. u kvalifikacijama za [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2008.|Evropsko prvenstvo 2008.]] protiv [[Nogometna reprezentacija Moldavije|Moldavije]]. Za reprezentaciju je odigrao 47 utakmica i postigao 17 golova. ==Trenerska karijera== Dana 5. januara 2010. dobio je [[UEFA]] trenersku licencu, za koju je edukaciju prošao u [[Jablanica|Jablanici]]. Bivši je član upravnog odbora [[Hamburger SV|HSV-a]]. ==Privatni život== Oženjen je i otac dva sina. Tokom [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u BiH]] njegov otac i sestra izbjegli su u [[Hannover]], dok mu je majka cijeli rat provela u Mostaru. ==Trenerska statistika== ''Ažurirano: 12. juna 2026.''<ref>{{cite web|url=https://www.sofascore.com/manager/football/804862|title=Sergej Barbarez|access-date=12. 6. 2026|language=en|website=Sofascore}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Statistika treniranja po klubu ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Od ! rowspan="2" |Do ! colspan="5" |Rekord |- !{{abbr|U|Utakmica odigrano}} !{{abbr|P|Pobjede}} !{{abbr|N|Nerješeno}} !{{abbr|I|Izgubljeno}} !{{abbr|Pob %|Postotak pobjeda}} |- |align="left"|[[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] |align="left"|19. april 2024. |align="left"|''Trenutno'' {{WDL|23|8|7|8|decimals=1}} |- ! colspan="3" |Ukupno {{WDLtot|23|8|7|8|decimals=1}} |} ==Uspjesi, nagrade i priznanja== *Najbolji strijelac [[Bundesliga|njemačke Bundeslige]] u sezoni 2000/01. sa 22 pogodaka *Nogometaš godine u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] – 2001, 2003. *Osvojio [[Njemačka|njemački]] [[DFB-Ligapokal|DFB Ligakup]] sa [[Hamburger SV|HSV-om]] – 2003. *Osvojio UEFA Intertoto Cup sa [[Hamburger SV|HSV-om]] – 2005. *Sportista godine u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] – 2005. *Ulica u [[Mostar]]u dobila ime po njemu 2005. *Sa 330 odigrane utakmice postao strani igrač s najviše nastupa u Bundesligi – 2008. ==Reference== {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== *[http://www.transfermarkt.de/de/sergej-barbarez/profil/spieler_292.html Profil na transfermarkt.de] {{Najbolji strijelci Bundeslige}} {{Idol Nacije}} {{Selektori nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} {{Sastav Bosne i Hercegovine na SP 2026. u nogometu}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Barbarez, Sergej}} [[Kategorija:Rođeni 1971.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Mostar]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački nogometaši]] [[Kategorija:Nogometaši Veleža]] [[Kategorija:Nogometaši Hannovera 96]] [[Kategorija:Nogometaši Union Berlina]] [[Kategorija:Nogometaši Hanse Rostock]] [[Kategorija:Nogometaši Borussije Dortmund]] [[Kategorija:Nogometaši HSV-a]] [[Kategorija:Nogometaši Bayer 04 Leverkusena]] [[Kategorija:Nogometaši Sochaux-Montbéliarda]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački nogometni treneri]] [[Kategorija:Selektori nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine]] dy9i25xhcff5lol8y4s0b9nwkdabht9 0 6986 3898561 3897607 2026-06-12T21:48:19Z Semso98 54573 3898561 wikitext text/x-wiki {{dobar članak}} {{Infokutija nogometna reprezentacija | Naziv = Nogometna reprezentacija<br>Bosne i Hercegovine | Logo = Logo Nogometnog Saveza BiH 2013.png | Nadimak = ''[[Husein-kapetan Gradaščević|Zmajevi]]''<br>''[[Bosanski ljiljan (simbol)|Zlatni ljiljani]]''<ref>{{Cite web |url=http://www.topendsports.com/sport/soccer/team-nicknames.htm |title=Football Team Nicknames |work=topendsports.com |access-date= 23. 2. 2017}}</ref> | Federacija = [[Nogometni savez Bosne i Hercegovine|N/FSBiH]] | Konfederacija = [[UEFA]] | Selektor = [[Sergej Barbarez]] | Najviše nastupa = [[Edin Džeko]] (148)<ref name="Edin Džeko" /> | Najbolji strijelac = Edin Džeko ([[Spisak međunarodnih golova Edina Džeke|73]])<ref name="Edin Džeko">{{cite web |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/dzeko-intlg.html |title=Edin Džeko |work=[[RSSSF]].com |access-date= 23. 2. 2017}}</ref> | Trenutni kapiten = Edin Džeko | FIFA trigram = BiH | FIFA rang = {{FIFA-ina svjetska rang lista|65|rast|6|1. april 2026}} | Najveći FIFA rang = 13 {{Malo|(august 2013)}}<ref name="FIFA rang lista za Bosnu i Hercegovinu">{{Cite web |url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/BIH |title=FIFA rang lista za Bosnu i Hercegovinu |work=FIFA.com |access-date=13. 1. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161004154434/http://www.fifa.com/associations/association=bih/ranking/gender=m/index.html |url-status=dead }}</ref> | Najniži FIFA rang = 173 {{Malo|(septembar 1996)}}<ref name="FIFA rang lista za Bosnu i Hercegovinu"/> | uzorak_lr1 = _bih26 | uzorak_t1 = _bih26h | uzorak_dr1 = _bih26 | uzorak_š1 = | uzorak_č1 = _bih26hl | lijeva ruka1 = 001970 | tijelo1 = 001970 | desna ruka1 = 001970 | šorc1 = 001970 | čarape1 = 001970 | uzorak_lr2 = _bih26 | uzorak_t2 = _bih26a | uzorak_dr2 = _bih26 | uzorak_š2 = | uzorak_č2 = _bih26al | lijeva ruka2 = 001970 | tijelo2 = FFFFFF | desna ruka2 = 001970 | šorc2 = FFFFFF | čarape2 = FFFFFF | Prva utakmica = '''Neslužbena'''<br>'''{{ZD|SR HRV}} [[Nogometna reprezentacija Hrvatske|NR Hrvatska]]''' 6&ndash;1 '''{{ZD|SR BIH}} NR Bosna i Hercegovina'''<br> {{Malo|([[Beograd]], [[Demokratska Federativna Jugoslavija|DFJ]]; 3. septembar 1945)<ref>{{cite web|url=http://www.exyufudbal.in.rs/statistika/prva-liga/17-prva-liga-sfrj/5-1945#detalji-utakmice-hrvatska-bosna-i-hercegovina |archive-url=https://web.archive.org/web/20180605211935/http://www.exyufudbal.in.rs/statistika/prva-liga/17-prva-liga-sfrj/5-1945#detalji-utakmice-hrvatska-bosna-i-hercegovina |url-status=dead |archive-date=5. 6. 2018 |work=exyufudbal.in.rs |title=1945 |access-date=17. 5. 2020}}</ref>}}<br>'''{{NOG|IRN}}''' 1&ndash;3 '''{{NOG-D|BIH|1992}}'''<br> {{Malo|([[Teheran]], [[Iran]]; 6. juni 1993)}}<br>'''Službena'''<br>'''{{NOG|ALB}}''' 2&ndash;0 '''{{NOG-D|BIH|1992}}'''<br> {{Malo|([[Tirana]], [[Albanija]]; 30. novembar 1995)<ref name="Despite its inescapable past, Bosnia-Herzegovina writes new chapter">{{cite web|title=Despite its inescapable past, Bosnia-Herzegovina writes new chapter|work=sportsillustrated.cnn.com|author=Jonathan Wilson|date=1. 5. 2014|url=https://si.com/more-sports/2014/05/01/bosnia-herzegovina-world-cup-dzeko-yugoslavia}}</ref>}} | Najveća pobjeda = '''{{NOG|BIH}}''' 7&ndash;0 '''{{NOG-D|EST}}'''{{Malo|([[Zenica]], [[Bosna i Hercegovina]]; 10. septembar 2008)}}<br> '''{{NOG|LIH}}''' 1&ndash;8 '''{{NOG-D|BIH}}'''<br>{{Malo|([[Vaduz]], [[Lihtenštajn]]; 7. septembar 2012)}} | Najveći poraz = '''{{NOG|NJE}}''' 7&ndash;0 '''{{NOG-D|BIH}}'''<br>{{Malo|([[Freiburg]], [[Njemačka]]; 16. novembar 2024)}} | Broj učestvovanja na SP = 2 | Prvo učestvovanje na SP = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|2014.]] | Najbolji rezultat na SP = Grupna faza (3. mjesto)<br>[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|2014.]] | Broj učestvovanja na EP = | Prvo učestvovanje na EP = | Najbolji rezultat na EP = | Stadion = [[Bilino polje]] | veb-sajt = {{URL|nfsbih.ba}} }} '''Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine''' predstavlja [[Bosna i Hercegovina|Bosnu i Hercegovinu]] na međunarodnim nogometnim takmičenjima i pod kontrolom je [[Nogometni savez Bosne i Hercegovine|nogometnog saveza Bosne i Hercegovine]]. Reprezentacija je nastala nakon [[Dan nezavisnosti Bosne i Hercegovine|proglašavanja nezavisnosti]] [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] od [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslavije]]. Od 1996. nastupa u takmičenjima koja organiziraju [[FIFA]] i [[UEFA]]. == Historija == === Historija nogometa u Bosni i Hercegovini === {{Glavni|Historija nogometa u Bosni i Hercegovini}} {{Također pogledajte|Nogometna reprezentacija Jugoslavije}} Nogomet u Bosni i Hercegovini počinje se razvijati dolaskom bosanskih studenata iz [[Beč]]a u [[Mostar]]. Otada se širi po cijeloj Bosni i Hercegovini. Prva nezvanična utakmica odigrala se 1907. između timova iz [[Split]]a i tima iz [[Mostar]]a nazvanog "Osman".–je prva inozemna utakmica jednog bosanskohercegovačkog nogometnog tima. Godinu dana poslije osnovan je nogometni savez. Na međunarodnom turniru 1910. osvajaju prvo mjesto pobjedom protiv [[Nogometna reprezentacija Portugala|Portugala]], [[Nogometna reprezentacija Španije|Španije]] i [[Nogometna reprezentacija Italije|Italije]], te u finalu protiv [[Nogometna reprezentacija Švicarske|reprezentacije Švicarske]] rezultatom 4:3. Najbolji igrač bio je [[Muharem Hasanović]] s 3 gola. Prva nogometna takmičenja započeta su 1908. Za vrijeme [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] broj klubova i igrača rastao je iz dana u dan. Na nivou Drinske i Vrbaške banovine postojali su nogometni savezi. Nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] formiran je nogometni savez [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|SR Bosne i Hercegovine]] kroz organe za fizičku kulturu republike. Nogometni savez SR Bosne i Hercegovine bio je u sastavu [[Nogometni savez Jugoslavije|nogometnog saveza Jugoslavije]]. U–vrijeme nogomet je bio organiziran u svim kategorijama i na različitim nivoima (republička, regionalna, međuopćinska i općinska liga). Najbolji klubovi učestvovali su na saveznom nivou u 1, 2. i 3. ligi. Timovi iz bosanskohercegovačke prve lige bili su nekoliko puta šampioni [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslavije]]: [[FK Sarajevo]] (1965/66 i 1984/85), [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]] iz Sarajeva (1971/72). [[FK Velež Mostar|FK Velež]] iz Mostara i [[FK Borac Banja Luka|FK Borac]] iz [[Banja Luka|Banje Luke]] osvajači su Kupa maršala Tita: FK Velež 1981. i 1985, a [[FK Borac Banja Luka|FK Borac]] 1987. U strukturi nogometnog saveza učestvovalo je 900 klubova. Na međunarodnoj sceni najdalje je došao [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]], koji je igrao u polufinalu [[UEFA Evropska liga|Kupa UEFA]] 1985. Nogometni savez Bosne i Hercegovine 1992. istupa iz [[Nogometni savez Jugoslavije|nogometnog saveza Jugoslavije]] početkom [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]]. 17. maja konstituiran je Izvršni odbor nogometnog saveza Bosne i Hercegovine koji je imao multinacionalni karakter te je urađen statut nogometnog saveza Bosne i Hercegovine za prijem u [[FIFA]]-u. Također je imenovan stručni štab reprezentacije, direktor i selektor. Na slobodnim teritorijama nastavljene su aktivnosti na organizaciji nogometa. U aprilu 1992 nogometni savez Bosne i Hercegovine je podnio zahtjev za prijem u članstvo u FIFA-i i [[UEFA]]-i.<ref>{{Cite web |url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=bih/profile/index.html |title=UEFA info |access-date=8. 10. 2013 |archive-date=9. 6. 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6HF3q11OE?url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=bih/profile/index.html |url-status=dead }}</ref>. Zbog rata, nogometni savez Bosne i Hercegovine je primljen u puno članstvo FIFA-e i pridruženo članstvo [[UEFA]]-e, tek 1996. U [[Dublin]]u 1998. nogometni savez Bosne i Hercegovine postaje punopravni član UEFA-e. Tako su domaći klubovi dobili šansu da učestvuju u UEFA-inim takmičenjima. Predstavnici nogometnog saveza pozvani su na Kongres FIFA-e u [[Chicago|Chicagu]] za vrijeme [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1994.|SP-a 1994]]. Na Kongresu u junu nogometni savez Bosne i Hercegovine primljen je kao pridruženi član FIFA-e s pravom odigravanja prijateljskih i humanitarnih utakmica svih reprezentativnih selekcija i klubova iz Bosne i Hercegovine. [[Datoteka:Bosnia and Herzegovina national football team in 2002.jpg|mini|350px|Reprezentacija Bosne i Hercegovine, mart 2002.]] U Zenici je odigrano prvo državno ligaško prvenstvo po jednostrukom bod-sistemu. Učestvovalo je 8 ekipa. Prvi prvak nezavisne Republike Bosne i Hercegovine postao je [[NK Čelik]] iz [[Zenica|Zenice]]. Odmah nakon završetka prvog dijela prvenstva, u novembru 1995, uslijedio je prvi službeni nastup Bosne i Hercegovine: utakmica protiv [[Nogometna reprezentacija Albanije|Albanije]] u [[Tirana|Tirani]]. Sredinom decembra u [[Pariz]]u nogometni savez Bosne i Hercegovine je dobio veliko priznanje. Na sjednici u Parizu Izvršni komitet [[FIFA]]-e primio je nogometni savez Bosne i Hercegovine kao punopravnog člana FIFA-e, a samo 24 sata kasnije u pariskom [[Louvre]]u izvršeno je žrijebanje za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|SP 1998.]] u [[Francuska|Francuskoj]]. Reprezentacija Bosne i Hercegovine izvučena je u grupu sa [[Nogometna reprezentacija Danske|Danskom]], [[Nogometna reprezentacija Hrvatske|Hrvatskom]], [[Nogometna reprezentacija Grčke|Grčkom]] i [[Nogometna reprezentacija Slovenije|Slovenijom]]. Na kongresu [[UEFA]]-e u [[Dublin]]u 1998. [[nogometni savez Bosne i Hercegovine]] primljen je za punopravnog člana Evropske nogometne asocijacije ([[UEFA]]-e). === Prvi nastupi === Prvu zvaničnu utakmicu Bosna i Hercegovina je odigrala protiv [[Nogometna reprezentacija Albanije|Albanije]] 30. novembra 1995. u [[Tirana|Tirani]] na stadionu [[Stadion Qemal Stafa|Qemal Stafa]]. Rezultatom 2-0 Albanija je bila uspješnija. U aprilu 1996. na stadionu [[Stadion "Bilino polje"|Bilino polje]] Bosna i Hercegovina je odigrala prvu zvaničnu utakmicu na domaćem terenu. I ovog puta protivnik je bila Albanija a utakmica je završila bez postignutih golova. U [[Kalamata|Kalamati]], 1. septembra 1996. Bosna i Hercegovina je odigrala prvu utakmicu u [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|kvalifikacijama]] za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|Svjetsko prvenstvo 1998]]. Domaćin [[Nogometna reprezentacija Grčke|Grčka]] je bila uspješnija rezultatom 3-0. U oktobru u [[Bologna|Bologni]] Bosna i Hercegovina je odigrala sljedeću utakmicu u kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo 1998. [[Nogometna reprezentacija Hrvatske|Hrvatska]] je bila uspješnija rezultatom 4-1 a jedini i prvi gol za Bosnu i Hercegovinu postigao je [[Hasan Salihamidžić]] u 22. minuti utakmice. Prvu pobjedu Bosna i Hercegovina je ostvarila u prijateljskoj utakmici protiv [[Nogometna reprezentacija Italije|Italije]] koja se odigrala na stadionu Koševo 6. novembra 1996. Već u 6. minuti Bosna i Hercegovina je povela golom Hasana Salihamidžića. Šest minuta kasnije izjednačio je [[Gianfranco Zola]]. Konačan rezultat na utakmici postigao je [[Elvir Bolić]] u 44. minuti. Nekoliko dana kasnije u [[Ljubljana|Ljubljani]] Bosna i Hercegovina je ostvarila i prvu objedu u kvalifikacijama. Rezultatom 2-1 Bosna i Hercegovina je pobijedila [[Nogometna reprezentacija Slovenije|Sloveniju]], a golove za Bosnu i Hercegovinu su postigli Elvir Bolić i [[Meho Kodro]]. U [[Manaus]]u, 18. decembra 1996. Bosna i Hercegovina je odigrala prijateljsku utakmicu protiv domaćina i tadašnjeg akteulnog svjetskog prvaka [[Nogometna reprezentacija Brazila|Brazila]]. Jedini gol na utakmici postigao je [[Ronaldo]] iz slobodnog udarca u 75. minuti utakmice. Krajem februara 1997. Bosna i Hercegovina je nastupila na [[Dunhill Cup Malezija 1997.|Dunhill kupu]] u [[Malezija|Maleziji]] gdje je osvojila drugo mjesto. U grupnoj fazi takmičenja Bosna i Hercegovina je pobijedila [[Nogometna reprezentacija Vijetnama|Vijetnam]] rezultatom 4-0, te odigrala neriješeno protiv [[Nogometna reprezentacija Zimbabvea|Zimbabvea]] 2-2. U posljednjoj utakmici grupne faze Bosna i Hercegovina je pobijedila [[Nogometna reprezentacija Indonezije|Indoneziju]] rezultatom 2-0. U polufinalu gol [[Asim Hrnjić|Asima Hrnjića]] u 36. minuti utakmice bio je dovoljan za pobjedu protiv domaćina [[Nogometna reprezentacija Malezije|Malezije]] za plasman u finale turnira u kojm se Bosna i Hercegovina susrela sa [[Nogometna reprezentacija Kine|Kinom]]. Međutim, u finalu je Kina bila uspješnija rezultatom 3-0. Za Bosnu i Hercegovinu na ovom turniru su uglavnom nastupili igrači iz domaće lige. U nastavku kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 1998. Bosna i Hercegovina je u [[Sarajevo|Sarajevu]] doživjela poraz od [[Nogometna reprezentacija Grčke|Grčke]] rezultatom 0-1. Bosna i Hercegovina je bila ravnopravan protivnik na utakmici, međutim, [[Kostas Frantzeskos]] je golom u 72. minuti utakmice donio pobjedu Grčkoj. U junu u [[Kopenhagen]]u Bosna i Hercegovina je poražena od [[Nogometna reprezentacija Danske|Danske]] golovima [[Marc Rieper|Riepera]] i [[Miklos Molnar|Molnara]]. I sljedeću utakmicu u kvalifikacijama odigrali su Bosna i Hercegovina i Danska, ovog puta na [[Stadion "Asim Ferhatović Hase"|Koševu]]. Bosna i Hercegovina je ostvarila ubjedljivu pobjedu rezultatom 3-0. Golove na utakmici su postigli [[Edin Mujčin]] u 17. i [[Elvir Bolić]] u 23. i 32. minuti utakmice. U septembru Bosna i Hercegovina je odigrala posljednje utakmice kvalifikacija, prvo je u [[Zagreb]]u Hrvatska bila uspješnija rezultatom 3-2, dok je u Sarajevu Bosna i Hercegovina pobijedila Sloveniju 1-0. Bile su–prve kvalifikacije u kojim je nastupila Bosna i Hercegovina gdje je završila na četvrtom mjestu u grupi sa devet osvojenih bodova. === Doba stagnacije === U [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000.|kvalifikacijama]] za [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2000.|Evropsko prvenstvo 2000]]. Bosna i Hercegovina je gajila nade da bi se mogla kvalificirati na prvenstvo. Međutim, superiorna [[Nogometna reprezentacija Češke|Češka]] je ostvarila svih deset pobjeda u grupi te ubjedljivo završila na prvom mjestu. [[Nogometna reprezentacija Škotske|Škotska]] je sa dvije pobjede upravo protiv najvećeg konkurenta za drugo mjesto u grupi Bosne i Hercegovine osvojila drugo mjesto u grupi te se kvalificirala u baraž. Bosna i Hercegovina je završila na trećem mjestu u grupi sa istim brojem bodova kao i [[Nogometna reprezentacija Litvanije|Litvanija]] i [[Nogometna reprezentacija Estonije|Estonija]] ali zbog boljih međusobnih rezultata treće mjesto je pripalo Bosni i Hercegovini. Ovo su bile prve kvalifikacije za svjetsko prvenstvo u historiji u kojim je nastupila i Bosna i Hercegovina. [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|Kvalifikacije]] za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|Svjetsko prvenstvo 2002]]. za Bosnu i Hercegovinu nisu počele željenim tokom. U prve dvije utakmice Bosna i Hercegovina je doživjela dva poraza i već na startu je bilo poznato da je Svjetsko prvenstvo isuviše daleko. U januaru 2001. Bosna i Hercegovina je nastupila na [[Millennium kup 2001.|Millennium kupu]] u [[Indija|Indiji]] te osvojila drugo mjesto. Nastavak kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2002. Bosna i Hercegovina je odigrala u martu. Neriješenim rezultatom protiv [[Nogometna reprezentacija Austrije|Austrije]] i pobjedom protiv [[Nogometna reprezentacija Lihtenštajna|Lihtenštajna]] Bosna i Hercegovina je osvojila prve bodove. Porazom u [[Oviedo|Oviedu]] od [[Nogometna reprezentacija Španije|Španije]] u junu Bosna i Hercegovina je praktično ostala bez ikakvih šansi za Svjetsko prvenstvo. Na [[Merdeka turnir 2001.|Merdeka turniru]] koji se igrao u [[Malezija|Maleziji]] od 20. do 30. juna Bosna i Hercegovina je osvojila drugo mjesto. U finalu turnira [[Nogometna reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] je bio uspješniji rezultatom 2-1 nakon produžetaka. Bosna i Hercegovina je u augustu nastupila na [[LG kup 2001 (Iran)|LG kupu]] koji se odigrao u [[Iran]]u. Kao i na prethodna tri turnira Bosna i Hercegovina je osvojila drugo mjesto. U nastavku kvalifikacija Bosna i Hercegovina je zabilježila neriješeni rezultat protiv [[Nogometna reprezentacija Izraela|Izraela]], poraz od Austrije i pobjedu protiv Lihtenštajna. [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2004.|Kvalifikacije]] za [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2004.|Evropsko prvenstvo 2004]]. Bosna i Hercegovina je poput i prethodnih kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo započela sa dva poraza. Prvo je [[Nogometna reprezentacija Rumunije|Rumunija]] bila superiorna te ostvarila ubjedljivu pobjedu rezultatom 3-0 u [[Sarajevo|Sarajevu]] a zatim u [[Oslo|Oslu]] [[Nogometna reprezentacija Norveške|Norveška]] je bila uspješnija zabilježivši pobjedu rezultatom 2–0. U nastavku kvalifikacija nakon pobjede protiv [[Nogometna reprezentacija Luksemburga|Luksemburga]] Bosna i Hercegovina je zabilježila jedno od najvećih iznenađenja u kvalifikacijama pobijedivši [[Nogometna reprezentacija Danske|Dansku]] rezultatom 2-0 golovima [[Sergej Barbarez|Barbareza]] i [[Elvir Baljić|Baljića]]. U [[Craiova|Craiovi]] Rumunija je i ovog puta bila uspješnija od Bosne i Hercegovine te zabilježila pobjedu rezultatom 2-0. U nastavku kvalifikacija Bosna i Hercegovina je prvo golom [[Zlatan Bajramović|Bajramovića]] pobijedila Norvešku a zatim i Luksemburg u gostima te spletom okolnosti ostalih rezultata u grupi došla u poziciju da sama odlučuje o svojoj sudbini u kvalifikacijama. Pobjedom u zadnjoj utakmici Bosna i Hercegovina bi obezbjedila direktan plasman na Evropsko prvenstvo. Međutim, Danska je u [[Sarajevo|Sarajevu]] odigrala neriješeno protiv domaćina te se kvalificirala na prvenstvo dok je Bosna i Hercegovina zauzela četvrtu poziciju na tabeli. Za razliku od prethodnih kvalifikacija za Svjetsko i Evropsko prvenstvo u kojim je Bosna i Hercegovina zabilježila dva poraza, u [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2006.|kvalifikacijama]] za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2006.|Svjetsko prvenstvo 2006]]. Bosna i Hercegovina je zabilježila dva neriješena rezultata protiv [[Nogometna reprezentacija Španije|Španije]] i [[Nogometna reprezentacija Srbije i Crne Gore|Srbije i Crne Gore]]. Porazom od [[Nogometna reprezentacija Belgije|Belgije]] u nastavku kvalifikacija te neriješenim rezultatom protiv [[Nogometna reprezentacija Litvanije|Litvanije]] Bosna i Hercegovina je umanjila svoje šanse za plasman na Svjetsko prvenstvo. U junu nakon pobjede protiv [[Nogometna reprezentacija San Marina|San Marina]] Bosna i Hercegovina je odigrala jednu od najboljih utakmica u svojoj historiji protiv Španije u [[Valencia|Valenciji]]. Golom [[Zvjezdan Misimović|Misimovića]] u 38. minuti utakmice Bosna i Hercegovina je imala vodstvo sve do 97. minute kada je [[Carlos Marchena]] postigao izjednačujući gol na utakmici. U nastavku kvalifikacija te pobjedama protiv Belgije, Litvanije i San Marina Bosna i Hercegovina je i ovog puta došla u poziciju da sama odlučuje o plasmanu na Svjetsko prvenstvo. Međutim, utakmica koja je odigrana u [[Beograd]]u na rubu regularnosti, Srbija i Crna Gora je golom [[Mateja Kežman|Kežmana]] ostvarila pobjedu te ostavila Bosnu i Hercegovinu bez plasmana na Svjetsko prvenstvo 2006. [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008.|Kvalifikacije]] za [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2008.|Evropsko prvenstvo 2008]]. Bosna i Hercegovina je započela pobjedom protiv [[Nogometna reprezentacija Malte|Malte]] te prvim porazom na Bilinom polju od [[Nogometna reprezentacija Mađarske|Mađarske]]. Nakon neriješenog rezultata u [[Kišinjev]]u protiv [[Nogometna reprezentacija Moldavije|Moldavije]] te poraza u [[Zenica|Zenici]] od [[Nogometna reprezentacija Grčke|Grčke]] Bosna i Hercegovina je bila dosta daleko od pozicija koje vode na prvenstvo Evrope. Ovo je ujedno bila i posljednja utakmica [[Blaž Slišković|Blaža Sliškovića]] na klupi Bosne i Hercegovine. Mnogim tadašnjim reprezentativcima su ovo bili posljednje utakmice u nacionalnom dresu te je krenula era novih igrača u dresu reprezentacije. U [[Oslo|Oslu]] sa novim selektorom na klupi reprezentacije [[Fuad Muzurović|Fuadom Muzurovićem]] Bosna i Hercegovina je priredila iznenađenje te ostvarila pobjedu protiv domaćina Norveške rezultatom 2–1. I sljedeće dvije utakmice Bosna i Hercegovina je pobijedila, [[Nogometna reprezentacija Turske|Tursku]] i Maltu, međutim, loši rezultati u nastavku kvalifikacija bili su dovoljni Bosni i Hercegovini tek za četvrto mjesto u grupi. === Zlatna generacija === ==== Kvalifikacije za SP 2014. ==== {{Glavni|Kvalifikacije za SP u nogometu 2014 (UEFA) - grupa G}} [[Datoteka:Vedad ibisevic.jpg|mini|desno|200px|[[Vedad Ibišević]] je pobjedničkim golom protiv Litvanije poslao Bosnu i Hercegovinu na njeno prvo Svjetsko prvenstvo.]] Nakon prvih utakmica u kvalifikacijama te ubjedljivih pobjeda Bosne i Hercegovine protiv [[Nogometna reprezentacija Lihtenštajna|Lihtenštajna]] i [[Nogometna reprezentacija Latvije|Latvije]] Bosna i Hercegovina se našla na prvom mjestu kvalifikacijske grupe. U trećem kolu kvalifikacija Bosna i Hercegovina je u [[Atina|Atini]] odigrala jednu od ključnih utakmica protiv direktnog konkurenta za plasman na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetsko prvenstvo]]. Utakmica protiv [[Nogometna reprezentacija Grčke|Grčke]] završila je bez golova što je bilo dovoljno da Bosna i Hercegovina zadrži prvo mjesto u grupi. Nekoliko dana kasnije na [[Stadion "Bilino polje"|Bilinom polju]] Bosna i Hercegovina je golovima [[Vedad Ibišević|Ibiševića]], [[Edin Džeko|Džeke]] i [[Miralem Pjanić|Pjanića]] već u prvom poluvremenu osigurala pobjedu protiv [[Nogometna reprezentacija Litvanije|Litvanije]]. Bosna i Hercegovina je svoje kvalifikacije u 2012. zaključila neporažena i nalazila se na vrhu grupe G. U [[Zenica|Zenici]], 22. marta Bosna i Hercegovina je odigrala jednu od svojih najboljih utakmica u cjelokupnim kvalifikacijama ostvarivši pobjedu protiv Grčke rezultatom 3-1. Golovima Ibiševića u 36. i Džeke u 29. i 53. minuti utakmice Bosna i Hercegovina je stekla ubjedljivu prednost. Sve što je Grčka uspjela učiniti u utakmici je postignuti gol u trećoj minuti sudačke nadoknade vremena. U [[Riga|Rigi]] 7. juna 2013. iako na poluvremenu nije bilo golova, Bosna i Hercegovina je ostvarila ubjedljivu pobjedu rezultatom 5-0. Pobjeda [[Nogometna reprezentacija Slovačke|Slovačke]] na Bilinom polju dovelo je Bosnu i Hercegovinu u nezavidan položaj. Grčka se bodovno izjednačila sa Bosnom i Hercegovinom na vrhu grupe a Bosni i Hercegovini je za nekoliko dana slijedila nova utakmica protiv Slovačke. Međutim, u [[Žilina|Žilini]] iako je Slovačka povela u 43. minuti utakmice golom [[Marek Hamšík|Hamšíka]] u drugom poluvremenu Bosna i Hercegovina je sa dva postignuta gola uspjela preokrenuti rezultat i ostvariti ključnu pobjedu u kvalifikacijama. Golove za Bosnu i Hercegovinu su postigli [[Ermin Bičakčić|Bičakčić]] u 70. i [[Izet Hajrović|Hajrović]] u 78. minuti utakmice. Posljednje utakmice u kvalifikacijama Bosna i Hercegovina je odigrala protiv Lihtenštajna u Zenici i Litvanije u [[Kaunas]]u. Pobjeda protiv Lihtenštajna uopće nije dolazila u pitanje, Bosna i Hercegovina je već u prvom poluvremenu riješila pitanje pobjednika, rezultat je glasio 4-0. U drugom poluvremenu Lihtenštajn je preko [[Nicolas Hasler|Haslera]] smanjio rezultat koji je postavio i konačan rezultat utakmice. U Kaunasu 15. oktobra 2013. Bosna i Hercegovina je golom Ibiševića uspjela pobijediti Litvaniju te zbog bolje gol-razlike kvalificirala se na svoje prvo [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|Svjetsko prvenstvo]]. ==== Svjetsko prvenstvo 2014. ==== {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014 - grupa F}} Prvu historijsku utakmicu na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|svjetskom prvenstvu]] nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine je odigrala protiv dvostrukog svjetskog prvaka [[Nogometna reprezentacija Argentine|Argentine]] na stadionu [[Stadion "Maracanã"|Maracaná]] u [[Rio de Janeiro]]u. U trećoj minuti utakmice nakon ubačaja [[Lionel Messi|Messija]] u šesnaesterac Bosne i Hercegovine, Argentina je povela zahvaljujući autogolu [[Sead Kolašinac|Seada Kolašinca]]. U 13. minuti utakmice [[Izet Hajrović|Hajroviću]] je nakon sjajne asistencije [[Zvjezdan Misimović|Misimovića]] na pet metara od gola pobjegla lopta, a u 31. minuti je iz daljine šutirao [[Edin Džeko]] ali je [[Sergio Romero]] sjano odbranio. U 40. minuti [[Senad Lulić]] je imao sjajnu šansu nakon kornera [[Miralem Pjanić|Pjanića]], pucao je glavom, ali je i ovog puta Romero sjajno odbranio. U drugom poluvremenu igra je i dalje bila ravnopravna, tek u 55. minuti [[Sergio Agüero]] je imao prvu ozbiljnu priliku za "Gaučose". U 65. minuti utakmice Messi je preciznim šutem sa ruba jedanaesterca zabio svoj drugi gol za nacionalnu momčad na svjetskim prvenstvima. Golu je prethodio odličan dupli pas sa [[Gonzalo Higuaín]]om. Konačan rezultat na utakmici postavio je [[Vedad Ibišević]] u 85. minuti utakmice. U drugoj utakmici na Svjetskom prvenstvu Bosna i Hercegovina je minimalnim rezultatom 0-1 poražena od [[Nogometna reprezentacija Nigerije|Nigerije]]. Jedini gol na utakmici postigao je [[Peter Odemwingie]] u 29. minuti utakmice. Najveću priliku na utakmici Bosna i Hercegovina je imala u 21. minuti utakmice kada je sudija [[Peter O'Leary (nogometni sudac)|Peter O'Leary]] poništio gol koji je postigao [[Edin Džeko]] navodno zbog ofsajda. Posljednju utakmicu u grupnoj fazi takmičenja Bosna i Hercegovina je odigrala protiv [[Nogometna reprezentacija Irana|Irana]]. U 23. minuti utakmice Edin Džeko je preciznim prizemnim udarcem sa nekih 20-ak metara pronašao put do mreže iranskog golmana [[Alireza Haghighi|Alireze Haghighija]]. [[Miralem Pjanić]] je nakon asistencije [[Tino-Sven Sušić|Svena Sušića]] u 59. minuti povećao vodstvo za Bosnu i Hercegovinu. Gol nade za Iran postigao je [[Reza Ghoochannejhad]] u 82. minuti utakmice. Minutu kasnije svojim prvim golom u dresu nacionalnog tima [[Avdija Vršajević]] je postavio konačan rezultat utakmice. {{Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014 - grupa F}} == Slika ekipe == === Nadimak === Popularni nadimak svih bosanskohercegovačkih sportskih reprezentacija je ''Zmajevi'', koji je popularizirao sportski TV komentator [[Mustafa Mijajlović]] tokom kvalifikacijske utakmice za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|Svjetsko prvenstvo 2010.]] između [[Nogometna reprezentacija Belgije|Belgije]] i Bosne i Hercegovine (2-4) 28. marta 2009.<ref name=":0">{{cite web|title=BH Zmajevi|url=http://www.bhdragons.com/|publisher=bhdragons.com|access-date=19. 1. 2014|location=USA|format=website}}</ref> Općenito se slažu među sportskim navijačima iz Bosne i Hercegovine da ovaj nadimak ima historijski kontekst, jer se smatra aluzijom na poznatog bosanskohercegovačkog vojskovođe [[Osmansko Carstvo|Osmanskog Carstva]] [[Husein-kapetan Gradaščević|Huseina-kapetan Gradaščevića]], koji se borio za [[Pokret za autonomiju Bosne|autonomiju Bosne]] i koji je bio poznat kao "Zmaj od Bosne".<ref name=":0" /> U domaćim i stranim medijima, ponekad se nazivaju ''Zlatni ljiljani'', što je bio originalni nadimak koji su navijači dali svim nacionalnim reprezentacijama zemlje nakon nezavisnosti, a odnosio se na tadašnje [[Simboli Republike Bosne i Hercegovine|službene državne simbole]] (zastavu i grb), koji su se sami odnosili na ''[[Ljiljan (simbol)|Fleur-de-lis]]'', historijski državni simbol koji se nalazio na grbu vladajuće bosanske srednjovjekovne [[Kotromanići|dinastije Kotromanić]].<ref name="Zlatni ljiljani">{{cite web|url=http://www.fifa.com/worldfootball/ranking/news/newsid=1046853.html|title=Golden Lilies blossoming|date=9. 4. 2009|publisher=FIFA.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708205510/http://www.fifa.com/worldfootball/ranking/news/newsid=1046853.html|archive-date=8. 7. 2014|url-status=dead|access-date=10. 10. 2009}}</ref> === Stadioni === Trenutno, nogometna repreznetacija koristi [[Stadion "Bilino polje"]] kao svoj domaći teren,<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/na-danasnji-dan-1972-godine-otvoren-je-stadion-bilino-polje/115094|title=Na današnji dan 1972. otvoren je stadion Bilino Polje|website=sportsport.ba|date=4. 10. 2013|access-date=5. 10. 2013|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215517/https://sportsport.ba/fudbal/na-danasnji-dan-1972-godine-otvoren-je-stadion-bilino-polje/115094|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/zenica-dobiva-moderan-stadion/68457|title=Zenica dobija moderan stadion|website=sportsport.ba|date=18. 11. 2011|access-date=19. 11. 2011|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015220758/https://sportsport.ba/fudbal/zenica-dobiva-moderan-stadion/68457|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/pocela-ugradnja-grijaca-na-bilinom-polju/84382|title=Počela ugradnja grijača na Bilinom Polju|website=sportsport.ba|date=20. 7. 2012|access-date=23. 7. 2012|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015221847/https://sportsport.ba/fudbal/pocela-ugradnja-grijaca-na-bilinom-polju/84382|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/postavljena-trava-na-bilinom-polju/85772|title=Postavljena trava na Bilinom Polju|website=sportsport.ba|date=10. 8. 2012|access-date=12. 8. 2012|language=bs|archive-date=7. 12. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207235033/https://sportsport.ba/fudbal/postavljena-trava-na-bilinom-polju/85772|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://reprezentacija.ba/12940-foto-rekonstrukcija-bilinog-polja-novi-reflektori-vece-svlacionice|title=Rekonstrukcija Bilinog Polja: Novi reflektori, veće svlačionice...|website=reprezentacija.ba|date=21. 8. 2014|access-date=22. 8. 2014|language=bs|archive-date=25. 6. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625105511/http://reprezentacija.ba/12940-foto-rekonstrukcija-bilinog-polja-novi-reflektori-vece-svlacionice|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://nezavisne.com/sport/fudbal/Bilino-polje-dobija-novi-semafor/320542|title=Bilino Polje dobija novi semafor|website=nezavisne.com|date=14. 8. 2015|access-date=16. 8. 2015|language=bs|archive-date=20. 8. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150820055059/http://www.nezavisne.com/sport/fudbal/Bilino-polje-dobija-novi-semafor/320542|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://scsport.ba/zapoceti-novi-radovi-bilino-polje-prolazi-kroz-jos-jednu-rekonstrukciju|title=Započeti novi radovi: Bilino polje prolazi kroz još jednu rekonstrukciju|website=scsport.ba|date=27. 9. 2019|access-date=29. 9. 2019|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215537/https://scsport.ba/zapoceti-novi-radovi-bilino-polje-prolazi-kroz-jos-jednu-rekonstrukciju/|url-status=dead}}</ref> koji je od 2025. službeno postao nacionalni stadion Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web|url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/saopstenja-za-javnost/u-zenici-potpisan-sporazum-o-izgradnji-nacionalnog-stadiona/|title=U Zenici potpisan Sporazum o izgradnji nacionalnog stadiona|date=7. 6. 2025|website=www.nfsbih.ba|language=bs-ba|access-date=20. 11. 2025}}</ref> Ostale stadione koje je reprezentacija koristila su: [[Stadion "Asim Ferhatović Hase"|Asim Ferhatović Hase]], [[Stadion Grbavica|Grbavica]], [[Stadion pod Borićima|pod Borićima]] i [[Gradski stadion Tušanj]].<ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/veceras-historijska-utakmica-na-kosevu/031011002|title=Večeras historijska utakmica na Koševu|website=klix.ba|date=10. 10. 2003|access-date=10. 10. 2003|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215544/https://www.klix.ba/sport/nogomet/veceras-historijska-utakmica-na-kosevu/031011002|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/od-rusevine-do-novog-doma-reprezentacije-bih/250710|title=Od ruševine do novog doma reprezentacije BiH|website=sportsport.ba|date=5. 9. 2017|access-date=6. 9. 2017|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215738/https://sportsport.ba/fudbal/od-rusevine-do-novog-doma-reprezentacije-bih/250710|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://oslobodjenje.ba/vijesti/sport/nogomet/bih-docekuje-belgiju-na-grbavici|title=BiH dočekuje Belgiju na Grbavici!|website=oslobodjenje.ba|date=4. 9. 2017|access-date=6. 9. 2017|language=bs|archive-date=9. 10. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009161238/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/sport/nogomet/bih-docekuje-belgiju-na-grbavici|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/misimovic-krajem-maja-pocinje-rekonstrukcija-travnjaka-grbavica-ce-biti-u-rangu-wembleyja/180329032|title=Misimović: Krajem maja počinje rekonstrukcija travnjaka, Grbavica će biti u rangu Wembleyja|website=klix.ba|date=29. 3. 2018|access-date=30. 3. 2018|language=bs|archive-date=7. 12. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207045642/https://www.klix.ba/sport/nogomet/misimovic-krajem-maja-pocinje-rekonstrukcija-travnjaka-grbavica-ce-biti-u-rangu-wembleyja/180329032|url-status=live}}</ref> Reprezentacija također koristi [[Trening centar Nogometnog saveza Bosne i Hercegovine]] u [[Zenica|Zenici]] za pripreme pred utakmicu. Trening centar otvoren je 2013. u saradnji sa [[UEFA]]-om.<ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/michel-platini-otvorio-trening-centar-nsbih-u-zenici-vrijedan-10-miliona-km/130902053|title=Michel Platini otvorio Trening centar NSBiH u Zenici vrijedan 10 miliona KM!|website=klix.ba|date=2. 9. 2013|access-date=3. 9. 2013|language=bs|archive-date=4. 9. 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130904205527/http://www.klix.ba/sport/nogomet/michel-platini-otvorio-trening-centar-nsbih-u-zenici-vrijedan-10-miliona-km/130902053|url-status=live}}</ref> Osim njega, korišten je i [[Trening-centar Butmir]] u [[Sarajevo|Sarajevu]], gdje je čak odigrana i utakmica protiv [[Nogometna reprezentacija Kuvajta|reprezentacije Kuvajta]].<gallery> Datoteka:Bosna i Hercegovina - Njemačka (11.10.2024) 2.jpg|{{Center|{{Malo|[[Stadion "Bilino polje"|Bilino polje]]}}}} Datoteka:Asim Ferhatović Hase Stadium.jpg|{{Center|{{Malo|[[Stadion "Asim Ferhatović Hase"|Koševo]]}}}} Datoteka:Stadion Grbavica July 2022.jpg|{{Center|{{Malo|[[Stadion Grbavica|Grbavica]]}}}} Datoteka:TZstadium.png|{{Center|{{Malo|[[Gradski stadion Tušanj|Tušanj]]}}}} Datoteka:Bosnia and Herzegovina FA Training Centre.jpg|{{Center|{{Malo|[[Trening centar Nogometnog saveza Bosne i Hercegovine|Trening centar N/FSBiH]]}}}} </gallery> === Navijači === {{Također pogledajte|BHFanaticos}} Veliki broj navijača reprezentacije, osim iz Bosne i Hercegovine, dolazi iz [[Sjeverna Evropa|sjeverne]] i [[Zapadna Evropa|zapadne Evrope]], [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]], a neki čak i iz [[Australija|Australije]].<ref>{{cite web|url=http://www.facebook.com/photo.php?fbid=10200860690708653&set=a.10200860689108613.1073741830.1505911272&type=3&theater|title=Bosnian fans from Australia (Bosnia–Greece 3:1)|date=22. 3. 2013|publisher=facebook.com|access-date=22. 3. 2013|author=Albin I.}}</ref> Većina ovih navijača su članovi grupa [[BHFanaticos]], [[BH Hooligans]], [[Belaj Boys]], [[BHLegion]], [[Armija Zmajeva]] i [[Ljuti Krajišnici]].<ref>{{cite web|url=http://sportige.com/bosnia-fans-make-the-most-of-being-stuck-on-a-bridge-03-2013/|title=Bosnia Fans Make the Most of Being Stuck on a Bridge|date=28. 3. 2013|publisher=sportige.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130331025456/http://sportige.com/bosnia-fans-make-the-most-of-being-stuck-on-a-bridge-03-2013/|archive-date=31. 3. 2013|url-status=live|access-date=28. 3. 2013|author=Vic}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.zenicablog.com/zenica/sport/item/19655-bh-legion-ide-na-bilino.html|title=BHLegion fans go to Bilino|date=22. 3. 2013|publisher=zenicablog.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325002840/http://zenicablog.com/zenica/sport/item/19655-bh-legion-ide-na-bilino.html|archive-date=25. 3. 2013|url-status=dead|access-date=22. 3. 2013|author=Emin D|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.zenicablog.com/zenica/sport/item/19654-video-bh-fanaticosi-idu-na-bilino.html|title=BHFanaticos fans go to Bilino|date=22. 3. 2013|publisher=zenicablog.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325104111/http://www.zenicablog.com/zenica/sport/item/19654-video-bh-fanaticosi-idu-na-bilino.html|archive-date=25. 3. 2013|url-status=dead|access-date=22. 3. 2013|author=Emin D|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/formirana-navijacka-grupa-bh-hooligans-pratit-ce-utakmice-reprezentacija-bih/251101122|title=Formirana navijačka grupa BH Hooligans, pratit će utakmice reprezentacija BiH|website=Klix.ba|language=hr|access-date=20. 11. 2025}}</ref> Na utakmici protiv [[Nogometna reprezentacija Norveške|Norveške]], na [[Stadion "Ullevål"|stadionu Ullevål]] u [[Oslo|Oslu]] 24. marta 2007. bosanskohercegovački navijači izazvali su sat vremena kašnjenja zbog neviđene količine baklji koje su bačene na teren u znak protesta protiv korupcije u (sada bivšem) [[Nogometni savez Bosne i Hercegovine|Nogometnom savezu Bosne i Hercegovine]].<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=5G8SZ8Cr0xI|title=Bosnian supporters–protest including pyro (Norway Bosnia)|date=24. 3. 2007|work=YouTube|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211107/5G8SZ8Cr0xI|archive-date=7. 11. 2021|url-status=live|access-date=27. 3. 2006|author=Rosenborg Trondheim}}{{cbignore}}</ref> Dana 1. juna 2008. bivši igrači Bosne i Hercegovine [[Meho Kodro]] i [[Elvir Bolić]] organizovali su prijateljsku humanitarnu utakmicu u Sarajevu pod nazivom "Kodro, Bola i prijatelji" između bivših bosanskohercegovačkih nogometnih legendi, kako bi dobili podršku i stavili do znanja da je vrijeme za promjene u Nogometnom savezu Bosne i Hercegovine.<ref>{{cite news|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/fotogalerija-kodro-bola-i-prijatelji/3121|work=SportSport.ba|author=Brza zmija|title=Fotogalerija: Kodro, Bola i prijatelji|date=1. 6. 2008|access-date=1. 6. 2008|language=bs|archive-date=7. 10. 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007093648/http://sportsport.ba/bh_fudbal/fotogalerija-kodro-bola-i-prijatelji/3121|url-status=live}}</ref> Utakmica je organizovana da počne u isto vrijeme kada se reprezentacija Bosne i Hercegovine suočila sa [[Azerbejdžan]]<nowiki/>om u prijateljskoj utakmici u Zenici. U Sarajevu je bilo 15.000 gledalaca, dok je u Zenici bilo samo oko 50.<ref>{{cite news|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/bosna-i-hercegovina---azerbejdzan-10/2982|work=SportSport.ba|author=Statler|title=BiH–Azerbejdzan|date=1. 6. 2008|access-date=1. 6. 2008|language=bs|archive-date=7. 10. 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007093929/http://sportsport.ba/bh_fudbal/bosna-i-hercegovina---azerbejdzan-10/2982|url-status=live}}</ref> Utakmicu u Sarajevu organizirala je [[Federalna televizija|Federalna TV]], koja je humanitarnu utakmicu prenosila uživo. Značajan broj bosanskohercegovačkih reprezentativaca učestvovao je u utakmici,<ref>{{cite web|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/svi-na-kosevo---spasimo-bh-fudbal/2980|title=Svi na Kosevo–Spasimo bh fudbal|date=25. 5. 2008|work=SportSport.ba|language=bs|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007093802/http://sportsport.ba/bh_fudbal/svi-na-kosevo---spasimo-bh-fudbal/2980|archive-date=7. 10. 2011|url-status=live|access-date=25. 5. 2008|author=I. Babic}}</ref> koja je završila rezultatom 11-9 u korist Kodrine ekipe.<ref>{{cite news|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/live-spektakl-na-kosevu/3104|work=SportSport.ba|author=Statler|title=Live–Spektakl na Kosevu|date=1. 6. 2008|access-date=1. 6. 2008|language=bs|archive-date=3. 3. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303231210/http://sportsport.ba/bh_fudbal/live-spektakl-na-kosevu/3104|url-status=live}}</ref> === Dresovi === Tradicionalne boje dresa Bosne i Hercegovine su plava i bijela, preuzete sa zastave zemlje. Dok su trenutni domaći dresovi pretežno plavi, a gostujući dresovi pretežno bijeli, ova shema boja je prvobitno korištena obrnutim redoslijedom.–je zbog činjenice da je [[Zastava Republike Bosne i Hercegovine|zastava]] [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]] (RBIH), koja se koristila prije [[Zastava Bosne i Hercegovine|trenutne]], bila pretežno bijela.{{Commons|Bosnia and Herzegovina national football team kits|Dresovi nogometnih reprezentacija Bosne i Hercegovine}} Dresove reprezentacije trenutno proizvodi [[Kelme]], [[Španija|španska]] kompanija sportske odjeće.<ref name="KELME NOVI TEHNIČKI SPONZOR NS/FS BIH">{{cite news|url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/kelme-novi-tehnicki-sponzor-ns-fs-bih/|title=KELME NOVI TEHNIČKI SPONZOR NS/FS BIH|website=nfsbih.ba|date=11. 3. 2023|access-date=11. 3. 2023|language=bs|archive-date=11. 3. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230311142807/https://www.nfsbih.ba/vijesti/kelme-novi-tehnicki-sponzor-ns-fs-bih/|url-status=live}}</ref> Generalni sponzor ekipe je [[Mtel (Bosna i Hercegovina)|m:tel]].<ref>{{cite web|url=https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija|title="A" Reprezentacija|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523204837/https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija/|archive-date=23. 5. 2022|url-status=live|access-date=26. 3. 2022}}</ref> Tim također sponzoriraju [[Coca-Cola]], [[ASA Central osiguranje|ASA]] [[ASA Central osiguranje|Central Osiguranje]] i [[Privredna banka Sarajevo]]. Tabla historije proizvođača dresova za reprezentaciju Bosne i Hercegovine: {| class="wikitable" style="text-align: left" |- !Period !Proizvođač !Ref. |- |1996–1999 |{{ZD|Belgija}} [[Patrick]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa">{{cite web|url=http://bhdragons.com/the-history-of-the-bosnian-national-jersey/|title=Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa|date=21. 12. 2013|work=bhdragons.com|access-date=21. 12. 2013|author=bhdragons.com|archive-date=19. 3. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319171547/http://bhdragons.com/the-history-of-the-bosnian-national-jersey/|url-status=dead}}</ref> |- |1999–2000 |{{ZD|Njemačka}} [[Adidas]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa" /> |- |2000–2005 |{{ZD|Njemačka}} [[Reusch]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa" /> |- |2005–2014 |{{ZD|Italija}} [[Legea]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa" /> |- |2014–2023 |{{ZD|Njemačka}} [[Adidas]] |<ref>{{cite web|url=http://news.adidas.com/Global/Latest-News/ALL/adidas-to-partner-Bosnia-and-Herzegovina-ahead-of-2014-FIFA-World-Cup-Brazil-/s/633cb812-c06a-4919-87e0-594e597247a8|title=adidas postao partner Bosne i Hercegovina pred 2014 FIFA Svjetsko prvenstvo Brazil™|date=21. 3. 2014|work=adidas.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140322090332/http://news.adidas.com/Global/Latest-News/ALL/adidas-to-partner-Bosnia-and-Herzegovina-ahead-of-2014-FIFA-World-Cup-Brazil-/s/633cb812-c06a-4919-87e0-594e597247a8|archive-date=22. 3. 2014|url-status=dead|access-date=21. 3. 2014|author=adidas.com}}</ref> |- |od 2023. |{{ZD|ŠPA}} [[Kelme]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/kelme-novi-tehnicki-sponzor-ns-fs-bih/|title=Kelme novi tehnički sponzor NS/FS BiH|date=11. 3. 2023|website=www.nfsbih.ba|language=bs-ba|access-date=16. 10. 2023}}</ref> |} ==== Domaći ==== {| |{{Football kit|pattern_la=_left|pattern_b=_bos98h|pattern_ra=_right|pattern_sh=_shorts|pattern_so=_socks|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=1998–1999.}} |} {| |{{Football kit|pattern_la=_golden_stripes2|pattern_b=_collarblue|pattern_ra=_golden_stripes2|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=0000FF|socks=FFFFFF|title=2008–2010.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosnia11h|pattern_b=_bosnia11h|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2010–2011.}} |{{Football kit|pattern_la=_thinborderonwhite|pattern_b=_bos11h|pattern_ra=_thinborderonwhite|pattern_sh=_colchester0809t|leftarm=0000FF|body=FFFFFF|rightarm=0000FF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2011–2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosna_legea_2013|pattern_b=_bosna_home_legea_2013|pattern_ra=_bosna_legea_2013|pattern_sh=_bosna_legea_2013|pattern_so=_whitetop|leftarm=1C57A5|body=1C57A5|rightarm=1C57A5|shorts=1C57A5|socks=1C57A5|title=2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih_aw_legea_2013|pattern_b=_bih_ho_legea_2013|pattern_ra=_bih_aw_legea_2013|pattern_sh=_bih_aw_legea_2013|pattern_so=_whitetop|leftarm=1C57A5|body=1C57A5|rightarm=1C57A5|shorts=1C57A5|socks=1C57A5|title=2013–2014.}} |{{Football kit|pattern_la=_bah1415a|pattern_b=_bah1415a|pattern_ra=_bah1415a|pattern_sh=_bah1415a|pattern_so=_color_3_stripes_white|leftarm=0000BB|body=0000BB|rightarm=0000BB|shorts=0000BB|socks=0000BB|title=2014–2015.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosherz16h|pattern_b=_bosherz16home|pattern_ra=_bosherz16h|pattern_sh=_bosherz16h|pattern_so=_bosherz16h|leftarm=002CE7|body=002CE7|rightarm=002CE7|shorts=002CE7|socks=002CE7|title=2015–2018.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosnia1819h|pattern_b=_bosnia1819h|pattern_ra=_bosnia1819h|pattern_sh=_bosnia1819h|pattern_so=_bosnia1819h|leftarm=1D2541|body=1D2541|rightarm=1D2541|shorts=1D2541|socks=1D2541|title=2018–2019.}} |- |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo20rbw|pattern_b=_adidascondivo20rbw|pattern_ra=_adidascondivo20rbw|pattern_sh=_adidascondivo20rbw|pattern_so=_color_3_stripes_white|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=0000FF|socks=0000FF|title=2020–2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo22rbw|pattern_b=_adidascondivo22rbw|pattern_ra=_adidascondivo22rbw|pattern_sh=_adidascondivo22rbw|pattern_so=_3_stripes_white|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=0000FF|socks=0000FF|title=2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_bos22h|pattern_b=_bos22h|pattern_ra=_bos22h|pattern_sh=_bos22h|pattern_so=_bos22h|leftarm=142A56|body=142A56|rightarm=142A56|shorts=142A56|socks=142A56|title=2022.<br/>(nije nikada korišten)}} |{{Football kit|pattern_la=_kelmewhite|pattern_b=_bih23H|pattern_ra=_kelmewhite|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=0000ff|body=0000ff|rightarm=0000ff|shorts=0000fF|socks=0000fF|title=2023.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih23h|pattern_b=_bih23h|pattern_ra=_bih23h|pattern_sh=_bih23h|pattern_so=|leftarm=003FBF|body=003FBF|rightarm=003FBF|shorts=003FBF|socks=003FBF|title=2023–2026.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih26|pattern_b=_bih26h|pattern_ra=_bih26|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=001B76|body=001B76|rightarm=001B76|shorts=001B76|socks=001B76|title=2026–}} |} ==== Gostujući ==== {| |{{Football kit|pattern_la=_whitesmalllower|pattern_b=_manutdh|pattern_ra=_whitesmalllower|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=FFD600|socks=0000FF|title=2008–2010.}} |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_BiH_Away|pattern_ra=|leftarm=1C57A5|body=1C57A5|rightarm=1C57A5|shorts=1C57A5|socks=1C57A5|title=2010–2011.}} |{{Football kit|pattern_la=_thinwhiteborder|pattern_b=_bos11a|pattern_ra=_thinwhiteborder|pattern_sh=_colchester0809h|pattern_so=|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=0000FF|socks=0000FF|title=2011–2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosna_legea3_2013|pattern_b=_bosna_away_legea2_2013|pattern_ra=_bosna_legea3_2013|pattern_sh=_bosna_legea2_2013|pattern_so=_bluetop|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih_ho_legea_2013|pattern_b=_bih_aw_legea_2013|pattern_ra=_bih_ho_legea_2013|pattern_sh=_bih_ho_legea_2013|pattern_so=_bluetop|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2013–2014.}} |{{Football kit|pattern_la=_bah1415h|pattern_b=_bah1415h|pattern_ra=_bah1415h|pattern_sh=_bah1415h|pattern_so=_bah1415a|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=0000FF|socks=FFFFFF|title=2014–2015.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosherz16a|pattern_b=_bosherz16away|pattern_ra=_bosherz16a|pattern_sh=_bosherz16a|pattern_so=_bosherz16a|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2015–2018.}} |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_lcfc1819t|pattern_ra=|pattern_sh=_lcfc1819t|pattern_so=_3 stripes on white|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=0101E8|title=2018–2019.}} |- |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo20wb|pattern_b=_adidascondivo20wb|pattern_ra=_adidascondivo20wb|pattern_sh=_adidascondivo20wb|pattern_so=_color_3_stripes_black|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2020–2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo22wb|pattern_b=_adidascondivo22wb|pattern_ra=_adidascondivo22wb|pattern_sh=_adidascondivo22wb|pattern_so=_color_3_stripes_black|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_bos22a|pattern_b=_bos22a|pattern_ra=_bos22a|pattern_sh=_bos22a|pattern_so=_bos22a|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2022.<br/>(nije nikada korišten)}} |{{Football kit|pattern_la=_kelmeblue|pattern_b=_bih23A|pattern_ra=_kelmeblue|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2023.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih23a|pattern_b=_bih23a|pattern_ra=_bih23a|pattern_sh=_bih23a|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2023–2026.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih26|pattern_b=_bih26a|pattern_ra=_bih26|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2026–}} |} ==== Treći ==== {| |{{Football kit|pattern_la=_whiteborder|pattern_b=_bluecollarsimple|pattern_ra=_whiteborder|leftarm=FFD600|body=FFD600|rightarm=FFD600|shorts=FFFFFF|socks=FFD600|title=2008–2009.}} |} == Rezultati == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine|Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (1995–2019)|Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (od 2020)}} ===2025.=== {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Rumunija – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Kvalifikacije za SP 2026.]] | datum = 21. mart | vrijeme = 20:45 | tim1 = {{NOG-D|RUM}} | rezultat = 0–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044163/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Armin Gigović|Gigović]] {{gol|14}} | stadion = [[Arena Națională]] | lokacija = [[Bukurešt]], Rumunija | gledalaca = 49.413 | sudac = [[Danny Makkelie]] ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kipar|Bosna i Hercegovina – Kipar]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 24. mart | vrijeme = 20:45 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 2–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044176/ | tim2 = {{NOG|KIP}} | golovi1 = *[[Ermedin Demirović|Demirović]] {{gol|22}} *[[Haris Hajradinović|Hajradinović]] {{gol|56}} | golovi2 = *[[Ioannis Pittas|Pittas]] {{gol|45+2}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 7.464 | sudac = Rohit Saggi ([[Nogometni savez Norveške|Norveška]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – San Marino|Bosna i Hercegovina – San Marino]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 7. juni | vrijeme = 15:00 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–0 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044196/ | tim2 = {{NOG|SMR}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|66}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.828 | sudac = {{ZD|POR}} [[Luis Godinho]] | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Slovenija – Bosna i Hercegovina|Slovenija – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Prijateljska utakmica]] | datum = 10. juni | vrijeme = 18:00 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|SVN}} | rezultat = 2–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/friendlies/match/2044863--slovenia-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Benjamin Verbič|Verbič]] {{gol|63}} *[[Andrés Vombergar|Vombergar]] {{gol|88|pen.}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion Z'dežele]] | lokacija = [[Celje]], Slovenija | gledalaca = 12.073 | sudac = [[Nikola Dabanović]] ([[Nogometni savez Crne Gore|Crna Gora]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – San Marino|San Marino – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 6. septembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|SMR}} | rezultat = 0–6 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044228/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Benjamin Tahirović|Tahirović]] {{gol|21}} *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|70||72}} *[[Samed Baždar|Baždar]] {{gol|81}} *[[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{gol|85}} *[[Nihad Mujakić|Mujakić]] {{gol|90}} | stadion = [[Stadion San Marino]] | lokacija = [[Serravalle]], San Marino | gledalaca = 2.740 | sudac = [[Enea Jorgji]] ([[Nogometni savez Albanije|Albanija]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Austrija – Bosna i Hercegovina|Austrija – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 9. septembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044256/ | tim2 = {{NOG|AUT}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|50}} | golovi2 = *[[Marcel Sabitzer|Sabitzer]] {{gol|49}} *[[Konrad Laimer|Laimer]] {{gol|65}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.700 | sudac = [[Jesús Gil Manzano]] ([[Nogometni savez Španije|Španija]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kipar|Kipar – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 9. oktobar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|KIP}} | rezultat = 2–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044261/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Konstantinos Laifis|Laifis]] {{gol|45+1}} *[[Ioannis Pittas|Pittas]] {{gol|90+7|pen.}} | golovi2 = *[[Nikola Katić|Katić]] {{gol|10}} *[[Neofytos Michail|Michail]] {{gol|36|a.g.}} | stadion = [[AEK Arena]] | lokacija = [[Larnaka]], Kipar | gledalaca = 2.355 | sudac = [[Lawrence Visser]] ([[Nogometni savez Belgije|Belgija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Malta – Bosna i Hercegovina|Malta – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Prijateljska utakmica]] | datum = 12. oktobar | vrijeme = 19:00 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|MLT}} | rezultat = 1–4 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/friendlies/match/2045902--malta-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Paul Mbong|P. Mbong]] {{gol|60|pen.}} | golovi2 = *[[Amar Memić|Memić]] {{gol|16}} *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|53}} *[[Benjamin Tahirović|Tahirović]] {{gol|84}} *[[Nail Omerović|Omerović]] {{gol|86}} | stadion = [[Stadion Ta' Qali]] | lokacija = [[Ta' Qali]], Malta | gledalaca = | sudac = [[Vitālijs Spasjoņņikovs]] ([[Nogometni savez Latvije|Latvija]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Bosna i Hercegovina – Rumunija]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 15. novembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 3–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044326/ | tim2 = {{NOG|RUM}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|49}} *[[Esmir Bajraktarević|Bajraktarević]] {{gol|79}} *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|90+4}} | golovi2 = *[[Daniel Bîrligea|Bîrligea]] {{gol|17}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.459 | sudac = [[Michael Oliver (sudac)|Michael Oliver]] ([[Nogometni savez Engleske|Engleska]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Austrija – Bosna i Hercegovina|Austrija – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 18. novembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|AUT}} | rezultat =1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044343/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 =*[[Michael Gregoritsch|Gregoritsch]] {{gol|77}} | golovi2 =*[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|12}} | stadion = [[Stadion "Ernst Happel"]] | lokacija = [[Beč]], Austrija | gledalaca = | sudac = [[João Pinheiro]] ([[Nogometni savez Portugala|Portugal]]) | ishod = N }} === 2026. === {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Vels|Vels – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 - baraž|Kvalifikacije za SP 2026 – baraž]] | datum = 26. mart | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|WAL}} | rezultat = 1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2047075--wales-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Daniel James (nogometaš)|D. James]] {{gol|51}} | golovi2 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|86}} | jedanaesterci1 = *[[Harry Wilson (nogometaš, rođen 1997)|Wilson]] {{pengol}} *[[Mark Harris (velški nogometaš)|Harris]] {{pengol}} *[[Brennan Johnson|Johnson]] {{penpromašaj}} *[[Neco Williams|Williams]] {{penpromašaj}} | jedanaesterci2 = *{{penpromašaj}} [[Ermedin Demirović|Demirović]] *{{pengol}} [[Haris Tabaković|Tabaković]] *{{pengol}} [[Ivan Bašić|Bašić]] *{{pengol}} [[Amir Hadžiahmetović|Hadžiahmetović]] *{{pengol}} [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] | jedanaesterci = 2–4 | stadion = [[Stadion "Cardiff City"]] | lokacija = [[Cardiff]], Vels | gledalaca = 32.487 | sudac = [[István Kovács (sudac)|István Kovács]] ([[Nogometni savez Rumunije|Rumunija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Italija|Bosna i Hercegovina – Italija]] | runda = [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 - baraž|Kvalifikacije za SP 2026 – baraž]] | datum = 31. mart | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2047082/ | tim2 = {{NOG|ITA}} | golovi1 = *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|79}} | golovi2 = *[[Moise Kean|Kean]] {{gol|15}} | jedanaesterci1 = *[[Benjamin Tahirović|Tahirović]] {{pengol}} *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{pengol}} *[[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{pengol}} *[[Esmir Bajraktarević|Bajraktarević]] {{pengol}} | jedanaesterci2 = *{{penpromašaj}} [[Pio Esposito|Esposito]] *{{pengol}} [[Sandro Tonali|Tonali]] *{{penpromašaj}} [[Bryan Cristante|Cristante]] | jedanaesterci = 4–1 | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 9.500 <ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2026/2047082_FR.pdf |title=Full Time Report KO Play-offs – Bosnia and Herzegovina v Italy |publisher=UEFA |date=31. 3. 2026 |access-date=31. 3. 2026}}</ref> | sudac = [[Clément Turpin]] ([[Nogometni savez Francuske|Francuska]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Sjeverna Makedonija|Bosna i Hercegovina – Sjeverna Makedonija]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 29. maj | vrijeme = {{UTZ|20:30|+2}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 0–0 | tim2 = {{NOG|SMK}} | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/friendlies/match/2048309--bosnia-and-herzegovina-vs-north-macedonia/ | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | stadion = [[Stadion "Asim Ferhatović Hase"]] | gledalaca = 28.961 | sudac = [[Rade Obrenović]] ([[Nogometni savez Slovenije|Slovenija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Panama|Bosna i Hercegovina – Panama]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 6. juni | vrijeme = {{UTZ|14:00|−5}} | tim1 = {{NOG-D|PAN}} | rezultat = 1–1 | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/cesdwwnxbc5fmajgroc0hqzy2/dezv8l0fzgcxtejl0dwmy1gyc/2m1wojm5bt709wu4kugtytxqs/9xhggrpjt1ekjbsxslvrprhg4 | golovi1 = *[[Jiovany Ramos|Ramos]] {{gol|45+2}} | golovi2 = *[[Nikola Katić|Katić]] {{gol|24}} | lokacija = [[Saint Louis]], Sjedinjene Američke Države | stadion = [[Energizer Park]] | gledalaca = | sudac = [[Luis Enrique Santander]] ([[Nogometni savez Meksika|Meksiko]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kanada|Kanada – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 12. juni | vrijeme = {{UTZ|15:00|−4}} | tim1 = {{NOG-D|CAN}} | rezultat = | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Toronto]], Kanada | stadion = [[BMO Field]] | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švicarska|Švicarska – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 18. juni | vrijeme = {{UTZ|12:00|−7}} | tim1 = {{NOG-D|SUI}} | rezultat = | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Inglewood, Kalifornija|Inglewood]], Sjedinjene Američke Države | stadion = [[Stadion "SoFi"]] | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Katar|Bosna i Hercegovina – Katar]] | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 24. juni | vrijeme = {{UTZ|12:00|−7}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = | tim2 = {{NOG|QAT}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Seattle]], Sjedinjene Američke Države | stadion = [[Lumen Field]] | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Poljska|Poljska – Bosna i Hercegovina]] | datum = 25. septembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+2}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2048013/ | tim1 = {{NOG-D|POL}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Nacionalni stadion (Varšava)|stadion Narodowy]] | lokacija = [[Varšava]], Poljska | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Rumunija – Bosna i Hercegovina]] | datum = 28. septembar | vrijeme = {{UTZ|21:45|+3}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047984/ | tim1 = {{NOG-D|ROU}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Arena Națională]] | lokacija = [[Bukurešt]], Rumunija | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švedska|Bosna i Hercegovina – Švedska]] | datum = 2. oktobar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+2}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047964/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|SWE}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Poljska|Bosna i Hercegovina – Poljska]] | datum = 5. oktobar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+2}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047939/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|POL}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švedska|Švedska – Bosna i Hercegovina]] | datum = 14. novembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+1}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | report = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047890/ | tim1 = {{NOG-D|SWE}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Nationalarenan]] | lokacija = [[Solna]], Švedska | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Bosna i Hercegovina – Rumunija]] | datum = 17. novembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+1}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | report = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047917/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|ROU}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = | sudac = | ishod = }} == Stručni štab == === Trenutni stručni štab === {| class="wikitable" |- ! width=150| Pozicija ! width=200| Ime i prezime |- | Selektor | {{ZD|BIH}} [[Sergej Barbarez]] |- | rowspan="3" | Pomoćnici | {{ZD|BIH}} [[Zlatan Bajramović]] |- | {{ZD|BIH}} [[Mirko Hrgović]] |- | {{ZD|BIH}} [[Ninoslav Milenković]] |- | Trener golmana | {{ZD|BIH}} [[Kenan Hasagić]] |- | Kondicioni trener | {{ZD|BIH}} Marko Čavka |- | | {{ZD|BIH}} Siniša Mrkobrada |- | Skauti | {{ZD|BIH}} [[Saša Papac]] |- | rowspan="2" | Video analitičari | {{ZD|FIN}} [[Rasmus Jansson]] |- | {{ZD|SRB}} Jasmin Kolašinac |- | rowspan="2" |Doktori | {{ZD|BIH}} Adnan Hadžimuratović |- | {{ZD|BIH}} Reuf Karabeg |- | rowspan="2" |Fizoterapeuti | {{ZD|BIH}} Ismar Hadžibajrić |- | {{ZD|BIH}} Radomir Ćosović |- | rowspan="2" | Menadžment | {{ZD|BIH}} Fuad Kečo |- | {{ZD|BIH}} Adem Đipa |- | Tehnički direktor | {{ZD|BIH}} [[Emir Spahić]] |- | Sekretar | {{ZD|BIH}} [[Darko Ljubojević]] |} === Statistika selektora === {{Selektori nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (statistika)}} == Trenutni sastav == {{Dodatne informacije|Spisak igrača nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} Igrači koji su pozvani za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetsko prvenstvo 2026]].<ref>{{cite web |title=Sergej Barbarez odabrao igrače za Svjetsko prvenstvo |url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/nogomet-m/a-reprezentacija-m/sergej-barbarez-odabrao-igrace-za-svjetsko-prvenstvo/ |website=www.nfsbih.ba |access-date=11. 5. 2026 |language=bs |date=11. 5. 2026}}</ref> {{Nogometna reprezentacija početak (golovi)|background=#070db5|color=white}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=G|ime=[[Nikola Vasilj]]|dob={{datum rođenja i godine|1995|12|2|df=yes}}|nastupi=25|golovi=0|klub=[[FC St. Pauli|St. Pauli]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=G|ime=[[Martin Zlomislić]]|ostalo=|dob={{datum rođenja i godine|1998|8|16|df=yes}}|nastupi=2|golovi=0|klub=[[HNK Rijeka|Rijeka]]|klubnac=HRV}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=G|ime=[[Osman Hadžikić]]|dob={{datum rođenja i godine|1996|03|12|df=yes}}|nastupi=0|golovi=0|klub=[[NK Slaven Belupo|Slaven Belupo]]|klubnac=HRV}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=O|ime=[[Sead Kolašinac]]|dob={{datum rođenja i godine|1993|6|20}}|nastupi=64|golovi=0|klub=[[Atalanta BC|Atalanta]]|klubnac=ITA}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=O|ime=[[Dennis Hadžikadunić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|7|09}}|nastupi=30|golovi=0|klub=[[UC Sampdoria|Sampdoria]]|klubnac=ITA}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=O|ime=[[Amar Dedić]]|dob={{datum rođenja i godine|2002|8|18}}|nastupi=26|golovi=1|klub=[[SL Benfica|Benfica]]|klubnac=POR}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=O|ime=[[Nikola Katić]]|dob={{datum rođenja i godine|1996|10|10}}|nastupi=15|golovi=1|klub=[[FC Schalke 04|Schalke 04]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=O|ime=[[Tarik Muharemović]]|dob={{datum rođenja i godine|2003|2|28}}|nastupi=12|golovi=1|klub=[[US Sassuolo Calcio|Sassuolo]]|klubnac=ITA}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=O|ime=[[Nihad Mujakić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|4|15}}|nastupi=10|golovi=1|klub=[[Gaziantep FK|Gaziantep]]|klubnac=TUR}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=O|ime=[[Stjepan Radeljić]]|dob={{datum rođenja i godine|1997|9|5}}|nastupi=4|golovi=0|klub=[[HNK Rijeka|Rijeka]]|klubnac=HRV}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=O|ime=[[Nidal Čelik]]|dob={{datum rođenja i godine|2006|7|17}}|nastupi=0|golovi=0|klub=[[RC Lens|Lens]]|klubnac=FRA}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Amir Hadžiahmetović]]|dob={{datum rođenja i godine|1997|3|8}}|nastupi=34|golovi=0|klub=[[Hull City AFC|Hull City]]|klubnac=ENG}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Benjamin Tahirović]]|dob={{datum rođenja i godine|2003|3|3}}|nastupi=26|golovi=2|klub=[[Brøndby IF|Brøndby]]|klubnac=DAN}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Dženis Burnić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|5|22}}|nastupi=18|golovi=0|klub=[[Karlsruher SC]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Armin Gigović]]|dob={{datum rođenja i godine|2002|4|6}}|nastupi=18|golovi=1|klub=[[BSC Young Boys|Young Boys]]|klubnac=ŠVI}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Ivan Bašić]]|dob={{datum rođenja i godine|2002|4|30}}|nastupi=15|golovi=0|klub=[[FK Astana|Astana]]|klubnac=KAZ}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Esmir Bajraktarević]]|dob={{datum rođenja i godine|2005|3|10}}|nastupi=14|golovi=1|klub=[[PSV Eindhoven|PSV]]|klubnac=NIZ}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Amar Memić]]|dob={{datum rođenja i godine|2001|1|20}}|nastupi=11|golovi=1|klub=[[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Plzeň]]|klubnac=ČEŠ}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Ivan Šunjić]]|dob={{datum rođenja i godine|1996|10|9}}|nastupi=11|golovi=0|klub=[[Pafos FC|Pafos]]|klubnac=KIP}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Kerim Alajbegović]]|dob={{datum rođenja i godine|2007|9|21}}|nastupi=8|golovi=1|klub=[[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]]|klubnac=AUT}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Ermin Mahmić]]|dob={{datum rođenja i godine|2005|3|14}}|nastupi=0|golovi=0|klub=[[FC Slovan Liberec|Slovan Liberec]]|klubnac=ČEŠ}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=N|ime=[[Edin Džeko]]|dob={{datum rođenja i godine|1986|3|17}}|nastupi=148|golovi=73|klub=[[FC Schalke 04|Schalke 04]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=N|ime=[[Ermedin Demirović]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|3|25}}|nastupi=38|golovi=4|klub=[[VfB Stuttgart]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=N|ime=[[Samed Baždar]]|dob={{datum rođenja i godine|2004|1|31}}|nastupi=11|golovi=1|klub=[[Jagiellonia Białystok]]|klubnac=POL}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=N|ime=[[Haris Tabaković]]|dob={{datum rođenja i godine|1994|6|20}}|nastupi=10|golovi=4|klub=[[Borussia Mönchengladbach]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=N|ime=[[Jovo Lukić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|11|28|df=yes}}|nastupi=1|golovi=0|klub=[[FC Universitatea Cluj|Universitatea Cluj]]|klubnac=RUM}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija kraj}} == Statistika igrača == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}}{{Ažurirano|31. marta 2026.}}<ref name="rsssf">{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/bih-recintlp.html|title=Bosnia and Herzegovina - Record International Players|website=[[RSSSF]]|last1=Mamrud|first1=Roberto|access-date=4. 2. 2023|archive-date=27. 11. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127144621/https://www.rsssf.org/miscellaneous/bih-recintlp.html|url-status=live}}</ref> :''Igrači s '''podebljanim imenima''' idalje su aktivni u reprezentaciji.'' === Najviše nastupa === [[Datoteka:20150331_2026_AUT_BIH_2177_Edin_Džeko.jpg|desno|mini|256x256piksel|[[Edin Džeko]] je igrač s najviše nastupa u reprezentaciji Bosne i Hercegovine i najbolji strijelac svih vremena.]] {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="25" |# ! class="unsortable" style="width:160px;" |Igrač ! width="50" |{{Tooltip|BOU|Broj odigranih utakmica}} ! width="50" |{{Tooltip|BPG|Broj postignutih golova}} ! class="unsortable" style="width:100px;" |Karijera |- !1. | align="left" |'''[[Edin Džeko]]''' |'''148''' |73 |2007–trenutno |- !2. | align="left" |[[Miralem Pjanić]] |'''115''' |18 |2008–2024. |- !3. | align="left" |[[Emir Spahić]] |'''94''' |6 |2003–2018. |- !4. | align="left" |[[Zvjezdan Misimović]] |'''85''' |25 |2004–2018. |- !5. | align="left" |[[Vedad Ibišević]] |'''83''' |28 |2007–2018. |- !7. | align="left" |'''[[Sead Kolašinac]]''' |'''64''' |0 |2013–trenutno |- !6. | align="left" |[[Asmir Begović]] |'''63''' |0 |2009–2020. |- !8. | align="left" |[[Haris Medunjanin]] |'''60''' |9 |2009–2018. |- !9. | align="left" |[[Senad Lulić]] |'''57''' |4 |2008–2017. |- ! rowspan="2" |10. | align="left" |[[Ibrahim Šehić]] |'''55''' |0 |2010–2024. |- | align="left" |[[Edin Višća]] |'''55''' |10 |2010–2020. |} === Najviše golova === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="25" |# ! class="unsortable" style="width:160px;" |Igrač ! width="50" |{{Tooltip|BPG|Broj postignutih golova}} ! width="50" |{{Tooltip|BOU|Broj odigranih utakmica}} ! width="50" |Omjer ! class="unsortable" style="width:100px;" |Karijera |- !1. | align="left" |'''[[Edin Džeko]]''' {{Malo|([[Spisak međunarodnih golova Edina Džeke|spisak]])}} |'''73''' |148 |{{#expr:72/146 round 2}} |2007–trenutno |- !2. | align="left" |[[Vedad Ibišević]] |'''28''' |83 |{{#expr:28/83 round 2}} |2007–2018. |- !3. | align="left" |[[Zvjezdan Misimović]] |'''25''' |85 |{{#expr:25/85 round 2}} |2004–2018. |- !4. | align="left" |[[Elvir Bolić]] |'''22''' |51 |{{#expr:22/51 round 2}} |1996–2006. |- !5. | align="left" |[[Miralem Pjanić]] |'''18''' |115 |{{#expr:18/115 round 2}} |2008–2024. |- !6. | align="left" |[[Sergej Barbarez]] |'''17''' |47 |{{#expr:17/47 round 2}} |1998–2006. |- !7. | align="left" |[[Elvir Baljić]] |'''14''' |38 |{{#expr:14/38 round 2}} |1996–2005. |- !8. | align="left" |[[Zlatan Muslimović]] |'''12''' |30 |{{#expr:12/30 round 2}} |2006–2011. |- !9. | align="left" |[[Edin Višća]] |'''10''' |55 |{{#expr:10/55 round 2}} |2010–2020. |- !10. | align="left" |[[Haris Medunjanin]] |'''9''' |60 |{{#expr:9/60 round 2}} |2009–2018. |} === Najviše sačuvanih mreža === [[Datoteka:20150331_2026_AUT_BIH_2176.jpg|desno|mini|255x255piksel|[[Asmir Begović]] je rekorder Bosne i Hercegovine po broju sačuvanih mreža.]] {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="25" |# ! class="unsortable" width="160px" |Igrač ! width="50" |{{Tooltip|BSM|Broj sačuvanih mreža}} ! width="50" |{{Tooltip|BOU|Broj odigranih utakmica}} ! width="50" |Omjer ! class="unsortable" width="100px" |Karijera |- !1. | align="left" |[[Asmir Begović]] |'''27''' |63 |{{#expr:27/63 round 2}} |2009–2020. |- !2. | align="left" |[[Ibrahim Šehić]] |'''19''' |55 |{{#expr:19/55 round 2}} |2010–2024. |- !3. | align="left" |[[Kenan Hasagić]] |'''13''' |44 |{{#expr:13/44 round 2}} |2002–2011. |- !4. | align="left" |[[Mirsad Dedić]] |'''8''' |27 |{{#expr:8/27 round 2}} |1996–2000. |- !5. | align="left" |'''[[Nikola Vasilj]]''' |'''7''' |23 |{{#expr:7/23 round 2}} |2021–trenutno |- ! rowspan="2" |6. | align="left" |[[Goran Brašnić]] |'''5''' |8 |{{#expr:5/8 round 2}} |2004–2008. |- | align="left" |[[Adnan Gušo]] |'''5''' |23 |{{#expr:5/23 round 2}} |1999–2007. |- ! rowspan="2" |8. | align="left" |[[Tomislav Piplica]] |'''4''' |8 |{{#expr:4/8 round 2}} |2001–2002. |- | align="left" |[[Almir Tolja]] |'''4''' |15 |{{#expr:4/15 round 2}} |2000–2006. |- ! rowspan="2" |10. | align="left" |[[Jasmin Burić]] |'''3''' |3 |{{#expr:3/3 round 2}} |2008–2020. |- | align="left" |'''[[Kenan Pirić]]''' |'''3''' |8 |{{#expr:3/8 round 2}} |2018–trenutno |} === Kapiteni === {{Ažurirano|31. marta 2026.}}[[Emir Spahić]] bio je kapiten reprezentacije na prvom učešću na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|FIFA Svjetskom prvenstvu]]. Ovo je spisak kapitena Bosne i Hercegovine koji su imali deset ili više utakmica- '''Napomena''': Neki od ostalih igrača koji su bili kapiteni uključuju: [[Mehmed Baždarević]] (2 utakmice) 1996, [[Meho Kodro]] (5) 1997–1998, [[Vlatko Glavaš]] (1) 1997, [[Suvad Katana]] (2) 1998, [[Elvir Bolić]] (6) 1999–2000, [[Bruno Akrapović]] (4) 1999–2003, [[Hasan Salihamidžić]] (1) 2004, [[Zlatan Bajramović]] (1) 2006, [[Džemal Berberović]] (1) 2007, [[Asmir Begović]] (6) 2011–2020, [[Haris Medunjanin]] (4) 2016–2018, [[Vedad Ibišević]] (1) 2017, [[Miralem Pjanić]] (6) 2019–2021, [[Ermin Bičakčić]] (2) 2019–2024, [[Sead Kolašinac]] (3) 2021–2025, [[Ibrahim Šehić]] (3) 2021–2023, [[Siniša Saničanin]] (1) 2021, [[Eldar Ćivić]] (1) 2021, [[Adnan Kovačević]] (1) 2021, [[Ajdin Nukić]] (1) 2021, [[Smail Prevljak]] (1) 2022, [[Rade Krunić]] (1) 2023, [[Gojko Cimirot]] (1) 2023, [[Ermedin Demirović]] (3) 2024–2025, [[Amar Dedić]] (2) 2025. {| class="wikitable" !Igrač !Period !{{Tooltip|BUK|Broj utakmica kao kapiten}} !Napomene |- |[[Muhamed Konjić]] |1995–2002. |20 |{{Malo|Prvi službeni kapiten reprezentacije.}} |- |[[Mirsad Hibić]] |2000–2003. |14 | |- |[[Sergej Barbarez]] |2004–2006. |20 | |- |[[Emir Spahić]] |2006–2014. |55 |{{Malo|Prvi službeni kapiten tima na velikom turniru ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetsko prvenstvo 2014]]).}} |- |[[Zvjezdan Misimović]] |2007–2012. |16 | |- |[[Edin Džeko]] |Od 2014. |77 | |} === Stogodišnji golovi === [[Datoteka:Hasan_Salihamidzic_2006.jpg|mini|[[Hasan Salihamidžić]] postigao je prvi gol za Bosnu i Hercegovinu u oktobru 1996.]]Do 31. marta 2025. Bosna i Hercegovina je postigla 396 golova. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! style="width:50px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |# ! style="width:150px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Datum ! style="width:150px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Strijelac ! style="width:150px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Protivnik ! style="width:50px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Rezultat |- !1. |8. oktobar 1996. | rowspan="2" |[[Hasan Salihamidžić]] | align="left" |{{NOG|Hrvatska}} | style="text-align:center;background:#fdd" |1–4 |- !100. |4. juni 2005. | align="left" |{{NOG|SMR|1862}} | style="text-align:center;background:#dfd" |3–1 |- !200. |29. februar 2012. |[[Vedad Ibišević]] | align="left" |{{NOG|BRA}} | style="text-align:center;background:#fdd" |1–2 |- !300. |3. septembar 2017. |[[Edin Džeko]] | align="left" |{{NOG|GIB}} | style="text-align:center;background:#dfd" |4–0 |} == Nastupi na turnirima == === Svjetsko prvenstvo === {{Glavni|Statistika Bosne i Hercegovine na svjetskim prvenstvima u nogometu}} {{Statistika Bosne i Hercegovine na svjetskim prvenstvima u nogometu}} === Evropsko prvenstvo === {{Glavni|Statistika Bosne i Hercegovine na evropskim prvenstvima u nogometu}} {{Statistika Bosne i Hercegovine na evropskim prvenstvima u nogometu}} === UEFA Liga nacija === {{Glavni|Statistika Bosne i Hercegovine u UEFA Ligi nacija}} {{Statistika Bosne i Hercegovine u UEFA Ligi nacija}} === Ostali turniri === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Turnir !Runda !{{Tooltip|Poz.|Pozicija na turniru}} !{{Tooltip|OU|Odigrano utakmica}} !{{Tooltip|P|Pobjede}} !{{Tooltip|N|Neriješeno}} !{{Tooltip|I|Izgubljeno}} !{{Tooltip|DG|Dati golovi}} !{{Tooltip|PG|Primljeni golovi}} |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|MALE}} [[Dunhill kup Malezija 1997.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|5 |style="background:silver;"|3 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|9 |style="background:silver;"|5 |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|IND}} [[Millennium Super Soccer kup|Millennium Super kup 2001.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|5 |style="background:silver;"|3 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|7 |style="background:silver;"|5 |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|MALE}} [[Merdeka turnir 2001.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|5 |style="background:silver;"|3 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|7 |style="background:silver;"|4 |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|IRN}} [[LG kup 2001 (Iran)|LG kup 2001.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|2 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|0 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|4 |style="background:silver;"|6 |- |style="text-align: left; background:gold;"|'''{{ZD|JAP}} [[Kirin kup 2016.]]''' |style="background:gold;"|'''Finale''' |style="background:gold;"|'''1.''' |style="background:gold;"|'''2''' |style="background:gold;"|'''1''' |style="background:gold;"|'''1''' |style="background:gold;"|'''0''' |style="background:gold;"|'''4''' |style="background:gold;"|'''3''' |- !UKUPNO !FInale !1. !19 !11 !4 !4 !31 !23 |} == Bosna i Hercegovina na FIFA-inoj rang listi == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine#Bosna i Hercegovina na FIFA-inoj rang listi}}{{Bosna i Hercegovina na FIFA-inoj rang listi}} == Međusobni rezultati == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} {{Međusobni rezultati nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} === Značajne pobjede === [http://www.eloratings.net/Bosnia_Herz.htm Izvor: Rezultati] *<small>Neslužbene utakmice nisu uključene.</small> {| class="wikitable toccolours collapsible" border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="float:left; margin:0.5em;" |- style="background:#cadcfb;" ! Datum ! Utakmica ! Lokacija ! Protivnik ! Rezultat ! Napomena |- | style="text-align:center;"| 6. novembar 1996. | style="text-align:center;" | [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | style="text-align:center;" | [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|ITA}} | style="text-align:center;"| '''2'''–1 |style="background:#cfecec;"|Pobjeda nad ekipom koja je u to vrijeme bila među top 5 najbolje rangiranih ('''5.''').<ref name="FIFA Men's Ranking 23 October 1996">{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/rank=34/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160129043241/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/rank=34/index.html|url-status=dead|archive-date=29. 1. 2016|title=FIFA Men's Ranking 23 October 1996|date=1996|publisher=FIFA.com}}</ref> |- | style="text-align:center;"| 10. novembar 1996. | style="text-align:center;"| [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998 (UEFA) - grupa 1|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 1998.]] | style="text-align:center;" | [[Ljubljana]], Slovenija | style="text-align:left;"| {{NOG|SLO}} | style="text-align:center;"| '''2'''–1 |Historijska prva pobjeda u kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo. |- | style="text-align:center;"| 22. februar 1997. | style="text-align:center;"| [[Dunhill kup Malezija 1997.]] | style="text-align:center;" | [[Kuala Lumpur]], Malezija | style="text-align:left;"| {{NOG|VIE}} | style="text-align:center;"| '''4'''–0 |Najveća pobjeda ikada protiv protivnika koji nije član UEFA-e. |- | style="text-align:center;"| 20. august 1997. | style="text-align:center;"| [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998 (UEFA) - grupa 1|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 1998.]] | style="text-align:center;" | [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|DEN}} | style="text-align:center;"| '''3'''–0 |style="background:#cfecec;"|Pobjeda nad ekipom koja je u to vrijeme bila među top 5 najbolje rangiranih ('''3.''').<ref name="FIFA Men's Ranking 20 August 1997">{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/rank=42/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160129021319/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/rank=42/index.html|url-status=dead|archive-date=29. 1. 2016|title=FIFA Men's Ranking 20 August 1997|date=1997|publisher=FIFA.com}}</ref> |- | style="text-align:center;"| 19. august 1998. | style="text-align:center;"| [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2000.]] | style="text-align:center;" | [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|FRO}} | style="text-align:center;"| '''1'''–0 |Historijska prva pobjeda u kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo. |- | style="text-align:center;"| 2. april 2003. | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2004 - grupa 2|Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2004.]] | style="text-align:center;" | [[Kopenhagen]], Danska | style="text-align:left;"| {{NOG|DEN}} | style="text-align:center;"| '''2'''–0 | Pobjeda nad ekipom koja je u to vrijeme bila među top 15 najbolje rangiranih ('''11.''').<ref>{{cite web | url=http://fifa-ranking.free-data.net/fifa-ranking/2003-03-fifa_ranking_chart | title=FIFA-ranking table and transition chart of 26 March 2003 &#124; FIFA world ranking – table & charts | access-date=3. 4. 2022 | archive-date=1. 6. 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220601150604/http://fifa-ranking.free-data.net/fifa-ranking/2003-03-fifa_ranking_chart | url-status=live }}</ref> |- | style="text-align:center;"| 6. septembar 2003. | style="text-align:center;" | [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|NOR}} | style="text-align:center;"| '''1'''–0 | rowspan="3" | |- | style="text-align:center;"| 3. septembar 2005. | style="text-align:center;"| [[Kvalifikacija za SP u nogometu 2006 (UEFA) - grupa 7|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2006.]] | style="text-align:center;" | [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|BEL}} | style="text-align:center;"| '''1'''–0 |- | style="text-align:center;"| 24. mart 2007. | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2008.]] | style="text-align:center;" | [[Oslo]], Norveška | style="text-align:left;"| {{NOG|NOR}} | style="text-align:center;"| '''2'''–1 |- | style="text-align:center;"| 2. juni 2007. | style="text-align:center;" | [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|TUR}} | style="text-align:center;"| '''3'''–2 | Debitantska utakmica za seniorsku reprezentaciju i prvi međunarodni gol [[Edin Džeko|Edina Džeke]]. |- | style="text-align:center;"| 10. septembar 2008. | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Kvalifikacija za SP u nogometu 2010 (UEFA) - grupa 5|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2010.]] | style="text-align:center;" | [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|EST}} | style="text-align:center;"| '''7'''–0 || Najveća pobjeda ikada (bez primljenog gola) |- | style="text-align:center;"| 28. mart 2009. | style="text-align:center;" | [[Genk]], Belgija | style="text-align:left;"| {{NOG|BEL}} | style="text-align:center;"| '''4'''–2 | rowspan="2" | |- | style="text-align:center;"| 1. april 2009. | style="text-align:center;" | [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|BEL}} | style="text-align:center;"| '''2'''–1 |- | style="text-align:center;"| 10. oktobar 2009. | style="text-align:center;" | [[Tallinn]], Estonija | style="text-align:left;"| {{NOG|EST}} | style="text-align:center;"| '''2'''–0 | Kvalifikacija u prvi baraž ([[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010 - baraž|Svjetsko prvenstvo 2010]]) |- | style="text-align:center;"| 7. septembar 2012. | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2014 (UEFA) - grupa G|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2014.]] | style="text-align:center;" | [[Vaduz]], Lihtenštajn | style="text-align:left;"| {{NOG|LIE}} | style="text-align:center;"| '''8'''–1 | Najveća pobjeda ikada. |- | style="text-align:center;"| 22. mart 2013. | style="text-align:center;" | [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|GRČ}} | style="text-align:center;"| '''3'''–1 | Pobjeda nad ekipom koja je u to vrijeme bila među top 15 najbolje rangiranih ('''12.''')<ref name="FIFA Men's Ranking 14 March 2013">{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/rank=224/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141118072341/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/rank=224/index.html|url-status=dead|archive-date=18. 11. 2014|title=FIFA Men's Ranking 14 March 2013|date=2013|publisher=FIFA.com}}</ref> |- | style="text-align:center;"| 10. septembar 2013. | style="text-align:center;" | [[Žilina]], Slovačka | style="text-align:left;"| {{NOG|SVK}} | style="text-align:center;"| '''2'''–1 | |- | style="text-align:center;"| 15. oktobar 2013. | style="text-align:center;" | [[Kaunas]], Litvanija | style="text-align:left;"| {{NOG|LTU}} | style="text-align:center;"| '''1'''–0 | Kvalifikacija na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.]] |- | style="text-align:center;"| 25. juni 2014. | style="text-align:center;"| [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014 - grupa F|Grupna faza na Svjetskom prvenstvu 2014.]] | style="text-align:center;"| [[Salvador, Bahia|Salvador]], Brazil | style="text-align:left;"| {{NOG|IRN}} | style="text-align:center;"| '''3'''–1 |Historijska prva pobjeda na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|Svjetskom prvenstvu u nogometu]]. |- | style="text-align:center;"| 10. oktobar 2015. | style="text-align:center;"| [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2016 - grupa B|Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2016.]] | style="text-align:center;" | [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|WAL}} | style="text-align:center;"| '''2'''–0 | Pobjeda nad ekipom koja je u to vrijeme bila među top 15 najbolje rangiranih ('''8.''')<ref name="FIFA Men's Ranking 1 October 2015">{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/rank=255/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906043839/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/rank=255/index.html|url-status=dead|archive-date=6. 9. 2015|title=FIFA Men's Ranking 1 October 2015|date=2015|publisher=FIFA.com}}</ref> |- | style="text-align:center;"| 29. mart 2016. | style="text-align:center;" | [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | style="text-align:center;" | [[Zürich]], Švicarska | style="text-align:left;"| {{NOG|SUI}} | style="text-align:center;"| '''2'''–0 | Pobjeda nad ekipom koja je u to vrijeme bila među top 15 najbolje rangiranih ('''12.''')<ref name="FIFA Men's Ranking 3 March 2016">{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101115838/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/index.html|url-status=dead|archive-date=1. 11. 2014|title=FIFA Men's Ranking 3 March 2016|date=2016|publisher=FIFA.com}}</ref> |- | style="text-align:center;"| 7. juni 2016. | style="text-align:center;"| [[Kirin kup 2016.]] | style="text-align:center;"| [[Osaka]], Japan | style="text-align:left;"| {{NOG|JPN}} | style="text-align:center;"| '''2'''–1 | Pobjeda u finalu [[Kirin kup 2016.|Kirin kupa 2016]]. |- | style="text-align: center;" |31. mart 2026. | style="text-align: center;" |[[Kvalifikacije za SP u nogometu 2026.|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2026.]] | style="text-align:center;"|[[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"|{{NOG|ITA}} | style="text-align:center;"|'''1'''–0 |Pobjeda u baražu za kvalifikaciju na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026]]. |} {{clear}} == Postignuća == === Prijateljska === * '''[[Dunhill kup Malezija 1997.|Dunhill kup Malezija]]''' ** Viceprvaci (1): [[Dunhill kup Malezija 1997.#Rezultati|1997.]] * '''[[Millennium Super Soccer kup]]''' ** Viceprvaci (1): [[Millennium Super Soccer kup#Rezultati|2001.]]<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/1010126/sports.htm#head1|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715040316/https://www.telegraphindia.com/1010126/sports.htm#head1|url-status=dead|archive-date=15. 7. 2018|title=Yugoslavia romp to glory|website=telegraphindia.com|publisher=[[The Telegraph (India)|The Telegraph]]|date=25. 1. 2001|access-date=15. 7. 2018}}</ref> * '''[[Merdeka turnir]]''' ** Viceprvaci (1): [[Merdeka turnir 2001.|2001.]] * '''[[LG kup (nogomet)|LG kup]]''' ** Viceprvaci (1): [[LG kup 2001 (Iran)|2001.]] * '''[[Kirin kup]]''' ** '''Prvaci (1)''': [[Kirin kup 2016.|2016.]] == Također pogledajte == * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-21]] * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-19]] * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-17]] * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-15]] * [[Ženska nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine]] * [[Ženska nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-19]] * [[Ženska nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-17]] * [[Idol nacije (nagrada)|Idol nacije]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Bosnia and Herzegovina national football team}} * [http://www.nfsbih.ba Zvanična stranica nogometnog saveza Bosne i Hercegovine] * [https://www.uefa.com/european-qualifiers/teams/60094--bosnia-and-herzegovina/ Bosna i Hercegovina] na zvaničnoj stranici UEFA-e * [https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/BIH?gender=men Bosna i Hercegovina] na zvaničnoj stranici FIFA-e {{Evropske nogometne reprezentacije}} {{Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine}} {{Reprezentacije Bosne i Hercegovine}} {{Nogomet u BiH}} {{Sastavi nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine na turnirima}} {{Sportista godine Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:Nogomet u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|*]] [[Kategorija:Evropske nogometne reprezentacije|Bosna i Hercegovina]] [[Kategorija:Dobitnici Šestoaprilske nagrade]] [[Kategorija:Sportski kolektiv godine Bosne i Hercegovine]] gg9dw4ab88p2ae870g48ck24mf1y1p7 3898562 3898561 2026-06-12T21:49:41Z Semso98 54573 /* 2026. */ 3898562 wikitext text/x-wiki {{dobar članak}} {{Infokutija nogometna reprezentacija | Naziv = Nogometna reprezentacija<br>Bosne i Hercegovine | Logo = Logo Nogometnog Saveza BiH 2013.png | Nadimak = ''[[Husein-kapetan Gradaščević|Zmajevi]]''<br>''[[Bosanski ljiljan (simbol)|Zlatni ljiljani]]''<ref>{{Cite web |url=http://www.topendsports.com/sport/soccer/team-nicknames.htm |title=Football Team Nicknames |work=topendsports.com |access-date= 23. 2. 2017}}</ref> | Federacija = [[Nogometni savez Bosne i Hercegovine|N/FSBiH]] | Konfederacija = [[UEFA]] | Selektor = [[Sergej Barbarez]] | Najviše nastupa = [[Edin Džeko]] (148)<ref name="Edin Džeko" /> | Najbolji strijelac = Edin Džeko ([[Spisak međunarodnih golova Edina Džeke|73]])<ref name="Edin Džeko">{{cite web |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/dzeko-intlg.html |title=Edin Džeko |work=[[RSSSF]].com |access-date= 23. 2. 2017}}</ref> | Trenutni kapiten = Edin Džeko | FIFA trigram = BiH | FIFA rang = {{FIFA-ina svjetska rang lista|65|rast|6|1. april 2026}} | Najveći FIFA rang = 13 {{Malo|(august 2013)}}<ref name="FIFA rang lista za Bosnu i Hercegovinu">{{Cite web |url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/BIH |title=FIFA rang lista za Bosnu i Hercegovinu |work=FIFA.com |access-date=13. 1. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161004154434/http://www.fifa.com/associations/association=bih/ranking/gender=m/index.html |url-status=dead }}</ref> | Najniži FIFA rang = 173 {{Malo|(septembar 1996)}}<ref name="FIFA rang lista za Bosnu i Hercegovinu"/> | uzorak_lr1 = _bih26 | uzorak_t1 = _bih26h | uzorak_dr1 = _bih26 | uzorak_š1 = | uzorak_č1 = _bih26hl | lijeva ruka1 = 001970 | tijelo1 = 001970 | desna ruka1 = 001970 | šorc1 = 001970 | čarape1 = 001970 | uzorak_lr2 = _bih26 | uzorak_t2 = _bih26a | uzorak_dr2 = _bih26 | uzorak_š2 = | uzorak_č2 = _bih26al | lijeva ruka2 = 001970 | tijelo2 = FFFFFF | desna ruka2 = 001970 | šorc2 = FFFFFF | čarape2 = FFFFFF | Prva utakmica = '''Neslužbena'''<br>'''{{ZD|SR HRV}} [[Nogometna reprezentacija Hrvatske|NR Hrvatska]]''' 6&ndash;1 '''{{ZD|SR BIH}} NR Bosna i Hercegovina'''<br> {{Malo|([[Beograd]], [[Demokratska Federativna Jugoslavija|DFJ]]; 3. septembar 1945)<ref>{{cite web|url=http://www.exyufudbal.in.rs/statistika/prva-liga/17-prva-liga-sfrj/5-1945#detalji-utakmice-hrvatska-bosna-i-hercegovina |archive-url=https://web.archive.org/web/20180605211935/http://www.exyufudbal.in.rs/statistika/prva-liga/17-prva-liga-sfrj/5-1945#detalji-utakmice-hrvatska-bosna-i-hercegovina |url-status=dead |archive-date=5. 6. 2018 |work=exyufudbal.in.rs |title=1945 |access-date=17. 5. 2020}}</ref>}}<br>'''{{NOG|IRN}}''' 1&ndash;3 '''{{NOG-D|BIH|1992}}'''<br> {{Malo|([[Teheran]], [[Iran]]; 6. juni 1993)}}<br>'''Službena'''<br>'''{{NOG|ALB}}''' 2&ndash;0 '''{{NOG-D|BIH|1992}}'''<br> {{Malo|([[Tirana]], [[Albanija]]; 30. novembar 1995)<ref name="Despite its inescapable past, Bosnia-Herzegovina writes new chapter">{{cite web|title=Despite its inescapable past, Bosnia-Herzegovina writes new chapter|work=sportsillustrated.cnn.com|author=Jonathan Wilson|date=1. 5. 2014|url=https://si.com/more-sports/2014/05/01/bosnia-herzegovina-world-cup-dzeko-yugoslavia}}</ref>}} | Najveća pobjeda = '''{{NOG|BIH}}''' 7&ndash;0 '''{{NOG-D|EST}}'''{{Malo|([[Zenica]], [[Bosna i Hercegovina]]; 10. septembar 2008)}}<br> '''{{NOG|LIH}}''' 1&ndash;8 '''{{NOG-D|BIH}}'''<br>{{Malo|([[Vaduz]], [[Lihtenštajn]]; 7. septembar 2012)}} | Najveći poraz = '''{{NOG|NJE}}''' 7&ndash;0 '''{{NOG-D|BIH}}'''<br>{{Malo|([[Freiburg]], [[Njemačka]]; 16. novembar 2024)}} | Broj učestvovanja na SP = 2 | Prvo učestvovanje na SP = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|2014.]] | Najbolji rezultat na SP = Grupna faza (3. mjesto)<br>[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|2014.]] | Broj učestvovanja na EP = | Prvo učestvovanje na EP = | Najbolji rezultat na EP = | Stadion = [[Bilino polje]] | veb-sajt = {{URL|nfsbih.ba}} }} '''Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine''' predstavlja [[Bosna i Hercegovina|Bosnu i Hercegovinu]] na međunarodnim nogometnim takmičenjima i pod kontrolom je [[Nogometni savez Bosne i Hercegovine|nogometnog saveza Bosne i Hercegovine]]. Reprezentacija je nastala nakon [[Dan nezavisnosti Bosne i Hercegovine|proglašavanja nezavisnosti]] [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] od [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslavije]]. Od 1996. nastupa u takmičenjima koja organiziraju [[FIFA]] i [[UEFA]]. == Historija == === Historija nogometa u Bosni i Hercegovini === {{Glavni|Historija nogometa u Bosni i Hercegovini}} {{Također pogledajte|Nogometna reprezentacija Jugoslavije}} Nogomet u Bosni i Hercegovini počinje se razvijati dolaskom bosanskih studenata iz [[Beč]]a u [[Mostar]]. Otada se širi po cijeloj Bosni i Hercegovini. Prva nezvanična utakmica odigrala se 1907. između timova iz [[Split]]a i tima iz [[Mostar]]a nazvanog "Osman".–je prva inozemna utakmica jednog bosanskohercegovačkog nogometnog tima. Godinu dana poslije osnovan je nogometni savez. Na međunarodnom turniru 1910. osvajaju prvo mjesto pobjedom protiv [[Nogometna reprezentacija Portugala|Portugala]], [[Nogometna reprezentacija Španije|Španije]] i [[Nogometna reprezentacija Italije|Italije]], te u finalu protiv [[Nogometna reprezentacija Švicarske|reprezentacije Švicarske]] rezultatom 4:3. Najbolji igrač bio je [[Muharem Hasanović]] s 3 gola. Prva nogometna takmičenja započeta su 1908. Za vrijeme [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] broj klubova i igrača rastao je iz dana u dan. Na nivou Drinske i Vrbaške banovine postojali su nogometni savezi. Nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] formiran je nogometni savez [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|SR Bosne i Hercegovine]] kroz organe za fizičku kulturu republike. Nogometni savez SR Bosne i Hercegovine bio je u sastavu [[Nogometni savez Jugoslavije|nogometnog saveza Jugoslavije]]. U–vrijeme nogomet je bio organiziran u svim kategorijama i na različitim nivoima (republička, regionalna, međuopćinska i općinska liga). Najbolji klubovi učestvovali su na saveznom nivou u 1, 2. i 3. ligi. Timovi iz bosanskohercegovačke prve lige bili su nekoliko puta šampioni [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslavije]]: [[FK Sarajevo]] (1965/66 i 1984/85), [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]] iz Sarajeva (1971/72). [[FK Velež Mostar|FK Velež]] iz Mostara i [[FK Borac Banja Luka|FK Borac]] iz [[Banja Luka|Banje Luke]] osvajači su Kupa maršala Tita: FK Velež 1981. i 1985, a [[FK Borac Banja Luka|FK Borac]] 1987. U strukturi nogometnog saveza učestvovalo je 900 klubova. Na međunarodnoj sceni najdalje je došao [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]], koji je igrao u polufinalu [[UEFA Evropska liga|Kupa UEFA]] 1985. Nogometni savez Bosne i Hercegovine 1992. istupa iz [[Nogometni savez Jugoslavije|nogometnog saveza Jugoslavije]] početkom [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]]. 17. maja konstituiran je Izvršni odbor nogometnog saveza Bosne i Hercegovine koji je imao multinacionalni karakter te je urađen statut nogometnog saveza Bosne i Hercegovine za prijem u [[FIFA]]-u. Također je imenovan stručni štab reprezentacije, direktor i selektor. Na slobodnim teritorijama nastavljene su aktivnosti na organizaciji nogometa. U aprilu 1992 nogometni savez Bosne i Hercegovine je podnio zahtjev za prijem u članstvo u FIFA-i i [[UEFA]]-i.<ref>{{Cite web |url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=bih/profile/index.html |title=UEFA info |access-date=8. 10. 2013 |archive-date=9. 6. 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6HF3q11OE?url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=bih/profile/index.html |url-status=dead }}</ref>. Zbog rata, nogometni savez Bosne i Hercegovine je primljen u puno članstvo FIFA-e i pridruženo članstvo [[UEFA]]-e, tek 1996. U [[Dublin]]u 1998. nogometni savez Bosne i Hercegovine postaje punopravni član UEFA-e. Tako su domaći klubovi dobili šansu da učestvuju u UEFA-inim takmičenjima. Predstavnici nogometnog saveza pozvani su na Kongres FIFA-e u [[Chicago|Chicagu]] za vrijeme [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1994.|SP-a 1994]]. Na Kongresu u junu nogometni savez Bosne i Hercegovine primljen je kao pridruženi član FIFA-e s pravom odigravanja prijateljskih i humanitarnih utakmica svih reprezentativnih selekcija i klubova iz Bosne i Hercegovine. [[Datoteka:Bosnia and Herzegovina national football team in 2002.jpg|mini|350px|Reprezentacija Bosne i Hercegovine, mart 2002.]] U Zenici je odigrano prvo državno ligaško prvenstvo po jednostrukom bod-sistemu. Učestvovalo je 8 ekipa. Prvi prvak nezavisne Republike Bosne i Hercegovine postao je [[NK Čelik]] iz [[Zenica|Zenice]]. Odmah nakon završetka prvog dijela prvenstva, u novembru 1995, uslijedio je prvi službeni nastup Bosne i Hercegovine: utakmica protiv [[Nogometna reprezentacija Albanije|Albanije]] u [[Tirana|Tirani]]. Sredinom decembra u [[Pariz]]u nogometni savez Bosne i Hercegovine je dobio veliko priznanje. Na sjednici u Parizu Izvršni komitet [[FIFA]]-e primio je nogometni savez Bosne i Hercegovine kao punopravnog člana FIFA-e, a samo 24 sata kasnije u pariskom [[Louvre]]u izvršeno je žrijebanje za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|SP 1998.]] u [[Francuska|Francuskoj]]. Reprezentacija Bosne i Hercegovine izvučena je u grupu sa [[Nogometna reprezentacija Danske|Danskom]], [[Nogometna reprezentacija Hrvatske|Hrvatskom]], [[Nogometna reprezentacija Grčke|Grčkom]] i [[Nogometna reprezentacija Slovenije|Slovenijom]]. Na kongresu [[UEFA]]-e u [[Dublin]]u 1998. [[nogometni savez Bosne i Hercegovine]] primljen je za punopravnog člana Evropske nogometne asocijacije ([[UEFA]]-e). === Prvi nastupi === Prvu zvaničnu utakmicu Bosna i Hercegovina je odigrala protiv [[Nogometna reprezentacija Albanije|Albanije]] 30. novembra 1995. u [[Tirana|Tirani]] na stadionu [[Stadion Qemal Stafa|Qemal Stafa]]. Rezultatom 2-0 Albanija je bila uspješnija. U aprilu 1996. na stadionu [[Stadion "Bilino polje"|Bilino polje]] Bosna i Hercegovina je odigrala prvu zvaničnu utakmicu na domaćem terenu. I ovog puta protivnik je bila Albanija a utakmica je završila bez postignutih golova. U [[Kalamata|Kalamati]], 1. septembra 1996. Bosna i Hercegovina je odigrala prvu utakmicu u [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|kvalifikacijama]] za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|Svjetsko prvenstvo 1998]]. Domaćin [[Nogometna reprezentacija Grčke|Grčka]] je bila uspješnija rezultatom 3-0. U oktobru u [[Bologna|Bologni]] Bosna i Hercegovina je odigrala sljedeću utakmicu u kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo 1998. [[Nogometna reprezentacija Hrvatske|Hrvatska]] je bila uspješnija rezultatom 4-1 a jedini i prvi gol za Bosnu i Hercegovinu postigao je [[Hasan Salihamidžić]] u 22. minuti utakmice. Prvu pobjedu Bosna i Hercegovina je ostvarila u prijateljskoj utakmici protiv [[Nogometna reprezentacija Italije|Italije]] koja se odigrala na stadionu Koševo 6. novembra 1996. Već u 6. minuti Bosna i Hercegovina je povela golom Hasana Salihamidžića. Šest minuta kasnije izjednačio je [[Gianfranco Zola]]. Konačan rezultat na utakmici postigao je [[Elvir Bolić]] u 44. minuti. Nekoliko dana kasnije u [[Ljubljana|Ljubljani]] Bosna i Hercegovina je ostvarila i prvu objedu u kvalifikacijama. Rezultatom 2-1 Bosna i Hercegovina je pobijedila [[Nogometna reprezentacija Slovenije|Sloveniju]], a golove za Bosnu i Hercegovinu su postigli Elvir Bolić i [[Meho Kodro]]. U [[Manaus]]u, 18. decembra 1996. Bosna i Hercegovina je odigrala prijateljsku utakmicu protiv domaćina i tadašnjeg akteulnog svjetskog prvaka [[Nogometna reprezentacija Brazila|Brazila]]. Jedini gol na utakmici postigao je [[Ronaldo]] iz slobodnog udarca u 75. minuti utakmice. Krajem februara 1997. Bosna i Hercegovina je nastupila na [[Dunhill Cup Malezija 1997.|Dunhill kupu]] u [[Malezija|Maleziji]] gdje je osvojila drugo mjesto. U grupnoj fazi takmičenja Bosna i Hercegovina je pobijedila [[Nogometna reprezentacija Vijetnama|Vijetnam]] rezultatom 4-0, te odigrala neriješeno protiv [[Nogometna reprezentacija Zimbabvea|Zimbabvea]] 2-2. U posljednjoj utakmici grupne faze Bosna i Hercegovina je pobijedila [[Nogometna reprezentacija Indonezije|Indoneziju]] rezultatom 2-0. U polufinalu gol [[Asim Hrnjić|Asima Hrnjića]] u 36. minuti utakmice bio je dovoljan za pobjedu protiv domaćina [[Nogometna reprezentacija Malezije|Malezije]] za plasman u finale turnira u kojm se Bosna i Hercegovina susrela sa [[Nogometna reprezentacija Kine|Kinom]]. Međutim, u finalu je Kina bila uspješnija rezultatom 3-0. Za Bosnu i Hercegovinu na ovom turniru su uglavnom nastupili igrači iz domaće lige. U nastavku kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 1998. Bosna i Hercegovina je u [[Sarajevo|Sarajevu]] doživjela poraz od [[Nogometna reprezentacija Grčke|Grčke]] rezultatom 0-1. Bosna i Hercegovina je bila ravnopravan protivnik na utakmici, međutim, [[Kostas Frantzeskos]] je golom u 72. minuti utakmice donio pobjedu Grčkoj. U junu u [[Kopenhagen]]u Bosna i Hercegovina je poražena od [[Nogometna reprezentacija Danske|Danske]] golovima [[Marc Rieper|Riepera]] i [[Miklos Molnar|Molnara]]. I sljedeću utakmicu u kvalifikacijama odigrali su Bosna i Hercegovina i Danska, ovog puta na [[Stadion "Asim Ferhatović Hase"|Koševu]]. Bosna i Hercegovina je ostvarila ubjedljivu pobjedu rezultatom 3-0. Golove na utakmici su postigli [[Edin Mujčin]] u 17. i [[Elvir Bolić]] u 23. i 32. minuti utakmice. U septembru Bosna i Hercegovina je odigrala posljednje utakmice kvalifikacija, prvo je u [[Zagreb]]u Hrvatska bila uspješnija rezultatom 3-2, dok je u Sarajevu Bosna i Hercegovina pobijedila Sloveniju 1-0. Bile su–prve kvalifikacije u kojim je nastupila Bosna i Hercegovina gdje je završila na četvrtom mjestu u grupi sa devet osvojenih bodova. === Doba stagnacije === U [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000.|kvalifikacijama]] za [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2000.|Evropsko prvenstvo 2000]]. Bosna i Hercegovina je gajila nade da bi se mogla kvalificirati na prvenstvo. Međutim, superiorna [[Nogometna reprezentacija Češke|Češka]] je ostvarila svih deset pobjeda u grupi te ubjedljivo završila na prvom mjestu. [[Nogometna reprezentacija Škotske|Škotska]] je sa dvije pobjede upravo protiv najvećeg konkurenta za drugo mjesto u grupi Bosne i Hercegovine osvojila drugo mjesto u grupi te se kvalificirala u baraž. Bosna i Hercegovina je završila na trećem mjestu u grupi sa istim brojem bodova kao i [[Nogometna reprezentacija Litvanije|Litvanija]] i [[Nogometna reprezentacija Estonije|Estonija]] ali zbog boljih međusobnih rezultata treće mjesto je pripalo Bosni i Hercegovini. Ovo su bile prve kvalifikacije za svjetsko prvenstvo u historiji u kojim je nastupila i Bosna i Hercegovina. [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|Kvalifikacije]] za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|Svjetsko prvenstvo 2002]]. za Bosnu i Hercegovinu nisu počele željenim tokom. U prve dvije utakmice Bosna i Hercegovina je doživjela dva poraza i već na startu je bilo poznato da je Svjetsko prvenstvo isuviše daleko. U januaru 2001. Bosna i Hercegovina je nastupila na [[Millennium kup 2001.|Millennium kupu]] u [[Indija|Indiji]] te osvojila drugo mjesto. Nastavak kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2002. Bosna i Hercegovina je odigrala u martu. Neriješenim rezultatom protiv [[Nogometna reprezentacija Austrije|Austrije]] i pobjedom protiv [[Nogometna reprezentacija Lihtenštajna|Lihtenštajna]] Bosna i Hercegovina je osvojila prve bodove. Porazom u [[Oviedo|Oviedu]] od [[Nogometna reprezentacija Španije|Španije]] u junu Bosna i Hercegovina je praktično ostala bez ikakvih šansi za Svjetsko prvenstvo. Na [[Merdeka turnir 2001.|Merdeka turniru]] koji se igrao u [[Malezija|Maleziji]] od 20. do 30. juna Bosna i Hercegovina je osvojila drugo mjesto. U finalu turnira [[Nogometna reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] je bio uspješniji rezultatom 2-1 nakon produžetaka. Bosna i Hercegovina je u augustu nastupila na [[LG kup 2001 (Iran)|LG kupu]] koji se odigrao u [[Iran]]u. Kao i na prethodna tri turnira Bosna i Hercegovina je osvojila drugo mjesto. U nastavku kvalifikacija Bosna i Hercegovina je zabilježila neriješeni rezultat protiv [[Nogometna reprezentacija Izraela|Izraela]], poraz od Austrije i pobjedu protiv Lihtenštajna. [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2004.|Kvalifikacije]] za [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2004.|Evropsko prvenstvo 2004]]. Bosna i Hercegovina je poput i prethodnih kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo započela sa dva poraza. Prvo je [[Nogometna reprezentacija Rumunije|Rumunija]] bila superiorna te ostvarila ubjedljivu pobjedu rezultatom 3-0 u [[Sarajevo|Sarajevu]] a zatim u [[Oslo|Oslu]] [[Nogometna reprezentacija Norveške|Norveška]] je bila uspješnija zabilježivši pobjedu rezultatom 2–0. U nastavku kvalifikacija nakon pobjede protiv [[Nogometna reprezentacija Luksemburga|Luksemburga]] Bosna i Hercegovina je zabilježila jedno od najvećih iznenađenja u kvalifikacijama pobijedivši [[Nogometna reprezentacija Danske|Dansku]] rezultatom 2-0 golovima [[Sergej Barbarez|Barbareza]] i [[Elvir Baljić|Baljića]]. U [[Craiova|Craiovi]] Rumunija je i ovog puta bila uspješnija od Bosne i Hercegovine te zabilježila pobjedu rezultatom 2-0. U nastavku kvalifikacija Bosna i Hercegovina je prvo golom [[Zlatan Bajramović|Bajramovića]] pobijedila Norvešku a zatim i Luksemburg u gostima te spletom okolnosti ostalih rezultata u grupi došla u poziciju da sama odlučuje o svojoj sudbini u kvalifikacijama. Pobjedom u zadnjoj utakmici Bosna i Hercegovina bi obezbjedila direktan plasman na Evropsko prvenstvo. Međutim, Danska je u [[Sarajevo|Sarajevu]] odigrala neriješeno protiv domaćina te se kvalificirala na prvenstvo dok je Bosna i Hercegovina zauzela četvrtu poziciju na tabeli. Za razliku od prethodnih kvalifikacija za Svjetsko i Evropsko prvenstvo u kojim je Bosna i Hercegovina zabilježila dva poraza, u [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2006.|kvalifikacijama]] za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2006.|Svjetsko prvenstvo 2006]]. Bosna i Hercegovina je zabilježila dva neriješena rezultata protiv [[Nogometna reprezentacija Španije|Španije]] i [[Nogometna reprezentacija Srbije i Crne Gore|Srbije i Crne Gore]]. Porazom od [[Nogometna reprezentacija Belgije|Belgije]] u nastavku kvalifikacija te neriješenim rezultatom protiv [[Nogometna reprezentacija Litvanije|Litvanije]] Bosna i Hercegovina je umanjila svoje šanse za plasman na Svjetsko prvenstvo. U junu nakon pobjede protiv [[Nogometna reprezentacija San Marina|San Marina]] Bosna i Hercegovina je odigrala jednu od najboljih utakmica u svojoj historiji protiv Španije u [[Valencia|Valenciji]]. Golom [[Zvjezdan Misimović|Misimovića]] u 38. minuti utakmice Bosna i Hercegovina je imala vodstvo sve do 97. minute kada je [[Carlos Marchena]] postigao izjednačujući gol na utakmici. U nastavku kvalifikacija te pobjedama protiv Belgije, Litvanije i San Marina Bosna i Hercegovina je i ovog puta došla u poziciju da sama odlučuje o plasmanu na Svjetsko prvenstvo. Međutim, utakmica koja je odigrana u [[Beograd]]u na rubu regularnosti, Srbija i Crna Gora je golom [[Mateja Kežman|Kežmana]] ostvarila pobjedu te ostavila Bosnu i Hercegovinu bez plasmana na Svjetsko prvenstvo 2006. [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008.|Kvalifikacije]] za [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2008.|Evropsko prvenstvo 2008]]. Bosna i Hercegovina je započela pobjedom protiv [[Nogometna reprezentacija Malte|Malte]] te prvim porazom na Bilinom polju od [[Nogometna reprezentacija Mađarske|Mađarske]]. Nakon neriješenog rezultata u [[Kišinjev]]u protiv [[Nogometna reprezentacija Moldavije|Moldavije]] te poraza u [[Zenica|Zenici]] od [[Nogometna reprezentacija Grčke|Grčke]] Bosna i Hercegovina je bila dosta daleko od pozicija koje vode na prvenstvo Evrope. Ovo je ujedno bila i posljednja utakmica [[Blaž Slišković|Blaža Sliškovića]] na klupi Bosne i Hercegovine. Mnogim tadašnjim reprezentativcima su ovo bili posljednje utakmice u nacionalnom dresu te je krenula era novih igrača u dresu reprezentacije. U [[Oslo|Oslu]] sa novim selektorom na klupi reprezentacije [[Fuad Muzurović|Fuadom Muzurovićem]] Bosna i Hercegovina je priredila iznenađenje te ostvarila pobjedu protiv domaćina Norveške rezultatom 2–1. I sljedeće dvije utakmice Bosna i Hercegovina je pobijedila, [[Nogometna reprezentacija Turske|Tursku]] i Maltu, međutim, loši rezultati u nastavku kvalifikacija bili su dovoljni Bosni i Hercegovini tek za četvrto mjesto u grupi. === Zlatna generacija === ==== Kvalifikacije za SP 2014. ==== {{Glavni|Kvalifikacije za SP u nogometu 2014 (UEFA) - grupa G}} [[Datoteka:Vedad ibisevic.jpg|mini|desno|200px|[[Vedad Ibišević]] je pobjedničkim golom protiv Litvanije poslao Bosnu i Hercegovinu na njeno prvo Svjetsko prvenstvo.]] Nakon prvih utakmica u kvalifikacijama te ubjedljivih pobjeda Bosne i Hercegovine protiv [[Nogometna reprezentacija Lihtenštajna|Lihtenštajna]] i [[Nogometna reprezentacija Latvije|Latvije]] Bosna i Hercegovina se našla na prvom mjestu kvalifikacijske grupe. U trećem kolu kvalifikacija Bosna i Hercegovina je u [[Atina|Atini]] odigrala jednu od ključnih utakmica protiv direktnog konkurenta za plasman na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetsko prvenstvo]]. Utakmica protiv [[Nogometna reprezentacija Grčke|Grčke]] završila je bez golova što je bilo dovoljno da Bosna i Hercegovina zadrži prvo mjesto u grupi. Nekoliko dana kasnije na [[Stadion "Bilino polje"|Bilinom polju]] Bosna i Hercegovina je golovima [[Vedad Ibišević|Ibiševića]], [[Edin Džeko|Džeke]] i [[Miralem Pjanić|Pjanića]] već u prvom poluvremenu osigurala pobjedu protiv [[Nogometna reprezentacija Litvanije|Litvanije]]. Bosna i Hercegovina je svoje kvalifikacije u 2012. zaključila neporažena i nalazila se na vrhu grupe G. U [[Zenica|Zenici]], 22. marta Bosna i Hercegovina je odigrala jednu od svojih najboljih utakmica u cjelokupnim kvalifikacijama ostvarivši pobjedu protiv Grčke rezultatom 3-1. Golovima Ibiševića u 36. i Džeke u 29. i 53. minuti utakmice Bosna i Hercegovina je stekla ubjedljivu prednost. Sve što je Grčka uspjela učiniti u utakmici je postignuti gol u trećoj minuti sudačke nadoknade vremena. U [[Riga|Rigi]] 7. juna 2013. iako na poluvremenu nije bilo golova, Bosna i Hercegovina je ostvarila ubjedljivu pobjedu rezultatom 5-0. Pobjeda [[Nogometna reprezentacija Slovačke|Slovačke]] na Bilinom polju dovelo je Bosnu i Hercegovinu u nezavidan položaj. Grčka se bodovno izjednačila sa Bosnom i Hercegovinom na vrhu grupe a Bosni i Hercegovini je za nekoliko dana slijedila nova utakmica protiv Slovačke. Međutim, u [[Žilina|Žilini]] iako je Slovačka povela u 43. minuti utakmice golom [[Marek Hamšík|Hamšíka]] u drugom poluvremenu Bosna i Hercegovina je sa dva postignuta gola uspjela preokrenuti rezultat i ostvariti ključnu pobjedu u kvalifikacijama. Golove za Bosnu i Hercegovinu su postigli [[Ermin Bičakčić|Bičakčić]] u 70. i [[Izet Hajrović|Hajrović]] u 78. minuti utakmice. Posljednje utakmice u kvalifikacijama Bosna i Hercegovina je odigrala protiv Lihtenštajna u Zenici i Litvanije u [[Kaunas]]u. Pobjeda protiv Lihtenštajna uopće nije dolazila u pitanje, Bosna i Hercegovina je već u prvom poluvremenu riješila pitanje pobjednika, rezultat je glasio 4-0. U drugom poluvremenu Lihtenštajn je preko [[Nicolas Hasler|Haslera]] smanjio rezultat koji je postavio i konačan rezultat utakmice. U Kaunasu 15. oktobra 2013. Bosna i Hercegovina je golom Ibiševića uspjela pobijediti Litvaniju te zbog bolje gol-razlike kvalificirala se na svoje prvo [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|Svjetsko prvenstvo]]. ==== Svjetsko prvenstvo 2014. ==== {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014 - grupa F}} Prvu historijsku utakmicu na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|svjetskom prvenstvu]] nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine je odigrala protiv dvostrukog svjetskog prvaka [[Nogometna reprezentacija Argentine|Argentine]] na stadionu [[Stadion "Maracanã"|Maracaná]] u [[Rio de Janeiro]]u. U trećoj minuti utakmice nakon ubačaja [[Lionel Messi|Messija]] u šesnaesterac Bosne i Hercegovine, Argentina je povela zahvaljujući autogolu [[Sead Kolašinac|Seada Kolašinca]]. U 13. minuti utakmice [[Izet Hajrović|Hajroviću]] je nakon sjajne asistencije [[Zvjezdan Misimović|Misimovića]] na pet metara od gola pobjegla lopta, a u 31. minuti je iz daljine šutirao [[Edin Džeko]] ali je [[Sergio Romero]] sjano odbranio. U 40. minuti [[Senad Lulić]] je imao sjajnu šansu nakon kornera [[Miralem Pjanić|Pjanića]], pucao je glavom, ali je i ovog puta Romero sjajno odbranio. U drugom poluvremenu igra je i dalje bila ravnopravna, tek u 55. minuti [[Sergio Agüero]] je imao prvu ozbiljnu priliku za "Gaučose". U 65. minuti utakmice Messi je preciznim šutem sa ruba jedanaesterca zabio svoj drugi gol za nacionalnu momčad na svjetskim prvenstvima. Golu je prethodio odličan dupli pas sa [[Gonzalo Higuaín]]om. Konačan rezultat na utakmici postavio je [[Vedad Ibišević]] u 85. minuti utakmice. U drugoj utakmici na Svjetskom prvenstvu Bosna i Hercegovina je minimalnim rezultatom 0-1 poražena od [[Nogometna reprezentacija Nigerije|Nigerije]]. Jedini gol na utakmici postigao je [[Peter Odemwingie]] u 29. minuti utakmice. Najveću priliku na utakmici Bosna i Hercegovina je imala u 21. minuti utakmice kada je sudija [[Peter O'Leary (nogometni sudac)|Peter O'Leary]] poništio gol koji je postigao [[Edin Džeko]] navodno zbog ofsajda. Posljednju utakmicu u grupnoj fazi takmičenja Bosna i Hercegovina je odigrala protiv [[Nogometna reprezentacija Irana|Irana]]. U 23. minuti utakmice Edin Džeko je preciznim prizemnim udarcem sa nekih 20-ak metara pronašao put do mreže iranskog golmana [[Alireza Haghighi|Alireze Haghighija]]. [[Miralem Pjanić]] je nakon asistencije [[Tino-Sven Sušić|Svena Sušića]] u 59. minuti povećao vodstvo za Bosnu i Hercegovinu. Gol nade za Iran postigao je [[Reza Ghoochannejhad]] u 82. minuti utakmice. Minutu kasnije svojim prvim golom u dresu nacionalnog tima [[Avdija Vršajević]] je postavio konačan rezultat utakmice. {{Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014 - grupa F}} == Slika ekipe == === Nadimak === Popularni nadimak svih bosanskohercegovačkih sportskih reprezentacija je ''Zmajevi'', koji je popularizirao sportski TV komentator [[Mustafa Mijajlović]] tokom kvalifikacijske utakmice za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|Svjetsko prvenstvo 2010.]] između [[Nogometna reprezentacija Belgije|Belgije]] i Bosne i Hercegovine (2-4) 28. marta 2009.<ref name=":0">{{cite web|title=BH Zmajevi|url=http://www.bhdragons.com/|publisher=bhdragons.com|access-date=19. 1. 2014|location=USA|format=website}}</ref> Općenito se slažu među sportskim navijačima iz Bosne i Hercegovine da ovaj nadimak ima historijski kontekst, jer se smatra aluzijom na poznatog bosanskohercegovačkog vojskovođe [[Osmansko Carstvo|Osmanskog Carstva]] [[Husein-kapetan Gradaščević|Huseina-kapetan Gradaščevića]], koji se borio za [[Pokret za autonomiju Bosne|autonomiju Bosne]] i koji je bio poznat kao "Zmaj od Bosne".<ref name=":0" /> U domaćim i stranim medijima, ponekad se nazivaju ''Zlatni ljiljani'', što je bio originalni nadimak koji su navijači dali svim nacionalnim reprezentacijama zemlje nakon nezavisnosti, a odnosio se na tadašnje [[Simboli Republike Bosne i Hercegovine|službene državne simbole]] (zastavu i grb), koji su se sami odnosili na ''[[Ljiljan (simbol)|Fleur-de-lis]]'', historijski državni simbol koji se nalazio na grbu vladajuće bosanske srednjovjekovne [[Kotromanići|dinastije Kotromanić]].<ref name="Zlatni ljiljani">{{cite web|url=http://www.fifa.com/worldfootball/ranking/news/newsid=1046853.html|title=Golden Lilies blossoming|date=9. 4. 2009|publisher=FIFA.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708205510/http://www.fifa.com/worldfootball/ranking/news/newsid=1046853.html|archive-date=8. 7. 2014|url-status=dead|access-date=10. 10. 2009}}</ref> === Stadioni === Trenutno, nogometna repreznetacija koristi [[Stadion "Bilino polje"]] kao svoj domaći teren,<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/na-danasnji-dan-1972-godine-otvoren-je-stadion-bilino-polje/115094|title=Na današnji dan 1972. otvoren je stadion Bilino Polje|website=sportsport.ba|date=4. 10. 2013|access-date=5. 10. 2013|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215517/https://sportsport.ba/fudbal/na-danasnji-dan-1972-godine-otvoren-je-stadion-bilino-polje/115094|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/zenica-dobiva-moderan-stadion/68457|title=Zenica dobija moderan stadion|website=sportsport.ba|date=18. 11. 2011|access-date=19. 11. 2011|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015220758/https://sportsport.ba/fudbal/zenica-dobiva-moderan-stadion/68457|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/pocela-ugradnja-grijaca-na-bilinom-polju/84382|title=Počela ugradnja grijača na Bilinom Polju|website=sportsport.ba|date=20. 7. 2012|access-date=23. 7. 2012|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015221847/https://sportsport.ba/fudbal/pocela-ugradnja-grijaca-na-bilinom-polju/84382|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/postavljena-trava-na-bilinom-polju/85772|title=Postavljena trava na Bilinom Polju|website=sportsport.ba|date=10. 8. 2012|access-date=12. 8. 2012|language=bs|archive-date=7. 12. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207235033/https://sportsport.ba/fudbal/postavljena-trava-na-bilinom-polju/85772|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://reprezentacija.ba/12940-foto-rekonstrukcija-bilinog-polja-novi-reflektori-vece-svlacionice|title=Rekonstrukcija Bilinog Polja: Novi reflektori, veće svlačionice...|website=reprezentacija.ba|date=21. 8. 2014|access-date=22. 8. 2014|language=bs|archive-date=25. 6. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625105511/http://reprezentacija.ba/12940-foto-rekonstrukcija-bilinog-polja-novi-reflektori-vece-svlacionice|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://nezavisne.com/sport/fudbal/Bilino-polje-dobija-novi-semafor/320542|title=Bilino Polje dobija novi semafor|website=nezavisne.com|date=14. 8. 2015|access-date=16. 8. 2015|language=bs|archive-date=20. 8. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150820055059/http://www.nezavisne.com/sport/fudbal/Bilino-polje-dobija-novi-semafor/320542|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://scsport.ba/zapoceti-novi-radovi-bilino-polje-prolazi-kroz-jos-jednu-rekonstrukciju|title=Započeti novi radovi: Bilino polje prolazi kroz još jednu rekonstrukciju|website=scsport.ba|date=27. 9. 2019|access-date=29. 9. 2019|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215537/https://scsport.ba/zapoceti-novi-radovi-bilino-polje-prolazi-kroz-jos-jednu-rekonstrukciju/|url-status=dead}}</ref> koji je od 2025. službeno postao nacionalni stadion Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web|url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/saopstenja-za-javnost/u-zenici-potpisan-sporazum-o-izgradnji-nacionalnog-stadiona/|title=U Zenici potpisan Sporazum o izgradnji nacionalnog stadiona|date=7. 6. 2025|website=www.nfsbih.ba|language=bs-ba|access-date=20. 11. 2025}}</ref> Ostale stadione koje je reprezentacija koristila su: [[Stadion "Asim Ferhatović Hase"|Asim Ferhatović Hase]], [[Stadion Grbavica|Grbavica]], [[Stadion pod Borićima|pod Borićima]] i [[Gradski stadion Tušanj]].<ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/veceras-historijska-utakmica-na-kosevu/031011002|title=Večeras historijska utakmica na Koševu|website=klix.ba|date=10. 10. 2003|access-date=10. 10. 2003|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215544/https://www.klix.ba/sport/nogomet/veceras-historijska-utakmica-na-kosevu/031011002|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/od-rusevine-do-novog-doma-reprezentacije-bih/250710|title=Od ruševine do novog doma reprezentacije BiH|website=sportsport.ba|date=5. 9. 2017|access-date=6. 9. 2017|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215738/https://sportsport.ba/fudbal/od-rusevine-do-novog-doma-reprezentacije-bih/250710|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://oslobodjenje.ba/vijesti/sport/nogomet/bih-docekuje-belgiju-na-grbavici|title=BiH dočekuje Belgiju na Grbavici!|website=oslobodjenje.ba|date=4. 9. 2017|access-date=6. 9. 2017|language=bs|archive-date=9. 10. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009161238/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/sport/nogomet/bih-docekuje-belgiju-na-grbavici|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/misimovic-krajem-maja-pocinje-rekonstrukcija-travnjaka-grbavica-ce-biti-u-rangu-wembleyja/180329032|title=Misimović: Krajem maja počinje rekonstrukcija travnjaka, Grbavica će biti u rangu Wembleyja|website=klix.ba|date=29. 3. 2018|access-date=30. 3. 2018|language=bs|archive-date=7. 12. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207045642/https://www.klix.ba/sport/nogomet/misimovic-krajem-maja-pocinje-rekonstrukcija-travnjaka-grbavica-ce-biti-u-rangu-wembleyja/180329032|url-status=live}}</ref> Reprezentacija također koristi [[Trening centar Nogometnog saveza Bosne i Hercegovine]] u [[Zenica|Zenici]] za pripreme pred utakmicu. Trening centar otvoren je 2013. u saradnji sa [[UEFA]]-om.<ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/michel-platini-otvorio-trening-centar-nsbih-u-zenici-vrijedan-10-miliona-km/130902053|title=Michel Platini otvorio Trening centar NSBiH u Zenici vrijedan 10 miliona KM!|website=klix.ba|date=2. 9. 2013|access-date=3. 9. 2013|language=bs|archive-date=4. 9. 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130904205527/http://www.klix.ba/sport/nogomet/michel-platini-otvorio-trening-centar-nsbih-u-zenici-vrijedan-10-miliona-km/130902053|url-status=live}}</ref> Osim njega, korišten je i [[Trening-centar Butmir]] u [[Sarajevo|Sarajevu]], gdje je čak odigrana i utakmica protiv [[Nogometna reprezentacija Kuvajta|reprezentacije Kuvajta]].<gallery> Datoteka:Bosna i Hercegovina - Njemačka (11.10.2024) 2.jpg|{{Center|{{Malo|[[Stadion "Bilino polje"|Bilino polje]]}}}} Datoteka:Asim Ferhatović Hase Stadium.jpg|{{Center|{{Malo|[[Stadion "Asim Ferhatović Hase"|Koševo]]}}}} Datoteka:Stadion Grbavica July 2022.jpg|{{Center|{{Malo|[[Stadion Grbavica|Grbavica]]}}}} Datoteka:TZstadium.png|{{Center|{{Malo|[[Gradski stadion Tušanj|Tušanj]]}}}} Datoteka:Bosnia and Herzegovina FA Training Centre.jpg|{{Center|{{Malo|[[Trening centar Nogometnog saveza Bosne i Hercegovine|Trening centar N/FSBiH]]}}}} </gallery> === Navijači === {{Također pogledajte|BHFanaticos}} Veliki broj navijača reprezentacije, osim iz Bosne i Hercegovine, dolazi iz [[Sjeverna Evropa|sjeverne]] i [[Zapadna Evropa|zapadne Evrope]], [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]], a neki čak i iz [[Australija|Australije]].<ref>{{cite web|url=http://www.facebook.com/photo.php?fbid=10200860690708653&set=a.10200860689108613.1073741830.1505911272&type=3&theater|title=Bosnian fans from Australia (Bosnia–Greece 3:1)|date=22. 3. 2013|publisher=facebook.com|access-date=22. 3. 2013|author=Albin I.}}</ref> Većina ovih navijača su članovi grupa [[BHFanaticos]], [[BH Hooligans]], [[Belaj Boys]], [[BHLegion]], [[Armija Zmajeva]] i [[Ljuti Krajišnici]].<ref>{{cite web|url=http://sportige.com/bosnia-fans-make-the-most-of-being-stuck-on-a-bridge-03-2013/|title=Bosnia Fans Make the Most of Being Stuck on a Bridge|date=28. 3. 2013|publisher=sportige.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130331025456/http://sportige.com/bosnia-fans-make-the-most-of-being-stuck-on-a-bridge-03-2013/|archive-date=31. 3. 2013|url-status=live|access-date=28. 3. 2013|author=Vic}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.zenicablog.com/zenica/sport/item/19655-bh-legion-ide-na-bilino.html|title=BHLegion fans go to Bilino|date=22. 3. 2013|publisher=zenicablog.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325002840/http://zenicablog.com/zenica/sport/item/19655-bh-legion-ide-na-bilino.html|archive-date=25. 3. 2013|url-status=dead|access-date=22. 3. 2013|author=Emin D|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.zenicablog.com/zenica/sport/item/19654-video-bh-fanaticosi-idu-na-bilino.html|title=BHFanaticos fans go to Bilino|date=22. 3. 2013|publisher=zenicablog.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325104111/http://www.zenicablog.com/zenica/sport/item/19654-video-bh-fanaticosi-idu-na-bilino.html|archive-date=25. 3. 2013|url-status=dead|access-date=22. 3. 2013|author=Emin D|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/formirana-navijacka-grupa-bh-hooligans-pratit-ce-utakmice-reprezentacija-bih/251101122|title=Formirana navijačka grupa BH Hooligans, pratit će utakmice reprezentacija BiH|website=Klix.ba|language=hr|access-date=20. 11. 2025}}</ref> Na utakmici protiv [[Nogometna reprezentacija Norveške|Norveške]], na [[Stadion "Ullevål"|stadionu Ullevål]] u [[Oslo|Oslu]] 24. marta 2007. bosanskohercegovački navijači izazvali su sat vremena kašnjenja zbog neviđene količine baklji koje su bačene na teren u znak protesta protiv korupcije u (sada bivšem) [[Nogometni savez Bosne i Hercegovine|Nogometnom savezu Bosne i Hercegovine]].<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=5G8SZ8Cr0xI|title=Bosnian supporters–protest including pyro (Norway Bosnia)|date=24. 3. 2007|work=YouTube|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211107/5G8SZ8Cr0xI|archive-date=7. 11. 2021|url-status=live|access-date=27. 3. 2006|author=Rosenborg Trondheim}}{{cbignore}}</ref> Dana 1. juna 2008. bivši igrači Bosne i Hercegovine [[Meho Kodro]] i [[Elvir Bolić]] organizovali su prijateljsku humanitarnu utakmicu u Sarajevu pod nazivom "Kodro, Bola i prijatelji" između bivših bosanskohercegovačkih nogometnih legendi, kako bi dobili podršku i stavili do znanja da je vrijeme za promjene u Nogometnom savezu Bosne i Hercegovine.<ref>{{cite news|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/fotogalerija-kodro-bola-i-prijatelji/3121|work=SportSport.ba|author=Brza zmija|title=Fotogalerija: Kodro, Bola i prijatelji|date=1. 6. 2008|access-date=1. 6. 2008|language=bs|archive-date=7. 10. 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007093648/http://sportsport.ba/bh_fudbal/fotogalerija-kodro-bola-i-prijatelji/3121|url-status=live}}</ref> Utakmica je organizovana da počne u isto vrijeme kada se reprezentacija Bosne i Hercegovine suočila sa [[Azerbejdžan]]<nowiki/>om u prijateljskoj utakmici u Zenici. U Sarajevu je bilo 15.000 gledalaca, dok je u Zenici bilo samo oko 50.<ref>{{cite news|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/bosna-i-hercegovina---azerbejdzan-10/2982|work=SportSport.ba|author=Statler|title=BiH–Azerbejdzan|date=1. 6. 2008|access-date=1. 6. 2008|language=bs|archive-date=7. 10. 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007093929/http://sportsport.ba/bh_fudbal/bosna-i-hercegovina---azerbejdzan-10/2982|url-status=live}}</ref> Utakmicu u Sarajevu organizirala je [[Federalna televizija|Federalna TV]], koja je humanitarnu utakmicu prenosila uživo. Značajan broj bosanskohercegovačkih reprezentativaca učestvovao je u utakmici,<ref>{{cite web|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/svi-na-kosevo---spasimo-bh-fudbal/2980|title=Svi na Kosevo–Spasimo bh fudbal|date=25. 5. 2008|work=SportSport.ba|language=bs|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007093802/http://sportsport.ba/bh_fudbal/svi-na-kosevo---spasimo-bh-fudbal/2980|archive-date=7. 10. 2011|url-status=live|access-date=25. 5. 2008|author=I. Babic}}</ref> koja je završila rezultatom 11-9 u korist Kodrine ekipe.<ref>{{cite news|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/live-spektakl-na-kosevu/3104|work=SportSport.ba|author=Statler|title=Live–Spektakl na Kosevu|date=1. 6. 2008|access-date=1. 6. 2008|language=bs|archive-date=3. 3. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303231210/http://sportsport.ba/bh_fudbal/live-spektakl-na-kosevu/3104|url-status=live}}</ref> === Dresovi === Tradicionalne boje dresa Bosne i Hercegovine su plava i bijela, preuzete sa zastave zemlje. Dok su trenutni domaći dresovi pretežno plavi, a gostujući dresovi pretežno bijeli, ova shema boja je prvobitno korištena obrnutim redoslijedom.–je zbog činjenice da je [[Zastava Republike Bosne i Hercegovine|zastava]] [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]] (RBIH), koja se koristila prije [[Zastava Bosne i Hercegovine|trenutne]], bila pretežno bijela.{{Commons|Bosnia and Herzegovina national football team kits|Dresovi nogometnih reprezentacija Bosne i Hercegovine}} Dresove reprezentacije trenutno proizvodi [[Kelme]], [[Španija|španska]] kompanija sportske odjeće.<ref name="KELME NOVI TEHNIČKI SPONZOR NS/FS BIH">{{cite news|url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/kelme-novi-tehnicki-sponzor-ns-fs-bih/|title=KELME NOVI TEHNIČKI SPONZOR NS/FS BIH|website=nfsbih.ba|date=11. 3. 2023|access-date=11. 3. 2023|language=bs|archive-date=11. 3. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230311142807/https://www.nfsbih.ba/vijesti/kelme-novi-tehnicki-sponzor-ns-fs-bih/|url-status=live}}</ref> Generalni sponzor ekipe je [[Mtel (Bosna i Hercegovina)|m:tel]].<ref>{{cite web|url=https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija|title="A" Reprezentacija|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523204837/https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija/|archive-date=23. 5. 2022|url-status=live|access-date=26. 3. 2022}}</ref> Tim također sponzoriraju [[Coca-Cola]], [[ASA Central osiguranje|ASA]] [[ASA Central osiguranje|Central Osiguranje]] i [[Privredna banka Sarajevo]]. Tabla historije proizvođača dresova za reprezentaciju Bosne i Hercegovine: {| class="wikitable" style="text-align: left" |- !Period !Proizvođač !Ref. |- |1996–1999 |{{ZD|Belgija}} [[Patrick]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa">{{cite web|url=http://bhdragons.com/the-history-of-the-bosnian-national-jersey/|title=Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa|date=21. 12. 2013|work=bhdragons.com|access-date=21. 12. 2013|author=bhdragons.com|archive-date=19. 3. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319171547/http://bhdragons.com/the-history-of-the-bosnian-national-jersey/|url-status=dead}}</ref> |- |1999–2000 |{{ZD|Njemačka}} [[Adidas]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa" /> |- |2000–2005 |{{ZD|Njemačka}} [[Reusch]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa" /> |- |2005–2014 |{{ZD|Italija}} [[Legea]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa" /> |- |2014–2023 |{{ZD|Njemačka}} [[Adidas]] |<ref>{{cite web|url=http://news.adidas.com/Global/Latest-News/ALL/adidas-to-partner-Bosnia-and-Herzegovina-ahead-of-2014-FIFA-World-Cup-Brazil-/s/633cb812-c06a-4919-87e0-594e597247a8|title=adidas postao partner Bosne i Hercegovina pred 2014 FIFA Svjetsko prvenstvo Brazil™|date=21. 3. 2014|work=adidas.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140322090332/http://news.adidas.com/Global/Latest-News/ALL/adidas-to-partner-Bosnia-and-Herzegovina-ahead-of-2014-FIFA-World-Cup-Brazil-/s/633cb812-c06a-4919-87e0-594e597247a8|archive-date=22. 3. 2014|url-status=dead|access-date=21. 3. 2014|author=adidas.com}}</ref> |- |od 2023. |{{ZD|ŠPA}} [[Kelme]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/kelme-novi-tehnicki-sponzor-ns-fs-bih/|title=Kelme novi tehnički sponzor NS/FS BiH|date=11. 3. 2023|website=www.nfsbih.ba|language=bs-ba|access-date=16. 10. 2023}}</ref> |} ==== Domaći ==== {| |{{Football kit|pattern_la=_left|pattern_b=_bos98h|pattern_ra=_right|pattern_sh=_shorts|pattern_so=_socks|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=1998–1999.}} |} {| |{{Football kit|pattern_la=_golden_stripes2|pattern_b=_collarblue|pattern_ra=_golden_stripes2|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=0000FF|socks=FFFFFF|title=2008–2010.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosnia11h|pattern_b=_bosnia11h|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2010–2011.}} |{{Football kit|pattern_la=_thinborderonwhite|pattern_b=_bos11h|pattern_ra=_thinborderonwhite|pattern_sh=_colchester0809t|leftarm=0000FF|body=FFFFFF|rightarm=0000FF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2011–2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosna_legea_2013|pattern_b=_bosna_home_legea_2013|pattern_ra=_bosna_legea_2013|pattern_sh=_bosna_legea_2013|pattern_so=_whitetop|leftarm=1C57A5|body=1C57A5|rightarm=1C57A5|shorts=1C57A5|socks=1C57A5|title=2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih_aw_legea_2013|pattern_b=_bih_ho_legea_2013|pattern_ra=_bih_aw_legea_2013|pattern_sh=_bih_aw_legea_2013|pattern_so=_whitetop|leftarm=1C57A5|body=1C57A5|rightarm=1C57A5|shorts=1C57A5|socks=1C57A5|title=2013–2014.}} |{{Football kit|pattern_la=_bah1415a|pattern_b=_bah1415a|pattern_ra=_bah1415a|pattern_sh=_bah1415a|pattern_so=_color_3_stripes_white|leftarm=0000BB|body=0000BB|rightarm=0000BB|shorts=0000BB|socks=0000BB|title=2014–2015.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosherz16h|pattern_b=_bosherz16home|pattern_ra=_bosherz16h|pattern_sh=_bosherz16h|pattern_so=_bosherz16h|leftarm=002CE7|body=002CE7|rightarm=002CE7|shorts=002CE7|socks=002CE7|title=2015–2018.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosnia1819h|pattern_b=_bosnia1819h|pattern_ra=_bosnia1819h|pattern_sh=_bosnia1819h|pattern_so=_bosnia1819h|leftarm=1D2541|body=1D2541|rightarm=1D2541|shorts=1D2541|socks=1D2541|title=2018–2019.}} |- |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo20rbw|pattern_b=_adidascondivo20rbw|pattern_ra=_adidascondivo20rbw|pattern_sh=_adidascondivo20rbw|pattern_so=_color_3_stripes_white|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=0000FF|socks=0000FF|title=2020–2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo22rbw|pattern_b=_adidascondivo22rbw|pattern_ra=_adidascondivo22rbw|pattern_sh=_adidascondivo22rbw|pattern_so=_3_stripes_white|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=0000FF|socks=0000FF|title=2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_bos22h|pattern_b=_bos22h|pattern_ra=_bos22h|pattern_sh=_bos22h|pattern_so=_bos22h|leftarm=142A56|body=142A56|rightarm=142A56|shorts=142A56|socks=142A56|title=2022.<br/>(nije nikada korišten)}} |{{Football kit|pattern_la=_kelmewhite|pattern_b=_bih23H|pattern_ra=_kelmewhite|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=0000ff|body=0000ff|rightarm=0000ff|shorts=0000fF|socks=0000fF|title=2023.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih23h|pattern_b=_bih23h|pattern_ra=_bih23h|pattern_sh=_bih23h|pattern_so=|leftarm=003FBF|body=003FBF|rightarm=003FBF|shorts=003FBF|socks=003FBF|title=2023–2026.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih26|pattern_b=_bih26h|pattern_ra=_bih26|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=001B76|body=001B76|rightarm=001B76|shorts=001B76|socks=001B76|title=2026–}} |} ==== Gostujući ==== {| |{{Football kit|pattern_la=_whitesmalllower|pattern_b=_manutdh|pattern_ra=_whitesmalllower|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=FFD600|socks=0000FF|title=2008–2010.}} |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_BiH_Away|pattern_ra=|leftarm=1C57A5|body=1C57A5|rightarm=1C57A5|shorts=1C57A5|socks=1C57A5|title=2010–2011.}} |{{Football kit|pattern_la=_thinwhiteborder|pattern_b=_bos11a|pattern_ra=_thinwhiteborder|pattern_sh=_colchester0809h|pattern_so=|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=0000FF|socks=0000FF|title=2011–2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosna_legea3_2013|pattern_b=_bosna_away_legea2_2013|pattern_ra=_bosna_legea3_2013|pattern_sh=_bosna_legea2_2013|pattern_so=_bluetop|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih_ho_legea_2013|pattern_b=_bih_aw_legea_2013|pattern_ra=_bih_ho_legea_2013|pattern_sh=_bih_ho_legea_2013|pattern_so=_bluetop|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2013–2014.}} |{{Football kit|pattern_la=_bah1415h|pattern_b=_bah1415h|pattern_ra=_bah1415h|pattern_sh=_bah1415h|pattern_so=_bah1415a|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=0000FF|socks=FFFFFF|title=2014–2015.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosherz16a|pattern_b=_bosherz16away|pattern_ra=_bosherz16a|pattern_sh=_bosherz16a|pattern_so=_bosherz16a|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2015–2018.}} |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_lcfc1819t|pattern_ra=|pattern_sh=_lcfc1819t|pattern_so=_3 stripes on white|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=0101E8|title=2018–2019.}} |- |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo20wb|pattern_b=_adidascondivo20wb|pattern_ra=_adidascondivo20wb|pattern_sh=_adidascondivo20wb|pattern_so=_color_3_stripes_black|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2020–2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo22wb|pattern_b=_adidascondivo22wb|pattern_ra=_adidascondivo22wb|pattern_sh=_adidascondivo22wb|pattern_so=_color_3_stripes_black|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_bos22a|pattern_b=_bos22a|pattern_ra=_bos22a|pattern_sh=_bos22a|pattern_so=_bos22a|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2022.<br/>(nije nikada korišten)}} |{{Football kit|pattern_la=_kelmeblue|pattern_b=_bih23A|pattern_ra=_kelmeblue|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2023.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih23a|pattern_b=_bih23a|pattern_ra=_bih23a|pattern_sh=_bih23a|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2023–2026.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih26|pattern_b=_bih26a|pattern_ra=_bih26|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2026–}} |} ==== Treći ==== {| |{{Football kit|pattern_la=_whiteborder|pattern_b=_bluecollarsimple|pattern_ra=_whiteborder|leftarm=FFD600|body=FFD600|rightarm=FFD600|shorts=FFFFFF|socks=FFD600|title=2008–2009.}} |} == Rezultati == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine|Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (1995–2019)|Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (od 2020)}} ===2025.=== {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Rumunija – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Kvalifikacije za SP 2026.]] | datum = 21. mart | vrijeme = 20:45 | tim1 = {{NOG-D|RUM}} | rezultat = 0–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044163/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Armin Gigović|Gigović]] {{gol|14}} | stadion = [[Arena Națională]] | lokacija = [[Bukurešt]], Rumunija | gledalaca = 49.413 | sudac = [[Danny Makkelie]] ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kipar|Bosna i Hercegovina – Kipar]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 24. mart | vrijeme = 20:45 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 2–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044176/ | tim2 = {{NOG|KIP}} | golovi1 = *[[Ermedin Demirović|Demirović]] {{gol|22}} *[[Haris Hajradinović|Hajradinović]] {{gol|56}} | golovi2 = *[[Ioannis Pittas|Pittas]] {{gol|45+2}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 7.464 | sudac = Rohit Saggi ([[Nogometni savez Norveške|Norveška]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – San Marino|Bosna i Hercegovina – San Marino]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 7. juni | vrijeme = 15:00 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–0 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044196/ | tim2 = {{NOG|SMR}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|66}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.828 | sudac = {{ZD|POR}} [[Luis Godinho]] | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Slovenija – Bosna i Hercegovina|Slovenija – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Prijateljska utakmica]] | datum = 10. juni | vrijeme = 18:00 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|SVN}} | rezultat = 2–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/friendlies/match/2044863--slovenia-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Benjamin Verbič|Verbič]] {{gol|63}} *[[Andrés Vombergar|Vombergar]] {{gol|88|pen.}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion Z'dežele]] | lokacija = [[Celje]], Slovenija | gledalaca = 12.073 | sudac = [[Nikola Dabanović]] ([[Nogometni savez Crne Gore|Crna Gora]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – San Marino|San Marino – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 6. septembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|SMR}} | rezultat = 0–6 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044228/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Benjamin Tahirović|Tahirović]] {{gol|21}} *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|70||72}} *[[Samed Baždar|Baždar]] {{gol|81}} *[[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{gol|85}} *[[Nihad Mujakić|Mujakić]] {{gol|90}} | stadion = [[Stadion San Marino]] | lokacija = [[Serravalle]], San Marino | gledalaca = 2.740 | sudac = [[Enea Jorgji]] ([[Nogometni savez Albanije|Albanija]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Austrija – Bosna i Hercegovina|Austrija – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 9. septembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044256/ | tim2 = {{NOG|AUT}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|50}} | golovi2 = *[[Marcel Sabitzer|Sabitzer]] {{gol|49}} *[[Konrad Laimer|Laimer]] {{gol|65}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.700 | sudac = [[Jesús Gil Manzano]] ([[Nogometni savez Španije|Španija]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kipar|Kipar – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 9. oktobar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|KIP}} | rezultat = 2–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044261/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Konstantinos Laifis|Laifis]] {{gol|45+1}} *[[Ioannis Pittas|Pittas]] {{gol|90+7|pen.}} | golovi2 = *[[Nikola Katić|Katić]] {{gol|10}} *[[Neofytos Michail|Michail]] {{gol|36|a.g.}} | stadion = [[AEK Arena]] | lokacija = [[Larnaka]], Kipar | gledalaca = 2.355 | sudac = [[Lawrence Visser]] ([[Nogometni savez Belgije|Belgija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Malta – Bosna i Hercegovina|Malta – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Prijateljska utakmica]] | datum = 12. oktobar | vrijeme = 19:00 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|MLT}} | rezultat = 1–4 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/friendlies/match/2045902--malta-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Paul Mbong|P. Mbong]] {{gol|60|pen.}} | golovi2 = *[[Amar Memić|Memić]] {{gol|16}} *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|53}} *[[Benjamin Tahirović|Tahirović]] {{gol|84}} *[[Nail Omerović|Omerović]] {{gol|86}} | stadion = [[Stadion Ta' Qali]] | lokacija = [[Ta' Qali]], Malta | gledalaca = | sudac = [[Vitālijs Spasjoņņikovs]] ([[Nogometni savez Latvije|Latvija]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Bosna i Hercegovina – Rumunija]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 15. novembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 3–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044326/ | tim2 = {{NOG|RUM}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|49}} *[[Esmir Bajraktarević|Bajraktarević]] {{gol|79}} *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|90+4}} | golovi2 = *[[Daniel Bîrligea|Bîrligea]] {{gol|17}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.459 | sudac = [[Michael Oliver (sudac)|Michael Oliver]] ([[Nogometni savez Engleske|Engleska]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Austrija – Bosna i Hercegovina|Austrija – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 18. novembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|AUT}} | rezultat =1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044343/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 =*[[Michael Gregoritsch|Gregoritsch]] {{gol|77}} | golovi2 =*[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|12}} | stadion = [[Stadion "Ernst Happel"]] | lokacija = [[Beč]], Austrija | gledalaca = | sudac = [[João Pinheiro]] ([[Nogometni savez Portugala|Portugal]]) | ishod = N }} === 2026. === {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Vels|Vels – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 - baraž|Kvalifikacije za SP 2026 – baraž]] | datum = 26. mart | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|WAL}} | rezultat = 1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2047075--wales-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Daniel James (nogometaš)|D. James]] {{gol|51}} | golovi2 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|86}} | jedanaesterci1 = *[[Harry Wilson (nogometaš, rođen 1997)|Wilson]] {{pengol}} *[[Mark Harris (velški nogometaš)|Harris]] {{pengol}} *[[Brennan Johnson|Johnson]] {{penpromašaj}} *[[Neco Williams|Williams]] {{penpromašaj}} | jedanaesterci2 = *{{penpromašaj}} [[Ermedin Demirović|Demirović]] *{{pengol}} [[Haris Tabaković|Tabaković]] *{{pengol}} [[Ivan Bašić|Bašić]] *{{pengol}} [[Amir Hadžiahmetović|Hadžiahmetović]] *{{pengol}} [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] | jedanaesterci = 2–4 | stadion = [[Stadion "Cardiff City"]] | lokacija = [[Cardiff]], Vels | gledalaca = 32.487 | sudac = [[István Kovács (sudac)|István Kovács]] ([[Nogometni savez Rumunije|Rumunija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Italija|Bosna i Hercegovina – Italija]] | runda = [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 - baraž|Kvalifikacije za SP 2026 – baraž]] | datum = 31. mart | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2047082/ | tim2 = {{NOG|ITA}} | golovi1 = *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|79}} | golovi2 = *[[Moise Kean|Kean]] {{gol|15}} | jedanaesterci1 = *[[Benjamin Tahirović|Tahirović]] {{pengol}} *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{pengol}} *[[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{pengol}} *[[Esmir Bajraktarević|Bajraktarević]] {{pengol}} | jedanaesterci2 = *{{penpromašaj}} [[Pio Esposito|Esposito]] *{{pengol}} [[Sandro Tonali|Tonali]] *{{penpromašaj}} [[Bryan Cristante|Cristante]] | jedanaesterci = 4–1 | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 9.500 <ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2026/2047082_FR.pdf |title=Full Time Report KO Play-offs – Bosnia and Herzegovina v Italy |publisher=UEFA |date=31. 3. 2026 |access-date=31. 3. 2026}}</ref> | sudac = [[Clément Turpin]] ([[Nogometni savez Francuske|Francuska]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Sjeverna Makedonija|Bosna i Hercegovina – Sjeverna Makedonija]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 29. maj | vrijeme = {{UTZ|20:30|+2}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 0–0 | tim2 = {{NOG|SMK}} | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/friendlies/match/2048309--bosnia-and-herzegovina-vs-north-macedonia/ | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | stadion = [[Stadion "Asim Ferhatović Hase"]] | gledalaca = 28.961 | sudac = [[Rade Obrenović]] ([[Nogometni savez Slovenije|Slovenija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Panama|Bosna i Hercegovina – Panama]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 6. juni | vrijeme = {{UTZ|14:00|−5}} | tim1 = {{NOG-D|PAN}} | rezultat = 1–1 | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/cesdwwnxbc5fmajgroc0hqzy2/dezv8l0fzgcxtejl0dwmy1gyc/2m1wojm5bt709wu4kugtytxqs/9xhggrpjt1ekjbsxslvrprhg4 | golovi1 = *[[Jiovany Ramos|Ramos]] {{gol|45+2}} | golovi2 = *[[Nikola Katić|Katić]] {{gol|24}} | lokacija = [[Saint Louis]], Sjedinjene Američke Države | stadion = [[Energizer Park]] | gledalaca = 20.000 | sudac = [[Luis Enrique Santander]] ([[Nogometni savez Meksika|Meksiko]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kanada|Kanada – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 12. juni | vrijeme = {{UTZ|15:00|−4}} | tim1 = {{NOG-D|CAN}} | rezultat = 1–1 | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 | golovi1 = *[[Cyle Larin|Larin]] {{goal|78}} | golovi2 = *[[Jovo Lukić|Lukić]] {{goal|21}} | lokacija = [[Toronto]], Kanada | stadion = [[BMO Field]] | gledalaca = 43.002 | sudac = [[Facundo Torres]] ([[Nogometni savez Argentine|Argentina]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švicarska|Švicarska – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 18. juni | vrijeme = {{UTZ|12:00|−7}} | tim1 = {{NOG-D|SUI}} | rezultat = | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Inglewood, Kalifornija|Inglewood]], Sjedinjene Američke Države | stadion = [[Stadion "SoFi"]] | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Katar|Bosna i Hercegovina – Katar]] | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 24. juni | vrijeme = {{UTZ|12:00|−7}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = | tim2 = {{NOG|QAT}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Seattle]], Sjedinjene Američke Države | stadion = [[Lumen Field]] | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Poljska|Poljska – Bosna i Hercegovina]] | datum = 25. septembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+2}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2048013/ | tim1 = {{NOG-D|POL}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Nacionalni stadion (Varšava)|stadion Narodowy]] | lokacija = [[Varšava]], Poljska | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Rumunija – Bosna i Hercegovina]] | datum = 28. septembar | vrijeme = {{UTZ|21:45|+3}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047984/ | tim1 = {{NOG-D|ROU}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Arena Națională]] | lokacija = [[Bukurešt]], Rumunija | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švedska|Bosna i Hercegovina – Švedska]] | datum = 2. oktobar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+2}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047964/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|SWE}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Poljska|Bosna i Hercegovina – Poljska]] | datum = 5. oktobar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+2}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047939/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|POL}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švedska|Švedska – Bosna i Hercegovina]] | datum = 14. novembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+1}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | report = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047890/ | tim1 = {{NOG-D|SWE}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Nationalarenan]] | lokacija = [[Solna]], Švedska | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Bosna i Hercegovina – Rumunija]] | datum = 17. novembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+1}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | report = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047917/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|ROU}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = | sudac = | ishod = }} == Stručni štab == === Trenutni stručni štab === {| class="wikitable" |- ! width=150| Pozicija ! width=200| Ime i prezime |- | Selektor | {{ZD|BIH}} [[Sergej Barbarez]] |- | rowspan="3" | Pomoćnici | {{ZD|BIH}} [[Zlatan Bajramović]] |- | {{ZD|BIH}} [[Mirko Hrgović]] |- | {{ZD|BIH}} [[Ninoslav Milenković]] |- | Trener golmana | {{ZD|BIH}} [[Kenan Hasagić]] |- | Kondicioni trener | {{ZD|BIH}} Marko Čavka |- | | {{ZD|BIH}} Siniša Mrkobrada |- | Skauti | {{ZD|BIH}} [[Saša Papac]] |- | rowspan="2" | Video analitičari | {{ZD|FIN}} [[Rasmus Jansson]] |- | {{ZD|SRB}} Jasmin Kolašinac |- | rowspan="2" |Doktori | {{ZD|BIH}} Adnan Hadžimuratović |- | {{ZD|BIH}} Reuf Karabeg |- | rowspan="2" |Fizoterapeuti | {{ZD|BIH}} Ismar Hadžibajrić |- | {{ZD|BIH}} Radomir Ćosović |- | rowspan="2" | Menadžment | {{ZD|BIH}} Fuad Kečo |- | {{ZD|BIH}} Adem Đipa |- | Tehnički direktor | {{ZD|BIH}} [[Emir Spahić]] |- | Sekretar | {{ZD|BIH}} [[Darko Ljubojević]] |} === Statistika selektora === {{Selektori nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (statistika)}} == Trenutni sastav == {{Dodatne informacije|Spisak igrača nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} Igrači koji su pozvani za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetsko prvenstvo 2026]].<ref>{{cite web |title=Sergej Barbarez odabrao igrače za Svjetsko prvenstvo |url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/nogomet-m/a-reprezentacija-m/sergej-barbarez-odabrao-igrace-za-svjetsko-prvenstvo/ |website=www.nfsbih.ba |access-date=11. 5. 2026 |language=bs |date=11. 5. 2026}}</ref> {{Nogometna reprezentacija početak (golovi)|background=#070db5|color=white}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=G|ime=[[Nikola Vasilj]]|dob={{datum rođenja i godine|1995|12|2|df=yes}}|nastupi=25|golovi=0|klub=[[FC St. Pauli|St. Pauli]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=G|ime=[[Martin Zlomislić]]|ostalo=|dob={{datum rođenja i godine|1998|8|16|df=yes}}|nastupi=2|golovi=0|klub=[[HNK Rijeka|Rijeka]]|klubnac=HRV}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=G|ime=[[Osman Hadžikić]]|dob={{datum rođenja i godine|1996|03|12|df=yes}}|nastupi=0|golovi=0|klub=[[NK Slaven Belupo|Slaven Belupo]]|klubnac=HRV}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=O|ime=[[Sead Kolašinac]]|dob={{datum rođenja i godine|1993|6|20}}|nastupi=64|golovi=0|klub=[[Atalanta BC|Atalanta]]|klubnac=ITA}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=O|ime=[[Dennis Hadžikadunić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|7|09}}|nastupi=30|golovi=0|klub=[[UC Sampdoria|Sampdoria]]|klubnac=ITA}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=O|ime=[[Amar Dedić]]|dob={{datum rođenja i godine|2002|8|18}}|nastupi=26|golovi=1|klub=[[SL Benfica|Benfica]]|klubnac=POR}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=O|ime=[[Nikola Katić]]|dob={{datum rođenja i godine|1996|10|10}}|nastupi=15|golovi=1|klub=[[FC Schalke 04|Schalke 04]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=O|ime=[[Tarik Muharemović]]|dob={{datum rođenja i godine|2003|2|28}}|nastupi=12|golovi=1|klub=[[US Sassuolo Calcio|Sassuolo]]|klubnac=ITA}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=O|ime=[[Nihad Mujakić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|4|15}}|nastupi=10|golovi=1|klub=[[Gaziantep FK|Gaziantep]]|klubnac=TUR}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=O|ime=[[Stjepan Radeljić]]|dob={{datum rođenja i godine|1997|9|5}}|nastupi=4|golovi=0|klub=[[HNK Rijeka|Rijeka]]|klubnac=HRV}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=O|ime=[[Nidal Čelik]]|dob={{datum rođenja i godine|2006|7|17}}|nastupi=0|golovi=0|klub=[[RC Lens|Lens]]|klubnac=FRA}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Amir Hadžiahmetović]]|dob={{datum rođenja i godine|1997|3|8}}|nastupi=34|golovi=0|klub=[[Hull City AFC|Hull City]]|klubnac=ENG}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Benjamin Tahirović]]|dob={{datum rođenja i godine|2003|3|3}}|nastupi=26|golovi=2|klub=[[Brøndby IF|Brøndby]]|klubnac=DAN}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Dženis Burnić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|5|22}}|nastupi=18|golovi=0|klub=[[Karlsruher SC]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Armin Gigović]]|dob={{datum rođenja i godine|2002|4|6}}|nastupi=18|golovi=1|klub=[[BSC Young Boys|Young Boys]]|klubnac=ŠVI}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Ivan Bašić]]|dob={{datum rođenja i godine|2002|4|30}}|nastupi=15|golovi=0|klub=[[FK Astana|Astana]]|klubnac=KAZ}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Esmir Bajraktarević]]|dob={{datum rođenja i godine|2005|3|10}}|nastupi=14|golovi=1|klub=[[PSV Eindhoven|PSV]]|klubnac=NIZ}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Amar Memić]]|dob={{datum rođenja i godine|2001|1|20}}|nastupi=11|golovi=1|klub=[[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Plzeň]]|klubnac=ČEŠ}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Ivan Šunjić]]|dob={{datum rođenja i godine|1996|10|9}}|nastupi=11|golovi=0|klub=[[Pafos FC|Pafos]]|klubnac=KIP}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Kerim Alajbegović]]|dob={{datum rođenja i godine|2007|9|21}}|nastupi=8|golovi=1|klub=[[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]]|klubnac=AUT}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=V|ime=[[Ermin Mahmić]]|dob={{datum rođenja i godine|2005|3|14}}|nastupi=0|golovi=0|klub=[[FC Slovan Liberec|Slovan Liberec]]|klubnac=ČEŠ}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=N|ime=[[Edin Džeko]]|dob={{datum rođenja i godine|1986|3|17}}|nastupi=148|golovi=73|klub=[[FC Schalke 04|Schalke 04]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=N|ime=[[Ermedin Demirović]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|3|25}}|nastupi=38|golovi=4|klub=[[VfB Stuttgart]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=N|ime=[[Samed Baždar]]|dob={{datum rođenja i godine|2004|1|31}}|nastupi=11|golovi=1|klub=[[Jagiellonia Białystok]]|klubnac=POL}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=N|ime=[[Haris Tabaković]]|dob={{datum rođenja i godine|1994|6|20}}|nastupi=10|golovi=4|klub=[[Borussia Mönchengladbach]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=|poz=N|ime=[[Jovo Lukić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|11|28|df=yes}}|nastupi=1|golovi=0|klub=[[FC Universitatea Cluj|Universitatea Cluj]]|klubnac=RUM}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija kraj}} == Statistika igrača == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}}{{Ažurirano|31. marta 2026.}}<ref name="rsssf">{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/bih-recintlp.html|title=Bosnia and Herzegovina - Record International Players|website=[[RSSSF]]|last1=Mamrud|first1=Roberto|access-date=4. 2. 2023|archive-date=27. 11. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127144621/https://www.rsssf.org/miscellaneous/bih-recintlp.html|url-status=live}}</ref> :''Igrači s '''podebljanim imenima''' idalje su aktivni u reprezentaciji.'' === Najviše nastupa === [[Datoteka:20150331_2026_AUT_BIH_2177_Edin_Džeko.jpg|desno|mini|256x256piksel|[[Edin Džeko]] je igrač s najviše nastupa u reprezentaciji Bosne i Hercegovine i najbolji strijelac svih vremena.]] {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="25" |# ! class="unsortable" style="width:160px;" |Igrač ! width="50" |{{Tooltip|BOU|Broj odigranih utakmica}} ! width="50" |{{Tooltip|BPG|Broj postignutih golova}} ! class="unsortable" style="width:100px;" |Karijera |- !1. | align="left" |'''[[Edin Džeko]]''' |'''148''' |73 |2007–trenutno |- !2. | align="left" |[[Miralem Pjanić]] |'''115''' |18 |2008–2024. |- !3. | align="left" |[[Emir Spahić]] |'''94''' |6 |2003–2018. |- !4. | align="left" |[[Zvjezdan Misimović]] |'''85''' |25 |2004–2018. |- !5. | align="left" |[[Vedad Ibišević]] |'''83''' |28 |2007–2018. |- !7. | align="left" |'''[[Sead Kolašinac]]''' |'''64''' |0 |2013–trenutno |- !6. | align="left" |[[Asmir Begović]] |'''63''' |0 |2009–2020. |- !8. | align="left" |[[Haris Medunjanin]] |'''60''' |9 |2009–2018. |- !9. | align="left" |[[Senad Lulić]] |'''57''' |4 |2008–2017. |- ! rowspan="2" |10. | align="left" |[[Ibrahim Šehić]] |'''55''' |0 |2010–2024. |- | align="left" |[[Edin Višća]] |'''55''' |10 |2010–2020. |} === Najviše golova === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="25" |# ! class="unsortable" style="width:160px;" |Igrač ! width="50" |{{Tooltip|BPG|Broj postignutih golova}} ! width="50" |{{Tooltip|BOU|Broj odigranih utakmica}} ! width="50" |Omjer ! class="unsortable" style="width:100px;" |Karijera |- !1. | align="left" |'''[[Edin Džeko]]''' {{Malo|([[Spisak međunarodnih golova Edina Džeke|spisak]])}} |'''73''' |148 |{{#expr:72/146 round 2}} |2007–trenutno |- !2. | align="left" |[[Vedad Ibišević]] |'''28''' |83 |{{#expr:28/83 round 2}} |2007–2018. |- !3. | align="left" |[[Zvjezdan Misimović]] |'''25''' |85 |{{#expr:25/85 round 2}} |2004–2018. |- !4. | align="left" |[[Elvir Bolić]] |'''22''' |51 |{{#expr:22/51 round 2}} |1996–2006. |- !5. | align="left" |[[Miralem Pjanić]] |'''18''' |115 |{{#expr:18/115 round 2}} |2008–2024. |- !6. | align="left" |[[Sergej Barbarez]] |'''17''' |47 |{{#expr:17/47 round 2}} |1998–2006. |- !7. | align="left" |[[Elvir Baljić]] |'''14''' |38 |{{#expr:14/38 round 2}} |1996–2005. |- !8. | align="left" |[[Zlatan Muslimović]] |'''12''' |30 |{{#expr:12/30 round 2}} |2006–2011. |- !9. | align="left" |[[Edin Višća]] |'''10''' |55 |{{#expr:10/55 round 2}} |2010–2020. |- !10. | align="left" |[[Haris Medunjanin]] |'''9''' |60 |{{#expr:9/60 round 2}} |2009–2018. |} === Najviše sačuvanih mreža === [[Datoteka:20150331_2026_AUT_BIH_2176.jpg|desno|mini|255x255piksel|[[Asmir Begović]] je rekorder Bosne i Hercegovine po broju sačuvanih mreža.]] {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="25" |# ! class="unsortable" width="160px" |Igrač ! width="50" |{{Tooltip|BSM|Broj sačuvanih mreža}} ! width="50" |{{Tooltip|BOU|Broj odigranih utakmica}} ! width="50" |Omjer ! class="unsortable" width="100px" |Karijera |- !1. | align="left" |[[Asmir Begović]] |'''27''' |63 |{{#expr:27/63 round 2}} |2009–2020. |- !2. | align="left" |[[Ibrahim Šehić]] |'''19''' |55 |{{#expr:19/55 round 2}} |2010–2024. |- !3. | align="left" |[[Kenan Hasagić]] |'''13''' |44 |{{#expr:13/44 round 2}} |2002–2011. |- !4. | align="left" |[[Mirsad Dedić]] |'''8''' |27 |{{#expr:8/27 round 2}} |1996–2000. |- !5. | align="left" |'''[[Nikola Vasilj]]''' |'''7''' |23 |{{#expr:7/23 round 2}} |2021–trenutno |- ! rowspan="2" |6. | align="left" |[[Goran Brašnić]] |'''5''' |8 |{{#expr:5/8 round 2}} |2004–2008. |- | align="left" |[[Adnan Gušo]] |'''5''' |23 |{{#expr:5/23 round 2}} |1999–2007. |- ! rowspan="2" |8. | align="left" |[[Tomislav Piplica]] |'''4''' |8 |{{#expr:4/8 round 2}} |2001–2002. |- | align="left" |[[Almir Tolja]] |'''4''' |15 |{{#expr:4/15 round 2}} |2000–2006. |- ! rowspan="2" |10. | align="left" |[[Jasmin Burić]] |'''3''' |3 |{{#expr:3/3 round 2}} |2008–2020. |- | align="left" |'''[[Kenan Pirić]]''' |'''3''' |8 |{{#expr:3/8 round 2}} |2018–trenutno |} === Kapiteni === {{Ažurirano|31. marta 2026.}}[[Emir Spahić]] bio je kapiten reprezentacije na prvom učešću na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|FIFA Svjetskom prvenstvu]]. Ovo je spisak kapitena Bosne i Hercegovine koji su imali deset ili više utakmica- '''Napomena''': Neki od ostalih igrača koji su bili kapiteni uključuju: [[Mehmed Baždarević]] (2 utakmice) 1996, [[Meho Kodro]] (5) 1997–1998, [[Vlatko Glavaš]] (1) 1997, [[Suvad Katana]] (2) 1998, [[Elvir Bolić]] (6) 1999–2000, [[Bruno Akrapović]] (4) 1999–2003, [[Hasan Salihamidžić]] (1) 2004, [[Zlatan Bajramović]] (1) 2006, [[Džemal Berberović]] (1) 2007, [[Asmir Begović]] (6) 2011–2020, [[Haris Medunjanin]] (4) 2016–2018, [[Vedad Ibišević]] (1) 2017, [[Miralem Pjanić]] (6) 2019–2021, [[Ermin Bičakčić]] (2) 2019–2024, [[Sead Kolašinac]] (3) 2021–2025, [[Ibrahim Šehić]] (3) 2021–2023, [[Siniša Saničanin]] (1) 2021, [[Eldar Ćivić]] (1) 2021, [[Adnan Kovačević]] (1) 2021, [[Ajdin Nukić]] (1) 2021, [[Smail Prevljak]] (1) 2022, [[Rade Krunić]] (1) 2023, [[Gojko Cimirot]] (1) 2023, [[Ermedin Demirović]] (3) 2024–2025, [[Amar Dedić]] (2) 2025. {| class="wikitable" !Igrač !Period !{{Tooltip|BUK|Broj utakmica kao kapiten}} !Napomene |- |[[Muhamed Konjić]] |1995–2002. |20 |{{Malo|Prvi službeni kapiten reprezentacije.}} |- |[[Mirsad Hibić]] |2000–2003. |14 | |- |[[Sergej Barbarez]] |2004–2006. |20 | |- |[[Emir Spahić]] |2006–2014. |55 |{{Malo|Prvi službeni kapiten tima na velikom turniru ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetsko prvenstvo 2014]]).}} |- |[[Zvjezdan Misimović]] |2007–2012. |16 | |- |[[Edin Džeko]] |Od 2014. |77 | |} === Stogodišnji golovi === [[Datoteka:Hasan_Salihamidzic_2006.jpg|mini|[[Hasan Salihamidžić]] postigao je prvi gol za Bosnu i Hercegovinu u oktobru 1996.]]Do 31. marta 2025. Bosna i Hercegovina je postigla 396 golova. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! style="width:50px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |# ! style="width:150px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Datum ! style="width:150px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Strijelac ! style="width:150px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Protivnik ! style="width:50px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Rezultat |- !1. |8. oktobar 1996. | rowspan="2" |[[Hasan Salihamidžić]] | align="left" |{{NOG|Hrvatska}} | style="text-align:center;background:#fdd" |1–4 |- !100. |4. juni 2005. | align="left" |{{NOG|SMR|1862}} | style="text-align:center;background:#dfd" |3–1 |- !200. |29. februar 2012. |[[Vedad Ibišević]] | align="left" |{{NOG|BRA}} | style="text-align:center;background:#fdd" |1–2 |- !300. |3. septembar 2017. |[[Edin Džeko]] | align="left" |{{NOG|GIB}} | style="text-align:center;background:#dfd" |4–0 |} == Nastupi na turnirima == === Svjetsko prvenstvo === {{Glavni|Statistika Bosne i Hercegovine na svjetskim prvenstvima u nogometu}} {{Statistika Bosne i Hercegovine na svjetskim prvenstvima u nogometu}} === Evropsko prvenstvo === {{Glavni|Statistika Bosne i Hercegovine na evropskim prvenstvima u nogometu}} {{Statistika Bosne i Hercegovine na evropskim prvenstvima u nogometu}} === UEFA Liga nacija === {{Glavni|Statistika Bosne i Hercegovine u UEFA Ligi nacija}} {{Statistika Bosne i Hercegovine u UEFA Ligi nacija}} === Ostali turniri === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Turnir !Runda !{{Tooltip|Poz.|Pozicija na turniru}} !{{Tooltip|OU|Odigrano utakmica}} !{{Tooltip|P|Pobjede}} !{{Tooltip|N|Neriješeno}} !{{Tooltip|I|Izgubljeno}} !{{Tooltip|DG|Dati golovi}} !{{Tooltip|PG|Primljeni golovi}} |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|MALE}} [[Dunhill kup Malezija 1997.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|5 |style="background:silver;"|3 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|9 |style="background:silver;"|5 |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|IND}} [[Millennium Super Soccer kup|Millennium Super kup 2001.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|5 |style="background:silver;"|3 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|7 |style="background:silver;"|5 |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|MALE}} [[Merdeka turnir 2001.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|5 |style="background:silver;"|3 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|7 |style="background:silver;"|4 |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|IRN}} [[LG kup 2001 (Iran)|LG kup 2001.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|2 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|0 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|4 |style="background:silver;"|6 |- |style="text-align: left; background:gold;"|'''{{ZD|JAP}} [[Kirin kup 2016.]]''' |style="background:gold;"|'''Finale''' |style="background:gold;"|'''1.''' |style="background:gold;"|'''2''' |style="background:gold;"|'''1''' |style="background:gold;"|'''1''' |style="background:gold;"|'''0''' |style="background:gold;"|'''4''' |style="background:gold;"|'''3''' |- !UKUPNO !FInale !1. !19 !11 !4 !4 !31 !23 |} == Bosna i Hercegovina na FIFA-inoj rang listi == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine#Bosna i Hercegovina na FIFA-inoj rang listi}}{{Bosna i Hercegovina na FIFA-inoj rang listi}} == Međusobni rezultati == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} {{Međusobni rezultati nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} === Značajne pobjede === [http://www.eloratings.net/Bosnia_Herz.htm Izvor: Rezultati] *<small>Neslužbene utakmice nisu uključene.</small> {| class="wikitable toccolours collapsible" border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="float:left; margin:0.5em;" |- style="background:#cadcfb;" ! Datum ! Utakmica ! Lokacija ! Protivnik ! Rezultat ! Napomena |- | style="text-align:center;"| 6. novembar 1996. | style="text-align:center;" | [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | style="text-align:center;" | [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|ITA}} | style="text-align:center;"| '''2'''–1 |style="background:#cfecec;"|Pobjeda nad ekipom koja je u to vrijeme bila među top 5 najbolje rangiranih ('''5.''').<ref name="FIFA Men's Ranking 23 October 1996">{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/rank=34/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160129043241/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/rank=34/index.html|url-status=dead|archive-date=29. 1. 2016|title=FIFA Men's Ranking 23 October 1996|date=1996|publisher=FIFA.com}}</ref> |- | style="text-align:center;"| 10. novembar 1996. | style="text-align:center;"| [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998 (UEFA) - grupa 1|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 1998.]] | style="text-align:center;" | [[Ljubljana]], Slovenija | style="text-align:left;"| {{NOG|SLO}} | style="text-align:center;"| '''2'''–1 |Historijska prva pobjeda u kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo. |- | style="text-align:center;"| 22. februar 1997. | style="text-align:center;"| [[Dunhill kup Malezija 1997.]] | style="text-align:center;" | [[Kuala Lumpur]], Malezija | style="text-align:left;"| {{NOG|VIE}} | style="text-align:center;"| '''4'''–0 |Najveća pobjeda ikada protiv protivnika koji nije član UEFA-e. |- | style="text-align:center;"| 20. august 1997. | style="text-align:center;"| [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998 (UEFA) - grupa 1|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 1998.]] | style="text-align:center;" | [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|DEN}} | style="text-align:center;"| '''3'''–0 |style="background:#cfecec;"|Pobjeda nad ekipom koja je u to vrijeme bila među top 5 najbolje rangiranih ('''3.''').<ref name="FIFA Men's Ranking 20 August 1997">{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/rank=42/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160129021319/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/rank=42/index.html|url-status=dead|archive-date=29. 1. 2016|title=FIFA Men's Ranking 20 August 1997|date=1997|publisher=FIFA.com}}</ref> |- | style="text-align:center;"| 19. august 1998. | style="text-align:center;"| [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2000.]] | style="text-align:center;" | [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|FRO}} | style="text-align:center;"| '''1'''–0 |Historijska prva pobjeda u kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo. |- | style="text-align:center;"| 2. april 2003. | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2004 - grupa 2|Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2004.]] | style="text-align:center;" | [[Kopenhagen]], Danska | style="text-align:left;"| {{NOG|DEN}} | style="text-align:center;"| '''2'''–0 | Pobjeda nad ekipom koja je u to vrijeme bila među top 15 najbolje rangiranih ('''11.''').<ref>{{cite web | url=http://fifa-ranking.free-data.net/fifa-ranking/2003-03-fifa_ranking_chart | title=FIFA-ranking table and transition chart of 26 March 2003 &#124; FIFA world ranking – table & charts | access-date=3. 4. 2022 | archive-date=1. 6. 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220601150604/http://fifa-ranking.free-data.net/fifa-ranking/2003-03-fifa_ranking_chart | url-status=live }}</ref> |- | style="text-align:center;"| 6. septembar 2003. | style="text-align:center;" | [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|NOR}} | style="text-align:center;"| '''1'''–0 | rowspan="3" | |- | style="text-align:center;"| 3. septembar 2005. | style="text-align:center;"| [[Kvalifikacija za SP u nogometu 2006 (UEFA) - grupa 7|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2006.]] | style="text-align:center;" | [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|BEL}} | style="text-align:center;"| '''1'''–0 |- | style="text-align:center;"| 24. mart 2007. | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2008.]] | style="text-align:center;" | [[Oslo]], Norveška | style="text-align:left;"| {{NOG|NOR}} | style="text-align:center;"| '''2'''–1 |- | style="text-align:center;"| 2. juni 2007. | style="text-align:center;" | [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|TUR}} | style="text-align:center;"| '''3'''–2 | Debitantska utakmica za seniorsku reprezentaciju i prvi međunarodni gol [[Edin Džeko|Edina Džeke]]. |- | style="text-align:center;"| 10. septembar 2008. | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Kvalifikacija za SP u nogometu 2010 (UEFA) - grupa 5|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2010.]] | style="text-align:center;" | [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|EST}} | style="text-align:center;"| '''7'''–0 || Najveća pobjeda ikada (bez primljenog gola) |- | style="text-align:center;"| 28. mart 2009. | style="text-align:center;" | [[Genk]], Belgija | style="text-align:left;"| {{NOG|BEL}} | style="text-align:center;"| '''4'''–2 | rowspan="2" | |- | style="text-align:center;"| 1. april 2009. | style="text-align:center;" | [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|BEL}} | style="text-align:center;"| '''2'''–1 |- | style="text-align:center;"| 10. oktobar 2009. | style="text-align:center;" | [[Tallinn]], Estonija | style="text-align:left;"| {{NOG|EST}} | style="text-align:center;"| '''2'''–0 | Kvalifikacija u prvi baraž ([[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010 - baraž|Svjetsko prvenstvo 2010]]) |- | style="text-align:center;"| 7. septembar 2012. | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2014 (UEFA) - grupa G|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2014.]] | style="text-align:center;" | [[Vaduz]], Lihtenštajn | style="text-align:left;"| {{NOG|LIE}} | style="text-align:center;"| '''8'''–1 | Najveća pobjeda ikada. |- | style="text-align:center;"| 22. mart 2013. | style="text-align:center;" | [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|GRČ}} | style="text-align:center;"| '''3'''–1 | Pobjeda nad ekipom koja je u to vrijeme bila među top 15 najbolje rangiranih ('''12.''')<ref name="FIFA Men's Ranking 14 March 2013">{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/rank=224/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141118072341/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/rank=224/index.html|url-status=dead|archive-date=18. 11. 2014|title=FIFA Men's Ranking 14 March 2013|date=2013|publisher=FIFA.com}}</ref> |- | style="text-align:center;"| 10. septembar 2013. | style="text-align:center;" | [[Žilina]], Slovačka | style="text-align:left;"| {{NOG|SVK}} | style="text-align:center;"| '''2'''–1 | |- | style="text-align:center;"| 15. oktobar 2013. | style="text-align:center;" | [[Kaunas]], Litvanija | style="text-align:left;"| {{NOG|LTU}} | style="text-align:center;"| '''1'''–0 | Kvalifikacija na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.]] |- | style="text-align:center;"| 25. juni 2014. | style="text-align:center;"| [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014 - grupa F|Grupna faza na Svjetskom prvenstvu 2014.]] | style="text-align:center;"| [[Salvador, Bahia|Salvador]], Brazil | style="text-align:left;"| {{NOG|IRN}} | style="text-align:center;"| '''3'''–1 |Historijska prva pobjeda na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|Svjetskom prvenstvu u nogometu]]. |- | style="text-align:center;"| 10. oktobar 2015. | style="text-align:center;"| [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2016 - grupa B|Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2016.]] | style="text-align:center;" | [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|WAL}} | style="text-align:center;"| '''2'''–0 | Pobjeda nad ekipom koja je u to vrijeme bila među top 15 najbolje rangiranih ('''8.''')<ref name="FIFA Men's Ranking 1 October 2015">{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/rank=255/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906043839/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/rank=255/index.html|url-status=dead|archive-date=6. 9. 2015|title=FIFA Men's Ranking 1 October 2015|date=2015|publisher=FIFA.com}}</ref> |- | style="text-align:center;"| 29. mart 2016. | style="text-align:center;" | [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | style="text-align:center;" | [[Zürich]], Švicarska | style="text-align:left;"| {{NOG|SUI}} | style="text-align:center;"| '''2'''–0 | Pobjeda nad ekipom koja je u to vrijeme bila među top 15 najbolje rangiranih ('''12.''')<ref name="FIFA Men's Ranking 3 March 2016">{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101115838/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/index.html|url-status=dead|archive-date=1. 11. 2014|title=FIFA Men's Ranking 3 March 2016|date=2016|publisher=FIFA.com}}</ref> |- | style="text-align:center;"| 7. juni 2016. | style="text-align:center;"| [[Kirin kup 2016.]] | style="text-align:center;"| [[Osaka]], Japan | style="text-align:left;"| {{NOG|JPN}} | style="text-align:center;"| '''2'''–1 | Pobjeda u finalu [[Kirin kup 2016.|Kirin kupa 2016]]. |- | style="text-align: center;" |31. mart 2026. | style="text-align: center;" |[[Kvalifikacije za SP u nogometu 2026.|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2026.]] | style="text-align:center;"|[[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"|{{NOG|ITA}} | style="text-align:center;"|'''1'''–0 |Pobjeda u baražu za kvalifikaciju na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026]]. |} {{clear}} == Postignuća == === Prijateljska === * '''[[Dunhill kup Malezija 1997.|Dunhill kup Malezija]]''' ** Viceprvaci (1): [[Dunhill kup Malezija 1997.#Rezultati|1997.]] * '''[[Millennium Super Soccer kup]]''' ** Viceprvaci (1): [[Millennium Super Soccer kup#Rezultati|2001.]]<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/1010126/sports.htm#head1|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715040316/https://www.telegraphindia.com/1010126/sports.htm#head1|url-status=dead|archive-date=15. 7. 2018|title=Yugoslavia romp to glory|website=telegraphindia.com|publisher=[[The Telegraph (India)|The Telegraph]]|date=25. 1. 2001|access-date=15. 7. 2018}}</ref> * '''[[Merdeka turnir]]''' ** Viceprvaci (1): [[Merdeka turnir 2001.|2001.]] * '''[[LG kup (nogomet)|LG kup]]''' ** Viceprvaci (1): [[LG kup 2001 (Iran)|2001.]] * '''[[Kirin kup]]''' ** '''Prvaci (1)''': [[Kirin kup 2016.|2016.]] == Također pogledajte == * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-21]] * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-19]] * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-17]] * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-15]] * [[Ženska nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine]] * [[Ženska nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-19]] * [[Ženska nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-17]] * [[Idol nacije (nagrada)|Idol nacije]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Bosnia and Herzegovina national football team}} * [http://www.nfsbih.ba Zvanična stranica nogometnog saveza Bosne i Hercegovine] * [https://www.uefa.com/european-qualifiers/teams/60094--bosnia-and-herzegovina/ Bosna i Hercegovina] na zvaničnoj stranici UEFA-e * [https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/BIH?gender=men Bosna i Hercegovina] na zvaničnoj stranici FIFA-e {{Evropske nogometne reprezentacije}} {{Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine}} {{Reprezentacije Bosne i Hercegovine}} {{Nogomet u BiH}} {{Sastavi nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine na turnirima}} {{Sportista godine Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:Nogomet u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|*]] [[Kategorija:Evropske nogometne reprezentacije|Bosna i Hercegovina]] [[Kategorija:Dobitnici Šestoaprilske nagrade]] [[Kategorija:Sportski kolektiv godine Bosne i Hercegovine]] syw5n2ttiqidcuamsdoh6fyetlxj3fx 0 7793 3898606 3823405 2026-06-13T10:52:06Z AnToni 2325 /* Ukrajinska manjina */ 3898606 wikitext text/x-wiki {{Drugo značenje}} {{Infokutija naselje u BiH | ime = Prnjavor | drugo_ime = | službeno_ime = Grad Prnjavor | naselje_vrsta = Grad | slika = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/ | image1 = Prnjavor.jpg | image2 = Crkva Sv. Ilije, Prnjavor 007.jpg | image3 = Stara zgrada opstine.jpg }} | slika_veličina = | slika_alt = | slika_opis = Prnjavor | slika_zastava = | zastava_alt = | slika_grb = Prnjavor-grb.svg | grb_alt = | etimologija = | nadimak = | moto = | slika_karta = Prnjavor municipality.svg | karta_alt = | karta_opis = Grad Prnjavor u Bosni i Hercegovini | koordinate = {{coord|44|52|00.2|N|17|39|36.6|E|type:city|display=inline,title}} | entitet = [[Republika Srpska]] | osnovan = | osnivač = | sjedište = | gradonačelnik = Darko Tomaš<ref name="LI_2024">{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati_izbora/?resId=36&langId=1#/8/13/0|title=Lokalni izbori 2024 - Prnjavor|date=5. 11. 2024|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]]|access-date=16. 11. 2024}}</ref> | gradonačelnik_stranka = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]] | površina_naselja = 6.21 | površina_grada = 629.99 | površina_fusnote = <!-- <ref> </ref> --> | površina_bilješka = | nadmorska_visina = 175 | visina_fusnote = <!-- <ref> </ref> --> | najveća_visina = | najveća_visina_vrh = | najmanja_visina = | najmanja_visina_vrh = | stanovništvo_datum = [[Popis stanovništva u Bosni i Hercegovini 2013.|2013]] | stanovništvo_fusnote = <!-- <ref> </ref> --> | stanovništvo_naselje = 8120 | stanovništvo_naselje_izvor = | stanovništvo_grad = 35956 | stanovništvo_grad_izvor = | stanovništvo_demonim = | poštanski_broj = 78 430 | pozivni_broj = (+387) 51 | matični_broj_naselja = 219096<ref>{{Cite web |url=http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |title=Sistematski spisak općina i naseljenih mjesta u Bosni i Hercegovini |work=fzs.ba |access-date=24. 11. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305101405/http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |archive-date=5. 3. 2016 |url-status=dead }}</ref> | matični_broj_grada = 20494 | veb-sajt = {{URL|https://opstinaprnjavor.net/}} | fusnote = }} '''Prnjavor''' je [[Službeni gradovi Bosne i Hercegovine|grad]] i [[naseljeno mjesto]] koje se nalazi na sjeveru [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]]. Administrativno je dio Republike Srpske. Prema popisu stanovništva 2013. grad ima 35.956, a naseljeno mjesto 8.120 stanovnika. == Geografija == Grad Prnjavor nalazi se u slivu rijeke [[Ukrina|Ukrine]]. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 185 metara. Površina grada je oko 629,95&nbsp;km², a naseljeno mjesto Prnjavor se prostire na površini od oko 5,5&nbsp;km². U blizini grada Prnjavora se nalazi banja [[Kulaši]], poznata po svom ljekovitom, prirodnom vrelu mineralne vode. == Stanovništvo == {{Glavni|Demografija Prnjavora|Spisak naseljenih mjesta u gradu Prnjavoru}} === Nacionalni sastav stanovništva – grad Prnjavor === {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Prnjavor | vrsta_naseljenog_mjesta = grad | maticni_broj = 20494 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021 |url-status=live }}</ref> | g1991_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991.">{{Cite web |url=http://fzs.ba/wp-content/uploads/2016/06/nacionalni-sastav-stanovnistva-po-naseljenim-mjestima-bilten-234.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991. |work=fzs.ba |access-date= 22. 11. 2015}}</ref> | g1981_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981.">{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 22. 11. 2015}}</ref> | g1971_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971.">{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 22. 11. 2015}}</ref> | g1961_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva FNR Jugoslavije 1961.">{{Cite web |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1961/pdf/G19614001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva FNR Jugoslavije 1961. |work=stat.gov.rs |access-date= 15. 4. 2016}}</ref> | g2013_ukupno = 35956 | g2013_bosnjaci = 2979 | g2013_srbi = 30673 | g2013_hrvati = 451 | g2013_bosanci = 25 | g2013_romi = 40 | g2013_muslimani = 80 | g2013_bosanciihercegovci = 1 | g2013_jugosloveni = 41 | g2013_ukrajinci = 858 | g2013_crnogorci = 20 | g2013_slovenci = 25 | g2013_pravoslavci = 12 | g2013_makedonci = 94 | g2013_nisu_izjasnili = 239 | g2013_nepoznato = 33 | g1991_ukupno = 47055 | g1991_muslimani = 7143 | g1991_srbi = 33508 | g1991_hrvati = 1721 | g1991_jugosloveni = 1757 | g1981_ukupno = 48956 | g1981_muslimani = 6618 | g1981_srbi = 34699 | g1981_hrvati = 2060 | g1981_jugosloveni = 2400 | g1981_slovenci = 31 | g1981_crnogorci = 52 | g1981_albanci = 7 | g1981_madari = 16 | g1981_romi = 42 | g1981_makedonci = 2 | g1971_ukupno = 46734 | g1971_muslimani = 6143 | g1971_srbi = 35177 | g1971_hrvati = 2148 | g1971_jugosloveni = 96 | g1971_slovenci = 31 | g1971_crnogorci = 38 | g1971_albanci = 10 | g1971_madari = 9 | g1971_romi = 53 | g1971_makedonci = 6 | g1961_ukupno = 46109 | g1961_muslimani = 1829 | g1961_srbi = 36198 | g1961_hrvati = 2209 | g1961_jugosloveni = 2083 | g1961_slovenci = 54 | g1961_crnogorci = 14 | g1961_albanci = 10 | g1961_madari = 9 | g1961_romi = 50 | g1961_makedonci = 4 }} === Nacionalni sastav stanovništva – naseljeno mjesto Prnjavor === {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Prnjavor | vrsta_naseljenog_mjesta = naseljeno mjesto | maticni_broj = 219096 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013" /> | g1991_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991." /> | g1981_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981." /> | g1971_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971." /> | g1961_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva FNR Jugoslavije 1961." /> | g2013_ukupno = 8120 | g2013_bosnjaci = 758 | g2013_srbi = 6567 | g2013_hrvati = 141 | g2013_bosanci = 13 | g2013_romi = 13 | g2013_muslimani = 40 | g2013_jugosloveni = 28 | g2013_ukrajinci = 242 | g2013_crnogorci = 9 | g2013_slovenci = 6 | g2013_pravoslavci = 5 | g2013_makedonci = 78 | g2013_nisu_izjasnili = 112 | g2013_nepoznato = 5 | g1991_ukupno = 8104 | g1991_muslimani = 2345 | g1991_srbi = 3891 | g1991_hrvati = 219 | g1991_jugosloveni = 926 | g1981_ukupno = 6187 | g1981_muslimani = 1915 | g1981_srbi = 2577 | g1981_hrvati = 261 | g1981_jugosloveni = 907 | g1981_slovenci = 6 | g1981_crnogorci = 25 | g1981_albanci = 5 | g1981_madari = 8 | g1981_romi = 17 | g1971_ukupno = 4055 | g1971_muslimani = 1737 | g1971_srbi = 1545 | g1971_hrvati = 275 | g1971_jugosloveni = 48 | g1971_slovenci = 10 | g1971_crnogorci = 10 | g1971_albanci = 6 | g1971_madari = 3 | g1971_makedonci = 1 | g1961_ukupno = 2939 | g1961_muslimani = 610 | g1961_srbi = 1328 | g1961_hrvati = 286 | g1961_jugosloveni = 346 | g1961_slovenci = 6 | g1961_crnogorci = 8 | g1961_albanci = 7 | g1961_madari = 4 | g1961_romi = 1 }} == Historija == '''Historija Prnjavora''' obuhvata razvoj Prnjavora i njegove okolice od prahistorijskih naselja uz [[Ukrina|Ukrinu]], preko srednjovjekovnih političkih i crkvenih središta, [[Osmansko Carstvo|osmanske]] uprave i [[Austro-Ugarska|austro-ugarske]] kolonizacije, do jugoslavenskog i savremenog doba. U historiji Prnjavora naročito se izdvaja kraj [[19. stoljeće|19.]] i početak [[20. stoljeće|20. stoljeća]], kada je doseljavanje kolonističkih zajednica iz [[Istočna Evropa|istočne]] i [[Srednja Evropa|srednje Evrope]] oblikovalo njegov prepoznatljiv multietnički karakter i donijelo mu nadimak ''Mala Evropa''.<ref name="GradHistorijat">{{cite web|url=https://gradprnjavor.com/town/town-history/?lang=en|title=Town history|website=Grad Prnjavor|access-date=12. 3. 2026}}</ref><ref name="MalaEvropa">{{cite web|url=https://gradprnjavor.com/little-europe/?lang=en|title=Little Europe|website=Grad Prnjavor|access-date=12. 3. 2026}}</ref> === Najstariji tragovi naseljenosti === Područje današnjeg Prnjavora bilo je naseljeno još u prahistoriji. Na lokalitetu Luščić, u blizini [[Kulaši|Kulaša]], evidentirani su ostaci paleolitskog naselja, a u selima [[Popovići]] i [[Štrpci]] pronađeni su nalazi koji svjedoče o ranom prisustvu modernog čovjeka. U prnjavorskoj okolici postoje i tragovi iz [[Rimsko Carstvo|rimskog]] perioda, kao i više lokaliteta koji se vežu uz srednji vijek.<ref name="GradHistorijat" /><ref name="VisitRSHistorija">{{cite web|url=https://visitsrpska.org/en/prnjavor-kroz-istoriju/|title=Prnjavor through history|website=Tourist Organization of Republika Srpska|access-date=12. 3. 2026}}</ref> Istraženost najstarijeg razdoblja nije potpuna, ali raspoloživi nalazi pokazuju kontinuitet naseljenosti šireg prostora između donjih tokova [[Bosna (rijeka)|Bosne]] i Vrbasa. Upravo zbog takvih nalaza u lokalnoj historiografiji područje uz Ukrinu zauzima važno mjesto u razmatranju ranih ljudskih zajednica sjeverne Bosne.<ref name="VisitRSHistorija" /> === Srednji vijek === U okolici Prnjavora u izvorima se 1244. spominje utvrda [[Glaž]], sjedište istoimene župe. Ta je župa u [[14. stoljeće|16. stoljeću]] povremeno bila i pod vlašću bosanskih vladara, što ukazuje na granični i prijelazni karakter ovog prostora između slavonskog i bosanskog političkog kruga. U Glažu se između 1373. i 1506. spominje i franjevački samostan, što potvrđuje razvijenu srednjovjekovnu crkvenu organizaciju na ovom području.<ref name="HEPrnjavor">{{cite web|url=https://www.enciklopedija.hr/clanak/prnjavor|title=Prnjavor|website=Hrvatska enciklopedija|publisher=Leksikografski zavod Miroslav Krleža|access-date=12. 3. 2026}}</ref> Na srednjovjekovnu naseljenost upućuju i nekropole [[Stećci|stećaka]] u Pečenoj Ilovi, Vijačanima i drugim selima prnjavorskog kraja.<ref name="VisitRSHistorija" /> U lokalnoj tradiciji i kasnijoj historiografskoj obradi važnu ulogu ima i [[manastir Stuplje]], koji se prema predanju i pojedinim tumačenjima dovodi u vezu s [[13. stoljeće]]m, iako su njegovi temelji arheološki identificirani tek 1994. godine.<ref name="VisitRSPrnjavor">{{cite web|url=https://visitsrpska.org/en/prnjavor/|title=Prnjavor|website=Tourist Organization of Republika Srpska|access-date=12. 3. 2026}}</ref> === Pod osmanskom vlašću === Područje Prnjavora palo je pod osmansku vlast između 1528. i 1537. godine.<ref name="HEPrnjavor" /> Prema službenoj gradskoj historiji, smatra se da je samo naselje Prnjavor nastalo u [[16. stoljeće|16. stoljeću]], mada se sigurni pisani tragovi o njemu u novovjekovnim izvorima javljaju nešto kasnije.<ref name="GradHistorijat" /> Krajem [[17. stoljeće|17. stoljeća]] u jednom habsburškom vojnom izvještaju iz razdoblja 1688–1699. zabilježeni su Prnjavor (u obliku ''Bernjavor'') i Lessnia kao manje trgovišne naseobine između Vrbasa i Ukrine, svaka s približno osamdeset domaćinstava.<ref name="GradHistorijat" /> [[18. stoljeće|U 18. stoljeću]] Prnjavor se javlja i u drugim zapisima i kartografskim prikazima, a u [[19. stoljeće|19. stoljeću]] njegovo spominjanje postaje sve češće.<ref name="GradHistorijat" /><ref name="HEPrnjavor" /> Tokom druge polovine 19. stoljeća u Prnjavoru se razvijaju trgovina i zanatstvo, a naselje se čvršće povezuje s drugim krajevima Bosne i Hercegovine. U tom razdoblju Prnjavor dobija izrazitije trgovišno obilježje, a 1842. otvorena je i srpska konfesionalna škola, jedna od važnih obrazovnih ustanova tadašnjeg mjesta.<ref name="GradHistorijat" /> === Austro-Ugarska uprava === Nakon austro-ugarske okupacije Bosne i Hercegovine 1878. godine, Prnjavor ulazi u razdoblje jačeg administrativnog, ekonomskog i urbanog razvoja. U službenoj gradskoj historiji ističe se da su krajem XIX i početkom XX stoljeća izgrađeni novi upravni i javni objekti, među njima zgrada kotarske uprave, bolnica, hotel ''Popović'', kao i proširene ulice i trotoari, što je vidljivo promijenilo izgled naselja.<ref name="GradHistorijat" /> Od školske 1886/87. u Prnjavoru djeluje državna komunalna škola, a austro-ugarski period označio je i početak modernije administrativne i komunalne organizacije mjesta.<ref name="GradHistorijat" /> Urbanizacija tog vremena ostavila je trajan trag u prostornom razvoju Prnjavora i njegovom prerastanju iz manje trgovačke varoši u lokalno središte. ==== Kolonizacija i nastanak ''Male Evrope'' ==== Najvažniji proces austro-ugarskog razdoblja za historiju Prnjavora bila je kolonizacija stranog agrarnog stanovništva. Prema novijem historiografskom istraživanju, kolonizacija je u prnjavorskom kotaru trajala od 1883. do 1910. godine i trajno izmijenila njegovu etničku i vjersku strukturu. Motivi austro-ugarske uprave bili su i privredni i politički: naseljavanje slabo naseljenih prostora, unapređenje poljoprivrede te dovođenje lojalnog stanovništva iz drugih dijelova Monarhije.<ref name="Luzija2025">{{cite journal|last=Lužija|first=Stojanka|year=2025|title=Rezultati naseljavanja stranih kolonista u prnjavorskom kotaru (1883–1910)|url=https://sineza.ff.unibl.org/sineza/article/view/119|journal=Sineza|volume=6|issue=1|pages=95–107|doi=10.63356/sin.2025.007|access-date=12. 3. 2026}}</ref> Prva i najpoznatija kolonistička zajednica bili su [[Italijani]], koji su se najprije 1884. naselili u okolini Palačkovaca, da bi 1892. osnovali koloniju [[Štivor]].<ref name="Luzija2025" /> Ubrzo su uslijedila i druga naseljavanja: [[Česi]] su 1894. formirali koloniju Kobaš-Seferovci, a 1895. i Mačino brdo; [[Slovenci]] su 1895. osnovali koloniju Ralutinac; [[Nijemci]] su 1896. formirali Ukrinski Lug; [[Mađari]] su 1897. osnovali Jasici Lug (Vučjak), jedinu mađarsku agrarnu koloniju u Bosni i Hercegovini; od 1899. počinje jače doseljavanje [[Poljaci|poljskih]] i rusinskih, odnosno ukrajinskih porodica u Kokorski Lug, Kličkovo Brdo, Gumjeru, Palačkovci Lug, Gajeve, Rakovac, Dubravu, Kamenicu i Devetinu.<ref name="Luzija2025" /> Ovaj talas doseljavanja oblikovao je prepoznatljivu višekonfesionalnu i višejezičnu sliku Prnjavora. Gradski i turistički izvori navode da je krajem XIX i početkom XX stoljeća na ovom prostoru bilo prisutno 19, odnosno oko 20 etničkih grupa, zbog čega je Prnjavor dobio nadimak ''Mala Evropa'' ili ''Evropa u malom''.<ref name="GradHistorijat" /><ref name="MalaEvropa" /> Taj naziv ostao je jedna od najpoznatijih odrednica grada i u kasnijim razdobljima. === Od Prvog svjetskog rata do 1945. === Po završetku [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] Prnjavor je ušao u sastav [[Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca|Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca]], a od 1929. bio je dio [[Vrbaska banovina|Vrbaske banovine]] u [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevini Jugoslaviji]]. To razdoblje obilježili su agrarna reforma, daljnji razvoj upravnih funkcija te jačanje Prnjavora kao administrativnog, kulturnog i obrazovnog središta šireg kraja.<ref name="GradHistorijat" /> Nakon Prvog svjetskog rata u Prnjavoru djeluju samo državne škole, što svjedoči o jačanju centraliziranog obrazovnog sistema u novoj državi.<ref name="GradHistorijat" /> U međuratnom periodu grad zadržava multietnički sastav nastao u austro-ugarskom razdoblju, iako se odnosi među zajednicama mijenjaju pod uticajem šire političke i ekonomske krize u zemlji. Tokom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] područje Prnjavora bilo je zahvaćeno ratnim djelovanjima i promjenama vlasti. Lokalna službena historija navodi da je Prnjavor 10. jula 1943. oslobođen akcijom Kozaračke brigade i Prnjavorskog vojnog odreda.<ref name="GradHistorijat" /> Rat je ostavio snažne posljedice na demografsku i privrednu strukturu cijelog kraja. === Socijalističko razdoblje === Nakon 1945. Prnjavor je postao dio [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine]] u sastavu [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslavije]]. Godine 1951. formirana je općina Prnjavor, a grad je učvrstio svoju ulogu općinskog administrativnog središta.<ref name="GradHistorijat" /> U drugoj polovini [[20. stoljeće|20. stoljeća]] razvijani su novi privredni kapaciteti, saobraćajna i komunalna infrastruktura, pa je Prnjavor sve više poprimao obilježja urbanog naselja.<ref name="GradHistorijat" /> Istovremeno su poslijeratne migracije uticale na promjenu nacionalnog sastava; gradski izvori posebno ističu da se nakon Drugog svjetskog rata znatan broj Poljaka iselio u [[Poljska|Poljsku]].<ref name="MalaEvropa" /> Iako je broj pojedinih manjinskih zajednica s vremenom opadao, sjećanje na austro-ugarsku kolonizaciju i život brojnih etničkih skupina ostalo je snažno prisutno u identitetu Prnjavora. === Rat u Bosni i Hercegovini i savremeno doba === Tokom [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] (1992–1995) Prnjavor je bio uključen u ratna zbivanja [[Bosanska Krajina|Bosanske krajine]], a rat je doveo do teških društvenih i demografskih promjena. Pred [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju]] pravosnažno su razmatrani i zločini koji su obuhvatali Prnjavor; u predmetu protiv [[Momčilo Krajišnik|Momčila Krajišnika]] utvrđena je odgovornost za deportacije Bošnjaka u Prnjavoru.<ref name="KrajisnikCIS">{{cite web|url=https://www.icty.org/x/cases/krajisnik/cis/en/cis_krajisnik_en.pdf|title=MOMČILO KRAJIŠNIK|website=International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia|publisher=United Nations|access-date=12. 3. 2026}}</ref> U poslijeratnom razdoblju Prnjavor je nastavio njegovati identitet ''Male Evrope'' kroz kulturni rad i javno predstavljanje nacionalnih manjina.<ref name="MalaEvropa" /> Važna novija promjena u institucionalnom razvoju bila je 2023. godina, kada je stupio na snagu Zakon o Gradu Prnjavor i dotadašnja općina dobila status grada.<ref name="NSRSGrad">{{cite web|url=https://www.narodnaskupstinars.net/la/akti/usvojeni-zakoni/zakon-o-gradu-prnjavor|title=Zakon o Gradu Prnjavor|website=Narodna skupština Republike Srpske|access-date=12. 3. 2026}}</ref> === Historijsko naslijeđe === Historijski razvoj Prnjavora vidljiv je i u njegovoj materijalnoj baštini. [[Crkva brvnara u Palačkovcima]] iz 1843. godine jedan je od najznačajnijih sačuvanih spomenika starijeg graditeljstva na području Prnjavora i proglašena je nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.<ref name="VisitRSPrnjavor" /> Prema pojedinim pisanim tragovima, [[Gradska džamija u Prnjavoru|Gradska džamija]] u Prnjavoru podignuta je oko 1800. godine, a 2003. harem Gradske džamije proglašen je nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.<ref name="VisitRSPrnjavor" /> U gradskom naslijeđu posebno mjesto zauzima i ukrajinska crkva, za koju turistički izvori navode da je 1910. bila prva ukrajinska crkva sagrađena na Balkanu.<ref name="VisitRSPrnjavor" /> Ovi sakralni i kulturni spomenici, zajedno s tragovima kolonističkih naselja i javnim građevinama iz austro-ugarskog i jugoslavenskog razdoblja, čine osnovu historijskog pamćenja Prnjavora i svjedoče o njegovom slojevitom razvoju. == Kultura == Prnjavor bez obzira na svoju veličinu ima bogatu tradiciju amaterskog kulturnog rada, naročito vezano za pripadnike nacionalnih manjina koje su tamo živjele ili još uvijek žive u manjem broju. === Nacionalni spomenici === [[Datoteka:Prnjavor harem gradske dzamije nkd 553.JPG|mini|desno|250px|Gradska džamija u Prnjavoru.]] Na listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine za grad Prnjavor se nalaze sljedeći spomenici: * [[Gradska džamija u Prnjavoru|Harem Gradske džamije]] * [[Crkve brvnare u Bosni i Hercegovini|Pravoslavna crkva brvnara (crkva svetih apostola Petra i Pavla) u Palačkovcima]] (graditeljska cjelina).<ref>{{Cite web |url=http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/nacionalnispomenici?sort=idgrad&rows=50&page=10 |title=Spisak nacionalnih spomenika po mjestima (grad Prnjavor) |work=Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine |access-date=26. 11. 2015 }}{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Ukrajinska manjina == Prvo ukrajinsko društvo pod nazivom Rusinska čitaonica društva "Prosvita" osnovano je 1909. Tu je u principu počeo prvi kulturno prosvjetni rad ukrajinaca u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. Na osnovi "Prosvite" 1909. u Prnjavoru je sazvana osnivačka Skupština gdje kroz kratko vrijeme preregistrovana u filijalu "Prosvite" iz [[Lavov]]a ([[Galicija (historijska pokrajina)|Galicije]]). Nakon njega Ukrajinci su osnovali 1919. "Dramski kružok". Zatim 17. marta 1934. osnovali filijalu ukrajinskog [[zagreb]]ačkog društva "Prosvita" sa 58 članova. Dana 19. decembra 1935. osnovali su ukrajinsku čitaonicu. Pred [[Drugi svjetski rat]] počelo je da radi Ukrajinsko kulturno-prosvjetno društvo "Taras Ševčenko". Ono je nastavilo rad nakon [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata]] i djeluje sve do danas. == Sport == * [[KK Mladost '76]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Portal Bosna i Hercegovina}} {{commonscat|Prnjavor}} * [https://opstinaprnjavor.net/ Zvanični sajt grada Prnjavora] {{Administrativna podjela Bosne i Hercegovine}} {{Grad Prnjavor}} [[Kategorija:Prnjavor|*]] [[Kategorija:Naseljena mjesta u Prnjavoru]] [[Kategorija:Gradovi u Republici Srpskoj]] [[Kategorija:Službeni gradovi Bosne i Hercegovine]] 9n45d2z68zwswi37522k2h2pcehgbcw 3898607 3898606 2026-06-13T10:53:01Z AnToni 2325 /* Kultura */ 3898607 wikitext text/x-wiki {{Drugo značenje}} {{Infokutija naselje u BiH | ime = Prnjavor | drugo_ime = | službeno_ime = Grad Prnjavor | naselje_vrsta = Grad | slika = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/ | image1 = Prnjavor.jpg | image2 = Crkva Sv. Ilije, Prnjavor 007.jpg | image3 = Stara zgrada opstine.jpg }} | slika_veličina = | slika_alt = | slika_opis = Prnjavor | slika_zastava = | zastava_alt = | slika_grb = Prnjavor-grb.svg | grb_alt = | etimologija = | nadimak = | moto = | slika_karta = Prnjavor municipality.svg | karta_alt = | karta_opis = Grad Prnjavor u Bosni i Hercegovini | koordinate = {{coord|44|52|00.2|N|17|39|36.6|E|type:city|display=inline,title}} | entitet = [[Republika Srpska]] | osnovan = | osnivač = | sjedište = | gradonačelnik = Darko Tomaš<ref name="LI_2024">{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati_izbora/?resId=36&langId=1#/8/13/0|title=Lokalni izbori 2024 - Prnjavor|date=5. 11. 2024|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]]|access-date=16. 11. 2024}}</ref> | gradonačelnik_stranka = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]] | površina_naselja = 6.21 | površina_grada = 629.99 | površina_fusnote = <!-- <ref> </ref> --> | površina_bilješka = | nadmorska_visina = 175 | visina_fusnote = <!-- <ref> </ref> --> | najveća_visina = | najveća_visina_vrh = | najmanja_visina = | najmanja_visina_vrh = | stanovništvo_datum = [[Popis stanovništva u Bosni i Hercegovini 2013.|2013]] | stanovništvo_fusnote = <!-- <ref> </ref> --> | stanovništvo_naselje = 8120 | stanovništvo_naselje_izvor = | stanovništvo_grad = 35956 | stanovništvo_grad_izvor = | stanovništvo_demonim = | poštanski_broj = 78 430 | pozivni_broj = (+387) 51 | matični_broj_naselja = 219096<ref>{{Cite web |url=http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |title=Sistematski spisak općina i naseljenih mjesta u Bosni i Hercegovini |work=fzs.ba |access-date=24. 11. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305101405/http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |archive-date=5. 3. 2016 |url-status=dead }}</ref> | matični_broj_grada = 20494 | veb-sajt = {{URL|https://opstinaprnjavor.net/}} | fusnote = }} '''Prnjavor''' je [[Službeni gradovi Bosne i Hercegovine|grad]] i [[naseljeno mjesto]] koje se nalazi na sjeveru [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]]. Administrativno je dio Republike Srpske. Prema popisu stanovništva 2013. grad ima 35.956, a naseljeno mjesto 8.120 stanovnika. == Geografija == Grad Prnjavor nalazi se u slivu rijeke [[Ukrina|Ukrine]]. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 185 metara. Površina grada je oko 629,95&nbsp;km², a naseljeno mjesto Prnjavor se prostire na površini od oko 5,5&nbsp;km². U blizini grada Prnjavora se nalazi banja [[Kulaši]], poznata po svom ljekovitom, prirodnom vrelu mineralne vode. == Stanovništvo == {{Glavni|Demografija Prnjavora|Spisak naseljenih mjesta u gradu Prnjavoru}} === Nacionalni sastav stanovništva – grad Prnjavor === {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Prnjavor | vrsta_naseljenog_mjesta = grad | maticni_broj = 20494 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021 |url-status=live }}</ref> | g1991_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991.">{{Cite web |url=http://fzs.ba/wp-content/uploads/2016/06/nacionalni-sastav-stanovnistva-po-naseljenim-mjestima-bilten-234.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991. |work=fzs.ba |access-date= 22. 11. 2015}}</ref> | g1981_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981.">{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 22. 11. 2015}}</ref> | g1971_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971.">{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 22. 11. 2015}}</ref> | g1961_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva FNR Jugoslavije 1961.">{{Cite web |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1961/pdf/G19614001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva FNR Jugoslavije 1961. |work=stat.gov.rs |access-date= 15. 4. 2016}}</ref> | g2013_ukupno = 35956 | g2013_bosnjaci = 2979 | g2013_srbi = 30673 | g2013_hrvati = 451 | g2013_bosanci = 25 | g2013_romi = 40 | g2013_muslimani = 80 | g2013_bosanciihercegovci = 1 | g2013_jugosloveni = 41 | g2013_ukrajinci = 858 | g2013_crnogorci = 20 | g2013_slovenci = 25 | g2013_pravoslavci = 12 | g2013_makedonci = 94 | g2013_nisu_izjasnili = 239 | g2013_nepoznato = 33 | g1991_ukupno = 47055 | g1991_muslimani = 7143 | g1991_srbi = 33508 | g1991_hrvati = 1721 | g1991_jugosloveni = 1757 | g1981_ukupno = 48956 | g1981_muslimani = 6618 | g1981_srbi = 34699 | g1981_hrvati = 2060 | g1981_jugosloveni = 2400 | g1981_slovenci = 31 | g1981_crnogorci = 52 | g1981_albanci = 7 | g1981_madari = 16 | g1981_romi = 42 | g1981_makedonci = 2 | g1971_ukupno = 46734 | g1971_muslimani = 6143 | g1971_srbi = 35177 | g1971_hrvati = 2148 | g1971_jugosloveni = 96 | g1971_slovenci = 31 | g1971_crnogorci = 38 | g1971_albanci = 10 | g1971_madari = 9 | g1971_romi = 53 | g1971_makedonci = 6 | g1961_ukupno = 46109 | g1961_muslimani = 1829 | g1961_srbi = 36198 | g1961_hrvati = 2209 | g1961_jugosloveni = 2083 | g1961_slovenci = 54 | g1961_crnogorci = 14 | g1961_albanci = 10 | g1961_madari = 9 | g1961_romi = 50 | g1961_makedonci = 4 }} === Nacionalni sastav stanovništva – naseljeno mjesto Prnjavor === {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Prnjavor | vrsta_naseljenog_mjesta = naseljeno mjesto | maticni_broj = 219096 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013" /> | g1991_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991." /> | g1981_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981." /> | g1971_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971." /> | g1961_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva FNR Jugoslavije 1961." /> | g2013_ukupno = 8120 | g2013_bosnjaci = 758 | g2013_srbi = 6567 | g2013_hrvati = 141 | g2013_bosanci = 13 | g2013_romi = 13 | g2013_muslimani = 40 | g2013_jugosloveni = 28 | g2013_ukrajinci = 242 | g2013_crnogorci = 9 | g2013_slovenci = 6 | g2013_pravoslavci = 5 | g2013_makedonci = 78 | g2013_nisu_izjasnili = 112 | g2013_nepoznato = 5 | g1991_ukupno = 8104 | g1991_muslimani = 2345 | g1991_srbi = 3891 | g1991_hrvati = 219 | g1991_jugosloveni = 926 | g1981_ukupno = 6187 | g1981_muslimani = 1915 | g1981_srbi = 2577 | g1981_hrvati = 261 | g1981_jugosloveni = 907 | g1981_slovenci = 6 | g1981_crnogorci = 25 | g1981_albanci = 5 | g1981_madari = 8 | g1981_romi = 17 | g1971_ukupno = 4055 | g1971_muslimani = 1737 | g1971_srbi = 1545 | g1971_hrvati = 275 | g1971_jugosloveni = 48 | g1971_slovenci = 10 | g1971_crnogorci = 10 | g1971_albanci = 6 | g1971_madari = 3 | g1971_makedonci = 1 | g1961_ukupno = 2939 | g1961_muslimani = 610 | g1961_srbi = 1328 | g1961_hrvati = 286 | g1961_jugosloveni = 346 | g1961_slovenci = 6 | g1961_crnogorci = 8 | g1961_albanci = 7 | g1961_madari = 4 | g1961_romi = 1 }} == Historija == '''Historija Prnjavora''' obuhvata razvoj Prnjavora i njegove okolice od prahistorijskih naselja uz [[Ukrina|Ukrinu]], preko srednjovjekovnih političkih i crkvenih središta, [[Osmansko Carstvo|osmanske]] uprave i [[Austro-Ugarska|austro-ugarske]] kolonizacije, do jugoslavenskog i savremenog doba. U historiji Prnjavora naročito se izdvaja kraj [[19. stoljeće|19.]] i početak [[20. stoljeće|20. stoljeća]], kada je doseljavanje kolonističkih zajednica iz [[Istočna Evropa|istočne]] i [[Srednja Evropa|srednje Evrope]] oblikovalo njegov prepoznatljiv multietnički karakter i donijelo mu nadimak ''Mala Evropa''.<ref name="GradHistorijat">{{cite web|url=https://gradprnjavor.com/town/town-history/?lang=en|title=Town history|website=Grad Prnjavor|access-date=12. 3. 2026}}</ref><ref name="MalaEvropa">{{cite web|url=https://gradprnjavor.com/little-europe/?lang=en|title=Little Europe|website=Grad Prnjavor|access-date=12. 3. 2026}}</ref> === Najstariji tragovi naseljenosti === Područje današnjeg Prnjavora bilo je naseljeno još u prahistoriji. Na lokalitetu Luščić, u blizini [[Kulaši|Kulaša]], evidentirani su ostaci paleolitskog naselja, a u selima [[Popovići]] i [[Štrpci]] pronađeni su nalazi koji svjedoče o ranom prisustvu modernog čovjeka. U prnjavorskoj okolici postoje i tragovi iz [[Rimsko Carstvo|rimskog]] perioda, kao i više lokaliteta koji se vežu uz srednji vijek.<ref name="GradHistorijat" /><ref name="VisitRSHistorija">{{cite web|url=https://visitsrpska.org/en/prnjavor-kroz-istoriju/|title=Prnjavor through history|website=Tourist Organization of Republika Srpska|access-date=12. 3. 2026}}</ref> Istraženost najstarijeg razdoblja nije potpuna, ali raspoloživi nalazi pokazuju kontinuitet naseljenosti šireg prostora između donjih tokova [[Bosna (rijeka)|Bosne]] i Vrbasa. Upravo zbog takvih nalaza u lokalnoj historiografiji područje uz Ukrinu zauzima važno mjesto u razmatranju ranih ljudskih zajednica sjeverne Bosne.<ref name="VisitRSHistorija" /> === Srednji vijek === U okolici Prnjavora u izvorima se 1244. spominje utvrda [[Glaž]], sjedište istoimene župe. Ta je župa u [[14. stoljeće|16. stoljeću]] povremeno bila i pod vlašću bosanskih vladara, što ukazuje na granični i prijelazni karakter ovog prostora između slavonskog i bosanskog političkog kruga. U Glažu se između 1373. i 1506. spominje i franjevački samostan, što potvrđuje razvijenu srednjovjekovnu crkvenu organizaciju na ovom području.<ref name="HEPrnjavor">{{cite web|url=https://www.enciklopedija.hr/clanak/prnjavor|title=Prnjavor|website=Hrvatska enciklopedija|publisher=Leksikografski zavod Miroslav Krleža|access-date=12. 3. 2026}}</ref> Na srednjovjekovnu naseljenost upućuju i nekropole [[Stećci|stećaka]] u Pečenoj Ilovi, Vijačanima i drugim selima prnjavorskog kraja.<ref name="VisitRSHistorija" /> U lokalnoj tradiciji i kasnijoj historiografskoj obradi važnu ulogu ima i [[manastir Stuplje]], koji se prema predanju i pojedinim tumačenjima dovodi u vezu s [[13. stoljeće]]m, iako su njegovi temelji arheološki identificirani tek 1994. godine.<ref name="VisitRSPrnjavor">{{cite web|url=https://visitsrpska.org/en/prnjavor/|title=Prnjavor|website=Tourist Organization of Republika Srpska|access-date=12. 3. 2026}}</ref> === Pod osmanskom vlašću === Područje Prnjavora palo je pod osmansku vlast između 1528. i 1537. godine.<ref name="HEPrnjavor" /> Prema službenoj gradskoj historiji, smatra se da je samo naselje Prnjavor nastalo u [[16. stoljeće|16. stoljeću]], mada se sigurni pisani tragovi o njemu u novovjekovnim izvorima javljaju nešto kasnije.<ref name="GradHistorijat" /> Krajem [[17. stoljeće|17. stoljeća]] u jednom habsburškom vojnom izvještaju iz razdoblja 1688–1699. zabilježeni su Prnjavor (u obliku ''Bernjavor'') i Lessnia kao manje trgovišne naseobine između Vrbasa i Ukrine, svaka s približno osamdeset domaćinstava.<ref name="GradHistorijat" /> [[18. stoljeće|U 18. stoljeću]] Prnjavor se javlja i u drugim zapisima i kartografskim prikazima, a u [[19. stoljeće|19. stoljeću]] njegovo spominjanje postaje sve češće.<ref name="GradHistorijat" /><ref name="HEPrnjavor" /> Tokom druge polovine 19. stoljeća u Prnjavoru se razvijaju trgovina i zanatstvo, a naselje se čvršće povezuje s drugim krajevima Bosne i Hercegovine. U tom razdoblju Prnjavor dobija izrazitije trgovišno obilježje, a 1842. otvorena je i srpska konfesionalna škola, jedna od važnih obrazovnih ustanova tadašnjeg mjesta.<ref name="GradHistorijat" /> === Austro-Ugarska uprava === Nakon austro-ugarske okupacije Bosne i Hercegovine 1878. godine, Prnjavor ulazi u razdoblje jačeg administrativnog, ekonomskog i urbanog razvoja. U službenoj gradskoj historiji ističe se da su krajem XIX i početkom XX stoljeća izgrađeni novi upravni i javni objekti, među njima zgrada kotarske uprave, bolnica, hotel ''Popović'', kao i proširene ulice i trotoari, što je vidljivo promijenilo izgled naselja.<ref name="GradHistorijat" /> Od školske 1886/87. u Prnjavoru djeluje državna komunalna škola, a austro-ugarski period označio je i početak modernije administrativne i komunalne organizacije mjesta.<ref name="GradHistorijat" /> Urbanizacija tog vremena ostavila je trajan trag u prostornom razvoju Prnjavora i njegovom prerastanju iz manje trgovačke varoši u lokalno središte. ==== Kolonizacija i nastanak ''Male Evrope'' ==== Najvažniji proces austro-ugarskog razdoblja za historiju Prnjavora bila je kolonizacija stranog agrarnog stanovništva. Prema novijem historiografskom istraživanju, kolonizacija je u prnjavorskom kotaru trajala od 1883. do 1910. godine i trajno izmijenila njegovu etničku i vjersku strukturu. Motivi austro-ugarske uprave bili su i privredni i politički: naseljavanje slabo naseljenih prostora, unapređenje poljoprivrede te dovođenje lojalnog stanovništva iz drugih dijelova Monarhije.<ref name="Luzija2025">{{cite journal|last=Lužija|first=Stojanka|year=2025|title=Rezultati naseljavanja stranih kolonista u prnjavorskom kotaru (1883–1910)|url=https://sineza.ff.unibl.org/sineza/article/view/119|journal=Sineza|volume=6|issue=1|pages=95–107|doi=10.63356/sin.2025.007|access-date=12. 3. 2026}}</ref> Prva i najpoznatija kolonistička zajednica bili su [[Italijani]], koji su se najprije 1884. naselili u okolini Palačkovaca, da bi 1892. osnovali koloniju [[Štivor]].<ref name="Luzija2025" /> Ubrzo su uslijedila i druga naseljavanja: [[Česi]] su 1894. formirali koloniju Kobaš-Seferovci, a 1895. i Mačino brdo; [[Slovenci]] su 1895. osnovali koloniju Ralutinac; [[Nijemci]] su 1896. formirali Ukrinski Lug; [[Mađari]] su 1897. osnovali Jasici Lug (Vučjak), jedinu mađarsku agrarnu koloniju u Bosni i Hercegovini; od 1899. počinje jače doseljavanje [[Poljaci|poljskih]] i rusinskih, odnosno ukrajinskih porodica u Kokorski Lug, Kličkovo Brdo, Gumjeru, Palačkovci Lug, Gajeve, Rakovac, Dubravu, Kamenicu i Devetinu.<ref name="Luzija2025" /> Ovaj talas doseljavanja oblikovao je prepoznatljivu višekonfesionalnu i višejezičnu sliku Prnjavora. Gradski i turistički izvori navode da je krajem XIX i početkom XX stoljeća na ovom prostoru bilo prisutno 19, odnosno oko 20 etničkih grupa, zbog čega je Prnjavor dobio nadimak ''Mala Evropa'' ili ''Evropa u malom''.<ref name="GradHistorijat" /><ref name="MalaEvropa" /> Taj naziv ostao je jedna od najpoznatijih odrednica grada i u kasnijim razdobljima. === Od Prvog svjetskog rata do 1945. === Po završetku [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] Prnjavor je ušao u sastav [[Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca|Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca]], a od 1929. bio je dio [[Vrbaska banovina|Vrbaske banovine]] u [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevini Jugoslaviji]]. To razdoblje obilježili su agrarna reforma, daljnji razvoj upravnih funkcija te jačanje Prnjavora kao administrativnog, kulturnog i obrazovnog središta šireg kraja.<ref name="GradHistorijat" /> Nakon Prvog svjetskog rata u Prnjavoru djeluju samo državne škole, što svjedoči o jačanju centraliziranog obrazovnog sistema u novoj državi.<ref name="GradHistorijat" /> U međuratnom periodu grad zadržava multietnički sastav nastao u austro-ugarskom razdoblju, iako se odnosi među zajednicama mijenjaju pod uticajem šire političke i ekonomske krize u zemlji. Tokom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] područje Prnjavora bilo je zahvaćeno ratnim djelovanjima i promjenama vlasti. Lokalna službena historija navodi da je Prnjavor 10. jula 1943. oslobođen akcijom Kozaračke brigade i Prnjavorskog vojnog odreda.<ref name="GradHistorijat" /> Rat je ostavio snažne posljedice na demografsku i privrednu strukturu cijelog kraja. === Socijalističko razdoblje === Nakon 1945. Prnjavor je postao dio [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine]] u sastavu [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslavije]]. Godine 1951. formirana je općina Prnjavor, a grad je učvrstio svoju ulogu općinskog administrativnog središta.<ref name="GradHistorijat" /> U drugoj polovini [[20. stoljeće|20. stoljeća]] razvijani su novi privredni kapaciteti, saobraćajna i komunalna infrastruktura, pa je Prnjavor sve više poprimao obilježja urbanog naselja.<ref name="GradHistorijat" /> Istovremeno su poslijeratne migracije uticale na promjenu nacionalnog sastava; gradski izvori posebno ističu da se nakon Drugog svjetskog rata znatan broj Poljaka iselio u [[Poljska|Poljsku]].<ref name="MalaEvropa" /> Iako je broj pojedinih manjinskih zajednica s vremenom opadao, sjećanje na austro-ugarsku kolonizaciju i život brojnih etničkih skupina ostalo je snažno prisutno u identitetu Prnjavora. === Rat u Bosni i Hercegovini i savremeno doba === Tokom [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] (1992–1995) Prnjavor je bio uključen u ratna zbivanja [[Bosanska Krajina|Bosanske krajine]], a rat je doveo do teških društvenih i demografskih promjena. Pred [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju]] pravosnažno su razmatrani i zločini koji su obuhvatali Prnjavor; u predmetu protiv [[Momčilo Krajišnik|Momčila Krajišnika]] utvrđena je odgovornost za deportacije Bošnjaka u Prnjavoru.<ref name="KrajisnikCIS">{{cite web|url=https://www.icty.org/x/cases/krajisnik/cis/en/cis_krajisnik_en.pdf|title=MOMČILO KRAJIŠNIK|website=International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia|publisher=United Nations|access-date=12. 3. 2026}}</ref> U poslijeratnom razdoblju Prnjavor je nastavio njegovati identitet ''Male Evrope'' kroz kulturni rad i javno predstavljanje nacionalnih manjina.<ref name="MalaEvropa" /> Važna novija promjena u institucionalnom razvoju bila je 2023. godina, kada je stupio na snagu Zakon o Gradu Prnjavor i dotadašnja općina dobila status grada.<ref name="NSRSGrad">{{cite web|url=https://www.narodnaskupstinars.net/la/akti/usvojeni-zakoni/zakon-o-gradu-prnjavor|title=Zakon o Gradu Prnjavor|website=Narodna skupština Republike Srpske|access-date=12. 3. 2026}}</ref> === Historijsko naslijeđe === Historijski razvoj Prnjavora vidljiv je i u njegovoj materijalnoj baštini. [[Crkva brvnara u Palačkovcima]] iz 1843. godine jedan je od najznačajnijih sačuvanih spomenika starijeg graditeljstva na području Prnjavora i proglašena je nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.<ref name="VisitRSPrnjavor" /> Prema pojedinim pisanim tragovima, [[Gradska džamija u Prnjavoru|Gradska džamija]] u Prnjavoru podignuta je oko 1800. godine, a 2003. harem Gradske džamije proglašen je nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.<ref name="VisitRSPrnjavor" /> U gradskom naslijeđu posebno mjesto zauzima i ukrajinska crkva, za koju turistički izvori navode da je 1910. bila prva ukrajinska crkva sagrađena na Balkanu.<ref name="VisitRSPrnjavor" /> Ovi sakralni i kulturni spomenici, zajedno s tragovima kolonističkih naselja i javnim građevinama iz austro-ugarskog i jugoslavenskog razdoblja, čine osnovu historijskog pamćenja Prnjavora i svjedoče o njegovom slojevitom razvoju. == Kultura == === Nacionalni spomenici === [[Datoteka:Prnjavor harem gradske dzamije nkd 553.JPG|mini|desno|250px|Gradska džamija u Prnjavoru.]] Na listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine za grad Prnjavor se nalaze spomenici: * [[Gradska džamija u Prnjavoru|Harem Gradske džamije]] * [[Crkve brvnare u Bosni i Hercegovini|Pravoslavna crkva brvnara (crkva svetih apostola Petra i Pavla) u Palačkovcima]] (graditeljska cjelina).<ref>{{Cite web |url=http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/nacionalnispomenici?sort=idgrad&rows=50&page=10 |title=Spisak nacionalnih spomenika po mjestima (grad Prnjavor) |work=Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine |access-date=26. 11. 2015 }}{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Ukrajinska manjina == Prvo ukrajinsko društvo pod nazivom Rusinska čitaonica društva "Prosvita" osnovano je 1909. Tu je u principu počeo prvi kulturno prosvjetni rad ukrajinaca u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. Na osnovi "Prosvite" 1909. u Prnjavoru je sazvana osnivačka Skupština gdje kroz kratko vrijeme preregistrovana u filijalu "Prosvite" iz [[Lavov]]a ([[Galicija (historijska pokrajina)|Galicije]]). Nakon njega Ukrajinci su osnovali 1919. "Dramski kružok". Zatim 17. marta 1934. osnovali filijalu ukrajinskog [[zagreb]]ačkog društva "Prosvita" sa 58 članova. Dana 19. decembra 1935. osnovali su ukrajinsku čitaonicu. Pred [[Drugi svjetski rat]] počelo je da radi Ukrajinsko kulturno-prosvjetno društvo "Taras Ševčenko". Ono je nastavilo rad nakon [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata]] i djeluje sve do danas. == Sport == * [[KK Mladost '76]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Portal Bosna i Hercegovina}} {{commonscat|Prnjavor}} * [https://opstinaprnjavor.net/ Zvanični sajt grada Prnjavora] {{Administrativna podjela Bosne i Hercegovine}} {{Grad Prnjavor}} [[Kategorija:Prnjavor|*]] [[Kategorija:Naseljena mjesta u Prnjavoru]] [[Kategorija:Gradovi u Republici Srpskoj]] [[Kategorija:Službeni gradovi Bosne i Hercegovine]] 422erktpy43v1e1cfnwqwrk3dlz3qys 3898608 3898607 2026-06-13T10:59:32Z AnToni 2325 /* Historija */ 3898608 wikitext text/x-wiki {{Drugo značenje}} {{Infokutija naselje u BiH | ime = Prnjavor | drugo_ime = | službeno_ime = Grad Prnjavor | naselje_vrsta = Grad | slika = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/ | image1 = Prnjavor.jpg | image2 = Crkva Sv. Ilije, Prnjavor 007.jpg | image3 = Stara zgrada opstine.jpg }} | slika_veličina = | slika_alt = | slika_opis = Prnjavor | slika_zastava = | zastava_alt = | slika_grb = Prnjavor-grb.svg | grb_alt = | etimologija = | nadimak = | moto = | slika_karta = Prnjavor municipality.svg | karta_alt = | karta_opis = Grad Prnjavor u Bosni i Hercegovini | koordinate = {{coord|44|52|00.2|N|17|39|36.6|E|type:city|display=inline,title}} | entitet = [[Republika Srpska]] | osnovan = | osnivač = | sjedište = | gradonačelnik = Darko Tomaš<ref name="LI_2024">{{Cite web|url=https://www.izbori.ba/Rezultati_izbora/?resId=36&langId=1#/8/13/0|title=Lokalni izbori 2024 - Prnjavor|date=5. 11. 2024|website=izbori.ba|publisher=[[Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine]]|access-date=16. 11. 2024}}</ref> | gradonačelnik_stranka = [[Savez nezavisnih socijaldemokrata|SNSD]] | površina_naselja = 6.21 | površina_grada = 629.99 | površina_fusnote = <!-- <ref> </ref> --> | površina_bilješka = | nadmorska_visina = 175 | visina_fusnote = <!-- <ref> </ref> --> | najveća_visina = | najveća_visina_vrh = | najmanja_visina = | najmanja_visina_vrh = | stanovništvo_datum = [[Popis stanovništva u Bosni i Hercegovini 2013.|2013]] | stanovništvo_fusnote = <!-- <ref> </ref> --> | stanovništvo_naselje = 8120 | stanovništvo_naselje_izvor = | stanovništvo_grad = 35956 | stanovništvo_grad_izvor = | stanovništvo_demonim = | poštanski_broj = 78 430 | pozivni_broj = (+387) 51 | matični_broj_naselja = 219096<ref>{{Cite web |url=http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |title=Sistematski spisak općina i naseljenih mjesta u Bosni i Hercegovini |work=fzs.ba |access-date=24. 11. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305101405/http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaBiH.pdf |archive-date=5. 3. 2016 |url-status=dead }}</ref> | matični_broj_grada = 20494 | veb-sajt = {{URL|https://opstinaprnjavor.net/}} | fusnote = }} '''Prnjavor''' je [[Službeni gradovi Bosne i Hercegovine|grad]] i [[naseljeno mjesto]] koje se nalazi na sjeveru [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]]. Administrativno je dio Republike Srpske. Prema popisu stanovništva 2013. grad ima 35.956, a naseljeno mjesto 8.120 stanovnika. == Geografija == Grad Prnjavor nalazi se u slivu rijeke [[Ukrina|Ukrine]]. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 185 metara. Površina grada je oko 629,95&nbsp;km², a naseljeno mjesto Prnjavor se prostire na površini od oko 5,5&nbsp;km². U blizini grada Prnjavora se nalazi banja [[Kulaši]], poznata po svom ljekovitom, prirodnom vrelu mineralne vode. == Stanovništvo == {{Glavni|Demografija Prnjavora|Spisak naseljenih mjesta u gradu Prnjavoru}} === Nacionalni sastav stanovništva – grad Prnjavor === {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Prnjavor | vrsta_naseljenog_mjesta = grad | maticni_broj = 20494 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021 |url-status=live }}</ref> | g1991_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991.">{{Cite web |url=http://fzs.ba/wp-content/uploads/2016/06/nacionalni-sastav-stanovnistva-po-naseljenim-mjestima-bilten-234.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991. |work=fzs.ba |access-date= 22. 11. 2015}}</ref> | g1981_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981.">{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 22. 11. 2015}}</ref> | g1971_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971.">{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 22. 11. 2015}}</ref> | g1961_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva FNR Jugoslavije 1961.">{{Cite web |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1961/pdf/G19614001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva FNR Jugoslavije 1961. |work=stat.gov.rs |access-date= 15. 4. 2016}}</ref> | g2013_ukupno = 35956 | g2013_bosnjaci = 2979 | g2013_srbi = 30673 | g2013_hrvati = 451 | g2013_bosanci = 25 | g2013_romi = 40 | g2013_muslimani = 80 | g2013_bosanciihercegovci = 1 | g2013_jugosloveni = 41 | g2013_ukrajinci = 858 | g2013_crnogorci = 20 | g2013_slovenci = 25 | g2013_pravoslavci = 12 | g2013_makedonci = 94 | g2013_nisu_izjasnili = 239 | g2013_nepoznato = 33 | g1991_ukupno = 47055 | g1991_muslimani = 7143 | g1991_srbi = 33508 | g1991_hrvati = 1721 | g1991_jugosloveni = 1757 | g1981_ukupno = 48956 | g1981_muslimani = 6618 | g1981_srbi = 34699 | g1981_hrvati = 2060 | g1981_jugosloveni = 2400 | g1981_slovenci = 31 | g1981_crnogorci = 52 | g1981_albanci = 7 | g1981_madari = 16 | g1981_romi = 42 | g1981_makedonci = 2 | g1971_ukupno = 46734 | g1971_muslimani = 6143 | g1971_srbi = 35177 | g1971_hrvati = 2148 | g1971_jugosloveni = 96 | g1971_slovenci = 31 | g1971_crnogorci = 38 | g1971_albanci = 10 | g1971_madari = 9 | g1971_romi = 53 | g1971_makedonci = 6 | g1961_ukupno = 46109 | g1961_muslimani = 1829 | g1961_srbi = 36198 | g1961_hrvati = 2209 | g1961_jugosloveni = 2083 | g1961_slovenci = 54 | g1961_crnogorci = 14 | g1961_albanci = 10 | g1961_madari = 9 | g1961_romi = 50 | g1961_makedonci = 4 }} === Nacionalni sastav stanovništva – naseljeno mjesto Prnjavor === {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Prnjavor | vrsta_naseljenog_mjesta = naseljeno mjesto | maticni_broj = 219096 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013" /> | g1991_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991." /> | g1981_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981." /> | g1971_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971." /> | g1961_izvor = <ref name="Nacionalni sastav stanovništva FNR Jugoslavije 1961." /> | g2013_ukupno = 8120 | g2013_bosnjaci = 758 | g2013_srbi = 6567 | g2013_hrvati = 141 | g2013_bosanci = 13 | g2013_romi = 13 | g2013_muslimani = 40 | g2013_jugosloveni = 28 | g2013_ukrajinci = 242 | g2013_crnogorci = 9 | g2013_slovenci = 6 | g2013_pravoslavci = 5 | g2013_makedonci = 78 | g2013_nisu_izjasnili = 112 | g2013_nepoznato = 5 | g1991_ukupno = 8104 | g1991_muslimani = 2345 | g1991_srbi = 3891 | g1991_hrvati = 219 | g1991_jugosloveni = 926 | g1981_ukupno = 6187 | g1981_muslimani = 1915 | g1981_srbi = 2577 | g1981_hrvati = 261 | g1981_jugosloveni = 907 | g1981_slovenci = 6 | g1981_crnogorci = 25 | g1981_albanci = 5 | g1981_madari = 8 | g1981_romi = 17 | g1971_ukupno = 4055 | g1971_muslimani = 1737 | g1971_srbi = 1545 | g1971_hrvati = 275 | g1971_jugosloveni = 48 | g1971_slovenci = 10 | g1971_crnogorci = 10 | g1971_albanci = 6 | g1971_madari = 3 | g1971_makedonci = 1 | g1961_ukupno = 2939 | g1961_muslimani = 610 | g1961_srbi = 1328 | g1961_hrvati = 286 | g1961_jugosloveni = 346 | g1961_slovenci = 6 | g1961_crnogorci = 8 | g1961_albanci = 7 | g1961_madari = 4 | g1961_romi = 1 }} == Historija == Historija Prnjavora obuhvata razvoj Prnjavora i njegove okolice od prahistorijskih naselja uz [[Ukrina|Ukrinu]], preko srednjovjekovnih političkih i crkvenih središta, [[Osmansko Carstvo|osmanske]] uprave i [[Austro-Ugarska|austro-ugarske]] kolonizacije, do jugoslavenskog i savremenog doba. U historiji Prnjavora naročito se izdvaja kraj 19. i početak 20. stoljeća kada je doseljavanje kolonističkih zajednica iz [[Istočna Evropa|istočne]] i [[Srednja Evropa|srednje Evrope]] oblikovalo multietnički karakter i donijelo mu nadimak ''Mala Evropa''.<ref name="GradHistorijat">{{cite web|url=https://gradprnjavor.com/town/town-history/?lang=en|title=Town history|website=Grad Prnjavor|access-date=12. 3. 2026}}</ref><ref name="MalaEvropa">{{cite web|url=https://gradprnjavor.com/little-europe/?lang=en|title=Little Europe|website=Grad Prnjavor|access-date=12. 3. 2026}}</ref> === Najstariji tragovi naseljenosti === Područje današnjeg Prnjavora bilo je naseljeno još u prahistoriji. Na lokalitetu Luščić, u blizini [[Kulaši|Kulaša]], evidentirani su ostaci paleolitskog naselja, a u selima [[Popovići]] i [[Štrpci]] pronađeni su nalazi koji svjedoče o ranom prisustvu modernog čovjeka. U prnjavorskoj okolici postoje i tragovi iz [[Rimsko Carstvo|rimskog]] perioda, kao i više lokaliteta koji se vežu uz srednji vijek.<ref name="GradHistorijat" /><ref name="VisitRSHistorija">{{cite web|url=https://visitsrpska.org/en/prnjavor-kroz-istoriju/|title=Prnjavor through history|website=Tourist Organization of Republika Srpska|access-date=12. 3. 2026}}</ref> Istraženost najstarijeg razdoblja nije potpuna, ali raspoloživi nalazi pokazuju kontinuitet naseljenosti šireg prostora između donjih tokova [[Bosna (rijeka)|Bosne]] i Vrbasa. Upravo zbog takvih nalaza u lokalnoj historiografiji područje uz Ukrinu zauzima važno mjesto u razmatranju ranih ljudskih zajednica sjeverne Bosne.<ref name="VisitRSHistorija" /> === Srednji vijek === U okolici Prnjavora u izvorima se 1244. spominje utvrda [[Glaž]], sjedište istoimene župe. Ta je župa u 14. stoljeću povremeno bila i pod vlašću bosanskih vladara, što ukazuje na granični i prijelazni karakter ovog prostora između slavonskog i bosanskog političkog kruga. U Glažu se između 1373. i 1506. spominje i franjevački samostan, što potvrđuje razvijenu srednjovjekovnu crkvenu organizaciju na ovom području.<ref name="HEPrnjavor">{{cite web|url=https://www.enciklopedija.hr/clanak/prnjavor|title=Prnjavor|website=Hrvatska enciklopedija|publisher=Leksikografski zavod Miroslav Krleža|access-date=12. 3. 2026}}</ref> Na srednjovjekovnu naseljenost upućuju i nekropole [[Stećci|stećaka]] u Pečenoj Ilovi, Vijačanima i drugim selima prnjavorskog kraja.<ref name="VisitRSHistorija" /> U lokalnoj tradiciji i kasnijoj historiografskoj obradi važnu ulogu ima i [[manastir Stuplje]], koji se prema predanju i pojedinim tumačenjima dovodi u vezu s 13. stoljećem, iako su njegovi temelji arheološki identificirani tek 1994.<ref name="VisitRSPrnjavor">{{cite web|url=https://visitsrpska.org/en/prnjavor/|title=Prnjavor|website=Tourist Organization of Republika Srpska|access-date=12. 3. 2026}}</ref> === Pod osmanskom vlašću === Područje Prnjavora palo je pod osmansku vlast između 1528. i 1537.<ref name="HEPrnjavor" /> Prema službenoj gradskoj historiji, smatra se da je samo naselje Prnjavor nastalo u 16. stoljeću, mada se sigurni pisani tragovi o njemu u novovjekovnim izvorima javljaju nešto kasnije.<ref name="GradHistorijat" /> Krajem 17. stoljeća u jednom habsburškom vojnom izvještaju iz razdoblja 1688–1699. zabilježeni su Prnjavor (u obliku ''Bernjavor'') i Lessnia kao manje trgovišne naseobine između Vrbasa i Ukrine, svaka s približno osamdeset domaćinstava.<ref name="GradHistorijat" /> U 18. stoljeću Prnjavor se javlja i u drugim zapisima i kartografskim prikazima, a u 19. stoljeću njegovo spominjanje postaje sve češće.<ref name="GradHistorijat" /><ref name="HEPrnjavor" /> Tokom druge polovine 19. stoljeća u Prnjavoru se razvijaju trgovina i zanatstvo, a naselje se čvršće povezuje s drugim krajevima Bosne i Hercegovine. U tom razdoblju Prnjavor dobija izrazitije trgovišno obilježje, a 1842. otvorena je i srpska konfesionalna škola, jedna od važnih obrazovnih ustanova tadašnjeg mjesta.<ref name="GradHistorijat" /> === Austro-Ugarska uprava === Nakon austro-ugarske okupacije Bosne i Hercegovine 1878 Prnjavor ulazi u razdoblje jačeg administrativnog, ekonomskog i urbanog razvoja. Krajem 19. i početkom 20. stoljeća izgrađeni novi upravni i javni objekti, među njima zgrada kotarske uprave, bolnica, hotel ''Popović'', kao i proširene ulice i trotoari, što je vidljivo promijenilo izgled naselja.<ref name="GradHistorijat" /> Od školske 1886/87. u Prnjavoru djeluje državna komunalna škola, a austro-ugarski period označio je i početak modernije administrativne i komunalne organizacije mjesta.<ref name="GradHistorijat" /> Urbanizacija tog vremena ostavila je trajan trag u prostornom razvoju Prnjavora i njegovom prerastanju iz manje trgovačke varoši u lokalno središte. ==== Kolonizacija i nastanak ''Male Evrope'' ==== Najvažniji proces austro-ugarskog razdoblja za historiju Prnjavora bila je kolonizacija stranog agrarnog stanovništva. Prema novijem historiografskom istraživanju, kolonizacija je u prnjavorskom kotaru trajala od 1883. do 1910. i trajno izmijenila njegovu etničku i vjersku strukturu. Motivi austro-ugarske uprave bili su i privredni i politički: naseljavanje slabo naseljenih prostora, unapređenje poljoprivrede te dovođenje lojalnog stanovništva iz drugih dijelova Monarhije.<ref name="Luzija2025">{{cite journal|last=Lužija|first=Stojanka|year=2025|title=Rezultati naseljavanja stranih kolonista u prnjavorskom kotaru (1883–1910)|url=https://sineza.ff.unibl.org/sineza/article/view/119|journal=Sineza|volume=6|issue=1|pages=95–107|doi=10.63356/sin.2025.007|access-date=12. 3. 2026}}</ref> Prva i najpoznatija kolonistička zajednica bili su [[Italijani]], koji su se najprije 1884. naselili u okolini Palačkovaca, da bi 1892. osnovali koloniju [[Štivor]].<ref name="Luzija2025" /> Ubrzo su uslijedila i druga naseljavanja: [[Česi]] su 1894. formirali koloniju Kobaš-Seferovci, a 1895. i Mačino brdo; [[Slovenci]] su 1895. osnovali koloniju Ralutinac; [[Nijemci]] su 1896. formirali Ukrinski Lug; [[Mađari]] su 1897. osnovali Jasici Lug (Vučjak), jedinu mađarsku agrarnu koloniju u Bosni i Hercegovini; od 1899. počinje jače doseljavanje [[Poljaci|poljskih]] i rusinskih, odnosno ukrajinskih porodica u Kokorski Lug, Kličkovo Brdo, Gumjeru, Palačkovci Lug, Gajeve, Rakovac, Dubravu, Kamenicu i Devetinu.<ref name="Luzija2025" /> Ovaj talas doseljavanja oblikovao je prepoznatljivu višekonfesionalnu i višejezičnu sliku Prnjavora. Krajem 19. i početkom 20. stoljeća na ovom prostoru bilo prisutno 19, odnosno oko 20 etničkih grupa, zbog čega je Prnjavor dobio nadimak ''Mala Evropa'' ili ''Evropa u malom''.<ref name="GradHistorijat" /><ref name="MalaEvropa" /> Taj naziv ostao je jedna od najpoznatijih odrednica grada i u kasnijim razdobljima. === Od Prvog svjetskog rata do 1945. === Po završetku [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] Prnjavor je ušao u sastav [[Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca|Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca]], a od 1929. bio je dio [[Vrbaska banovina|Vrbaske banovine]] u [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevini Jugoslaviji]]. To razdoblje obilježili su agrarna reforma, daljnji razvoj upravnih funkcija te jačanje Prnjavora kao administrativnog, kulturnog i obrazovnog središta šireg kraja.<ref name="GradHistorijat" /> Nakon Prvog svjetskog rata u Prnjavoru djeluju samo državne škole, što svjedoči o jačanju centraliziranog obrazovnog sistema u novoj državi.<ref name="GradHistorijat" /> U međuratnom periodu grad zadržava multietnički sastav nastao u austro-ugarskom razdoblju, iako se odnosi među zajednicama mijenjaju pod uticajem šire političke i ekonomske krize u zemlji. Tokom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] područje Prnjavora bilo je zahvaćeno ratnim djelovanjima i promjenama vlasti. Lokalna službena historija navodi da je Prnjavor 10. jula 1943. oslobođen akcijom Kozaračke brigade i Prnjavorskog vojnog odreda.<ref name="GradHistorijat" /> Rat je ostavio snažne posljedice na demografsku i privrednu strukturu cijelog kraja. === Socijalističko razdoblje === Nakon 1945. Prnjavor je postao dio [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine]] u sastavu [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslavije]]. Godine 1951. formirana je općina Prnjavor, a grad je učvrstio svoju ulogu općinskog administrativnog središta.<ref name="GradHistorijat" /> U drugoj polovini 20. stoljeća razvijani su novi privredni kapaciteti, saobraćajna i komunalna infrastruktura, pa je Prnjavor sve više poprimao obilježja urbanog naselja.<ref name="GradHistorijat" /> Istovremeno su poslijeratne migracije uticale na promjenu nacionalnog sastava; gradski izvori posebno ističu da se nakon Drugog svjetskog rata znatan broj Poljaka iselio u [[Poljska|Poljsku]].<ref name="MalaEvropa" /> Iako je broj pojedinih manjinskih zajednica s vremenom opadao, sjećanje na austro-ugarsku kolonizaciju i život brojnih etničkih skupina ostalo je snažno prisutno u identitetu Prnjavora. === Rat u Bosni i Hercegovini i savremeno doba === Tokom [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] (1992–1995) Prnjavor je bio uključen u ratna zbivanja [[Bosanska Krajina|Bosanske krajine]], a rat je doveo do teških društvenih i demografskih promjena. Pred [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju]] pravosnažno su razmatrani i zločini koji su obuhvatali Prnjavor; u predmetu protiv [[Momčilo Krajišnik|Momčila Krajišnika]] utvrđena je odgovornost za deportacije Bošnjaka u Prnjavoru.<ref name="KrajisnikCIS">{{cite web|url=https://www.icty.org/x/cases/krajisnik/cis/en/cis_krajisnik_en.pdf|title=MOMČILO KRAJIŠNIK|website=International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia|publisher=United Nations|access-date=12. 3. 2026}}</ref> U poslijeratnom razdoblju Prnjavor je nastavio njegovati identitet ''Male Evrope'' kroz kulturni rad i javno predstavljanje nacionalnih manjina.<ref name="MalaEvropa" /> Važna novija promjena u institucionalnom razvoju bila je 2023, kada je stupio na snagu Zakon o Gradu Prnjavor i dotadašnja općina dobila status grada.<ref name="NSRSGrad">{{cite web|url=https://www.narodnaskupstinars.net/la/akti/usvojeni-zakoni/zakon-o-gradu-prnjavor|title=Zakon o Gradu Prnjavor|website=Narodna skupština Republike Srpske|access-date=12. 3. 2026}}</ref> === Historijsko naslijeđe === Historijski razvoj Prnjavora vidljiv je i u njegovoj materijalnoj baštini. [[Crkva brvnara u Palačkovcima]] iz 1843. godine jedan je od najznačajnijih sačuvanih spomenika starijeg graditeljstva na području Prnjavora i proglašena je nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.<ref name="VisitRSPrnjavor" /> Prema pojedinim pisanim tragovima, [[Gradska džamija u Prnjavoru|Gradska džamija]] u Prnjavoru podignuta je oko 1800, a 2003. harem Gradske džamije proglašen je nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.<ref name="VisitRSPrnjavor" /> U gradskom naslijeđu posebno mjesto zauzima i ukrajinska crkva, za koju turistički izvori navode da je 1910. bila prva ukrajinska crkva sagrađena na Balkanu.<ref name="VisitRSPrnjavor" /> == Kultura == === Nacionalni spomenici === [[Datoteka:Prnjavor harem gradske dzamije nkd 553.JPG|mini|desno|250px|Gradska džamija u Prnjavoru.]] Na listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine za grad Prnjavor se nalaze spomenici: * [[Gradska džamija u Prnjavoru|Harem Gradske džamije]] * [[Crkve brvnare u Bosni i Hercegovini|Pravoslavna crkva brvnara (crkva svetih apostola Petra i Pavla) u Palačkovcima]] (graditeljska cjelina).<ref>{{Cite web |url=http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/nacionalnispomenici?sort=idgrad&rows=50&page=10 |title=Spisak nacionalnih spomenika po mjestima (grad Prnjavor) |work=Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine |access-date=26. 11. 2015 }}{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Ukrajinska manjina == Prvo ukrajinsko društvo pod nazivom Rusinska čitaonica društva "Prosvita" osnovano je 1909. Tu je u principu počeo prvi kulturno prosvjetni rad ukrajinaca u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. Na osnovi "Prosvite" 1909. u Prnjavoru je sazvana osnivačka Skupština gdje kroz kratko vrijeme preregistrovana u filijalu "Prosvite" iz [[Lavov]]a ([[Galicija (historijska pokrajina)|Galicije]]). Nakon njega Ukrajinci su osnovali 1919. "Dramski kružok". Zatim 17. marta 1934. osnovali filijalu ukrajinskog [[zagreb]]ačkog društva "Prosvita" sa 58 članova. Dana 19. decembra 1935. osnovali su ukrajinsku čitaonicu. Pred [[Drugi svjetski rat]] počelo je da radi Ukrajinsko kulturno-prosvjetno društvo "Taras Ševčenko". Ono je nastavilo rad nakon [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata]] i djeluje sve do danas. == Sport == * [[KK Mladost '76]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Portal Bosna i Hercegovina}} {{commonscat|Prnjavor}} * [https://opstinaprnjavor.net/ Zvanični sajt grada Prnjavora] {{Administrativna podjela Bosne i Hercegovine}} {{Grad Prnjavor}} [[Kategorija:Prnjavor|*]] [[Kategorija:Naseljena mjesta u Prnjavoru]] [[Kategorija:Gradovi u Republici Srpskoj]] [[Kategorija:Službeni gradovi Bosne i Hercegovine]] j6pfyt7zwtmbgxl3uu2p9tebckdgmi3 0 9396 3898543 3898468 2026-06-12T12:13:21Z AdnanSa 226 3898543 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} Godina '''949.''' ('''[[rimski brojevi|CMXLIX]]''') bila je [[redovna godina koja počinje u ponedjeljak]] u [[julijanski kalendar|julijanskom kalendaru]]. Oznaka 949. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina. == Događaji == === Bizantijsko Carstvo === * Arapsko-bizantijski rat: Hamdanidske snage pod Sajf al-Davlom prodiru u temu Likandos, ali su poražene. Bizantijci izvode kontranapad i zauzimaju Germanikeju, porazivši vojsku iz Tarsa i prodirući sve do Antiohije na jugu. General (strateg) Teofil Kurkuas zauzima Teodosiopolis (današnji Erzurum) nakon 7-mjesečne opsade.<ref>Treadgold, Warren T. (1997), A History of the Byzantine State and Society, Stanford, CA: Stanford University Press, p. 489, ISBN 0-8047-2630-2</ref> === Arapsko carstvo === * Bizantijska delegacija upućena je halifi iz Kordobe kako bi se osigurala njegova neutralnost u slučaju napada na Kretu.<ref>Louis Bréhier, Vie et mort de Byzance, Paris, Albin Michel, 1946, 596 p.</ref> * Bizantijske ekspedicione snage pod Konstantinom Gongilom pokušavaju ponovo osvojiti Kritski emirat od Saracena. Ekspedicija završava katastrofalnim neuspjehom; bizantijski logor je uništen u iznenadnom napadu. Sam Gongil jedva bježi na svom komandnom brodu. * [[Abdurahman III]], halifa Kordobe, objavljuje džihad, pripremajući veliku vojsku i osvajajući grad Lugo na krajnjem sjeveru Iberije. Ovaj napad se pokazao kao jedan od najudaljenijih napada koje su muslimani ikada izveli u Španiji, a koji je bio demonstracija snage muslimanske države u [[El-Andaluz]]u. === Evropa === * Kralja Miroslava (ili Miroslausa) ubija ban Pribina tokom građanskog rata koji je započeo njegov mlađi brat [[Mihajlo Krešimir II]], koji ga nasljeđuje kao vladar Hrvatske. * Ljeto – Mađari pobjeđuju bavarsku vojsku kod Lae (moderna Austrija).<ref>Bóna, István (2000). The Hungarians and Europe in the 9th-10th centuries. Budapest: Historia - MTA Történettudományi Intézete, p. 27. ISBN 963-8312-67-X.</ref> * Kralj Danske Gorm, koji se oženio anglosaksonkom Tyrom, odlučio je preobratiti svoj narod u kršćanstvo. Dozvolio je nadbiskupu Adaldagu iz Hamburga da osnuje tri biskupije: Schleswig, Ribe i Aarhus.<ref>Michel Rouche Histoire du Moyen Âge, Volume 1. Editions Complexe, 2005 (ISBN 978-2-8048-0042-0)</ref> === Japan === * 14. septembar – Fudživara no Tadahira, političar i kancelar (kampaku), umire u svom rodnom Kjotu. Nakon što je vladao Japanom kao regent pod carem Suzakuom od 930. godine, klan Fudživara će nastaviti da drži regentstvo do 1180. godine, kontrolišući carsku vladu. == 949. u temama == === Religija === * Papa Agapet II potvrdio je ekskomunikacije Huga od Reimsa i [[Hugo Veliki|Huga Velikog]] na Rimskom saboru. * Pod vodstvom opata Aligerna, monasi iz Monte Cassina, koji su se sklonili u Capuu, vratili su se u svoje prvobitno sjedište. == [[Porođaj|Rođeni]] == * Fudživara no Nagatō, japanski birokrat i pjesnik (umro 1009.) * Gebhard od Konstance, njemački biskup (umro 995.) * Máel Sechnaill mac Domnaill, visoki kralj Irske (umro 1022.) * Matilda, njemačka opatica i unuka [[Oton I, car Svetog Rimskog Carstva|Otona I]] (umrla 1011.)[3] * Ranna, kannadski pjesnik (Indija) (približan datum) * Symeon (Novi teolog), bizantijski monah i pjesnik (umro 1022.) * Uma no Naishi, japanski plemić i vaka pjesnik (umro 1011.) == [[Smrt|Umrli]] == * 1. juni – Godfrey, franački plemić (približan datum) * 17. august – Li Šouzhen, kineski general i guverner * 14. septembar – Fudživara no Tadahira, japanski državnik i regent (r. 880.) * Septembar/oktobar – Abdullah ibn Al-Mustakfi, abasidski halifa (r. 905.)<ref>Bowen, Harold (1928). The Life and Times of ʿAlí Ibn ʿÍsà: The Good Vizier. Cambridge University Press. p. 385.</ref> * Decembar – Imad Al-Davla, osnivač dinastije Bujid (Iran) * 2. decembar – Odo od Wetteraua, njemački plemić * 10. decembar – Herman I, vojvoda od Švabije * An, kineska carska supruga (Pet dinastija) * Eadric, ealdorman od Wessexa (približan datum) * Jeongjong, kralj Gorjeoa (Koreja) (r. 923.) * Miroslav (ili Miroslaus), kralj Hrvatske<ref>Francis Ralph Preveden (1962). A History of the Croatian People from Their Arrival on the Shores of the Adriatic to the Present Day: Prehistory and early period until 1397 A.D. Philosophical Library. p. 67.</ref> * Xiao Han, general dinastije Khitan Liao * Junmen Venjan, kineski zen budistički monah<ref>Beata Grant (1994). Mount Lu Revisited: Buddhism in the Life and Writings of Su Shih. University of Hawaii Press. p. 198. ISBN 978-0-8248-1625-4.</ref> * Zhao Tingjin, general Kasnog Šua (r. 883.) == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Normativna kontrola}}{{Commonscat|949|949.}} k7npc6d6cmbv8ogicva887j4jlfbd82 3898545 3898543 2026-06-12T12:29:22Z AdnanSa 226 3898545 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{Godina u drugim kalendarima}} Godina '''949.''' ('''[[rimski brojevi|CMXLIX]]''') bila je [[redovna godina koja počinje u ponedjeljak]] u [[julijanski kalendar|julijanskom kalendaru]]. Oznaka 949. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina. == Događaji == === Bizantijsko Carstvo === * Arapsko-bizantijski rat: Hamdanidske snage pod Sajf Ad-Davlom prodiru u temu Likandos, ali su poražene. Bizantijci izvode kontranapad i zauzimaju Germanikeju, porazivši vojsku iz Tarsa i prodirući sve do Antiohije na jugu. General (strateg) Teofil Kurkuas zauzima Teodosiopolis (današnji Erzurum) nakon 7-mjesečne opsade.<ref>Treadgold, Warren T. (1997), A History of the Byzantine State and Society, Stanford, CA: Stanford University Press, p. 489, ISBN 0-8047-2630-2</ref> === Arapsko carstvo === * Bizantijska delegacija upućena je halifi iz Kordobe kako bi se osigurala njegova neutralnost u slučaju napada na Kretu.<ref>Louis Bréhier, Vie et mort de Byzance, Paris, Albin Michel, 1946, 596 p.</ref> * Bizantijske ekspedicione snage pod Konstantinom Gongilom pokušavaju ponovo osvojiti Kritski emirat od Saracena. Ekspedicija završava katastrofalnim neuspjehom; bizantijski logor je uništen u iznenadnom napadu. Sam Gongil jedva bježi na svom komandnom brodu. * Decembar: Adhud Ad-Davla postaje emir Farsa nakon smrti svog ujaka, Bujid Imad Ad-Davle Alija.<ref>Ilya Gershevitch [https://books.google.fr/books?id=hvx9jq_2L3EC&pg=PA260#v=onepage&q&f=false The Cambridge history of Iran : The Saljuq and Mongol periods], Volume 5. Cambridge University Press, 1968 (ISBN 978-0-521-20093-6)</ref> * [[Abdurahman III]], halifa Kordobe, objavljuje džihad, pripremajući veliku vojsku i osvajajući grad Lugo na krajnjem sjeveru Iberije. Ovaj napad se pokazao kao jedan od najudaljenijih napada koje su muslimani ikada izveli u Španiji, a koji je bio demonstracija snage muslimanske države u [[El-Andaluz]]u. === Evropa === * Zima: Arnulf I od Flandrije osvojio je dvorac Amiens od Rogera, grofa od Ponthieua. * Proljeće: [[Luj IV, kralj Zapadne Franačke|Luj Prekomorski]] napadom je iznenadio i zauzeo Laon, s izuzetkom jedne kule koju je držao Thibaud de Blois (Prevarant).<ref>Yves Sassier, Hugues Capet : Naissance d'une dynastie, Fayard, coll. « Biographies historiques », 14 janvier 1987, 364 p. (ISBN 978-2-213-67002-7), p.117</ref> Hugo Veliki interveniše i pruža pomoć Laonu. * Juli: Kralj Luj Prekomorski prima pomoć od Konrada Crvenog, vojvode od Lotaringije, kojeg je poslao Oton, koji opsjeda Senlis, ali ga ne uspijeva osvojiti, a zatim pustoši teritorije Huga Velikog sve do Sene.<ref>Joseph Guadet Richer, histoire de son temps, 1845</ref> Konrad pregovara o primirju do augusta; u međuvremenu, Luj odlazi kod Otona, a po povratku u Reims prima obavezu na vjernost Alberta od Vermandoisa. Vojvoda Hugo, izoliran nakon neuspjeha pokušaja ponovnog zauzimanja Laona, započinje mirovne pregovore. * Kralja Miroslava (ili Miroslausa) ubija ban Pribina tokom građanskog rata koji je započeo njegov mlađi brat [[Mihajlo Krešimir II]], koji ga nasljeđuje kao vladar Hrvatske. * Ljeto – Mađari pobjeđuju bavarsku vojsku kod Lae (moderna Austrija).<ref>Bóna, István (2000). The Hungarians and Europe in the 9th-10th centuries. Budapest: Historia - MTA Történettudományi Intézete, p. 27. ISBN 963-8312-67-X.</ref> * Kralj Danske Gorm, koji se oženio anglosaksonkom Tyrom, odlučio je preobratiti svoj narod u kršćanstvo. Dozvolio je nadbiskupu Adaldagu iz Hamburga da osnuje tri biskupije: Schleswig, Ribe i Aarhus.<ref>Michel Rouche Histoire du Moyen Âge, Volume 1. Editions Complexe, 2005 (ISBN 978-2-8048-0042-0)</ref> === Azija === * U južnoj Indiji, Parantaka I (Čola) je napao kraljevstvo Rastrakuta, ali ga je u bici kod Takkolama porazio Krišna III, koji je okupirao tamilsku zemlju, učinivši je vazalom.<ref>Sailendra Nath Sen Ancient Indian History and Civilization. New Age International, 1999 (ISBN 978-81-224-1198-0)</ref> === Japan === * 14. septembar – Fudživara no Tadahira, političar i kancelar (kampaku), umire u svom rodnom Kjotu. Nakon što je vladao Japanom kao regent pod carem Suzakuom od 930. godine, klan Fudživara će nastaviti da drži regentstvo do 1180. godine, kontrolišući carsku vladu. == 949. u temama == === Religija === * 1. oktobar: Osnivanje biskupije Brandenburg.<ref>Thüringisch-Sächsischer Verein für Erforschung des Vaterländischen Altertums und Erhaltung seiner Denkmale Neue Mittheilungen aus dem Gebiete historisch-antiquarischer Forschungen, Volume 11. E. Anton, 1867</ref> * 7. oktobar: Osnivanje opatije Montmajour u Provansi (ili 948. godine).<ref>D Chantelou F De Marin De Carranrais L' Abbaye de Montmajour. BiblioBazaar, LLC, 2009 (ISBN 978-1-113-05378-7)</ref> * Papa Agapet II potvrdio je ekskomunikacije Huga od Reimsa i [[Hugo Veliki|Huga Velikog]] na Rimskom saboru. * Pod vodstvom opata Aligerna, monasi iz Monte Cassina, koji su se sklonili u Capuu, vratili su se u svoje prvobitno sjedište. == [[Porođaj|Rođeni]] == * Fudživara no Nagatō, japanski birokrat i pjesnik (umro 1009.) * Gebhard od Konstance, njemački biskup (umro 995.) * Máel Sechnaill mac Domnaill, visoki kralj Irske (umro 1022.) * Matilda, njemačka opatica i unuka [[Oton I, car Svetog Rimskog Carstva|Otona I]] (umrla 1011.)[3] * Ranna, kannadski pjesnik (Indija) (približan datum) * Symeon (Novi teolog), bizantijski monah i pjesnik (umro 1022.) * Uma no Naishi, japanski plemić i vaka pjesnik (umro 1011.) == [[Smrt|Umrli]] == * 1. juni – Godfrey, franački plemić (približan datum) * 17. august – Li Šouzhen, kineski general i guverner * 14. septembar – Fudživara no Tadahira, japanski državnik i regent (r. 880.) * Septembar/oktobar – Abdullah ibn Al-Mustakfi, abasidski halifa (r. 905.)<ref>Bowen, Harold (1928). The Life and Times of ʿAlí Ibn ʿÍsà: The Good Vizier. Cambridge University Press. p. 385.</ref> * Decembar – Imad Al-Davla, osnivač dinastije Bujid (Iran) * 2. decembar – Odo od Wetteraua, njemački plemić * 10. decembar – Herman I, vojvoda od Švabije * An, kineska carska supruga (Pet dinastija) * Eadric, ealdorman od Wessexa (približan datum) * Jeongjong, kralj Gorjeoa (Koreja) (r. 923.) * Miroslav (ili Miroslaus), kralj Hrvatske<ref>Francis Ralph Preveden (1962). A History of the Croatian People from Their Arrival on the Shores of the Adriatic to the Present Day: Prehistory and early period until 1397 A.D. Philosophical Library. p. 67.</ref> * Xiao Han, general dinastije Khitan Liao * Junmen Venjan, kineski zen budistički monah<ref>Beata Grant (1994). Mount Lu Revisited: Buddhism in the Life and Writings of Su Shih. University of Hawaii Press. p. 198. ISBN 978-0-8248-1625-4.</ref> * Zhao Tingjin, general Kasnog Šua (r. 883.) == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Normativna kontrola}}{{Commonscat|949|949.}} cb19kronc72i2f0vvdaliwx1hwwr8rj 4 9976 3898556 3821568 2026-06-12T18:45:30Z Tuzla Tourist City 182497 /* */ Nova stranica, dodan sadržaj 3898556 wikitext text/x-wiki Tuzla Tourist City portal na društvenim mrežama radi na promociji Tuzle i Tuzlanskog kantona kao turističke cjeline == Vitalni članci koji nedostaju == *[[Kosa crta]] ([[:en:Slash (punctuation)|en]]), ([[:hr:Kosa crta|hr]]) *[[Kompleksnost]] / [[Složenost]] ([[:en:Complexity|en]]) == Trenutni zahtjevi == *[[Ankaray]] [[:es:Ankaray|(es)]] *[[Ay çöreği]] [[:es:Ay çöreği|(es)]] *[[Çörek]] [[:tr:Çörek|(tr)]] *[[Carmine Crocco]] [[:en:Carmine Crocco|(en)]], [[:it:Carmine Crocco|(it)]] *[[Giovanni Passannante]] [[:fr:Giovanni Passannante|(fr)]], [[:it:Giovanni Passannante|(it)]] *[[Young Corbett III]] [[:en:Young Corbett III|(en)]], [[:it:Young Corbett III|(it)]], [[:pl:Young Corbett III|(pl)]] *[[Leonardo De Lorenzo]] [[:de:Leonardo De Lorenzo|(de)]], [[:en:Leonardo De Lorenzo|(en)]], [[:es:Leonardo De Lorenzo|(es)]], [[:fr:Leonardo De Lorenzo|(fr)]] [[:it:Leonardo De Lorenzo|(it)]] *[[Andrej Kolkutin]] [[:de:Andrei Kolkoutine|(de)]],[[:en:Andrei Kolkoutine|(en)]],[[:es:Andréi Kolkoutin|(es)]],[[:fr:Andrei Kolkoutine|(fr)]] *[[Arhitektura Sarajeva]] *[[Asim Bajrić]] *[[Bullet for My Valentine]] ([[:en:Bullet for My Valentine|(en)]]) *[[Carl Nielsen]] ([[:en:Carl Nielsen|en]]), ([[:de:Carl Nielsen|de]]), ([[:fr:Carl Nielsen|fr]]), ([[:da:Carl Nielsen|da]]) *[[Iskra (časopis)]] *[[Cem Kızıltuğ]] ([[:de:Cem_Kızıltuğ|de]]) ([[:en:Cem_Kızıltuğ|en]]) ([[:fr:Cem_Kızıltuğ|fr]]) ([[:tr:Cem_Kızıltuğ|tr]]) *[[Cvetelina Grahić]] ([[:bg:Цветелина Грахич|bg]]) *[[Dedždžal]] [[:en:Masih_ad-Dajjal|(en)]],[[:de:Dajjal|(de)]] *[[Država i nacija po Anti Starčeviću]] *[[Državne zajednice]] *[[Dumitru Găleșanu]] [[:en:Dumitru Găleșanu III|(en)]], [[:ro:Dumitru Găleșanu|(ro)]], [[:it:Dumitru Găleșanu|(it)]] *[[Glineni ratnici]] ([[:en:Terracotta Army|en]]) *[[Izborni i stranački sistemi]] [[:en:Voting_system|(en)]], [[:de:Wahlsystem|(de)]] *[[Junuz Kečo]] *[[Kamenje Stennessa]] ([[:en:Standing Stones of Stenness|en]]) *[[La Venta]] ([[:en:La Venta|en]]) *[[Lapidarni spomenici Bosne i Huma]] *[[Latentna toplota]] [[:de:Latente_Wärme|(de)]], [[:en:Latent_heat|(en)]] *[[Mackenzie Davis]] [[:de:Mackenzie Davis|(de)]], [[:en:Mackenzie Davis|(en)]] *[[Magnetoskopi]] *[[Martov]] *[[Mile Devrnja]] ([[:cs:Mile Devrnja|cs]]) *[[Modular Audio Recognition Framework]] / [[MARF]] ([[:en:Modular Audio Recognition Framework|(en)]],[[:simple:Modular Audio Recognition Framework|(simple)]],[[:de:Modular Audio Recognition Framework|(de)]],[[:vi:Modular Audio Recognition Framework|(vi)]],[[:ru:Modular Audio Recognition Framework|(ru)]],[[:bg:Modular Audio Recognition Framework|(bg)]],[[:pl:Modular Audio Recognition Framework|(pl)]],[[:uk:Modular Audio Recognition Framework|(uk)]],[[:zh:Modular Audio Recognition Framework|(zh)]],[[:es:Modular Audio Recognition Framework|(es)]],[[:pt:Modular Audio Recognition Framework|(pt)]]) *[[Nahotka]] ([[:en:Nakhodka|(en)]], [[:de:Nakhodka|(de)]], [[:ru:Находка (город)|(ru)]] *[[Narodni suverenitet]] [[:de:Volkssouveränität|(de)]], [[:en:Popular_sovereignty|(en)]]) *[[Neomura]] [[:en:Neomura|(en)]] *[[Nonsens]] [[:de:Nonsens|(de)]] *[[NSK - Neue Slowenische Kunst]] [[:de:Neue_Slowenische_Kunst|(de)]] *[[Operativni sistemi koji rade na "Sunovim" serverima]] *[[Palenque]] ([[:en:Palenque|en]]) *[[Pčelinji otrov]] [[:en:Apitoxin|(en)]],[[:de:Bienengift|(de)]] *[[Pejzažno slikarstvo 19. stoljeća]] *[[Plehov]] *[[Podno grijanje]] [[:de:Fußbodenheizung|(de)]], [[:en:Underfloor_heating|(en)]], [[:hr:Podno_grijanje|(hr)]] *[[Poređenje Wi-Fi i WiMax mreža]] *[[Portishead]] [[:en:Portishead_(band)|(en)]],[[:de:Portishead|(de)]] *[[Privatizacija u Federaciji Bosne i Hercegovine]] *[[Renju]] *[[Sakib Pozderac]] *[[Saraṇa Bhikkhu]] ([[:es:Saraṇa Bhikkhu|es]]) *[[Školstvo u Bosni i Hercegovini za vrijeme austrougarske okupacije]] *[[Temelji državne vlasti]] *[[Teretana]] [[:de:Fitnessstudio|(de)]], [[:en:Health_club|(en)]] *[[Termocentrala]] [[:de:Wärmekraftwerk|(de)]], [[:en:Thermal_power_station|(en)]], [[:hr:Termoelektrane|(hr)]], [[:sr:Термоелектрана|(sr)]] *[[Toplotna cijev]] [[:de:Wärmerohr|(de)]], [[:en:Heatpipe|(en)]] *[[Univerzalna decimalna klasifikacija (UDK)]][[:hr:Univerzalna decimalna klasifikacija|(hr)]] *[[Unski lađari]], [[Bosanska Krupa#Programske aktivnosti tokom godine|nešto infomacija]] *[[Uspostavljanje austrougarske vlasti u Bosni i Hercegovini]] *[[Vedrana Seksan]] *[[Vincent Valentine]] [[:en:Vincent Valentine|(en)]] *[[Jeff Gordon]] ([[:de:Jeff Gordon|de]]), ([[:en:Jeff Gordon|en]]), ([[:es:Jeff Gordon|es]]), ([[:fr:Jeff Gordon|fr]]), ([[:id:Jeff Gordon|id]]), ([[:pt:Jeff Gordon|pt]]) *[[QGIS]] ([[:de:QGIS|de]], [[:en:QGIS|en]]) *[[Ivan Kušan]] *[[Elizabeth Olsen]] ([[:de:Elizabeth Olsen|de]]), ([[:en:Elizabeth Olsen|en]]), ([[:es:Elizabeth Olsen|es]]), ([[:fr:Elizabeth Olsen|fr]]), ([[:pt:Elizabeth Olsen|pt]]) *[[Mode Gakuen Cocoon Tower]] ([[:en:Mode Gakuen Cocoon Tower|en]]) *[[Haruka Yoshimura]] ([[:en:Haruka Yoshimura|en]]) *[[Ayaka Nanase]] ([[:en:Ayaka Nanase|en]]) *[[Associated Press]] ([[:en:Associated Press|en]]) *[[Playboy]] ([[:en:Playboy|en]]) === Hemija === *[[Malonska kiselina]] ([[:en:Malonic acid|en]]) *[[Metilmalonska kiselina]] ([[:en:Methylmalonic acid|en]]) === Računarske igre === *[[Age of Empires]] ([[:en:Age of Empires (video game)|en]]) *[[Amnesia: The Dark Descent]] ([[:en:Amnesia: The Dark Descent|en]]) *[[Baldur's Gate]] ([[:en:Baldur's Gate|en]]) *[[Call of Duty (igra)]] ([[:en:Call of Duty (video game)|en]]) *[[F.E.A.R.]] ([[:en:F.E.A.R.|en]]) *[[Fahrenheit (igra)]] ([[:en:Fahrenheit (2005 video game)|en]]) *[[Fallout (igra)]] ([[:en:Fallout (video game)|en]]) *[[Gothic (igra)]] ([[:en:Gothic (video game)|en]]) *[[Grand Theft Auto V]] ([[:en:Grand Theft Auto V|en]]) *[[Guitar Hero (igra)]] ([[:en:Guitar Hero (video game)|en]]) *[[Half-Life (igra)]] ([[:en:Half-Life (video game)|en]]) *[[Hearts of Iron]] ([[:en:Hearts of Iron|en]]) *[[Heroes of Might and Magic III]] ([[:en:Heroes of Might and Magic III|en]]) *[[Jazz Jackrabbit 2]] ([[:en:Jazz Jackrabbit 2|en]]) *[[Just Cause]] ([[:en:Just Cause (video game)|en]]) *[[Mafia (igra)]] ([[:en:Mafia (video game)|en]]) *[[Midtown Madness]] ([[:en:Midtown Madness|en]]) *[[Pac-Man]] ([[:en:Pac-Man|en]]) *[[Pong]] ([[:en:Pong|en]]) *[[Prince of Persia (igra 1989)]] ([[:en:Prince of Persia (1989 video game)|en]]) *[[Rayman 3: Hoodlum Havoc]] ([[:en:Rayman 3: Hoodlum Havoc|en]]) *[[Red Dead Redemption]] ([[:en:Red Dead Redemption|en]]) *[[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl]] ([[:en:S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl|en]]) *[[The Witcher]] ([[:en:The Witcher (video game)|en]]) *[[World of Tanks]] ([[:en:World of Tanks|en]]) === Serija igara === *[[Assassin's Creed]] ([[:en:Assassin's Creed|en]]) *[[Call of Duty]] ([[:en:Call of Duty|en]]) *[[Devil May Cry]] ([[:en:Devil May Cry|en]]) *[[Grand Theft Auto (serija)]] ([[:en:Grand Theft Auto (series)|en]]) *[[Mass Effect]] ([[:en:Mass Effect|en]]) *[[Need for Speed]] ([[:en:Need for Speed|en]]) *[[Rayman]] ([[:en:Rayman|en]]) *[[StarCraft]] ([[:en:StarCraft|en]]) *[[The Elder Scrolls]] ([[:en:The Elder Scrolls|en]]) *[[Warcraft]] ([[:en:Warcraft|en]]) *[[Worms (serija)]] ([[:en:Worms (series)|en]]) === Spomenici u BiH === *[[Tvrđava Fortica (Podveležje)]] ([[:hr:Tvrđava Fortica (Podveležje)|hr]]) *[[Tvrđava Mali grad (Podveležje)]] ([[:hr:Tvrđava Mali grad (Podveležje)|hr]]) *[[Tvrđava Guberača]] ([[:hr:Tvrđava Guberača|hr]]) *[[Tvrđava Sveta gora (Podveležje)]] ([[:hr:Tvrđava Sveta gora (Podveležje)|hr]]) === Muzika === *[[Pauk (grupa)]], novi val, post-punk igz1n9ogozmsiterm9gsebeyupphbz8 3898557 3898556 2026-06-12T18:46:01Z Quinlan83 133395 Restored revision 3821568 by [[Special:Contributions/KWiki|KWiki]] ([[User talk:KWiki|talk]]): Restore (TwinkleGlobal) 3898557 wikitext text/x-wiki {{Korisno|WP:ZČ}} Na ovoj stranici možete da postavite zahtjeve da se određeni članci napišu. Molimo da pretražite Wikipediju prije nego postavite zahtjev za novi članak da bi izbjegli dupliciranje postojećeg koji ima malo drugačije ime ili je njegov naslov napisan na drugačiji način a koji se može proširiti umjesto dodavanja novog članka. == Vitalni članci koji nedostaju == *[[Kosa crta]] ([[:en:Slash (punctuation)|en]]), ([[:hr:Kosa crta|hr]]) *[[Kompleksnost]] / [[Složenost]] ([[:en:Complexity|en]]) == Trenutni zahtjevi == *[[Ankaray]] [[:es:Ankaray|(es)]] *[[Ay çöreği]] [[:es:Ay çöreği|(es)]] *[[Çörek]] [[:tr:Çörek|(tr)]] *[[Carmine Crocco]] [[:en:Carmine Crocco|(en)]], [[:it:Carmine Crocco|(it)]] *[[Giovanni Passannante]] [[:fr:Giovanni Passannante|(fr)]], [[:it:Giovanni Passannante|(it)]] *[[Young Corbett III]] [[:en:Young Corbett III|(en)]], [[:it:Young Corbett III|(it)]], [[:pl:Young Corbett III|(pl)]] *[[Leonardo De Lorenzo]] [[:de:Leonardo De Lorenzo|(de)]], [[:en:Leonardo De Lorenzo|(en)]], [[:es:Leonardo De Lorenzo|(es)]], [[:fr:Leonardo De Lorenzo|(fr)]] [[:it:Leonardo De Lorenzo|(it)]] *[[Andrej Kolkutin]] [[:de:Andrei Kolkoutine|(de)]],[[:en:Andrei Kolkoutine|(en)]],[[:es:Andréi Kolkoutin|(es)]],[[:fr:Andrei Kolkoutine|(fr)]] *[[Arhitektura Sarajeva]] *[[Asim Bajrić]] *[[Bullet for My Valentine]] ([[:en:Bullet for My Valentine|(en)]]) *[[Carl Nielsen]] ([[:en:Carl Nielsen|en]]), ([[:de:Carl Nielsen|de]]), ([[:fr:Carl Nielsen|fr]]), ([[:da:Carl Nielsen|da]]) *[[Iskra (časopis)]] *[[Cem Kızıltuğ]] ([[:de:Cem_Kızıltuğ|de]]) ([[:en:Cem_Kızıltuğ|en]]) ([[:fr:Cem_Kızıltuğ|fr]]) ([[:tr:Cem_Kızıltuğ|tr]]) *[[Cvetelina Grahić]] ([[:bg:Цветелина Грахич|bg]]) *[[Dedždžal]] [[:en:Masih_ad-Dajjal|(en)]],[[:de:Dajjal|(de)]] *[[Država i nacija po Anti Starčeviću]] *[[Državne zajednice]] *[[Dumitru Găleșanu]] [[:en:Dumitru Găleșanu III|(en)]], [[:ro:Dumitru Găleșanu|(ro)]], [[:it:Dumitru Găleșanu|(it)]] *[[Glineni ratnici]] ([[:en:Terracotta Army|en]]) *[[Izborni i stranački sistemi]] [[:en:Voting_system|(en)]], [[:de:Wahlsystem|(de)]] *[[Junuz Kečo]] *[[Kamenje Stennessa]] ([[:en:Standing Stones of Stenness|en]]) *[[La Venta]] ([[:en:La Venta|en]]) *[[Lapidarni spomenici Bosne i Huma]] *[[Latentna toplota]] [[:de:Latente_Wärme|(de)]], [[:en:Latent_heat|(en)]] *[[Mackenzie Davis]] [[:de:Mackenzie Davis|(de)]], [[:en:Mackenzie Davis|(en)]] *[[Magnetoskopi]] *[[Martov]] *[[Mile Devrnja]] ([[:cs:Mile Devrnja|cs]]) *[[Modular Audio Recognition Framework]] / [[MARF]] ([[:en:Modular Audio Recognition Framework|(en)]],[[:simple:Modular Audio Recognition Framework|(simple)]],[[:de:Modular Audio Recognition Framework|(de)]],[[:vi:Modular Audio Recognition Framework|(vi)]],[[:ru:Modular Audio Recognition Framework|(ru)]],[[:bg:Modular Audio Recognition Framework|(bg)]],[[:pl:Modular Audio Recognition Framework|(pl)]],[[:uk:Modular Audio Recognition Framework|(uk)]],[[:zh:Modular Audio Recognition Framework|(zh)]],[[:es:Modular Audio Recognition Framework|(es)]],[[:pt:Modular Audio Recognition Framework|(pt)]]) *[[Nahotka]] ([[:en:Nakhodka|(en)]], [[:de:Nakhodka|(de)]], [[:ru:Находка (город)|(ru)]] *[[Narodni suverenitet]] [[:de:Volkssouveränität|(de)]], [[:en:Popular_sovereignty|(en)]]) *[[Neomura]] [[:en:Neomura|(en)]] *[[Nonsens]] [[:de:Nonsens|(de)]] *[[NSK - Neue Slowenische Kunst]] [[:de:Neue_Slowenische_Kunst|(de)]] *[[Operativni sistemi koji rade na "Sunovim" serverima]] *[[Palenque]] ([[:en:Palenque|en]]) *[[Pčelinji otrov]] [[:en:Apitoxin|(en)]],[[:de:Bienengift|(de)]] *[[Pejzažno slikarstvo 19. stoljeća]] *[[Plehov]] *[[Podno grijanje]] [[:de:Fußbodenheizung|(de)]], [[:en:Underfloor_heating|(en)]], [[:hr:Podno_grijanje|(hr)]] *[[Poređenje Wi-Fi i WiMax mreža]] *[[Portishead]] [[:en:Portishead_(band)|(en)]],[[:de:Portishead|(de)]] *[[Privatizacija u Federaciji Bosne i Hercegovine]] *[[Renju]] *[[Sakib Pozderac]] *[[Saraṇa Bhikkhu]] ([[:es:Saraṇa Bhikkhu|es]]) *[[Školstvo u Bosni i Hercegovini za vrijeme austrougarske okupacije]] *[[Temelji državne vlasti]] *[[Teretana]] [[:de:Fitnessstudio|(de)]], [[:en:Health_club|(en)]] *[[Termocentrala]] [[:de:Wärmekraftwerk|(de)]], [[:en:Thermal_power_station|(en)]], [[:hr:Termoelektrane|(hr)]], [[:sr:Термоелектрана|(sr)]] *[[Toplotna cijev]] [[:de:Wärmerohr|(de)]], [[:en:Heatpipe|(en)]] *[[Univerzalna decimalna klasifikacija (UDK)]][[:hr:Univerzalna decimalna klasifikacija|(hr)]] *[[Unski lađari]], [[Bosanska Krupa#Programske aktivnosti tokom godine|nešto infomacija]] *[[Uspostavljanje austrougarske vlasti u Bosni i Hercegovini]] *[[Vedrana Seksan]] *[[Vincent Valentine]] [[:en:Vincent Valentine|(en)]] *[[Jeff Gordon]] ([[:de:Jeff Gordon|de]]), ([[:en:Jeff Gordon|en]]), ([[:es:Jeff Gordon|es]]), ([[:fr:Jeff Gordon|fr]]), ([[:id:Jeff Gordon|id]]), ([[:pt:Jeff Gordon|pt]]) *[[QGIS]] ([[:de:QGIS|de]], [[:en:QGIS|en]]) *[[Ivan Kušan]] *[[Elizabeth Olsen]] ([[:de:Elizabeth Olsen|de]]), ([[:en:Elizabeth Olsen|en]]), ([[:es:Elizabeth Olsen|es]]), ([[:fr:Elizabeth Olsen|fr]]), ([[:pt:Elizabeth Olsen|pt]]) *[[Mode Gakuen Cocoon Tower]] ([[:en:Mode Gakuen Cocoon Tower|en]]) *[[Haruka Yoshimura]] ([[:en:Haruka Yoshimura|en]]) *[[Ayaka Nanase]] ([[:en:Ayaka Nanase|en]]) *[[Associated Press]] ([[:en:Associated Press|en]]) *[[Playboy]] ([[:en:Playboy|en]]) === Hemija === *[[Malonska kiselina]] ([[:en:Malonic acid|en]]) *[[Metilmalonska kiselina]] ([[:en:Methylmalonic acid|en]]) === Računarske igre === *[[Age of Empires]] ([[:en:Age of Empires (video game)|en]]) *[[Amnesia: The Dark Descent]] ([[:en:Amnesia: The Dark Descent|en]]) *[[Baldur's Gate]] ([[:en:Baldur's Gate|en]]) *[[Call of Duty (igra)]] ([[:en:Call of Duty (video game)|en]]) *[[F.E.A.R.]] ([[:en:F.E.A.R.|en]]) *[[Fahrenheit (igra)]] ([[:en:Fahrenheit (2005 video game)|en]]) *[[Fallout (igra)]] ([[:en:Fallout (video game)|en]]) *[[Gothic (igra)]] ([[:en:Gothic (video game)|en]]) *[[Grand Theft Auto V]] ([[:en:Grand Theft Auto V|en]]) *[[Guitar Hero (igra)]] ([[:en:Guitar Hero (video game)|en]]) *[[Half-Life (igra)]] ([[:en:Half-Life (video game)|en]]) *[[Hearts of Iron]] ([[:en:Hearts of Iron|en]]) *[[Heroes of Might and Magic III]] ([[:en:Heroes of Might and Magic III|en]]) *[[Jazz Jackrabbit 2]] ([[:en:Jazz Jackrabbit 2|en]]) *[[Just Cause]] ([[:en:Just Cause (video game)|en]]) *[[Mafia (igra)]] ([[:en:Mafia (video game)|en]]) *[[Midtown Madness]] ([[:en:Midtown Madness|en]]) *[[Pac-Man]] ([[:en:Pac-Man|en]]) *[[Pong]] ([[:en:Pong|en]]) *[[Prince of Persia (igra 1989)]] ([[:en:Prince of Persia (1989 video game)|en]]) *[[Rayman 3: Hoodlum Havoc]] ([[:en:Rayman 3: Hoodlum Havoc|en]]) *[[Red Dead Redemption]] ([[:en:Red Dead Redemption|en]]) *[[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl]] ([[:en:S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl|en]]) *[[The Witcher]] ([[:en:The Witcher (video game)|en]]) *[[World of Tanks]] ([[:en:World of Tanks|en]]) === Serija igara === *[[Assassin's Creed]] ([[:en:Assassin's Creed|en]]) *[[Call of Duty]] ([[:en:Call of Duty|en]]) *[[Devil May Cry]] ([[:en:Devil May Cry|en]]) *[[Grand Theft Auto (serija)]] ([[:en:Grand Theft Auto (series)|en]]) *[[Mass Effect]] ([[:en:Mass Effect|en]]) *[[Need for Speed]] ([[:en:Need for Speed|en]]) *[[Rayman]] ([[:en:Rayman|en]]) *[[StarCraft]] ([[:en:StarCraft|en]]) *[[The Elder Scrolls]] ([[:en:The Elder Scrolls|en]]) *[[Warcraft]] ([[:en:Warcraft|en]]) *[[Worms (serija)]] ([[:en:Worms (series)|en]]) === Spomenici u BiH === *[[Tvrđava Fortica (Podveležje)]] ([[:hr:Tvrđava Fortica (Podveležje)|hr]]) *[[Tvrđava Mali grad (Podveležje)]] ([[:hr:Tvrđava Mali grad (Podveležje)|hr]]) *[[Tvrđava Guberača]] ([[:hr:Tvrđava Guberača|hr]]) *[[Tvrđava Sveta gora (Podveležje)]] ([[:hr:Tvrđava Sveta gora (Podveležje)|hr]]) === Muzika === *[[Pauk (grupa)]], novi val, post-punk 8lipqgi1lybgozjsft4efobynkie8xd 0 37589 3898596 3850923 2026-06-13T10:38:07Z KWiki 9400 /* Vanjski linkovi */ 3898596 wikitext text/x-wiki {{Kontroverzno}} {{Infokutija osoba | ime = Carl Gustav Jung | slika = Carl-Jung-mod.jpg | veličina_slike = | opis = | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1875|7|26}} | mjesto_rođenja = Kesswil, Švicarska | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1961|6|6|1875|7|26}} | mjesto_smrti = Küsnacht, Švicarska | nacionalnost = | druga_imena = | zanimanje = | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajna_djela = }} '''Carl Gustav Jung''' (1875 - 1961), švicarski [[psihoanalitičar]].<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/biography/Carl-Jung|title=Carl Jung {{!}} Biography, Theory, & Facts|newspaper=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=3. 1. 2018}}</ref> Rođen u Keswillu, u porodici protestantskog pastora. U [[Bazel]]u završava gimnaziju i studij [[medicina|medicine]], a potom pod uticajem rada [[Kraft Ebbing]]a, odlučuje se za izučavanje [[psihijatrija|psihijatrije]]. Godine 1900. radi kao asistent na psihijatrijskoj klinici [[Zürich|ciriškog]] Univerziteta, te ubrzo doktorira na temu "Psihologija i patologija takozvanih okultnih pojavnosti". Iste godine dolazi u bolnicu Burghozly u Zürichu, na čijem čelu je bio poznati [[Eugen Bleuler]]. Sedam godina kasnije susreće se sa [[Freud]]om. U nekim knjigama stoji zapisano da je njihov razgovor, pri prvom susretu, trajao 13 sati. Jung ostavlja veliki trag u Freudovom [[Beč]]kom psihoanaltičkom društvu, ali se brzo potpuno odvaja od Freuda i njegovog autoriteta, te osniva svoju vlastitu psihoanalitičku školu i pravac koji je poznat pod imenom "[[kompleksna psihologija]]".Osnovne teorije kompleksne ili analitičke psihologije tiču se Jungovog pojma 'kolektivnog nesvjesnog' koje predstavlja hipotetički konstrukt koji označava univerzalni, urođeni dio duše, u svakom ljudskom biću. Njegove elemente Jung je nazvao 'arhetipovima', a proces psihološkog sazrijevanja individue, u pogledu ostvarivanja potencijala iz nesvjesnog i postizanja potpunosti - individuacija<ref>[http://www.scribd.com/doc/50797253/Hark-Leksikon-osnovnih-Jungovskh-pojmova Helmut Hark - Leksikon osnovnih Jungovskh pojmova]</ref>. Godine 1944. Univerzitet u Bazelu otvara katedru za medicinsku psihologiju i postavlja Junga na njeno čelo. Umire 1961. godine u selu Bolingen, na obali Ciriškog jezera. == Jungova važnija djela == * "Psihologija i alhemija" * "Psihologija demencije prekoks" * "Preobražaji i simboli libida" == Također pogledajte == * [[Logos]] == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat-inline|Carl Gustav Jung}} {{Wikicitat|Carl Jung}} * http://www.iging.com/intro/foreword.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061210030730/http://www.iging.com/intro/foreword.htm |date=10. 12. 2006}} {{en simbol}} * http://www.all-about-psychology.com/association-method.html {{en simbol}} * http://www.all-about-psychology.com/psychology-of-occult-phenomena.html {{en simbol}} {{Analitička psihologija}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Jung, Carl Gustav}} [[Kategorija:Rođeni 1875.]] [[Kategorija:Umrli 1961.]] [[Kategorija:Biografije, Kesswil]] [[Kategorija:Švicarski psihijatri]] [[Kategorija:Švicarski psiholozi]] [[Kategorija:Švicarski filozofi]] 9110s5uivqx534kqspky9mgj0rexan6 0 41536 3898588 3846746 2026-06-13T10:24:17Z ~2026-34645-40 182531 /* */ 3898588 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Petar Kresimir IV.JPG|mini|Petar Krešimir IV]] [[Historija Hrvatske]] u doba narodnih vladara se dijeli je osetljiba tema,jer se istoricari idalje pokusavaju da utvrde tvrdnje. '''''Sledeci detalji nisu totalno tacni jer istoricari/arheolozi nisu uspeli da nadju nikakve konkretne dokaze koje bi ukazalo na njihovo postojanje,tako da je sledeca stranica samo spekulacija bez sigurnih dokazana.''''' Tokom prvoga, Hrvatska je bila podijeljena na [[Dalmatiska kneževina|Dalmatinsku]] i [[Panonska kneževina|Panonsku kneževinu]], dok nakon Tomislavove pobjede nad [[Mađari]]ma dolazi do ujedinjenja države i nastanka kraljevstva. Za popis vladara tokom prvog razdoblja pogledajte stranicu [[Hrvatski knezovi]]. Popis(mogucih)Hrvatskih kraljeva: ;Dinastija [[Trpimirovići]] * [[Tomislav I Trpimirović|Tomislav]] (925–928) * [[Trpimir II]] (928–935) * [[Krešimir I]] (935–945) * [[Miroslav, kralj Hrvatske|Miroslav]] (945–949) * [[Miroslav Krešimir II]] (949–969) * [[Stjepan Držislav]] (969–997) * [[Svetoslav Suronja]] (997–1000) * [[Krešimir III]] (1000–1030) * [[Stjepan I]] (1030–1058) * [[Petar Krešimir IV]] (1058–1074) * [[Dmitar Zvonimir]] (1075–1089) ('''nije bio Trpimirović)''' * [[Stjepan II Trpimirović|Stjepan II]] (1089–1091) ;Dinastija [[Svačići]] * [[Petar Svačić]] (1091–1097) Smrću Petra Svačića u bitki protiv Mađara nestaje posljednji narodni kralj Hrvatske. Proći će još pet ratnih godina do trenutka sklapanja hrvatsko - ugarske personalne unije dva kraljevstva s jednim zajedničkim kraljem iz dinastije [[Arpadovići]]. Popis tih kraljeva možete naći na stranici [[Spisak hrvatsko-ugarskih kraljeva]]. [[Kategorija:Historija Hrvatske]] [[Kategorija:Hrvatski vladari]] [[Kategorija:Spiskovi vezani za Hrvatsku|Kraljevi]] atsx0ego19zl2mo9c4mjqtmp9xiitl9 3898591 3898588 2026-06-13T10:26:29Z AnToni 2325 Vraćene izmjene korisnika [[Special:Contributions/~2026-34645-40|~2026-34645-40]] ([[User talk:~2026-34645-40|razgovor]]) na posljednju izmjenu korisnika [[User:AnToni|AnToni]] 3803574 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Petar Kresimir IV.JPG|mini|Petar Krešimir IV]] [[Historija Hrvatske]] u doba narodnih vladara se dijeli na dva perioda. Tokom prvoga, Hrvatska je bila podijeljena na [[Dalmatiska kneževina|Dalmatinsku]] i [[Panonska kneževina|Panonsku kneževinu]], dok nakon Tomislavove pobjede nad [[Mađari]]ma dolazi do ujedinjenja države i nastanka kraljevstva. Za popis vladara tokom prvog razdoblja pogledajte stranicu [[Hrvatski knezovi]]. Popis Hrvatskih kraljeva: ;Dinastija [[Trpimirovići]] * [[Tomislav I Trpimirović|Tomislav]] (925–928) * [[Trpimir II]] (928–935) * [[Krešimir I]] (935–945) * [[Miroslav, kralj Hrvatske|Miroslav]] (945–949) * [[Miroslav Krešimir II]] (949–969) * [[Stjepan Držislav]] (969–997) * [[Svetoslav Suronja]] (997–1000) * [[Krešimir III]] (1000–1030) * [[Stjepan I]] (1030–1058) * [[Petar Krešimir IV]] (1058–1074) * [[Dmitar Zvonimir]] (1075–1089) ('''nije bio Trpimirović)''' * [[Stjepan II Trpimirović|Stjepan II]] (1089–1091) ;Dinastija [[Svačići]] * [[Petar Svačić]] (1091–1097) Smrću Petra Svačića u bitki protiv Mađara nestaje posljednji narodni kralj Hrvatske. Proći će još pet ratnih godina do trenutka sklapanja hrvatsko - ugarske personalne unije dva kraljevstva s jednim zajedničkim kraljem iz dinastije [[Arpadovići]]. Popis tih kraljeva možete naći na stranici [[Spisak hrvatsko-ugarskih kraljeva]]. [[Kategorija:Historija Hrvatske]] [[Kategorija:Hrvatski vladari]] [[Kategorija:Spiskovi vezani za Hrvatsku|Kraljevi]] 5o4ru396qrkkqhnqevxrmm03waokfp0 0 46901 3898547 3851087 2026-06-12T12:49:06Z AdnanSa 226 3898547 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naučnik | ime = Richard Feynman | slika = Richard Feynman 1988.png | opis_slike = Feynman u 1988. | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1918|5|11}} | mjesto_rođenja = [[New York]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1988|2|15|1918|5|11}} | mjesto_smrti = [[Los Angeles]], [[Kalifornija]], SAD | polje = [[Teorijska fizika]] | radna_institucija = [[Univerzitet Cornell]]<br />[[Kalifornijski tehnološki institut]] | alma_mater = [[Masačusetski institut za tehnologiju]] ([[Bachelor of Science|S.B.]])<br />[[Univerzitet Princeton]] ([[Doctor of Philosophy|Ph.D.]]) | doktorski_mentor = [[John Archibald Wheeler]] | doktorski_studenti = {{Plainlist| * [[James M. Bardeen]] * [[Laurie Brown (fizičar)|Laurie Mark Brown]] * [[Thomas Curtright]] * [[Albert Hibbs]] * [[Giovanni Rossi Lomanitz]] * [[George Zweig]] }} | akademski_savjetnici = | uticao_na = | uticali_na_njega = | poznat_po = {{Plainlist| * [[Projekt "Manhattan"]] * [[Nanotehnologija]] * [[Kvantno računarstvo]] * [[Kvantna elektrodinamika]]}} | nagrade = {{Plainlist| * [[Nagrada Albert Einstein]] (1954) * [[Nagrada Ernest Orlando Lawrence|Nagrada E. O. Lawrence]] (1962) * [[Nobelova nagrada za fiziku]] (1965) * [[Članstvo u Kraljevskom društvu]] (1965) * [[Ørstedova medalja]] (1972) * [[Nacionalna medalja za nauku]] (1979)}} | fusnote = }} '''Richard Phillips Feynman''' (11. maj 1918 – 15. februar 1988) bio je [[Sjedinjene Američke Države|američki]] teorijski fizičar.<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/biography/Richard-Feynman|title=Richard Feynman {{!}} Biography & Facts|newspaper=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=18. 9. 2017}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Richard Phillips Feynman|journal=Oxford Reference|url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095816115|language=en|doi=10.1093/oi/authority.20110803095816115}}</ref> Jedan od najutjecajnih američkih fizičara [[20. vijek]]a i jedan od 10 najvećih fizičara<ref name="media.caltech.edu">{{Cite web |url=http://media.caltech.edu/press_releases/12019 |title=Arhivirana kopija |access-date=31. 8. 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321043038/http://media.caltech.edu/press_releases/12019 |archive-date=21. 3. 2012 |url-status=dead }}</ref>. Za svoj rad na kvantnoj elektrodinamici, Feynman je dobio [[Nobelova nagrada za fiziku|Nobelovu nagradu za fiziku]] [[1965]]. godine, zajedno s [[Julian Schwinger|Julianom Schwingerom]] and [[Shin-Ichiro Tomonaga|Shin-Ichirom Tomonagom]], za njihov fundamentalni rad na polju [[kvantna elektrodinamika|kvantne elektrodinamike]] (QED), s dubokim posljedicama za fiziku elementarnih čestica".<ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1965/summary/ "The Nobel Prize in Physics 1965"]. Nobel Foundation.</ref> Također je poznat po svom radu na formulaciji putnog integrala kvantne mehanike, teoriji fizike superfluidnosti pothlađenog tekućeg helija i partonskom modelu. Feynman je razvio slikovnu shemu za matematičke izraze koji opisuju ponašanje subatomskih čestica, koja je kasnije postala poznata kao Feynmanovi dijagrami i još uvijek se široko koristi. Pored toga što je bio nadatnuti predavač i amaterski [[muzičar]], učestvovao je u razvoju [[atomska bomba|atomske bombe]], a bio je kasnije i član odbora koji je istraživao nesreću [[Space Shuttle]]a Challenger. Uz svoj rad u teorijskoj fizici, Feynmanu se pripisuje pionirska uloga u oblasti kvantnog računarstva i uvođenje koncepta nanotehnologije. Bio je profesor teorijske fizike na Kalifornijskom institutu za tehnologiju (California Institute of Technology) na katedri Richarda C. Tolmana. U anketi koju je 1999. godine britanski časopis Physics World proveo među 130 vodećih fizičara širom svijeta, rangiran je kao sedmi najveći fizičar svih vremena.<ref>[https://physicsworld.com/a/physics-past-present-future/ "Physics: past, present, future"]. Physics World.</ref> Također je poznat kroz zbirke svojih anegdota Ralpha Leightona, opisanim u knjigama ''Surely You're Joking, Mr. Feynman!'', ''What Do You Care What Other People Think?'' i ''Tuva or Bust!''. Richard Feynman je bio u mnogim stvarima ekscentrik i slobodni duh. Bio je tema nekoliko [[biografija]], počevši s Genius: The Life and Science of Richard Feynman autora Jamesa Gleicka. Feynman je bio vatreni popularizator fizike kroz knjige i predavanja, uključujući predavanje o [[Nanotehnologija|nanotehnologiji]] „[[There's Plenty of Room at the Bottom]]“ (Mnogo je prostora na dnu) održano na sastanku Američkog fizičkog društva na Caltechu, 29. decembra 1959. godine, gdje razmotra mogućnost neposredne manipulacije pojedinačnih atoma, kao mnogo snažnijeg oblika sintetičke hemije, nego one korištene do tada. Držao je dodiplomska predavanja, "Feynmanova predavanja o fizici" (1961–1964), kao i predavanja za laiku, zabilježena u knjigama Karakter fizičkog zakona (1965) i QED: Čudna teorija svjetlosti i materije (1985). [[Kim Eric Drexler|K. Eric Drexler]] kasnije uzima Feynmanov koncept milijarde malih fabrika, i dodaje ideju da one mogu kopirati same sebe, kontrolisane računarom, umjesto ljudske kontrole. Ovo je Drexler iznio u svojoj knjizi iz 1986: '''Engines of Creation: The Coming Era of Nanotechnology'''. ==Bibliografija== ===Odabrani naučni radovi=== *{{cite book|title=Selected Papers of Richard Feynman: With Commentary|first=Richard P.|last=Feynman|editor=Laurie M. Brown|publisher=World Scientific|series=20th Century Physics|year=2000|isbn=978-9810241315|url=https://archive.org/details/selectedpapersof0000feyn}} *{{cite book|first=Richard P.|last=Feynman|title=The Principle of Least Action in Quantum Mechanics|year=1942|series=Ph.D. Dissertation, Princeton University|publisher=World Scientific (with title "Feynman's Thesis: a New Approach to Quantum Theory")|publication-date=2005|editor=Laurie M. Brown|isbn=978-9812563804|url=https://archive.org/details/feynmansthesisne00feyn_0}} *{{cite journal|author1-link=John A. Wheeler|first1=John A.|last1=Wheeler|first2=Richard P.|last2= Feynman|title= Interaction with the Absorber as the Mechanism of Radiation|journal= [[Rev. Mod. Phys.]]|volume= 17|pages=157–181|year=1945|doi=10.1103/RevModPhys.17.157|bibcode = 1945RvMP...17..157W|issue=2–3 }} *{{cite book|first=Richard P.|last=Feynman|osti=4341197|title=A Theorem and its Application to Finite Tampers|publisher=[[Los Alamos National Laboratory|Los Alamos Scientific Laboratory]], [[United States Atomic Energy Commission|Atomic Energy Commission]]|year=1946}} *{{cite book|first1=Richard P.|last1=Feynman|author2-link=Thomas A. Welton|first2=T. A.|last2= Welton|osti=4381097|title=Neutron Diffusion in a Space Lattice of Fissionable and Absorbing Materials|publisher=[[Los Alamos National Laboratory|Los Alamos Scientific Laboratory]], [[United States Atomic Energy Commission|Atomic Energy Commission]]|year=1946}} *{{cite book|first1=Richard P.|last1=Feynman|author2-link=Nicholas Metropolis|last2=Metropolis|first2= N.|author3-link=Edward Teller|first3=E.|last3= Teller|osti=4417654|title=Equations of State of Elements Based on the Generalized Fermi-Thomas Theory|publisher=[[Los Alamos National Laboratory|Los Alamos Scientific Laboratory]], [[United States Atomic Energy Commission|Atomic Energy Commission]]|year=1947}} *{{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=Space-time approach to non-relativistic quantum mechanics|journal= [[Rev. Mod. Phys.]]|volume= 20|pages= 367–387|year=1948a|doi=10.1103/RevModPhys.20.367|bibcode = 1948RvMP...20..367F|issue=2 }} *{{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title= Relativistic Cut-Off for Quantum Electrodynamics|journal=[[Physical Review]]|volume= 74|pages=1430–1438|year=1948b|doi=10.1103/PhysRev.74.1430|bibcode = 1948PhRv...74.1430F|issue=10 }} *{{cite journal|author1-link=John A. Wheeler|first1=John A.|last1=Wheeler|first2=Richard P.|last2= Feynman|title= Classical Electrodynamics in Terms of Direct Interparticle Action|journal= [[Rev. Mod. Phys.]]|volume= 21|pages=425–433|year=1949|doi=10.1103/RevModPhys.21.425|bibcode = 1949RvMP...21..425W|issue=3 }} *{{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title= The theory of positrons|journal= [[Phys. Rev.]]|volume= 76|pages= 749–759|year=1949|doi=10.1103/PhysRev.76.749|bibcode = 1949PhRv...76..749F|issue=6 }} *{{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=Space-Time Approach to Quantum Electrodynamic|journal=[[Phys. Rev.]]|volume= 76|pages=769–789|year=1949b|doi=10.1103/PhysRev.76.769|bibcode = 1949PhRv...76..769F|issue=6 }} *{{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=Mathematical formulation of the quantum theory of electromagnetic interaction|journal= [[Phys. Rev.]]|volume= 80|pages= 440–457|year=1950|doi=10.1103/PhysRev.80.440|bibcode = 1950PhRv...80..440F|issue=3 }} *{{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title= An Operator Calculus Having Applications in Quantum Electrodynamics|journal= [[Phys. Rev.]]|volume= 84|pages=108–128|year=1951|doi=10.1103/PhysRev.84.108|bibcode = 1951PhRv...84..108F }} *{{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title= The λ-Transition in Liquid Helium|journal= [[Phys. Rev.]]|volume= 90|pages=1116–1117|year=1953|doi=10.1103/PhysRev.90.1116.2|bibcode = 1953PhRv...90.1116F|issue=6 }} *{{cite book|first1=Richard P.|last1=Feynman|author2-link=Frederic de Hoffmann|last2=de Hoffmann|first2= F.|author3-link=Robert Serber|last3=Serber|first3=R.|osti=4354998|title=Dispersion of the Neutron Emission in U235 Fission|publisher=[[Los Alamos National Laboratory|Los Alamos Scientific Laboratory]], [[United States Atomic Energy Commission|Atomic Energy Commission]]|year=1955}} *{{cite journal|pmid = 17774518|last=Feynman|first=Richard P.|publication-date=24. 2. 1956|year=1956|title=Science and the Open Channel |url = https://archive.org/details/sim_science_1956-02-24_123_3191/page/n1|volume=123|issue=3191|periodical=[[Science (journal)|Science]]|page=307|doi = 10.1126/science.123.3191.307|bibcode = 1956Sci...123..307F }} *{{cite journal|first1=M.|last1=Cohen| first2=Richard P.|last2= Feynman|title=Theory of Inelastic Scattering of Cold Neutrons from Liquid Helium|journal= [[Phys. Rev.]]|volume= 107|pages=13–24|year=1957|doi=10.1103/PhysRev.107.13|bibcode = 1957PhRv..107...13C }} *{{cite journal|first1=Richard P.|last1=Feynman|first2= F. L.|last2= Vernon|first3= R.W.|last3=Hellwarth|title=Geometric representation of the Schrödinger equation for solving maser equations|journal=J. Appl. Phys|year=1957|doi=10.1063/1.1722572|volume=28|page=49|bibcode = 1957JAP....28...49F }} *{{cite web|last=Feynman|first=Richard P.|url=http://www.its.caltech.edu/~feynman/plenty.html|title=Plenty of Room at the Bottom|publisher=Presentation to American Physical Society|year=1959|access-date=2. 8. 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20100211190050/http://www.its.caltech.edu/~feynman/plenty.html|archive-date=11. 2. 2010|url-status=dead}} *{{cite journal|pmid = 13889186|last1=Edgar|first1=R. S.|last2=Feynman|first2=Richard P.|last3=Klein|first3=S.|last4=Lielausis|first4=I. |publication-date=februar 1962|year=1962|title=Mapping experiments with r mutants of bacteriophage T4D |volume=47|periodical=[[Genetics (journal)|Genetics]]|pages=179–86|last5 = Steinberg|first5 = CM|pmc = 1210321}} *{{cite journal|pmid = 17791121|last=Feynman|first=Richard P.|publication-date=12. 8. 1966|year=1966 |title=The Development of the Space-Time View of Quantum Electrodynamics |url = https://archive.org/details/sim_science_1966-08-12_153_3737/page/698|volume=153|issue=3737|periodical=[[Science (journal)|Science]]|pages=699–708|doi = 10.1126/science.153.3737.699|bibcode = 1966Sci...153..699F }} *{{cite journal|pmid = 17778830|last=Feynman|first=Richard P.|publication-date=15. 2. 1974|year=1974a|title=Structure of the proton |volume=183|issue=4125|periodical=[[Science (journal)|Science]]|pages=601–610|doi = 10.1126/science.183.4125.601|bibcode = 1974Sci...183..601F }} *{{cite journal|url=http://calteches.library.caltech.edu/51/02/CargoCult.pdf|format=PDF|title=Cargo Cult Science|author=Feynman, Richard P.|journal=Engineering and Science|volume=37|issue=7|year=1974|access-date=2. 8. 2011|archive-date=4. 3. 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090304000024/http://calteches.library.caltech.edu/51/02/CargoCult.pdf|url-status=dead}} *{{cite journal|pmid = 9897894|last=Feynman|first=Richard P.|last2=Kleinert|first2=Hagen|author2-link=Hagen Kleinert|publication-date=decembar 1986|year=1986|title=Effective classical partition functions|volume=34|issue=6|periodical=Phys. Rev., A|pages=5080–5084|doi = 10.1103/PhysRevA.34.5080|bibcode = 1986PhRvA..34.5080F }} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat}} * http://www.feynmanlectures.caltech.edu/ Feynman-ova predavanja na Caltech-u {{Richard Feynman}} {{Nobelova nagrada za fiziku}} {{stub-nobel}} {{DEFAULTSORT:Feynman, Richard}} [[Kategorija:Američki fizičari]] [[Kategorija:Dobitnici Nobelove nagrade za fiziku]] [[Kategorija:Rođeni 1918.]] [[Kategorija:Umrli 1988.]] [[Kategorija:Inozemni članovi Kraljevskog društva]] [[Kategorija:Kvantni fizičari]] [[Kategorija:Eksperimentalni fizičari]] [[Kategorija:Richard Feynman| ]] [[Kategorija:Jevreji]] [[Kategorija:Biografije, New York]] [[Kategorija:Američki teorijski fizičari]] pwh1xy7o7x8thy55fh0qf4no9twe9j5 0 70592 3898553 3851919 2026-06-12T14:23:09Z AnToni 2325 3898553 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Vladar | Ime =George VI | Nasljeđivanje =[[Spisak britanskih vladara|Kralj Ujedinjenog Kraljevstva]] | Slika =King George VI LOC matpc.14736 (cleaned).jpg | Opis slike = | Vladavina =11. decembar 1936 - 6. februar 1952. | Krunidba =12. maj 1937. | Prethodnik =[[Edvard VIII od Ujedinjenog Kraljevstva|Eduard VIII]] | Nasljednik =[[Elizabeta II]] | Supružnik =[[Elizabeth Bowes-Lyon]] | Djeca =[[Elizabeta II]]<br />[[Margareta od Ujdinjenog Kraljevstva|Margareta]] | Dinastija =[[Dinastija Windsor|Windsor]] | Himna =[[God Save the King]] | Otac =[[George V, kralj Ujedinjenog Kraljevstva|George V]] | Majka =[[Marija od Tecka]] | Datum rođenja =14. decembar 1895. | Datum smrti =6. februar 1952. |}} '''George VI''' 14. decembar 1895 - 6. februar 1952) je bio [[Spisak engleskih i britanskih vladara|kralj Ujedinjenog Kraljevstva]] i [[krunske zemlje Commonwealtha|zemalja Commonwealtha]], te [[car]] [[Indija|Indije]] od bratove abdikacije do svoje smrti. == Djetinjstvo i obrazovanje == Rođen je za vrijeme vladavine svoje pranane, [[Viktorija od Ujedinjenog Kraljevstva|kraljice Viktorije]], kao drugi sin [[George V od Ujedinjenog Kraljevstva|princa Georgea]] i [[Marija od Tecka|princeze Mary]], tada vojvode i vojvotkinje od Yorka. Njegov otac je bio drugi sin [[Edvard VIII od Ujedinjenog Kraljevstva|Eduarda]] i [[Aleksandra od Danske|Aleksandre]], tada princa i princeze od Velsa. Datum njegovog rođenja poklapao se sa datumom smrti njegovog pradede, [[Albert od Saskokoburga i Gote|princa Alberta]]. Kraljica Viktorija je zato zatražila da njen novorođeni praunuk bude nazvan ''Albert''. U trenutku rođenja princ Albert je bio četvrti u nasljednom nizu, iza svog dede, oca i starijeg brata. Godine 1910]], devet godina nakon smrti kraljice Viktorije, umro je kralj Edvard VII, Georgev dedo, te je Georgev otac postao kralj George VI, a najstariji mu brat postao je princ od Velsa. Bio je bolešljivo i plašljivo dijete. Georgevi roditelji bili su isključeni iz sinovljeg obrazovanja, koje je bilo povjeravano raznim guvernatama, kao što je bio običaj među ondašnjom [[aristokratija|aristokratijom]]. Kao što je bilo uobičajeno među muškim članovima britanske kraljevske porodice, princ Albert je završio vojnu školu. Godine 1914. počeo je služiti vojsku u [[Prvi svjetski rat|Prvom svjetskom ratu]], ali je godine 1916. povučen zbog [[ulcerozne lezije želuca]]. Po završetku rata studirao je [[historija|historiju]] i [[ekonomija|ekonomiju]]. Tada počinje preuzimati odgovornosti koje je nosio kao član kraljevske porodice. Mijenjao je oca na turnejama i posjetama fabrikama i rudnicima, te je zato postao poznat kao "Industrijski princ". Nije, međutim, bio dobar u držanju govora, što ga je, zajedno sa problemima sa mucanjem i stidljivim karakterom, bacalo u sjenu starijeg brata. == Brak == George je sebi, u vremenu kada se od prinčeva još uvijek očekivalo da ožene princeze, dao popriličnu slobodu pri izboru mladenke. Godine 1920. upoznao je [[Elizabeth Bowes-Lyon]], kćerku 14. grofa od Strathmorea, koja je, uprkos svom porijeklu od [[Robert I Škotski|Roberta I Škotskog]] i [[Henrik VII Engleski|Henrika VII Engleskog]], prema britanskom zakonu smatrana običnom građankom. Elizabeth je odbila dvije prinčeve prošnje, da bi na kraju pristala i udala se za njega 26. aprila 1923. u [[Westminsterska opatija|opatiji Westminster]]. Brak princa i princeze George smatran je korakom prema modernizaciji monarhije i gledan je sa odobravanjem naroda. Nakon vjenčanja, vojvoda i vojvotkinja od Yorka dobili su vlastitu rezidenciju u [[London]]u, gdje su živjeli relativno zatvoreno. Iz njihovog braka rođene su dvije kćerke: [[Elizabeta II od Ujedinjenog Kraljevstva|princeza Elizabeta]] i [[princeza Margareta, grofica od Snowdowna|princeza Margareta]]. Uz pomoć supruge riješio je problem mucanja i oslobodio se straha od držanja govora pred masama. Svoj prvi govor nakon uspješnih terapija održao je u [[Canberra|Canberri]], u [[Australija|Australiji]]. Dana 20. januara 1936. umro je Georgev otac i kruna je automatski otišla u ruke njegovog brata, a princ Albert mu je bio presumirani nasljednik. Novi kralj, [[Edvard VIII od Ujedinjenog Kraljevstva|Edvard VIII]], nije dobio podršku svojih savjetnika kada im je dao do znanja da namjerava oženiti svoju dotadašnju ljubavnicu, dva puta razvedenu Amerikanku [[Wallis Warfield]]. Kada mu je rečeno da britanski narod neće prihvatiti Amerikanku sa dva živa bivša muža za svoju kraljicu, Edvard VIII je odlučio abdicirati. Princ Albert nije želio prihvatiti krunu, ali je, bez obzira na svoje želje, postao kralj [[11. decembar|11. decembra]] 1936. kada je njegov brat potpisao dokumente o svojoj [[abdikacija|abdikaciji]]. == Vladavina == Po dolasku na tron, dotadašnji princ Albert, uzeo je ime George VI, u želji da označi kontinuitet vladavine svoga oca i da vrati povjerenje u monarhiju. Prva odluka novog kralja bila je da svom bratu i njegovoj ženi da titulu vojvode i vojvotkinje od Windsora, ali je odbio omogućiti svojoj novoj snasi oslovljavanje ''Kraljevska Visost''. Krunidba novog kraljevskog para održana je [[12. maj]]a 1937. na datum koji je prvobitno bio određen za neodržanu krunidbu njegovog brata. Odmah nakon krunidbe kralj se sa porodicom preselio u [[Buckinghamska palača|Buckinghamsku palaču]], zvaničnu rezidenciju britanskog monarha. Početak Georgeve vladavine obilježen je osjećajem dolaska novog rata u Evropi, pa je glavni kraljev cilj bio podržavanje anti-[[nacizam|nacističke]] politike premijera [[Neville Chamberlain|Nevillea Chamberlaina]] i njegovih stavova prema [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]]. Kraljevska porodica, na insistiranje kralja Georgea i kraljice Elizabeth, ostala u [[London]]u tokom cijelog [[Drugi svjetski rat|Drugog svijetskog rata]]. Predlagana je evakuaciju u [[Kanada|Kanadu]], ali kralj i kraljica su odbili, te odlučili ostati i pružati stalnu moralnu podršku britanskom narodu. George VI je tokom svoje vladavine doživio ubrzani raspad Britanske imperije. Bivši dominioni postali su suverena kraljevstva koja su sačinila krunske zemlje Commonwealtha. Iz Commonwealtha su tokom Georgeve vladavine izašli [[Jordan]] (1946.), [[Burma]] i [[Palestina]] (1948.), [[Irska]] (1949.) i [[Indija]] (1950). George se po izlasku Irske i Indije iz Commonwealtha odrekao titula kralja Irske (titule koju je uveo [[Henrik VIII Engleski]]) i cara Indije (koju je uvela njegova pranana Viktorija), te ostao posljednji nosilac tih titula. Kraljevo zdravlje počelo se pogoršavati. Strastveni pušač, obolio je od [[rak pluća|raka pluća]] i arteriosklerioze. Umro je 6. februara 1952. a naslijedila ga je najstarija kćerka, [[Elizabeta II]]. {{S-start}} {{Redoslijed| |prije = [[Edvard VIII od Ujedinjenog Kraljevstva|Eduard VIII]] |naslov = [[Spisak britanskih vladara|Kralj Ujedinjenog Kraljevstva]] |poslije = [[Elizabeta II]] }} {{S-end}} {{Britanski vladari}} == Reference i bilješke == {{refspisak}} {{Commonscat|George VI of the United Kingdom}} [[Kategorija:Kraljevi Ujedinjenog Kraljevstva]] [[Kategorija:Vojvode od Yorka]] [[Kategorija:Windsori]] k4todo77di53qbpb5eci2d6dkqyg835 0 72758 3898548 3866775 2026-06-12T13:09:35Z Ryuu Kan Bu 176754 3898548 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Vladar | Ime = Charles III | Slika = King Charles III (July 2023).jpg | Nasljeđivanje = [[Spisak britanskih kraljeva|Kralj Ujedinjenog Kraljevstva]] i drugih [[Krunske zemlje Commonwealtha|kraljevstava Commonwealtha]] | Opis slike = Charles III 2023. | Vladavina = 8. septembar 2022 – | Krunidba = 6. maj 2023. | Prethodnik = [[Elizabeta II]] | Nasljednik = | Prestolonasljednik = [[William, princ od Velsa]] | Supružnik = [[Diana Spencer]] (1981–1996)<br />[[Camilla, kraljica-supruga Ujedinjenog Kraljevstva|Camilla Parker Bowles]] (2005–) | Dinastija = [[Windsor]] | Djeca = [[William, princ od Velsa]]<br />[[Princ Harry, vojvoda od Sussexa]] | Otac = [[Princ Filip, vojvoda od Edinburgha|Filip, vojvoda od Edinburgha]] | Majka = [[Elizabeta II]] | Datum rođenja = {{Datum rođenja i godine|1948|11|14}} | Mjesto rođenja = [[Bakingemska palača]], [[London]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo]] }} '''Charles III''' (Charles Philip Arthur George;<ref>Budući da je član kraljevske porodice koji ima titulu, princ Charles zakonski nema prezime. U slučaju da odluči koristiti prezime u nekim situacijama, za prezime bi uzeo '''Windsor-Mountbatten'''.</ref>Bosansko ime — '''Karlo III'''; rođen 14. novembra 1948) trenutni je [[Spisak britanskih vladara|kralj]] [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Sjeverne Irske]], [[Kanada|Kanade]], [[Australija|Australije]], [[Novi Zeland|Novog Zelanda]], [[Jamajka|Jamajke]], [[Bahami|Bahama]], [[Grenada|Grenade]], [[Papua Nova Gvineja|Papua Nove Gvineje]], [[Solomonska Ostrva|Solomonskih ostrva]], [[Tuvalu]]a, [[Sveta Lucija|Svete Lucije]], [[Sveti Vincent i Grenadini|Svetog Vincenta i Grenadina]], [[Antigva i Barbuda|Antigve i Barbude]], [[Beliz]]a, te [[Sveti Kristofor i Nevis|Svetog Kristofora i Nevisa]]. Kao najstariji sin [[spisak engleskih i britanskih vladara|britanskog monarha]], princ Charles je bio [[nasljedni niz za britanski tron|prijestolonasljednik trona Ujedinjenog Kraljevstva]] i tronova četrnaest ostalih [[Kraljevstva Commonwealtha|kraljevstava Commonwealtha]]. Kao britanski prijestolonasljednik nosio je titulu princa od Velsa (tradicionalnu [[Engleska|englesku]] prijestolonasljedničku titulu) i titulu vojvode od Rothesaya (tradicionalnu [[Škotska|škotsku]] prijestolonasljedničku titulu). Inuitska plemena u [[Kanada|kraljevini Kanadi]] nazivaju ga ''Attaniout Ikeneego'', što znači "sin velike poglavice".<ref name=canadianheritage>{{Cite web |url=http://www.canadianheritage.gc.ca/special/royalvisit/kids-zone-answers.htm |title=ARE YOU AN "ACE" AT KINGS AND QUEENS? |access-date=27. 4. 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080616093914/http://www.canadianheritage.gc.ca/special/royalvisit/kids-zone-answers.htm |archive-date=16. 6. 2008 |url-status=dead }}</ref> Dana 18. septembra 2013. postao je najstariji nasljednik trona u historiji britanske monarhije. ==Djetinjstvo== Rođen je 14. novembra 1948. u [[Bakingemska palača|Bakingemskoj palači]] u [[London]]u. Roditelji su mu bili [[Princ Filip, vojvoda od Edinburgha|vojvoda]] i [[Elizabeta II|vojvotkinja od Edinburgha]]. Dana 15. decembra iste godine u Bakingemskoj palači krstio ga je Geoffrey Fisher, tada nadbiskup od Canterburyja. Među njegovim kumovima su bili njegovi dedo i pranana, [[Đorđe VI, kralj Ujedinjenog Kraljevstva|George VI]] i [[Marija od Tecka]], te tetka [[Margareta od Ujedinjenog Kraljevstva|Margareta]] i norveški kralj [[Haakon VII, kralj Norveške|Haakon VII]]. Kako je Charles bio sin kćerke kralja Georgea VI, u trenutku rođenja nije bio princ. Kralj George VI nije imao sinova, te je, kako bi djeci svoje najstarije kćerke i presumirane nasljednice omogućio pravo na titule princa i oslovljavanje sa ''Vaša Kraljevska Visosti'', izdao kraljevski patent 22. oktobra 1948. godine. Isti patent nije omogućio prinčevsku titulu i oslovljavanje djeci kraljeve mlađe kćerke, princeze Margarete. ==Mladost== [[Datoteka:Prince Charles arrives at Andrews Air Force Base in the United States, 1981.jpg|mini|desno|Princ Charles na aerodromu u Sjedinjenim Američkim Državama 1981. godine]] Godine [[1952]]. umro je kralj George VI i krunu je naslijedila Charlesova majka, što ga je odmah učinilo vojvodom od Cornwalla i vojvodom od Rothesaya. Prisustvovao je majčinoj krunidbi [[1953]]. godine u [[Westminsterska opatija|Vestminsterskoj opatiji]], sjedeći pored svoje nane, [[Elizabeth Bowes-Lyon|kraljice majke Elizabeth]]. Kao i ostala kraljevska djeca, za odgoj i obrazovanje princa Charlesa bila je zadužena guvernata. Godine [[1955]]. kraljica Elizabeta II je prekinula tradiciju objavivši da će njen sin pohađati javnu školu, a ne imati privatne tutore. Svoje obrazovanje završio je u privatnom internatu na sjeveru [[Škotska|Škotske]]. Za razliku od prethodnih britanskih prijestolonasljednika, princ Charles nije pohađao vojnu školu. Titulu princa od Velsa dobio je [[26. juli|26. jula]] [[1958]]. godine, a formalna investitura održana je tek [[1. juli|1. jula]] [[1969]]. godine u [[Vels]]u.<ref name=princeofwales>{{Cite web |url=http://www.princeofwales.gov.uk/personalprofiles/theprinceofwales/abouttheprince/previousprincesofwales/ |title=Službena stranica |access-date=27. 4. 2008 |archive-date=25. 8. 2011 |archive-url=https://www.webcitation.org/61CRLkmrl?url=http://www.princeofwales.gov.uk/personalprofiles/theprinceofwales/abouttheprince/previousprincesofwales/ |url-status=dead }}</ref> Ranih [[1980]]-ih princ od Velsa je izrazio želju da postane generalni guvernor [[Australija|kraljevine Australije]], ali australijski ministri se nisu složili i ideja je odbačena.<ref name=abd.net>{{Cite web |url=http://www.abc.net.au/time/episodes/ep1.htm |title=Time Australian Broadcasting Corporation |access-date=27. 4. 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604102537/http://www.abc.net.au/time/episodes/ep1.htm |archive-date=4. 6. 2008 |url-status=dead }}</ref> ==Brakovi== {{Britanska kraljevska porodica}} Princ od Velsa se ženio dva puta; prvi put [[1981]]. godine, i drugi put [[2005]]. godine. ===Brak sa ledi Dianom Spencer=== Princ Charles je upoznao [[Diana Spencer|ledi Dianu Spencer]] [[1977]]. godine, a njihova romansa započela je u ljeto [[1980]]. godine. Diana je odmah postala meta paprazza. Princ ju je zaprosio [[24. februar]]a [[1981]]. godine,<ref name=bbc1>[http://www.bbc.co.uk/politics97/diana/ob-child.html The life of Diana, Princess of Wales]</ref> nakon što je dobio neophodno majčino odobrenje, i ona je pristala. Vjenčanje je održano [[29. juli|29. jula]] [[1981]]. godine u katedrali St. Paul's, a ne u [[Westminsterska opatija|Westminsterskoj opatiji]], što je tradicija, pošto opatija nije imala dovoljno mjesta za sve zvanice. Diana se pred oltarom zbunila i pomiješala Charlesova srednja imena.<ref name=bbc3>{{Cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=%2Farchive%2F1996%2F07%2F16%2Fnchuck16.html |title=Prince forgets an important date as royal marriage ends |access-date=13. 7. 2021 |archive-date=26. 5. 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080526214741/http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=%2Farchive%2F1996%2F07%2F16%2Fnchuck16.html |url-status=dead }}</ref> Vjenčanje je pratilo 750 miliona ljudi.<ref name=bbc2>[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/29/newsid_2494000/2494949.stm On This Day 1981: Charles and Diana marry]</ref> Prisutni su bili svi evropski monarsi, osim [[Juan Carlos I Španski|Juana Carlosa I Španskog]], koji je odlučio neprisustvovati vjenčanju zbog razmirica sa Ujedinjenim Kraljevstvom oko teritorije na [[Gibraltar]]u. Prisustvovali su i evropski predsjednici, sa izuzetkom grčkog predsjednika (koji je odbio doći jer je zbačeni grčki kralj, [[Konstantin II, kralj Grka|Konstantin II]], prinčev lični prijatelj i rođak sa očeve strane, u pozivnici nazvan ''kraljem Grka'') i irskog predsjednika (koji je odbio doći zbog razmirica sa Ujedinjenim Kraljevstvom po pitanju [[Sjeverna Irska|Sjeverne Irske]]). [[Datoteka:President Ronald Reagan Nancy Reagan Prince Charles and Princess Diana in The Yellow Oval Room - DPLA - 5724b45883d2ca0b80f3de1005141c58.jpg|mini|lijevo|Princ i princeza od Velsa kod predsjednika [[Ronald Reagan|Ronalda Reagana]] i njegove supruge [[Nancy Reagan|Nancy]]]] Prvu bračnu noć princ i princeza od Velsa proveli su u zamku lorda Mountabattena, u čast Charlesovih roditelja koji su tu proveli svoju prvu bračnu noć. Iz braka su rođena dva sina, [[princ William od Velsa|princ William]] i [[princ Henry od Velsa|princ Henry]]. Naizgled sretni kraljevski brak princa i princeze od Velsa počeo se raspadati već krajem [[1980]]tih. Mediji su u početku zataškavali bračne probleme. Krivili su jedno drugo za bračne probleme, a preko njihovih prijatelja, izjave su dospjele do medija. Charles je oživio svoju staru, predbračnu ljubavnu vezu sa [[Camilla, vojvotkinja od Cornwalla|Camillom Parker Bowles]], a kao odgovor na muževu nevjeru, Diana je započela romansu sa svojim instruktorom jahanja, Jamesom Hewittom. Svoju vezu sa Hewittom potvrdila je i na [[BBC]]-u, godinu dana nakon što se Charles odvažio priznati svoj preljub u televizijskom intervjuu. Diana je Charlesa zatim prevarila s nekoliko muškarca.<ref name="24sata2">{{Cite web|url=http://www.24sata.hr/show/clanak/princeza-diana-prevarila-je-charlesa-s-pet-muskaraca/38238/|title=24sata - Princeza Diana prevarila je Charlesa s pet muškaraca|date=22. 6. 2008|website=web.archive.org|access-date=8. 9. 2022|archive-date=22. 6. 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080622135841/http://www.24sata.hr/show/clanak/princeza-diana-prevarila-je-charlesa-s-pet-muskaraca/38238/|url-status=bot: unknown}}</ref> Kraljica nije kaznila ni Charlesa ni Dianu, iako je u [[Engleska|Engleskoj]] preljub sa ženom kralja ili prijestolonasljednika smatran veleizdajom (koja se kažnjavala smrću) još od [[1351]]. godine. Princ i princeza od Velsa prestali su živjeti zajedno [[9. decembar|9. decembra]] [[1992]]. godine. U tom momentu Dianini odnosi s pojedinim članovima kraljevske porodice je poljuljan. Dobra prijateljica joj je ostala [[Sarah, vojvotkinja od Yorka]], žena Charlesovog mlađeg brata [[princ Andrew, vojvoda od Yorka|Andrewa]]. U decembru [[1995]]. godine kraljica Elizabeta II je zatražila od Charlesa i Diane da se razvedu.<ref name="time2">{{Cite web|url=http://time.com/time/daily/special/diana/readingroom/9697/21296.html|title=SPECIAL: PRINCESS DIANA, 1961-1997|date=12. 4. 2009|website=web.archive.org|access-date=8. 9. 2022|archive-date=12. 4. 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090412070527/http://time.com/time/daily/special/diana/readingroom/9697/21296.html|url-status=bot: unknown}}</ref> Diana i Charles su se razveli [[28. august]]a [[1996]]. godine.<ref name=time>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3868403.stm Timeline: Diana, Princess of Wales]</ref> Diana je primila svotu novca od 17,000,000 funti, zajedno sa zakonskom naredbom kojom joj se zabranjuje daljnje raspravljanje o razvodu. Iste godine su se razveli vojvoda i vojvotkinja od Yorka, pa je kraljica donijela odredbu kojom se svim bivšim supružnicima članova kraljevske porodice oduzima pravo oslovljavnja sa ''Vaša Kraljevska Visosti''. Kraljica je, međutim, i dalje priznavala Dianu kao člana kraljevske porodice; ona je bila majka njenih unuka, od kojih će jedan najvjerovatnije postati [[kralj]].<ref name=newsbbc>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/7328754.stm Princess Diana unlawfully killed]</ref> ===Brak sa Camillom Parker-Bowles=== [[Datoteka:George W. Bush and the Prince of Wales with spouses.jpg|mini|250px|Princ od Velsa i vojvotkinja od Cornwalla kod predsjednika [[George W. Bush|Georgea Busha]] i njegove supruge [[Laura Bush|Laure]]]] Brak sa Charlesom bivšom djevojkom i ljubavnicom za vrijeme braka sa ledi Dianom je bio kontroverzno pitanje; oboje su bili razvedeni, ali problem je predstavljao Camillin razvod zato što je njen bivši suprug bio živ. Naime, [[Crkva Engleske]], čiji poglavar Charles treba postati u budućnosti, nije priznavala razvod, te je u njenim očima Camilla bila još uvijek u braku sa svojim prvim mužem. Sa druge strane, onaj ko nije priznavao Charlesov razvod nakon Dianine smrti vidio ga je kao udovca. Dana [[10. februar]]a [[2005]]. godine objavljeno je da će princ od Velsa oženiti Camillu Parker-Bowles [[8. april]]a iste godine u dvorcu Windsor, te da će ceremonija biti građanskog tipa. Lokacija je kasnije promijenjena, iz bojazni da bi dvorac Windsor zbog civilnog vjenčanja princa od Velsa mogao biti otvoren ostalim građanima za vjenčanja, te je izabran Guidhall. Dana [[4. april]]a vjenčanje je odgođeno za [[9. april]] kako bi princ od Velsa imao vremena prisustvovati sahrani [[papa Ivan Pavao II|pape Ivana Pavla II]]. Po njihovom vjenčanju objavljeno je da Camilla, iako joj je to zakonski omogućeno, neće koristiti titulu princeze od Velsa, pošto se ta titula još uvijek vezala uz ime Charlesove prve supruge. Isto tako je objavljeno da Camilla neće koristiti titulu kraljice kada Charles postane kralj, već da će biti oslovljavana kao princeza-pratilja. Međutim, ako parlament ne izda poseban zakon koji određuje njen status, ona će zakonski biti kraljica. ==Reference i bilješke== {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== *{{Commonscat-inline|Charles, Prince of Wales}} {{Početak redoslijedne kutije}} {{Redoslijedna kutija 1 na 1 |titula = [[Spisak britanskih vladara|Kralj Ujedinjenog Kraljevstva]] |godine = [[2022]]– |prethodnik=[[Elizabeta II]] |nasljednik=/ }} {{Kraj redoslijedne kutije}} {{Britanski vladari}} [[Kategorija:Rođeni 1948.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Trenutni vladari]] [[Kategorija:Windsori]] [[Kategorija:Prinčevi od Velsa]] [[Kategorija:Britanska kraljevska porodica]] [[Kategorija:Britanski prinčevi]] [[Kategorija:Kraljevi Ujedinjenog Kraljevstva]] 7hfm6zq5ez64no039jhrwr4qsy7eirn 3898551 3898548 2026-06-12T14:05:17Z AnToni 2325 Vraćene izmjene korisnika [[Special:Contributions/Ryuu Kan Bu|Ryuu Kan Bu]] ([[User talk:Ryuu Kan Bu|razgovor]]) na posljednju izmjenu korisnika [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] 3866775 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Vladar | Ime = Charles III | Slika = King Charles III (July 2023).jpg | Nasljeđivanje = [[Spisak britanskih kraljeva|Kralj Ujedinjenog Kraljevstva]] i drugih [[Krunske zemlje Commonwealtha|kraljevstava Commonwealtha]] | Opis slike = Charles III 2023. | Vladavina = 8. septembar 2022 – | Krunidba = 6. maj 2023. | Prethodnik = [[Elizabeta II]] | Nasljednik = | Prestolonasljednik = [[William, princ od Velsa]] | Supružnik = [[Diana Spencer]] (1981–1996)<br />[[Camilla, kraljica-supruga Ujedinjenog Kraljevstva|Camilla Parker Bowles]] (2005–) | Dinastija = [[Windsor]] | Djeca = [[William, princ od Velsa]]<br />[[Princ Harry, vojvoda od Sussexa]] | Otac = [[Princ Filip, vojvoda od Edinburgha|Filip, vojvoda od Edinburgha]] | Majka = [[Elizabeta II]] | Datum rođenja = {{Datum rođenja i godine|1948|11|14}} | Mjesto rođenja = [[Bakingemska palača]], [[London]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo]] }} '''Charles III''' (Charles Philip Arthur George;<ref>Budući da je član kraljevske porodice koji ima titulu, princ Charles zakonski nema prezime. U slučaju da odluči koristiti prezime u nekim situacijama, za prezime bi uzeo '''Windsor-Mountbatten'''.</ref> rođen 14. novembra 1948) trenutni je [[Spisak britanskih vladara|kralj]] [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Sjeverne Irske]], [[Kanada|Kanade]], [[Australija|Australije]], [[Novi Zeland|Novog Zelanda]], [[Jamajka|Jamajke]], [[Bahami|Bahama]], [[Grenada|Grenade]], [[Papua Nova Gvineja|Papua Nove Gvineje]], [[Solomonska Ostrva|Solomonskih ostrva]], [[Tuvalu]]a, [[Sveta Lucija|Svete Lucije]], [[Sveti Vincent i Grenadini|Svetog Vincenta i Grenadina]], [[Antigva i Barbuda|Antigve i Barbude]], [[Beliz]]a, te [[Sveti Kristofor i Nevis|Svetog Kristofora i Nevisa]]. Kao najstariji sin [[spisak engleskih i britanskih vladara|britanskog monarha]], princ Charles je bio [[nasljedni niz za britanski tron|prijestolonasljednik trona Ujedinjenog Kraljevstva]] i tronova četrnaest ostalih [[Kraljevstva Commonwealtha|kraljevstava Commonwealtha]]. Kao britanski prijestolonasljednik nosio je titulu princa od Velsa (tradicionalnu [[Engleska|englesku]] prijestolonasljedničku titulu) i titulu vojvode od Rothesaya (tradicionalnu [[Škotska|škotsku]] prijestolonasljedničku titulu). Inuitska plemena u [[Kanada|kraljevini Kanadi]] nazivaju ga ''Attaniout Ikeneego'', što znači "sin velike poglavice".<ref name=canadianheritage>{{Cite web |url=http://www.canadianheritage.gc.ca/special/royalvisit/kids-zone-answers.htm |title=ARE YOU AN "ACE" AT KINGS AND QUEENS? |access-date=27. 4. 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080616093914/http://www.canadianheritage.gc.ca/special/royalvisit/kids-zone-answers.htm |archive-date=16. 6. 2008 |url-status=dead }}</ref> Dana 18. septembra 2013. postao je najstariji nasljednik trona u historiji britanske monarhije. ==Djetinjstvo== Rođen je 14. novembra 1948. u [[Bakingemska palača|Bakingemskoj palači]] u [[London]]u. Roditelji su mu bili [[Princ Filip, vojvoda od Edinburgha|vojvoda]] i [[Elizabeta II|vojvotkinja od Edinburgha]]. Dana 15. decembra iste godine u Bakingemskoj palači krstio ga je Geoffrey Fisher, tada nadbiskup od Canterburyja. Među njegovim kumovima su bili njegovi dedo i pranana, [[Đorđe VI, kralj Ujedinjenog Kraljevstva|George VI]] i [[Marija od Tecka]], te tetka [[Margareta od Ujedinjenog Kraljevstva|Margareta]] i norveški kralj [[Haakon VII, kralj Norveške|Haakon VII]]. Kako je Charles bio sin kćerke kralja Georgea VI, u trenutku rođenja nije bio princ. Kralj George VI nije imao sinova, te je, kako bi djeci svoje najstarije kćerke i presumirane nasljednice omogućio pravo na titule princa i oslovljavanje sa ''Vaša Kraljevska Visosti'', izdao kraljevski patent 22. oktobra 1948. godine. Isti patent nije omogućio prinčevsku titulu i oslovljavanje djeci kraljeve mlađe kćerke, princeze Margarete. ==Mladost== [[Datoteka:Prince Charles arrives at Andrews Air Force Base in the United States, 1981.jpg|mini|desno|Princ Charles na aerodromu u Sjedinjenim Američkim Državama 1981. godine]] Godine [[1952]]. umro je kralj George VI i krunu je naslijedila Charlesova majka, što ga je odmah učinilo vojvodom od Cornwalla i vojvodom od Rothesaya. Prisustvovao je majčinoj krunidbi [[1953]]. godine u [[Westminsterska opatija|Vestminsterskoj opatiji]], sjedeći pored svoje nane, [[Elizabeth Bowes-Lyon|kraljice majke Elizabeth]]. Kao i ostala kraljevska djeca, za odgoj i obrazovanje princa Charlesa bila je zadužena guvernata. Godine [[1955]]. kraljica Elizabeta II je prekinula tradiciju objavivši da će njen sin pohađati javnu školu, a ne imati privatne tutore. Svoje obrazovanje završio je u privatnom internatu na sjeveru [[Škotska|Škotske]]. Za razliku od prethodnih britanskih prijestolonasljednika, princ Charles nije pohađao vojnu školu. Titulu princa od Velsa dobio je [[26. juli|26. jula]] [[1958]]. godine, a formalna investitura održana je tek [[1. juli|1. jula]] [[1969]]. godine u [[Vels]]u.<ref name=princeofwales>{{Cite web |url=http://www.princeofwales.gov.uk/personalprofiles/theprinceofwales/abouttheprince/previousprincesofwales/ |title=Službena stranica |access-date=27. 4. 2008 |archive-date=25. 8. 2011 |archive-url=https://www.webcitation.org/61CRLkmrl?url=http://www.princeofwales.gov.uk/personalprofiles/theprinceofwales/abouttheprince/previousprincesofwales/ |url-status=dead }}</ref> Ranih [[1980]]-ih princ od Velsa je izrazio želju da postane generalni guvernor [[Australija|kraljevine Australije]], ali australijski ministri se nisu složili i ideja je odbačena.<ref name=abd.net>{{Cite web |url=http://www.abc.net.au/time/episodes/ep1.htm |title=Time Australian Broadcasting Corporation |access-date=27. 4. 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604102537/http://www.abc.net.au/time/episodes/ep1.htm |archive-date=4. 6. 2008 |url-status=dead }}</ref> ==Brakovi== {{Britanska kraljevska porodica}} Princ od Velsa se ženio dva puta; prvi put [[1981]]. godine, i drugi put [[2005]]. godine. ===Brak sa ledi Dianom Spencer=== Princ Charles je upoznao [[Diana Spencer|ledi Dianu Spencer]] [[1977]]. godine, a njihova romansa započela je u ljeto [[1980]]. godine. Diana je odmah postala meta paprazza. Princ ju je zaprosio [[24. februar]]a [[1981]]. godine,<ref name=bbc1>[http://www.bbc.co.uk/politics97/diana/ob-child.html The life of Diana, Princess of Wales]</ref> nakon što je dobio neophodno majčino odobrenje, i ona je pristala. Vjenčanje je održano [[29. juli|29. jula]] [[1981]]. godine u katedrali St. Paul's, a ne u [[Westminsterska opatija|Westminsterskoj opatiji]], što je tradicija, pošto opatija nije imala dovoljno mjesta za sve zvanice. Diana se pred oltarom zbunila i pomiješala Charlesova srednja imena.<ref name=bbc3>{{Cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=%2Farchive%2F1996%2F07%2F16%2Fnchuck16.html |title=Prince forgets an important date as royal marriage ends |access-date=13. 7. 2021 |archive-date=26. 5. 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080526214741/http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=%2Farchive%2F1996%2F07%2F16%2Fnchuck16.html |url-status=dead }}</ref> Vjenčanje je pratilo 750 miliona ljudi.<ref name=bbc2>[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/29/newsid_2494000/2494949.stm On This Day 1981: Charles and Diana marry]</ref> Prisutni su bili svi evropski monarsi, osim [[Juan Carlos I Španski|Juana Carlosa I Španskog]], koji je odlučio neprisustvovati vjenčanju zbog razmirica sa Ujedinjenim Kraljevstvom oko teritorije na [[Gibraltar]]u. Prisustvovali su i evropski predsjednici, sa izuzetkom grčkog predsjednika (koji je odbio doći jer je zbačeni grčki kralj, [[Konstantin II, kralj Grka|Konstantin II]], prinčev lični prijatelj i rođak sa očeve strane, u pozivnici nazvan ''kraljem Grka'') i irskog predsjednika (koji je odbio doći zbog razmirica sa Ujedinjenim Kraljevstvom po pitanju [[Sjeverna Irska|Sjeverne Irske]]). [[Datoteka:President Ronald Reagan Nancy Reagan Prince Charles and Princess Diana in The Yellow Oval Room - DPLA - 5724b45883d2ca0b80f3de1005141c58.jpg|mini|lijevo|Princ i princeza od Velsa kod predsjednika [[Ronald Reagan|Ronalda Reagana]] i njegove supruge [[Nancy Reagan|Nancy]]]] Prvu bračnu noć princ i princeza od Velsa proveli su u zamku lorda Mountabattena, u čast Charlesovih roditelja koji su tu proveli svoju prvu bračnu noć. Iz braka su rođena dva sina, [[princ William od Velsa|princ William]] i [[princ Henry od Velsa|princ Henry]]. Naizgled sretni kraljevski brak princa i princeze od Velsa počeo se raspadati već krajem [[1980]]tih. Mediji su u početku zataškavali bračne probleme. Krivili su jedno drugo za bračne probleme, a preko njihovih prijatelja, izjave su dospjele do medija. Charles je oživio svoju staru, predbračnu ljubavnu vezu sa [[Camilla, vojvotkinja od Cornwalla|Camillom Parker Bowles]], a kao odgovor na muževu nevjeru, Diana je započela romansu sa svojim instruktorom jahanja, Jamesom Hewittom. Svoju vezu sa Hewittom potvrdila je i na [[BBC]]-u, godinu dana nakon što se Charles odvažio priznati svoj preljub u televizijskom intervjuu. Diana je Charlesa zatim prevarila s nekoliko muškarca.<ref name="24sata2">{{Cite web|url=http://www.24sata.hr/show/clanak/princeza-diana-prevarila-je-charlesa-s-pet-muskaraca/38238/|title=24sata - Princeza Diana prevarila je Charlesa s pet muškaraca|date=22. 6. 2008|website=web.archive.org|access-date=8. 9. 2022|archive-date=22. 6. 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080622135841/http://www.24sata.hr/show/clanak/princeza-diana-prevarila-je-charlesa-s-pet-muskaraca/38238/|url-status=bot: unknown}}</ref> Kraljica nije kaznila ni Charlesa ni Dianu, iako je u [[Engleska|Engleskoj]] preljub sa ženom kralja ili prijestolonasljednika smatran veleizdajom (koja se kažnjavala smrću) još od [[1351]]. godine. Princ i princeza od Velsa prestali su živjeti zajedno [[9. decembar|9. decembra]] [[1992]]. godine. U tom momentu Dianini odnosi s pojedinim članovima kraljevske porodice je poljuljan. Dobra prijateljica joj je ostala [[Sarah, vojvotkinja od Yorka]], žena Charlesovog mlađeg brata [[princ Andrew, vojvoda od Yorka|Andrewa]]. U decembru [[1995]]. godine kraljica Elizabeta II je zatražila od Charlesa i Diane da se razvedu.<ref name="time2">{{Cite web|url=http://time.com/time/daily/special/diana/readingroom/9697/21296.html|title=SPECIAL: PRINCESS DIANA, 1961-1997|date=12. 4. 2009|website=web.archive.org|access-date=8. 9. 2022|archive-date=12. 4. 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090412070527/http://time.com/time/daily/special/diana/readingroom/9697/21296.html|url-status=bot: unknown}}</ref> Diana i Charles su se razveli [[28. august]]a [[1996]]. godine.<ref name=time>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3868403.stm Timeline: Diana, Princess of Wales]</ref> Diana je primila svotu novca od 17,000,000 funti, zajedno sa zakonskom naredbom kojom joj se zabranjuje daljnje raspravljanje o razvodu. Iste godine su se razveli vojvoda i vojvotkinja od Yorka, pa je kraljica donijela odredbu kojom se svim bivšim supružnicima članova kraljevske porodice oduzima pravo oslovljavnja sa ''Vaša Kraljevska Visosti''. Kraljica je, međutim, i dalje priznavala Dianu kao člana kraljevske porodice; ona je bila majka njenih unuka, od kojih će jedan najvjerovatnije postati [[kralj]].<ref name=newsbbc>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/7328754.stm Princess Diana unlawfully killed]</ref> ===Brak sa Camillom Parker-Bowles=== [[Datoteka:George W. Bush and the Prince of Wales with spouses.jpg|mini|250px|Princ od Velsa i vojvotkinja od Cornwalla kod predsjednika [[George W. Bush|Georgea Busha]] i njegove supruge [[Laura Bush|Laure]]]] Brak sa Charlesom bivšom djevojkom i ljubavnicom za vrijeme braka sa ledi Dianom je bio kontroverzno pitanje; oboje su bili razvedeni, ali problem je predstavljao Camillin razvod zato što je njen bivši suprug bio živ. Naime, [[Crkva Engleske]], čiji poglavar Charles treba postati u budućnosti, nije priznavala razvod, te je u njenim očima Camilla bila još uvijek u braku sa svojim prvim mužem. Sa druge strane, onaj ko nije priznavao Charlesov razvod nakon Dianine smrti vidio ga je kao udovca. Dana [[10. februar]]a [[2005]]. godine objavljeno je da će princ od Velsa oženiti Camillu Parker-Bowles [[8. april]]a iste godine u dvorcu Windsor, te da će ceremonija biti građanskog tipa. Lokacija je kasnije promijenjena, iz bojazni da bi dvorac Windsor zbog civilnog vjenčanja princa od Velsa mogao biti otvoren ostalim građanima za vjenčanja, te je izabran Guidhall. Dana [[4. april]]a vjenčanje je odgođeno za [[9. april]] kako bi princ od Velsa imao vremena prisustvovati sahrani [[papa Ivan Pavao II|pape Ivana Pavla II]]. Po njihovom vjenčanju objavljeno je da Camilla, iako joj je to zakonski omogućeno, neće koristiti titulu princeze od Velsa, pošto se ta titula još uvijek vezala uz ime Charlesove prve supruge. Isto tako je objavljeno da Camilla neće koristiti titulu kraljice kada Charles postane kralj, već da će biti oslovljavana kao princeza-pratilja. Međutim, ako parlament ne izda poseban zakon koji određuje njen status, ona će zakonski biti kraljica. ==Reference i bilješke== {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== *{{Commonscat-inline|Charles, Prince of Wales}} {{Početak redoslijedne kutije}} {{Redoslijedna kutija 1 na 1 |titula = [[Spisak britanskih vladara|Kralj Ujedinjenog Kraljevstva]] |godine = [[2022]]– |prethodnik=[[Elizabeta II]] |nasljednik=/ }} {{Kraj redoslijedne kutije}} {{Britanski vladari}} [[Kategorija:Rođeni 1948.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Trenutni vladari]] [[Kategorija:Windsori]] [[Kategorija:Prinčevi od Velsa]] [[Kategorija:Britanska kraljevska porodica]] [[Kategorija:Britanski prinčevi]] [[Kategorija:Kraljevi Ujedinjenog Kraljevstva]] p2psnexeh1gbn4h6xndramf6qq4a16o 3898552 3898551 2026-06-12T14:15:10Z AnToni 2325 3898552 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Vladar | Ime = Charles III | Slika = King Charles III (July 2023).jpg | Nasljeđivanje = [[Spisak britanskih kraljeva|Kralj Ujedinjenog Kraljevstva]] i drugih [[Krunske zemlje Commonwealtha|kraljevstava Commonwealtha]] | Opis slike = Charles III 2023. | Vladavina = 8. septembar 2022 – | Krunidba = 6. maj 2023. | Prethodnik = [[Elizabeta II]] | Nasljednik = | Prestolonasljednik = [[William, princ od Velsa]] | Supružnik = [[Diana Spencer]] (1981–1996)<br />[[Camilla, kraljica-supruga Ujedinjenog Kraljevstva|Camilla Parker Bowles]] (2005–) | Dinastija = [[Windsor]] | Djeca = [[William, princ od Velsa]]<br />[[Princ Harry, vojvoda od Sussexa]] | Otac = [[Princ Filip, vojvoda od Edinburgha|Filip, vojvoda od Edinburgha]] | Majka = [[Elizabeta II]] | Datum rođenja = {{Datum rođenja i godine|1948|11|14}} | Mjesto rođenja = [[Bakingemska palača]], [[London]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo]] }} '''Charles III''' (Charles Philip Arthur George;<ref>Budući da je član kraljevske porodice koji ima titulu, princ Charles zakonski nema prezime. U slučaju da odluči koristiti prezime u nekim situacijama, za prezime bi uzeo '''Windsor-Mountbatten'''.</ref> rođen 14. novembra 1948) trenutni je [[Spisak britanskih vladara|kralj]] [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Sjeverne Irske]], [[Kanada|Kanade]], [[Australija|Australije]], [[Novi Zeland|Novog Zelanda]], [[Jamajka|Jamajke]], [[Bahami|Bahama]], [[Grenada|Grenade]], [[Papua Nova Gvineja|Papua Nove Gvineje]], [[Solomonska Ostrva|Solomonskih ostrva]], [[Tuvalu]]a, [[Sveta Lucija|Svete Lucije]], [[Sveti Vincent i Grenadini|Svetog Vincenta i Grenadina]], [[Antigva i Barbuda|Antigve i Barbude]], [[Beliz]]a, te [[Sveti Kristofor i Nevis|Svetog Kristofora i Nevisa]]. Kao najstariji sin [[spisak engleskih i britanskih vladara|britanskog monarha]], princ Charles je bio [[nasljedni niz za britanski tron|prijestolonasljednik trona Ujedinjenog Kraljevstva]] i tronova četrnaest ostalih [[Kraljevstva Commonwealtha|kraljevstava Commonwealtha]]. Kao britanski prijestolonasljednik nosio je titulu princa od Velsa (tradicionalnu [[Engleska|englesku]] prijestolonasljedničku titulu) i titulu vojvode od Rothesaya (tradicionalnu [[Škotska|škotsku]] prijestolonasljedničku titulu). Inuitska plemena u [[Kanada|kraljevini Kanadi]] nazivaju ga ''Attaniout Ikeneego'', što znači "sin velike poglavice".<ref name=canadianheritage>{{Cite web |url=http://www.canadianheritage.gc.ca/special/royalvisit/kids-zone-answers.htm |title=ARE YOU AN "ACE" AT KINGS AND QUEENS? |access-date=27. 4. 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080616093914/http://www.canadianheritage.gc.ca/special/royalvisit/kids-zone-answers.htm |archive-date=16. 6. 2008 |url-status=dead }}</ref> Dana 18. septembra 2013. postao je najstariji nasljednik trona u historiji britanske monarhije. ==Djetinjstvo== Rođen je 14. novembra 1948. u [[Bakingemska palača|Bakingemskoj palači]] u [[London]]u. Roditelji su mu bili [[Princ Filip, vojvoda od Edinburgha|vojvoda]] i [[Elizabeta II|vojvotkinja od Edinburgha]]. Dana 15. decembra iste godine u Bakingemskoj palači krstio ga je Geoffrey Fisher, tada nadbiskup od Canterburyja. Među njegovim kumovima su bili njegovi djed i prabaka, [[Đorđe VI, kralj Ujedinjenog Kraljevstva|George VI]] i [[Marija od Tecka]], te tetka [[Margareta od Ujedinjenog Kraljevstva|Margareta]] i norveški kralj [[Haakon VII, kralj Norveške|Haakon VII]]. Kako je Charles bio sin kćerke kralja Georgea VI, u trenutku rođenja nije bio princ. Kralj George VI nije imao sinova, te je, kako bi djeci svoje najstarije kćerke i presumirane nasljednice omogućio pravo na titule princa i oslovljavanje sa ''Vaša Kraljevska Visosti'', izdao kraljevski patent 22. oktobra 1948. Isti patent nije omogućio prinčevsku titulu i oslovljavanje djeci kraljeve mlađe kćerke, princeze Margarete. ==Mladost== [[Datoteka:Prince Charles arrives at Andrews Air Force Base in the United States, 1981.jpg|mini|desno|Princ Charles na aerodromu u Sjedinjenim Američkim Državama 1981.]] Godine 1952. umro je kralj George VI i krunu je naslijedila Charlesova majka, što ga je odmah učinilo vojvodom od Cornwalla i vojvodom od Rothesaya. Prisustvovao je majčinoj krunidbi 1953. u [[Westminsterska opatija|Vestminsterskoj opatiji]], sjedeći pored svoje nane, [[Elizabeth Bowes-Lyon|kraljice majke Elizabeth]]. Kao i ostala kraljevska djeca, za odgoj i obrazovanje princa Charlesa bila je zadužena guvernata. 1955. kraljica Elizabeta II je prekinula tradiciju objavivši da će njen sin pohađati javnu školu, a ne imati privatne tutore. Svoje obrazovanje završio je u privatnom internatu na sjeveru [[Škotska|Škotske]]. Za razliku od prethodnih britanskih prijestolonasljednika, princ Charles nije pohađao vojnu školu. Titulu princa od Velsa dobio je 26. jula 1958, a formalna investitura održana je 1. jula 1969. u [[Vels]]u.<ref name=princeofwales>{{Cite web |url=http://www.princeofwales.gov.uk/personalprofiles/theprinceofwales/abouttheprince/previousprincesofwales/ |title=Službena stranica |access-date=27. 4. 2008 |archive-date=25. 8. 2011 |archive-url=https://www.webcitation.org/61CRLkmrl?url=http://www.princeofwales.gov.uk/personalprofiles/theprinceofwales/abouttheprince/previousprincesofwales/ |url-status=dead }}</ref> Ranih 1980-ih princ od Velsa je izrazio želju da postane generalni guvernor [[Australija|kraljevine Australije]], ali australijski ministri se nisu složili i ideja je odbačena.<ref name=abd.net>{{Cite web |url=http://www.abc.net.au/time/episodes/ep1.htm |title=Time Australian Broadcasting Corporation |access-date=27. 4. 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604102537/http://www.abc.net.au/time/episodes/ep1.htm |archive-date=4. 6. 2008 |url-status=dead }}</ref> ==Brakovi== {{Britanska kraljevska porodica}} Princ od Velsa se ženio dva puta; prvi put 1981, i drugi put 2005. ===Brak sa ledi Dianom Spencer=== Princ Charles je upoznao [[Diana Spencer|ledi Dianu Spencer]] 1977, a njihova romansa započela je u ljeto 1980. Diana je odmah postala meta paprazza. Princ ju je zaprosio 24. februara 1981,<ref name=bbc1>[http://www.bbc.co.uk/politics97/diana/ob-child.html The life of Diana, Princess of Wales]</ref> nakon što je dobio neophodno majčino odobrenje, i ona je pristala. Vjenčanje je održano 29. jula 1981. u katedrali St. Paul's, a ne u [[Westminsterska opatija|Westminsterskoj opatiji]], što je tradicija, pošto opatija nije imala dovoljno mjesta za sve zvanice. Diana se pred oltarom zbunila i pomiješala Charlesova srednja imena.<ref name=bbc3>{{Cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=%2Farchive%2F1996%2F07%2F16%2Fnchuck16.html |title=Prince forgets an important date as royal marriage ends |access-date=13. 7. 2021 |archive-date=26. 5. 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080526214741/http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=%2Farchive%2F1996%2F07%2F16%2Fnchuck16.html |url-status=dead }}</ref> Vjenčanje je pratilo 750 miliona ljudi.<ref name=bbc2>[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/29/newsid_2494000/2494949.stm On This Day 1981: Charles and Diana marry]</ref> Prisutni su bili svi evropski monarsi, osim [[Juan Carlos I Španski|Juana Carlosa I Španskog]], koji je odlučio neprisustvovati vjenčanju zbog razmirica sa Ujedinjenim Kraljevstvom oko teritorije na [[Gibraltar]]u. Prisustvovali su i evropski predsjednici, sa izuzetkom grčkog predsjednika (koji je odbio doći jer je zbačeni grčki kralj, [[Konstantin II, kralj Grka|Konstantin II]], prinčev lični prijatelj i rođak sa očeve strane, u pozivnici nazvan ''kraljem Grka'') i irskog predsjednika (koji je odbio doći zbog razmirica sa Ujedinjenim Kraljevstvom po pitanju [[Sjeverna Irska|Sjeverne Irske]]). [[Datoteka:President Ronald Reagan Nancy Reagan Prince Charles and Princess Diana in The Yellow Oval Room - DPLA - 5724b45883d2ca0b80f3de1005141c58.jpg|mini|lijevo|Princ i princeza od Velsa kod predsjednika [[Ronald Reagan|Ronalda Reagana]] i njegove supruge [[Nancy Reagan|Nancy]]]] Prvu bračnu noć princ i princeza od Velsa proveli su u zamku lorda Mountabattena, u čast Charlesovih roditelja koji su tu proveli svoju prvu bračnu noć. Iz braka su rođena dva sina, [[princ William od Velsa|princ William]] i [[princ Henry od Velsa|princ Henry]]. Naizgled sretni kraljevski brak princa i princeze od Velsa počeo se raspadati već krajem 1980-ih. Mediji su u početku zataškavali bračne probleme. Krivili su jedno drugo za bračne probleme, a preko njihovih prijatelja, izjave su dospjele do medija. Charles je oživio svoju staru, predbračnu ljubavnu vezu sa [[Camilla, vojvotkinja od Cornwalla|Camillom Parker Bowles]], a kao odgovor na muževu nevjeru, Diana je započela romansu sa svojim instruktorom jahanja, Jamesom Hewittom. Svoju vezu sa Hewittom potvrdila je i na [[BBC]]-u, godinu dana nakon što se Charles odvažio priznati svoj preljub u televizijskom intervjuu. Diana je Charlesa zatim prevarila s nekoliko muškarca.<ref name="24sata2">{{Cite web|url=http://www.24sata.hr/show/clanak/princeza-diana-prevarila-je-charlesa-s-pet-muskaraca/38238/|title=24sata - Princeza Diana prevarila je Charlesa s pet muškaraca|date=22. 6. 2008|website=web.archive.org|access-date=8. 9. 2022|archive-date=22. 6. 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080622135841/http://www.24sata.hr/show/clanak/princeza-diana-prevarila-je-charlesa-s-pet-muskaraca/38238/|url-status=bot: unknown}}</ref> Kraljica nije kaznila ni Charlesa ni Dianu, iako je u [[Engleska|Engleskoj]] preljub sa ženom kralja ili prijestolonasljednika smatran veleizdajom (koja se kažnjavala smrću) još od 1351. Princ i princeza od Velsa prestali su živjeti zajedno 9. decembra 1992. U tom momentu Dianini odnosi s pojedinim članovima kraljevske porodice je poljuljan. Dobra prijateljica joj je ostala [[Sarah, vojvotkinja od Yorka]], žena Charlesovog mlađeg brata [[princ Andrew, vojvoda od Yorka|Andrewa]]. U decembru 1995. kraljica Elizabeta II je zatražila od Charlesa i Diane da se razvedu.<ref name="time2">{{Cite web|url=http://time.com/time/daily/special/diana/readingroom/9697/21296.html|title=SPECIAL: PRINCESS DIANA, 1961-1997|date=12. 4. 2009|website=web.archive.org|access-date=8. 9. 2022|archive-date=12. 4. 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090412070527/http://time.com/time/daily/special/diana/readingroom/9697/21296.html|url-status=bot: unknown}}</ref> Diana i Charles su se razveli 28. august]]a 1996.<ref name=time>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3868403.stm Timeline: Diana, Princess of Wales]</ref> Diana je primila svotu novca od 17.000.000 funti, zajedno sa zakonskom naredbom kojom joj se zabranjuje daljnje raspravljanje o razvodu. Iste godine su se razveli vojvoda i vojvotkinja od Yorka, pa je kraljica donijela odredbu kojom se svim bivšim supružnicima članova kraljevske porodice oduzima pravo oslovljavnja sa ''Vaša Kraljevska Visosti''. Kraljica je, međutim, i dalje priznavala Dianu kao člana kraljevske porodice; ona je bila majka njenih unuka, od kojih će jedan najvjerovatnije postati [[kralj]].<ref name=newsbbc>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/7328754.stm Princess Diana unlawfully killed]</ref> ===Brak sa Camillom Parker-Bowles=== [[Datoteka:George W. Bush and the Prince of Wales with spouses.jpg|mini|250px|Princ od Velsa i vojvotkinja od Cornwalla kod predsjednika [[George W. Bush|Georgea Busha]] i njegove supruge [[Laura Bush|Laure]]]] Brak sa Charlesom bivšom djevojkom i ljubavnicom za vrijeme braka sa ledi Dianom je bio kontroverzno pitanje; oboje su bili razvedeni, ali problem je predstavljao Camillin razvod zato što je njen bivši suprug bio živ. Naime, [[Crkva Engleske]], čiji poglavar Charles treba postati u budućnosti, nije priznavala razvod, te je u njenim očima Camilla bila još uvijek u braku sa svojim prvim mužem. Sa druge strane, onaj ko nije priznavao Charlesov razvod nakon Dianine smrti vidio ga je kao udovca. Dana 10. februara 2005. objavljeno je da će princ od Velsa oženiti Camillu Parker-Bowles 8. aprila iste godine u dvorcu Windsor, te da će ceremonija biti građanskog tipa. Lokacija je kasnije promijenjena, iz bojazni da bi dvorac Windsor zbog civilnog vjenčanja princa od Velsa mogao biti otvoren ostalim građanima za vjenčanja, te je izabran Guidhall. Dana 4. aprila vjenčanje je odgođeno za 9. april kako bi princ od Velsa imao vremena prisustvovati sahrani [[papa Ivan Pavao II|pape Ivana Pavla II]]. Po njihovom vjenčanju objavljeno je da Camilla, iako joj je to zakonski omogućeno, neće koristiti titulu princeze od Velsa, pošto se ta titula još uvijek vezala uz ime Charlesove prve supruge. Isto tako je objavljeno da Camilla neće koristiti titulu kraljice kada Charles postane kralj, već da će biti oslovljavana kao princeza-pratilja. Međutim, ako parlament ne izda poseban zakon koji određuje njen status, ona će zakonski biti kraljica. ==Reference i bilješke== {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== *{{Commonscat-inline|Charles, Prince of Wales}} {{Početak redoslijedne kutije}} {{Redoslijedna kutija 1 na 1 |titula = [[Spisak britanskih vladara|Kralj Ujedinjenog Kraljevstva]] |godine = 2022– |prethodnik=[[Elizabeta II]] |nasljednik=/ }} {{Kraj redoslijedne kutije}} {{Britanski vladari}} [[Kategorija:Rođeni 1948.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Trenutni vladari]] [[Kategorija:Windsori]] [[Kategorija:Prinčevi od Velsa]] [[Kategorija:Britanska kraljevska porodica]] [[Kategorija:Britanski prinčevi]] [[Kategorija:Kraljevi Ujedinjenog Kraljevstva]] hxzprt7kgggeu0f1e2v2e8o4vcuzn8y 0 139613 3898546 3820608 2026-06-12T12:34:00Z Panasko 146730 3898546 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Ognjen Vranješ | slika = Ognjen Vranjes.jpg | punoime = | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i godine|1989|10|24}} | rodnigrad = [[Banja Luka]] | rodnadržava = [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslavija]] | datumsmrti = <!-- {{Datum smrti i godine|GGGG|MM|DD|GGGG|MM|DD}} (datum smrti pa onda datum rođenja) --> | gradsmrti = | državasmrti = | visina = 183&nbsp;cm<ref>{{cite web|title = Ognjen Vranješ|url = http://www.realsporting.com/webrsg/index.php/2015-01-31-19-58-46/plantilla/92-primer-equipo/6484-vranjes|website = realsporting.com|access-date = 30. 1. 2016|last = RSG|archive-date = 3. 2. 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160203052233/http://www.realsporting.com/webrsg/index.php/2015-01-31-19-58-46/plantilla/92-primer-equipo/6484-vranjes|url-status = dead}}</ref> | pozicija = Desni bek | trenutniklub = | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = 2000–2006. | omladinskipogoni = [[FK Borac Banja Luka|Borac]] | godine1 = 2007–2009. | klubovi1 = [[FK Borac Banja Luka|Borac]] | nastupi(golovi)1 = 41 (1) | godine2 = 2009–2010. | klubovi2 = [[FK Crvena zvezda|Crvena zvezda]] | nastupi(golovi)2 = 4 (0) | godine3 = 2010. | klubovi3 = → [[FK Napredak Kruševac|Napredak]] | nastupi(golovi)3 = 12 (1) | godine4 = 2010. | klubovi4 = → [[FC Sheriff|Sheriff]] | nastupi(golovi)4 = 10 (0) | godine5 = 2011–2012. | klubovi5 = [[FK Krasnodar|Krasnodar]] | nastupi(golovi)5 = 40 (1) | godine6 = 2013. | klubovi6 = [[FK Alania Vladikavkaz|Alania]] | nastupi(golovi)6 = 7 (2) | godine7 = 2014. | klubovi7 = [[Elazığspor]] | nastupi(golovi)7 = 14 (0) | godine8 = 2014. | klubovi8 = [[Příbram]] | nastupi(golovi)8 = 0 (0) | godine9 = 2015–2016. | klubovi9 = [[Gaziantepspor]] | nastupi(golovi)9 = 25 (0) | godine10 = 2016. | klubovi10 = [[Real Sporting de Gijón|Sporting Gijón]] | nastupi(golovi)10 = 11 (0) | godine11 = 2016. | klubovi11 = [[FC Tom Tomsk]] | nastupi(golovi)11 = 7 (1) | godine12 = 2017–2018. | klubovi12 = [[AEK Atina]] | nastupi(golovi)12 = 36 (5) | godine13 = 2018–2021. | klubovi13 = [[Anderlecht]] | nastupi(golovi)13 = 14 (0) | godine14 = 2019–2020. | klubovi14 = → [[AEK Atina]] | nastupi(golovi)14 = 18 (1) | godine15 = 2021.<br />2021–2022.<br />2022–2023.<br />2023–2024. | klubovi15 = → [[Royal Charleroi Sporting Club|Charleroi]]<br />[[AEK Atina]]<br />[[Hatayspor]]<br />[[FK Čukarički|Čukarički]] | nastupi(golovi)15 = 9 (0)<br />22 (3)<br />15 (0)<br />13 (0) | reprezentacija = Da | nacionalnegodine1 = 2008–2010. | nacionalneekipe1 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-21|BiH U-21]] | nacionalninastupi(golovi)1 = 10 (2) | nacionalnegodine2 = 2010–2018. | nacionalneekipe2 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|BiH]] | nacionalninastupi(golovi)2 = 38 (0) | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjeuređivanje = 12. juni 2026 }} '''Ognjen Vranješ''' (rođen 24. oktobra 1989) [[Bosanci|bosanskohercegovački]] je nogometaš i bivši član [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|bosanskohercegovačke nogometne reprezentacije]]<ref>https://www.klix.ba/sport/nogomet/ognjen-vranjes-izbacen-iz-nogometne-reprezentacije-bosne-i-hercegovine/190219108.</ref> Trenutno nastupa za belgijski klub [[RSC Anderlect]] na poziciji centralnog beka.<ref>http://www.transfermarkt.co.uk/ognjen-vranjes/profil/spieler/94807</ref> Također može igrati i na poziciji desnog beka. Transfer vrijednost:6.000.000 == Klupska karijera == Svoje prve nogometne korake napravio je u rodnoj [[Banja Luka|Banjoj Luci]] gdje je igrama za [[FK Borac Banja Luka|FK Borac]] u [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|BH Premier ligi]] skrenuo pažnju inostranih klubova. Godine 2009. prelazi u [[FK Crvena zvezda|Crvenu Zvezdu]], odakle je bio posuđivan [[FK Napredak Kruševac|Napretku]] iz [[Kruševac|Kruševca]], te [[FC Sheriff|Sheriffu]] iz [[Tiraspol]]a.<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.co.uk/ognjen-vranjes/profil/spieler/94807|title=Ognjen Vranjes - player profile 16/17 {{!}} Transfermarkt|access-date=18. 8. 2016}}</ref> Dana 12. januara 2011, za oko 300.000 [[euro|eura]] prelazi u [[Rusija|ruski]] klub [[FC Krasnodar]].<ref>{{cite web|url=http://sportsport.ba/ino_fudbal/ognjen-vranjes-potpisao-za-krasnodar/49999|title=Ognjen Vranješ potpisao za Krasnodar!|access-date=18. 8. 2016}}</ref> U decembru 2012, Vranješ potpisuje trogodišnji ugovor sa [[Rusija|ruskim]] klubom [[FC Alania Vladikavkaz|Alania Vadikavkazom]].<ref>{{cite web|url=http://scsport.ba/vijest/47484|title=Sport Centar - Ognjen Vranješ iz Krasnodara u Alaniju|last=www.scsport.ba|first=Sport Centar -|access-date=18. 8. 2016|archive-date=22. 4. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140422031115/http://scsport.ba/vijest/47484|url-status=dead}}</ref> U maju 2013, Vranješ doživljava najtežu povredu u karijeri zbog koje pauzira čak osam mjeseci.<ref>{{cite web|url=http://www.sportsport.ba/bh_fudbal/teza-povreda-zmaja-vranjes-mora-na-operaciju-ligamenata/104540|title=Teža povreda Zmaja: Vranješ mora na operaciju ligamenata|access-date=18. 8. 2016}}</ref> Nakon dugotrajnog oporavka i povratka u formu, Vranješ u januaru 2014. stavlja potpis na ugovor sa [[Turska|turskim]] klubom [[Elazığspor]]om.<ref>{{cite web|url=http://www.klix.ba/sport/nogomet/ognjen-vranjes-potpisao-za-elazigspor/140125063|title=Ognjen Vranješ potpisao za Elazigspor|access-date=18. 8. 2016}}</ref> Već u februaru 2015, prelazi u [[Turska|turski]] klub [[Gaziantepspor]].<ref>{{cite web|url=http://www.klix.ba/sport/nogomet/ognjen-vranjes-novi-igrac-gaziantepspora/150202132|title=Ognjen Vranješ novi igrač Gaziantepspora|access-date=18. 8. 2016}}</ref> Godinu dana kasnije, Vranješ sporazumno raskida ugovor sa Gaziantepsporom i potpisuje za [[Španija|španski]] klub [[Sporting iz Gijona|Sporting Gijon]].<ref>{{cite web|url=http://www.realsporting.com/webrsg/index.php/template/actualidad/6480-el-sporting-ha-llegado-a-un-acuerdo-para-el-fichaje-del-internacional-bosnio-ognjen-vranjes|title=Vranjes, presentado oficialmente como jugador rojiblanco|access-date=18. 8. 2016|archive-date=28. 1. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160128201519/http://www.realsporting.com/webrsg/index.php/template/actualidad/6480-el-sporting-ha-llegado-a-un-acuerdo-para-el-fichaje-del-internacional-bosnio-ognjen-vranjes|url-status=dead}}</ref> Nakon samo 11 odigranih utakmica za španski klub Sporting, trener kluba Abelardo objavljuje da više ne računa na Vranješa te da on može pronaći novi klub za narednu sezonu.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/ba/news/6922/la-liga/2016/08/24/26815072/vranje%25C5%25A1-raskinuo-sa-sportingom?ICID=HP_HN_HP_RI_1_3|title=Vranješ raskinuo sa Sportingom - Goal.com|date=24. 8. 2016|access-date=24. 8. 2016}}{{Mrtav link}}</ref> Krajem augusta 2016, Vranješ je kao slobodan igrač potpisao dvogodišnji ugovor sa ruskim klubom [[Tom tomsk|Tom Tomskom]].<ref>{{cite web|url=http://sportsport.ba/ino_fudbal/zvanicno-ognjen-vranjes-potpisao-za-tom-tomsk/204642|title=Zvanično: Ognjen Vranješ potpisao za Tom Tomsk|access-date=25. 8. 2016}}</ref> == Reprezentacija == Prije [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|bosanskohercegovačke A selekcije]] igrao je za [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-21|bosanskohercegovačka mladu U-21]] reprezentaciju. Za A reprezentaciju debitovao je 16. novembra 2010. na prijateljskoj utakmici protiv [[Nogometna reprezentacija Slovačke|reprezentacije Slovačke]] u [[Bratislava|Bratislavi]].<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.transfermarkt.co.uk/ognjen-vranjes/nationalmannschaft/spieler/94807|title=Ognjen Vranjes - National team {{!}} Transfermarkt|access-date=18. 8. 2016}}</ref> U junu 2014, tadašnji selektor reprezentacije Bosne i Hercegovine, Safet Sušić, uvrstio je Vranješa na spisak igrača za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetsko prvenstvo u Brazilu]]. Na prve dvije utakmice Svjetskog prvenstva, Vranješ nije dobivao priliku, ali je odigrao posljednjih 30 minuta trećeg kola protiv selekcije [[Iran]]a.<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186464/index.html|title=2014 FIFA World Cup Brazil™ - Matches - Bosnia and Herzegovina-Iran - FIFA.com|last=FIFA.com|website=FIFA.com|language=en|access-date=18. 8. 2016|archive-date=14. 8. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160814115901/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186464/index.html|url-status=dead}}</ref> U junu 2016. godine, nastupao je za BIH na [[Kirin kup]]u u [[Japan|Japanu]]. Odigrao je polufinalni meč revijalnog turnira protiv selekcije Danske koji je završio remijem 2-2, ali je na penale BIH prošla u finale rezultatom 6-5. U finalnom meču turnira protiv selekcije Japana, Vranješ dobiva drugi žuti karton te biva isključen u drugom poluvremenu. BIH ipak uspijeva pobijediti Japan rezultatom 2-1 i osvojiti Kirin kup.<ref name=":0" /> == Statistika == '''Reprezentacija''' ''Ažurirano: 18. august 2016.''<ref name=":0" /> {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Reprezentacija!!Godina!!Nastupi!!Golovi |- |rowspan=8|[[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] |- |2010.||1||0 |- |2011.||1||0 |- |2012.||6||0 |- |2013.||2||0 |- |2014.||5||0 |- |2015.||6||0 |- |2016.||4||0 |- !colspan=2|Ukupno||25||0 |} == Porodica == Njegov stariji brat [[Stojan Vranješ]] također je nogometaš. == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{commonscat|Ognjen Vranješ}} *{{BDFutbol|20055}} * [http://www.transfermarkt.de/de/ognjen-vranjes/profil/spieler_94807.html Ognjen Vranješ] na transfermarkt.de {{Navkutije |ime = Sastavi Bosne i Hercegovine |naslov = Sastavi Bosne i Hercegovine |naslovstil = background-color:#070db5; color:#ffd700; border: solid 1px #ffff00; |podaci1 = {{Sastav Bosne i Hercegovine na SP 2014. u nogometu}} }} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Vranješ, Ognjen}} [[Kategorija:Rođeni 1989.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Banja Luka]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački nogometaši]] [[Kategorija:Nogometaši Borca (Banja Luka)]] [[Kategorija:Nogometaši Crvene zvezde]] [[Kategorija:Nogometaši Krasnodara]] [[Kategorija:Nogometaši Sheriff Tiraspola]] [[Kategorija:Nogometaši Alanije Vladikavkaz]] [[Kategorija:Nogometaši Elazığspora]] [[Kategorija:Nogometaši Gaziantepspora]] [[Kategorija:Nogometaši Sporting de Gijóna]] [[Kategorija:Nogometaši Tom Tomska]] [[Kategorija:Nogometaši AEK Atine]] [[Kategorija:Nogometaši Charleroia]] [[Kategorija:Nogometaši Anderlechta]] [[Kategorija:Igrači na Svjetskom prvenstvu u nogometu 2014.]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački sportisti 21. vijeka]] 5qune4qthdxfjteb80gniai6y93pvb3 0 165326 3898554 3688783 2026-06-12T14:47:51Z ~2026-34586-44 182484 detalji sitni 3898554 wikitext text/x-wiki {{Geokutija naselje u BiH <!-- *** Gornji dio *** -->| ime = Babina Luka | vrsta = (naselje) | službeni_naziv = Babina Luka | nadimak = Haračije <!-- *** Slika *** -->| slika = | veličina_slike = <!-- *** Simboli *** --> | grb = <!-- *** Države, regije i.t.d *** --> | entitet = [[Federacija Bosne i Hercegovine]] | kanton = [[Tuzlanski kanton|Tuzlanski]] | općina = [[Kalesija]] | širina_stepeni =44.5106697 | širina_SJ = N | dužina_stepeni = 18.8117491 | najveća tačka metara = 209 <!-- *** asd *** -->| površinajedinica = <!-- *** Stanovništvo *** --> | poštanski broj = 75265 | pozivni broj = 387 <!-- *** Karta *** -->| karta_lokacija = <!-- Bosna i Hercegovina --> | opis_karte = <!-- *** Web stranice *** --> | matični broj općine = 11495 }} '''Babina Luka''' je [[naselje]] u sastavu općine [[Kalesija]], [[Federacija Bosne i Hercegovine]], [[Bosna i Hercegovina|BiH]]. Kroz Babinu Luku protiče manja rijeka [[Gribaja]] koja se ulijeva u rijeku [[Spreča|Spreču]]. Babina Luka se nalazi u kotlini rijeke [[Gribaja|Gribaje]] na ušću rijeke Hrašljanke na sjevernom dijelu [[Kalesija|općine Kalesije]] uz granicu sa općinom [[Tuzla|Tuzlom]], na sjeveru se graniči sa općinom [[Tuzla]] tačnije naseljem Đokići, na zapadu i jugu se graniči sa [[Kikači]]ma, a na istoku se graniči sa zaseokom Lešovina koje pripada MZ [[Hrasno Donje|Hrasno donje]].<ref>[https://www.scribd.com/document/182730249/Tuzla-i-njena-okolina-u-XVI-vijeku-Adem-Handzic Adem Handžić - Tuzla i njena okolina u XVI. vijeku]</ref> == Historija == Ime Babina Luka potiče od Babinog mezara koji se nalazi na brdu iznad Babine Luke, To je jedan od prvih islamskih nadgrobnih spomenika u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. U okolini tog mezara nalazi se još dosta [[stećak]]a iz vremena srednjovijekovne Bosne i mezarova iz Osmanskog perioda. Babin mezar je slijedećih dimenzija 30 x 35 x 50 [[Centimetar|cm]], nišan je završavao oblikom piramide, na nišanu se nalazi velika šaka (šaka Babe), nišan se nalazi uz put koji je nekada povezivao dva grada [[Zvornik]] i [[Tuzla|Tuzlu]], a zvao se Pašin Put. Uz Babinu Luku se spominje se ime i Haračije, u turskom periodu na području Babine Luke nekada je bio harač ili mjesto gdje se dovozila roba koja je išla vladi iz tog doba. Babina Luka je u Osmanskom periodu pripadala [[Nahija|nahiji]] [[Gornja Tuzla]].<ref>[http://www.nkp.ba/wp-content/uploads/2013/10/“Babin-mezar”.pdf Ekrem Sakić - BABIN MEZAR]</ref>Tu zivi Kenan Fatić zvani Boban, Najpoznatiji covijek u tom selu == Reference == {{refspisak}} {{Općina Kalesija}} [[Kategorija:Naseljena mjesta u Kalesiji]] h7ft86yhxy7phz2nntscik7roq8i8m6 3898555 3898554 2026-06-12T15:52:33Z AnToni 2325 Vraćene izmjene korisnika [[Special:Contributions/~2026-34586-44|~2026-34586-44]] ([[User talk:~2026-34586-44|razgovor]]) na posljednju izmjenu korisnika [[User:Wanwa|Wanwa]] 3688783 wikitext text/x-wiki {{Geokutija naselje u BiH <!-- *** Gornji dio *** -->| ime = Babina Luka | vrsta = (naselje) | službeni_naziv = Babina Luka | nadimak = Haračije <!-- *** Slika *** -->| slika = | veličina_slike = <!-- *** Simboli *** --> | grb = <!-- *** Države, regije i.t.d *** --> | entitet = [[Federacija Bosne i Hercegovine]] | kanton = [[Tuzlanski kanton|Tuzlanski]] | općina = [[Kalesija]] | širina_stepeni =44.5106697 | širina_SJ = N | dužina_stepeni = 18.8117491 | najveća tačka metara = 209 <!-- *** asd *** -->| površinajedinica = <!-- *** Stanovništvo *** --> | poštanski broj = 75265 | pozivni broj = 387 <!-- *** Karta *** -->| karta_lokacija = <!-- Bosna i Hercegovina --> | opis_karte = <!-- *** Web stranice *** --> | matični broj općine = 11495 }} '''Babina Luka''' je [[naselje]] u sastavu općine [[Kalesija]], [[Federacija Bosne i Hercegovine]], [[Bosna i Hercegovina|BiH]]. Kroz Babinu Luku protiče manja rijeka [[Gribaja]] koja se ulijeva u rijeku [[Spreča|Spreču]]. Babina Luka se nalazi u kotlini rijeke [[Gribaja|Gribaje]] na ušću rijeke Hrašljanke na sjevernom dijelu [[Kalesija|općine Kalesije]] uz granicu sa općinom [[Tuzla|Tuzlom]], na sjeveru se graniči sa općinom [[Tuzla]] tačnije naseljem Đokići, na zapadu i jugu se graniči sa [[Kikači]]ma, a na istoku se graniči sa zaseokom Lešovina koje pripada MZ [[Hrasno Donje|Hrasno donje]].<ref>[https://www.scribd.com/document/182730249/Tuzla-i-njena-okolina-u-XVI-vijeku-Adem-Handzic Adem Handžić - Tuzla i njena okolina u XVI. vijeku]</ref> == Historija == Ime Babina Luka potiče od Babinog mezara koji se nalazi na brdu iznad Babine Luke, To je jedan od prvih islamskih nadgrobnih spomenika u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. U okolini tog mezara nalazi se još dosta [[stećak]]a iz vremena srednjovijekovne Bosne i mezarova iz Osmanskog perioda. Babin mezar je slijedećih dimenzija 30 x 35 x 50 [[Centimetar|cm]], nišan je završavao oblikom piramide, na nišanu se nalazi velika šaka (šaka Babe), nišan se nalazi uz put koji je nekada povezivao dva grada [[Zvornik]] i [[Tuzla|Tuzlu]], a zvao se Pašin Put. Uz Babinu Luku se spominje se ime i Haračije, u turskom periodu na području Babine Luke nekada je bio harač ili mjesto gdje se dovozila roba koja je išla vladi iz tog doba. Babina Luka je u Osmanskom periodu pripadala [[Nahija|nahiji]] [[Gornja Tuzla]].<ref>[http://www.nkp.ba/wp-content/uploads/2013/10/“Babin-mezar”.pdf Ekrem Sakić - BABIN MEZAR]</ref> == Reference == {{refspisak}} {{Općina Kalesija}} [[Kategorija:Naseljena mjesta u Kalesiji]] 99y76mjh41v0hizv67f8azq2umkll9b 14 358363 3898599 3471362 2026-06-13T10:40:59Z AnToni 2325 novi ključ za [[Kategorija:Bosanskohercegovački emigranti]]: "Nizozemska" (uz pomoć [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]a) 3898599 wikitext text/x-wiki [[Kategorija:Bosanskohercegovački emigranti|Nizozemska]] 52bt3wkd6dxntiu5e16arxab18i63or 0 447130 3898570 3894316 2026-06-13T06:26:02Z Srđan 73336 tren 3898570 wikitext text/x-wiki {{Budući sport}} {{Infokutija međunarodno nogometno takmičenje | naziv_turnira = Svjetsko prvenstvo u nogometu | godina = 2026. | ostali_nazivi = 2026 FIFA World Cup {{Simboli jezika|en|engleski}}<br>Copa Mundial de la FIFA 2026 {{Simboli jezika|sp|španski}}<br>Coupe du Monde de la FIFA 2026 {{Simboli jezika|fr|francuski}} | slika = 2026 FIFA World Cup logo.svg | veličina = 180px | tekst = | država = Kanada | država2 = Meksiko | država3 = Sjedinjene Američke Države | datumi = 11. juni – 19. juli | br_ekipa = 48 | konfederacije = 6 | stadioni = 16 | gradovi = 16 | šampion_drugo = | broj = | drugi_drugo = | treći_drugo = | četvrti_drugo = | utakmice = | golovi = | posjećenost = | najbolji_strijelac = | najbolji_igrač = | najbolji_mladi_nogometaš = | najbolji_golman = | prethodnasezona = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022]]. | sljedećasezona = ''[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2030.|2030]].'' | ažurirano = 3. 4. 2026. }} '''Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.''' jest 23. izdanje [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|svjetskog prvenstva]] u [[nogomet]]u, koje se odigrava od 11. juna do 19. jula u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]].<ref>{{cite news |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |access-date=9. 7. 2018 |publisher=BBC|date=13. 6. 2018 |language=engleski}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|first=Jeff|last=Carlise |date=10. 4. 2017 |publisher=ESPN|title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |access-date=9. 7. 2018 |language=engleski}}</ref><ref name="48teams">{{cite news|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html|title=Unanimous decision expands FIFA World Cup™ to 48 teams from 2026|publisher=FIFA|date=10. 1. 2017|access-date=9. 7. 2018|language=engleski|archive-date=10. 1. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html|url-status=dead}}</ref> Turnir se zajednički ugošćava 16 gradova u tri sjevernoameričke zemlje: Kanadi, Meksiku i Sjedinjenim Američkim Državama. SAD je domaćin 60 utakmica, uključujući sve utakmice nakon osmine finala, dok susjedne Kanada i Meksiko ugošćavaju po 10 utakmica.<ref name="ESPN 20172">{{Cite web|url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid|last=Carlise|first=Jeff|date=10. 4. 2017|website=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|archive-date=11. 4. 2017|url-status=live}}</ref> Ovaj je prvi turnir koji uključuje 48 timova, proširen sa 32.<ref name="48teams2">{{Cite news|date=10. 1. 2017|title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026|publisher=FIFA|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html|archive-date=10. 1. 2017|access-date=10. 1. 2017}}</ref> Počevši od ovog izdanja, FIFA je proširila svjetsko prvenstvo na 48 ekipa, što je povećanje od 16 timova u odnosu na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams3">{{Cite news|date=10. 1. 2017|title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html|archive-date=10. 1. 2017|access-date=10. 1. 2017|publisher=FIFA}}</ref> Ekipe su podijeljene u 12 grupa po četiri, pri čemu će dvije najbolje ekipe iz svake grupe i osam najboljih trećeplasiranih proći u šesnaestinu finala, kako je odobrilo [[Vijeće FIFA|Vijeće FIFA-e]] 14. marta 2023.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Ovo je prvo proširenje i promjena formata od [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|1998]]. == Format i proširenje == Ideja o proširenju turnira spominjala se još 2013, kada ju je iznio tadašnji predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> a 2016. podržao ju je i predsjednik [[FIFA]]-e [[Gianni Infantino]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Protivnici prijedloga tvrdili su da je broj utakmica već dosegao neprihvatljiv nivo,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> da bi proširenje oslabilo kvalitet utakmica<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> i da je odluka prije svega politička, a ne sportska. Infantina su optuživali da je obećanje o većem broju učesnika na Svjetskom prvenstvu koristio kao sredstvo za pobjedu na [[Vanredni kongres FIFA-e 2016.|izborima za predsjednika FIFA-e]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Od ovog izdanja [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|Svjetsko prvenstvo]] prošireno je na 48 reprezentacija, što je 16 više nego na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Ekipe će biti raspoređene u 12 grupa s po četiri reprezentacije. U šesnaestinu finala prolaze po dvije najbolje ekipe iz svake grupe i osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija, u skladu s odlukom koju je [[Vijeće FIFA-e]] odobrilo 14. marta 2023.<ref name="IMC"></ref> To je prvo proširenje i prva promjena formata Svjetskog prvenstva od [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Ukupan broj utakmica povećava se sa 64 na 104, a reprezentacije koje dođu do završne četiri utakmice odigrat će po osam susreta umjesto dosadašnjih sedam. Turnir će trajati 39 dana, sedam više nego izdanja [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|2014]] i [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018.|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Svaka reprezentacija i dalje će u grupnoj fazi igrati tri utakmice.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Posljednji dan klupskih obaveza za igrače koji budu uvršteni u konačne spiskove reprezentacija jeste 24. maj 2026; klubovi ih moraju pustiti najkasnije 25. maja, uz izuzetke za igrače koji učestvuju u finalima kontinentalnih klupskih takmičenja do 30. maja. Zbirni period odmora, obaveznog puštanja igrača i trajanja turnira iznosi 56 dana, isto kao na prvenstvima [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|2010]], 2014. i 2018.<ref name="IMC"/> === Razmatrani formati proširenja === Proširenje na 48 reprezentacija odobreno je još 10. januara 2017, kada je prvobitno odlučeno da turnir ima 16 grupa s po tri ekipe i ukupno 80 utakmica. Prema tom tadašnjem formatu, po dvije najbolje reprezentacije iz svake grupe prolazile bi u šesnaestinu finala.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> U kasnije napuštenom rješenju najveći mogući broj utakmica po reprezentaciji ostao bi sedam, ali bi svaka ekipa u grupi igrala jednu utakmicu manje nego ranije. Turnir bi se i dalje završavao u roku od 32 dana.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Taj format izabran je ispred još tri prijedloga, koji su predviđali od 40 do 48 reprezentacija, od 76 do 88 utakmica i od jedne do četiri zagarantovane utakmice po učesniku.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Kritičari su upozoravali da grupe s tri ekipe, u kojima dvije prolaze dalje, znatno povećavaju rizik od dogovaranja ishoda.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free}}{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414|date=3. 8. 2024}}</ref> FIFA je zato razmatrala mogućnost da se neriješene utakmice u grupnoj fazi odlučuju [[Izvođenje jedanaesteraca|izvođenjem jedanaesteraca]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> ali bi i u tom slučaju ostao dio rizika, uključujući mogućnost da ekipa namjerno izgubi izvođenje jedanaesteraca kako bi izbacila protivnika.<ref name="guyon"/> Zbog tih primjedbi FIFA je nastavila razmatrati druge modele takmičenja,<ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> a proces je završen objavom iz 2023, kada je potvrđeno da će turnir imati 12 grupa s po četiri reprezentacije. ==Stadioni== {{OSM Location map |float=right |nolabels=1 |width=450 |height=280 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px237px,background,black |legendItem1=<b>Zapadna regija</b>,1 |legendItem2=<b>Centralna regija</b>,5,14 |legendItem3=<b>Istočna regija</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1='''[[Los Angeles]]''' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[Los Angeles]] |mark-description1=[[SoFi Stadium]] |label2='''[[San Francisco]]''' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[San Francisco]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3='''[[Seattle]]''' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Seattle]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4='''[[Vancouver]]''' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Vancouver]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5='''[[Dallas]]''' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Dallas]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6='''[[Guadalajara]]''' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Guadalajara]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7='''[[Houston]]''' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Houston]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8='''[[Kansas City, Missouri|Kansas City]]''' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9='''[[Ciudad de México]]''' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Ciudad de México]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10='''[[Monterrey]]''' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Monterrey]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11='''[[Atlanta]]''' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Atlanta]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz Stadium]] |label12='''[[Boston]]''' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Boston]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13='''[[Miami]]''' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Miami]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14='''[[New York]]''' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[New York]] / [[New Jersey]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15='''[[Philadelphia]]''' |mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Philadelphia]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16='''[[Toronto]]''' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Toronto]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} Tokom kandidacijskog postupka 41 grad s ukupno 42 postojeća i potpuno funkcionalna stadiona s redovnim korisnicima, uz izuzetak Montreala, te dva stadiona u izgradnji, u Las Vegasu i Los Angelesu, prijavili su se kao dio zajedničke kandidature. Među njima su bila tri stadiona u tri meksička grada, šest stadiona u šest kanadskih gradova i 35 stadiona u 32 grada u Sjedinjenim Američkim Državama.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> U prvom krugu otpalo je devet stadiona u devet gradova. Drugi krug suzio je izbor za još devet stadiona u šest gradova, dok su se tri grada, [[Chicago]], [[Minneapolis]] i [[Vancouver]], povukla jer FIFA nije bila spremna razgovarati o finansijskim pojedinostima organizacije.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Nakon što se [[Montreal]] u julu 2021. povukao zbog nedostatka pokrajinskog finansiranja i podrške za obnovu [[Olimpijski stadion (Montreal)|Olimpijskog stadiona]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Vancouver se u aprilu 2022. ponovo uključio u postupak kao kandidat za domaćina.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Time je konačni kandidacijski krug narastao na 24 stadiona, svaki u zasebnom gradu ili metropolitanskom području.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> FIFA je 16. juna 2022. objavila 16 gradova domaćina: dva u Kanadi, tri u Meksiku i 11 u Sjedinjenim Američkim Državama. Izabrani su [[Atlanta]], [[Boston]], [[Dallas]], [[Guadalajara]], [[Houston]], [[Kansas City]], [[Los Angeles]], [[Ciudad de México]], [[Miami]], [[Monterrey]], [[New York]] / [[New Jersey]], [[Philadelphia]], [[San Francisco Bay Area]], [[Seattle]], [[Toronto]] i [[Vancouver]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Osam od 16 izabranih stadiona ima trajnu vještačku podlogu, koja se za potrebe turnira mijenja travom pod nadzorom FIFA-e i istraživačkog tima Univerziteta Tennesseeja i Univerziteta Michigan State. U zavisnosti od klime pojedinog stadiona, koristit će se ili mješavina od 84% livadne vlasulje i 16% višegodišnjeg ljulja za hladnije uslove, ili bermudska trava za toplije uslove.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> Četiri stadiona, u Atlanti, Dallasu, Houstonu i Vancouveru, zatvoreni su objekti s pomičnim krovom i klimatizacijom. Peti takav objekt po konstrukciji, stadion u Los Angelesu, otvoren je sa strana, ali ima prozirni krov i nema klimatizaciju.<ref>{{cite news |last=Tannenwald |first=Jonathan |date=2. 11. 2022 |title=FIFA goes to college to study how to grow grass indoors for the 2026 men's World Cup |work=[[The Philadelphia Inquirer]] |url=https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-access=subscription |access-date=6. 11. 2022 |archive-date=7. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107071610/https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-status=live}}</ref> FIFA je 4. februara 2024. objavila da će se finale [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetskog prvenstva 2026]] igrati na [[MetLife Stadium]]u u [[East Rutherford]]u, u saveznoj državi [[New Jersey]].<ref name="ESPN-Schedule">{{cite news |last=Bonagura |first=Kyle |date=4. 2. 2024 |title=2026 World Cup final set for MetLife Stadium, USMNT kicks off in L.A. |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |publisher=ESPN |access-date=4. 2. 2024 |archive-date=4. 2. 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204211650/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |url-status=live}}</ref> Iako u Kanadi i Sjedinjenim Američkim Državama postoje stadioni građeni isključivo ili prvenstveno za nogomet, najveći takav stadion u SAD-u, [[Geodis Park]] u [[Nashville, Tennessee|Nashvilleu]], prima 30.000 gledalaca, što je ispod FIFA-inog minimuma od 40.000. [[BMO Field]] u Torontu proširuje se s približno 30.000 na 45.500 mjesta za potrebe turnira.<ref>{{cite news |url=https://www.mlssoccer.com/news/toronto-fc-to-expand-bmo-field-to-host-2026-world-cup-matches |title=Toronto FC to expand BMO Field to host 2026 World Cup matches |last=Cattry |first=Pardeep |publisher=Major League Soccer |date=22. 4. 2021 |access-date=24. 11. 2022 |archive-date=24. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124015402/https://www.mlssoccer.com/news/toronto-fc-to-expand-bmo-field-to-host-2026-world-cup-matches |url-status=live}}</ref> Stadionima kao što su [[Mercedes-Benz Stadium]] u Atlanti, [[Gillette Stadium]] u Foxboroughu i [[Lumen Field]] u Seattleu zajedničko je da ih koriste i klubovi iz [[National Football League|NFL]]-a i klubovi iz [[Major League Soccer|MLS]]-a.<ref>{{cite news |date=16. 6. 2022 |title=World Cup 2026 host cities confirmed: What you need to know about the 16 venues |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4675639/world-cup-2026-host-cities-confirmed-what-you-need-to-know-about-the-16-venues |publisher=ESPN |access-date=6. 11. 2022 |archive-date=7. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107072053/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4675639/world-cup-2026-host-cities-confirmed-what-you-need-to-know-about-the-16-venues |url-status=live}}</ref> Premda su kanadski i američki stadioni uglavnom namijenjeni američkom, odnosno kanadskom fudbalu, svi su više puta korišteni za nogomet i projektovani su tako da mogu primati utakmice tog sporta.<ref>{{cite news |last=Jones |first=J. Sam |date=16. 6. 2022 |title=Your guide to 2026 World Cup stadiums and locations in the US, Mexico and Canada |url=https://www.mlssoccer.com/news/your-guide-to-the-2026-world-cup-stadiums-and-locations-in-the-us-mexico-and-can |work=MLSsoccer.com |access-date=6. 11. 2022 |archive-date=7. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107072054/https://www.mlssoccer.com/news/your-guide-to-the-2026-world-cup-stadiums-and-locations-in-the-us-mexico-and-can |url-status=live}}</ref> [[Ciudad de México]] jedina je prijestonica među trima državama domaćinima koja je izabrana za domaćina utakmica. [[Ottawa]] i [[Washington, D.C.]] tako su se pridružili [[Bonn]]u, prijestonici Zapadne Njemačke na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1974.|Svjetskom prvenstvu 1974]], i [[Tokio|Tokiju]], prijestonici Japana na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|Svjetskom prvenstvu 2002]], kao rijetkim prijestonicama država domaćina bez utakmica Svjetskog prvenstva. Washington je bio kandidat, ali je zbog lošeg stanja [[FedExField]]a spojio kandidaturu s obližnjim [[Baltimore]]om; ni ta zajednička prijava nije izabrana. Iz završnog izbora ispali su i [[Cincinnati]], [[Denver]], Nashville, [[Orlando, Florida|Orlando]] i [[Edmonton]]. Ottawin predloženi stadion, [[TD Place Stadium]], ranije je eliminiran zbog nedovoljnog kapaciteta.<ref>{{Cite web |last=Platt |first=Oliver |date=7. 9. 2017 |title=Rogers Centre removed from list of potential World Cup 2026 venues |url=https://wakingthered.com/2017/09/07/1986/rogers-centre-removed-from-list-of-potential-world-cup-2026-venues/ |access-date=21. 10. 2025 |website=Waking The Red |language=en |quote=Mosaic Stadium and TD Place Stadium do not currently meet the minimum-capacity requirement}}</ref> Osam metropolitanskih područja domaćina ranije je već primalo utakmice Svjetskog prvenstva: [[Dallas–Fort Worth metroplex|Dallas]], [[Greater Los Angeles|Los Angeles]], [[San Francisco Bay Area|San Francisco]], [[New York metropolitan area|New York / New Jersey]] i [[Greater Boston|Boston]] 1994, [[Guadalajara metropolitan area|Guadalajara]] i [[Greater Mexico City|Ciudad de México]] 1970. i 1986, te [[Monterrey metropolitan area|Monterrey]] 1986. Ipak, [[Estadio Azteca]] jedini je stadion na ovom turniru koji je već bio domaćin utakmica Svjetskog prvenstva, i to 1970. i 1986; nijedan stadion korišten na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1994.|Svjetskom prvenstvu 1994]] neće se koristiti 2026.<ref>{{cite news |first1=Chuck |last1=Booth |first2=Roger |last2=Gonzalez |title=FIFA World Cup 2026 host cities: Los Angeles, New York/New Jersey among top venues; Washington D.C. snubbed |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |work=CBS Sports |date=17. 6. 2022 |access-date=27. 6. 2022 |archive-date=27. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627172342/https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |url-status=live}}</ref> [[Soldier Field]] u Chicagu, [[Cotton Bowl (stadion)|Cotton Bowl]] u Dallasu i [[Rose Bowl (stadion)|Rose Bowl]] u [[Pasadena|Pasadeni]], u području Los Angelesa, bili su jedini stadioni u kandidacijskom postupku koji su primali utakmice 1994, ali nijedan nije izabran.<ref name="bids"/> Zbog FIFA-inih pravila o sponzorskim nazivima stadiona, objekti će tokom turnira koristiti zamjenska imena, navedena u zagradama u spisku stadiona.<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=16. 2. 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=16. 2. 2024 |access-date=21. 7. 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |date=15. 7. 2025 |access-date=17. 11. 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> Kapaciteti su navedeni prema podacima koje je objavila FIFA.<ref name="FIFA stadia"/> '''Legenda''' : † označava stadion koji je korišten na prethodnim svjetskim prvenstvima. : ‡ označava zatvoreni stadion s fiksnim ili pomičnim krovom i unutrašnjom kontrolom klime. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ Spisak stadiona |- ! scope="col" | Grad ! scope="col" | Stadion ! scope="col" | Kapacitet ! scope="col" class="unsortable" | Slika |- ! style="text-align:left"| {{sort|Dallas|{{flagicon|USA}}}} [[Dallas]]<br /><small>([[Arlington (Teksas)|Arlington]], [[Teksas]])</small> | [[AT&T Stadium]]‡<br />'''{{small|(Dallas Stadium)}}''' | '''94.000''' | [[Datoteka:Cowboys stadium inside view 4.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Mexico City|{{flagicon|MEX}}}} [[Ciudad de México]] | [[Stadion "Azteca"|Stadion "Banorte"]]†<br />'''{{small|(Mexico City Stadium)}}''' | '''83.000''' | [[Datoteka:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|New York|{{flagicon|USA}}}} [[New York]] / [[New Jersey]]<br /><small>([[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]], [[New Jersey]])</small> | [[MetLife Stadium]]<br />'''{{small|(New York New Jersey Stadium)}}''' | '''82.500''' | [[Datoteka:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Atlanta|{{flagicon|USA}}}} [[Atlanta]] | [[Mercedes-Benz Stadium]]‡<br />'''{{small|(Atlanta Stadium)}}''' | '''75.000''' | [[Datoteka:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Kansas City|{{flagicon|USA}}}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] | [[Arrowhead Stadium|GEHA Field at Arrowhead Stadium]]<br />'''{{small|(Kansas City Stadium)}}''' | '''73.000''' | [[Datoteka:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Houston|{{flagicon|USA}}}} [[Houston]] | [[NRG Stadium]]†<br />'''{{small|(Houston Stadium)}}''' | '''72.000''' | [[Datoteka:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|San Francisco|{{flagicon|USA}}}} [[San Francisco]]<br /><small>([[Santa Clara (Kalifornija)|Santa Clara]], [[Kalifornija]])</small> | [[Levi's Stadium]]<br />'''{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}}''' | '''71.000''' | [[Datoteka:Entering Levi's Stadium.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Los Angeles|{{flagicon|USA}}}} [[Los Angeles]]<br /><small>([[Inglewood, Kalifornija|Inglewood]], [[Kalifornija]])</small> | [[SoFi Stadium]]<br />'''{{small|(Los Angeles Stadium)}}''' | '''70.000''' | [[Datoteka:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Philadelphia|{{flagicon|USA}}}} [[Philadelphia]] | [[Lincoln Financial Field]]<br />'''{{small|(Philadelphia Stadium)}}''' | '''69.000''' | [[Datoteka:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Seattle|{{flagicon|USA}}}} [[Seattle]] | [[Lumen Field]]<br />'''{{small|(Seattle Stadium)}}''' | '''69.000''' | [[Datoteka:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Boston|{{flagicon|USA}}}} [[Boston]]<br /><small>([[Foxborough (Massachusetts)|Foxborough]], [[Massachusetts]])</small> | [[Gillette Stadium]]<br />'''{{small|(Boston Stadium)}}''' | '''65.000''' | [[Datoteka:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|frameless|Gillette Stadium]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Miami|{{flagicon|USA}}}} [[Miami]]<br /><small>([[Miami Gardens (Florida)|Miami Gardens]], [[Florida]])</small> | [[Hard Rock Stadium]]<br />'''{{small|(Miami Stadium)}}''' | '''65.000''' | [[Datoteka:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Vancouver|{{flagicon|CAN}}}} [[Vancouver]] | [[BC Place]]†<br />'''{{small|(BC Place Vancouver)}}''' | '''54.000''' | [[Datoteka:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Monterrey|{{flagicon|MEX}}}} [[Monterrey]]<br /><small>([[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]])</small> | [[Stadion "BBVA"]]<br />'''{{small|(Estadio Monterrey)}}''' | '''53.500''' | [[Datoteka:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Guadalajara|{{flagicon|MEX}}}} [[Guadalajara]]<br /><small>([[Zapopan]])</small> | [[Stadion "Akron"]]<br />'''{{small|(Estadio Guadalajara)}}''' | '''48.000''' | [[Datoteka:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Toronto|{{flagicon|CAN}}}} [[Toronto]] | [[BMO Field]]<br />'''{{small|(Toronto Stadium)}}''' | '''45.000''' | [[Datoteka:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|frameless]] |} ==Grupna faza== {| class="wikitable collapsible collapsed" |- ! {{Anchor|Kriteriji rangiranja}} Kriteriji za razrješenje izjednačenja u grupnoj fazi |- |Poredak ekipa u svakoj grupi određuje se prema broju osvojenih bodova u svim utakmicama grupe. Ako su dvije ili više ekipa izjednačene po broju bodova, primjenjuju se sljedeći kriteriji za određivanje poretka:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha | Veći broj bodova osvojenih u međusobnim utakmicama ekipa koje su izjednačene; | Bolja gol-razlika u međusobnim utakmicama ekipa koje su izjednačene; | Veći broj postignutih golova u međusobnim utakmicama ekipa koje su izjednačene; }} Ako su, nakon primjene kriterija a do c, ekipe i dalje izjednačene, kriteriji a do c se ponovo primjenjuju isključivo na utakmice između tih ekipa kako bi se odredio konačan poredak. Ako ni ovaj postupak ne dovede do rješenja, primjenjuju se kriteriji d do h. {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4 | Bolja gol-razlika u svim utakmicama grupe; | Veći broj postignutih golova u svim utakmicama grupe; | Više disciplinskih ("fair-play") bodova u svim utakmicama grupe (samo jedna kazna može biti primijenjena po igraču ili treneru/službenom licu u jednoj utakmici):{{unordered list | Žuti karton: −1 bod; | Indirektni crveni karton (drugi žuti karton): −3 boda; | Direktni crveni karton: −4 boda; | Žuti karton i direktni crveni karton: −5 bodova; }} | Bolja pozicija na posljednjoj [[FIFA-ina rang lista|FIFA-inoj rang listi]]; | Bolja pozicija na prethodnim FIFA-inim rang listama (redoslijedom unazad) dok se ekipe ne razdvoje. }} |} Prije završnog žrijeba, stadioni su dodijeljeni grupama. Nakon završnog žrijeba, parovima su dodijeljeni brojevi utakmica, a termini početka utakmica su potvrđeni. ''Sva vremena su lokalna.'' === Grupa A === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa A|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A|A1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A|A2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A|A3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A|A4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A|A5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A|A6}} === Grupa B === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|B1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|B2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|B3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|B4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|B5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|B6}} === Grupa C === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C|C1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C|C2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C|C3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C|C4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C|C5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C|C6}} === Grupa D === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D|D1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D|D2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D|D3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D|D4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D|D5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D|D6}} === Grupa E === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|E1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|E2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|E3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|E4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|E5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|E6}} === Grupa F === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|F1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|F2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|F3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|F4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|F5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|F6}} === Grupa G === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|G1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|G2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|G3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|G4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|G5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|G6}} === Grupa H === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa H}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa H|H1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa H|H2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa H|H3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa H|H4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa H|H5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa H|H6}} === Grupa I === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|I1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|I2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|I3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|I4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|I5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|I6}} === Grupa J === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J|J1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J|J2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J|J3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J|J4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J|J5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J|J6}} === Grupa K === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa K}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa K|K1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa K|K2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa K|K3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa K|K4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa K|K5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa K|K6}} === Grupa L === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa L}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa L|L1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa L|L2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa L|L3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa L|L4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa L|L5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa L|L6}} === Poredak trećeplasiranih === {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Trećeplasirani}} == Nokaut-faza == {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza}} === Kostur === {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Šesneastina finala|Šesneastina finala]] |RD2=[[#Osmina finala|Osmina finala]] |RD3=[[#Četvrtfinale|Četvrtfinale]] |RD4=[[#Polufinale|Polufinale]] |RD5=[[#Finale|Finale]] |Consol=[[#Utakmica za 3. mjesto|Utakmica za 3. mjesto]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. juni – [[Foxborough]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe E||<!--{{fb|}}-->Trećeplasirani grupe A/B/C/D/F| |30. juni – [[East Rutherford]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe I||<!--{{fb|}}-->Trećeplasirani grupe C/D/F/G/H| |28. juni – [[Inglewood, California|Inglewood]]|<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe A||<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe B| |29. juni – [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe F||<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe C| |2. juli – [[Toronto]]|<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe K||<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe L| |2. juli – [[Inglewood, California|Inglewood]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe H||<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe J| |1. juli – [[Santa Clara, California|Santa Clara]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe D||<!--{{fb|}}-->Trećeplasirani grupe B/E/F/I/J| |1. juli – [[Seattle]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe G||<!--{{fb|}}-->Trećeplasirani grupe A/E/H/I/J| |29. juni – [[Houston]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe C||<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe F| |30. juni – [[Arlington, Texas|Arlington]]|<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe E||<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe I| |30. juni – [[Ciudad de México]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe A||<!--{{fb|}}-->Trećeplasirani grupe C/E/F/H/I| |1. juli – [[Atlanta]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe L||<!--{{fb|}}-->Trećeplasirani grupe E/H/I/J/K| |3. juli – [[Miami Gardens]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe J||<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe H| |3. juli – [[Arlington, Texas|Arlington]]|<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe D||<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe G| |2. juli – [[Vancouver]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe B||<!--{{fb|}}-->Trećeplasirani grupe E/F/G/I/J| |3. juli – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe K||<!--{{fb|}}-->Trećeplasirani grupe D/E/I/J/L| <!--Round of 16--> |4. juli – [[Philadelphia]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 74||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 77| |4. juli – [[Houston]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 73||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 75| |6. juli – [[Arlington, Texas|Arlington]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 83||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 84| |6. juli – [[Seattle]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 81||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 82| |5. juli – [[East Rutherford]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 76||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 78| |5. juli – [[Ciudad de México]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 79||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 80| |7. juli – [[Atlanta]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 86||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 88| |7. juli – [[Vancouver]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 85||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 87| <!--Quarterfinals--> |9. juli – [[Foxborough]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 89||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 90| |10. juli – [[Inglewood, California|Inglewood]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 93||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 94| |11. juli – [[Miami Gardens]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 91||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 92| |11. juli – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 95||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 96| <!--Semifinals--> |14. juli – [[Arlington, Texas|Arlington]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 97||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 98| |15. juli – [[Atlanta]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 99||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 100| <!--Final--> |19. juli – [[East Rutherford]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 101||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 102| <!--Match for third place--> |18. juli – [[Miami Gardens]]|<!--{{fb|}}-->Gubitnik utakmice 101||<!--{{fb|}}-->Gubitnik utakmice 102| }} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|FIFA World Cup 2026}} * {{Službeni sajt|http://www.fifa.com/worldcup/index.html}} {{Simboli jezika|de|njemački}} {{Simboli jezika|en|engleski}} {{Simboli jezika|fr|francuski}} {{Simboli jezika|sp|španski}} {{Simboli jezika|ar|arapski}} {{Simboli jezika|ru|ruski}} {{Svjetsko prvenstvo u nogometu}} {{FIFA SP 2026.}} [[Kategorija:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|*]] [[Kategorija:Svjetska prvenstva u nogometu|2026]] [[Kategorija:2026. u nogometu]] [[Kategorija:Sportska takmičenja u Kanadi]] [[Kategorija:2026. u Kanadi]] [[Kategorija:Sportska takmičenja u Meksiku]] [[Kategorija:2026. u Meksiku]] [[Kategorija:Sportska takmičenja u Sjedinjenim Američkim Državama]] [[Kategorija:2026. u Sjedinjenim Američkim Državama]] opx0hitmk5v5pryut4obss6n5no0ono 3898575 3898570 2026-06-13T06:43:05Z Srđan 73336 3898575 wikitext text/x-wiki {{Tren sport}} {{Infokutija međunarodno nogometno takmičenje | naziv_turnira = Svjetsko prvenstvo u nogometu | godina = 2026. | ostali_nazivi = 2026 FIFA World Cup {{Simboli jezika|en|engleski}}<br>Copa Mundial de la FIFA 2026 {{Simboli jezika|sp|španski}}<br>Coupe du Monde de la FIFA 2026 {{Simboli jezika|fr|francuski}} | slika = 2026 FIFA World Cup logo.svg | veličina = 180px | tekst = | država = Kanada | država2 = Meksiko | država3 = Sjedinjene Američke Države | datumi = 11. juni – 19. juli | br_ekipa = 48 | konfederacije = 6 | stadioni = 16 | gradovi = 16 | šampion_drugo = | broj = | drugi_drugo = | treći_drugo = | četvrti_drugo = | utakmice = | golovi = | posjećenost = | najbolji_strijelac = | najbolji_igrač = | najbolji_mladi_nogometaš = | najbolji_golman = | prethodnasezona = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022]]. | sljedećasezona = ''[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2030.|2030]].'' | ažurirano = 3. 4. 2026. }} '''Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.''' jest 23. izdanje [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|svjetskog prvenstva]] u [[nogomet]]u, koje se odigrava od 11. juna do 19. jula u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]].<ref>{{cite news |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |access-date=9. 7. 2018 |publisher=BBC|date=13. 6. 2018 |language=engleski}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|first=Jeff|last=Carlise |date=10. 4. 2017 |publisher=ESPN|title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |access-date=9. 7. 2018 |language=engleski}}</ref><ref name="48teams">{{cite news|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html|title=Unanimous decision expands FIFA World Cup™ to 48 teams from 2026|publisher=FIFA|date=10. 1. 2017|access-date=9. 7. 2018|language=engleski|archive-date=10. 1. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html|url-status=dead}}</ref> Turnir se zajednički ugošćava 16 gradova u tri sjevernoameričke zemlje: Kanadi, Meksiku i Sjedinjenim Američkim Državama. SAD je domaćin 60 utakmica, uključujući sve utakmice nakon osmine finala, dok susjedne Kanada i Meksiko ugošćavaju po 10 utakmica.<ref name="ESPN 20172">{{Cite web|url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid|last=Carlise|first=Jeff|date=10. 4. 2017|website=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|archive-date=11. 4. 2017|url-status=live}}</ref> Ovaj je prvi turnir koji uključuje 48 timova, proširen sa 32.<ref name="48teams2">{{Cite news|date=10. 1. 2017|title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026|publisher=FIFA|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html|archive-date=10. 1. 2017|access-date=10. 1. 2017}}</ref> Počevši od ovog izdanja, FIFA je proširila svjetsko prvenstvo na 48 ekipa, što je povećanje od 16 timova u odnosu na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams3">{{Cite news|date=10. 1. 2017|title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html|archive-date=10. 1. 2017|access-date=10. 1. 2017|publisher=FIFA}}</ref> Ekipe su podijeljene u 12 grupa po četiri, pri čemu će dvije najbolje ekipe iz svake grupe i osam najboljih trećeplasiranih proći u šesnaestinu finala, kako je odobrilo [[Vijeće FIFA|Vijeće FIFA-e]] 14. marta 2023.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Ovo je prvo proširenje i promjena formata od [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|1998]]. == Format i proširenje == Ideja o proširenju turnira spominjala se još 2013, kada ju je iznio tadašnji predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> a 2016. podržao ju je i predsjednik [[FIFA]]-e [[Gianni Infantino]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Protivnici prijedloga tvrdili su da je broj utakmica već dosegao neprihvatljiv nivo,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> da bi proširenje oslabilo kvalitet utakmica<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> i da je odluka prije svega politička, a ne sportska. Infantina su optuživali da je obećanje o većem broju učesnika na Svjetskom prvenstvu koristio kao sredstvo za pobjedu na [[Vanredni kongres FIFA-e 2016.|izborima za predsjednika FIFA-e]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Od ovog izdanja [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|Svjetsko prvenstvo]] prošireno je na 48 reprezentacija, što je 16 više nego na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Ekipe će biti raspoređene u 12 grupa s po četiri reprezentacije. U šesnaestinu finala prolaze po dvije najbolje ekipe iz svake grupe i osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija, u skladu s odlukom koju je [[Vijeće FIFA-e]] odobrilo 14. marta 2023.<ref name="IMC"></ref> To je prvo proširenje i prva promjena formata Svjetskog prvenstva od [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Ukupan broj utakmica povećava se sa 64 na 104, a reprezentacije koje dođu do završne četiri utakmice odigrat će po osam susreta umjesto dosadašnjih sedam. Turnir će trajati 39 dana, sedam više nego izdanja [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|2014]] i [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018.|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Svaka reprezentacija i dalje će u grupnoj fazi igrati tri utakmice.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Posljednji dan klupskih obaveza za igrače koji budu uvršteni u konačne spiskove reprezentacija jeste 24. maj 2026; klubovi ih moraju pustiti najkasnije 25. maja, uz izuzetke za igrače koji učestvuju u finalima kontinentalnih klupskih takmičenja do 30. maja. Zbirni period odmora, obaveznog puštanja igrača i trajanja turnira iznosi 56 dana, isto kao na prvenstvima [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|2010]], 2014. i 2018.<ref name="IMC"/> === Razmatrani formati proširenja === Proširenje na 48 reprezentacija odobreno je još 10. januara 2017, kada je prvobitno odlučeno da turnir ima 16 grupa s po tri ekipe i ukupno 80 utakmica. Prema tom tadašnjem formatu, po dvije najbolje reprezentacije iz svake grupe prolazile bi u šesnaestinu finala.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> U kasnije napuštenom rješenju najveći mogući broj utakmica po reprezentaciji ostao bi sedam, ali bi svaka ekipa u grupi igrala jednu utakmicu manje nego ranije. Turnir bi se i dalje završavao u roku od 32 dana.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Taj format izabran je ispred još tri prijedloga, koji su predviđali od 40 do 48 reprezentacija, od 76 do 88 utakmica i od jedne do četiri zagarantovane utakmice po učesniku.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Kritičari su upozoravali da grupe s tri ekipe, u kojima dvije prolaze dalje, znatno povećavaju rizik od dogovaranja ishoda.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free}}{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414|date=3. 8. 2024}}</ref> FIFA je zato razmatrala mogućnost da se neriješene utakmice u grupnoj fazi odlučuju [[Izvođenje jedanaesteraca|izvođenjem jedanaesteraca]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> ali bi i u tom slučaju ostao dio rizika, uključujući mogućnost da ekipa namjerno izgubi izvođenje jedanaesteraca kako bi izbacila protivnika.<ref name="guyon"/> Zbog tih primjedbi FIFA je nastavila razmatrati druge modele takmičenja,<ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> a proces je završen objavom iz 2023, kada je potvrđeno da će turnir imati 12 grupa s po četiri reprezentacije. ==Stadioni== {{OSM Location map |float=right |nolabels=1 |width=450 |height=280 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px237px,background,black |legendItem1=<b>Zapadna regija</b>,1 |legendItem2=<b>Centralna regija</b>,5,14 |legendItem3=<b>Istočna regija</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1='''[[Los Angeles]]''' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[Los Angeles]] |mark-description1=[[SoFi Stadium]] |label2='''[[San Francisco]]''' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[San Francisco]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3='''[[Seattle]]''' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Seattle]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4='''[[Vancouver]]''' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Vancouver]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5='''[[Dallas]]''' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Dallas]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6='''[[Guadalajara]]''' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Guadalajara]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7='''[[Houston]]''' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Houston]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8='''[[Kansas City, Missouri|Kansas City]]''' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9='''[[Ciudad de México]]''' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Ciudad de México]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10='''[[Monterrey]]''' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Monterrey]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11='''[[Atlanta]]''' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Atlanta]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz Stadium]] |label12='''[[Boston]]''' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Boston]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13='''[[Miami]]''' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Miami]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14='''[[New York]]''' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[New York]] / [[New Jersey]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15='''[[Philadelphia]]''' |mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Philadelphia]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16='''[[Toronto]]''' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Toronto]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} Tokom kandidacijskog postupka 41 grad s ukupno 42 postojeća i potpuno funkcionalna stadiona s redovnim korisnicima, uz izuzetak Montreala, te dva stadiona u izgradnji, u Las Vegasu i Los Angelesu, prijavili su se kao dio zajedničke kandidature. Među njima su bila tri stadiona u tri meksička grada, šest stadiona u šest kanadskih gradova i 35 stadiona u 32 grada u Sjedinjenim Američkim Državama.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> U prvom krugu otpalo je devet stadiona u devet gradova. Drugi krug suzio je izbor za još devet stadiona u šest gradova, dok su se tri grada, [[Chicago]], [[Minneapolis]] i [[Vancouver]], povukla jer FIFA nije bila spremna razgovarati o finansijskim pojedinostima organizacije.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Nakon što se [[Montreal]] u julu 2021. povukao zbog nedostatka pokrajinskog finansiranja i podrške za obnovu [[Olimpijski stadion (Montreal)|Olimpijskog stadiona]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Vancouver se u aprilu 2022. ponovo uključio u postupak kao kandidat za domaćina.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Time je konačni kandidacijski krug narastao na 24 stadiona, svaki u zasebnom gradu ili metropolitanskom području.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> FIFA je 16. juna 2022. objavila 16 gradova domaćina: dva u Kanadi, tri u Meksiku i 11 u Sjedinjenim Američkim Državama. Izabrani su [[Atlanta]], [[Boston]], [[Dallas]], [[Guadalajara]], [[Houston]], [[Kansas City]], [[Los Angeles]], [[Ciudad de México]], [[Miami]], [[Monterrey]], [[New York]] / [[New Jersey]], [[Philadelphia]], [[San Francisco Bay Area]], [[Seattle]], [[Toronto]] i [[Vancouver]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Osam od 16 izabranih stadiona ima trajnu vještačku podlogu, koja se za potrebe turnira mijenja travom pod nadzorom FIFA-e i istraživačkog tima Univerziteta Tennesseeja i Univerziteta Michigan State. U zavisnosti od klime pojedinog stadiona, koristit će se ili mješavina od 84% livadne vlasulje i 16% višegodišnjeg ljulja za hladnije uslove, ili bermudska trava za toplije uslove.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> Četiri stadiona, u Atlanti, Dallasu, Houstonu i Vancouveru, zatvoreni su objekti s pomičnim krovom i klimatizacijom. Peti takav objekt po konstrukciji, stadion u Los Angelesu, otvoren je sa strana, ali ima prozirni krov i nema klimatizaciju.<ref>{{cite news |last=Tannenwald |first=Jonathan |date=2. 11. 2022 |title=FIFA goes to college to study how to grow grass indoors for the 2026 men's World Cup |work=[[The Philadelphia Inquirer]] |url=https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-access=subscription |access-date=6. 11. 2022 |archive-date=7. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107071610/https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-status=live}}</ref> FIFA je 4. februara 2024. objavila da će se finale [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetskog prvenstva 2026]] igrati na [[MetLife Stadium]]u u [[East Rutherford]]u, u saveznoj državi [[New Jersey]].<ref name="ESPN-Schedule">{{cite news |last=Bonagura |first=Kyle |date=4. 2. 2024 |title=2026 World Cup final set for MetLife Stadium, USMNT kicks off in L.A. |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |publisher=ESPN |access-date=4. 2. 2024 |archive-date=4. 2. 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204211650/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |url-status=live}}</ref> Iako u Kanadi i Sjedinjenim Američkim Državama postoje stadioni građeni isključivo ili prvenstveno za nogomet, najveći takav stadion u SAD-u, [[Geodis Park]] u [[Nashville, Tennessee|Nashvilleu]], prima 30.000 gledalaca, što je ispod FIFA-inog minimuma od 40.000. [[BMO Field]] u Torontu proširuje se s približno 30.000 na 45.500 mjesta za potrebe turnira.<ref>{{cite news |url=https://www.mlssoccer.com/news/toronto-fc-to-expand-bmo-field-to-host-2026-world-cup-matches |title=Toronto FC to expand BMO Field to host 2026 World Cup matches |last=Cattry |first=Pardeep |publisher=Major League Soccer |date=22. 4. 2021 |access-date=24. 11. 2022 |archive-date=24. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124015402/https://www.mlssoccer.com/news/toronto-fc-to-expand-bmo-field-to-host-2026-world-cup-matches |url-status=live}}</ref> Stadionima kao što su [[Mercedes-Benz Stadium]] u Atlanti, [[Gillette Stadium]] u Foxboroughu i [[Lumen Field]] u Seattleu zajedničko je da ih koriste i klubovi iz [[National Football League|NFL]]-a i klubovi iz [[Major League Soccer|MLS]]-a.<ref>{{cite news |date=16. 6. 2022 |title=World Cup 2026 host cities confirmed: What you need to know about the 16 venues |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4675639/world-cup-2026-host-cities-confirmed-what-you-need-to-know-about-the-16-venues |publisher=ESPN |access-date=6. 11. 2022 |archive-date=7. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107072053/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4675639/world-cup-2026-host-cities-confirmed-what-you-need-to-know-about-the-16-venues |url-status=live}}</ref> Premda su kanadski i američki stadioni uglavnom namijenjeni američkom, odnosno kanadskom fudbalu, svi su više puta korišteni za nogomet i projektovani su tako da mogu primati utakmice tog sporta.<ref>{{cite news |last=Jones |first=J. Sam |date=16. 6. 2022 |title=Your guide to 2026 World Cup stadiums and locations in the US, Mexico and Canada |url=https://www.mlssoccer.com/news/your-guide-to-the-2026-world-cup-stadiums-and-locations-in-the-us-mexico-and-can |work=MLSsoccer.com |access-date=6. 11. 2022 |archive-date=7. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107072054/https://www.mlssoccer.com/news/your-guide-to-the-2026-world-cup-stadiums-and-locations-in-the-us-mexico-and-can |url-status=live}}</ref> [[Ciudad de México]] jedina je prijestonica među trima državama domaćinima koja je izabrana za domaćina utakmica. [[Ottawa]] i [[Washington, D.C.]] tako su se pridružili [[Bonn]]u, prijestonici Zapadne Njemačke na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1974.|Svjetskom prvenstvu 1974]], i [[Tokio|Tokiju]], prijestonici Japana na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|Svjetskom prvenstvu 2002]], kao rijetkim prijestonicama država domaćina bez utakmica Svjetskog prvenstva. Washington je bio kandidat, ali je zbog lošeg stanja [[FedExField]]a spojio kandidaturu s obližnjim [[Baltimore]]om; ni ta zajednička prijava nije izabrana. Iz završnog izbora ispali su i [[Cincinnati]], [[Denver]], Nashville, [[Orlando, Florida|Orlando]] i [[Edmonton]]. Ottawin predloženi stadion, [[TD Place Stadium]], ranije je eliminiran zbog nedovoljnog kapaciteta.<ref>{{Cite web |last=Platt |first=Oliver |date=7. 9. 2017 |title=Rogers Centre removed from list of potential World Cup 2026 venues |url=https://wakingthered.com/2017/09/07/1986/rogers-centre-removed-from-list-of-potential-world-cup-2026-venues/ |access-date=21. 10. 2025 |website=Waking The Red |language=en |quote=Mosaic Stadium and TD Place Stadium do not currently meet the minimum-capacity requirement}}</ref> Osam metropolitanskih područja domaćina ranije je već primalo utakmice Svjetskog prvenstva: [[Dallas–Fort Worth metroplex|Dallas]], [[Greater Los Angeles|Los Angeles]], [[San Francisco Bay Area|San Francisco]], [[New York metropolitan area|New York / New Jersey]] i [[Greater Boston|Boston]] 1994, [[Guadalajara metropolitan area|Guadalajara]] i [[Greater Mexico City|Ciudad de México]] 1970. i 1986, te [[Monterrey metropolitan area|Monterrey]] 1986. Ipak, [[Estadio Azteca]] jedini je stadion na ovom turniru koji je već bio domaćin utakmica Svjetskog prvenstva, i to 1970. i 1986; nijedan stadion korišten na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1994.|Svjetskom prvenstvu 1994]] neće se koristiti 2026.<ref>{{cite news |first1=Chuck |last1=Booth |first2=Roger |last2=Gonzalez |title=FIFA World Cup 2026 host cities: Los Angeles, New York/New Jersey among top venues; Washington D.C. snubbed |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |work=CBS Sports |date=17. 6. 2022 |access-date=27. 6. 2022 |archive-date=27. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627172342/https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |url-status=live}}</ref> [[Soldier Field]] u Chicagu, [[Cotton Bowl (stadion)|Cotton Bowl]] u Dallasu i [[Rose Bowl (stadion)|Rose Bowl]] u [[Pasadena|Pasadeni]], u području Los Angelesa, bili su jedini stadioni u kandidacijskom postupku koji su primali utakmice 1994, ali nijedan nije izabran.<ref name="bids"/> Zbog FIFA-inih pravila o sponzorskim nazivima stadiona, objekti će tokom turnira koristiti zamjenska imena, navedena u zagradama u spisku stadiona.<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=16. 2. 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=16. 2. 2024 |access-date=21. 7. 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |date=15. 7. 2025 |access-date=17. 11. 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> Kapaciteti su navedeni prema podacima koje je objavila FIFA.<ref name="FIFA stadia"/> '''Legenda''' : † označava stadion koji je korišten na prethodnim svjetskim prvenstvima. : ‡ označava zatvoreni stadion s fiksnim ili pomičnim krovom i unutrašnjom kontrolom klime. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ Spisak stadiona |- ! scope="col" | Grad ! scope="col" | Stadion ! scope="col" | Kapacitet ! scope="col" class="unsortable" | Slika |- ! style="text-align:left"| {{sort|Dallas|{{flagicon|USA}}}} [[Dallas]]<br /><small>([[Arlington (Teksas)|Arlington]], [[Teksas]])</small> | [[AT&T Stadium]]‡<br />'''{{small|(Dallas Stadium)}}''' | '''94.000''' | [[Datoteka:Cowboys stadium inside view 4.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Mexico City|{{flagicon|MEX}}}} [[Ciudad de México]] | [[Stadion "Azteca"|Stadion "Banorte"]]†<br />'''{{small|(Mexico City Stadium)}}''' | '''83.000''' | [[Datoteka:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|New York|{{flagicon|USA}}}} [[New York]] / [[New Jersey]]<br /><small>([[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]], [[New Jersey]])</small> | [[MetLife Stadium]]<br />'''{{small|(New York New Jersey Stadium)}}''' | '''82.500''' | [[Datoteka:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Atlanta|{{flagicon|USA}}}} [[Atlanta]] | [[Mercedes-Benz Stadium]]‡<br />'''{{small|(Atlanta Stadium)}}''' | '''75.000''' | [[Datoteka:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Kansas City|{{flagicon|USA}}}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] | [[Arrowhead Stadium|GEHA Field at Arrowhead Stadium]]<br />'''{{small|(Kansas City Stadium)}}''' | '''73.000''' | [[Datoteka:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Houston|{{flagicon|USA}}}} [[Houston]] | [[NRG Stadium]]†<br />'''{{small|(Houston Stadium)}}''' | '''72.000''' | [[Datoteka:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|San Francisco|{{flagicon|USA}}}} [[San Francisco]]<br /><small>([[Santa Clara (Kalifornija)|Santa Clara]], [[Kalifornija]])</small> | [[Levi's Stadium]]<br />'''{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}}''' | '''71.000''' | [[Datoteka:Entering Levi's Stadium.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Los Angeles|{{flagicon|USA}}}} [[Los Angeles]]<br /><small>([[Inglewood, Kalifornija|Inglewood]], [[Kalifornija]])</small> | [[SoFi Stadium]]<br />'''{{small|(Los Angeles Stadium)}}''' | '''70.000''' | [[Datoteka:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Philadelphia|{{flagicon|USA}}}} [[Philadelphia]] | [[Lincoln Financial Field]]<br />'''{{small|(Philadelphia Stadium)}}''' | '''69.000''' | [[Datoteka:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Seattle|{{flagicon|USA}}}} [[Seattle]] | [[Lumen Field]]<br />'''{{small|(Seattle Stadium)}}''' | '''69.000''' | [[Datoteka:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Boston|{{flagicon|USA}}}} [[Boston]]<br /><small>([[Foxborough (Massachusetts)|Foxborough]], [[Massachusetts]])</small> | [[Gillette Stadium]]<br />'''{{small|(Boston Stadium)}}''' | '''65.000''' | [[Datoteka:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|frameless|Gillette Stadium]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Miami|{{flagicon|USA}}}} [[Miami]]<br /><small>([[Miami Gardens (Florida)|Miami Gardens]], [[Florida]])</small> | [[Hard Rock Stadium]]<br />'''{{small|(Miami Stadium)}}''' | '''65.000''' | [[Datoteka:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Vancouver|{{flagicon|CAN}}}} [[Vancouver]] | [[BC Place]]†<br />'''{{small|(BC Place Vancouver)}}''' | '''54.000''' | [[Datoteka:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Monterrey|{{flagicon|MEX}}}} [[Monterrey]]<br /><small>([[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]])</small> | [[Stadion "BBVA"]]<br />'''{{small|(Estadio Monterrey)}}''' | '''53.500''' | [[Datoteka:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Guadalajara|{{flagicon|MEX}}}} [[Guadalajara]]<br /><small>([[Zapopan]])</small> | [[Stadion "Akron"]]<br />'''{{small|(Estadio Guadalajara)}}''' | '''48.000''' | [[Datoteka:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left"| {{sort|Toronto|{{flagicon|CAN}}}} [[Toronto]] | [[BMO Field]]<br />'''{{small|(Toronto Stadium)}}''' | '''45.000''' | [[Datoteka:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|frameless]] |} ==Grupna faza== {| class="wikitable collapsible collapsed" |- ! {{Anchor|Kriteriji rangiranja}} Kriteriji za razrješenje izjednačenja u grupnoj fazi |- |Poredak ekipa u svakoj grupi određuje se prema broju osvojenih bodova u svim utakmicama grupe. Ako su dvije ili više ekipa izjednačene po broju bodova, primjenjuju se sljedeći kriteriji za određivanje poretka:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha | Veći broj bodova osvojenih u međusobnim utakmicama ekipa koje su izjednačene; | Bolja gol-razlika u međusobnim utakmicama ekipa koje su izjednačene; | Veći broj postignutih golova u međusobnim utakmicama ekipa koje su izjednačene; }} Ako su, nakon primjene kriterija a do c, ekipe i dalje izjednačene, kriteriji a do c se ponovo primjenjuju isključivo na utakmice između tih ekipa kako bi se odredio konačan poredak. Ako ni ovaj postupak ne dovede do rješenja, primjenjuju se kriteriji d do h. {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4 | Bolja gol-razlika u svim utakmicama grupe; | Veći broj postignutih golova u svim utakmicama grupe; | Više disciplinskih ("fair-play") bodova u svim utakmicama grupe (samo jedna kazna može biti primijenjena po igraču ili treneru/službenom licu u jednoj utakmici):{{unordered list | Žuti karton: −1 bod; | Indirektni crveni karton (drugi žuti karton): −3 boda; | Direktni crveni karton: −4 boda; | Žuti karton i direktni crveni karton: −5 bodova; }} | Bolja pozicija na posljednjoj [[FIFA-ina rang lista|FIFA-inoj rang listi]]; | Bolja pozicija na prethodnim FIFA-inim rang listama (redoslijedom unazad) dok se ekipe ne razdvoje. }} |} Prije završnog žrijeba, stadioni su dodijeljeni grupama. Nakon završnog žrijeba, parovima su dodijeljeni brojevi utakmica, a termini početka utakmica su potvrđeni. ''Sva vremena su lokalna.'' === Grupa A === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa A|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A|A1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A|A2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A|A3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A|A4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A|A5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A|A6}} === Grupa B === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|B1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|B2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|B3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|B4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|B5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|B6}} === Grupa C === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C|C1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C|C2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C|C3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C|C4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C|C5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C|C6}} === Grupa D === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D|D1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D|D2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D|D3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D|D4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D|D5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D|D6}} === Grupa E === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|E1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|E2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|E3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|E4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|E5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|E6}} === Grupa F === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|F1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|F2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|F3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|F4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|F5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|F6}} === Grupa G === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|G1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|G2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|G3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|G4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|G5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|G6}} === Grupa H === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa H}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa H|H1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa H|H2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa H|H3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa H|H4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa H|H5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa H|H6}} === Grupa I === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|I1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|I2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|I3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|I4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|I5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|I6}} === Grupa J === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J|J1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J|J2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J|J3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J|J4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J|J5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J|J6}} === Grupa K === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa K}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa K|K1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa K|K2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa K|K3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa K|K4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa K|K5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa K|K6}} === Grupa L === {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa L}} {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa L|L1}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa L|L2}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa L|L3}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa L|L4}} ---- {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa L|L5}} {{#lst:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa L|L6}} === Poredak trećeplasiranih === {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Trećeplasirani}} == Nokaut-faza == {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza}} === Kostur === {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Šesneastina finala|Šesneastina finala]] |RD2=[[#Osmina finala|Osmina finala]] |RD3=[[#Četvrtfinale|Četvrtfinale]] |RD4=[[#Polufinale|Polufinale]] |RD5=[[#Finale|Finale]] |Consol=[[#Utakmica za 3. mjesto|Utakmica za 3. mjesto]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. juni – [[Foxborough]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe E||<!--{{fb|}}-->Trećeplasirani grupe A/B/C/D/F| |30. juni – [[East Rutherford]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe I||<!--{{fb|}}-->Trećeplasirani grupe C/D/F/G/H| |28. juni – [[Inglewood, California|Inglewood]]|<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe A||<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe B| |29. juni – [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe F||<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe C| |2. juli – [[Toronto]]|<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe K||<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe L| |2. juli – [[Inglewood, California|Inglewood]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe H||<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe J| |1. juli – [[Santa Clara, California|Santa Clara]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe D||<!--{{fb|}}-->Trećeplasirani grupe B/E/F/I/J| |1. juli – [[Seattle]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe G||<!--{{fb|}}-->Trećeplasirani grupe A/E/H/I/J| |29. juni – [[Houston]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe C||<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe F| |30. juni – [[Arlington, Texas|Arlington]]|<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe E||<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe I| |30. juni – [[Ciudad de México]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe A||<!--{{fb|}}-->Trećeplasirani grupe C/E/F/H/I| |1. juli – [[Atlanta]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe L||<!--{{fb|}}-->Trećeplasirani grupe E/H/I/J/K| |3. juli – [[Miami Gardens]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe J||<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe H| |3. juli – [[Arlington, Texas|Arlington]]|<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe D||<!--{{fb|}}-->Drugoplasirani grupe G| |2. juli – [[Vancouver]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe B||<!--{{fb|}}-->Trećeplasirani grupe E/F/G/I/J| |3. juli – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik grupe K||<!--{{fb|}}-->Trećeplasirani grupe D/E/I/J/L| <!--Round of 16--> |4. juli – [[Philadelphia]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 74||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 77| |4. juli – [[Houston]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 73||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 75| |6. juli – [[Arlington, Texas|Arlington]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 83||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 84| |6. juli – [[Seattle]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 81||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 82| |5. juli – [[East Rutherford]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 76||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 78| |5. juli – [[Ciudad de México]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 79||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 80| |7. juli – [[Atlanta]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 86||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 88| |7. juli – [[Vancouver]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 85||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 87| <!--Quarterfinals--> |9. juli – [[Foxborough]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 89||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 90| |10. juli – [[Inglewood, California|Inglewood]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 93||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 94| |11. juli – [[Miami Gardens]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 91||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 92| |11. juli – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 95||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 96| <!--Semifinals--> |14. juli – [[Arlington, Texas|Arlington]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 97||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 98| |15. juli – [[Atlanta]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 99||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 100| <!--Final--> |19. juli – [[East Rutherford]]|<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 101||<!--{{fb|}}-->Pobjednik utakmice 102| <!--Match for third place--> |18. juli – [[Miami Gardens]]|<!--{{fb|}}-->Gubitnik utakmice 101||<!--{{fb|}}-->Gubitnik utakmice 102| }} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|FIFA World Cup 2026}} * {{Službeni sajt|http://www.fifa.com/worldcup/index.html}} {{Simboli jezika|de|njemački}} {{Simboli jezika|en|engleski}} {{Simboli jezika|fr|francuski}} {{Simboli jezika|sp|španski}} {{Simboli jezika|ar|arapski}} {{Simboli jezika|ru|ruski}} {{Svjetsko prvenstvo u nogometu}} {{FIFA SP 2026.}} [[Kategorija:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|*]] [[Kategorija:Svjetska prvenstva u nogometu|2026]] [[Kategorija:2026. u nogometu]] [[Kategorija:Sportska takmičenja u Kanadi]] [[Kategorija:2026. u Kanadi]] [[Kategorija:Sportska takmičenja u Meksiku]] [[Kategorija:2026. u Meksiku]] [[Kategorija:Sportska takmičenja u Sjedinjenim Američkim Državama]] [[Kategorija:2026. u Sjedinjenim Američkim Državama]] sbcjt4df2frkqpeajjvllob1f07w84u 0 464454 3898595 3898503 2026-06-13T10:37:55Z AnToni 2325 3898595 wikitext text/x-wiki {{Standardi}} {{Infokutija naučnik |ime=Miloš Mišković |slika=Tomislav Durtka, Miloš Mišković.jpg |opis_slike=Tomislav Durtka, Miloš Mišković |datum_rođenja={{Datum rođenja|1932|04|22}} |mjesto_rođenja=[[Prosjek (Prnjavor)|Prosjek]], [[Prnjavor]], [[Kraljevina Jugoslavija]] |državljanstvo={{Flag|Jugoslavija}}<br />{{Flag|Bosna i Hercegovina}} |doktorski_mentor=[[Franciszek Uhorczak]]|alma_mater=[[Univerzitet u Sarajevu]]<br />[[Univerzitet Marije Kiri-Sklodovske]] u [[Lublin]]u|polje=[[Geografija]] |radna_institucija=[[Univerzitet u Banjoj Luci]] |datum_smrti={{Datum smrti i godine|2020|9|18|1932|04|22}} |mjesto_smrti=[[Sarajevo]]}} '''Miloš D. Mišković''' ([[Prosjek (Prnjavor)|Prosjek]], [[Prnjavor]], 22. april 1932. – [[Sarajevo]], 18. septembar 2020.) bio je [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] profesor na studijima [[Geografija|geografije]] na Univerzitetima u Sarajevu i Banjoj Luci. == Biografija == Još kao dječak naučio je [[poljski jezik]]. Nakon završene osnovne škole i gimnazije u [[Banja Luka|Banjoj Luci]], pohadao je studije geografije na Prirodno-matematičkom fakultetu, [[Univerzitet u Sarajevu|Univerzitetu u Sarajevu]] i završio ih 1958.. Početkom 1962. izabran je za asistenta na predmetu Kartografija.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.gov.pl/web/bosniaihercegowina/profesor-milo-mikovic|title=Profesor Miloš Mišković|last=|first=|date=2020|website=gov.pl|publisher=|language=pl|access-date=21. 5. 2020}}</ref> Kao stipendista Ministarstva visokog školstva [[Poljska|Poljske]] proveo je školsku 1963–64. godinu na doktorskom studiju ''Univerziteta Marije Kiri-Sklodovske u [[Lublin]]u''. 1968. doktorirao je iz problematike projektovanja, [[Metodologija|metodologije]] i izrade geografskih karata stanovništva i naselja.<ref>{{Cite book|last=Mišković|first=Miloš|url=https://priam.umcs.lublin.pl:8443/lib/item?id=chamo:419777&fromLocationLink=false&theme=umcs|title=Kartograficzne metody analizy rozmieszczenia osadnictwa i zaludnienia w Bośni i Hercegowinie w nawiązaniu do warunków naturalnych|publisher=UMCS|year=1967|isbn=|location=Lublin|pages=98|language=pl|access-date=21. 5. 2020}}{{Mrtav link}}</ref> Poljska kartografska škola [[Eugeniusz Romer|Eugenijusza Romera]] iz [[Lavov]]a profesora Franciszeka Uhorczaka bila je dragocjen temelj za njegovu univerzitetsku karijeru kao i razvoj aplikativne kartografije u [[Jugoslavija (SFRJ)|Jugoslaviji]]. Mišković je začetnik Primijenjene kartografije i Tematskog kartiranja u Bosni i Hercegovini. U svom naučnom radu profesor Mišković se bavio problemima prostornog planiranja i očuvanja baštine, osobito povezane s poljskom zajednicom u njegovom zavičaju, te očuvanjem [[stećak]]a. Terenski rad geografa bio mu je izuzetno važan, te je zbog toga bio organizator i voditelj izgradnje Geografske terenske baze na Gvoznom, u [[Kalinovik]]u. Zalagao se za očuvanje okoliša i kroz svoj rad ukazivao na probleme neodrživih zahvata u prirodi.<ref name=":0" /> Na nekoliko lokaliteta u Jugoslaviji učestvovao je sa predstavnicima Zavoda za agrarnu geografiju [[Poljska akademija nauka|Poljske akademije nauka]] u istraživanju agrarnog pejzaža radi izrade karata korišćenja zemljišta pod rukovodstvom prof. [[Jerzy Kostrowicki|Jerzija Kostrowickog]]. Mišković je bio pratilac [[Adam Malicki|Adama Malickog]] na njegovim ranije započetim [[Geomorfologija|geomorfološkim]] istraživanjima Udbinskog i Koreničkog polja u [[Lika|Lici]], 1965.<ref name=":0" /> Visoki naučni ugled poljske škole prostornog planiranja bio je motiv za studijsko putovanje delegacije grada [[Banja Luka|Banje Luke]] i Ekonomskog instituta iz Banje Luke 1978. radi upoznavanja organizacije i funkcionisanja djelatnosti na državnom, regionalnom i lokalnom nivou u [[Poljska|Poljskoj]]. Naredne, 1979. delegacija Geografskog instituta Poljske Akademije nauka uzvratila je posjetu i istakla interes za uspješnu djelatnost agrarno-industrijskih kombinata [[AIPK Bosanska krajina]] i [[HEPOK]] [[Mostar]] u Bosni i Hercegovini.<ref name=":0" /> Miloš Mišković 2011. dobio je orden [[Orden "Bene Merito|"Bene Merito"]] Ministarstva vanjskih poslova Republike Poljske za promociju Poljske u svijetu.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=http://opstinaprnjavor.net/dugogodisnja-dobra-saradnja-poljaka-i-prnjavorcana/|title=Дугогодишња добра сарадња пољака и Прњаворчана|last=|first=|date=30. 7. 2016|website=Општина Прњавор|publisher=|access-date=21. 5. 2020|archive-date=25. 9. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925101849/http://opstinaprnjavor.net/dugogodisnja-dobra-saradnja-poljaka-i-prnjavorcana/|url-status=dead}}</ref> 2021. Milošu Miškoviću posthumno je dodijeljen Viteški Krst Ordena za zasluge Predjednika Republike Poljske.<ref>{{Cite web|url=https://monitorpolski.gov.pl/M2021000046501.pdf|title=Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 marca 2021 r. o nadaniu orderów i odznaczeń|date=24. 3. 2021|website=monitorpolski.gov.pl|language=pl|access-date=18. 5. 2021}}</ref> Dobitnik Zahvalnice za poseban doprinos u radu i razvoju Geografskog društva Republike Srpske (2013).<ref>{{Cite web|url=https://www.gdrsbl.org/20-godina-postojanja-i-rada-geografskog-drustva-republike-srpske/|title=20 година постојања и рада Географског друштва Републике Српске|date=26. 5. 2013|website=GDRSBL|language=sr-RS|access-date=21. 5. 2020}}</ref> Autor ''Atlasa stećaka'', koji je rađen prema knjizi [[Šefik Bešlagić|Šefika Bešlagića]]: Stećci-kultura i umjetnost.''<ref>{{Cite book|last=Обрадовић|first=Видомир М.|url=http://nardus.mpn.gov.rs/bitstream/handle/123456789/2180/Disertacija.pdf|title=Природне и антропогене вриједности у функцији развоја туризма на примјеру регије Бирач, Београд: Универзитет у Београду|publisher=Univerzitet u Beogradu|year=2013|isbn=|location=Beograd|pages=88–89|language=sr}}</ref> == Reference == {{refspisak|}}{{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Mišković, Miloš}} [[Kategorija:Rođeni 1932.]] [[Kategorija:Umrli 2020.]] [[Kategorija:Biografije, Prnjavor]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački geografi]] [[Kategorija:Jugoslavenski geografi]] [[Kategorija:Profesori na Univerzitetu u Sarajevu]] [[Kategorija:Profesori na Univerzitetu u Banjoj Luci]] e7nbeiolkwdqv5q8kehbt0kkljy7w7a 0 502316 3898567 3809267 2026-06-12T22:53:08Z Ollin Masa 181361 Datoteka 3898567 wikitext text/x-wiki [[File:Özgür Özel, September 17 2023 (cropped).jpg|thumb|Özgür Özel (2023)]] '''Özgür Özel''' (rođen 21. septembra 1974) [[Turska|turski]] je [[političar]], farmaceut i trenutni predsjednik [[Republikanska narodna stranka (Turska)|Republikanske narodne partije]] i glavni opozicioni lider u Turskoj. Poslanik je Manise u [[Velika narodna skupština Turske|Velikoj narodnoj skupštini Turske]] od 2011. godine. Kao zamjenik predsjednika grupe [[Republikanska narodna stranka (Turska)|Republikanske narodne partije]] (CHP) od 24. juna 2015. do 3. juna 2023. godine rukovodio je radom CHP-a u Velikoj narodnoj skupštini Turske. Dana 3. juna 2023. izabran je od strane stranačke grupe za predsjednika grupe TBMM Republikanske narodne partije.<ref>{{Cite web|url=https://chp.org.tr/ozgecmis/ozgur-ozel|title=Cumhuriyet Halk Partisi|website=chp.org.tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804085013/https://chp.org.tr/ozgecmis/ozgur-ozel|archive-date=4. 8. 2020|access-date=12. 5. 2022}}</ref> Dana 5. novembra 2023. Izabran je za lidera CHP-a sa razlikom od 276 glasova protiv Kemala Kılıçdaroğlua na redovnom kongresu stranke.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/herkesicinCHP/status/1720952376838721714|title=38. Olağan Kurultayımızda Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanımız Özgür Özel olmuştur.|website=X|language=Türkçe|archive-url=https://web.archive.org/web/20231105002237/https://twitter.com/herkesicinCHP/status/1720952376838721714|archive-date=5. 11. 2023|access-date=5. 11. 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/kilicdarogluk/status/1720956985015730395|title=Genel Başkanlık görevine seçilen yeni Genel Başkanımız Özgür Özel’i kutluyor, başarılar diliyorum.|website=X|language=Türkçe|archive-url=https://web.archive.org/web/20231105175329/https://twitter.com/kilicdarogluk/status/1720956985015730395|archive-date=5. 11. 2023|access-date=5. 11. 2023}}</ref> ==Reference== {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== {{Commonscat}} *[https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/milletvekilidetay?donemKod=27&sicil=G+pw0DHmqBk= Özgür Özel] u [[Velika narodna skupština Turske|Velikoj narodnoj skupštini Turske]] *[https://chp.org.tr/ozgecmis/ozgur-ozel Özgür Özel] u [[Republikanska narodna stranka (Turska)|Republikanskoj narodnoj stranci]] *{{Instagram|eczozgurozel|Özgür Özel}} *{{Facebook|100044390350851|Özgür Özel}} {{DEFAULTSORT:Özel, Özgür}} [[Kategorija:Rođeni 1974.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Turski političari]] c599nt1albt72bd78yxq6fmk4k17hrc 0 532811 3898566 3893143 2026-06-12T22:04:20Z Semso98 54573 3898566 wikitext text/x-wiki {{Prikaz utakmica nogometnih reprezentacija |ekipa1 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] |ekipa2 = [[Nogometna reprezentacija Kanade|Kanada]] |Zastava ekipe 1 = {{ZD|BIH|veličina=x140px}} |Zastava ekipe 2 = {{ZD|KAN|veličina=x140px}} |Broj utakmica = 1 |Broj pobjeda ekipe 1 = 0 |Broj neriješenih rezultata = 1 |Broj pobjeda ekipe 2 = 0 |Broj datih golova ekipe 1 = 1 |Broj datih golova ekipe 2 = 1 }} == Utakmice == {{Header prikaza utakmica nogometnih reprezentacija}} {{Prikaz rezultata nogometnih reprezentacija | Broj utakmice = 1. | Datum = 12. juni 2026. | Lokacija = [[Toronto]], [[Kanada]] | Domaćin = {{NOG-D|KAN}} | Rezultat = 1–1 | Gost = {{NOG|BIH}} | Takmičenje = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | Reference = <ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449|title=Canada vs Bosnia-Herzegovina|date=12. 6. 2026|website=fifa.com|publisher=[[FIFA]]|access-date=1. 4. 2026}}</ref> }} |} == Detalji utakmica == {{Sklopiva nogometna kutija | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 12. juni 2026. | vrijeme = {{UTZ|15:00|−4}} | tim1 = {{NOG-D|CAN}} | rezultat = 1–1 | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 | golovi1 = *[[Cyle Larin|Larin]] {{goal|78}} | golovi2 = *[[Jovo Lukić|Lukić]] {{goal|21}} | lokacija = [[Toronto]], Kanada | stadion = [[BMO Field]] | gledalaca = 43.002 | sudac = [[Facundo Torres]] ([[Nogometni savez Argentine|Argentina]]) | ishod = N }} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://eu-football.info/_matches.php?id=26&oppo=66 Bosna i Hercegovina–Kanada] na EU-Football.info * [https://national-football-teams.com/encounter/teams/26/36/Bosnia_Herzegovina_vs_Canada.html Bosna i Hercegovina–Kanada] na National-Football-Teams.com {{Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine|Kanada]] [[Kategorija:Utakmice nogometne reprezentacije Kanade|Bosna i Hercegovina]] joft0p4s60lkov9q9nlnth6xkvidjgc 10 532822 3898565 3898535 2026-06-12T22:00:04Z Semso98 54573 3898565 wikitext text/x-wiki {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#switch: {{{1}}} |Grupa A={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source= [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=MEX, KOR, CZE, RSA <!--Update team results below (including date)--> |update=11. juna 2026 |win_MEX=1 |draw_MEX=0 |loss_MEX=0 |gf_MEX=2 |ga_MEX=0 |status_MEX=D |win_RSA=0 |draw_RSA=0 |loss_RSA=1 |gf_RSA=0 |ga_RSA=2 |status_RSA= |win_KOR=1 |draw_KOR=0 |loss_KOR=0 |gf_KOR=2 |ga_KOR=1 |status_KOR= |win_CZE=0 |draw_CZE=0 |loss_CZE=1 |gf_CZE=1 |ga_CZE=2 |status_CZE= <!--Team definitions--> |name_MEX={{NOG|MEX}} |name_RSA={{NOG|RSA}} |name_KOR={{NOG|KOR}} |name_CZE={{NOG|CZE}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa B={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=CAN, BIH, SUI, QAT <!--Update team results below (including date)--> |update=12. juna 2026 |win_CAN=0 |draw_CAN=1 |loss_CAN=0 |gf_CAN=1 |ga_CAN=1 |status_CAN=D |win_BIH=0 |draw_BIH=1 |loss_BIH=0 |gf_BIH=1 |ga_BIH=1 |status_BIH= |win_QAT=0 |draw_QAT=0 |loss_QAT=0 |gf_QAT=0 |ga_QAT=0 |status_QAT= |win_SUI=0 |draw_SUI=0 |loss_SUI=0 |gf_SUI=0 |ga_SUI=0 |status_SUI= <!--Team definitions--> |name_CAN={{NOG|CAN}} |name_BIH={{NOG|BIH}} |name_QAT={{NOG|QAT}} |name_SUI={{NOG|SUI}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa C={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=BRA, MAR, HAI, SCO <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=13. juna 2026 |win_BRA=0 |draw_BRA=0 |loss_BRA=0 |gf_BRA=0 |ga_BRA=0 |status_BRA= |win_MAR=0 |draw_MAR=0 |loss_MAR=0 |gf_MAR=0 |ga_MAR=0 |status_MAR= |win_HAI=0 |draw_HAI=0 |loss_HAI=0 |gf_HAI=0 |ga_HAI=0 |status_HAI= |win_SCO=0 |draw_SCO=0 |loss_SCO=0 |gf_SCO=0 |ga_SCO=0 |status_SCO= <!--Team definitions--> |name_BRA={{NOG|BRA}} |name_MAR={{NOG|MAR}} |name_HAI={{NOG|HAI}} |name_SCO={{NOG|SCO}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa D={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=USA, PAR, AUS, TUR <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=12. juna 2026 |win_USA=0 |draw_USA=0 |loss_USA=0 |gf_USA=0 |ga_USA=0 |status_USA=D |win_PAR=0 |draw_PAR=0 |loss_PAR=0 |gf_PAR=0 |ga_PAR=0 |status_PAR= |win_AUS=0 |draw_AUS=0 |loss_AUS=0 |gf_AUS=0 |ga_AUS=0 |status_AUS= |win_TUR=0 |draw_TUR=0 |loss_TUR=0 |gf_TUR=0 |ga_TUR=0 |status_TUR= <!--Team definitions--> |name_USA={{NOG|USA|ime=SAD}} |name_PAR={{NOG|PAR}} |name_AUS={{NOG|AUS}} |name_TUR={{NOG|TUR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa E={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=GER, CUW, CIV, ECU <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=14. juna 2026 |win_GER=0 |draw_GER=0 |loss_GER=0 |gf_GER=0 |ga_GER=0 |status_GER= |win_CUW=0 |draw_CUW=0 |loss_CUW=0 |gf_CUW=0 |ga_CUW=0 |status_CUW= |win_CIV=0 |draw_CIV=0 |loss_CIV=0 |gf_CIV=0 |ga_CIV=0 |status_CIV= |win_ECU=0 |draw_ECU=0 |loss_ECU=0 |gf_ECU=0 |ga_ECU=0 |status_ECU= <!--Team definitions--> |name_GER={{NOG|GER}} |name_CUW={{NOG|CUW}} |name_CIV={{NOG|CIV}} |name_ECU={{NOG|ECU}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa F={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=NED, JPN, SWE, TUN <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=14. juna 2026 |win_NED=0 |draw_NED=0 |loss_NED=0 |gf_NED=0 |ga_NED=0 |status_NED= |win_JPN=0 |draw_JPN=0 |loss_JPN=0 |gf_JPN=0 |ga_JPN=0 |status_JPN= |win_SWE=0 |draw_SWE=0 |loss_SWE=0 |gf_SWE=0 |ga_SWE=0 |status_SWE= |win_TUN=0 |draw_TUN=0 |loss_TUN=0 |gf_TUN=0 |ga_TUN=0 |status_TUN= <!--Team definitions--> |name_NED={{NOG|NED}} |name_JPN={{NOG|JPN}} |name_SWE={{NOG|SWE}} |name_TUN={{NOG|TUN}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa G={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=BEL, EGY, IRN, NZL <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=15. juna 2026 |win_BEL=0 |draw_BEL=0 |loss_BEL=0 |gf_BEL=0 |ga_BEL=0 |status_BEL= |win_EGY=0 |draw_EGY=0 |loss_EGY=0 |gf_EGY=0 |ga_EGY=0 |status_EGY= |win_IRN=0 |draw_IRN=0 |loss_IRN=0 |gf_IRN=0 |ga_IRN=0 |status_IRN= |win_NZL=0 |draw_NZL=0 |loss_NZL=0 |gf_NZL=0 |ga_NZL=0 |status_NZL= <!--Team definitions--> |name_BEL={{NOG|BEL}} |name_EGY={{NOG|EGY}} |name_IRN={{NOG|IRN}} |name_NZL={{NOG|NZL}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa H={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ESP, CPV, KSA, URU <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=15. juna 2026 |win_ESP=0 |draw_ESP=0 |loss_ESP=0 |gf_ESP=0 |ga_ESP=0 |status_ESP= |win_CPV=0 |draw_CPV=0 |loss_CPV=0 |gf_CPV=0 |ga_CPV=0 |status_CPV= |win_KSA=0 |draw_KSA=0 |loss_KSA=0 |gf_KSA=0 |ga_KSA=0 |status_KSA= |win_URU=0 |draw_URU=0 |loss_URU=0 |gf_URU=0 |ga_URU=0 |status_URU= <!--Team definitions--> |name_ESP={{NOG|ESP}} |name_CPV={{NOG|CPV}} |name_KSA={{NOG|KSA}} |name_URU={{NOG|URU}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa I={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=FRA, SEN, IRQ, NOR <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=16. juna 2026 |win_FRA=0 |draw_FRA=0 |loss_FRA=0 |gf_FRA=0 |ga_FRA=0 |status_FRA= |win_SEN=0 |draw_SEN=0 |loss_SEN=0 |gf_SEN=0 |ga_SEN=0 |status_SEN= |win_IRQ=0 |draw_IRQ=0 |loss_IRQ=0 |gf_IRQ=0 |ga_IRQ=0 |status_IRQ= |win_NOR=0 |draw_NOR=0 |loss_NOR=0 |gf_NOR=0 |ga_NOR=0 |status_NOR= <!--Team definitions--> |name_FRA={{NOG|FRA}} |name_SEN={{NOG|SEN}} |name_IRQ={{NOG|IRQ}} |name_NOR={{NOG|NOR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa J={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ARG, ALG, AUT, JOR <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=16. juna 2026 |win_ARG=0 |draw_ARG=0 |loss_ARG=0 |gf_ARG=0 |ga_ARG=0 |status_ARG= |win_ALG=0 |draw_ALG=0 |loss_ALG=0 |gf_ALG=0 |ga_ALG=0 |status_ALG= |win_AUT=0 |draw_AUT=0 |loss_AUT=0 |gf_AUT=0 |ga_AUT=0 |status_AUT= |win_JOR=0 |draw_JOR=0 |loss_JOR=0 |gf_JOR=0 |ga_JOR=0 |status_JOR= <!--Team definitions--> |name_ARG={{NOG|ARG}} |name_ALG={{NOG|ALG}} |name_AUT={{NOG|AUT}} |name_JOR={{NOG|JOR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa K={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=POR, COD, UZB, COL <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=17. juna 2026 |win_POR=0 |draw_POR=0 |loss_POR=0 |gf_POR=0 |ga_POR=0 |status_POR= |win_COD=0 |draw_COD=0 |loss_COD=0 |gf_COD=0 |ga_COD=0 |status_COD= |win_UZB=0 |draw_UZB=0 |loss_UZB=0 |gf_UZB=0 |ga_UZB=0 |status_UZB= |win_COL=0 |draw_COL=0 |loss_COL=0 |gf_COL=0 |ga_COL=0 |status_COL= <!--Team definitions--> |name_POR={{NOG|POR}} |name_COD={{NOG|COD}} |name_UZB={{NOG|UZB}} |name_COL={{NOG|COL}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa L={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ENG, CRO, GHA, PAN <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=17. juna 2026 |win_ENG=0 |draw_ENG=0 |loss_ENG=0 |gf_ENG=0 |ga_ENG=0 |status_ENG= |win_CRO=0 |draw_CRO=0 |loss_CRO=0 |gf_CRO=0 |ga_CRO=0 |status_CRO= |win_GHA=0 |draw_GHA=0 |loss_GHA=0 |gf_GHA=0 |ga_GHA=0 |status_GHA= |win_PAN=0 |draw_PAN=0 |loss_PAN=0 |gf_PAN=0 |ga_PAN=0 |status_PAN= <!--Team definitions--> |name_ENG={{NOG|ENG}} |name_CRO={{NOG|CRO}} |name_GHA={{NOG|GHA}} |name_PAN={{NOG|PAN}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Trećeplasirani={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=1) Bodovi; 2) Gol-razlika; 3) Postignuti golovi; 4) Fair-play bodovi; 5) Posljednja [[FIFA-ina rang lista]]; 6) Prethodne FIFA-ine rang liste. |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=GrA, GrB, GrC, GrD, GrE, GrF, GrG, GrH, GrI, GrJ, GrK, GrL <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=11. juna 2026 |win_GrA=0 |draw_GrA=0 |loss_GrA=0 |gf_GrA=0 |ga_GrA=0 |status_GrA= |win_GrB=0 |draw_GrB=0 |loss_GrB=0 |gf_GrB=0 |ga_GrB=0 |status_GrB= |win_GrC=0 |draw_GrC=0 |loss_GrC=0 |gf_GrC=0 |ga_GrC=0 |status_GrC= |win_GrD=0 |draw_GrD=0 |loss_GrD=0 |gf_GrD=0 |ga_GrD=0 |status_GrD= |win_GrE=0 |draw_GrE=0 |loss_GrE=0 |gf_GrE=0 |ga_GrE=0 |status_GrE= |win_GrF=0 |draw_GrF=0 |loss_GrF=0 |gf_GrF=0 |ga_GrF=0 |status_GrF= |win_GrG=0 |draw_GrG=0 |loss_GrG=0 |gf_GrG=0 |ga_GrG=0 |status_GrG= |win_GrH=0 |draw_GrH=0 |loss_GrH=0 |gf_GrH=0 |ga_GrH=0 |status_GrH= |win_GrI=0 |draw_GrI=0 |loss_GrI=0 |gf_GrI=0 |ga_GrI=0 |status_GrI= |win_GrJ=0 |draw_GrJ=0 |loss_GrJ=0 |gf_GrJ=0 |ga_GrJ=0 |status_GrJ= |win_GrK=0 |draw_GrK=0 |loss_GrK=0 |gf_GrK=0 |ga_GrK=0 |status_GrK= |win_GrL=0 |draw_GrL=0 |loss_GrL=0 |gf_GrL=0 |ga_GrL=0 |status_GrL= <!--Team definitions--> |name_GrA=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe A |name_GrB=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe B |name_GrC=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe C |name_GrD=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe D |name_GrE=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe E |name_GrF=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe F |name_GrG=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe G |name_GrH=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe H |name_GrI=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe I |name_GrJ=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe J |name_GrK=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe K |name_GrL=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe L <!--Group definitions--> |show_groups=T |group_GrA=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa A|A]] |group_GrB=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|B]] |group_GrC=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa C|C]] |group_GrD=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa D|D]] |group_GrE=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa E|E]] |group_GrF=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa F|F]] |group_GrG=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa G|G]] |group_GrH=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa H|H]] |group_GrI=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa I|I]] |group_GrJ=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa J|J]] |group_GrK=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa K|K]] |group_GrL=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa L|L]] <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |result4=KO |result5=KO |result6=KO |result7=KO |result8=KO |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} }} }}<noinclude> {{Multiple sports table preview|Grupa A|Grupa B|Grupa C|Grupa D|Grupa E|Grupa F|Grupa G|Grupa H|Grupa I|Grupa J|Grupa K|Grupa L|Trećeplasirani}} [[Kategorija:Šabloni Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Tabele grupa]] </noinclude> 295cyqngwtn5tw363cwqn890t9lso3l 3898571 3898565 2026-06-13T06:35:20Z Semso98 54573 3898571 wikitext text/x-wiki {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#switch: {{{1}}} |Grupa A={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source= [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=MEX, KOR, CZE, RSA <!--Update team results below (including date)--> |update=11. juna 2026 |win_MEX=1 |draw_MEX=0 |loss_MEX=0 |gf_MEX=2 |ga_MEX=0 |status_MEX=D |win_RSA=0 |draw_RSA=0 |loss_RSA=1 |gf_RSA=0 |ga_RSA=2 |status_RSA= |win_KOR=1 |draw_KOR=0 |loss_KOR=0 |gf_KOR=2 |ga_KOR=1 |status_KOR= |win_CZE=0 |draw_CZE=0 |loss_CZE=1 |gf_CZE=1 |ga_CZE=2 |status_CZE= <!--Team definitions--> |name_MEX={{NOG|MEX}} |name_RSA={{NOG|RSA}} |name_KOR={{NOG|KOR}} |name_CZE={{NOG|CZE}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa B={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=CAN, BIH, SUI, QAT <!--Update team results below (including date)--> |update=12. juna 2026 |win_CAN=0 |draw_CAN=1 |loss_CAN=0 |gf_CAN=1 |ga_CAN=1 |status_CAN=D |win_BIH=0 |draw_BIH=1 |loss_BIH=0 |gf_BIH=1 |ga_BIH=1 |status_BIH= |win_QAT=0 |draw_QAT=0 |loss_QAT=0 |gf_QAT=0 |ga_QAT=0 |status_QAT= |win_SUI=0 |draw_SUI=0 |loss_SUI=0 |gf_SUI=0 |ga_SUI=0 |status_SUI= <!--Team definitions--> |name_CAN={{NOG|CAN}} |name_BIH={{NOG|BIH}} |name_QAT={{NOG|QAT}} |name_SUI={{NOG|SUI}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa C={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=BRA, MAR, HAI, SCO <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=13. juna 2026 |win_BRA=0 |draw_BRA=0 |loss_BRA=0 |gf_BRA=0 |ga_BRA=0 |status_BRA= |win_MAR=0 |draw_MAR=0 |loss_MAR=0 |gf_MAR=0 |ga_MAR=0 |status_MAR= |win_HAI=0 |draw_HAI=0 |loss_HAI=0 |gf_HAI=0 |ga_HAI=0 |status_HAI= |win_SCO=0 |draw_SCO=0 |loss_SCO=0 |gf_SCO=0 |ga_SCO=0 |status_SCO= <!--Team definitions--> |name_BRA={{NOG|BRA}} |name_MAR={{NOG|MAR}} |name_HAI={{NOG|HAI}} |name_SCO={{NOG|SCO}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa D={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=USA, AUS, TUR, PAR <!--Update team results below (including date)--> |update=12. juna 2026 |win_USA=1 |draw_USA=0 |loss_USA=0 |gf_USA=4 |ga_USA=1 |status_USA=D |win_PAR=0 |draw_PAR=0 |loss_PAR=1 |gf_PAR=1 |ga_PAR=4 |status_PAR= |win_AUS=0 |draw_AUS=0 |loss_AUS=0 |gf_AUS=0 |ga_AUS=0 |status_AUS= |win_TUR=0 |draw_TUR=0 |loss_TUR=0 |gf_TUR=0 |ga_TUR=0 |status_TUR= <!--Team definitions--> |name_USA={{NOG|USA|ime=SAD}} |name_PAR={{NOG|PAR}} |name_AUS={{NOG|AUS}} |name_TUR={{NOG|TUR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa E={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=GER, CUW, CIV, ECU <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=14. juna 2026 |win_GER=0 |draw_GER=0 |loss_GER=0 |gf_GER=0 |ga_GER=0 |status_GER= |win_CUW=0 |draw_CUW=0 |loss_CUW=0 |gf_CUW=0 |ga_CUW=0 |status_CUW= |win_CIV=0 |draw_CIV=0 |loss_CIV=0 |gf_CIV=0 |ga_CIV=0 |status_CIV= |win_ECU=0 |draw_ECU=0 |loss_ECU=0 |gf_ECU=0 |ga_ECU=0 |status_ECU= <!--Team definitions--> |name_GER={{NOG|GER}} |name_CUW={{NOG|CUW}} |name_CIV={{NOG|CIV}} |name_ECU={{NOG|ECU}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa F={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=NED, JPN, SWE, TUN <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=14. juna 2026 |win_NED=0 |draw_NED=0 |loss_NED=0 |gf_NED=0 |ga_NED=0 |status_NED= |win_JPN=0 |draw_JPN=0 |loss_JPN=0 |gf_JPN=0 |ga_JPN=0 |status_JPN= |win_SWE=0 |draw_SWE=0 |loss_SWE=0 |gf_SWE=0 |ga_SWE=0 |status_SWE= |win_TUN=0 |draw_TUN=0 |loss_TUN=0 |gf_TUN=0 |ga_TUN=0 |status_TUN= <!--Team definitions--> |name_NED={{NOG|NED}} |name_JPN={{NOG|JPN}} |name_SWE={{NOG|SWE}} |name_TUN={{NOG|TUN}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa G={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=BEL, EGY, IRN, NZL <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=15. juna 2026 |win_BEL=0 |draw_BEL=0 |loss_BEL=0 |gf_BEL=0 |ga_BEL=0 |status_BEL= |win_EGY=0 |draw_EGY=0 |loss_EGY=0 |gf_EGY=0 |ga_EGY=0 |status_EGY= |win_IRN=0 |draw_IRN=0 |loss_IRN=0 |gf_IRN=0 |ga_IRN=0 |status_IRN= |win_NZL=0 |draw_NZL=0 |loss_NZL=0 |gf_NZL=0 |ga_NZL=0 |status_NZL= <!--Team definitions--> |name_BEL={{NOG|BEL}} |name_EGY={{NOG|EGY}} |name_IRN={{NOG|IRN}} |name_NZL={{NOG|NZL}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa H={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ESP, CPV, KSA, URU <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=15. juna 2026 |win_ESP=0 |draw_ESP=0 |loss_ESP=0 |gf_ESP=0 |ga_ESP=0 |status_ESP= |win_CPV=0 |draw_CPV=0 |loss_CPV=0 |gf_CPV=0 |ga_CPV=0 |status_CPV= |win_KSA=0 |draw_KSA=0 |loss_KSA=0 |gf_KSA=0 |ga_KSA=0 |status_KSA= |win_URU=0 |draw_URU=0 |loss_URU=0 |gf_URU=0 |ga_URU=0 |status_URU= <!--Team definitions--> |name_ESP={{NOG|ESP}} |name_CPV={{NOG|CPV}} |name_KSA={{NOG|KSA}} |name_URU={{NOG|URU}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa I={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=FRA, SEN, IRQ, NOR <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=16. juna 2026 |win_FRA=0 |draw_FRA=0 |loss_FRA=0 |gf_FRA=0 |ga_FRA=0 |status_FRA= |win_SEN=0 |draw_SEN=0 |loss_SEN=0 |gf_SEN=0 |ga_SEN=0 |status_SEN= |win_IRQ=0 |draw_IRQ=0 |loss_IRQ=0 |gf_IRQ=0 |ga_IRQ=0 |status_IRQ= |win_NOR=0 |draw_NOR=0 |loss_NOR=0 |gf_NOR=0 |ga_NOR=0 |status_NOR= <!--Team definitions--> |name_FRA={{NOG|FRA}} |name_SEN={{NOG|SEN}} |name_IRQ={{NOG|IRQ}} |name_NOR={{NOG|NOR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa J={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ARG, ALG, AUT, JOR <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=16. juna 2026 |win_ARG=0 |draw_ARG=0 |loss_ARG=0 |gf_ARG=0 |ga_ARG=0 |status_ARG= |win_ALG=0 |draw_ALG=0 |loss_ALG=0 |gf_ALG=0 |ga_ALG=0 |status_ALG= |win_AUT=0 |draw_AUT=0 |loss_AUT=0 |gf_AUT=0 |ga_AUT=0 |status_AUT= |win_JOR=0 |draw_JOR=0 |loss_JOR=0 |gf_JOR=0 |ga_JOR=0 |status_JOR= <!--Team definitions--> |name_ARG={{NOG|ARG}} |name_ALG={{NOG|ALG}} |name_AUT={{NOG|AUT}} |name_JOR={{NOG|JOR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa K={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=POR, COD, UZB, COL <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=17. juna 2026 |win_POR=0 |draw_POR=0 |loss_POR=0 |gf_POR=0 |ga_POR=0 |status_POR= |win_COD=0 |draw_COD=0 |loss_COD=0 |gf_COD=0 |ga_COD=0 |status_COD= |win_UZB=0 |draw_UZB=0 |loss_UZB=0 |gf_UZB=0 |ga_UZB=0 |status_UZB= |win_COL=0 |draw_COL=0 |loss_COL=0 |gf_COL=0 |ga_COL=0 |status_COL= <!--Team definitions--> |name_POR={{NOG|POR}} |name_COD={{NOG|COD}} |name_UZB={{NOG|UZB}} |name_COL={{NOG|COL}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa L={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ENG, CRO, GHA, PAN <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=17. juna 2026 |win_ENG=0 |draw_ENG=0 |loss_ENG=0 |gf_ENG=0 |ga_ENG=0 |status_ENG= |win_CRO=0 |draw_CRO=0 |loss_CRO=0 |gf_CRO=0 |ga_CRO=0 |status_CRO= |win_GHA=0 |draw_GHA=0 |loss_GHA=0 |gf_GHA=0 |ga_GHA=0 |status_GHA= |win_PAN=0 |draw_PAN=0 |loss_PAN=0 |gf_PAN=0 |ga_PAN=0 |status_PAN= <!--Team definitions--> |name_ENG={{NOG|ENG}} |name_CRO={{NOG|CRO}} |name_GHA={{NOG|GHA}} |name_PAN={{NOG|PAN}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Trećeplasirani={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=1) Bodovi; 2) Gol-razlika; 3) Postignuti golovi; 4) Fair-play bodovi; 5) Posljednja [[FIFA-ina rang lista]]; 6) Prethodne FIFA-ine rang liste. |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=GrA, GrB, GrC, GrD, GrE, GrF, GrG, GrH, GrI, GrJ, GrK, GrL <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=11. juna 2026 |win_GrA=0 |draw_GrA=0 |loss_GrA=0 |gf_GrA=0 |ga_GrA=0 |status_GrA= |win_GrB=0 |draw_GrB=0 |loss_GrB=0 |gf_GrB=0 |ga_GrB=0 |status_GrB= |win_GrC=0 |draw_GrC=0 |loss_GrC=0 |gf_GrC=0 |ga_GrC=0 |status_GrC= |win_GrD=0 |draw_GrD=0 |loss_GrD=0 |gf_GrD=0 |ga_GrD=0 |status_GrD= |win_GrE=0 |draw_GrE=0 |loss_GrE=0 |gf_GrE=0 |ga_GrE=0 |status_GrE= |win_GrF=0 |draw_GrF=0 |loss_GrF=0 |gf_GrF=0 |ga_GrF=0 |status_GrF= |win_GrG=0 |draw_GrG=0 |loss_GrG=0 |gf_GrG=0 |ga_GrG=0 |status_GrG= |win_GrH=0 |draw_GrH=0 |loss_GrH=0 |gf_GrH=0 |ga_GrH=0 |status_GrH= |win_GrI=0 |draw_GrI=0 |loss_GrI=0 |gf_GrI=0 |ga_GrI=0 |status_GrI= |win_GrJ=0 |draw_GrJ=0 |loss_GrJ=0 |gf_GrJ=0 |ga_GrJ=0 |status_GrJ= |win_GrK=0 |draw_GrK=0 |loss_GrK=0 |gf_GrK=0 |ga_GrK=0 |status_GrK= |win_GrL=0 |draw_GrL=0 |loss_GrL=0 |gf_GrL=0 |ga_GrL=0 |status_GrL= <!--Team definitions--> |name_GrA=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe A |name_GrB=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe B |name_GrC=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe C |name_GrD=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe D |name_GrE=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe E |name_GrF=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe F |name_GrG=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe G |name_GrH=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe H |name_GrI=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe I |name_GrJ=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe J |name_GrK=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe K |name_GrL=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe L <!--Group definitions--> |show_groups=T |group_GrA=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa A|A]] |group_GrB=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|B]] |group_GrC=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa C|C]] |group_GrD=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa D|D]] |group_GrE=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa E|E]] |group_GrF=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa F|F]] |group_GrG=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa G|G]] |group_GrH=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa H|H]] |group_GrI=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa I|I]] |group_GrJ=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa J|J]] |group_GrK=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa K|K]] |group_GrL=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa L|L]] <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |result4=KO |result5=KO |result6=KO |result7=KO |result8=KO |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} }} }}<noinclude> {{Multiple sports table preview|Grupa A|Grupa B|Grupa C|Grupa D|Grupa E|Grupa F|Grupa G|Grupa H|Grupa I|Grupa J|Grupa K|Grupa L|Trećeplasirani}} [[Kategorija:Šabloni Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Tabele grupa]] </noinclude> 2hz1v7ej1ngzk4sk5o0v5wldz19dpuf 3898582 3898571 2026-06-13T06:54:44Z Semso98 54573 3898582 wikitext text/x-wiki {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#switch: {{{1}}} |Grupa A={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source= [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=MEX, KOR, CZE, RSA <!--Update team results below (including date)--> |update=11. juna 2026 |win_MEX=1 |draw_MEX=0 |loss_MEX=0 |gf_MEX=2 |ga_MEX=0 |status_MEX=D |win_RSA=0 |draw_RSA=0 |loss_RSA=1 |gf_RSA=0 |ga_RSA=2 |status_RSA= |win_KOR=1 |draw_KOR=0 |loss_KOR=0 |gf_KOR=2 |ga_KOR=1 |status_KOR= |win_CZE=0 |draw_CZE=0 |loss_CZE=1 |gf_CZE=1 |ga_CZE=2 |status_CZE= <!--Team definitions--> |name_MEX={{NOG|MEX}} |name_RSA={{NOG|RSA}} |name_KOR={{NOG|KOR}} |name_CZE={{NOG|CZE}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa B={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=CAN, BIH, SUI, QAT <!--Update team results below (including date)--> |update=12. juna 2026 |win_CAN=0 |draw_CAN=1 |loss_CAN=0 |gf_CAN=1 |ga_CAN=1 |status_CAN=D |win_BIH=0 |draw_BIH=1 |loss_BIH=0 |gf_BIH=1 |ga_BIH=1 |status_BIH= |win_QAT=0 |draw_QAT=0 |loss_QAT=0 |gf_QAT=0 |ga_QAT=0 |status_QAT= |win_SUI=0 |draw_SUI=0 |loss_SUI=0 |gf_SUI=0 |ga_SUI=0 |status_SUI= <!--Team definitions--> |name_CAN={{NOG|CAN}} |name_BIH={{NOG|BIH}} |name_QAT={{NOG|QAT}} |name_SUI={{NOG|SUI}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa C={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=BRA, MAR, HAI, SCO <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=13. juna 2026 |win_BRA=0 |draw_BRA=0 |loss_BRA=0 |gf_BRA=0 |ga_BRA=0 |status_BRA= |win_MAR=0 |draw_MAR=0 |loss_MAR=0 |gf_MAR=0 |ga_MAR=0 |status_MAR= |win_HAI=0 |draw_HAI=0 |loss_HAI=0 |gf_HAI=0 |ga_HAI=0 |status_HAI= |win_SCO=0 |draw_SCO=0 |loss_SCO=0 |gf_SCO=0 |ga_SCO=0 |status_SCO= <!--Team definitions--> |name_BRA={{NOG|BRA}} |name_MAR={{NOG|MAR}} |name_HAI={{NOG|HAI}} |name_SCO={{NOG|SCO}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa D={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=USA, AUS, TUR, PAR <!--Update team results below (including date)--> |update=12. juna 2026 |win_USA=1 |draw_USA=0 |loss_USA=0 |gf_USA=4 |ga_USA=1 |status_USA=D |win_PAR=0 |draw_PAR=0 |loss_PAR=1 |gf_PAR=1 |ga_PAR=4 |status_PAR= |win_AUS=0 |draw_AUS=0 |loss_AUS=0 |gf_AUS=0 |ga_AUS=0 |status_AUS= |win_TUR=0 |draw_TUR=0 |loss_TUR=0 |gf_TUR=0 |ga_TUR=0 |status_TUR= <!--Team definitions--> |name_USA={{NOG|USA|ime=SAD}} |name_PAR={{NOG|PAR}} |name_AUS={{NOG|AUS}} |name_TUR={{NOG|TUR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa E={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=GER, CUW, CIV, ECU <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=14. juna 2026 |win_GER=0 |draw_GER=0 |loss_GER=0 |gf_GER=0 |ga_GER=0 |status_GER= |win_CUW=0 |draw_CUW=0 |loss_CUW=0 |gf_CUW=0 |ga_CUW=0 |status_CUW= |win_CIV=0 |draw_CIV=0 |loss_CIV=0 |gf_CIV=0 |ga_CIV=0 |status_CIV= |win_ECU=0 |draw_ECU=0 |loss_ECU=0 |gf_ECU=0 |ga_ECU=0 |status_ECU= <!--Team definitions--> |name_GER={{NOG|GER}} |name_CUW={{NOG|CUW}} |name_CIV={{NOG|CIV}} |name_ECU={{NOG|ECU}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa F={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=NED, JPN, SWE, TUN <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=14. juna 2026 |win_NED=0 |draw_NED=0 |loss_NED=0 |gf_NED=0 |ga_NED=0 |status_NED= |win_JPN=0 |draw_JPN=0 |loss_JPN=0 |gf_JPN=0 |ga_JPN=0 |status_JPN= |win_SWE=0 |draw_SWE=0 |loss_SWE=0 |gf_SWE=0 |ga_SWE=0 |status_SWE= |win_TUN=0 |draw_TUN=0 |loss_TUN=0 |gf_TUN=0 |ga_TUN=0 |status_TUN= <!--Team definitions--> |name_NED={{NOG|NED}} |name_JPN={{NOG|JPN}} |name_SWE={{NOG|SWE}} |name_TUN={{NOG|TUN}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa G={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=BEL, EGY, IRN, NZL <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=15. juna 2026 |win_BEL=0 |draw_BEL=0 |loss_BEL=0 |gf_BEL=0 |ga_BEL=0 |status_BEL= |win_EGY=0 |draw_EGY=0 |loss_EGY=0 |gf_EGY=0 |ga_EGY=0 |status_EGY= |win_IRN=0 |draw_IRN=0 |loss_IRN=0 |gf_IRN=0 |ga_IRN=0 |status_IRN= |win_NZL=0 |draw_NZL=0 |loss_NZL=0 |gf_NZL=0 |ga_NZL=0 |status_NZL= <!--Team definitions--> |name_BEL={{NOG|BEL}} |name_EGY={{NOG|EGY}} |name_IRN={{NOG|IRN}} |name_NZL={{NOG|NZL}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa H={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ESP, CPV, KSA, URU <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=15. juna 2026 |win_ESP=0 |draw_ESP=0 |loss_ESP=0 |gf_ESP=0 |ga_ESP=0 |status_ESP= |win_CPV=0 |draw_CPV=0 |loss_CPV=0 |gf_CPV=0 |ga_CPV=0 |status_CPV= |win_KSA=0 |draw_KSA=0 |loss_KSA=0 |gf_KSA=0 |ga_KSA=0 |status_KSA= |win_URU=0 |draw_URU=0 |loss_URU=0 |gf_URU=0 |ga_URU=0 |status_URU= <!--Team definitions--> |name_ESP={{NOG|ESP}} |name_CPV={{NOG|CPV}} |name_KSA={{NOG|KSA}} |name_URU={{NOG|URU}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa I={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=FRA, SEN, IRQ, NOR <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=16. juna 2026 |win_FRA=0 |draw_FRA=0 |loss_FRA=0 |gf_FRA=0 |ga_FRA=0 |status_FRA= |win_SEN=0 |draw_SEN=0 |loss_SEN=0 |gf_SEN=0 |ga_SEN=0 |status_SEN= |win_IRQ=0 |draw_IRQ=0 |loss_IRQ=0 |gf_IRQ=0 |ga_IRQ=0 |status_IRQ= |win_NOR=0 |draw_NOR=0 |loss_NOR=0 |gf_NOR=0 |ga_NOR=0 |status_NOR= <!--Team definitions--> |name_FRA={{NOG|FRA}} |name_SEN={{NOG|SEN}} |name_IRQ={{NOG|IRQ}} |name_NOR={{NOG|NOR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa J={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ARG, ALG, AUT, JOR <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=16. juna 2026 |win_ARG=0 |draw_ARG=0 |loss_ARG=0 |gf_ARG=0 |ga_ARG=0 |status_ARG= |win_ALG=0 |draw_ALG=0 |loss_ALG=0 |gf_ALG=0 |ga_ALG=0 |status_ALG= |win_AUT=0 |draw_AUT=0 |loss_AUT=0 |gf_AUT=0 |ga_AUT=0 |status_AUT= |win_JOR=0 |draw_JOR=0 |loss_JOR=0 |gf_JOR=0 |ga_JOR=0 |status_JOR= <!--Team definitions--> |name_ARG={{NOG|ARG}} |name_ALG={{NOG|ALG}} |name_AUT={{NOG|AUT}} |name_JOR={{NOG|JOR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa K={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=POR, COD, UZB, COL <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=17. juna 2026 |win_POR=0 |draw_POR=0 |loss_POR=0 |gf_POR=0 |ga_POR=0 |status_POR= |win_COD=0 |draw_COD=0 |loss_COD=0 |gf_COD=0 |ga_COD=0 |status_COD= |win_UZB=0 |draw_UZB=0 |loss_UZB=0 |gf_UZB=0 |ga_UZB=0 |status_UZB= |win_COL=0 |draw_COL=0 |loss_COL=0 |gf_COL=0 |ga_COL=0 |status_COL= <!--Team definitions--> |name_POR={{NOG|POR}} |name_COD={{NOG|COD}} |name_UZB={{NOG|UZB}} |name_COL={{NOG|COL}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa L={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ENG, CRO, GHA, PAN <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=17. juna 2026 |win_ENG=0 |draw_ENG=0 |loss_ENG=0 |gf_ENG=0 |ga_ENG=0 |status_ENG= |win_CRO=0 |draw_CRO=0 |loss_CRO=0 |gf_CRO=0 |ga_CRO=0 |status_CRO= |win_GHA=0 |draw_GHA=0 |loss_GHA=0 |gf_GHA=0 |ga_GHA=0 |status_GHA= |win_PAN=0 |draw_PAN=0 |loss_PAN=0 |gf_PAN=0 |ga_PAN=0 |status_PAN= <!--Team definitions--> |name_ENG={{NOG|ENG}} |name_CRO={{NOG|CRO}} |name_GHA={{NOG|GHA}} |name_PAN={{NOG|PAN}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Trećeplasirani={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=1) Bodovi; 2) Gol-razlika; 3) Postignuti golovi; 4) Fair-play bodovi; 5) Posljednja [[FIFA-ina rang lista]]; 6) Prethodne FIFA-ine rang liste. |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=GrA, GrB, GrC, GrD, GrE, GrF, GrG, GrH, GrI, GrJ, GrK, GrL <!--Update team results below (including date)--> |update=12. juna 2026 |win_GrA=0 |draw_GrA=0 |loss_GrA=1 |gf_GrA=1 |ga_GrA=2 |status_GrA= |win_GrB=0 |draw_GrB=0 |loss_GrB=0 |gf_GrB=0 |ga_GrB=0 |status_GrB= |win_GrC=0 |draw_GrC=0 |loss_GrC=0 |gf_GrC=0 |ga_GrC=0 |status_GrC= |win_GrD=0 |draw_GrD=0 |loss_GrD=0 |gf_GrD=0 |ga_GrD=0 |status_GrD= |win_GrE=0 |draw_GrE=0 |loss_GrE=0 |gf_GrE=0 |ga_GrE=0 |status_GrE= |win_GrF=0 |draw_GrF=0 |loss_GrF=0 |gf_GrF=0 |ga_GrF=0 |status_GrF= |win_GrG=0 |draw_GrG=0 |loss_GrG=0 |gf_GrG=0 |ga_GrG=0 |status_GrG= |win_GrH=0 |draw_GrH=0 |loss_GrH=0 |gf_GrH=0 |ga_GrH=0 |status_GrH= |win_GrI=0 |draw_GrI=0 |loss_GrI=0 |gf_GrI=0 |ga_GrI=0 |status_GrI= |win_GrJ=0 |draw_GrJ=0 |loss_GrJ=0 |gf_GrJ=0 |ga_GrJ=0 |status_GrJ= |win_GrK=0 |draw_GrK=0 |loss_GrK=0 |gf_GrK=0 |ga_GrK=0 |status_GrK= |win_GrL=0 |draw_GrL=0 |loss_GrL=0 |gf_GrL=0 |ga_GrL=0 |status_GrL= <!--Team definitions--> |name_GrA={{NOG|CZE}} |name_GrB=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe B |name_GrC=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe C |name_GrD=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe D |name_GrE=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe E |name_GrF=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe F |name_GrG=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe G |name_GrH=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe H |name_GrI=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe I |name_GrJ=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe J |name_GrK=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe K |name_GrL=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe L <!--Group definitions--> |show_groups=T |group_GrA=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa A|A]] |group_GrB=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|B]] |group_GrC=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa C|C]] |group_GrD=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa D|D]] |group_GrE=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa E|E]] |group_GrF=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa F|F]] |group_GrG=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa G|G]] |group_GrH=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa H|H]] |group_GrI=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa I|I]] |group_GrJ=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa J|J]] |group_GrK=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa K|K]] |group_GrL=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa L|L]] <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |result4=KO |result5=KO |result6=KO |result7=KO |result8=KO |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} }} }}<noinclude> {{Multiple sports table preview|Grupa A|Grupa B|Grupa C|Grupa D|Grupa E|Grupa F|Grupa G|Grupa H|Grupa I|Grupa J|Grupa K|Grupa L|Trećeplasirani}} [[Kategorija:Šabloni Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Tabele grupa]] </noinclude> 9nzctkcmxdh5nwwwk6f3ropm9p7sp74 3898583 3898582 2026-06-13T06:55:06Z Semso98 54573 3898583 wikitext text/x-wiki {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#switch: {{{1}}} |Grupa A={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source= [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=MEX, KOR, CZE, RSA <!--Update team results below (including date)--> |update=11. juna 2026 |win_MEX=1 |draw_MEX=0 |loss_MEX=0 |gf_MEX=2 |ga_MEX=0 |status_MEX=D |win_RSA=0 |draw_RSA=0 |loss_RSA=1 |gf_RSA=0 |ga_RSA=2 |status_RSA= |win_KOR=1 |draw_KOR=0 |loss_KOR=0 |gf_KOR=2 |ga_KOR=1 |status_KOR= |win_CZE=0 |draw_CZE=0 |loss_CZE=1 |gf_CZE=1 |ga_CZE=2 |status_CZE= <!--Team definitions--> |name_MEX={{NOG|MEX}} |name_RSA={{NOG|RSA}} |name_KOR={{NOG|KOR}} |name_CZE={{NOG|CZE}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa B={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=CAN, BIH, SUI, QAT <!--Update team results below (including date)--> |update=12. juna 2026 |win_CAN=0 |draw_CAN=1 |loss_CAN=0 |gf_CAN=1 |ga_CAN=1 |status_CAN=D |win_BIH=0 |draw_BIH=1 |loss_BIH=0 |gf_BIH=1 |ga_BIH=1 |status_BIH= |win_QAT=0 |draw_QAT=0 |loss_QAT=0 |gf_QAT=0 |ga_QAT=0 |status_QAT= |win_SUI=0 |draw_SUI=0 |loss_SUI=0 |gf_SUI=0 |ga_SUI=0 |status_SUI= <!--Team definitions--> |name_CAN={{NOG|CAN}} |name_BIH={{NOG|BIH}} |name_QAT={{NOG|QAT}} |name_SUI={{NOG|SUI}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa C={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=BRA, MAR, HAI, SCO <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=13. juna 2026 |win_BRA=0 |draw_BRA=0 |loss_BRA=0 |gf_BRA=0 |ga_BRA=0 |status_BRA= |win_MAR=0 |draw_MAR=0 |loss_MAR=0 |gf_MAR=0 |ga_MAR=0 |status_MAR= |win_HAI=0 |draw_HAI=0 |loss_HAI=0 |gf_HAI=0 |ga_HAI=0 |status_HAI= |win_SCO=0 |draw_SCO=0 |loss_SCO=0 |gf_SCO=0 |ga_SCO=0 |status_SCO= <!--Team definitions--> |name_BRA={{NOG|BRA}} |name_MAR={{NOG|MAR}} |name_HAI={{NOG|HAI}} |name_SCO={{NOG|SCO}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa D={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=USA, AUS, TUR, PAR <!--Update team results below (including date)--> |update=12. juna 2026 |win_USA=1 |draw_USA=0 |loss_USA=0 |gf_USA=4 |ga_USA=1 |status_USA=D |win_PAR=0 |draw_PAR=0 |loss_PAR=1 |gf_PAR=1 |ga_PAR=4 |status_PAR= |win_AUS=0 |draw_AUS=0 |loss_AUS=0 |gf_AUS=0 |ga_AUS=0 |status_AUS= |win_TUR=0 |draw_TUR=0 |loss_TUR=0 |gf_TUR=0 |ga_TUR=0 |status_TUR= <!--Team definitions--> |name_USA={{NOG|USA|ime=SAD}} |name_PAR={{NOG|PAR}} |name_AUS={{NOG|AUS}} |name_TUR={{NOG|TUR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa E={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=GER, CUW, CIV, ECU <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=14. juna 2026 |win_GER=0 |draw_GER=0 |loss_GER=0 |gf_GER=0 |ga_GER=0 |status_GER= |win_CUW=0 |draw_CUW=0 |loss_CUW=0 |gf_CUW=0 |ga_CUW=0 |status_CUW= |win_CIV=0 |draw_CIV=0 |loss_CIV=0 |gf_CIV=0 |ga_CIV=0 |status_CIV= |win_ECU=0 |draw_ECU=0 |loss_ECU=0 |gf_ECU=0 |ga_ECU=0 |status_ECU= <!--Team definitions--> |name_GER={{NOG|GER}} |name_CUW={{NOG|CUW}} |name_CIV={{NOG|CIV}} |name_ECU={{NOG|ECU}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa F={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=NED, JPN, SWE, TUN <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=14. juna 2026 |win_NED=0 |draw_NED=0 |loss_NED=0 |gf_NED=0 |ga_NED=0 |status_NED= |win_JPN=0 |draw_JPN=0 |loss_JPN=0 |gf_JPN=0 |ga_JPN=0 |status_JPN= |win_SWE=0 |draw_SWE=0 |loss_SWE=0 |gf_SWE=0 |ga_SWE=0 |status_SWE= |win_TUN=0 |draw_TUN=0 |loss_TUN=0 |gf_TUN=0 |ga_TUN=0 |status_TUN= <!--Team definitions--> |name_NED={{NOG|NED}} |name_JPN={{NOG|JPN}} |name_SWE={{NOG|SWE}} |name_TUN={{NOG|TUN}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa G={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=BEL, EGY, IRN, NZL <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=15. juna 2026 |win_BEL=0 |draw_BEL=0 |loss_BEL=0 |gf_BEL=0 |ga_BEL=0 |status_BEL= |win_EGY=0 |draw_EGY=0 |loss_EGY=0 |gf_EGY=0 |ga_EGY=0 |status_EGY= |win_IRN=0 |draw_IRN=0 |loss_IRN=0 |gf_IRN=0 |ga_IRN=0 |status_IRN= |win_NZL=0 |draw_NZL=0 |loss_NZL=0 |gf_NZL=0 |ga_NZL=0 |status_NZL= <!--Team definitions--> |name_BEL={{NOG|BEL}} |name_EGY={{NOG|EGY}} |name_IRN={{NOG|IRN}} |name_NZL={{NOG|NZL}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa H={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ESP, CPV, KSA, URU <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=15. juna 2026 |win_ESP=0 |draw_ESP=0 |loss_ESP=0 |gf_ESP=0 |ga_ESP=0 |status_ESP= |win_CPV=0 |draw_CPV=0 |loss_CPV=0 |gf_CPV=0 |ga_CPV=0 |status_CPV= |win_KSA=0 |draw_KSA=0 |loss_KSA=0 |gf_KSA=0 |ga_KSA=0 |status_KSA= |win_URU=0 |draw_URU=0 |loss_URU=0 |gf_URU=0 |ga_URU=0 |status_URU= <!--Team definitions--> |name_ESP={{NOG|ESP}} |name_CPV={{NOG|CPV}} |name_KSA={{NOG|KSA}} |name_URU={{NOG|URU}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa I={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=FRA, SEN, IRQ, NOR <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=16. juna 2026 |win_FRA=0 |draw_FRA=0 |loss_FRA=0 |gf_FRA=0 |ga_FRA=0 |status_FRA= |win_SEN=0 |draw_SEN=0 |loss_SEN=0 |gf_SEN=0 |ga_SEN=0 |status_SEN= |win_IRQ=0 |draw_IRQ=0 |loss_IRQ=0 |gf_IRQ=0 |ga_IRQ=0 |status_IRQ= |win_NOR=0 |draw_NOR=0 |loss_NOR=0 |gf_NOR=0 |ga_NOR=0 |status_NOR= <!--Team definitions--> |name_FRA={{NOG|FRA}} |name_SEN={{NOG|SEN}} |name_IRQ={{NOG|IRQ}} |name_NOR={{NOG|NOR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa J={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ARG, ALG, AUT, JOR <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=16. juna 2026 |win_ARG=0 |draw_ARG=0 |loss_ARG=0 |gf_ARG=0 |ga_ARG=0 |status_ARG= |win_ALG=0 |draw_ALG=0 |loss_ALG=0 |gf_ALG=0 |ga_ALG=0 |status_ALG= |win_AUT=0 |draw_AUT=0 |loss_AUT=0 |gf_AUT=0 |ga_AUT=0 |status_AUT= |win_JOR=0 |draw_JOR=0 |loss_JOR=0 |gf_JOR=0 |ga_JOR=0 |status_JOR= <!--Team definitions--> |name_ARG={{NOG|ARG}} |name_ALG={{NOG|ALG}} |name_AUT={{NOG|AUT}} |name_JOR={{NOG|JOR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa K={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=POR, COD, UZB, COL <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=17. juna 2026 |win_POR=0 |draw_POR=0 |loss_POR=0 |gf_POR=0 |ga_POR=0 |status_POR= |win_COD=0 |draw_COD=0 |loss_COD=0 |gf_COD=0 |ga_COD=0 |status_COD= |win_UZB=0 |draw_UZB=0 |loss_UZB=0 |gf_UZB=0 |ga_UZB=0 |status_UZB= |win_COL=0 |draw_COL=0 |loss_COL=0 |gf_COL=0 |ga_COL=0 |status_COL= <!--Team definitions--> |name_POR={{NOG|POR}} |name_COD={{NOG|COD}} |name_UZB={{NOG|UZB}} |name_COL={{NOG|COL}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa L={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ENG, CRO, GHA, PAN <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=17. juna 2026 |win_ENG=0 |draw_ENG=0 |loss_ENG=0 |gf_ENG=0 |ga_ENG=0 |status_ENG= |win_CRO=0 |draw_CRO=0 |loss_CRO=0 |gf_CRO=0 |ga_CRO=0 |status_CRO= |win_GHA=0 |draw_GHA=0 |loss_GHA=0 |gf_GHA=0 |ga_GHA=0 |status_GHA= |win_PAN=0 |draw_PAN=0 |loss_PAN=0 |gf_PAN=0 |ga_PAN=0 |status_PAN= <!--Team definitions--> |name_ENG={{NOG|ENG}} |name_CRO={{NOG|CRO}} |name_GHA={{NOG|GHA}} |name_PAN={{NOG|PAN}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Trećeplasirani={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=1) Bodovi; 2) Gol-razlika; 3) Postignuti golovi; 4) Fair-play bodovi; 5) Posljednja [[FIFA-ina rang lista]]; 6) Prethodne FIFA-ine rang liste. |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=GrB, GrC, GrD, GrE, GrF, GrG, GrH, GrI, GrJ, GrK, GrL, GrA <!--Update team results below (including date)--> |update=12. juna 2026 |win_GrA=0 |draw_GrA=0 |loss_GrA=1 |gf_GrA=1 |ga_GrA=2 |status_GrA= |win_GrB=0 |draw_GrB=0 |loss_GrB=0 |gf_GrB=0 |ga_GrB=0 |status_GrB= |win_GrC=0 |draw_GrC=0 |loss_GrC=0 |gf_GrC=0 |ga_GrC=0 |status_GrC= |win_GrD=0 |draw_GrD=0 |loss_GrD=0 |gf_GrD=0 |ga_GrD=0 |status_GrD= |win_GrE=0 |draw_GrE=0 |loss_GrE=0 |gf_GrE=0 |ga_GrE=0 |status_GrE= |win_GrF=0 |draw_GrF=0 |loss_GrF=0 |gf_GrF=0 |ga_GrF=0 |status_GrF= |win_GrG=0 |draw_GrG=0 |loss_GrG=0 |gf_GrG=0 |ga_GrG=0 |status_GrG= |win_GrH=0 |draw_GrH=0 |loss_GrH=0 |gf_GrH=0 |ga_GrH=0 |status_GrH= |win_GrI=0 |draw_GrI=0 |loss_GrI=0 |gf_GrI=0 |ga_GrI=0 |status_GrI= |win_GrJ=0 |draw_GrJ=0 |loss_GrJ=0 |gf_GrJ=0 |ga_GrJ=0 |status_GrJ= |win_GrK=0 |draw_GrK=0 |loss_GrK=0 |gf_GrK=0 |ga_GrK=0 |status_GrK= |win_GrL=0 |draw_GrL=0 |loss_GrL=0 |gf_GrL=0 |ga_GrL=0 |status_GrL= <!--Team definitions--> |name_GrA={{NOG|CZE}} |name_GrB=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe B |name_GrC=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe C |name_GrD=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe D |name_GrE=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe E |name_GrF=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe F |name_GrG=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe G |name_GrH=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe H |name_GrI=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe I |name_GrJ=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe J |name_GrK=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe K |name_GrL=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe L <!--Group definitions--> |show_groups=T |group_GrA=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa A|A]] |group_GrB=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|B]] |group_GrC=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa C|C]] |group_GrD=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa D|D]] |group_GrE=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa E|E]] |group_GrF=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa F|F]] |group_GrG=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa G|G]] |group_GrH=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa H|H]] |group_GrI=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa I|I]] |group_GrJ=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa J|J]] |group_GrK=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa K|K]] |group_GrL=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa L|L]] <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |result4=KO |result5=KO |result6=KO |result7=KO |result8=KO |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} }} }}<noinclude> {{Multiple sports table preview|Grupa A|Grupa B|Grupa C|Grupa D|Grupa E|Grupa F|Grupa G|Grupa H|Grupa I|Grupa J|Grupa K|Grupa L|Trećeplasirani}} [[Kategorija:Šabloni Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Tabele grupa]] </noinclude> fezzyb056rrdfczw3jbusgopwpf1tpb 0 532831 3898603 3822304 2026-06-13T10:43:42Z KWiki 9400 [[Kategorija:Igrači na Svjetskom prvenstvu u nogometu 2026.]] dodata (uz pomoć [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]a) 3898603 wikitext text/x-wiki {{Nogometaš | imenogometaša = Arjan Malić | slika = SV Ried gegen FC Liefering (2024-03-15)a 04.jpg | opis = Malić u dresu Rieda 2024. | datumrođenja = {{Datum rođenja i godine|2005|08|28}} | rodnigrad = [[Jesenice]] | rodnadržava = [[Slovenija]] | visina = 186 cm | pozicija = [[Odbrambeni igrač (nogomet)|Desni bek]] | omladinskegodine = 2014–2023. | omladinskipogoni = [[SV Ried|Ried]] | trenutniklub = [[SK Sturm Graz|Sturm Graz]] | brojnadresu = 23 | godine1 = 2023. | klubovi1 = [[SV Ried|Ried II]] | nastupi(golovi)1 = 13 (0) | godine2 = 2023–2024. | klubovi2 = [[SV Ried|Ried]] | nastupi(golovi)2 = 29 (0) | godine3 = 2025– | klubovi3 = [[SK Sturm Graz|Sturm Graz]] | nastupi(golovi)3 = 26 (1) | reprezentacija = Da | nacionalnegodine1 = 2023–2024. | nacionalneekipe1 = [[Nogometna reprezentacija Slovenije U-19|Slovenija U19]] | nacionalninastupi(golovi)1 = 8 (0) | nacionalnegodine2 = 2024– | nacionalneekipe2 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-21|Bosna i Hercegovina U21]] | nacionalninastupi(golovi)2 = 2 (0) | nacionalnegodine3 = 2025– | nacionalneekipe3 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] | nacionalninastupi(golovi)3 = 6 (0) | zadnjiuređaj = 20. marta 2026 }} '''Arjan Malić''' (rođen 28. augusta 2005) bosanskohercegovački je i slovenski profesionalni [[nogomet]]aš koji igra na poziciji desnog beka za [[Bundesliga Austrije|austrijski prvoligaški]] klub [[SK Sturm Graz|Sturm Graz]] i [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|reprezentaciju Bosne i Hercegovine]]. Malić je profesionalnu karijeru započeo u [[SV Ried|Riedu]], nastupajući isprva za rezervni tim, prije nego što je 2024. prešao u Sturm Graz. Nakon što je u omladinskim kategorijama predstavljao [[Nogometna reprezentacija Slovenije|Sloveniju]] i Bosnu i Hercegovinu, donio je odluku da na seniorskom nivou nastupa za bosanskohercegovački državni tim. Službeni seniorski međunarodni debi ostvario je 2025. Kao dijete je jedno vrijeme živio u [[Bihać]]u, rodnom gradu njegovog oca Osme, gdje je napravio prve nogometne korake u podmlatku [[NK Jedinstvo Bihać]].<ref>{{Cite web|url=https://www.oslobodjenje.ba/sport/fudbal/reprezentacija/arjan-malic-dosao-u-bosnu-i-hercegovinu-posjetio-je-klub-u-kojem-je-napravio-prve-fudbalske-korake-1101121/|title=Arjan Malić došao u Bosnu i Hercegovinu, posjetio je klub u kojem je napravio prve fudbalske korake|website=Oslobođenje|access-date=1. 4. 2026}}</ref> == Karijera == === Počeci u Riedu === Malić je nogometno odrastao u omladinskoj akademiji austrijskog [[SV Ried|Rieda]], kojoj se pridružio 2014. Profesionalni debi upisao je 30. jula 2023, sa 17 godina, na utakmici protiv ekipe [[Floridsdorfer AC|FAC]]. Svoj prvi profesionalni pogodak postigao je 1. marta 2024. u pobjedi svog tima nad [[SV Stripfing|Stripfingom]].<ref name="klix_bih_slovenija">{{cite web |url=https://klix.ba/sport/nogomet/bih-uzela-sloveniji-velikog-talenta-malic-ce-u-buducnosti-igrati-za-zmajeve/241001073 |title=BiH "uzela" Sloveniji velikog talenta, Malić će u budućnosti igrati za Zmajeve |website=Klix.ba |date=1. 10. 2024 |access-date=1. 4. 2026 |language=bs }}</ref> === Sturm Graz === Zahvaljujući dobrim igrama, Malić je u junu 2024. ostvario transfer u aktuelnog prvaka Austrije, Sturm iz Graza.<ref name="reprezentacija_sturm">{{cite web |url=https://reprezentacija.ba/431087-sturm-graz-doveo-jos-jednog-igraca-koji-moze-igrati-za-bih |title=Sturm Graz doveo još jednog igrača koji može igrati za BiH |website=Reprezentacija.ba |date=27. 6. 2024 |access-date=1. 4. 2026 |language=bs }}</ref> Zvanični debi za novi tim upisao je 6. oktobra protiv velikog rivala [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburga]].<ref name="sportsport_salzburg">{{cite web |url=https://sportsport.ba/fudbal/salzburg-ponizen-u-grazu-potencijalni-zmaj-zabio-tri-gola-malic-zaigrao-povreda-dedica/483503 |title=Salzburg ponižen u Grazu, potencijalni Zmaj zabio tri gola, Malić zaigrao |website=SportSport.ba |date=6. 10. 2024 |access-date=1. 4. 2026 |language=bs }}</ref> Malić je prvi put zaigrao u [[UEFA Liga prvaka|UEFA Ligi prvaka]] na gostovanju protiv francuskog [[Lille OSC|Lillea]] 11. decembra iste godine.<ref name="faktor_lille">{{cite web |url=https://faktor.ba/sport/fudbal/roden-u-sloveniji-odbio-austrijance-zbog-bih-sada-debitovao-na-najvecoj-sceni/205597 |title=Rođen u Sloveniji, odbio Austrijance zbog BiH, sada debitovao na najvećoj sceni |website=Faktor.ba |date=11. 12. 2024 |access-date=1. 4. 2026 |language=bs }}</ref> Mjesec i po kasnije, 29. januara 2025, postigao je svoj prvi pogodak u ovom elitnom takmičenju u pobjedi protiv njemačkog [[RB Leipzig]]a, što je ujedno bio i njegov prvi zvanični gol u dresu Sturma.<ref name="avaz_leipzig">{{cite web |url=https://avaz.ba/sport/nogomet/953409/velika-nada-bh-fudbala-postigla-prvi-gol-u-ligi-prvaka |title=Velika nada bh. fudbala postigla prvi gol u Ligi prvaka |website=Dnevni avaz |date=29. 1. 2025 |access-date=1. 4. 2026 |language=bs }}</ref> Na kraju sezone slavio je osvajanje prvog velikog trofeja u karijeri; 24. maja je sa Sturmom podigao pehar prvaka austrijske [[Bundesliga Austrije|Bundeslige]].<ref name="raport_titula">{{cite web |url=https://raport.ba/sjajan-dan-za-bh-reprezentativce-malic-i-karic-osvojili-austrijsku-bundesligu |title=Sjajan dan za bh. reprezentativce: Malić i Karić osvojili austrijsku Bundesligu |website=Raport.ba |date=24. 5. 2025 |access-date=1. 4. 2026 |language=bs }}</ref> Svoj prvi prvenstveni pogodak u austrijskoj ligi postigao je 14. decembra u meču protiv bečke [[FK Austria Beč|Austrije]].<ref name="n1_austria">{{cite web |url=https://n1info.ba/sport/nogomet/lijep-vikend-za-zmajeve-arijan-malic-postigao-prvijenac-u-dresu-sturma-video |title=Lijep vikend za Zmajeve: Arijan Malić postigao prvijenac u dresu Sturma |website=N1 |date=14. 12. 2025 |access-date=1. 4. 2026 |language=bs }}</ref> == Reprezentativna karijera == Iako je u omladinskim kategorijama nastupao za kadetsku i juniorsku (U19) selekciju Slovenije, Malić se opredijelio igrati za Bosnu i Hercegovinu na seniorskom nivou. Svoj međunarodni put u bh. dresu započeo je nastupima za U21 reprezentaciju (Mlade Zmajeve). U martu 2025. po prvi put je uvršten na spisak A selekcije od selektora [[Sergej Barbarez|Sergeja Barbareza]] uoči utakmica kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2026. protiv [[Nogometna reprezentacija Rumunije|Rumunije]] i [[Nogometna reprezentacija Kipra|Kipra]]. Zvanični seniorski debi ubilježio je 21. marta 2025. u pobjedi BiH nad Rumunijom u Bukureštu.<ref name="avaz_rumunija">{{cite web |url=https://avaz.ba/sport/nogomet/962742/pocetak-kvalifikacija-kao-iz-snova-zmajevi-srusili-rumuniju-usred-bukuresta |title=Početak kvalifikacija kao iz snova: Zmajevi srušili Rumuniju usred Bukurešta |website=Dnevni avaz |date=21. 3. 2025 |access-date=1. 4. 2026 |language=bs }}</ref> == Nagrade i priznanja == * '''Sturm Graz''' ** [[Bundesliga Austrije]]: 2024/25. == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Arjan Malić}} * [https://int.soccerway.com/players/arjan-malic/666607 Arjan Malić na Soccerwayu] (jezik: engleski) {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Malić, Arjan}} [[Kategorija:Rođeni 2005.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Jesenice]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački nogometaši]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački sportisti 21. vijeka]] [[Kategorija:Slovenski nogometaši]] [[Kategorija:Nogometaši Rieda]] [[Kategorija:Nogometaši Sturm Graza]] [[Kategorija:Igrači na Svjetskom prvenstvu u nogometu 2026.]] hx6kj6q0vq7n9f7lj96zzps2ephim70 3898605 3898603 2026-06-13T10:44:28Z KWiki 9400 /* Vanjski linkovi */ 3898605 wikitext text/x-wiki {{Nogometaš | imenogometaša = Arjan Malić | slika = SV Ried gegen FC Liefering (2024-03-15)a 04.jpg | opis = Malić u dresu Rieda 2024. | datumrođenja = {{Datum rođenja i godine|2005|08|28}} | rodnigrad = [[Jesenice]] | rodnadržava = [[Slovenija]] | visina = 186 cm | pozicija = [[Odbrambeni igrač (nogomet)|Desni bek]] | omladinskegodine = 2014–2023. | omladinskipogoni = [[SV Ried|Ried]] | trenutniklub = [[SK Sturm Graz|Sturm Graz]] | brojnadresu = 23 | godine1 = 2023. | klubovi1 = [[SV Ried|Ried II]] | nastupi(golovi)1 = 13 (0) | godine2 = 2023–2024. | klubovi2 = [[SV Ried|Ried]] | nastupi(golovi)2 = 29 (0) | godine3 = 2025– | klubovi3 = [[SK Sturm Graz|Sturm Graz]] | nastupi(golovi)3 = 26 (1) | reprezentacija = Da | nacionalnegodine1 = 2023–2024. | nacionalneekipe1 = [[Nogometna reprezentacija Slovenije U-19|Slovenija U19]] | nacionalninastupi(golovi)1 = 8 (0) | nacionalnegodine2 = 2024– | nacionalneekipe2 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-21|Bosna i Hercegovina U21]] | nacionalninastupi(golovi)2 = 2 (0) | nacionalnegodine3 = 2025– | nacionalneekipe3 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] | nacionalninastupi(golovi)3 = 6 (0) | zadnjiuređaj = 20. marta 2026 }} '''Arjan Malić''' (rođen 28. augusta 2005) bosanskohercegovački je i slovenski profesionalni [[nogomet]]aš koji igra na poziciji desnog beka za [[Bundesliga Austrije|austrijski prvoligaški]] klub [[SK Sturm Graz|Sturm Graz]] i [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|reprezentaciju Bosne i Hercegovine]]. Malić je profesionalnu karijeru započeo u [[SV Ried|Riedu]], nastupajući isprva za rezervni tim, prije nego što je 2024. prešao u Sturm Graz. Nakon što je u omladinskim kategorijama predstavljao [[Nogometna reprezentacija Slovenije|Sloveniju]] i Bosnu i Hercegovinu, donio je odluku da na seniorskom nivou nastupa za bosanskohercegovački državni tim. Službeni seniorski međunarodni debi ostvario je 2025. Kao dijete je jedno vrijeme živio u [[Bihać]]u, rodnom gradu njegovog oca Osme, gdje je napravio prve nogometne korake u podmlatku [[NK Jedinstvo Bihać]].<ref>{{Cite web|url=https://www.oslobodjenje.ba/sport/fudbal/reprezentacija/arjan-malic-dosao-u-bosnu-i-hercegovinu-posjetio-je-klub-u-kojem-je-napravio-prve-fudbalske-korake-1101121/|title=Arjan Malić došao u Bosnu i Hercegovinu, posjetio je klub u kojem je napravio prve fudbalske korake|website=Oslobođenje|access-date=1. 4. 2026}}</ref> == Karijera == === Počeci u Riedu === Malić je nogometno odrastao u omladinskoj akademiji austrijskog [[SV Ried|Rieda]], kojoj se pridružio 2014. Profesionalni debi upisao je 30. jula 2023, sa 17 godina, na utakmici protiv ekipe [[Floridsdorfer AC|FAC]]. Svoj prvi profesionalni pogodak postigao je 1. marta 2024. u pobjedi svog tima nad [[SV Stripfing|Stripfingom]].<ref name="klix_bih_slovenija">{{cite web |url=https://klix.ba/sport/nogomet/bih-uzela-sloveniji-velikog-talenta-malic-ce-u-buducnosti-igrati-za-zmajeve/241001073 |title=BiH "uzela" Sloveniji velikog talenta, Malić će u budućnosti igrati za Zmajeve |website=Klix.ba |date=1. 10. 2024 |access-date=1. 4. 2026 |language=bs }}</ref> === Sturm Graz === Zahvaljujući dobrim igrama, Malić je u junu 2024. ostvario transfer u aktuelnog prvaka Austrije, Sturm iz Graza.<ref name="reprezentacija_sturm">{{cite web |url=https://reprezentacija.ba/431087-sturm-graz-doveo-jos-jednog-igraca-koji-moze-igrati-za-bih |title=Sturm Graz doveo još jednog igrača koji može igrati za BiH |website=Reprezentacija.ba |date=27. 6. 2024 |access-date=1. 4. 2026 |language=bs }}</ref> Zvanični debi za novi tim upisao je 6. oktobra protiv velikog rivala [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburga]].<ref name="sportsport_salzburg">{{cite web |url=https://sportsport.ba/fudbal/salzburg-ponizen-u-grazu-potencijalni-zmaj-zabio-tri-gola-malic-zaigrao-povreda-dedica/483503 |title=Salzburg ponižen u Grazu, potencijalni Zmaj zabio tri gola, Malić zaigrao |website=SportSport.ba |date=6. 10. 2024 |access-date=1. 4. 2026 |language=bs }}</ref> Malić je prvi put zaigrao u [[UEFA Liga prvaka|UEFA Ligi prvaka]] na gostovanju protiv francuskog [[Lille OSC|Lillea]] 11. decembra iste godine.<ref name="faktor_lille">{{cite web |url=https://faktor.ba/sport/fudbal/roden-u-sloveniji-odbio-austrijance-zbog-bih-sada-debitovao-na-najvecoj-sceni/205597 |title=Rođen u Sloveniji, odbio Austrijance zbog BiH, sada debitovao na najvećoj sceni |website=Faktor.ba |date=11. 12. 2024 |access-date=1. 4. 2026 |language=bs }}</ref> Mjesec i po kasnije, 29. januara 2025, postigao je svoj prvi pogodak u ovom elitnom takmičenju u pobjedi protiv njemačkog [[RB Leipzig]]a, što je ujedno bio i njegov prvi zvanični gol u dresu Sturma.<ref name="avaz_leipzig">{{cite web |url=https://avaz.ba/sport/nogomet/953409/velika-nada-bh-fudbala-postigla-prvi-gol-u-ligi-prvaka |title=Velika nada bh. fudbala postigla prvi gol u Ligi prvaka |website=Dnevni avaz |date=29. 1. 2025 |access-date=1. 4. 2026 |language=bs }}</ref> Na kraju sezone slavio je osvajanje prvog velikog trofeja u karijeri; 24. maja je sa Sturmom podigao pehar prvaka austrijske [[Bundesliga Austrije|Bundeslige]].<ref name="raport_titula">{{cite web |url=https://raport.ba/sjajan-dan-za-bh-reprezentativce-malic-i-karic-osvojili-austrijsku-bundesligu |title=Sjajan dan za bh. reprezentativce: Malić i Karić osvojili austrijsku Bundesligu |website=Raport.ba |date=24. 5. 2025 |access-date=1. 4. 2026 |language=bs }}</ref> Svoj prvi prvenstveni pogodak u austrijskoj ligi postigao je 14. decembra u meču protiv bečke [[FK Austria Beč|Austrije]].<ref name="n1_austria">{{cite web |url=https://n1info.ba/sport/nogomet/lijep-vikend-za-zmajeve-arijan-malic-postigao-prvijenac-u-dresu-sturma-video |title=Lijep vikend za Zmajeve: Arijan Malić postigao prvijenac u dresu Sturma |website=N1 |date=14. 12. 2025 |access-date=1. 4. 2026 |language=bs }}</ref> == Reprezentativna karijera == Iako je u omladinskim kategorijama nastupao za kadetsku i juniorsku (U19) selekciju Slovenije, Malić se opredijelio igrati za Bosnu i Hercegovinu na seniorskom nivou. Svoj međunarodni put u bh. dresu započeo je nastupima za U21 reprezentaciju (Mlade Zmajeve). U martu 2025. po prvi put je uvršten na spisak A selekcije od selektora [[Sergej Barbarez|Sergeja Barbareza]] uoči utakmica kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2026. protiv [[Nogometna reprezentacija Rumunije|Rumunije]] i [[Nogometna reprezentacija Kipra|Kipra]]. Zvanični seniorski debi ubilježio je 21. marta 2025. u pobjedi BiH nad Rumunijom u Bukureštu.<ref name="avaz_rumunija">{{cite web |url=https://avaz.ba/sport/nogomet/962742/pocetak-kvalifikacija-kao-iz-snova-zmajevi-srusili-rumuniju-usred-bukuresta |title=Početak kvalifikacija kao iz snova: Zmajevi srušili Rumuniju usred Bukurešta |website=Dnevni avaz |date=21. 3. 2025 |access-date=1. 4. 2026 |language=bs }}</ref> == Nagrade i priznanja == * '''Sturm Graz''' ** [[Bundesliga Austrije]]: 2024/25. == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Arjan Malić}} * [https://int.soccerway.com/players/arjan-malic/666607 Arjan Malić] na ''Soccerwayu'' {{Sastav Bosne i Hercegovine na SP 2026. u nogometu}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Malić, Arjan}} [[Kategorija:Rođeni 2005.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Jesenice]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački nogometaši]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački sportisti 21. vijeka]] [[Kategorija:Slovenski nogometaši]] [[Kategorija:Nogometaši Rieda]] [[Kategorija:Nogometaši Sturm Graza]] [[Kategorija:Igrači na Svjetskom prvenstvu u nogometu 2026.]] 4okbvnffgry7glp9u3e3qzcbyc7xik9 0 532874 3898564 3898538 2026-06-12T21:58:09Z Semso98 54573 /* Kanada – Bosna i Hercegovina */ 3898564 wikitext text/x-wiki '''Grupa B''' [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.]] igrat će se od 12. do 24. juna 2026.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=4. 2. 2024 |access-date=4. 2. 2024}}</ref> Grupu čine [[Nogometna reprezentacija Kanade|Kanada]] (domaćin), [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]], [[Nogometna reprezentacija Katara|Katar]] i [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]]. Dvije najbolje plasirane ekipe, a moguće i trećeplasirana ekipa, plasirat će se u [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Šesnaestina finala|šesnaestinu finala]].<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=maj 2025 |access-date=7. 6. 2025 |archive-date=23. 6. 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Ekipe== {| class="wikitable sortable" |- !rowspan=2| Pozicija u žrijebu !rowspan=2| Ekipa !rowspan=2| Šešir !rowspan=2| Konfederacija !rowspan=2| Način<br />kvalifikacije !rowspan=2| Datum<br />kvalifikacije !rowspan=2 data-sort-type="number"| Nastup !rowspan=2| Posljednji<br />nastup !rowspan=2| Prethodni najbolji<br />rezultat !colspan=2| [[FIFA-ina rang lista]]<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA/Coca-Cola Men's World Ranking |publisher=[[FIFA]] |date=19. 11. 2025 |access-date=22. 11. 2025}}</ref> |- ! Novembar 2025.{{refn|group=nb|FIFA-ina rang lista iz novembra 2025. je korištena za određivanje [[Žrijeb Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|nosioca konačnog žrijeba]].<ref name="draw procedure">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=25. 11. 2025 |access-date=25. 11. 2025}}</ref>}} ! Juni 2026. |- | B1 || style=white-space:nowrap | {{NOG|CAN}} || 1 || [[CONCACAF]] || data-sort-value="*" | Domaćin || 14. februar 2023.{{refn|group=nb|Iako je zajednička kandidatura (Kanada, Meksiko, SAD) izabrana 13. juna 2018, automatska mjesta dodijeljena domaćinima nisu potvrđena sve do odluke [[FIFA Vijeće|FIFA Vijeća]] 14. februara 2023.<ref>{{cite news |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=14. 2. 2023 |access-date=14. 2. 2023 |archive-date=14. 2. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref>}} || 3. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022.]] || data-sort-value="2.2" | Grupna faza ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1986.|1986]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022]]) || 27. ||30. |- | B2 || style=white-space:nowrap | {{NOG|BIH}} || 4{{refn|group=nb|name=Placeholder|Kako identitet pobjednika [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – drugi krug (UEFA)|puta A drugog kruga (UEFA)]] nije bio poznat u vrijeme završnog žrijeba, pozicije na FIFA-inoj rang listi nisu uzete u obzir, te je taj privremeni učesnik u žrijebu automatski svrstan u četvrti šešir.<ref name="draw procedure"/>}} || [[UEFA]] || Pobjednik [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – drugi krug (UEFA)#Put A|puta A drugog kruga (UEFA)]] || 31. mart 2026. || 2. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|2014.]] || data-sort-value="2.1" | Grupna faza ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|2014]]) || 71.{{refn|group=nb|name=Placeholder}} ||64. |- | B3 || style=white-space:nowrap | {{NOG|QAT}} || 3 || [[Azijska nogometna konfederacija|AFC]] || Pobjednik [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – četvrti krug (AFC)#Grupa A|grupe A četvrtog kruga (AFC)]] || 14. oktobar 2025. || 2. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022.]] || data-sort-value="1.1" | Grupna faza ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022]]) || 51. ||56. |- | B4 || style=white-space:nowrap | {{NOG|SUI}} || 2 || [[UEFA]] || Pobjednik [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B (UEFA)|grupe B (UEFA)]] || 18. novembar 2025. || 13. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022.]] || data-sort-value="4.3" | Četvrtfinale ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1934.|1934]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1938.|1938]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1954.|1954]]) || 17. ||19. |} '''Bilješke''' {{refspisak|group=nb}} ==Tabela== {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa B}} U [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza#Šesneastina finala|šesnaestini finala]]:<ref name="regulations"/> * Pobjednik grupe će igrati protiv trećeplasirane ekipe iz [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|grupe E]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|grupe F]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|grupe G]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|grupe I]] ili [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J|grupe J]]. * Drugoplasirana ekipa grupe B će igrati protiv drugoplasirane ekipe [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A|grupe A]]. * Trećeplasirana ekipa grupe B ima mogućnost se plasirati i igrati protiv pobjednika [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D|grupe D]] ili [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|grupe E]] (ako bude među [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|osam najboljih trećeplasiranih ekipa]] iz grupne faze). ==Utakmice== Sva navedena vremena su lokalna.<ref name="match schedule"/> ===Kanada – Bosna i Hercegovina=== Ekipe se nikada ranije nisu sastale. <section begin=B1 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|12}} |time=15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |team1={{NOG-D|CAN}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B#Kanada – Bosna i Hercegovina|1–1}} |team2={{NOG|BIH}} |goals1= *[[Cyle Larin|Larin]] {{gol|78}} |goals2= *[[Jovo Lukić|Lukić]] {{gol|21}} |stadium=[[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance=43.002 |referee=[[Facundo Tello]] ([[Nogometni savez Argentine|Argentina]]) |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 }}<section end=B1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _can26h |pattern_b = _can26h |pattern_ra = _can26h |pattern_sh = _can26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Kanada }} |{{Football kit |pattern_la = _bih26 |pattern_b = _bih26a |pattern_ra = _bih26 |pattern_sh = |pattern_so = _bih26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = {{nowrap|Bosna i Hercegovina}} }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Maxime Crépeau]] |- |RB ||'''2''' ||[[Alistair Johnston]] || {{yel|11}} |- |CB ||'''4''' ||[[Luc de Fougerolles]] || {{yel|53}} |- |CB ||'''13'''||[[Derek Cornelius]] |- |LB ||'''22'''||[[Richie Laryea]] |- |RM ||'''17'''||[[Tajon Buchanan]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''7''' ||[[Stephen Eustáquio]] ([[Kapiten (nogomet)|c]]) || || {{suboff|90+1}} |- |CM ||'''8''' ||[[Ismaël Koné]] |- |LM ||'''11'''||[[Liam Millar]] || || {{suboff|61}} |- |CF ||'''10'''||[[Jonathan David]] || || {{suboff|61}} |- |CF ||'''12'''||[[Tani Oluwaseyi]] || || {{suboff|76}} |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |FW ||'''20'''||[[Ali Ahmed (nogometaš)|Ali Ahmed]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''24'''||[[Promise David]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''14'''||[[Jacob Shaffelburg]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''9''' ||[[Cyle Larin]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''21'''||[[Jonathan Osorio]] || || {{subon|90+1}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|{{flagicon|USA}} [[Jesse Marsch]] |} |valign="top"|[[File:CAN-BIH 2026-06-12.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Nikola Vasilj]] |- |RB ||'''7''' ||[[Amar Dedić]] |- |CB ||'''18'''||[[Nikola Katić]] || {{yel|90+3}} |- |CB ||'''4''' ||[[Tarik Muharemović]] |- |LB ||'''5''' ||[[Sead Kolašinac]] ([[Kapiten (nogomet)|c]]) || || {{suboff|83}} |- |RM ||'''20'''||[[Esmir Bajraktarević]] || || {{suboff|74}} |- |CM ||'''13'''||[[Ivan Bašić]] || || {{suboff|62}} |- |CM ||'''6''' ||[[Benjamin Tahirović]] |- |LM ||'''15'''||[[Amar Memić]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''10'''||[[Ermedin Demirović]] || {{yel|44}} |- |CF ||'''25'''||[[Jovo Lukić]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|62}} |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Armin Gigović]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Samed Baždar]] || || {{subon|62}} |- |MF ||'''14'''||[[Ivan Šunjić]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''19'''||[[Kerim Alajbegović]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''17'''||[[Dženis Burnić]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|[[Sergej Barbarez]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Igrač utakmice:''' <br />[[Ismaël Koné]] (Kanada)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 12, 2026 |access-date=June 12, 2026}}</ref> '''Pomoćne sudije:'''<ref name="CAN-BIH line-ups"/> <br />[[Juan Pablo Belatti]] ([[Nogometni savez Argentine|Argentina]]) <br />[[Gabriel Chade]] ([[Nogometni savez Argentine|Argentina]]) <br />'''Četvrti sudija:''' <br />[[Khalid Al-Turais]] ([[Nogometni savez Saudijske Arabije|Saudijska Arabija]]) <br />'''Rezervni pomoćni sudija:''' <br />Mohammed Al-Bakry ([[Nogometni savez Saudijske Arabije|Saudijska Arabija]]) <br />'''VAR sudija:''' <br />[[Hernán Mastrángelo]] ([[Nogometni savez Argentine|Argentina]]) <br />'''Pomoćni VAR sudija:''' <br />Antonio García ([[Nogometni savez Urugvaja|Urugvaj]]) <br />'''Pomoćni VAR sudija za podršku:''' <br />[[Tatiana Guzmán]] ([[Nogometni savez Nikaragve|Nikaragva]]) |} ===Katar – Švicarska=== Katar se ranije susreo sa Švicarskom samo jednom, u prijateljskoj utakmici 2018, koju je dobio 1–0.<ref>{{cite web|title=Qatar national football team: record v Switzerland|url=https://www.11v11.com/teams/qatar/tab/opposingTeams/opposition/Switzerland|website=11v11.com|access-date=5. 12. 2025}}</ref> <section begin=B2 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|13}} |time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |team1={{NOG-D|QAT}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B#Katar – Švicarska|Utakmica 8}} |team2={{NOG|SUI}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Levi's Stadium]], [[Santa Clara (Kalifornija)|Santa Clara]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 }}<section end=B2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _qat26h |pattern_b = _qat26hA |pattern_ra = _qat26h |pattern_sh = _qat26h |pattern_so = _qat26hl |leftarm = 7c202b |body = 7c202b |rightarm = 7c202b |shorts = 7c202b |socks = 7c202b |title = Katar }} |{{Football kit |pattern_la = _sui26a |pattern_b = _sui26a |pattern_ra = _sui26a |pattern_sh = _sui26a |pattern_so = _sui26al |leftarm = d6e6e5 |body = d6e6e5 |rightarm = d6e6e5 |shorts = d6e6e5 |socks = d6e6e5 |title = Švicarska }} |} ===Švicarska – Bosna i Hercegovina=== Ekipe su se sastale samo jednom, u prijateljskoj utakmici 2016, koja je završena pobjedom Bosne i Hercegovine 2–0.<ref>{{Cite web|url=https://www.11v11.com/teams/bosnia-and-herzegovina/tab/opposingTeams/opposition/Switzerland/|title=Bosnia And Herzegovina national football team: record v Switzerland|website=www.11v11.com}}</ref> <section begin=B3 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|18}} |time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |team1={{NOG-D|SUI}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B#Švicarska – Bosna i Hercegovina|Utakmica 26}} |team2={{NOG|BIH}} |goals1= |goals2= |stadium=[[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Kalifornija)|Inglewood]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 }}<section end=B3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Švicarska }} |{{Football kit |pattern_la = _bih26 |pattern_b = _bih26a |pattern_ra = _bih26 |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm = 001970 |body = FFFFFF |rightarm = 001970 |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = {{nowrap|Bosna i Hercegovina}} }} |} ===Kanada – Katar=== Ekipe su se prethodno sastale jednom, 2022, u prijateljskoj utakmici koju je Kanada dobila 2–0.<ref>{{cite web|title=Canada national football team: record v Qatar|url=https://www.11v11.com/teams/canada/tab/opposingTeams/opposition/Qatar|website=11v11.com|access-date=5. 12. 2025}}</ref> <section begin=B4 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|18}} |time=15:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |team1={{NOG-D|CAN}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B#Kanada – Katar|Utakmica 27}} |team2={{NOG|QAT}} |goals1= |goals2= |stadium=[[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 }}<section end=B4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = 000000 |body = 000000 |rightarm = 000000 |shorts = 000000 |socks = 000000 |title = Kanada }} |{{Football kit |pattern_la = _qat26a |pattern_b = _qat26aA |pattern_ra = _qat26a |pattern_sh = _qat26a |pattern_so = _adidasonwhitel |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 7c202b |title = Katar }} |} ===Švicarska – Kanada=== Jedini susret ovih ekipa odigran je 2002, u prijateljskoj utakmici koju je Kanada dobila 3–1.<ref>{{cite web|title=Switzerland national football team: record v Canada|url=https://www.11v11.com/teams/switzerland/tab/opposingTeams/opposition/Canada|website=11v11.com|access-date=5. 12. 2025}}</ref> <section begin=B5 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|24}} |time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |team1={{NOG-D|SUI}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B#Švicarska – Kanada|Utakmica 51}} |team2={{NOG|CAN}} |goals1= |goals2= |stadium=[[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 }}<section end=B5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Švicarska }} |{{Football kit |pattern_la = _can26a |pattern_b = _can26a |pattern_ra = _can26a |pattern_sh = _can26a |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Kanada }} |} ===Bosna i Hercegovina – Katar=== Ekipe su se sastale dva puta: Katar je 2000. pobijedio 2–0, a njihov posljednji susret 2010. završen je neriješeno 1–1.<ref>{{cite web |title=Bosnia & Herzegovina vs Qatar H2H Results |url=https://eu-football.info/_matches.php?id=26&oppo=162 |website=eu-football.info |access-date=3. 4. 2026 |language=en}}</ref> <section begin=B6 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|24}} |time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |team1={{NOG-D|BIH}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B#Bosna i Hercegovina – Katar|Utakmica 52}} |team2={{NOG|QAT}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 }}<section end=B6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bih26 |pattern_b = _bih26h |pattern_ra = _bih26 |pattern_sh = |pattern_so = _bih26hl |leftarm = 001970 |body = 001970 |rightarm = 001970 |shorts = 001970 |socks = 001970 |title = {{nowrap|Bosna i Hercegovina}} }} |{{Football kit |pattern_la = _qat26a |pattern_b = _qat26aA |pattern_ra = _qat26a |pattern_sh = _qat26a |pattern_so = _adidasonwhitel |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 7c202b |title = Katar }} |} ==Reference== {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} {{FIFA SP 2026.}} {{DEFAULTSORT:Group B}} [[Kategorija:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Grupa B]] a1n6xcayet1qbp90061oje3el7zznzb 3898576 3898564 2026-06-13T06:44:05Z Semso98 54573 /* Kanada – Bosna i Hercegovina */ 3898576 wikitext text/x-wiki '''Grupa B''' [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.]] igrat će se od 12. do 24. juna 2026.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=4. 2. 2024 |access-date=4. 2. 2024}}</ref> Grupu čine [[Nogometna reprezentacija Kanade|Kanada]] (domaćin), [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]], [[Nogometna reprezentacija Katara|Katar]] i [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]]. Dvije najbolje plasirane ekipe, a moguće i trećeplasirana ekipa, plasirat će se u [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Šesnaestina finala|šesnaestinu finala]].<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=maj 2025 |access-date=7. 6. 2025 |archive-date=23. 6. 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Ekipe== {| class="wikitable sortable" |- !rowspan=2| Pozicija u žrijebu !rowspan=2| Ekipa !rowspan=2| Šešir !rowspan=2| Konfederacija !rowspan=2| Način<br />kvalifikacije !rowspan=2| Datum<br />kvalifikacije !rowspan=2 data-sort-type="number"| Nastup !rowspan=2| Posljednji<br />nastup !rowspan=2| Prethodni najbolji<br />rezultat !colspan=2| [[FIFA-ina rang lista]]<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA/Coca-Cola Men's World Ranking |publisher=[[FIFA]] |date=19. 11. 2025 |access-date=22. 11. 2025}}</ref> |- ! Novembar 2025.{{refn|group=nb|FIFA-ina rang lista iz novembra 2025. je korištena za određivanje [[Žrijeb Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|nosioca konačnog žrijeba]].<ref name="draw procedure">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=25. 11. 2025 |access-date=25. 11. 2025}}</ref>}} ! Juni 2026. |- | B1 || style=white-space:nowrap | {{NOG|CAN}} || 1 || [[CONCACAF]] || data-sort-value="*" | Domaćin || 14. februar 2023.{{refn|group=nb|Iako je zajednička kandidatura (Kanada, Meksiko, SAD) izabrana 13. juna 2018, automatska mjesta dodijeljena domaćinima nisu potvrđena sve do odluke [[FIFA Vijeće|FIFA Vijeća]] 14. februara 2023.<ref>{{cite news |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=14. 2. 2023 |access-date=14. 2. 2023 |archive-date=14. 2. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref>}} || 3. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022.]] || data-sort-value="2.2" | Grupna faza ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1986.|1986]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022]]) || 27. ||30. |- | B2 || style=white-space:nowrap | {{NOG|BIH}} || 4{{refn|group=nb|name=Placeholder|Kako identitet pobjednika [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – drugi krug (UEFA)|puta A drugog kruga (UEFA)]] nije bio poznat u vrijeme završnog žrijeba, pozicije na FIFA-inoj rang listi nisu uzete u obzir, te je taj privremeni učesnik u žrijebu automatski svrstan u četvrti šešir.<ref name="draw procedure"/>}} || [[UEFA]] || Pobjednik [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – drugi krug (UEFA)#Put A|puta A drugog kruga (UEFA)]] || 31. mart 2026. || 2. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|2014.]] || data-sort-value="2.1" | Grupna faza ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|2014]]) || 71.{{refn|group=nb|name=Placeholder}} ||64. |- | B3 || style=white-space:nowrap | {{NOG|QAT}} || 3 || [[Azijska nogometna konfederacija|AFC]] || Pobjednik [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – četvrti krug (AFC)#Grupa A|grupe A četvrtog kruga (AFC)]] || 14. oktobar 2025. || 2. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022.]] || data-sort-value="1.1" | Grupna faza ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022]]) || 51. ||56. |- | B4 || style=white-space:nowrap | {{NOG|SUI}} || 2 || [[UEFA]] || Pobjednik [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B (UEFA)|grupe B (UEFA)]] || 18. novembar 2025. || 13. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022.]] || data-sort-value="4.3" | Četvrtfinale ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1934.|1934]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1938.|1938]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1954.|1954]]) || 17. ||19. |} '''Bilješke''' {{refspisak|group=nb}} ==Tabela== {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa B}} U [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza#Šesneastina finala|šesnaestini finala]]:<ref name="regulations"/> * Pobjednik grupe će igrati protiv trećeplasirane ekipe iz [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|grupe E]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|grupe F]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|grupe G]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|grupe I]] ili [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J|grupe J]]. * Drugoplasirana ekipa grupe B će igrati protiv drugoplasirane ekipe [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A|grupe A]]. * Trećeplasirana ekipa grupe B ima mogućnost se plasirati i igrati protiv pobjednika [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D|grupe D]] ili [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|grupe E]] (ako bude među [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|osam najboljih trećeplasiranih ekipa]] iz grupne faze). ==Utakmice== Sva navedena vremena su lokalna.<ref name="match schedule"/> ===Kanada – Bosna i Hercegovina=== Ekipe se nikada ranije nisu sastale. <section begin=B1 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|12}} |time=15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |team1={{NOG-D|CAN}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B#Kanada – Bosna i Hercegovina|1–1}} |team2={{NOG|BIH}} |goals1= *[[Cyle Larin|Larin]] {{gol|78}} |goals2= *[[Jovo Lukić|Lukić]] {{gol|21}} |stadium=[[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance=43.002 |referee=[[Facundo Tello]] ([[Nogometni savez Argentine|Argentina]]) |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 }}<section end=B1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _can26h |pattern_b = _can26h |pattern_ra = _can26h |pattern_sh = _can26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Kanada<ref name="CAN-BIH line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12458/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group B – Canada v. Bosnia and Herzegovina |publisher=[[FIFA]] |date=June 12, 2026 |access-date=June 12, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bih26 |pattern_b = _bih26a |pattern_ra = _bih26 |pattern_sh = |pattern_so = _bih26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = {{nowrap|Bosna i Hercegovina}}<ref name="CAN-BIH line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Maxime Crépeau]] |- |RB ||'''2''' ||[[Alistair Johnston]] || {{yel|11}} |- |CB ||'''4''' ||[[Luc de Fougerolles]] || {{yel|53}} |- |CB ||'''13'''||[[Derek Cornelius]] |- |LB ||'''22'''||[[Richie Laryea]] |- |RM ||'''17'''||[[Tajon Buchanan]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''7''' ||[[Stephen Eustáquio]] ([[Kapiten (nogomet)|c]]) || || {{suboff|90+1}} |- |CM ||'''8''' ||[[Ismaël Koné]] |- |LM ||'''11'''||[[Liam Millar]] || || {{suboff|61}} |- |CF ||'''10'''||[[Jonathan David]] || || {{suboff|61}} |- |CF ||'''12'''||[[Tani Oluwaseyi]] || || {{suboff|76}} |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |FW ||'''20'''||[[Ali Ahmed (nogometaš)|Ali Ahmed]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''24'''||[[Promise David]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''14'''||[[Jacob Shaffelburg]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''9''' ||[[Cyle Larin]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''21'''||[[Jonathan Osorio]] || || {{subon|90+1}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|{{flagicon|USA}} [[Jesse Marsch]] |} |valign="top"|[[File:CAN-BIH 2026-06-12.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Nikola Vasilj]] |- |RB ||'''7''' ||[[Amar Dedić]] |- |CB ||'''18'''||[[Nikola Katić]] || {{yel|90+3}} |- |CB ||'''4''' ||[[Tarik Muharemović]] |- |LB ||'''5''' ||[[Sead Kolašinac]] ([[Kapiten (nogomet)|c]]) || || {{suboff|83}} |- |RM ||'''20'''||[[Esmir Bajraktarević]] || || {{suboff|74}} |- |CM ||'''13'''||[[Ivan Bašić]] || || {{suboff|62}} |- |CM ||'''6''' ||[[Benjamin Tahirović]] |- |LM ||'''15'''||[[Amar Memić]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''10'''||[[Ermedin Demirović]] || {{yel|44}} |- |CF ||'''25'''||[[Jovo Lukić]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|62}} |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Armin Gigović]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Samed Baždar]] || || {{subon|62}} |- |MF ||'''14'''||[[Ivan Šunjić]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''19'''||[[Kerim Alajbegović]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''17'''||[[Dženis Burnić]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|[[Sergej Barbarez]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Igrač utakmice:''' <br />[[Ismaël Koné]] (Kanada)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 12, 2026 |access-date=June 12, 2026}}</ref> '''Pomoćne sudije:'''<ref name="CAN-BIH line-ups"/> <br />[[Juan Pablo Belatti]] ([[Nogometni savez Argentine|Argentina]]) <br />[[Gabriel Chade]] ([[Nogometni savez Argentine|Argentina]]) <br />'''Četvrti sudija:''' <br />[[Khalid Al-Turais]] ([[Nogometni savez Saudijske Arabije|Saudijska Arabija]]) <br />'''Rezervni pomoćni sudija:''' <br />Mohammed Al-Bakry ([[Nogometni savez Saudijske Arabije|Saudijska Arabija]]) <br />'''VAR sudija:''' <br />[[Hernán Mastrángelo]] ([[Nogometni savez Argentine|Argentina]]) <br />'''Pomoćni VAR sudija:''' <br />Antonio García ([[Nogometni savez Urugvaja|Urugvaj]]) <br />'''Pomoćni VAR sudija za podršku:''' <br />[[Tatiana Guzmán]] ([[Nogometni savez Nikaragve|Nikaragva]]) |} ===Katar – Švicarska=== Katar se ranije susreo sa Švicarskom samo jednom, u prijateljskoj utakmici 2018, koju je dobio 1–0.<ref>{{cite web|title=Qatar national football team: record v Switzerland|url=https://www.11v11.com/teams/qatar/tab/opposingTeams/opposition/Switzerland|website=11v11.com|access-date=5. 12. 2025}}</ref> <section begin=B2 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|13}} |time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |team1={{NOG-D|QAT}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B#Katar – Švicarska|Utakmica 8}} |team2={{NOG|SUI}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Levi's Stadium]], [[Santa Clara (Kalifornija)|Santa Clara]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 }}<section end=B2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _qat26h |pattern_b = _qat26hA |pattern_ra = _qat26h |pattern_sh = _qat26h |pattern_so = _qat26hl |leftarm = 7c202b |body = 7c202b |rightarm = 7c202b |shorts = 7c202b |socks = 7c202b |title = Katar }} |{{Football kit |pattern_la = _sui26a |pattern_b = _sui26a |pattern_ra = _sui26a |pattern_sh = _sui26a |pattern_so = _sui26al |leftarm = d6e6e5 |body = d6e6e5 |rightarm = d6e6e5 |shorts = d6e6e5 |socks = d6e6e5 |title = Švicarska }} |} ===Švicarska – Bosna i Hercegovina=== Ekipe su se sastale samo jednom, u prijateljskoj utakmici 2016, koja je završena pobjedom Bosne i Hercegovine 2–0.<ref>{{Cite web|url=https://www.11v11.com/teams/bosnia-and-herzegovina/tab/opposingTeams/opposition/Switzerland/|title=Bosnia And Herzegovina national football team: record v Switzerland|website=www.11v11.com}}</ref> <section begin=B3 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|18}} |time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |team1={{NOG-D|SUI}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B#Švicarska – Bosna i Hercegovina|Utakmica 26}} |team2={{NOG|BIH}} |goals1= |goals2= |stadium=[[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Kalifornija)|Inglewood]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 }}<section end=B3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Švicarska }} |{{Football kit |pattern_la = _bih26 |pattern_b = _bih26a |pattern_ra = _bih26 |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm = 001970 |body = FFFFFF |rightarm = 001970 |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = {{nowrap|Bosna i Hercegovina}} }} |} ===Kanada – Katar=== Ekipe su se prethodno sastale jednom, 2022, u prijateljskoj utakmici koju je Kanada dobila 2–0.<ref>{{cite web|title=Canada national football team: record v Qatar|url=https://www.11v11.com/teams/canada/tab/opposingTeams/opposition/Qatar|website=11v11.com|access-date=5. 12. 2025}}</ref> <section begin=B4 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|18}} |time=15:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |team1={{NOG-D|CAN}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B#Kanada – Katar|Utakmica 27}} |team2={{NOG|QAT}} |goals1= |goals2= |stadium=[[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 }}<section end=B4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = 000000 |body = 000000 |rightarm = 000000 |shorts = 000000 |socks = 000000 |title = Kanada }} |{{Football kit |pattern_la = _qat26a |pattern_b = _qat26aA |pattern_ra = _qat26a |pattern_sh = _qat26a |pattern_so = _adidasonwhitel |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 7c202b |title = Katar }} |} ===Švicarska – Kanada=== Jedini susret ovih ekipa odigran je 2002, u prijateljskoj utakmici koju je Kanada dobila 3–1.<ref>{{cite web|title=Switzerland national football team: record v Canada|url=https://www.11v11.com/teams/switzerland/tab/opposingTeams/opposition/Canada|website=11v11.com|access-date=5. 12. 2025}}</ref> <section begin=B5 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|24}} |time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |team1={{NOG-D|SUI}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B#Švicarska – Kanada|Utakmica 51}} |team2={{NOG|CAN}} |goals1= |goals2= |stadium=[[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 }}<section end=B5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Švicarska }} |{{Football kit |pattern_la = _can26a |pattern_b = _can26a |pattern_ra = _can26a |pattern_sh = _can26a |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Kanada }} |} ===Bosna i Hercegovina – Katar=== Ekipe su se sastale dva puta: Katar je 2000. pobijedio 2–0, a njihov posljednji susret 2010. završen je neriješeno 1–1.<ref>{{cite web |title=Bosnia & Herzegovina vs Qatar H2H Results |url=https://eu-football.info/_matches.php?id=26&oppo=162 |website=eu-football.info |access-date=3. 4. 2026 |language=en}}</ref> <section begin=B6 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|24}} |time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |team1={{NOG-D|BIH}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B#Bosna i Hercegovina – Katar|Utakmica 52}} |team2={{NOG|QAT}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 }}<section end=B6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bih26 |pattern_b = _bih26h |pattern_ra = _bih26 |pattern_sh = |pattern_so = _bih26hl |leftarm = 001970 |body = 001970 |rightarm = 001970 |shorts = 001970 |socks = 001970 |title = {{nowrap|Bosna i Hercegovina}} }} |{{Football kit |pattern_la = _qat26a |pattern_b = _qat26aA |pattern_ra = _qat26a |pattern_sh = _qat26a |pattern_so = _adidasonwhitel |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 7c202b |title = Katar }} |} ==Reference== {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} {{FIFA SP 2026.}} {{DEFAULTSORT:Group B}} [[Kategorija:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Grupa B]] 4b4gmm24xm41t767y6qv560fpw80596 0 532958 3898602 3894191 2026-06-13T10:43:20Z KWiki 9400 [[Kategorija:Igrači na Svjetskom prvenstvu u nogometu 2026.]] uklonjena (uz pomoć [[Wikipedia:HotCat|HotCat]]a) 3898602 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Nidal Čelik | slika = Čelik rcl asse 2425.png | punoime = | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i godine|2006|7|17}} | rodnigrad = [[Sarajevo]] | rodnadržava = [[Bosna i Hercegovina|BiH]] | datumsmrti = <!-- {{Datum smrti i godine|GGGG|MM|DD|GGGG|MM|DD}} (datum smrti pa onda datum rođenja) --> | gradsmrti = | državasmrti = | visina = 192&nbsp;cm | pozicija = [[Odbrambeni igrač (nogomet)|Stoper]] | trenutniklub = [[RC Lens|Lens]] | brojnadresu = 4 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = 2017–2023. | omladinskipogoni = [[FK Sarajevo|Sarajevo]] | godine1 = 2023–2025. | klubovi1 = [[FK Sarajevo|Sarajevo]] | nastupi(golovi)1 = 25 (0) | godine2 = 2025–danas | klubovi2 = [[RC Lens|Lens]] | nastupi(golovi)2 = 7 (0) | reprezentacija = Da | nacionalnegodine1 = 2021. | nacionalneekipe1 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-15|BiH U-15]] | nacionalninastupi(golovi)1 = 4 (0) | nacionalnegodine2 = 2022–2023. | nacionalneekipe2 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-17|BiH U-17]] | nacionalninastupi(golovi)2 = 12 (1) | nacionalnegodine3 = 2023–2024. | nacionalneekipe3 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-19|BiH U-19]] | nacionalninastupi(golovi)3 = 12 (0) | nacionalnegodine4 = 2023-2024. | nacionalneekipe4 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-21|BiH U-21]] | nacionalninastupi(golovi)4 = 7 (0) | nacionalnegodine5 = 2024-danas | nacionalneekipe5 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|BiH]] | nacionalninastupi(golovi)5 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjeuređivanje = 6. 4. 2026 }} '''Nidal Čelik''' (17. juli 2006) [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] je profesionalni nogometaš koji igra kao stoper za francuski [[RC Lens|Lens]] i [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|reprezentaciju Bosne i Hercegovine]]. Profesionalnu karijeru započeo je u [[FK Sarajevo|Sarajevu]], prije nego što se pridružio Lensu 2025. == Klupska karijera == === Sarajevo === Čelik je prošao omladinsku akademiju matičnog kluba Sarajeva, kojem se pridružio 2017. U julu 2022. potpisao je svoj prvi profesionalni ugovor s timom.<ref>{{cite news|url=https://faktor.ba/sport/fudbal/petnaestogodisnjak-potpisao-profesionalni-ugovor-sa-sarajevom/129108|title=Petnaestogodišnjak potpisao profesionalni ugovor sa Sarajevom|website=faktor.ba|date=8. 7. 2022|access-date=8. 7. 2022|language=bs}}</ref> Profesionalno je debitovao u utakmici kupa protiv [[HNK Sloga Gornji Vakuf-Uskoplje|Sloge Uskoplje]] 27. septembra 2023. u dobi od 17 godina.<ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/sarajevo-rutinski-pobijedilo-slogu-u-gornjem-vakufu-i-plasiralo-se-medju-16-ekipa-u-kupu-bih/230927128|title=Sarajevo rutinski pobijedilo Slogu u Gornjem Vakufu i plasiralo se među 16 ekipa u Kupu BiH|website=klix.ba|date=27. 9. 2023|access-date=28. 9. 2023|language=bs}}</ref> Dva mjeseca kasnije, debitovao je u ligi protiv [[NK GOŠK Gabela|GOŠK Gabele]].<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/sarajevo-s-tri-gola-pocastilo-gosk-bordo-tim-preskocio-zrinjski-na-tabeli/464304|title=Sarajevo s tri gola počastilo GOŠK: Bordo tim preskočio Zrinjski na tabeli|website=sportsport.ba|date=9. 12. 2023|access-date=12. 12. 2023|language=bs}}</ref> Potpisao je novi trogodišnji ugovor s timom u junu 2024.<ref>{{cite news|url=https://scsport.ba/nidal-celik-produzio-ugovor-do-2027-godine|title=Nidal Čelik produžio ugovor do 2027. godine|website=scsport.ba|date=29. 6. 2024|access-date=1. 7. 2024|language=bs}}</ref> U novembru je imenovan za kapitena tima.<ref>{{cite news|url=https://avaz.ba/sport/nogomet/937366/sarajevo-ima-novog-kapitena-objavljen-snimak-reakcije-igraca-kada-im-je-zekic-saopcio-odluku|title=Sarajevo ima novog kapitena, objavljen snimak reakcije igrača kada im je Zekić saopćio odluku|website=avaz.ba|date=1. 11. 2024|access-date=1. 11. 2024|language=bs}}</ref> === Lens === U februaru 2025, prešao je u francuski klub [[RC Lens|Lens]] s ugovorom do juna 2029.<ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/nidal-celik-ostvario-najveci-transfer-u-historiji-bh-lige-i-presao-u-lens-za-25-miliona-eura/250202051|title=Nidal Čelik ostvario najveći transfer u historiji bh. lige i prešao u Lens za 2,5 miliona eura|website=klix.ba|date=3. 2. 2025|access-date=4. 2. 2025|language=bs}}</ref> Zvanični debi za tim imao je 14. februara 2026. protiv [[Paris FC]].<ref>{{cite news|url=https://oslobodjenje.ba/sport/fudbal/ino-fudbal/ligue-1/nidal-celik-fenomenalnim-potezom-iznenadio-i-komentatora-arena-sport-kakva-hladnokrvnost-1113481|title=Nidal Čelik fenomenalnim potezom iznenadio i komentatora Arene Sport: Kakva hladnokrvnost|website=oslobodjenje.ba|date=14. 2. 2026|access-date=16. 2. 2026|language=bs}}</ref> == Reprezentacijska karijera == Čelik je predstavljao Bosnu i Hercegovinu na svim mlađim nivoima.<ref>{{cite news|url=https://reprezentacija.ba/446420-kapiten-sarajeva-je-najmladji-zmaj-dijeliti-svlacionicu-sa-ovim-igracima-je-ostvarenje-sna|title=Kapiten Sarajeva je najmlađi Zmaj: Dijeliti svlačionicu sa ovim igračima je ostvarenje sna|website=reprezentacija.ba|date=14. 11. 2024|access-date=16. 11. 2024|language=bs}}</ref> U novembru 2024. dobio je svoj prvi seniorski poziv za utakmice UEFA Lige nacija A sezone 2024/25 protiv [[Nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačke]] i [[Nogometna reprezentacija Nizozemske|Nizozemske]].<ref>{{cite news|url=https://n1info.ba/sport/nogomet/selektor-barbarez-uputio-nove-pozive-u-reprezentaciju-bih-zamijenit-ce-povrijedjene-kolasinca-i-radeljica|title=Selektor Barbarez uputio nove pozive u reprezentaciju BiH, zamijenit će povrijeđene Kolašinca i Radeljića|website=n1info.ba|date=9. 11. 2024|access-date=12. 11. 2024|language=bs}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Nidal Čelik}} {{Sastav Bosne i Hercegovine na SP 2026. u nogometu}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Čelik, Nidal}} [[Kategorija:Rođeni 2006.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Sarajevo]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački nogometaši]] [[Kategorija:Sportisti iz Sarajeva]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački sportisti 21. vijeka]] [[Kategorija:Nogometaši Sarajeva]] [[Kategorija:Nogometaši Lensa]] 7w5wul3f6inwoxk61hklqahb9i4x8p8 0 533015 3898577 3898534 2026-06-13T06:44:42Z Semso98 54573 /* Ekipe */ 3898577 wikitext text/x-wiki '''Grupa A''' [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.]] igrat će se od 11. do 24. juna 2026.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=4. 2. 2024 |access-date=4. 2. 2024}}</ref> Grupu čine [[Nogometna reprezentacija Meksika|Meksiko]] (domaćin), [[Nogometna reprezentacija Južnoafričke Republike|Južnoafrička Republika]], [[Nogometna reprezentacija Južne Koreje|Južna Koreja]] i [[Nogometna reprezentacija Češke|Češka]]. Dvije najbolje plasirane ekipe, a moguće i trećeplasirana ekipa, plasirat će se u [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Šesnaestina finala|šesnaestinu finala]].<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=maj 2025 |access-date=7. 6. 2025 |archive-date=23. 6. 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Ekipe== {| class="wikitable sortable" |- !rowspan=2| Pozicija u žrijebu !rowspan=2| Ekipa !rowspan=2| Šešir !rowspan=2| Konfederacija !rowspan=2| Način<br />kvalifikacije !rowspan=2| Datum<br />kvalifikacije !rowspan=2 data-sort-type="number"| Nastup !rowspan=2| Posljednji<br />nastup !rowspan=2| Prethodni najbolji<br />rezultat !colspan=2| [[FIFA-ina rang lista]]<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA/Coca-Cola Men's World Ranking |publisher=[[FIFA]] |date=19. 11. 2025 |access-date=22. 11. 2025}}</ref> |- ! Novembar 2025.{{refn|group=nb|FIFA-ina rang lista iz novembra 2025. je korištena za određivanje [[Žrijeb Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|nosioca konačnog žrijeba]].<ref name="draw procedure">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=25. 11. 2025 |access-date=25. 11. 2025}}</ref>}} ! Juni 2026. |- | A1 || style=white-space:nowrap | {{NOG|MEX}} || 1 || [[CONCACAF]] || data-sort-value="*" | Domaćin || 14. februar 2023.{{refn|group=nb|Iako je zajednička kandidatura (Kanada, Meksiko, SAD) izabrana 13. juna 2018, automatska mjesta dodijeljena domaćinima nisu potvrđena sve do odluke [[FIFA Vijeće|FIFA Vijeća]] 14. februara 2023.<ref>{{cite news |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=14. 2. 2023 |access-date=14. 2. 2023 |archive-date=14. 2. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref>}} || 18. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022.]] || data-sort-value="4.2" | Četvrtfinale ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1970.|1970]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1986.|1986]]) || 15. || 14. |- | A2 || style=white-space:nowrap | {{NOG|RSA}} || 3 || [[CAF]] || Pobjednik [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C (CAF)|grupe C (CAF)]] || 14. oktobar 2025. || 4. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|2010.]] || data-sort-value="1.3" | Grupna faza ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|2002]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|2010]]) || 61. || 60. |- | A3 || style=white-space:nowrap | {{NOG|KOR}} || 2 || [[Azijska nogometna konfederacija|AFC]] || Pobjednik [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – treći krug (AFC)#Grupa B|grupe B trećeg kruga (AFC)]] || 5. juni 2025. || 12. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022.]] || data-sort-value="5.1" | Četvrto mjesto ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|2002]]) || 22. || 25. |- | A4 || style=white-space:nowrap | {{NOG|CZE}}{{refn|group=nb|Češka se između 1919. i 1992. takmičila kao dio Čehoslovačke.}} || 4{{refn|group=nb|name=Placeholder|Kako identitet pobjednika [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – drugi krug (UEFA)|puta D drugog kruga (UEFA)]] nije bio poznat u vrijeme završnog žrijeba, pozicije na FIFA-inoj rang listi nisu uzete u obzir, te je taj privremeni učesnik u žrijebu automatski svrstan u četvrti šešir.<ref name="draw procedure"/>}} || [[UEFA]] || Pobjednik [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – drugi krug (UEFA)#Put D|puta D drugog kruga (UEFA)]] || 31. mart 2026. || 10. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2006.|2006.]] || data-sort-value="7.2" | Drugoplasirani ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1934.|1934]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1962.|1962]]) || 44.{{refn|group=nb|name=Placeholder}} || 40. |} '''Bilješke''' {{refspisak|group=nb}} ==Tabela== {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa A}} U [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza#Šesneastina finala|šesnaestini finala]]:<ref name="regulations"/> * Pobjednik grupe A će igrati protiv trećeplasirane ekipe iz [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C|grupe C]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|grupe E]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|grupe F]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa H|grupe H]] ili [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|grupe I]]. * Drugoplasirana ekipa grupe A će igrati protiv drugoplasirane ekipe [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|grupe B]]. * Trećeplasirana ekipa grupe A ima mogućnost se plasirati i igrati protiv pobjednika [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|grupe E]] ili [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|grupe G]] (ako bude među [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|osam najboljih trećeplasiranih ekipa]] iz grupne faze). ==Utakmice== Sva navedena vremena su lokalna.<ref name="match schedule"/> ===Meksiko – Južnoafrička Republika=== Ekipe su se sastajale četiri puta, a posljednji put utakmica je završena neriješenom rezultatom 1–1 na otvaranju [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|Svjetskog prvenstva 2010]], kada je Južnoafrička Repbulika bila domaćin.<ref>{{cite web|title=Mexico national football team: record v South Africa |url=https://www.11v11.com/teams/mexico/tab/opposingTeams/opposition/South%20Africa|website=11v11.com|access-date=5. 12. 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Mexico vs. South Africa Head-to-Head in the World Cups|url=https://www.thesoccerworldcups.com/head_to_head/mexico_vs_south_africa.php|website=thesoccerworldcups.com|access-date=5. 12. 2025}}</ref> Ova utakmica će slučajno otvoriti još jedno prvenstvo tačno 16 godina kasnije. <section begin=A1 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|11}} |time=13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{NOG-D|MEX}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A#Meksiko – Južnoafrička Republika|2–0}} |team2={{NOG|RSA}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Stadion "Azteca"]], [[Ciudad de México]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 }}<section end=A1 /> ===Južna Koreja – Češka=== Ekipe su odigrale tri utakmice, a posljednji put u prijateljskoj utakmici 2016. Južna Koreja je pobijedila rezultatom 2–1.<ref>{{Cite web|url=https://www.11v11.com/teams/czech-republic/tab/opposingTeams/opposition/Korea+Republic/|title=Czech Republic national football team: record v Korea Republic|website=www.11v11.com}}</ref> <section begin=A2 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|11}} |time=20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{NOG-D|KOR}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A#Južna Koreja – Češka|2–1}} |team2={{NOG|CZE}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Stadion "Akron"]], [[Zapopan]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 }}<section end=A2 /> ===Češka – Južnoafrička Republika=== Ekipe su se sastale samo jednom, na [[FIFA Kup konfederacija 1997.|FIFA Kupu konfederacija 1997]], gdje je utakmica završena neriješeno 2–2.<ref>{{Cite web|url=https://www.11v11.com/teams/czech-republic/tab/opposingTeams/opposition/South+Africa/|title=Czech Republic national football team: record v South Africa|website=www.11v11.com}}</ref> <section begin=A3 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|18}} |time=12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |team1={{NOG-D|CZE}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A#Češka – Južnoafrička Republika|Utakmica 25}} |team2={{NOG|RSA}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 }}<section end=A3 /> ===Meksiko – Južna Koreja=== Ekipe su se ranije sastale 15 puta, uključujući dva puta na svjetskim prvenstvima, pri čemu je Meksiko pobijedio u obje utakmice: 3–1 na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|prvenstvu 1998.]] u Francuskoj i 2–1 na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018.|izdanju 2018.]] u Rusiji. Njihov posljednji susret 2025. završio je neriješeno 2–2.<ref>{{cite web|title=Mexico national football team: record v South Korea|url=https://www.11v11.com/teams/mexico/tab/opposingTeams/opposition/Korea%20Republic|website=11v11.com|access-date=5. 12. 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Mexico vs. South Korea Head-to-Head in the World Cups|url=https://www.thesoccerworldcups.com/head_to_head/mexico_vs_south_korea.php|website=thesoccerworldcups.com|access-date=5. 12. 2025}}</ref> <section begin=A4 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|18}} |time=19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{NOG-D|MEX}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A#Meksiko – Južna Koreja|Utakmica 28}} |team2={{NOG|KOR}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Stadion "Akron"]], [[Zapopan]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 }}<section end=A4 /> ===Češka – Meksiko=== Ekipe su se sastale samo jednom 2000, kada je Češka pobijedila rezultatom 2–1.<ref>{{Cite web|url=https://www.11v11.com/teams/czech-republic/tab/opposingTeams/opposition/Mexico/|title=Czech Republic national football team: record v Mexico|website=www.11v11.com}}</ref> Prethodnica Češke, Čehoslovačka, igrala je protiv Meksika na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1962.|Svjetskom prvenstvu 1962.]] u utakmici u kojoj je postigla gol već nakon 15 sekundi, što je drugi najbrži gol u historiji svjetskih prvenstava, ali se Meksiko vratio i pobijedio 3–1. <section begin=A5 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|24}} |time=19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{NOG-D|CZE}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A#Češka – Meksiko|Utakmica 53}} |team2={{NOG|MEX}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Stadion "Azteca"]], [[Ciudad de México]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 }}<section end=A5 /> ===Južnoafrička Republika – Južna Koreja=== Ovo će biti prvi put da se ove dvije ekipe sastaju. <section begin=A6 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|24}} |time=19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{NOG-D|RSA}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A#Južnoafrička Republika – Južna Koreja|Utakmica 54}} |team2={{NOG|KOR}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Stadion "BBVA"]], [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 }}<section end=A6 /> ==Reference== {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} {{FIFA SP 2026.}} {{DEFAULTSORT:Grupa A}} [[Kategorija:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Grupa A]] 9yzqez5wyreh9pa6ukpid0t9icm7ur8 3898578 3898577 2026-06-13T06:48:23Z Semso98 54573 /* Meksiko – Južnoafrička Republika */ 3898578 wikitext text/x-wiki '''Grupa A''' [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.]] igrat će se od 11. do 24. juna 2026.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=4. 2. 2024 |access-date=4. 2. 2024}}</ref> Grupu čine [[Nogometna reprezentacija Meksika|Meksiko]] (domaćin), [[Nogometna reprezentacija Južnoafričke Republike|Južnoafrička Republika]], [[Nogometna reprezentacija Južne Koreje|Južna Koreja]] i [[Nogometna reprezentacija Češke|Češka]]. Dvije najbolje plasirane ekipe, a moguće i trećeplasirana ekipa, plasirat će se u [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Šesnaestina finala|šesnaestinu finala]].<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=maj 2025 |access-date=7. 6. 2025 |archive-date=23. 6. 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Ekipe== {| class="wikitable sortable" |- !rowspan=2| Pozicija u žrijebu !rowspan=2| Ekipa !rowspan=2| Šešir !rowspan=2| Konfederacija !rowspan=2| Način<br />kvalifikacije !rowspan=2| Datum<br />kvalifikacije !rowspan=2 data-sort-type="number"| Nastup !rowspan=2| Posljednji<br />nastup !rowspan=2| Prethodni najbolji<br />rezultat !colspan=2| [[FIFA-ina rang lista]]<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA/Coca-Cola Men's World Ranking |publisher=[[FIFA]] |date=19. 11. 2025 |access-date=22. 11. 2025}}</ref> |- ! Novembar 2025.{{refn|group=nb|FIFA-ina rang lista iz novembra 2025. je korištena za određivanje [[Žrijeb Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|nosioca konačnog žrijeba]].<ref name="draw procedure">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=25. 11. 2025 |access-date=25. 11. 2025}}</ref>}} ! Juni 2026. |- | A1 || style=white-space:nowrap | {{NOG|MEX}} || 1 || [[CONCACAF]] || data-sort-value="*" | Domaćin || 14. februar 2023.{{refn|group=nb|Iako je zajednička kandidatura (Kanada, Meksiko, SAD) izabrana 13. juna 2018, automatska mjesta dodijeljena domaćinima nisu potvrđena sve do odluke [[FIFA Vijeće|FIFA Vijeća]] 14. februara 2023.<ref>{{cite news |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=14. 2. 2023 |access-date=14. 2. 2023 |archive-date=14. 2. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref>}} || 18. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022.]] || data-sort-value="4.2" | Četvrtfinale ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1970.|1970]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1986.|1986]]) || 15. || 14. |- | A2 || style=white-space:nowrap | {{NOG|RSA}} || 3 || [[CAF]] || Pobjednik [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C (CAF)|grupe C (CAF)]] || 14. oktobar 2025. || 4. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|2010.]] || data-sort-value="1.3" | Grupna faza ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|2002]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|2010]]) || 61. || 60. |- | A3 || style=white-space:nowrap | {{NOG|KOR}} || 2 || [[Azijska nogometna konfederacija|AFC]] || Pobjednik [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – treći krug (AFC)#Grupa B|grupe B trećeg kruga (AFC)]] || 5. juni 2025. || 12. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022.]] || data-sort-value="5.1" | Četvrto mjesto ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|2002]]) || 22. || 25. |- | A4 || style=white-space:nowrap | {{NOG|CZE}}{{refn|group=nb|Češka se između 1919. i 1992. takmičila kao dio Čehoslovačke.}} || 4{{refn|group=nb|name=Placeholder|Kako identitet pobjednika [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – drugi krug (UEFA)|puta D drugog kruga (UEFA)]] nije bio poznat u vrijeme završnog žrijeba, pozicije na FIFA-inoj rang listi nisu uzete u obzir, te je taj privremeni učesnik u žrijebu automatski svrstan u četvrti šešir.<ref name="draw procedure"/>}} || [[UEFA]] || Pobjednik [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – drugi krug (UEFA)#Put D|puta D drugog kruga (UEFA)]] || 31. mart 2026. || 10. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2006.|2006.]] || data-sort-value="7.2" | Drugoplasirani ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1934.|1934]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1962.|1962]]) || 44.{{refn|group=nb|name=Placeholder}} || 40. |} '''Bilješke''' {{refspisak|group=nb}} ==Tabela== {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa A}} U [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza#Šesneastina finala|šesnaestini finala]]:<ref name="regulations"/> * Pobjednik grupe A će igrati protiv trećeplasirane ekipe iz [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C|grupe C]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|grupe E]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|grupe F]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa H|grupe H]] ili [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|grupe I]]. * Drugoplasirana ekipa grupe A će igrati protiv drugoplasirane ekipe [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|grupe B]]. * Trećeplasirana ekipa grupe A ima mogućnost se plasirati i igrati protiv pobjednika [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|grupe E]] ili [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|grupe G]] (ako bude među [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|osam najboljih trećeplasiranih ekipa]] iz grupne faze). ==Utakmice== Sva navedena vremena su lokalna.<ref name="match schedule"/> ===Meksiko – Južnoafrička Republika=== Ekipe su se sastajale četiri puta, a posljednji put utakmica je završena neriješenom rezultatom 1–1 na otvaranju [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|Svjetskog prvenstva 2010]], kada je Južnoafrička Repbulika bila domaćin.<ref>{{cite web|title=Mexico national football team: record v South Africa |url=https://www.11v11.com/teams/mexico/tab/opposingTeams/opposition/South%20Africa|website=11v11.com|access-date=5. 12. 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Mexico vs. South Africa Head-to-Head in the World Cups|url=https://www.thesoccerworldcups.com/head_to_head/mexico_vs_south_africa.php|website=thesoccerworldcups.com|access-date=5. 12. 2025}}</ref> Ova utakmica će slučajno otvoriti još jedno prvenstvo tačno 16 godina kasnije. <section begin=A1 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|11}} |time=13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{NOG-D|MEX}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A#Meksiko – Južnoafrička Republika|2–0}} |team2={{NOG|RSA}} |goals1= *[[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|9}} *[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|67}} |goals2= |stadium=[[Stadion "Azteca"]], [[Ciudad de México]] |attendance=80.824 |referee=[[Wilton Sampaio]] ([[Nogometni savez Brazila|Brazil]]) |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 }}<section end=A1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26h |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = ffffff |socks = DE0000 |title = Meksiko<ref name="MEX-RSA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12452/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group A – Mexico v. South Africa |publisher=[[FIFA]] |date=June 11, 2026 |access-date=June 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _rsa26h |pattern_b = _rsa26h |pattern_ra = _rsa26h |pattern_sh = _rsa26h2 |pattern_so = |leftarm = fce53d |body = fce53d |rightarm = fce53d |shorts = fce53d |socks = FFF000 |title = {{nowrap|Južnoafrička Republika}}<ref name="MEX-RSA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Raúl Rangel (nogometaš)|Raúl Rangel]] |- |RB ||'''15'''||[[Israel Reyes]] |- |CB ||'''3''' ||[[César Montes]] ([[Kapiten (nogomet)|c]]) || {{sent off|0|90+2}} |- |CB ||'''5''' ||[[Johan Vásquez (nogometaš)|Johan Vásquez]] |- |LB ||'''23'''||[[Jesús Gallardo]] |- |DM ||'''6''' ||[[Érik Lira]] || || {{suboff|76}} |- |CM ||'''8''' ||[[Álvaro Fidalgo]] || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''26'''||[[Brian Gutiérrez]] || {{yel|23}} || {{suboff|66}} |- |RF ||'''25'''||[[Roberto Alvarado]] |- |CF ||'''9''' ||[[Raúl Jiménez]] || || {{suboff|76}} |- |LF ||'''16'''||[[Julián Quiñones]] || || {{suboff|79}} |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |MF ||'''19'''||[[Gilberto Mora (nogometaš)|Gilberto Mora]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''24'''||[[Luis Chávez (nogometaš)|Luis Chávez]] || || {{subon|66}} |- |DF ||'''4''' ||[[Edson Álvarez]] || || {{subon|76}} |- |FW ||'''14'''||[[Armando González (nogometaš)|Armando González]] || || {{subon|76}} |- |FW ||'''10'''||[[Alexis Vega (nogometaš)|Alexis Vega]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|[[Javier Aguirre]] |} |valign="top"|[[File:MEX-RSA 2026-06-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ronwen Williams]] ([[Kapiten (nogomet)|c]]) |- |CB ||'''21'''||[[Ime Okon]] |- |CB ||'''19'''||[[Nkosinathi Sibisi]] || {{yel|74}} |- |CB ||'''14'''||[[Mbekezeli Mbokazi]] |- |RWB||'''20'''||[[Khuliso Mudau]] |- |LWB||'''6''' ||[[Aubrey Modiba]] || || {{suboff|76}} |- |CM ||'''23'''||[[Jayden Adams]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''13'''||[[Sphephelo Sithole]] || {{sent off|0|49}} |- |CM ||'''4''' ||[[Teboho Mokoena (nogometaš)|Teboho Mokoena]] || {{yel|17}} |- |CF ||'''9''' ||[[Lyle Foster]] || || {{suboff|56}} |- |CF ||'''15'''||[[Iqraam Rayners]] || || {{suboff|76}} |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |MF ||'''5''' ||[[Thalente Mbatha]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''11'''||[[Themba Zwane]] || {{sent off|0|84}} || {{subon|61}} |- |FW ||'''7''' ||[[Oswin Appollis]] || || {{subon|76}} |- |FW ||'''17'''||[[Evidence Makgopa]] || || {{subon|76}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|{{flagicon|BEL}} [[Hugo Broos]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Igrač utakmice:''' <br />[[Julián Quiñones]] (Meksiko)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=11 June 2026 |access-date=11 June 2026}}</ref> '''Pomoćne sudije:'''<ref name="MEX-RSA line-ups"/> <br />Bruno Pires ([[Nogometni savez Brazila|Brazil]]) <br />Bruno Boschilia ([[Nogometni savez Brazila|Brazil]]) <br />'''Četvrti sudija:''' <br />[[Juan Gabriel Benítez]] ([[Nogometni savez Paragvaja|Paragvaj]]) <br />'''Rezervni pomoćni sudija:''' <br />Eduardo Cardozo ([[Nogometni savez Paragvaja|Paragvaj]]) <br />'''VAR sudija:''' <br />Nicolás Gallo ([[Nogometni savez Kolubmije|Kolubmija]]) <br />'''Pomoćni VAR sudija:''' <br />Juan Lara ([[Nogometni savez Čilea|Čile]]) <br />'''Pomoćni VAR sudija za podršku:''' <br />[[Jérôme Brisard]] ([[Nogometni savez Francuske|Francuska]]) |} ===Južna Koreja – Češka=== Ekipe su odigrale tri utakmice, a posljednji put u prijateljskoj utakmici 2016. Južna Koreja je pobijedila rezultatom 2–1.<ref>{{Cite web|url=https://www.11v11.com/teams/czech-republic/tab/opposingTeams/opposition/Korea+Republic/|title=Czech Republic national football team: record v Korea Republic|website=www.11v11.com}}</ref> <section begin=A2 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|11}} |time=20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{NOG-D|KOR}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A#Južna Koreja – Češka|2–1}} |team2={{NOG|CZE}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Stadion "Akron"]], [[Zapopan]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 }}<section end=A2 /> ===Češka – Južnoafrička Republika=== Ekipe su se sastale samo jednom, na [[FIFA Kup konfederacija 1997.|FIFA Kupu konfederacija 1997]], gdje je utakmica završena neriješeno 2–2.<ref>{{Cite web|url=https://www.11v11.com/teams/czech-republic/tab/opposingTeams/opposition/South+Africa/|title=Czech Republic national football team: record v South Africa|website=www.11v11.com}}</ref> <section begin=A3 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|18}} |time=12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |team1={{NOG-D|CZE}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A#Češka – Južnoafrička Republika|Utakmica 25}} |team2={{NOG|RSA}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 }}<section end=A3 /> ===Meksiko – Južna Koreja=== Ekipe su se ranije sastale 15 puta, uključujući dva puta na svjetskim prvenstvima, pri čemu je Meksiko pobijedio u obje utakmice: 3–1 na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|prvenstvu 1998.]] u Francuskoj i 2–1 na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018.|izdanju 2018.]] u Rusiji. Njihov posljednji susret 2025. završio je neriješeno 2–2.<ref>{{cite web|title=Mexico national football team: record v South Korea|url=https://www.11v11.com/teams/mexico/tab/opposingTeams/opposition/Korea%20Republic|website=11v11.com|access-date=5. 12. 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Mexico vs. South Korea Head-to-Head in the World Cups|url=https://www.thesoccerworldcups.com/head_to_head/mexico_vs_south_korea.php|website=thesoccerworldcups.com|access-date=5. 12. 2025}}</ref> <section begin=A4 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|18}} |time=19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{NOG-D|MEX}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A#Meksiko – Južna Koreja|Utakmica 28}} |team2={{NOG|KOR}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Stadion "Akron"]], [[Zapopan]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 }}<section end=A4 /> ===Češka – Meksiko=== Ekipe su se sastale samo jednom 2000, kada je Češka pobijedila rezultatom 2–1.<ref>{{Cite web|url=https://www.11v11.com/teams/czech-republic/tab/opposingTeams/opposition/Mexico/|title=Czech Republic national football team: record v Mexico|website=www.11v11.com}}</ref> Prethodnica Češke, Čehoslovačka, igrala je protiv Meksika na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1962.|Svjetskom prvenstvu 1962.]] u utakmici u kojoj je postigla gol već nakon 15 sekundi, što je drugi najbrži gol u historiji svjetskih prvenstava, ali se Meksiko vratio i pobijedio 3–1. <section begin=A5 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|24}} |time=19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{NOG-D|CZE}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A#Češka – Meksiko|Utakmica 53}} |team2={{NOG|MEX}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Stadion "Azteca"]], [[Ciudad de México]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 }}<section end=A5 /> ===Južnoafrička Republika – Južna Koreja=== Ovo će biti prvi put da se ove dvije ekipe sastaju. <section begin=A6 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|24}} |time=19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{NOG-D|RSA}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A#Južnoafrička Republika – Južna Koreja|Utakmica 54}} |team2={{NOG|KOR}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Stadion "BBVA"]], [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 }}<section end=A6 /> ==Reference== {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} {{FIFA SP 2026.}} {{DEFAULTSORT:Grupa A}} [[Kategorija:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Grupa A]] q3c9h2ibj5m3x3r7pltyzlt5y0n6any 3898580 3898578 2026-06-13T06:52:16Z Semso98 54573 /* Južna Koreja – Češka */ 3898580 wikitext text/x-wiki '''Grupa A''' [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.]] igrat će se od 11. do 24. juna 2026.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=4. 2. 2024 |access-date=4. 2. 2024}}</ref> Grupu čine [[Nogometna reprezentacija Meksika|Meksiko]] (domaćin), [[Nogometna reprezentacija Južnoafričke Republike|Južnoafrička Republika]], [[Nogometna reprezentacija Južne Koreje|Južna Koreja]] i [[Nogometna reprezentacija Češke|Češka]]. Dvije najbolje plasirane ekipe, a moguće i trećeplasirana ekipa, plasirat će se u [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Šesnaestina finala|šesnaestinu finala]].<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=maj 2025 |access-date=7. 6. 2025 |archive-date=23. 6. 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Ekipe== {| class="wikitable sortable" |- !rowspan=2| Pozicija u žrijebu !rowspan=2| Ekipa !rowspan=2| Šešir !rowspan=2| Konfederacija !rowspan=2| Način<br />kvalifikacije !rowspan=2| Datum<br />kvalifikacije !rowspan=2 data-sort-type="number"| Nastup !rowspan=2| Posljednji<br />nastup !rowspan=2| Prethodni najbolji<br />rezultat !colspan=2| [[FIFA-ina rang lista]]<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA/Coca-Cola Men's World Ranking |publisher=[[FIFA]] |date=19. 11. 2025 |access-date=22. 11. 2025}}</ref> |- ! Novembar 2025.{{refn|group=nb|FIFA-ina rang lista iz novembra 2025. je korištena za određivanje [[Žrijeb Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|nosioca konačnog žrijeba]].<ref name="draw procedure">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=25. 11. 2025 |access-date=25. 11. 2025}}</ref>}} ! Juni 2026. |- | A1 || style=white-space:nowrap | {{NOG|MEX}} || 1 || [[CONCACAF]] || data-sort-value="*" | Domaćin || 14. februar 2023.{{refn|group=nb|Iako je zajednička kandidatura (Kanada, Meksiko, SAD) izabrana 13. juna 2018, automatska mjesta dodijeljena domaćinima nisu potvrđena sve do odluke [[FIFA Vijeće|FIFA Vijeća]] 14. februara 2023.<ref>{{cite news |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=14. 2. 2023 |access-date=14. 2. 2023 |archive-date=14. 2. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref>}} || 18. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022.]] || data-sort-value="4.2" | Četvrtfinale ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1970.|1970]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1986.|1986]]) || 15. || 14. |- | A2 || style=white-space:nowrap | {{NOG|RSA}} || 3 || [[CAF]] || Pobjednik [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C (CAF)|grupe C (CAF)]] || 14. oktobar 2025. || 4. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|2010.]] || data-sort-value="1.3" | Grupna faza ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|1998]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|2002]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|2010]]) || 61. || 60. |- | A3 || style=white-space:nowrap | {{NOG|KOR}} || 2 || [[Azijska nogometna konfederacija|AFC]] || Pobjednik [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – treći krug (AFC)#Grupa B|grupe B trećeg kruga (AFC)]] || 5. juni 2025. || 12. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022.]] || data-sort-value="5.1" | Četvrto mjesto ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|2002]]) || 22. || 25. |- | A4 || style=white-space:nowrap | {{NOG|CZE}}{{refn|group=nb|Češka se između 1919. i 1992. takmičila kao dio Čehoslovačke.}} || 4{{refn|group=nb|name=Placeholder|Kako identitet pobjednika [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – drugi krug (UEFA)|puta D drugog kruga (UEFA)]] nije bio poznat u vrijeme završnog žrijeba, pozicije na FIFA-inoj rang listi nisu uzete u obzir, te je taj privremeni učesnik u žrijebu automatski svrstan u četvrti šešir.<ref name="draw procedure"/>}} || [[UEFA]] || Pobjednik [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – drugi krug (UEFA)#Put D|puta D drugog kruga (UEFA)]] || 31. mart 2026. || 10. || [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2006.|2006.]] || data-sort-value="7.2" | Drugoplasirani ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1934.|1934]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1962.|1962]]) || 44.{{refn|group=nb|name=Placeholder}} || 40. |} '''Bilješke''' {{refspisak|group=nb}} ==Tabela== {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa A}} U [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza#Šesneastina finala|šesnaestini finala]]:<ref name="regulations"/> * Pobjednik grupe A će igrati protiv trećeplasirane ekipe iz [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C|grupe C]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|grupe E]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|grupe F]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa H|grupe H]] ili [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|grupe I]]. * Drugoplasirana ekipa grupe A će igrati protiv drugoplasirane ekipe [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|grupe B]]. * Trećeplasirana ekipa grupe A ima mogućnost se plasirati i igrati protiv pobjednika [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|grupe E]] ili [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|grupe G]] (ako bude među [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|osam najboljih trećeplasiranih ekipa]] iz grupne faze). ==Utakmice== Sva navedena vremena su lokalna.<ref name="match schedule"/> ===Meksiko – Južnoafrička Republika=== Ekipe su se sastajale četiri puta, a posljednji put utakmica je završena neriješenom rezultatom 1–1 na otvaranju [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|Svjetskog prvenstva 2010]], kada je Južnoafrička Repbulika bila domaćin.<ref>{{cite web|title=Mexico national football team: record v South Africa |url=https://www.11v11.com/teams/mexico/tab/opposingTeams/opposition/South%20Africa|website=11v11.com|access-date=5. 12. 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Mexico vs. South Africa Head-to-Head in the World Cups|url=https://www.thesoccerworldcups.com/head_to_head/mexico_vs_south_africa.php|website=thesoccerworldcups.com|access-date=5. 12. 2025}}</ref> Ova utakmica će slučajno otvoriti još jedno prvenstvo tačno 16 godina kasnije. <section begin=A1 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|11}} |time=13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{NOG-D|MEX}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A#Meksiko – Južnoafrička Republika|2–0}} |team2={{NOG|RSA}} |goals1= *[[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|9}} *[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|67}} |goals2= |stadium=[[Stadion "Azteca"]], [[Ciudad de México]] |attendance=80.824 |referee=[[Wilton Sampaio]] ([[Nogometni savez Brazila|Brazil]]) |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 }}<section end=A1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26h |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = ffffff |socks = DE0000 |title = Meksiko<ref name="MEX-RSA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12452/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group A – Mexico v. South Africa |publisher=[[FIFA]] |date=June 11, 2026 |access-date=June 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _rsa26h |pattern_b = _rsa26h |pattern_ra = _rsa26h |pattern_sh = _rsa26h2 |pattern_so = |leftarm = fce53d |body = fce53d |rightarm = fce53d |shorts = fce53d |socks = FFF000 |title = {{nowrap|Južnoafrička Republika}}<ref name="MEX-RSA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Raúl Rangel (nogometaš)|Raúl Rangel]] |- |RB ||'''15'''||[[Israel Reyes]] |- |CB ||'''3''' ||[[César Montes]] ([[Kapiten (nogomet)|c]]) || {{sent off|0|90+2}} |- |CB ||'''5''' ||[[Johan Vásquez (nogometaš)|Johan Vásquez]] |- |LB ||'''23'''||[[Jesús Gallardo]] |- |DM ||'''6''' ||[[Érik Lira]] || || {{suboff|76}} |- |CM ||'''8''' ||[[Álvaro Fidalgo]] || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''26'''||[[Brian Gutiérrez]] || {{yel|23}} || {{suboff|66}} |- |RF ||'''25'''||[[Roberto Alvarado]] |- |CF ||'''9''' ||[[Raúl Jiménez]] || || {{suboff|76}} |- |LF ||'''16'''||[[Julián Quiñones]] || || {{suboff|79}} |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |MF ||'''19'''||[[Gilberto Mora (nogometaš)|Gilberto Mora]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''24'''||[[Luis Chávez (nogometaš)|Luis Chávez]] || || {{subon|66}} |- |DF ||'''4''' ||[[Edson Álvarez]] || || {{subon|76}} |- |FW ||'''14'''||[[Armando González (nogometaš)|Armando González]] || || {{subon|76}} |- |FW ||'''10'''||[[Alexis Vega (nogometaš)|Alexis Vega]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|[[Javier Aguirre]] |} |valign="top"|[[File:MEX-RSA 2026-06-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ronwen Williams]] ([[Kapiten (nogomet)|c]]) |- |CB ||'''21'''||[[Ime Okon]] |- |CB ||'''19'''||[[Nkosinathi Sibisi]] || {{yel|74}} |- |CB ||'''14'''||[[Mbekezeli Mbokazi]] |- |RWB||'''20'''||[[Khuliso Mudau]] |- |LWB||'''6''' ||[[Aubrey Modiba]] || || {{suboff|76}} |- |CM ||'''23'''||[[Jayden Adams]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''13'''||[[Sphephelo Sithole]] || {{sent off|0|49}} |- |CM ||'''4''' ||[[Teboho Mokoena (nogometaš)|Teboho Mokoena]] || {{yel|17}} |- |CF ||'''9''' ||[[Lyle Foster]] || || {{suboff|56}} |- |CF ||'''15'''||[[Iqraam Rayners]] || || {{suboff|76}} |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |MF ||'''5''' ||[[Thalente Mbatha]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''11'''||[[Themba Zwane]] || {{sent off|0|84}} || {{subon|61}} |- |FW ||'''7''' ||[[Oswin Appollis]] || || {{subon|76}} |- |FW ||'''17'''||[[Evidence Makgopa]] || || {{subon|76}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|{{flagicon|BEL}} [[Hugo Broos]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Igrač utakmice:''' <br />[[Julián Quiñones]] (Meksiko)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=11 June 2026 |access-date=11 June 2026}}</ref> '''Pomoćne sudije:'''<ref name="MEX-RSA line-ups"/> <br />Bruno Pires ([[Nogometni savez Brazila|Brazil]]) <br />Bruno Boschilia ([[Nogometni savez Brazila|Brazil]]) <br />'''Četvrti sudija:''' <br />[[Juan Gabriel Benítez]] ([[Nogometni savez Paragvaja|Paragvaj]]) <br />'''Rezervni pomoćni sudija:''' <br />Eduardo Cardozo ([[Nogometni savez Paragvaja|Paragvaj]]) <br />'''VAR sudija:''' <br />Nicolás Gallo ([[Nogometni savez Kolubmije|Kolubmija]]) <br />'''Pomoćni VAR sudija:''' <br />Juan Lara ([[Nogometni savez Čilea|Čile]]) <br />'''Pomoćni VAR sudija za podršku:''' <br />[[Jérôme Brisard]] ([[Nogometni savez Francuske|Francuska]]) |} ===Južna Koreja – Češka=== Ekipe su odigrale tri utakmice, a posljednji put u prijateljskoj utakmici 2016. Južna Koreja je pobijedila rezultatom 2–1.<ref>{{Cite web|url=https://www.11v11.com/teams/czech-republic/tab/opposingTeams/opposition/Korea+Republic/|title=Czech Republic national football team: record v Korea Republic|website=www.11v11.com}}</ref> <section begin=A2 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|11}} |time=20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{NOG-D|KOR}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A#Južna Koreja – Češka|2–1}} |team2={{NOG|CZE}} |goals1= *[[Hwang In-beom]] {{goal|67}} *[[Oh Hyeon-gyu]] {{goal|80}} |goals2= [[Ladislav Krejčí (nogometaš)|Krejčí]] {{goal|59}} |stadium=[[Stadion "Akron"]], [[Zapopan]] |attendance=44,985 |referee= [[Amin Omar|Amin Mohamed Omar]] ([[Nogometni savez Egipta|Egipat]]) |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 }}<section end=A2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _kor26h |pattern_b = _kor26h |pattern_ra = _kor26h |pattern_sh = _kor26h |pattern_so = _kor26hl |leftarm = FF354F |body = FF354F |rightarm = FF354F |shorts = FF354F |socks = D20010 |title = {{nowrap|Južna Koreja}}<ref name="KOR-CZE line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12450/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group A – Korea Republic v. Czechia |publisher=[[FIFA]] |date=June 11, 2026 |access-date=June 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cze26a |pattern_b = _cze26a |pattern_ra = _cze26a |pattern_sh = _cze26a |pattern_so = _cze26al |leftarm = e9e9e9 |body = e9e9e9 |rightarm = e9e9e9 |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = {{nowrap|Češka}}<ref name="KOR-CZE line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Kim Seung-gyu]] |- |CB ||'''2''' ||[[Lee Han-beom]] |- |CB ||'''4''' ||[[Kim Min-jae (nogometaš)|Kim Min-jae]] |- |CB ||'''3''' ||[[Lee Gi-hyuk]] || {{yel|90+6}} |- |RM ||'''22'''||[[Seol Young-woo]] |- |CM ||'''6''' ||[[Hwang In-beom]] || || {{suboff|84}} |- |CM ||'''8''' ||[[Paik Seung-ho]] || || {{suboff|84}} |- |LM ||'''13'''||[[Lee Tae-seok]] || || {{suboff|69}} |- |RF ||'''19'''||[[Lee Kang-in]] |- |CF ||'''7''' ||[[Son Heung-min]] ([[Kapiten (nogomet)|c]]) || || {{suboff|69}} |- |LF ||'''10'''||[[Lee Jae-sung]] || || {{suboff|62}} |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |MF ||'''11'''||[[Hwang Hee-chan]] || || {{subon|62}} |- |MF ||'''25'''||[[Eom Ji-sung]] || || {{subon|69}} |- |FW ||'''18'''||[[Oh Hyeon-gyu]] || || {{subon|69}} |- |MF ||'''24'''||[[Kim Jin-gyu (nogometaš)|Kim Jin-gyu]] || || {{subon|84}} |- |DF ||'''16'''||[[Park Jin-seob (nogometaš)|Park Jin-seob]] || || {{subon|84}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|[[Hong Myung-bo]] |} |valign="top"|[[File:KOR-CZE 2026-06-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Matěj Kovář]] |- |CB ||'''6''' ||[[Štěpán Chaloupek]] |- |CB ||'''4''' ||[[Robin Hranáč]] |- |CB ||'''7''' ||[[Ladislav Krejčí (footballer, born 1999)|Ladislav Krejčí]] ([[Kapiten (nogomet)|c]]) |- |RWB||'''5''' ||[[Vladimír Coufal]] |- |LWB||'''20'''||[[Jaroslav Zelený]] |- |CM ||'''22'''||[[Tomáš Souček]] |- |CM ||'''17'''||[[Lukáš Provod]] || || {{suboff|63}} |- |RF ||'''24'''||[[Alexandr Sojka]] || || {{suboff|84}} |- |CF ||'''10'''||[[Patrik Schick]] || || {{suboff|63}} |- |LF ||'''15'''||[[Pavel Šulc]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Adam Hložek]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''18'''||[[Michal Sadílek]] || || {{subon|63}} |- |FW ||'''19'''||[[Tomáš Chorý]] || || {{subon|63}} |- |FW ||'''13'''||[[Mojmír Chytil]] || || {{subon|84}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|[[Miroslav Koubek]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Igrač utakmice:''' <br />[[Hwang In-beom]] (Južna Koreja)<ref name="MOTM"/> '''Pomoćne sudije:'''<ref name="KOR-CZE line-ups"/> <br />Mahmoud Abouregal ([[Nogometni savez Egipta|Egipat]]) <br />Ahmed Hossam Taha ([[Nogometni savez Egipta|Egipat]]) <br />'''Četvrti sudija:''' <br />[[Juan Gabriel Calderón]] ([[Nogometni savez Kostarike|Kostarika]]) <br />'''Rezervni pomoćni sudija:''' <br />Juan Carlos Mora ([[Nogometni savez Kostarike|Kostarika]]) <br />'''VAR sudija:''' <br />Mahmoud Ashour ([[Nogometni savez Egipta|Egipat]]) <br />'''Pomoćni VAR sudija:''' <br />[[Joe Dickerson]] ([[Nogometni savez Sjedinjenih Američkih Država|SAD]]) <br />'''Pomoćni VAR sudija za podršku:''' <br />[[Marco Di Bello]] ([[Nogometni savez Italije|Italija]]) |} ===Češka – Južnoafrička Republika=== Ekipe su se sastale samo jednom, na [[FIFA Kup konfederacija 1997.|FIFA Kupu konfederacija 1997]], gdje je utakmica završena neriješeno 2–2.<ref>{{Cite web|url=https://www.11v11.com/teams/czech-republic/tab/opposingTeams/opposition/South+Africa/|title=Czech Republic national football team: record v South Africa|website=www.11v11.com}}</ref> <section begin=A3 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|18}} |time=12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |team1={{NOG-D|CZE}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A#Češka – Južnoafrička Republika|Utakmica 25}} |team2={{NOG|RSA}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 }}<section end=A3 /> ===Meksiko – Južna Koreja=== Ekipe su se ranije sastale 15 puta, uključujući dva puta na svjetskim prvenstvima, pri čemu je Meksiko pobijedio u obje utakmice: 3–1 na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|prvenstvu 1998.]] u Francuskoj i 2–1 na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018.|izdanju 2018.]] u Rusiji. Njihov posljednji susret 2025. završio je neriješeno 2–2.<ref>{{cite web|title=Mexico national football team: record v South Korea|url=https://www.11v11.com/teams/mexico/tab/opposingTeams/opposition/Korea%20Republic|website=11v11.com|access-date=5. 12. 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Mexico vs. South Korea Head-to-Head in the World Cups|url=https://www.thesoccerworldcups.com/head_to_head/mexico_vs_south_korea.php|website=thesoccerworldcups.com|access-date=5. 12. 2025}}</ref> <section begin=A4 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|18}} |time=19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{NOG-D|MEX}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A#Meksiko – Južna Koreja|Utakmica 28}} |team2={{NOG|KOR}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Stadion "Akron"]], [[Zapopan]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 }}<section end=A4 /> ===Češka – Meksiko=== Ekipe su se sastale samo jednom 2000, kada je Češka pobijedila rezultatom 2–1.<ref>{{Cite web|url=https://www.11v11.com/teams/czech-republic/tab/opposingTeams/opposition/Mexico/|title=Czech Republic national football team: record v Mexico|website=www.11v11.com}}</ref> Prethodnica Češke, Čehoslovačka, igrala je protiv Meksika na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1962.|Svjetskom prvenstvu 1962.]] u utakmici u kojoj je postigla gol već nakon 15 sekundi, što je drugi najbrži gol u historiji svjetskih prvenstava, ali se Meksiko vratio i pobijedio 3–1. <section begin=A5 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|24}} |time=19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{NOG-D|CZE}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A#Češka – Meksiko|Utakmica 53}} |team2={{NOG|MEX}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Stadion "Azteca"]], [[Ciudad de México]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 }}<section end=A5 /> ===Južnoafrička Republika – Južna Koreja=== Ovo će biti prvi put da se ove dvije ekipe sastaju. <section begin=A6 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|24}} |time=19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{NOG-D|RSA}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A#Južnoafrička Republika – Južna Koreja|Utakmica 54}} |team2={{NOG|KOR}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Stadion "BBVA"]], [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 }}<section end=A6 /> ==Reference== {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} {{FIFA SP 2026.}} {{DEFAULTSORT:Grupa A}} [[Kategorija:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Grupa A]] iay2nrzgddd9rxpbk2iedddm6p1kmma 0 533138 3898572 3891136 2026-06-13T06:40:56Z Semso98 54573 /* SAD – Paragvaj */ 3898572 wikitext text/x-wiki '''Grupa D''' [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.]] igrat će se od 12. do 25. juna 2026.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=4. 2. 2024 |access-date=4. 2. 2024}}</ref> Grupu čine [[Nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] (domaćin), [[Nogometna reprezentacija Paragvaja|Paragvaj]], [[Nogometna reprezentacija Australije|Australija]] i [[Nogometna reprezentacija Turske|Turska]]. Dvije najbolje plasirane ekipe, a moguće i trećeplasirana ekipa, plasirat će se u [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Šesnaestina finala|šesnaestinu finala]].<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=maj 2025 |access-date=7. 6. 2025 |archive-date=23. 6. 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Tabela== {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa D}} U [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza#Šesneastina finala|šesnaestini finala]]:<ref name="regulations"/> * Pobjednik grupe D će igrati protiv trećeplasirane ekipe iz [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|grupe B]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|grupe E]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|grupe F]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|grupe I]] ili [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J|grupe J]]. * Drugoplasirana ekipa grupe D će igrati protiv drugoplasirane ekipe [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|grupe G]]. * Trećeplasirana ekipa grupe D ima mogućnost se plasirati i igrati protiv pobjednika [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|grupe E]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|grupe I]] ili [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa K|grupe K]] (ako bude među [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|osam najboljih trećeplasiranih ekipa]] iz grupne faze). ==Utakmice== Sva navedena vremena su lokalna, [[UTC−07:00|UTC−7]] ([[Pacifička vremenska zona|PDT]]).<ref name="match schedule"/> ===SAD – Paragvaj=== <section begin=D1 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|12}} |time=18:00 <includeonly>[[UTC−07:00|UTC−7]]</includeonly> |team1={{NOG-D|USA|ime=SAD}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D#SAD – Paragvaj|4–1}} |team2={{NOG|PAR}} |goals1= *[[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{goal|7|o.g.}} *[[Folarin Balogun|Balogun]] {{goal|31||45+5}} *[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{goal|90+8}} |goals2= *[[Maurício (nogometaš)|Maurício]] {{goal|73}} |stadium=[[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Kalifornija)|Inglewood]] |attendance=70.492 |referee=[[Danny Makkelie]] ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 }}<section end=D1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26h |pattern_b = _usa26h |pattern_ra = _usa26h |pattern_sh = _usa26h2 |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FCFAF5 |title = SAD<ref name="USA-PAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12467/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group D – USA v. Paraguay |publisher=[[FIFA]] |date=June 12, 2026 |access-date=June 12, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _par26A |pattern_b = _par26A |pattern_ra = _par26A |pattern_sh = _par26A |pattern_so = _par26al |leftarm = 000060 |body = 000060 |rightarm = 000060 |shorts = 000060 |socks = 232532 |title = Paragvaj<ref name="USA-PAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Matt Freese]] |- |RB ||'''16'''||[[Alex Freeman]] |- |CB ||'''3''' ||[[Chris Richards (nogometaš)|Chris Richards]] |- |CB ||'''13'''||[[Tim Ream]] ([[Kapiten (nogomet)|c]]) |- |LB ||'''5''' ||[[Antonee Robinson]] |- |CM ||'''4''' ||[[Tyler Adams]] || {{yel|59}} |- |CM ||'''17'''||[[Malik Tillman]] || || {{suboff|82}} |- |RW ||'''2''' ||[[Sergiño Dest]] || || {{suboff|72}} |- |AM ||'''8''' ||[[Weston McKennie]] |- |LW ||'''10'''||[[Christian Pulisic]] || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''20'''||[[Folarin Balogun]] || || {{suboff|72}} |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |MF ||'''14'''||[[Sebastian Berhalter]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''21'''||[[Timothy Weah]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''9 '''||[[Ricardo Pepi]] || || {{subon|72}} |- |MF ||'''7''' ||[[Giovanni Reyna]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|{{flagicon|ARG}} [[Mauricio Pochettino]] |} |valign="top"|[[File:USA-PAR 2026-06-12.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Orlando Gill]] |- |RB ||'''4''' ||[[Juan José Cáceres]] || {{yel|9}} || {{suboff|79}} |- |CB ||'''15'''||[[Gustavo Gómez]] ([[Kapiten (nogomet)|c]]) |- |CB ||'''3''' ||[[Omar Alderete]] |- |LB ||'''6''' ||[[Júnior Alonso]] || {{yel|90+3}} |- |RM ||'''8''' ||[[Diego Gómez (nogometaš)|Diego Gómez]] || {{yel|79}} || {{suboff|79}} |- |CM ||'''14'''||[[Andrés Cubas]] |- |CM ||'''16'''||[[Damián Bobadilla]] || || {{suboff|46}} |- |LM ||'''10'''||[[Miguel Almirón]] || {{yel|53}} || {{suboff|79}} |- |CF ||'''9''' ||[[Antonio Sanabria]] || || {{suboff|62}} |- |CF ||'''19'''||[[Julio Enciso (nogometaš)|Julio Enciso]] |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |MF ||'''11'''||[[Maurício (nogometaš)|Maurício]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''18'''||[[Álex Arce]] || {{yel|88}} || {{subon|62}} |- |MF ||'''7 '''||[[Ramón Sosa]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''17'''||[[Kaku (nogometaš)|Kaku]] || || {{subon|79}} |- |DF ||'''2''' ||[[Gustavo Velázquez]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|{{flagicon|ARG}} [[Gustavo Alfaro]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Igrač utakmice:''' <br />[[Folarin Balogun]] (SAD)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 12, 2026 |access-date=June 12, 2026}}</ref> '''Pomoćne sudije:'''<ref name="CAN-BIH line-ups"/> <br />Hessel Steegstra ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) <br />Hessel Steegstra ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) <br />'''Četvrti sudija:''' <br />[[Yusuke Araki]] ([[Nogometni savez Japana|Japan]]) <br />'''Rezervni pomoćni sudija:''' <br />Jun Mihara ([[Nogometni savez Japana|Japan]]) <br />'''VAR sudija:''' <br />[[Carlos del Cerro Grande]] ([[Nogometni savez Španije|Španija]]) <br />'''Pomoćni VAR sudija:''' <br />[[Dennis Higler]] ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) <br />'''Pomoćni VAR sudija za podršku:''' <br />[[Khamis Al-Marri]] ([[Nogometni savez Katara|Katar]]) |} ===Australija – Turska=== <section begin=D2 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|13}} |time=21:00 <includeonly>[[UTC−07:00|UTC−7]]</includeonly> |team1={{NOG-D|AUS}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D#Australija – Turska|Utakmica 6}} |team2={{NOG|TUR}} |goals1= |goals2= |stadium=[[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 }}<section end=D2 /> ===SAD – Australija=== <section begin=D3 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|19}} |time=12:00 <includeonly>[[UTC−07:00|UTC−7]]</includeonly> |team1={{NOG-D|USA|ime=SAD}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D#SAD – Australija|Utakmica 32}} |team2={{NOG|AUS}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 }}<section end=D3 /> ===Turska – Paragvaj=== <section begin=D4 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|19}} |time=20:00 <includeonly>[[UTC−07:00|UTC−7]]</includeonly> |team1={{NOG-D|TUR}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D#Turska – Paragvaj|Utakmica 31}} |team2={{NOG|PAR}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Levi's Stadium]], [[Santa Clara (Kalifornija)|Santa Clara]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 }}<section end=D4 /> ===Turska – SAD=== <section begin=D5 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|25}} |time=19:00 <includeonly>[[UTC−07:00|UTC−7]]</includeonly> |team1={{NOG-D|TUR}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D#Turska – SAD|Utakmica 59}} |team2={{NOG|USA|ime=SAD}} |goals1= |goals2= |stadium=[[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Kalifornija)|Inglewood]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 }}<section end=D5 /> ===Paragvaj – Australija=== <section begin=D6 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|25}} |time=19:00 <includeonly>[[UTC−07:00|UTC−7]]</includeonly> |team1={{NOG-D|PAR}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D#Paragvaj – Australija|Utakmica 60}} |team2={{NOG|AUS}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Levi's Stadium]], [[Santa Clara (Kalifornija)|Santa Clara]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 }}<section end=D6 /> ==Reference== {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} {{FIFA SP 2026.}} {{DEFAULTSORT:Group D}} [[Kategorija:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Grupa D]] aeiimdy0wjjrh5hoiwijb3qeihhfs86 3898573 3898572 2026-06-13T06:42:22Z Semso98 54573 /* SAD – Paragvaj */ 3898573 wikitext text/x-wiki '''Grupa D''' [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.]] igrat će se od 12. do 25. juna 2026.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=4. 2. 2024 |access-date=4. 2. 2024}}</ref> Grupu čine [[Nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] (domaćin), [[Nogometna reprezentacija Paragvaja|Paragvaj]], [[Nogometna reprezentacija Australije|Australija]] i [[Nogometna reprezentacija Turske|Turska]]. Dvije najbolje plasirane ekipe, a moguće i trećeplasirana ekipa, plasirat će se u [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Šesnaestina finala|šesnaestinu finala]].<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=maj 2025 |access-date=7. 6. 2025 |archive-date=23. 6. 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Tabela== {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa D}} U [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza#Šesneastina finala|šesnaestini finala]]:<ref name="regulations"/> * Pobjednik grupe D će igrati protiv trećeplasirane ekipe iz [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|grupe B]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|grupe E]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|grupe F]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|grupe I]] ili [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J|grupe J]]. * Drugoplasirana ekipa grupe D će igrati protiv drugoplasirane ekipe [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|grupe G]]. * Trećeplasirana ekipa grupe D ima mogućnost se plasirati i igrati protiv pobjednika [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|grupe E]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|grupe I]] ili [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa K|grupe K]] (ako bude među [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|osam najboljih trećeplasiranih ekipa]] iz grupne faze). ==Utakmice== Sva navedena vremena su lokalna, [[UTC−07:00|UTC−7]] ([[Pacifička vremenska zona|PDT]]).<ref name="match schedule"/> ===SAD – Paragvaj=== <section begin=D1 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|12}} |time=18:00 <includeonly>[[UTC−07:00|UTC−7]]</includeonly> |team1={{NOG-D|USA|ime=SAD}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D#SAD – Paragvaj|4–1}} |team2={{NOG|PAR}} |goals1= *[[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{goal|7|o.g.}} *[[Folarin Balogun|Balogun]] {{goal|31||45+5}} *[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{goal|90+8}} |goals2= *[[Maurício (nogometaš)|Maurício]] {{goal|73}} |stadium=[[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Kalifornija)|Inglewood]] |attendance=70.492 |referee=[[Danny Makkelie]] ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 }}<section end=D1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26h |pattern_b = _usa26h |pattern_ra = _usa26h |pattern_sh = _usa26h2 |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FCFAF5 |title = SAD<ref name="USA-PAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12467/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group D – USA v. Paraguay |publisher=[[FIFA]] |date=June 12, 2026 |access-date=June 12, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _par26A |pattern_b = _par26A |pattern_ra = _par26A |pattern_sh = _par26A |pattern_so = _par26al |leftarm = 000060 |body = 000060 |rightarm = 000060 |shorts = 000060 |socks = 232532 |title = Paragvaj<ref name="USA-PAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Matt Freese]] |- |RB ||'''16'''||[[Alex Freeman]] |- |CB ||'''3''' ||[[Chris Richards (nogometaš)|Chris Richards]] |- |CB ||'''13'''||[[Tim Ream]] ([[Kapiten (nogomet)|c]]) |- |LB ||'''5''' ||[[Antonee Robinson]] |- |CM ||'''4''' ||[[Tyler Adams]] || {{yel|59}} |- |CM ||'''17'''||[[Malik Tillman]] || || {{suboff|82}} |- |RW ||'''2''' ||[[Sergiño Dest]] || || {{suboff|72}} |- |AM ||'''8''' ||[[Weston McKennie]] |- |LW ||'''10'''||[[Christian Pulisic]] || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''20'''||[[Folarin Balogun]] || || {{suboff|72}} |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |MF ||'''14'''||[[Sebastian Berhalter]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''21'''||[[Timothy Weah]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''9 '''||[[Ricardo Pepi]] || || {{subon|72}} |- |MF ||'''7''' ||[[Giovanni Reyna]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|{{flagicon|ARG}} [[Mauricio Pochettino]] |} |valign="top"|[[File:USA-PAR 2026-06-12.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Orlando Gill]] |- |RB ||'''4''' ||[[Juan José Cáceres]] || {{yel|9}} || {{suboff|79}} |- |CB ||'''15'''||[[Gustavo Gómez]] ([[Kapiten (nogomet)|c]]) |- |CB ||'''3''' ||[[Omar Alderete]] |- |LB ||'''6''' ||[[Júnior Alonso]] || {{yel|90+3}} |- |RM ||'''8''' ||[[Diego Gómez (nogometaš)|Diego Gómez]] || {{yel|79}} || {{suboff|79}} |- |CM ||'''14'''||[[Andrés Cubas]] |- |CM ||'''16'''||[[Damián Bobadilla]] || || {{suboff|46}} |- |LM ||'''10'''||[[Miguel Almirón]] || {{yel|53}} || {{suboff|79}} |- |CF ||'''9''' ||[[Antonio Sanabria]] || || {{suboff|62}} |- |CF ||'''19'''||[[Julio Enciso (nogometaš)|Julio Enciso]] |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |MF ||'''11'''||[[Maurício (nogometaš)|Maurício]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''18'''||[[Álex Arce]] || {{yel|88}} || {{subon|62}} |- |MF ||'''7 '''||[[Ramón Sosa]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''17'''||[[Kaku (nogometaš)|Kaku]] || || {{subon|79}} |- |DF ||'''2''' ||[[Gustavo Velázquez]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|{{flagicon|ARG}} [[Gustavo Alfaro]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Igrač utakmice:''' <br />[[Folarin Balogun]] (SAD)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 12, 2026 |access-date=June 12, 2026}}</ref> '''Pomoćne sudije:'''<ref name="USA-PAR line-ups"/> <br />Hessel Steegstra ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) <br />Hessel Steegstra ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) <br />'''Četvrti sudija:''' <br />[[Yusuke Araki]] ([[Nogometni savez Japana|Japan]]) <br />'''Rezervni pomoćni sudija:''' <br />Jun Mihara ([[Nogometni savez Japana|Japan]]) <br />'''VAR sudija:''' <br />[[Carlos del Cerro Grande]] ([[Nogometni savez Španije|Španija]]) <br />'''Pomoćni VAR sudija:''' <br />[[Dennis Higler]] ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) <br />'''Pomoćni VAR sudija za podršku:''' <br />[[Khamis Al-Marri]] ([[Nogometni savez Katara|Katar]]) |} ===Australija – Turska=== <section begin=D2 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|13}} |time=21:00 <includeonly>[[UTC−07:00|UTC−7]]</includeonly> |team1={{NOG-D|AUS}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D#Australija – Turska|Utakmica 6}} |team2={{NOG|TUR}} |goals1= |goals2= |stadium=[[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 }}<section end=D2 /> ===SAD – Australija=== <section begin=D3 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|19}} |time=12:00 <includeonly>[[UTC−07:00|UTC−7]]</includeonly> |team1={{NOG-D|USA|ime=SAD}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D#SAD – Australija|Utakmica 32}} |team2={{NOG|AUS}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 }}<section end=D3 /> ===Turska – Paragvaj=== <section begin=D4 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|19}} |time=20:00 <includeonly>[[UTC−07:00|UTC−7]]</includeonly> |team1={{NOG-D|TUR}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D#Turska – Paragvaj|Utakmica 31}} |team2={{NOG|PAR}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Levi's Stadium]], [[Santa Clara (Kalifornija)|Santa Clara]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 }}<section end=D4 /> ===Turska – SAD=== <section begin=D5 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|25}} |time=19:00 <includeonly>[[UTC−07:00|UTC−7]]</includeonly> |team1={{NOG-D|TUR}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D#Turska – SAD|Utakmica 59}} |team2={{NOG|USA|ime=SAD}} |goals1= |goals2= |stadium=[[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Kalifornija)|Inglewood]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 }}<section end=D5 /> ===Paragvaj – Australija=== <section begin=D6 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|25}} |time=19:00 <includeonly>[[UTC−07:00|UTC−7]]</includeonly> |team1={{NOG-D|PAR}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D#Paragvaj – Australija|Utakmica 60}} |team2={{NOG|AUS}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Levi's Stadium]], [[Santa Clara (Kalifornija)|Santa Clara]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 }}<section end=D6 /> ==Reference== {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} {{FIFA SP 2026.}} {{DEFAULTSORT:Group D}} [[Kategorija:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Grupa D]] k2fxrr6ja9d9fnn95r85ucjwixswys8 3898574 3898573 2026-06-13T06:42:57Z Semso98 54573 /* SAD – Paragvaj */ 3898574 wikitext text/x-wiki '''Grupa D''' [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.]] igrat će se od 12. do 25. juna 2026.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=4. 2. 2024 |access-date=4. 2. 2024}}</ref> Grupu čine [[Nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] (domaćin), [[Nogometna reprezentacija Paragvaja|Paragvaj]], [[Nogometna reprezentacija Australije|Australija]] i [[Nogometna reprezentacija Turske|Turska]]. Dvije najbolje plasirane ekipe, a moguće i trećeplasirana ekipa, plasirat će se u [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Šesnaestina finala|šesnaestinu finala]].<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=maj 2025 |access-date=7. 6. 2025 |archive-date=23. 6. 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Tabela== {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa D}} U [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza#Šesneastina finala|šesnaestini finala]]:<ref name="regulations"/> * Pobjednik grupe D će igrati protiv trećeplasirane ekipe iz [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|grupe B]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|grupe E]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|grupe F]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|grupe I]] ili [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa J|grupe J]]. * Drugoplasirana ekipa grupe D će igrati protiv drugoplasirane ekipe [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|grupe G]]. * Trećeplasirana ekipa grupe D ima mogućnost se plasirati i igrati protiv pobjednika [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E|grupe E]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|grupe I]] ili [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa K|grupe K]] (ako bude među [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|osam najboljih trećeplasiranih ekipa]] iz grupne faze). ==Utakmice== Sva navedena vremena su lokalna, [[UTC−07:00|UTC−7]] ([[Pacifička vremenska zona|PDT]]).<ref name="match schedule"/> ===SAD – Paragvaj=== <section begin=D1 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|12}} |time=18:00 <includeonly>[[UTC−07:00|UTC−7]]</includeonly> |team1={{NOG-D|USA|ime=SAD}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D#SAD – Paragvaj|4–1}} |team2={{NOG|PAR}} |goals1= *[[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{gol|7|a.g.}} *[[Folarin Balogun|Balogun]] {{gol|31||45+5}} *[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{gol|90+8}} |goals2= *[[Maurício (nogometaš)|Maurício]] {{gol|73}} |stadium=[[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Kalifornija)|Inglewood]] |attendance=70.492 |referee=[[Danny Makkelie]] ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 }}<section end=D1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26h |pattern_b = _usa26h |pattern_ra = _usa26h |pattern_sh = _usa26h2 |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FCFAF5 |title = SAD<ref name="USA-PAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12467/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group D – USA v. Paraguay |publisher=[[FIFA]] |date=June 12, 2026 |access-date=June 12, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _par26A |pattern_b = _par26A |pattern_ra = _par26A |pattern_sh = _par26A |pattern_so = _par26al |leftarm = 000060 |body = 000060 |rightarm = 000060 |shorts = 000060 |socks = 232532 |title = Paragvaj<ref name="USA-PAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Matt Freese]] |- |RB ||'''16'''||[[Alex Freeman]] |- |CB ||'''3''' ||[[Chris Richards (nogometaš)|Chris Richards]] |- |CB ||'''13'''||[[Tim Ream]] ([[Kapiten (nogomet)|c]]) |- |LB ||'''5''' ||[[Antonee Robinson]] |- |CM ||'''4''' ||[[Tyler Adams]] || {{yel|59}} |- |CM ||'''17'''||[[Malik Tillman]] || || {{suboff|82}} |- |RW ||'''2''' ||[[Sergiño Dest]] || || {{suboff|72}} |- |AM ||'''8''' ||[[Weston McKennie]] |- |LW ||'''10'''||[[Christian Pulisic]] || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''20'''||[[Folarin Balogun]] || || {{suboff|72}} |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |MF ||'''14'''||[[Sebastian Berhalter]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''21'''||[[Timothy Weah]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''9 '''||[[Ricardo Pepi]] || || {{subon|72}} |- |MF ||'''7''' ||[[Giovanni Reyna]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|{{flagicon|ARG}} [[Mauricio Pochettino]] |} |valign="top"|[[File:USA-PAR 2026-06-12.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Orlando Gill]] |- |RB ||'''4''' ||[[Juan José Cáceres]] || {{yel|9}} || {{suboff|79}} |- |CB ||'''15'''||[[Gustavo Gómez]] ([[Kapiten (nogomet)|c]]) |- |CB ||'''3''' ||[[Omar Alderete]] |- |LB ||'''6''' ||[[Júnior Alonso]] || {{yel|90+3}} |- |RM ||'''8''' ||[[Diego Gómez (nogometaš)|Diego Gómez]] || {{yel|79}} || {{suboff|79}} |- |CM ||'''14'''||[[Andrés Cubas]] |- |CM ||'''16'''||[[Damián Bobadilla]] || || {{suboff|46}} |- |LM ||'''10'''||[[Miguel Almirón]] || {{yel|53}} || {{suboff|79}} |- |CF ||'''9''' ||[[Antonio Sanabria]] || || {{suboff|62}} |- |CF ||'''19'''||[[Julio Enciso (nogometaš)|Julio Enciso]] |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |MF ||'''11'''||[[Maurício (nogometaš)|Maurício]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''18'''||[[Álex Arce]] || {{yel|88}} || {{subon|62}} |- |MF ||'''7 '''||[[Ramón Sosa]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''17'''||[[Kaku (nogometaš)|Kaku]] || || {{subon|79}} |- |DF ||'''2''' ||[[Gustavo Velázquez]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|{{flagicon|ARG}} [[Gustavo Alfaro]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Igrač utakmice:''' <br />[[Folarin Balogun]] (SAD)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 12, 2026 |access-date=June 12, 2026}}</ref> '''Pomoćne sudije:'''<ref name="USA-PAR line-ups"/> <br />Hessel Steegstra ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) <br />Hessel Steegstra ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) <br />'''Četvrti sudija:''' <br />[[Yusuke Araki]] ([[Nogometni savez Japana|Japan]]) <br />'''Rezervni pomoćni sudija:''' <br />Jun Mihara ([[Nogometni savez Japana|Japan]]) <br />'''VAR sudija:''' <br />[[Carlos del Cerro Grande]] ([[Nogometni savez Španije|Španija]]) <br />'''Pomoćni VAR sudija:''' <br />[[Dennis Higler]] ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) <br />'''Pomoćni VAR sudija za podršku:''' <br />[[Khamis Al-Marri]] ([[Nogometni savez Katara|Katar]]) |} ===Australija – Turska=== <section begin=D2 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|13}} |time=21:00 <includeonly>[[UTC−07:00|UTC−7]]</includeonly> |team1={{NOG-D|AUS}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D#Australija – Turska|Utakmica 6}} |team2={{NOG|TUR}} |goals1= |goals2= |stadium=[[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 }}<section end=D2 /> ===SAD – Australija=== <section begin=D3 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|19}} |time=12:00 <includeonly>[[UTC−07:00|UTC−7]]</includeonly> |team1={{NOG-D|USA|ime=SAD}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D#SAD – Australija|Utakmica 32}} |team2={{NOG|AUS}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 }}<section end=D3 /> ===Turska – Paragvaj=== <section begin=D4 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|19}} |time=20:00 <includeonly>[[UTC−07:00|UTC−7]]</includeonly> |team1={{NOG-D|TUR}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D#Turska – Paragvaj|Utakmica 31}} |team2={{NOG|PAR}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Levi's Stadium]], [[Santa Clara (Kalifornija)|Santa Clara]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 }}<section end=D4 /> ===Turska – SAD=== <section begin=D5 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|25}} |time=19:00 <includeonly>[[UTC−07:00|UTC−7]]</includeonly> |team1={{NOG-D|TUR}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D#Turska – SAD|Utakmica 59}} |team2={{NOG|USA|ime=SAD}} |goals1= |goals2= |stadium=[[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Kalifornija)|Inglewood]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 }}<section end=D5 /> ===Paragvaj – Australija=== <section begin=D6 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|25}} |time=19:00 <includeonly>[[UTC−07:00|UTC−7]]</includeonly> |team1={{NOG-D|PAR}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D#Paragvaj – Australija|Utakmica 60}} |team2={{NOG|AUS}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Levi's Stadium]], [[Santa Clara (Kalifornija)|Santa Clara]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 }}<section end=D6 /> ==Reference== {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} {{FIFA SP 2026.}} {{DEFAULTSORT:Group D}} [[Kategorija:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Grupa D]] q1huqodydvvzgv5rq3brq50d8ns6uay 0 533149 3898550 3891145 2026-06-12T13:46:52Z Mhare 481 /* Emiteri */ 3898550 wikitext text/x-wiki [[FIFA]] je, preko više kompanija, prodala [[prava emitiranja]] za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.]]. == Glavni emiter == FIFA je 12. februara 2015. obnovila ugovore o pravima emitiranja za Sjedinjene Američke Države i Kanadu s kućama [[Fox Sports (United States)|Fox]] (engleski u SAD-u), [[Telemundo Deportes|NBCUniversal]] (španski u SAD-u) i [[Bell Media]] (Kanada) za prvenstvo 2026, ne prihvativši nijednu drugu ponudu.<ref>{{Cite magazine |date=12. 2. 2015 |title=FIFA grants Fox, Telemundo U.S. TV rights for World Cup through 2026 |magazine=Sports Illustrated |url=https://www.si.com/planet-futbol/2015/02/12/fifa-fox-usa-tv-rights-world-cup-2026-telemundo |access-date=26. 6. 2018 |archive-date=8. 4. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408163522/https://www.si.com/planet-futbol/2015/02/12/fifa-fox-usa-tv-rights-world-cup-2026-telemundo |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=26. 2. 2015 |title=Why FIFA Made Deal With Fox for 2026 Cup |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/sports/soccer/why-fifa-made-deal-with-fox-for-2026-cup.html |access-date=26. 6. 2018 |archive-date=8. 4. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408163525/https://www.nytimes.com/2015/02/27/sports/soccer/why-fifa-made-deal-with-fox-for-2026-cup.html |url-status=live }}</ref><ref name="cangloberights">{{Cite news |date=12. 2. 2015 |title=FIFA extending TV deals through 2026 World Cup with CTV, TSN and RDS |work=[[The Globe and Mail]] |url=https://www.theglobeandmail.com/sports/soccer/fifa-extending-tv-deals-through-2026-world-cup-with-ctv-tsn-and-rds/article22965136/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410181248/http://www.theglobeandmail.com/sports/soccer/fifa-extending-tv-deals-through-2026-world-cup-with-ctv-tsn-and-rds/article22965136/ |archive-date=10. 4. 2016}}</ref> List ''[[The New York Times]]'' naveo je da je to produženje bilo zamišljeno kao kompenzacija za premještanje [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|Svjetskog prvenstva 2022.]] na novembar–decembar umjesto tradicionalnog termina juni–juli, jer je to stvorilo znatne sukobe s [[Major professional sports leagues in the United States and Canada|velikim profesionalnim sportskim ligama]] koje su tokom Svjetskog prvenstva obično u vansezoni.<ref>{{Cite news |date=26. 2. 2015 |title=Why FIFA Made Deal With Fox for 2026 Cup |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/sports/soccer/why-fifa-made-deal-with-fox-for-2026-cup.html |access-date=26. 6. 2018 |archive-date=8. 4. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408163525/https://www.nytimes.com/2015/02/27/sports/soccer/why-fifa-made-deal-with-fox-for-2026-cup.html |url-status=live }}</ref> [[Fútbol de Primera (radio network)|Futbol de Primera]] ima prava na radijsko emitiranje na španskom jeziku.<ref name=":0" /> [[International Broadcast Centre|Međunarodni centar za emitiranje]] (IBC) nalazit će se u [[Kay Bailey Hutchison Convention Center]]u u [[Dallas]]u.<ref>{{cite web|url=https://www.cbsnews.com/...|title=...|date=2024|publisher=CBS}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fox4news.com/news/2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-will-be-dallas|title=2026 FIFA World Cup International Broadcast Center will be in Dallas|date=11. 12. 2024|publisher=FOX}}</ref><ref>{{cite web|url=https://fifaworldcup2026livestream.com/2025/10/21/fifa-world-cup-2026-live-stream-watch-every-match-live-from-usa-canada-mexico|title=FIFA World Cup 26™ International Broadcast Centre to be hosted in Dallas|date=5. 3. 2025|access-date=5. 3. 2025|website=inside.fifa.com}}</ref> FIFA je 8. januara 2026. sklopila ugovor s platformom [[TikTok]], koja je postala "preferirana platforma" za videosadržaj Svjetskog prvenstva. U okviru tog sporazuma emiteri mogu prenositi dijelove utakmica u posebnom hubu unutar aplikacije TikTok.<ref>{{cite web |date=8. 1. 2026 |title=FIFA picks TikTok as video content partner at 2026 World Cup |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/47552269/fifa-tiktok-video-content-partner-2026-world-cup |work=Associated Press |publisher=ESPN}}</ref> FIFA je zatim 17. marta sklopila sličan sporazum o "preferiranoj platformi" s [[YouTube]]om, kojim je emiterima dopušteno da određene utakmice u cijelosti prenose uživo na svojim kanalima na YouTubeu, kao i prvih 10 minuta svake utakmice na toj platformi. Kasnije je potvrđeno da je YouTube proširio taj sporazum s FIFA-om i [[CazéTV]]jem kako bi u Brazilu sve utakmice turnira bile besplatno prikazivane.<ref>{{cite web |date=17. 3. 2026 |title=YouTube, FIFA agree to live broadcast deal for World Cup |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/48231331/youtube-fifa-agree-live-broadcast-deal-world-cup |access-date=18. 3. 2026 |work=ESPN |agency=Associated Press}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 3. 2026 |title=Após parceria com YouTube, Fifa confirma exclusividade digital da CazéTV no Brasil para Copa 2026 |url=https://maquinadoesporte.com.br/midia/apos-parceria-com-youtube-fifa-confirma-exclusividade-digital-de-cazetv-para-copa-2026/ |access-date=22. 3. 2026 |website=Máquina do Esporte |language=pt-BR |quote=“Trata-se de um acordo global entre o YouTube e a Fifa, respeitando sempre as particularidades de cada mercado”. <br /> “No Brasil, a parceria do YouTube para a Copa do Mundo é com a CazéTV. Portanto, não há qualquer mudança na operação local. O acordo, na prática, amplia as possibilidades de colaboração entre YouTube e CazéTV ao longo da competição”, acrescentou a nota. |trans-quote=“This is a global agreement between YouTube and FIFA, while always taking into account the specific characteristics of each market.” <br /> “In Brazil, YouTube’s partnership for the World Cup is with CazéTV. Therefore, there are no changes to local operations. In practice, the agreement expands the possibilities for collaboration between YouTube and CazéTV throughout the tournament,” the statement added.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Laloni |first=Marco |date=13. 3. 2026 |title=YouTube e CazéTV lançam o filme publicitário “A Agente do Hexa” |url=https://www.mktesportivo.com/2026/03/em-parceria-com-a-cazetv-youtube-lanca-o-filme-publicitario-a-agente-do-hexa/ |access-date=22. 3. 2026 |website=MKT Esportivo}}</ref> == Emiteri == {| class="wikitable sortable" !Država/regija !Emiter !Ref. |- |Afganistan |[[Ariana Television Network|ATN]] |<ref name=":0"/><ref name=":1">{{Cite web |date=4. 12. 2025 |title=FIFA World Cup 2026 Final Draw OFFICIAL BROADCASTERS |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/draw-official-broadcasters |access-date=4. 12. 2025 |website=www.fifa.com}}</ref> |- |Albanija |[[Televizioni Klan|TV Klan]] |<ref>{{Cite news|title=TV Klan siguron të drejtat e Kupës së Botës 2026|url=https://tvklan.al/tv-klan-siguron-te-drejtat-e-kupes-se-botes-2026-104-ndeshje-do-te-transmetohen-falas-ne-ekranin-kampion|language=sq|access-date=16. 7. 2024|date=15. 7. 2024|archive-date=15. 7. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715203302/https://tvklan.al/tv-klan-siguron-te-drejtat-e-kupes-se-botes-2026-104-ndeshje-do-te-transmetohen-falas-ne-ekranin-kampion|url-status=dead}}</ref> |- |Andora |{{flatlist| * [[RTVE]] * [[M6 (TV channel)|M6]] }} |<ref name=":0"/> |- |Argentina |{{flatlist|* [[Telefe]] * [[Televisión Pública|TV Pública]]{{Efn|Utakmice Argentine i finale}}}} |<ref name=":0" /><ref>{{Cite AV media|url=https://mitelefe.com/actualidad/deportes/la-scaloneta-juega-en-la-pantalla-lider-de-argentina/|title=La Scaloneta juega en la pantalla líder de Argentina|language=es|access-date=5. 3. 2025|via=mitelefe.com|archive-date=12. 10. 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012162001/https://mitelefe.com/actualidad/deportes/la-scaloneta-juega-en-la-pantalla-lider-de-argentina/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=El Gobierno confirmó que la TV Pública transmitirá el Mundial 2026|url=https://www.minutouno.com/deportes/el-gobierno-confirmo-que-la-tv-publica-transmitira-el-mundial-2026-n6183811|access-date=28. 8. 2025|work=m1|date=28. 8. 2025}}</ref> |- |Armenija |[[AMPTV]] |<ref name=":0"/> |- |Australija |[[Special Broadcasting Service|SBS]] |<ref>{{cite news|title=SBS remains home of the FIFA World Cup, secures exclusive FIFA World Cup 2026 rights|url=https://www.sbs.com.au/sport/fifa-world-cup-2026/article/sbs-remains-home-of-the-fifa-world-cup-secures-exclusive-fifa-world-cup-2026-rights/kaoi12hhk|access-date=5. 6. 2025|publisher=SBS Sport|date=31. 10. 2023}}</ref> |- |Austrija |{{flatlist| * [[ORF (broadcaster)|ORF]] * [[ServusTV]] }} |<ref>{{cite web|last=Nambiar|first=Rahul|url=https://sportsmintmedia.com/orf-to-broadcast-106-games-of-fifa-world-cup-2026-in-austria/|title=ORF to broadcast 106 games of FIFA World Cup 2026 in Austria|website=Sports Mint Media|date=24. 11. 2023|access-date=26. 11. 2023|archive-date=26. 11. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231126162540/https://sportsmintmedia.com/orf-to-broadcast-106-games-of-fifa-world-cup-2026-in-austria/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Donaldson|first1=Alex|title=ORF, ServusTV once again strike World Cup 2026 and Euro 2028 sublicenses|url=https://www.sportcal.com/news/orf-servustv-once-again-strike-world-cup-2026-and-euro-2028-sublicenses/|access-date=5. 9. 2025|work=Sportscal|date=5. 9. 2025}}</ref> |- |Azerbejdžan |[[İctimai TV|İctimai]] |<ref name=":0"/><ref name=":1" /> |- |Belgija |{{flatlist| * [[VRT (broadcaster)|VRT]] * [[RTBF]] }} |<ref name=":1" /> |- |Bolivija |{{flatlist|* [[Red Uno de Bolivia|Red Uno]] * [[Unitel Bolivia|Unitel]] * [[Entel (Bolivia)|Entel]] }} |<ref name=":0"/> |- |Bosna i Hercegovina |{{flatlist|* [[Arena Sport]] * [[Federalna televizija]] }} |<ref name=":0">{{Cite web|last=FIFA|date=4. 3. 2025|title=FIFA World Cup 26 Media Partners|url=https://digitalhub.fifa.com/m/af2cdbbd380d70c/original/FWC26-Media-Rights-Licensees-Overview.pdf}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://federalna.ba/federalna-televizija-osigurala-prijenos-utakmica-reprezentacije-bih-sa-svjetskog-prvenstva-ie2on|title=Federalna televizija osigurala prijenos utakmica reprezentacije BiH sa Svjetskog prvenstva|website=Federalna|language=en|access-date=2026-06-12}}</ref> |- |Brazil |{{flatlist|* [[Grupo Globo]]{{Efn|Samo 55 utakmica i 32 utakmice na Ge TV-u (osim [[YouTube]]a)|name=Grupo Globo}} * [[CazéTV]]{{Efn|U partnerstvu s [[YouTube]]om|name=q}} * [[Sistema Brasileiro de Televisão|SBT]]/N Sports{{Efn|Samo 32 utakmice; produkcijska saradnja između SBT-a i N Sportsa|name=c}} }} |<ref>{{Cite web|last=Karter|first=Jonathan|date=19. 11. 2022|title=Globo renova contrato com a Fifa até 2026, mas sem exclusividade|url=https://www.poder360.com.br/midia/globo-renova-contrato-com-a-fifa-ate-2026-mas-sem-exclusividade/|access-date=19. 11. 2022|website=Poder360|language=pt-br|archive-date=19. 11. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221119210127/https://www.poder360.com.br/midia/globo-renova-contrato-com-a-fifa-ate-2026-mas-sem-exclusividade/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Cunningham|first=Euan|date=10. 4. 2024|title=LiveMode and FIFA extend World Cup media rights sales partnership|url=https://www.sportcal.com/media/livemode-and-fifa-extend-world-cup-media-rights-sales-partnership/|access-date=3. 5. 2024|website=Sportcal|language=en-US|archive-date=3. 5. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240503054751/https://www.sportcal.com/media/livemode-and-fifa-extend-world-cup-media-rights-sales-partnership/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Sim|first1=Josh|title=Brazil's CazéTV to broadcast entire 2026 Fifa World Cup on YouTube|url=https://www.sportspro.com/news/cazetv-2026-fifa-world-cup-rights-brazil-streaming-july-2025/|access-date=14. 7. 2025|work=SportsPro|date=14. 7. 2025}}</ref><ref>{{cite news|last1=Vaquer|first1=Gabriel|title=SBT encaminha acordo para transmitir Copa do Mundo de 2026 junto com Globo e CazéTV|url=https://f5.folha.uol.com.br/colunistas/outro-canal/2025/09/sbt-encaminha-acordo-para-transmitir-copa-de-2026-junto-com-globo-e-cazetv.shtml|access-date=11. 9. 2025|work=Folha de S. Paulo|date=10. 9. 2025|language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite news|last1=Beting|first1=Erich|title=SBT e N Sports se unem para transmitir Copa do Mundo de 2026|url=https://maquinadoesporte.com.br/copa-mundo-2026/sbt-e-n-sports-se-unem-para-transmitir-copa-do-mundo-de-2026/|access-date=15. 9. 2025|work=Máquina do Esporte|date=15. 9. 2025|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Cite web |date=8. 1. 2026 |title=Outro Canal: Globo usa outras plataformas e GE TV vai transmitir jogos da Copa do Mundo de 2026 |url=https://f5.folha.uol.com.br/colunistas/outro-canal/2026/01/globo-usa-brecha-em-contrato-e-ge-tv-vai-transmitir-jogos-da-copa-do-mundo-de-2026.shtml |access-date=25. 1. 2026 |website=F5 |language=pt-BR}}</ref> |- |Bugarska |[[Bulgarian National Television|BNT]] |<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.sportcal.com/news/ebu-secures-2026-2030-fifa-world-cup-rights-in-five-nations/|title=EBU secures 2026, 2030 FIFA World Cup rights in five nations|first=Alex|last=Donaldson|date=28. 10. 2024}}</ref> |- |Kambodža |[[Hang Meas HDTV|Hang Meas]] |<ref name=":0"/> |- |Kanada |[[Bell Media]] |<ref>{{cite news |title=Bell Media Extends its FIFA World Cup Soccer Package to 2026 |url=https://www.bellmedia.ca/the-lede/press/bell-media-extends-fifa-world-cup-soccer-package-2026/ |access-date=5. 6. 2025 |publisher=Bell Media |date=12. 2. 2015}}</ref> |- |Čile |[[Chilevisión]] |<ref>{{cite news|title=OFICIAL <nowiki>|</nowiki> La Copa Mundial de Fútbol 2026 será transmitida en EXCLUSIVA por Chilevisión|url=https://www.chilevision.cl/chv-deportes/futbol-internacional/la-copa-mundial-de-futbol-2026-sera-transmitida-en-exclusiva-chilevision|access-date=5. 6. 2025|publisher=Chilevisión|date=9. 1. 2025}}</ref> |- |Kina |[[China Media Group|CMG]] |<ref>{{cite news |title=大赛看总台！中央广播电视总台2026年体育资源发布 |trans-title=CMG Announces 2026 Sports Coverage|url=https://www.cctv.com/2025/12/09/ARTIVVyyGFwC7bD1o9lHG7W6251209.shtml |accessdate=13. 12. 2025 |work=China Central Television |date=9. 12. 2025}}</ref> |- |Kolumbija |{{flatlist| * [[Caracol Televisión]] * [[RCN Televisión|Canal RCN]] * [[Win Sports]] }} |<ref name=":0"/> |- |Kostarika |{{flatlist| * [[Teletica]] * [[Tigo Sports]] }} |<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=¡El Mundial por Teletica como es la tradición! |url=https://www.instagram.com/reels/DQ16f8Qijr0/ |access-date=22. 3. 2026 |website=Teletica |via=Instagram}}</ref> |- |Hrvatska |[[Croatian Radiotelevision|HRT]] |<ref name="auto"/> |- |Kipar |[[Sigma TV]] |<ref name=":0" /> |- |Češka |{{flatlist| * [[Czech Television|ČT]] * [[TV Nova (Czech Republic)|TV Nova]] }} |<ref name="auto"/> |- |Danska |{{flatlist| * [[DR (broadcaster)|DR]] * [[TV 2 (Denmark)|TV2]] }} |<ref>{{Cite web|last=Ross|first=Martin|title=TV2 and DR continue major event rights drive with 2026 World Cup deal|date=15. 12. 2020|url=https://www.sportbusiness.com/news/tv2-and-dr-continue-major-event-rights-drive-with-2026-world-cup-deal/|access-date=15. 12. 2020|publisher=SportBusiness|archive-date=12. 11. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211112193400/https://www.sportbusiness.com/news/tv2-and-dr-continue-major-event-rights-drive-with-2026-world-cup-deal/|url-status=live}}</ref> |- |Ekvador |[[Teleamazonas]] |<ref>{{cite web|title=La Copa Mundial 2026 de la FIFA se jugará en vivo en la cancha de Teleamazonas|url=https://www.teleamazonas.com/confirmado-teleamazonas-transmitira-el-mundial-de-la-fifa-2026/|website=Teleamazonas|access-date=7. 3. 2025|language=es|date=6. 3. 2025}}</ref> |- |Salvador |{{flatlist| * [[Telecorporación Salvadoreña]] * [[Tigo Sports]] }} |<ref name=":0" /> |- |Estonija |[[TV3 (Estonian TV channel)|TV3]] [[TV3 (Estonian TV channel)|Estonia]] |<ref name=":0" /> |- |Fidži |[[Fijian Broadcasting Corporation]] |<ref name=":1" /> |- |Finska |{{flatlist| * [[Yle]] * [[MTV3]] }} |<ref name="swefinrights">{{Cite web|title=TV4 to show FIFA World Cup 2026 men's contest with SVT in Sweden, with YLE in Finland|url=https://www.telecompaper.com/news/tv4-to-show-fifa-world-cup-2026-mens-contest-with-svt-in-sweden-with-yle-in-finland--1366544|access-date=21. 12. 2020|website=Telecompaper|archive-date=6. 11. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211106011603/https://www.telecompaper.com/news/tv4-to-show-fifa-world-cup-2026-mens-contest-with-svt-in-sweden-with-yle-in-finland--1366544|url-status=live}}</ref> |- |Francuska |{{flatlist|* [[Groupe M6|M6]]{{Efn|Samo 54 utakmice}} * [[beIN Sports France|beIN Sports]]}} |<ref>{{cite web|url=https://www.businesswire.com/news/home/20240307395097/en/|title=M6 Official Broadcaster of the Two World Cup : Fifa 2026 and Fifa 2030|access-date=7. 3. 2024|date=7. 3. 2024|website=Businesswire|archive-date=7. 3. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240307075435/https://www.businesswire.com/news/home/20240307395097/en/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.lequipe.fr/Medias/Actualites/Bein-sports-double-ligue-1-et-rafle-les-droits-de-la-coupe-du-monde-2026/1641339|title=beIN Sports double Ligue 1+ et rafle les droits de la Coupe du monde 2026|first=|last=|website=l'Équipe|date=11. 2. 2026|access-date=11. 2. 2026|language=fr}}</ref> |- |Gruzija |[[Georgian Public Broadcasting|GPB]] |<ref name=":0"/> |- |Njemačka |{{flatlist|* [[ARD (broadcaster)|ARD]] * [[ZDF]] * [[Deutsche Telekom|Magenta Sport]]}} |<ref>{{Cite web|date=23. 5. 2025|title=Deutsche Telekom acquires FIFA Football World Cup 2026 rights|url=https://www.broadbandtvnews.com/2025/05/23/deutsche-telekom-acquires-2026-fifa-football-world-cup-rights/|access-date=25. 5. 2025|website=Broadband TV News|language=en-GB}}</ref><ref>{{cite web|title=Die Fußball WM 2026 bei MagentaTV|url=https://www.telekom.de/sport/magenta-tv-fussball|publisher=telekom.de|access-date=12. 6. 2025|language=de}}</ref><ref>{{cite news|last1=Krieger|first1=Jörn|title=Deutsche Telekom secures TV rights to Football World Cup 2026 and Euro 2028|url=https://www.broadbandtvnews.com/2025/10/07/deutsche-telekom-secures-tv-rights-to-football-world-cup-2026-and-euro-2028/|access-date=8. 10. 2025|work=Broadband TV News|date=7. 10. 2025}}</ref> |- |Grčka |[[Hellenic Broadcasting Corporation|ERT]] |<ref>{{cite web| title=Αποκλειστικό: Κίνηση-ματ της ΕΡΤ και πώς «κλείδωσε» το Μουντιάλ 2026! |url=https://www.sdna.gr/monimes-stiles/media/1369413_apokleistiko-kinisi-mat-tis-ert-kai-pos-kleidose-moyntial-2026?fbclid=IwY2xjawOCiyNleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFCT2VORlpsR3FObDRyb2tQc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHvpb1YpB7PyzDceA618qkLMLMVYOnkVkeLkxFbgftM3KMdS342wFahpNScFk_aem_KBH0OZ_X7tgsh4tc2_hdHw}}|title=Αποκλειστικό: Κίνηση-ματ της ΕΡΤ και πώς «κλείδωσε» το Μουντιάλ 2026!|</ref> |- |Gvatemala |{{flatlist| * [[Albavisión]] * [[Tigo Sports]] }} |<ref name=":0" /> |- |Honduras |{{flatlist| * [[Televicentro (Nicaraguan TV channel)|Televicentro]] * [[Tigo Sports]] }} |<ref name=":0" /> |- |Hong Kong |[[PCCW]] |<ref>{{Cite web |last=Lingeswaran |first=Susan |date=25. 2. 2026 |title=Now TV secures FIFA World Cup rights in Hong Kong |url=https://www.sportcal.com/news/now-tv-secures-fifa-world-cup-rights-in-hong-kong/ |access-date=27. 2. 2026 |website=Sportcal |language=en-US}}</ref> |- |Mađarska |[[Médiaszolgáltatás-támogató és Vagyonkezelő Alap|MTVA]] |<ref name="auto"/> |- |Island |[[RÚV|RÚV - Rikisutvarpid]] |<ref name=":1" /> |- |Indonezija |{{flatlist| * [[TVRI]] * [[Radio Republik Indonesia|RRI]]{{Efn|Podlicencirano od TVRI-ja za radijsko praćenje|name=|group=lower-alpha}} }} |<ref>{{cite web|url=https://megapolitan.antaranews.com/berita/474595/komisi-vii-sebut-tvri-sudah-tandatangani-kontrak-hak-siar-piala-dunia-2026|title=Komisi VII sebut TVRI Sudah Tandatangani Kontrak Hak Siar Piala Dunia 2026|first=Zulfikar|last=Muhammad|website=[[Antara (news agency)|Antara]]|date=22. 12. 2025|access-date=24. 12. 2025|language=id}}</ref><ref>{{cite web |first=Rangga |last=Agon |title=Resmi Siarkan Piala Dunia 2026, TVRI Hadirkan Hiburan di Tengah Pemulihan Bencana Sumatera (Officially Broadcasts the 2026 World Cup, TVRI Presenting Entertainment Amidst Sumatra Disaster Recovery) |url=https://tvri.go.id/newsdtl/Resmi-Siarkan-Piala-Dunia-2026-TVRI-Hadirkan-Hiburan-di-Tengah-Pemulihan-Bencana-Sumatera/6UMIUrFzfD-mV5e7PpeOpSUW9cgtKMacrPUCfTmRIvI |website=TVRI |date=29. 12. 2025 |access-date=3. 1. 2026 |language=id }}{{Mrtav link}}</ref><ref>{{cite web |first=Jusrianto |last=Boyke Simurat |title=Piala Dunia 2026 bersama TVRI dan RRI (2026 World Cup with TVRI and RRI) |url=https://rri.co.id/sepak-bola/2153288/piala-dunia-2026-bersama-tvri-dan-rri|website=RRI |date=2. 2. 2026 |access-date=2. 2. 2026 |language=id}}</ref> |- |Iran |{{flatlist| * [[IRIB TV3]] * Persiana Sports }} |<ref name=":0"/> |- |Irska |[[RTÉ]] |<ref name=":0" /> |- |Izrael |{{flatlist|*[[Israeli Public Broadcasting Corporation|KAN]] *[[Sports Channel (Israel)|Sports 5]]}} |<ref name=":1" /> |- |Italija |{{flatlist|* [[RAI]]{{Efn|35 utakmica (uključujući otvaranje, oba polufinala i finale)|name=ITA WC}} * [[DAZN]]}} |<ref name="Sacchi">{{cite web |first=Marco |last=Sacchi|title=Il Mondiale tra RAI e DAZN |url=https://www.ilfoglio.it/sport/2026/02/27/news/il-mondiale-tra-rai-e-dazn-8714688/|website=Il Foglio|date=27. 2. 2026 |access-date=28. 2. 2026 |language=it}}</ref> |- |Japan{{Efn|Podlicencirano od [[Dentsu]]a|name=|group=lower-alpha}} |{{flatlist|* [[NHK]]{{Efn|33 utakmice na [[Television in Japan#Terrestrial television|zemaljskoj televiziji]] i NHK+/NHK One, sve utakmice na NHK BS Premium 4K}} * [[Nippon Television|Nippon TV]]{{Efn|Samo 15 utakmica}} * [[Fuji Television|Fuji TV]]{{Efn|Samo 10 utakmica}} * [[DAZN]] }} |<ref>{{Cite web |date=4. 12. 2025 |title=電通、FIFAワールドカップ2026の国内における放送権を取得 |url=https://kyodonewsprwire.jp/release/202512030307 |access-date=4. 12. 2025 |website=Kyodo News |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=4. 12. 2025 |title=日本代表の全試合を生中継！ 　FIFAワールドカップ2026 |url=https://www.nhk.jp/... |website=NHK}}</ref><ref>{{Cite web |last= |title=「FIFAワールドカップ2026」日本テレビ系 地上波テレビ中継 グループステージの日本戦1試合含む計15試合を放送予定！ |url=https://www.ntv.co.jp/soccer/articles/48zd1r7ozs6t442x58.html |access-date=4. 12. 2025 |website=NTV |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |title=DAZNが「FIFAワールドカップ26」全104試合のライブ配信を発表…日本戦は全試合が無料配信に！ |url=https://www.dazn.com/ja-JP/news/%E3%82%B5%E3%83%83%E3%82%AB%E3%83%BC/dazn-fifa-worldcup-release/19kx53i8mafy412ckm689bli5k |access-date=4. 12. 2025 |website=DAZN}}</ref> |- |Kazahstan |[[Qazaqstan Radio and Television Corporation|QAZTRK]] |<ref name=":0"/> |- |Kosovo |{{flatlist|* [[Radio Television of Kosovo|RTK]] * [[Telecom of Kosovo|TV Vala]] * [[Arena Sport]] }} |<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=FIFA KUPA E BOTËS NË RTK DHE TV VALA |url=https://www.instagram.com/p/DR47GUCiCjX/ |access-date=23. 3. 2026 |website=RTK Radio |via=Instagram}}</ref> |- |Kirgistan |[[Kyrgyz Television|KTRK]] |<ref name=":0"/><ref>{{cite web|url=https://utrk.kg/s/92151|title=Жакшы жаңылык! FIFA World Cup – 2026: УТРК түз көрсөтүүгө расмий лицензия алды|date=20. 2. 2026|access-date=20. 2. 2026}}</ref> |- |Latvija |[[TV3 (Latvian TV channel)|TV3 Latvia]] |<ref name=":0" /> |- |Lihtenštajn |[[Swiss Broadcasting Corporation|SRG SSR]] |<ref name=":0"/> |- |Litvanija |[[TV3 (Lithuanian TV channel)|TV3 Lithuania]] |<ref name=":0" /> |- |Luksemburg |{{flatlist| * [[VRT (broadcaster)|VRT]] * [[RTBF]] }} |<ref name=":1" /> |- |Makao |[[TDM (Macau)|TDM]] |<ref name=":1" /> |- |Maldivi |ICE Networks, Medianet |<ref name=":0" /> |- |Malta |[[Public Broadcasting Services|PBS]] |<ref name=":1" /> |- |[[MENA]] |[[beIN Sports (Middle East TV channel)|beIN Sports]] |<ref name=":0"/> |- |Meksiko |{{flatlist|* [[TelevisaUnivision]] * [[TV Azteca]]}} |<ref name=":0"/> |- |Mongolija |{{flatlist|* [[Edutainment TV|EduTV]] * [[NTV (Mongolian TV channel)|National Television]] * [[Suld TV]] * [[Mongolian National Broadcaster|MNB]] * [[Mobicom Corporation|mobihome VOO]] }} |<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=MME International Sports Mongolia offcial page on Facebook |url=https://www.facebook.com/profile.php?id=100087918637714}}</ref> |- |Crna Gora |{{flatlist|* [[Arena Sport]] * [[Radio and Television of Montenegro|RTCG]]}} |<ref name=":0"/><ref>{{cite web|url=https://rtcg.me/sport/ostalisportovi/720242/eurobasket-mundijal-evroliga-evrokup-i-jos-mnogo-toga-na-javnom-medijskom-servisu.html|title=Eurobasket, Mundijal, Evroliga, Evrokup i još mnogo toga na Javnom medijskom servisu|date=18. 6. 2025|access-date=13. 11. 2025|website=rtcg.me|language=Montenegrin|trans-title=Eurobasket, World Cup, Euroleague, Eurocup and much more on the Public Media Service}}</ref> |- |Nepal |{{flatlist|* Acepro Media * Prime TV }} |<ref name=":1" /> |- |Nizozemska |[[Nederlandse Omroep Stichting|NOS]] |<ref>{{cite web|url=https://nos.nl/l/2536882|title=WK's voetbal van 2026 en 2030 ook te zien bij de NOS|date=12. 9. 2024|access-date=12. 9. 2024|website=nos.nl|archive-date=12. 9. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912190459/https://nos.nl/l/2536882|url-status=live}}</ref> |- |Sjeverna Koreja |{{flatlist|* [[JTBC]] * [[Naver|NAVER Sports]]/[[CHZZK]]}} |<ref name="Korea JoongAng Daily">{{cite news|last1=Ji-hwan|first1=Paik|title=FIFA President Gianni Infantino hails JTBC's World Cup deal as a milestone for Korean football|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-10-30/sports/football/FIFA-President-Gianni-Infantino-hails-JTBCs-World-Cup-deal-as-a-milestone-for-Korean-football/2166687|access-date=4. 10. 2025|work=Korea JoongAng Daily|date=30. 10. 2024}}</ref><ref name="news.jtbc.co.kr">{{Cite web |title=중앙그룹, 네이버와 동·하계 올림픽 및 월드컵 뉴미디어 중계권 계약 체결… "스포츠 미디어 새로운 시대 개막" |url=https://news.jtbc.co.kr/article/NB12262280 |website=JTBC News |language=ko}}</ref><ref name="치지직 돌풍…누리호 발사·월드컵 조추첨까지 '대형 트래픽'">{{Cite web |title=치지직 돌풍…누리호 발사·월드컵 조추첨까지 '대형 트래픽' |url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20251206040100017 |website=Yonhap News Agency |language=ko}}</ref> |- |Novi Zeland |[[TVNZ]] |<ref>{{cite news|title='Gamechanger': TVNZ scores exclusive Fifa World Cup rights|url=https://www.1news.co.nz/2025/08/25/gamechanger-tvnz-scores-exclusive-fifa-world-cup-rights/|access-date=25. 8. 2025|work=1News|date=25. 8. 2025}}</ref> |- |Nikaragva |{{flatlist| * [[Grupo Ratensa]] * [[Tigo Sports]] }} |<ref name=":0" /> |- |Niger |[[Office of Radio and Television of Niger|ORTN]] | |- |Sjeverna Makedonija |[[Arena Sport]] |<ref name=":0"/> |- |Norveška |{{flatlist| * [[NRK]] * [[TV 2 (Norway)|TV2]] }} |<ref>{{Cite web|title=TV2, NRK add to football rights pact with 2026 World Cup deal|url=https://www.sportbusiness.com/news/tv2-nrk-add-to-football-rights-pact-with-2026-world-cup-deal/|access-date=3. 12. 2019|website=SportBusiness|archive-date=16. 11. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116231028/https://www.sportbusiness.com/news/tv2-nrk-add-to-football-rights-pact-with-2026-world-cup-deal/|url-status=live}}</ref> |- |Panama |{{flatlist|* [[RPC Televisión|RPC]] * [[Telemetro]] * [[TVN (Panamanian TV network)|TVN]] * [[TVMax]] * [[Tigo Sports]] }} |<ref name=":0" /> |- |Paragvaj |{{flatlist|* [[Trece (Paraguayan TV network)|Trece]] * [[Unicanal]] * [[:es:GEN (canal de televisión)|GEN TV]] * Popu TV * [[Sistema Nacional de Televisión (Paraguay)|SNT]] * [[:es:Movistar Deportes|Movistar Deportes]] * [[Telefuturo]] * [[Tigo Sports]] }} |<ref name=":0" /><ref>{{cite web|access-date=5. 9. 2025|date=4. 9. 2025|first=Por popular.com.py|language=es-ES|last=Chocos|title=Popu TV, GEN, Unicanal y El Trece serán los canales oficiales del Mundial 2026|url=https://www.popular.com.py/2025/09/04/popu-tv-gen-unicanal-y-el-trece-seran-los-canales-oficiales-del-mundial-2026/|website=popular.com.py}}</ref> |- |Peru |[[América Televisión]] |<ref>{{cite web|access-date=21. 12. 2024|date=7. 11. 2024|first=Por Raúl Bazán|language=es-ES|last=Chocos|title=América TV confirmó que transmitirá los mundiales de 2026 y 2030: ¿será gratuito? ¿Pasarán partidos por tvGO?|url=https://www.infobae.com/peru/deportes/2024/11/07/america-tv-confirmo-que-transmitira-los-mundiales-de-2026-y-2030-sera-gratuito-pasaran-partidos-por-tvgo/|website=infobae}}</ref> |- |Filipini |Aleph Group |<ref>{{Cite web|url=https://inside.fifa.com/tournament-organisation/commercial/news/successful-fifa-world-cup-2026-media-rights-sales-asia|title=Successful FIFA World Cup 2026™ media rights sales struck throughout Asia}}</ref> |- |Poljska |[[Telewizja Polska|TVP]] |<ref name=":0"/> |- |Portugal |{{flatlist|*[[Sport TV]] *[[CazéTV|LiveModeTV]]{{Efn|Jedna utakmica dnevno|name=LivemodeTV}}}} |<ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/DR2NtgCCHSZ/ |access-date=4. 12. 2025 |website=www.instagram.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Harfush |first=Vinicius Barbosa |title=Dona da CazéTV lança canal em Portugal e terá direitos de transmissão da Copa |url=https://www.lance.com.br/lancebiz/dona-da-cazetv-lanca-canal-em-portugal-e-tera-direitos-de-transmissao-da-copa-do-mundo.html |access-date=9. 12. 2025 |website=Dona da CazéTV lança canal em Portugal e terá direitos de transmissão da Copa |language=pt-br}}</ref> |- |Rumunija |[[Intact Media Group|Antena]] |<ref name=":0"/> |- |Rusija |[[Match TV]] |<ref name=":0"/> |- |San Marino |{{flatlist|* [[RAI]]{{Efn|name=ITA WC}} * [[DAZN]]}} |<ref name="Sacchi"/> |- |Srbija |{{flatlist|* [[Radio Television of Serbia|Radiotelevizija Srbije]] * [[Arena Sport]] }} |<ref name=":0"/> |- |Singapur |[[Mediacorp]]{{Efn|FTA-prijenos 28 utakmica (24 u grupnoj fazi, uključujući otvaranje, oba polufinala i oba finala)|name=|group=lower-alpha}} |<ref>{{Cite web |title=Mediacorp is Singapore’s Home of the FIFA World Cup 2026™ |url=https://www.mediacorp.sg/media-releases/mediacorp-singapores-home-fifa-world-cup-2026tm-188886 |access-date=5. 2. 2026 |website=Mediacorp |language=en}}</ref> |- |Slovačka |{{flatlist|* [[Slovak Television and Radio|STVR]] * [[TV JOJ]]}} |<ref name=":0"/> |- |Slovenija |[[Arena Sport]] |<ref name=":0"/> |- |Južnoafrička Republika |[[SABC]] |<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Alex |date=8. 12. 2025 |title=SABC secures 2026 World Cup, 2027 WWC sub-licenses with Hollywoodbets |url=https://www.sportcal.com/news/sabc-secures-2026-world-cup-2027-wwc-sub-licenses-with-hollywoodbets/ |access-date=10. 12. 2025 |website=Sportcal |language=en-US}}</ref> |- |Južna Amerika{{Efn|Osim Bolivije, Brazila i Paragvaja|name=|group=lower-alpha}} |[[DSports]] |<ref name=":0"/> |- |Južna Koreja |{{flatlist|* [[JTBC]] * [[Naver|NAVER Sports]]/[[CHZZK]]}} |<ref name="Korea JoongAng Daily"/><ref name="news.jtbc.co.kr"/><ref name="치지직 돌풍…누리호 발사·월드컵 조추첨까지 '대형 트래픽'"/> |- |Španija |{{flatlist|* [[RTVE]] *[[Mediapro]]/[[DAZN]]{{Efn|Prema sporazumu između Mediapra i DAZN-a, DAZN će producirati utakmice za Mediaprove kablovske kanale, a zauzvrat će moći prikazivati utakmice na svojoj streaming-platformi|name=|group=lower-alpha}}}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.sportspro.com/news/2026-fifa-world-cup-spanish-rtve-mediapro-rights-deal-march-2025/|title=2026 FIFA World Cup rights snapped up by Spain's RTVE for '€55m'|first=Josh|last=Sim|date=20. 3. 2025}}</ref><ref>{{Cite web |title=DAZN emitirá en exclusiva en televisión de pago el canal de GRUP MEDIAPRO de la Copa Mundial de la FIFA 2026™ |url=https://dazngroup.com/press-room/dazn-emitira-en-exclusiva-en-television-de-pago-el-canal-de-grup-mediapro-de-la-copa-mundial-de-la-fifa-2026/ |access-date=13. 2. 2026 |website=DAZN |language=en-US}}</ref> |- |[[Podsaharska Afrika]] |{{flatlist| * New World TV * [[SuperSport (South African broadcaster)|SuperSport]] }} |<ref name=":0"/><ref>{{Cite web|url=https://inside.fifa.com/tournament-organisation/commercial/news/sub-saharan-africa-media-rights-world-cup-womens-new-world-televisions|title=Sub-Saharan Africa media rights for FIFA World Cup 26 and FIFA Women's World Cup Brazil 2027 renewed with pan-African broadcaster New World Televisions S.A.|publisher=FIFA|date=19. 6. 2025|access-date=19. 6. 2025}}</ref> |- |Švedska |{{flatlist| * [[Sveriges Television|SVT]] * [[TV4 (Sweden)|TV4]] }} |<ref name=":0"/><ref name="swefinrights"/> |- |Švicarska |[[Swiss Broadcasting Corporation|SRG SSR]] |<ref name=":0"/> |- |Tajvan |{{flatlist|*{{ill|ELTA TV (Taiwan)|lt=ELTA Sports|zh|愛爾達電視}}{{efn|Za [[CHT MOD]] i OTT (ELTA.tv i [[Chunghwa Telecom|Hami Video]])}} *[[Eastern Broadcasting Company|EBC]]{{efn|Prijenos na kablovskoj televiziji; uglavnom emitirano na [[EBC News]]}} *[[Taiwan Television|TTV]]{{efn|Samo zemaljski i kablovski TV-prijenos}} }} |<ref name=":0"/><ref>{{Cite web |date=17. 1. 2026 |title=棒球、世足、亞運全看東森　2026三大賽事一起熱血 |url=https://news.ebc.net.tw/news/sport/533075 |website=EBC News |language=zh-TW |access-date= 29. 1. 2026}}</ref><ref>{{Cite press release |date=23. 2. 2026 |title=《2026超級巨星紅白藝能大賞》總收視人口、15-44歲及20-49歲收視 全國第一 經典不敗！林志穎神曲回憶殺 登收視高點3.31 網路熱度持續升溫 社群粉絲熱論佳評如潮 |url=https://www.ttv.com.tw/taiwan/ttvinfo/view/7844/733 |website=[[Taiwan Television|TTV]] |quote="...六月則有年度音樂盛事金曲獎及'''全球矚目的2026 FIFA世界盃'''..." |language=zh-TW |access-date=6. 3. 2026}}</ref> |- |Türkiye |[[Turkish Radio and Television Corporation|TRT]] |<ref name=":0"/> |- |Turkmenistan |[[Turkmenistan (TV channel)|Turkmenistan Sport]] |<ref name=":0"/> |- |Tadžikistan |{{flatlist|* [[Varzish TV]] * TV Football}} |<ref name=":0"/> |- |Istočni Timor |[[Timor Telecom]] |<ref name=":0"/> |- |Ukrajina |[[MEGOGO]] |<ref>{{Cite web|title=Медіасервіс MEGOGO отримав статус офіційного мовника ЧС-2026|url=https://ua.tribuna.com/uk/football/1000000332006-megogo-otrymav-prava-na-translyatsiyu-chs2026|access-date=2. 4. 2026|website=tribuna.com |language=uk |date= 2. 4. 2026 }}</ref> |- |Ujedinjeno Kraljevstvo |{{flatlist| * [[BBC]] * [[ITV (TV network)|ITV]] }} |<ref>{{Cite web|title=BBC and ITV agree World Cup deal for 2026 and 2030|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvgn1230dx6o|access-date=17. 12. 2024|website=BBC Sport |date=17. 12. 2024 }}</ref> |- |Sjedinjene Američke Države |{{flatlist| * [[Fox Sports (United States)|Fox Sports]] (engleski) * [[Telemundo]] (španski) }} |<ref name="foxrights">{{Cite news|last=Parker|first=Ryan|date=13. 2. 2015|title=2026 World Cup TV rights awarded without bids; ESPN 'surprised'|work=[[Los Angeles Times]]|url=http://www.latimes.com/entertainment/envelope/cotown/la-et-ct-2026-world-cup-tv-rights-20150213-story.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150303140817/http://www.latimes.com/entertainment/envelope/cotown/la-et-ct-2026-world-cup-tv-rights-20150213-story.html|archivedate=3. 3. 2015}}</ref><ref>{{Cite web |date=22. 10. 2025 |title=FOX Sports Announces Historic FIFA World Cup 26™ Coverage Featuring More Matches on Network Television Than Ever Before |url=https://www.foxsports.com/presspass/blog/2025/10/22/fox-sports-announces-historic-fifa-world-cup-26-coverage-featuring-more-matches-on-network-television-than-ever-before/ |archive-date= |website=Fox Sports Presspass}}</ref> |- |Urugvaj |{{flatlist|*[[Canal 5 (Uruguay)|Canal 5]] *[[Antel|Antel TV]]}} |<ref>{{cite news|url=https://www.elpais.com.uy/informacion/politica/canal-5-y-antel-transmitiran-los-partidos-de-la-seleccion-uruguaya-de-la-fase-de-grupos-del-mundial-2026|title=Canal 5 y Antel transmitirán los partidos de la selección uruguaya de la fase de grupos del Mundial 2026|date=2. 12. 2025|website=El País|language=es}}</ref> |- |Uzbekistan |[[Zo'r TV]] |<ref>{{cite news|last=Mahmudov |first=Jamshidjon|title=2026-yilgi Jahon chempionatini qaysi telekanal translyatsiya qilishi ma'lum bo'ldi|url=https://daryo.uz/category/sport/football/k9d1i82ti2a9|access-date=25. 7. 2025|work=Daryo|date=25. 7. 2025|language=uz-latn}}</ref> |- |Vatikan |{{flatlist|* [[RAI]]{{Efn|name=ITA WC}} * [[DAZN]]}} |<ref name="Sacchi"/> |- |Venezuela |[[Televen]] |<ref name=":0"/> |- |Vijetnam |[[Vietnam Television|VTV]] |<ref name=":0"/><ref>{{Cite web |date=3. 4. 2026 |title=FIFA listed VTV as Vietnam broadcast rights holder for World Cup 2026 |url=https://english.vov.vn/en/sports/fifa-listed-vtv-as-vietnam-broadcast-rights-holder-for-world-cup-2026-post1280916.vov |access-date=7. 4. 2026 |website=VOV.VN |language=en}}</ref> |} == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{refspisak}} {{FIFA SP 2026.}} {{DEFAULTSORT:Prava emitiranja Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.}} [[Kategorija:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Prava emitiranja]] eo3hxflh25melecs0jb4icgodatmudy 0 533953 3898558 3898487 2026-06-12T20:02:07Z Panasko 146730 /* */ 3898558 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Jovo Lukić | slika = Jovo Lukić 97 (cropped).jpg | punoime = Jovo Lukić | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i godine|1998|11|28}} | rodnigrad = [[Šabac]] | rodnadržava = [[SR Jugoslavija]] | visina = 1,93 m | pozicija = [[Napadač (nogomet)|napadač]] | trenutniklub = [[FC Universitatea Cluj|Universitatea Cluj]] | brojnadresu = 17 | omladinskegodine = 2009–2015 | omladinskipogoni = Alfa Modriča | godine1 = 2016–2018 | klubovi1 = [[FK Sloga Doboj|Sloga Doboj]] | nastupi(golovi)1 = 43 (13) | godine2 = 2018–2020 | klubovi2 = [[FK Krupa|Krupa]] | nastupi(golovi)2 = 36 (12) | godine3 = 2019 | klubovi3 = → [[NK Zvijezda Gradačac|Zvijezda Gradačac]] | nastupi(golovi)3 = 14 (5) | godine4 = 2020–2024 | klubovi4 = [[FK Borac Banja Luka|Borac Banja Luka]] | nastupi(golovi)4 = 108 (30) | godine5 = 2024–2025 | klubovi5 = [[CS Universitatea Craiova|Universitatea Craiova]] | nastupi(golovi)5 = 27 (2) | godine6 = 2025– | klubovi6 = [[FC Universitatea Cluj|Universitatea Cluj]] | nastupi(golovi)6 = 32 (18) | nacionalnegodine1 = 2018–2020 | nacionalneekipe1 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine do 21 godine|Bosna i Hercegovina U-21]] | nacionalninastupi(golovi)1 = 4 (0) | nacionalnegodine2 = 2021– | nacionalneekipe2 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] | nacionalninastupi(golovi)2 = 3 10) | zadnjeuređivanje = 12. juni 2026 }} '''Jovo Lukić''' bosanskohercegovački je [[nogomet]]aš koji igra kao [[napadač]] za rumunski klub [[FC Universitatea Cluj|Universitatea Cluj]]. Rođen je 28. novembra 1998, a tokom karijere igrao je za [[FK Sloga Doboj|Slogu Doboj]], [[FK Krupa|Krupu]], [[NK Zvijezda Gradačac|Zvijezdu Gradačac]], [[FK Borac Banja Luka|Borac Banju Luku]], [[CS Universitatea Craiova|Universitatea Craiovu]] i Universitatea Cluj.<ref name="nft">{{cite web |title=Jovo Lukić |url=https://www.national-football-teams.com/player/85006/Jovo_Lukic.html |website=National Football Teams |access-date=6. 5. 2026 |language=en}}</ref><ref name="ucluj-profil">{{cite web |title=Jovo Lukić |url=https://www.fcucluj.ro/profil/jovo-lukic |website=FC Universitatea Cluj |access-date=6. 5. 2026 |language=ro}}</ref> Bio je član mlade reprezentacije Bosne i Hercegovine, a za seniorsku reprezentaciju debitirao je 2021. u prijateljskoj utakmici protiv [[Nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjenih Američkih Država]].<ref name="nfsbih">{{cite web |title=Jovo Lukić |url=https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija/igraci-a-reprezentacije/?id=304&view=player |website=Nogometni/Fudbalski savez Bosne i Hercegovine |access-date=6. 5. 2026}}</ref> == Klupska karijera == Lukić je omladinski nogomet igrao u Alfi Modriča između 2009. i 2015, nakon čega je prešao u seniorski sastav Sloge Doboj. Za Slogu je nastupao u drugom rangu bosanskohercegovačkog nogometa i u 43 utakmice postigao 13 golova.<ref name="ucluj-profil"/> Od zime 2017. do ljeta 2020. igrao je za Krupu i Zvijezdu Gradačac. U tom periodu nastupao je i u [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer ligi Bosne i Hercegovine]] i u nižim rangovima, a u sezoni 2019/20. za Krupu je postigao 12 golova u 14 ligaških nastupa.<ref name="nft"/> U Borac Banju Luku prešao je 2020. U prvoj sezoni u banjalučkom klubu osvojio je naslov prvaka Bosne i Hercegovine, pri čemu je u ligaškom dijelu postigao osam golova u 17 nastupa.<ref name="ucluj-profil"/> Za Borac je igrao i u evropskim kvalifikacijama, uključujući kvalifikacije za [[UEFA Evropska liga|Evropsku ligu]] i [[UEFA Liga prvaka|Ligu prvaka]]. U sezoni 2023/24. osvojio je drugi naslov prvaka Bosne i Hercegovine s Borcem, a u domaćem prvenstvu postigao je 12 golova u 31 nastupu.<ref name="ucluj-profil"/> U septembru 2024. prešao je u rumunsku Universitatea Craiovu.<ref>{{cite web |title=Transferul lui Jovo Lukic, anunțat oficial de Universitatea Craiova |url=https://www.prosport.ro/www.prosport.ro/fotbal-intern/superliga/transferul-lui-jovo-lukic-anuntat-oficial-de-universitatea-craiova-prima-veste-buna-a-zilei-19983735 |website=ProSport |date=9. 9. 2024 |access-date=6. 5. 2026 |language=ro}}</ref> Za klub je u sezoni 2024/25. nastupio u 27 ligaških utakmica i postigao dva gola.<ref name="nft"/> U junu 2025. Universitatea Craiova objavila je raskid saradnje s Lukićem, a istog mjeseca postao je igrač Universitatea Cluja.<ref>{{cite web |title=OFICIAL: Universitatea Craiova s-a despărțit de Jovo Lukic |url=https://www.ucv1948.ro/Jovo-Lukic |website=Universitatea Craiova |date=16. 6. 2025 |access-date=6. 5. 2026 |language=ro}}</ref><ref name="ucluj-profil"/> == Reprezentativna karijera == Lukić je bio član mlade reprezentacije Bosne i Hercegovine. Za selekciju do 21 godine pozivan je u kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo, uključujući utakmicu protiv Belgije u novembru 2020.<ref>{{cite web |title=Starčević odabrao igrače za utakmicu sa Belgijom |url=https://www.nfsbih.ba/bs/vijesti/nogomet-m/omladinske-selekcije-m/starcevic-odabrao-igrace-za-utakmicu-sa-belgijom/ |website=Nogometni/Fudbalski savez Bosne i Hercegovine |date=12. 11. 2020 |access-date=6. 5. 2026}}</ref> Za seniorsku reprezentaciju Bosne i Hercegovine debitirao je 19. decembra 2021. u prijateljskoj utakmici protiv Sjedinjenih Američkih Država, koju je Bosna i Hercegovina izgubila 1:0. U toj utakmici odigrao je 45 minuta.<ref name="nfsbih"/><ref name="nft"/> == Uspjesi == ;Borac Banja Luka * [[Premijer liga Bosne i Hercegovine]]: 2020/21, 2023/24<ref name="ucluj-profil"/> == Reference == {{Refspisak}} {{Sastav Bosne i Hercegovine na SP 2026. u nogometu}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Lukić, Jovo}} [[Kategorija:Rođeni 1998.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Šabac]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački nogometaši]] [[Kategorija:Nogometaši Sloge Doboj]] [[Kategorija:Nogometaši Krupe]] [[Kategorija:Nogometaši Borca (Banja Luka)]] [[Kategorija:Nogometaši Universitatee Craiova]] [[Kategorija:Nogometaši Universitatee Cluj]] [[Kategorija:Igrači na Svjetskom prvenstvu u nogometu 2026.]] ij3ssmlh3f6qvyvijl1449lbsdjkmjl 3898559 3898558 2026-06-12T20:02:31Z Panasko 146730 /* */ 3898559 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Jovo Lukić | slika = Jovo Lukić 97 (cropped).jpg | punoime = Jovo Lukić | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i godine|1998|11|28}} | rodnigrad = [[Šabac]] | rodnadržava = [[SR Jugoslavija]] | visina = 1,93 m | pozicija = [[Napadač (nogomet)|napadač]] | trenutniklub = [[FC Universitatea Cluj|Universitatea Cluj]] | brojnadresu = 17 | omladinskegodine = 2009–2015 | omladinskipogoni = Alfa Modriča | godine1 = 2016–2018 | klubovi1 = [[FK Sloga Doboj|Sloga Doboj]] | nastupi(golovi)1 = 43 (13) | godine2 = 2018–2020 | klubovi2 = [[FK Krupa|Krupa]] | nastupi(golovi)2 = 36 (12) | godine3 = 2019 | klubovi3 = → [[NK Zvijezda Gradačac|Zvijezda Gradačac]] | nastupi(golovi)3 = 14 (5) | godine4 = 2020–2024 | klubovi4 = [[FK Borac Banja Luka|Borac Banja Luka]] | nastupi(golovi)4 = 108 (30) | godine5 = 2024–2025 | klubovi5 = [[CS Universitatea Craiova|Universitatea Craiova]] | nastupi(golovi)5 = 27 (2) | godine6 = 2025– | klubovi6 = [[FC Universitatea Cluj|Universitatea Cluj]] | nastupi(golovi)6 = 32 (18) | nacionalnegodine1 = 2018–2020 | nacionalneekipe1 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine do 21 godine|Bosna i Hercegovina U-21]] | nacionalninastupi(golovi)1 = 4 (0) | nacionalnegodine2 = 2021– | nacionalneekipe2 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] | nacionalninastupi(golovi)2 = 3 (1) | zadnjeuređivanje = 12. juni 2026 }} '''Jovo Lukić''' bosanskohercegovački je [[nogomet]]aš koji igra kao [[napadač]] za rumunski klub [[FC Universitatea Cluj|Universitatea Cluj]]. Rođen je 28. novembra 1998, a tokom karijere igrao je za [[FK Sloga Doboj|Slogu Doboj]], [[FK Krupa|Krupu]], [[NK Zvijezda Gradačac|Zvijezdu Gradačac]], [[FK Borac Banja Luka|Borac Banju Luku]], [[CS Universitatea Craiova|Universitatea Craiovu]] i Universitatea Cluj.<ref name="nft">{{cite web |title=Jovo Lukić |url=https://www.national-football-teams.com/player/85006/Jovo_Lukic.html |website=National Football Teams |access-date=6. 5. 2026 |language=en}}</ref><ref name="ucluj-profil">{{cite web |title=Jovo Lukić |url=https://www.fcucluj.ro/profil/jovo-lukic |website=FC Universitatea Cluj |access-date=6. 5. 2026 |language=ro}}</ref> Bio je član mlade reprezentacije Bosne i Hercegovine, a za seniorsku reprezentaciju debitirao je 2021. u prijateljskoj utakmici protiv [[Nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjenih Američkih Država]].<ref name="nfsbih">{{cite web |title=Jovo Lukić |url=https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija/igraci-a-reprezentacije/?id=304&view=player |website=Nogometni/Fudbalski savez Bosne i Hercegovine |access-date=6. 5. 2026}}</ref> == Klupska karijera == Lukić je omladinski nogomet igrao u Alfi Modriča između 2009. i 2015, nakon čega je prešao u seniorski sastav Sloge Doboj. Za Slogu je nastupao u drugom rangu bosanskohercegovačkog nogometa i u 43 utakmice postigao 13 golova.<ref name="ucluj-profil"/> Od zime 2017. do ljeta 2020. igrao je za Krupu i Zvijezdu Gradačac. U tom periodu nastupao je i u [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer ligi Bosne i Hercegovine]] i u nižim rangovima, a u sezoni 2019/20. za Krupu je postigao 12 golova u 14 ligaških nastupa.<ref name="nft"/> U Borac Banju Luku prešao je 2020. U prvoj sezoni u banjalučkom klubu osvojio je naslov prvaka Bosne i Hercegovine, pri čemu je u ligaškom dijelu postigao osam golova u 17 nastupa.<ref name="ucluj-profil"/> Za Borac je igrao i u evropskim kvalifikacijama, uključujući kvalifikacije za [[UEFA Evropska liga|Evropsku ligu]] i [[UEFA Liga prvaka|Ligu prvaka]]. U sezoni 2023/24. osvojio je drugi naslov prvaka Bosne i Hercegovine s Borcem, a u domaćem prvenstvu postigao je 12 golova u 31 nastupu.<ref name="ucluj-profil"/> U septembru 2024. prešao je u rumunsku Universitatea Craiovu.<ref>{{cite web |title=Transferul lui Jovo Lukic, anunțat oficial de Universitatea Craiova |url=https://www.prosport.ro/www.prosport.ro/fotbal-intern/superliga/transferul-lui-jovo-lukic-anuntat-oficial-de-universitatea-craiova-prima-veste-buna-a-zilei-19983735 |website=ProSport |date=9. 9. 2024 |access-date=6. 5. 2026 |language=ro}}</ref> Za klub je u sezoni 2024/25. nastupio u 27 ligaških utakmica i postigao dva gola.<ref name="nft"/> U junu 2025. Universitatea Craiova objavila je raskid saradnje s Lukićem, a istog mjeseca postao je igrač Universitatea Cluja.<ref>{{cite web |title=OFICIAL: Universitatea Craiova s-a despărțit de Jovo Lukic |url=https://www.ucv1948.ro/Jovo-Lukic |website=Universitatea Craiova |date=16. 6. 2025 |access-date=6. 5. 2026 |language=ro}}</ref><ref name="ucluj-profil"/> == Reprezentativna karijera == Lukić je bio član mlade reprezentacije Bosne i Hercegovine. Za selekciju do 21 godine pozivan je u kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo, uključujući utakmicu protiv Belgije u novembru 2020.<ref>{{cite web |title=Starčević odabrao igrače za utakmicu sa Belgijom |url=https://www.nfsbih.ba/bs/vijesti/nogomet-m/omladinske-selekcije-m/starcevic-odabrao-igrace-za-utakmicu-sa-belgijom/ |website=Nogometni/Fudbalski savez Bosne i Hercegovine |date=12. 11. 2020 |access-date=6. 5. 2026}}</ref> Za seniorsku reprezentaciju Bosne i Hercegovine debitirao je 19. decembra 2021. u prijateljskoj utakmici protiv Sjedinjenih Američkih Država, koju je Bosna i Hercegovina izgubila 1:0. U toj utakmici odigrao je 45 minuta.<ref name="nfsbih"/><ref name="nft"/> == Uspjesi == ;Borac Banja Luka * [[Premijer liga Bosne i Hercegovine]]: 2020/21, 2023/24<ref name="ucluj-profil"/> == Reference == {{Refspisak}} {{Sastav Bosne i Hercegovine na SP 2026. u nogometu}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Lukić, Jovo}} [[Kategorija:Rođeni 1998.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Šabac]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački nogometaši]] [[Kategorija:Nogometaši Sloge Doboj]] [[Kategorija:Nogometaši Krupe]] [[Kategorija:Nogometaši Borca (Banja Luka)]] [[Kategorija:Nogometaši Universitatee Craiova]] [[Kategorija:Nogometaši Universitatee Cluj]] [[Kategorija:Igrači na Svjetskom prvenstvu u nogometu 2026.]] suo1brcaqpz8rjqwx3nsid1m1txa4zm 3898560 3898559 2026-06-12T20:03:40Z Panasko 146730 /* */ 3898560 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Jovo Lukić | slika = Jovo Lukić 97 (cropped).jpg | punoime = Jovo Lukić | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i godine|1998|11|28}} | rodnigrad = [[Šabac]] | rodnadržava = [[SR Jugoslavija]] | visina = 1,93 m | pozicija = [[Napadač (nogomet)|napadač]] | trenutniklub = [[FC Universitatea Cluj|Universitatea Cluj]] | brojnadresu = 17 | omladinskegodine = 2009–2015 | omladinskipogoni = Alfa Modriča | godine1 = 2016–2018 | klubovi1 = [[FK Sloga Doboj|Sloga Doboj]] | nastupi(golovi)1 = 43 (13) | godine2 = 2018–2020 | klubovi2 = [[FK Krupa|Krupa]] | nastupi(golovi)2 = 36 (12) | godine3 = 2019 | klubovi3 = → [[NK Zvijezda Gradačac|Zvijezda Gradačac]] | nastupi(golovi)3 = 14 (5) | godine4 = 2020–2024 | klubovi4 = [[FK Borac Banja Luka|Borac Banja Luka]] | nastupi(golovi)4 = 108 (30) | godine5 = 2024–2025 | klubovi5 = [[CS Universitatea Craiova|Universitatea Craiova]] | nastupi(golovi)5 = 27 (2) | godine6 = 2025– | klubovi6 = [[FC Universitatea Cluj|Universitatea Cluj]] | nastupi(golovi)6 = 32 (18) | nacionalnegodine1 = 2018–2020 | nacionalneekipe1 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine do 21 godine|BiH U-21]] | nacionalninastupi(golovi)1 = 4 (0) | nacionalnegodine2 = 2021– | nacionalneekipe2 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|BiH]] | nacionalninastupi(golovi)2 = 3 (1) | zadnjeuređivanje = 12. juni 2026 }} '''Jovo Lukić''' bosanskohercegovački je [[nogomet]]aš koji igra kao [[napadač]] za rumunski klub [[FC Universitatea Cluj|Universitatea Cluj]]. Rođen je 28. novembra 1998, a tokom karijere igrao je za [[FK Sloga Doboj|Slogu Doboj]], [[FK Krupa|Krupu]], [[NK Zvijezda Gradačac|Zvijezdu Gradačac]], [[FK Borac Banja Luka|Borac Banju Luku]], [[CS Universitatea Craiova|Universitatea Craiovu]] i Universitatea Cluj.<ref name="nft">{{cite web |title=Jovo Lukić |url=https://www.national-football-teams.com/player/85006/Jovo_Lukic.html |website=National Football Teams |access-date=6. 5. 2026 |language=en}}</ref><ref name="ucluj-profil">{{cite web |title=Jovo Lukić |url=https://www.fcucluj.ro/profil/jovo-lukic |website=FC Universitatea Cluj |access-date=6. 5. 2026 |language=ro}}</ref> Bio je član mlade reprezentacije Bosne i Hercegovine, a za seniorsku reprezentaciju debitirao je 2021. u prijateljskoj utakmici protiv [[Nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjenih Američkih Država]].<ref name="nfsbih">{{cite web |title=Jovo Lukić |url=https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija/igraci-a-reprezentacije/?id=304&view=player |website=Nogometni/Fudbalski savez Bosne i Hercegovine |access-date=6. 5. 2026}}</ref> == Klupska karijera == Lukić je omladinski nogomet igrao u Alfi Modriča između 2009. i 2015, nakon čega je prešao u seniorski sastav Sloge Doboj. Za Slogu je nastupao u drugom rangu bosanskohercegovačkog nogometa i u 43 utakmice postigao 13 golova.<ref name="ucluj-profil"/> Od zime 2017. do ljeta 2020. igrao je za Krupu i Zvijezdu Gradačac. U tom periodu nastupao je i u [[Premijer liga Bosne i Hercegovine|Premijer ligi Bosne i Hercegovine]] i u nižim rangovima, a u sezoni 2019/20. za Krupu je postigao 12 golova u 14 ligaških nastupa.<ref name="nft"/> U Borac Banju Luku prešao je 2020. U prvoj sezoni u banjalučkom klubu osvojio je naslov prvaka Bosne i Hercegovine, pri čemu je u ligaškom dijelu postigao osam golova u 17 nastupa.<ref name="ucluj-profil"/> Za Borac je igrao i u evropskim kvalifikacijama, uključujući kvalifikacije za [[UEFA Evropska liga|Evropsku ligu]] i [[UEFA Liga prvaka|Ligu prvaka]]. U sezoni 2023/24. osvojio je drugi naslov prvaka Bosne i Hercegovine s Borcem, a u domaćem prvenstvu postigao je 12 golova u 31 nastupu.<ref name="ucluj-profil"/> U septembru 2024. prešao je u rumunsku Universitatea Craiovu.<ref>{{cite web |title=Transferul lui Jovo Lukic, anunțat oficial de Universitatea Craiova |url=https://www.prosport.ro/www.prosport.ro/fotbal-intern/superliga/transferul-lui-jovo-lukic-anuntat-oficial-de-universitatea-craiova-prima-veste-buna-a-zilei-19983735 |website=ProSport |date=9. 9. 2024 |access-date=6. 5. 2026 |language=ro}}</ref> Za klub je u sezoni 2024/25. nastupio u 27 ligaških utakmica i postigao dva gola.<ref name="nft"/> U junu 2025. Universitatea Craiova objavila je raskid saradnje s Lukićem, a istog mjeseca postao je igrač Universitatea Cluja.<ref>{{cite web |title=OFICIAL: Universitatea Craiova s-a despărțit de Jovo Lukic |url=https://www.ucv1948.ro/Jovo-Lukic |website=Universitatea Craiova |date=16. 6. 2025 |access-date=6. 5. 2026 |language=ro}}</ref><ref name="ucluj-profil"/> == Reprezentativna karijera == Lukić je bio član mlade reprezentacije Bosne i Hercegovine. Za selekciju do 21 godine pozivan je u kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo, uključujući utakmicu protiv Belgije u novembru 2020.<ref>{{cite web |title=Starčević odabrao igrače za utakmicu sa Belgijom |url=https://www.nfsbih.ba/bs/vijesti/nogomet-m/omladinske-selekcije-m/starcevic-odabrao-igrace-za-utakmicu-sa-belgijom/ |website=Nogometni/Fudbalski savez Bosne i Hercegovine |date=12. 11. 2020 |access-date=6. 5. 2026}}</ref> Za seniorsku reprezentaciju Bosne i Hercegovine debitirao je 19. decembra 2021. u prijateljskoj utakmici protiv Sjedinjenih Američkih Država, koju je Bosna i Hercegovina izgubila 1:0. U toj utakmici odigrao je 45 minuta.<ref name="nfsbih"/><ref name="nft"/> == Uspjesi == ;Borac Banja Luka * [[Premijer liga Bosne i Hercegovine]]: 2020/21, 2023/24<ref name="ucluj-profil"/> == Reference == {{Refspisak}} {{Sastav Bosne i Hercegovine na SP 2026. u nogometu}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Lukić, Jovo}} [[Kategorija:Rođeni 1998.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Šabac]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački nogometaši]] [[Kategorija:Nogometaši Sloge Doboj]] [[Kategorija:Nogometaši Krupe]] [[Kategorija:Nogometaši Borca (Banja Luka)]] [[Kategorija:Nogometaši Universitatee Craiova]] [[Kategorija:Nogometaši Universitatee Cluj]] [[Kategorija:Igrači na Svjetskom prvenstvu u nogometu 2026.]] 5qzdh098bxlp3so7jtqxh6iecxhp641 10 534305 3898601 3894167 2026-06-13T10:43:01Z KWiki 9400 3898601 wikitext text/x-wiki {{Sastav nogometne reprezentacije | ime = Sastav Bosne i Hercegovine na SP 2026. u nogometu | bg = #002395 | fg = white | bordercolor = #FECB00 | država = Bosna i Hercegovina | država_genitiv = Bosne i Hercegovine | flagvar = | ekipa link = Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine | naslov = Sastav Bosne i Hercegovine | takmič = SP 2026. | takmič link = Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026. | pol = | p1 = [[Nikola Vasilj|Vasilj]] | p2 = [[Nihad Mujakić|Mujakić]] | p3 = [[Dennis Hadžikadunić|Hadžikadunić]] | p4 = [[Tarik Muharemović|Muharemović]] | p5 = [[Sead Kolašinac|Kolašinac]] | p6 = [[Benjamin Tahirović|Tahirović]] | p7 = [[Amar Dedić|Dedić]] | p8 = [[Armin Gigović|Gigović]] | p9 = [[Samed Baždar|Baždar]] | p10 = [[Ermedin Demirović|Demirović]] | p11 = [[Edin Džeko|Džeko]]&nbsp;{{kapiten}} | p12 = [[Mladen Jurkas|Jurkas]] | p13 = [[Ivan Bašić|Bašić]] | p14 = [[Ivan Šunjić|Šunjić]] | p15 = [[Amar Memić|Memić]] | p16 = [[Amir Hadžiahmetović|Hadžiahmetović]] | p17 = [[Dženis Burnić|Burnić]] | p18 = [[Nikola Katić|Katić]] | p19 = [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] | p20 = [[Esmir Bajraktarević|Bajraktarević]] | p21 = [[Stjepan Radeljić|Radeljić]] | p22 = [[Martin Zlomislić|Zlomislić]] | p23 = [[Haris Tabaković|Tabaković]] | p24 = [[Arjan Malić|Malić]] | p25 = [[Jovo Lukić|Lukić]] | p26 = [[Ermin Mahmić|Mahmić]] |selektor = [[Sergej Barbarez|Barbarez]] | bilješke = }}<noinclude> [[Kategorija:Navkutije sastava Bosne i Hercegovine na svjetskim prvenstvima u nogometu|2026.]] [[Kategorija:Navkutije sastava na Svjetskom prvenstvu u nogometu 2026.|Bosna i Hercegovina]] </noinclude> eih7335rbqp72y9y5elgscgsqh7n7wl 0 535347 3898598 3898471 2026-06-13T10:39:50Z AnToni 2325 /* Biografija */ 3898598 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Ema Zajmović | slika = Ema Zajmović 2017.jpg | opis = Zajmović 2017. | datum_rođenja = {{Datum rođenja i godine|1990|4|7}} | mjesto_rođenja = [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina]], [[SFR Jugoslavija]] | zanimanje = profesionalna [[poker]]ašica | poznat_po = prva žena koja je osvojila otvoreni glavni turnir [[World Poker Tour]]a | alma_mater = [[Univerzitet Laval]] }} '''Ema Zajmović''' (rođena 7. aprila 1990) [[Bosanskohercegovački Kanađani|bosanskohercegovačko-kanadska]] je profesionalna [[poker]]ašica. Godine 2017. osvojila je WPT Playground Main Event i postala prva žena koja je osvojila otvoreni glavni turnir [[World Poker Tour]]a.<ref name="WPT2024">{{cite web |last=Fiorvanti |first=Tim |title=Ema Zajmovic Turned Montreal Into Her Personal WPT Playground |url=https://www.worldpokertour.com/article/ema-zajmovic-turned-montreal-into-her-personal-wpt-playground |website=World Poker Tour |date=21. 10. 2024 |access-date=11. 6. 2026}}</ref><ref name="CardPlayer2017">{{cite web |last=Fast |first=Erik |title=Ema Zajmovic Becomes First Ever Female World Poker Tour Open Event Champion |url=https://www.cardplayer.com/poker-news/21345-ema-zajmovic-becomes-first-ever-female-world-poker-tour-open-event-champion |website=Card Player |date=15. 2. 2017 |access-date=11. 6. 2026}}</ref> U turnirskom pokeru najviše je vezana za nastupe u [[Kanada|Kanadi]], posebno u poker-klubu Playground u Kahnawakeu, blizu [[Montréal|Montreala]]. == Biografija == Rođena je u SR Bosni i Hercegovini, tada republici u sastavu [[SFR Jugoslavija|SFR Jugoslavije]]. Porodica se nakon rata preselila u [[Québec|Quebec]], gdje je odrasla u [[Quebec City]]ju.<ref name="PokerNews2017">{{cite web |last=Chaffin |first=Sean |title=First Female WPT Winner Ema Zajmovic Isn't Going Away Anytime Soon |url=https://www.pokernews.com/news/2017/03/first-female-wpt-winner-ema-zajmovic-interview-27386.htm |website=PokerNews |date=17. 3. 2017 |access-date=11. 6. 2026}}</ref> Na [[Univerzitet Laval|Univerzitetu Laval]] studirala je odnose s javnošću i stekla magistarsku diplomu iz političke komunikacije.<ref name="PokerNews2017"/> == Poker karijera == Prvi zabilježeni turnirski rezultat ostvarila je 2011. na sporednom turniru [[European Poker Tour]]a u [[Barcelona|Barceloni]].<ref name="Hendon">{{cite web |title=Ema Zajmovic |url=https://pokerdb.thehendonmob.com/player.php?a=r&n=211606 |website=The Hendon Mob Poker Database |access-date=11. 6. 2026}}</ref> U novembru 2016. završila je peta na WPT Montreal Main Eventu.<ref name="WPTProfile">{{cite web |title=Ema Zajmovic |url=https://www.worldpokertour.com/player/ema-zajmovic |website=World Poker Tour |access-date=11. 6. 2026}}</ref> U februaru 2017. osvojila je WPT Playground Main Event, turnir s 380 učesnika i nagradom od 241.500 kanadskih dolara za prvo mjesto.<ref name="CardPlayer2017"/><ref name="WPT2024"/> Tom pobjedom postala je prva žena koja je osvojila otvoreni glavni turnir WPT-a.<ref name="CardPlayer2017"/> U aprilu 2018. bila je druga na WPT Amsterdamu, a u novembru iste godine završila je druga i na WPT Montreal Main Eventu.<ref name="Hendon"/><ref name="WPTProfile"/> Prema profilu World Poker Toura, ima jednu WPT titulu i četiri finalna stola na Main Touru.<ref name="WPTProfile"/> == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Zajmović, Ema}} [[Kategorija:Rođeni 1990.]] [[Kategorija:Poker]] [[Kategorija:Kanadski sportisti]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački sportisti]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački emigranti u Kanadi]] ajd66ma6sblsdughwnn7e2s3lmhqgj4 0 535356 3898563 3898531 2026-06-12T21:53:39Z Bosancica by MK 173186 Preveden još jedan dio teksta sa Wikipedia en (Historijski pregled) 3898563 wikitext text/x-wiki U [[Psihoanaliza|psihoanalizi]] i drugim psihološkim teorijama, '''nesvjesno''' (ili '''nesvjesni um''') označava dio [[Psiha (psihologija)|psihe]] koji nije dostupan [[Introspekcija|introspekciji]], odnosno neposrednom svjesnom uvidu.<ref name="Westen_1999">{{cite journal |last=Westen |first=Drew |date=decembar 1999 |title=The Scientific Status of Unconscious Processes: Is Freud Really Dead? |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/000306519904700404 |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=47 |issue=4 |pages=1061–1106 |doi=10.1177/000306519904700404 |pmid=10650551 |s2cid=207080 |issn=0003-0651 |url-access=subscription |language=en}}</ref> Iako se nesvjesni procesi odvijaju izvan područja [[Svijest|svjesne]] spoznaje, smatra se da utječu na svjesne misli, osjećanja i ponašanje pojedinca.<ref name="Kahneman_2011">{{cite book |last=Kahneman |first=Daniel |date=2011 |title=Thinking, Fast and Slow |publisher=Penguin Books| location=London| isbn=978-0-141-03357-0 |url=https://cdn.penguin.co.uk/dam-assets/books/9780141033570/9780141033570-sample.pdf |access-date=11. 6. 2026 |language=en|quote=System 1 operates automatically and quickly, with little or no effort and no sense of voluntary control. System 2 allocates attention to the effortful mental activities that demand it, including complex computations.}}</ref> Pojam nesvjesnog uveo je njemački [[filozof]] [[Romantizam u filozofiji|romantizma]] [[Friedrich Schelling]] tokom 18. vijeka, dok ga je u engleski jezik kasnije prenio pjesnik i esejist [[Samuel Taylor Coleridge]].<ref name="Bynum_1981">{{cite book |last=Bynum |first=W. F. |editor-last1=Bynum |editor-first1=W. F. |editor-last2=Browne |editor-first2=E. J. |editor-last3=Porter |editor-first3=Roy |date=1981 |title=Dictionary of the History of Science |publisher=Princeton University Press| location=Princeton, N.J.| isbn=978-0-691-08287-5 |url=https://archive.org/details/dictionaryofhist0000unse_c7b4/page/n7/mode/2up |access-date=11. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Murray_2004">{{cite book |editor-last=Murray |editor-first=Christopher John |date=2004 |title=Encyclopedia of the Romantic Era, 1760-1850 |publisher=Fitzroy Dearborn| location=New York| isbn=978-1-579-58361-3 |url=https://archive.org/details/encyclopediaofro002unse_v8y9 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Razvoj koncepta nesvjesnog u [[Psihologija|psihologiji]] i široj kulturi u velikoj je mjeri povezan s radom austrijskog [[Neurologija|neurologa]] i [[Psihoanaliza|psihoanalitičara]] [[Sigmund Freud|Sigmunda Freuda]]. Prema [[Psihoanalitička teorija|psihoanalitičkoj teoriji]], nesvjesno se sastoji od ideja, sjećanja, želja i nagona koji su bili podvrgnuti mehanizmu [[Potiskivanje|potiskivanja]]. Impulsi i sadržaji koji izazivaju [[anksioznost]], često nastali u djetinjstvu, bivaju blokirani iz svijesti, ali ne prestaju postojati. Naprotiv, oni nastavljaju djelovati iz nesvjesnog i vršiti stalni pritisak prema ulasku u svijest. Međutim, sadržaji nesvjesnog ne pojavljuju se u svijesti u svom izvornom obliku. Oni se izražavaju posredno, kroz prikrivljene ili simbolički preoblikovane forme, poput [[San|snova]], neurotskih simptoma, [[Freudova omaška|omaški u govoru]] i šala. Zbog toga je zadatak psihoanalitičara da tumačenjem takvih manifestacija pokuša otkriti prirodu potisnutih sadržaja i nesvjesnih konflikata koji se nalaze u njihovoj pozadini. Nesvjesno se često opisuje kao izvor snova i automatskih misli, odnosno misli koje se pojavljuju bez očiglednog svjesnog uzroka. Također se smatra mjestom pohrane potisnutih sjećanja, a koja u određenim okolnostima mogu ponovo postati dostupna svijesti, kao i implicitnog znanja, odnosno vještina i informacija koje su toliko usvojene da ih primjenjujemo bez svjesnog razmišljanja. S nesvjesnim procesima povezuju se i različita stanja polusvjesnosti, uključujući [[Budnost|buđenje]], [[implicitno pamćenje]], [[Subliminalni podražaji|subliminalnu percepciju]], [[trans]], [[Hipnagogija|hipnagogiju]] i [[Hipnoza|hipnozu]]. Stanja poput [[Spavanje|spavanja]], [[Mjesečarenje|mjesečarenja]], [[San|san]]janja, [[delirij]]a i [[koma|kome]] također mogu ukazivati na djelovanje nesvjesnih procesa, iako se ona ne smatraju samim nesvjesnim, već njihovim mogućim manifestacijama ili indikatorima. Iako je koncept nesvjesnog imao značajan utjecaj na razvoj [[Psihologija|psihologije]], [[Psihoterapija|psihoterapije]] i šire kulture, pojedini autori dovodili su u pitanje njegovo postojanje ili način na koji ga je psihoanaliza konceptualizovala.<ref name="Honderich_2009">{{cite book |editor-last=Honderich |editor-first=Ted |date=2009 |title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press| location=Oxford| isbn=978-0-19-926479-7 |url=https://archive.org/details/ted-honderich-the-oxford-companion-to-philosophy-new-edition |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Stannard_1982">{{cite book |last=Stannard |first=David E. |date=1982 |title=Shrinking History: On Freud and the Failure of Psychohistory |publisher=Oxford University Press| location=New York| isbn=978-0-19-503044-0 |url=https://archive.org/details/shrinkinghistory0000stan |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Webster_1995">{{cite book |last=Webster |first=Richard |date=1995 |title=Why Freud Was Wrong: Sin, Science, and Psychoanalysis |publisher=BasicBooks| location=New York, NY| isbn=978-0-465-09579-7 |url=https://archive.org/details/whyfreudwaswrong0000webs_m8i9 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Karbelnig_2020">{{cite journal |last=Karbelnig |first=Alan Michael |date=2020 |title=The theater of the unconscious mind |journal=Psychoanalytic Psychology |volume=37 |issue=4 |pages=273–281 |doi=10.1037/pap0000251 |issn=1939-1331 |s2cid=198760071 |url=https://www.academia.edu/43301213/The_Theater_of_the_Unconscious_Mind |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Historijski pregled == === Njemačka tradicija === Pojam ″nesvjesno″ ({{de|unbewusst}}) uveo je njemački filozof [[Friedrich Schelling]] krajem 18. i početkom 19. vijeka. Upotrijebio ga je u djelu ''[[Sistem transcendentalnog idealizma]]'', a kasnije ga je u engleski jezik prenio pjesnik i esejist [[Samuel Taylor Coleridge]] u djelu ''Biographia Literaria''.<ref name="Bynum_1981" /><ref name="Murray_2004" /> Međutim, pojedini autori ukazuju da su se srodni izrazi pojavljivali i ranije. Tako se rijetki primjeri upotrebe termina ″nesvjesnost″ ({{de|Unbewußtseyn}}) mogu pronaći u djelima njemačkog ljekara i filozofa [[Ernst Platner|Ernsta Platnera]] iz druge polovine 18. vijeka.<ref name="Platner_1793">{{cite book |last=Platner |first=Ernst |date=1793 |title=Philosophische Aphorismen nebst einigen Anleitungen zur philosophischen Geschichte |volume=Vol. 1 |publisher=Schwickertscher Verlag |location=Leipzig |url=https://archive.org/details/bub_gb_4748AAAAYAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=de}}</ref><ref name="Nicholls_2010">{{cite book |editor-last1=Nicholls |editor-first1=Angus |editor-last2=Liebscher |editor-first2=Martin |date=2010 |title=Thinking the Unconscious: Nineteenth-Century German Thought |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |url=https://www.academia.edu/33877397/Angus_Nicholls_and_Martin_Liebscher_Thinking_the_Unconscious_19th_Century_German_Thought |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Vede === Ideje o psihičkim procesima koji djeluju izvan neposredne svijesti pojedinca prisutne su u mnogim drevnim kulturama. U antičkom svijetu takvi utjecaji često su se objašnjavali pojmovima iskušenja, božanske inspiracije ili djelovanja božanstava na ljudske motive i postupke. Ideja o unutrašnjim psihičkim procesima koji djeluju izvan svjesne kontrole bila je prisutna još u antičkom periodu te se može pronaći u različitim kulturama. Pojedini aspekti mentalnog života koji bi se danas mogli povezati s nesvjesnim spominju se u [[Hinduizam|hinduističkim]] tekstovima poznatim kao [[Vede]], nastalim između približno 2500. i 600. godine p.n.e. Takva tumačenja danas se ponekad povezuju s konceptima prisutnim u [[Ajurveda|ajurvedskoj]] tradiciji medicine i [[Indijska psihologija|vedskoj psihologiji]]. medicine.<ref name="Alexander_1990">{{cite book |last=Alexander |first=C. N. |title=Higher Stages of Human Development: Perspectives on Adult Growth |editor-last1=Alexander |editor-first1=C. N. |editor-last2=Langer |editor-first2=E. J. |chapter=Growth of Higher Stages of Consciousness: Maharishi's Vedic Psychology of Human Development |date=1990 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=978-0-19-503483-7 |url=https://archive.org/details/higherstagesofhu0000unse |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Paracelsus === [[Paracelsus]] smatra se prvim autorom koji je u svojim djelima spomenuo nesvjesni aspekt spoznaje. Na to se posebno ukazuje u njegovom djelu ''O bolestima'' objavljenom 1567. Njegov pristup proučavanju i liječenju bolesti rezultirao je razvojem sistema koji pojedini autori smatraju jednim od začetaka moderne naučne psihologije.<ref name="Harms_1967">{{cite book |last=Harms |first=Ernest |date=1967 |title=Origins of Modern Psychiatry |publisher=Thomas |location=Springfield, IL |isbn=978-0-398-00781-2 |url=https://books.google.ba/books/about/Origins_of_Modern_Psychiatry.html?id=ULprAAAAMAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Shakespeare === [[William Shakespeare]] u mnogim svojim dramama istraživao je ulogu nesvjesnih psihičkih procesa, iako ih nije nazivao tim imenom.<ref name="Faber_1970">{{cite book |editor-last=Faber |editor-first=Mel D. |date=1970 |title=The Design Within: Psychoanalytic Approaches to Shakespeare |publisher=Science House |location=New York |isbn=978-0-87668-024-7 |url=https://books.google.ba/books/about/The_Design_Within.html?id=-Ry6AAAAIAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Filozofija === U djelu ''[[Antropologija u pragmatičnom pogledu]]'' filozof [[Immanuel Kant]] bio je među prvim autorima koji su raspravljali o nesvjesnim predstavama i idejama.<ref name="Hartmann_1884">{{cite book |last=Hartmann |first=Eduard von |translator-last=Coupland |translator-first=William Chatterton |date=1884 |title=Philosophy of the Unconscious: Speculative Results According to the Inductive Method of Physical Science |volume=Vol. 1 |publisher=Trübner |location=London |url=https://archive.org/details/philosophyofunco01hartiala |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Tokom 19. vijeka pojam nesvjesnog javlja se i u djelima brojnih zapadnih filozofa, među kojima su [[Arthur Schopenhauer]],<ref name="Ellenberger_1970">{{cite book |last=Ellenberger |first=Henri F. |date=1970 |title=The Discovery of the Unconscious: The History and Evolution of Dynamic Psychiatry |publisher=Basic Books |location=New York |isbn=978-0-465-01672-3 |url=https://archive.org/details/discoveryofuncon00ellerich |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Young_1994">{{cite journal |last1=Young |first1=Christopher |last2=Brook |first2=Andrew |date=1994 |title=Schopenhauer and Freud |journal=International Journal of Psycho-Analysis |volume=75 |pages=101–118 |url=https://www.academia.edu/731311/Schopenhauer_and_Freud |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Baruch Spinoza]], [[Gottfried Wilhelm Leibniz]], [[Johann Gottlieb Fichte]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Eduard von Hartmann]], [[Carl Gustav Carus]], [[Søren Kierkegaard]], [[Friedrich Nietzsche]]<ref name="Nietzsche_1974">{{cite book |last=Nietzsche |first=Friedrich |translator-last=Kaufmann |translator-first=Walter |date=1974 |title=The Gay Science: With a Prelude in Rhymes and an Appendix of Songs |publisher=Vintage Books |location=New York |isbn=978-0-394-71985-6 |url=https://philoslugs.files.wordpress.com/2016/12/the-gay-science-friedrich-nietzsche.pdf |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> i [[Thomas Carlyle]].<ref name="Fletcher_1905">{{cite news |last=Fletcher |first=Jefferson B. |date=1905-05-01 |title=Newman and Carlyle: An Unrecognized Affinity |work=The Atlantic |url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1905/05/newman-and-carlyle-an-unrecognized-affinity/637948/ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema pojedinim autorima, teorija nesvjesnog bila je prisutna u filozofskoj misli još od početka 19. vijeka, posebno u djelima Schopenhauera, von Hartmanna i Carusa, koji se često navode među pretečama kasnijih psiholoških i psihoanalitičkih koncepcija nesvjesnog.<ref name="Staude_1976">{{cite journal |last=Staude |first=John Raphael |date=1976 |title=From Depth Psychology to Depth Sociology: Freud, Jung, and Lévi-Strauss |journal=Theory and Society |volume=3 |issue=3 |pages=303–338 |publisher=Springer |url=https://www.jstor.org/stable/656968 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Na [[Univerzitet u Parizu|Univerzitetu u Parizu]] [[Edmond Colsenet]] je 1880. odbranio doktorsku disertaciju posvećenu nesvjesnom. U Francuskoj su se ovom temom bavili i [[Élie Rabier]] te [[Alfred Fouillée]], koji su razvijali sinteze o nesvjesnom u periodu kada se Freud još nije bavio ovim konceptom.<ref name="Nicolas_Fedi_2008">{{cite book |last1=Nicolas |first1=Serge |last2=Fedi |first2=Laurent |date=2008 |title=Un débat sur l'inconscient avant Freud: La réception de Eduard von Hartmann chez les psychologues et philosophes français |publisher=L'Harmattan |location=Paris |page=8 |isbn=978-2-296-05655-8 |url=https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9782296198371_A24207224/preview-9782296198371_A24207224.pdf|language=fr}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nesvjesno| ]] [[Kategorija:Neologizmi 18. vijeka]] [[Kategorija:Analitička psihologija]] [[Kategorija:Centralni nervni sistem]] [[Kategorija:Freudovska psihologija]] [[Kategorija:Hipnoza]] [[Kategorija:Mentalni procesi]] [[Kategorija:Neuropsihologija]] [[Kategorija:Psihoanalitička terminologija]] [[Kategorija:Psihodinamika]] [[Kategorija:Psihoanalitička teorija]] gkh2k8cp0pckaj8w5o9xt2r2x7fozzw 3898584 3898563 2026-06-13T07:08:03Z Bosancica by MK 173186 Preveden još jedan dio teksta sa Wikipedia en 3898584 wikitext text/x-wiki U [[Psihoanaliza|psihoanalizi]] i drugim psihološkim teorijama, '''nesvjesno''' (ili '''nesvjesni um''') označava dio [[Psiha (psihologija)|psihe]] koji nije dostupan [[Introspekcija|introspekciji]], odnosno neposrednom svjesnom uvidu.<ref name="Westen_1999">{{cite journal |last=Westen |first=Drew |date=decembar 1999 |title=The Scientific Status of Unconscious Processes: Is Freud Really Dead? |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/000306519904700404 |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=47 |issue=4 |pages=1061–1106 |doi=10.1177/000306519904700404 |pmid=10650551 |s2cid=207080 |issn=0003-0651 |url-access=subscription |language=en}}</ref> Iako se nesvjesni procesi odvijaju izvan područja [[Svijest|svjesne]] spoznaje, smatra se da utječu na svjesne misli, osjećanja i ponašanje pojedinca.<ref name="Kahneman_2011">{{cite book |last=Kahneman |first=Daniel |date=2011 |title=Thinking, Fast and Slow |publisher=Penguin Books| location=London| isbn=978-0-141-03357-0 |url=https://cdn.penguin.co.uk/dam-assets/books/9780141033570/9780141033570-sample.pdf |access-date=11. 6. 2026 |language=en|quote=System 1 operates automatically and quickly, with little or no effort and no sense of voluntary control. System 2 allocates attention to the effortful mental activities that demand it, including complex computations.}}</ref> Pojam nesvjesnog uveo je njemački [[filozof]] [[Romantizam u filozofiji|romantizma]] [[Friedrich Schelling]] tokom 18. vijeka, dok ga je u engleski jezik kasnije prenio pjesnik i esejist [[Samuel Taylor Coleridge]].<ref name="Bynum_1981">{{cite book |last=Bynum |first=W. F. |editor-last1=Bynum |editor-first1=W. F. |editor-last2=Browne |editor-first2=E. J. |editor-last3=Porter |editor-first3=Roy |date=1981 |title=Dictionary of the History of Science |publisher=Princeton University Press| location=Princeton, N.J.| isbn=978-0-691-08287-5 |url=https://archive.org/details/dictionaryofhist0000unse_c7b4/page/n7/mode/2up |access-date=11. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Murray_2004">{{cite book |editor-last=Murray |editor-first=Christopher John |date=2004 |title=Encyclopedia of the Romantic Era, 1760-1850 |publisher=Fitzroy Dearborn| location=New York| isbn=978-1-579-58361-3 |url=https://archive.org/details/encyclopediaofro002unse_v8y9 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Razvoj koncepta nesvjesnog u [[Psihologija|psihologiji]] i široj kulturi u velikoj je mjeri povezan s radom austrijskog [[Neurologija|neurologa]] i [[Psihoanaliza|psihoanalitičara]] [[Sigmund Freud|Sigmunda Freuda]]. Prema [[Psihoanalitička teorija|psihoanalitičkoj teoriji]], nesvjesno se sastoji od ideja, sjećanja, želja i nagona koji su bili podvrgnuti mehanizmu [[Potiskivanje|potiskivanja]]. Impulsi i sadržaji koji izazivaju [[anksioznost]], često nastali u djetinjstvu, bivaju blokirani iz svijesti, ali ne prestaju postojati. Naprotiv, oni nastavljaju djelovati iz nesvjesnog i vršiti stalni pritisak prema ulasku u svijest. Međutim, sadržaji nesvjesnog ne pojavljuju se u svijesti u svom izvornom obliku. Oni se izražavaju posredno, kroz prikrivljene ili simbolički preoblikovane forme, poput [[San|snova]], neurotskih simptoma, [[Freudova omaška|omaški u govoru]] i šala. Zbog toga je zadatak psihoanalitičara da tumačenjem takvih manifestacija pokuša otkriti prirodu potisnutih sadržaja i nesvjesnih konflikata koji se nalaze u njihovoj pozadini. Nesvjesno se često opisuje kao izvor snova i automatskih misli, odnosno misli koje se pojavljuju bez očiglednog svjesnog uzroka. Također se smatra mjestom pohrane potisnutih sjećanja, a koja u određenim okolnostima mogu ponovo postati dostupna svijesti, kao i implicitnog znanja, odnosno vještina i informacija koje su toliko usvojene da ih primjenjujemo bez svjesnog razmišljanja. S nesvjesnim procesima povezuju se i različita stanja polusvjesnosti, uključujući [[Budnost|buđenje]], [[implicitno pamćenje]], [[Subliminalni podražaji|subliminalnu percepciju]], [[trans]], [[Hipnagogija|hipnagogiju]] i [[Hipnoza|hipnozu]]. Stanja poput [[Spavanje|spavanja]], [[Mjesečarenje|mjesečarenja]], [[San|san]]janja, [[delirij]]a i [[koma|kome]] također mogu ukazivati na djelovanje nesvjesnih procesa, iako se ona ne smatraju samim nesvjesnim, već njihovim mogućim manifestacijama ili indikatorima. Iako je koncept nesvjesnog imao značajan utjecaj na razvoj [[Psihologija|psihologije]], [[Psihoterapija|psihoterapije]] i šire kulture, pojedini autori dovodili su u pitanje njegovo postojanje ili način na koji ga je psihoanaliza konceptualizovala.<ref name="Honderich_2009">{{cite book |editor-last=Honderich |editor-first=Ted |date=2009 |title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press| location=Oxford| isbn=978-0-19-926479-7 |url=https://archive.org/details/ted-honderich-the-oxford-companion-to-philosophy-new-edition |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Stannard_1982">{{cite book |last=Stannard |first=David E. |date=1982 |title=Shrinking History: On Freud and the Failure of Psychohistory |publisher=Oxford University Press| location=New York| isbn=978-0-19-503044-0 |url=https://archive.org/details/shrinkinghistory0000stan |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Webster_1995">{{cite book |last=Webster |first=Richard |date=1995 |title=Why Freud Was Wrong: Sin, Science, and Psychoanalysis |publisher=BasicBooks| location=New York, NY| isbn=978-0-465-09579-7 |url=https://archive.org/details/whyfreudwaswrong0000webs_m8i9 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Karbelnig_2020">{{cite journal |last=Karbelnig |first=Alan Michael |date=2020 |title=The theater of the unconscious mind |journal=Psychoanalytic Psychology |volume=37 |issue=4 |pages=273–281 |doi=10.1037/pap0000251 |issn=1939-1331 |s2cid=198760071 |url=https://www.academia.edu/43301213/The_Theater_of_the_Unconscious_Mind |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Historijski pregled == === Njemačka tradicija === Pojam ″nesvjesno″ ({{de|unbewusst}}) uveo je njemački filozof [[Friedrich Schelling]] krajem 18. i početkom 19. vijeka. Upotrijebio ga je u djelu ''[[Sistem transcendentalnog idealizma]]'', a kasnije ga je u engleski jezik prenio pjesnik i esejist [[Samuel Taylor Coleridge]] u djelu ''Biographia Literaria''.<ref name="Bynum_1981" /><ref name="Murray_2004" /> Međutim, pojedini autori ukazuju da su se srodni izrazi pojavljivali i ranije. Tako se rijetki primjeri upotrebe termina ″nesvjesnost″ ({{de|Unbewußtseyn}}) mogu pronaći u djelima njemačkog ljekara i filozofa [[Ernst Platner|Ernsta Platnera]] iz druge polovine 18. vijeka.<ref name="Platner_1793">{{cite book |last=Platner |first=Ernst |date=1793 |title=Philosophische Aphorismen nebst einigen Anleitungen zur philosophischen Geschichte |volume=Vol. 1 |publisher=Schwickertscher Verlag |location=Leipzig |url=https://archive.org/details/bub_gb_4748AAAAYAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=de}}</ref><ref name="Nicholls_2010">{{cite book |editor-last1=Nicholls |editor-first1=Angus |editor-last2=Liebscher |editor-first2=Martin |date=2010 |title=Thinking the Unconscious: Nineteenth-Century German Thought |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |url=https://www.academia.edu/33877397/Angus_Nicholls_and_Martin_Liebscher_Thinking_the_Unconscious_19th_Century_German_Thought |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Vede === Ideje o psihičkim procesima koji djeluju izvan neposredne svijesti pojedinca prisutne su u mnogim drevnim kulturama. U antičkom svijetu takvi utjecaji često su se objašnjavali pojmovima iskušenja, božanske inspiracije ili djelovanja božanstava na ljudske motive i postupke. Ideja o unutrašnjim psihičkim procesima koji djeluju izvan svjesne kontrole bila je prisutna još u antičkom periodu te se može pronaći u različitim kulturama. Pojedini aspekti mentalnog života koji bi se danas mogli povezati s nesvjesnim spominju se u [[Hinduizam|hinduističkim]] tekstovima poznatim kao [[Vede]], nastalim između približno 2500. i 600. godine p.n.e. Takva tumačenja danas se ponekad povezuju s konceptima prisutnim u [[Ajurveda|ajurvedskoj]] tradiciji medicine i [[Indijska psihologija|vedskoj psihologiji]]. medicine.<ref name="Alexander_1990">{{cite book |last=Alexander |first=C. N. |title=Higher Stages of Human Development: Perspectives on Adult Growth |editor-last1=Alexander |editor-first1=C. N. |editor-last2=Langer |editor-first2=E. J. |chapter=Growth of Higher Stages of Consciousness: Maharishi's Vedic Psychology of Human Development |date=1990 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=978-0-19-503483-7 |url=https://archive.org/details/higherstagesofhu0000unse |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Paracelsus === [[Paracelsus]] smatra se prvim autorom koji je u svojim djelima spomenuo nesvjesni aspekt spoznaje. Na to se posebno ukazuje u njegovom djelu ''O bolestima'' objavljenom 1567. Njegov pristup proučavanju i liječenju bolesti rezultirao je razvojem sistema koji pojedini autori smatraju jednim od začetaka moderne naučne psihologije.<ref name="Harms_1967">{{cite book |last=Harms |first=Ernest |date=1967 |title=Origins of Modern Psychiatry |publisher=Thomas |location=Springfield, IL |isbn=978-0-398-00781-2 |url=https://books.google.ba/books/about/Origins_of_Modern_Psychiatry.html?id=ULprAAAAMAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Shakespeare === [[William Shakespeare]] u mnogim svojim dramama istraživao je ulogu nesvjesnih psihičkih procesa, iako ih nije nazivao tim imenom.<ref name="Faber_1970">{{cite book |editor-last=Faber |editor-first=Mel D. |date=1970 |title=The Design Within: Psychoanalytic Approaches to Shakespeare |publisher=Science House |location=New York |isbn=978-0-87668-024-7 |url=https://books.google.ba/books/about/The_Design_Within.html?id=-Ry6AAAAIAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Filozofija === U djelu ''[[Antropologija u pragmatičnom pogledu]]'' filozof [[Immanuel Kant]] bio je među prvim autorima koji su raspravljali o nesvjesnim predstavama i idejama.<ref name="Hartmann_1884">{{cite book |last=Hartmann |first=Eduard von |translator-last=Coupland |translator-first=William Chatterton |date=1884 |title=Philosophy of the Unconscious: Speculative Results According to the Inductive Method of Physical Science |volume=Vol. 1 |publisher=Trübner |location=London |url=https://archive.org/details/philosophyofunco01hartiala |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Tokom 19. vijeka pojam nesvjesnog javlja se i u djelima brojnih zapadnih filozofa, među kojima su [[Arthur Schopenhauer]],<ref name="Ellenberger_1970">{{cite book |last=Ellenberger |first=Henri F. |date=1970 |title=The Discovery of the Unconscious: The History and Evolution of Dynamic Psychiatry |publisher=Basic Books |location=New York |isbn=978-0-465-01672-3 |url=https://archive.org/details/discoveryofuncon00ellerich |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Young_1994">{{cite journal |last1=Young |first1=Christopher |last2=Brook |first2=Andrew |date=1994 |title=Schopenhauer and Freud |journal=International Journal of Psycho-Analysis |volume=75 |pages=101–118 |url=https://www.academia.edu/731311/Schopenhauer_and_Freud |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Baruch Spinoza]], [[Gottfried Wilhelm Leibniz]], [[Johann Gottlieb Fichte]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Eduard von Hartmann]], [[Carl Gustav Carus]], [[Søren Kierkegaard]], [[Friedrich Nietzsche]]<ref name="Nietzsche_1974">{{cite book |last=Nietzsche |first=Friedrich |translator-last=Kaufmann |translator-first=Walter |date=1974 |title=The Gay Science: With a Prelude in Rhymes and an Appendix of Songs |publisher=Vintage Books |location=New York |isbn=978-0-394-71985-6 |url=https://philoslugs.files.wordpress.com/2016/12/the-gay-science-friedrich-nietzsche.pdf |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> i [[Thomas Carlyle]].<ref name="Fletcher_1905">{{cite news |last=Fletcher |first=Jefferson B. |date=1905-05-01 |title=Newman and Carlyle: An Unrecognized Affinity |work=The Atlantic |url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1905/05/newman-and-carlyle-an-unrecognized-affinity/637948/ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema pojedinim autorima, teorija nesvjesnog bila je prisutna u filozofskoj misli još od početka 19. vijeka, posebno u djelima Schopenhauera, von Hartmanna i Carusa, koji se često navode među pretečama kasnijih psiholoških i psihoanalitičkih koncepcija nesvjesnog.<ref name="Staude_1976">{{cite journal |last=Staude |first=John Raphael |date=1976 |title=From Depth Psychology to Depth Sociology: Freud, Jung, and Lévi-Strauss |journal=Theory and Society |volume=3 |issue=3 |pages=303–338 |publisher=Springer |url=https://www.jstor.org/stable/656968 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Na [[Univerzitet u Parizu|Univerzitetu u Parizu]] [[Edmond Colsenet]] je 1880. odbranio doktorsku disertaciju posvećenu nesvjesnom. U Francuskoj su se ovom temom bavili i [[Élie Rabier]] te [[Alfred Fouillée]], koji su razvijali sinteze o nesvjesnom u periodu kada se Freud još nije bavio ovim konceptom.<ref name="Nicolas_Fedi_2008">{{cite book |last1=Nicolas |first1=Serge |last2=Fedi |first2=Laurent |date=2008 |title=Un débat sur l'inconscient avant Freud: La réception de Eduard von Hartmann chez les psychologues et philosophes français |publisher=L'Harmattan |location=Paris |page=8 |isbn=978-2-296-05655-8 |url=https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9782296198371_A24207224/preview-9782296198371_A24207224.pdf|language=fr}}</ref> === Psihologija === ==== Devetnaesti vijek ==== Prema historičaru psihologije Marku Altschuleu, "teško je — ili možda nemoguće — pronaći psihologa ili psihijatra iz 19. vijeka koji nije prepoznao nesvjesnu moždanu aktivnost ne samo kao stvarnu, već i kao izuzetno važnu".<ref name="Altschule_1977">{{cite book |last=Altschule |first=Mark D. |date=1977 |title=Origins of Concepts in Human Behavior: Social and Cultural Factors |publisher=Hemisphere Publishing Corporation |location=Washington, D.C. |isbn=978-0-470-99001-8 |url=https://books.google.ru/books/about/Origins_of_concepts_in_human_behavior.html?id=puwkAAAAMAAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Tokom 19. vijeka pojam nesvjesnog postao je značajna tema u psihologiji i srodnim disciplinama. Njemački psiholozi [[Gustav Fechner]] i [[Wilhelm Wundt]] koristili su ga u okviru [[Eksperimentalna psihologija|eksperimentalne psihologije]] kako bi objasnili način na koji um organizuje mnoštvo nepovezanih [[Osjetni podaci|osjetnih podataka]] na nesvjesnom nivou prije nego što se oni pojave u svijesti kao smislena cjelina.<ref name="Wozniak_1992">{{cite book |last=Wozniak |first=Robert H. |date=1992 |title=Mind and Body: René Descartes to William James |publisher=National Library of Medicine / American Psychological Association |location=Bethesda, Md. / Washington, D.C. |url=https://archive.org/details/9301710.nlm.nih.gov |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Godine 1869. [[Eduard von Hartmann]] objavio je djelo ''[[Filozofija nesvjesnog]]'', jedno od najutjecajnijih djela posvećenih ovoj temi u 19. vijeku.<ref name="Hartmann_1884" /> Kada [[psihoanaliza]] još nije bila razvijena, [[William James]] je u svom kapitalnom djelu ''[[Principi psihologije]]'' (1890) razmatrao načine na koje su filozofi i psiholozi, uključujući [[Arthur Schopenhauer|Schopenhauera]], [[Eduard von Hartmann|von Hartmanna]], [[Pierre Janet|Pierrea Janeta]] i [[Alfred Binet|Alfreda Bineta]], koristili pojmove ″nesvjesno″ i ″podsvjesno″.<ref name="Meyer_Borch-Jacobsen_2005">{{cite book |last=Meyer |first=Catherine |last2=Borch-Jacobsen |first2=Mikkel |date=2005 |title=Le livre noir de la psychanalyse: Vivre, penser et aller mieux sans Freud |publisher=Les Arènes |location=Paris |isbn=978-2-912485-88-5 |url=https://books.google.ba/books/about/Le_livre_noir_de_la_psychanalyse.html?id=R1oQAQAAIAAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=fr}}</ref> === Freud === [[Datoteka:Freudov ledeni brijeg - Svjesno predsvjesno i nesvjesno (bs).png|mini|mini|desno|300px|Metafora ledenog brijega koju je predložio [[Gustav Fechner|G. T. Fechner]] često se koristi za vizuelni prikaz Freudove teorije da većina ljudskog uma funkcioniše nesvjesno.<ref name="Green_2019">{{cite journal |last=Green |first=Christopher D. |date=2019 |title=Where did Freud's iceberg metaphor of mind come from? |journal=History of Psychology |volume=22 |issue=4 |pages=369–372 |doi=10.1037/hop0000135_b |issn=1939-0610 |pmid=31633371 |url=https://www.researchgate.net/publication/336958549_Where_did_Freud's_iceberg_metaphor_of_mind_come_from |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref>]] [[Sigmund Freud]] i njegovi sljedbenici razvili su teorijsko objašnjenje nesvjesnog uma. Freud je koncept nesvjesnog postavio u centar psihoanalitičke teorije te ga koristio za objašnjenje nastanka i djelovanja [[Mentalni poremećaj|psihičkih poremećaja]].<ref name="Freud_1949">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1949 |title=An Outline of Psycho-Analysis |publisher=Hogarth Press |location=London |url=https://archive.org/details/b2981487x |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Za Freuda nesvjesno nije predstavljalo samo ono što nije prisutno u svijesti. Takvo shvatanje označavao je kao ''deskriptivno nesvjesno'' i smatrao ga je tek polazištem za dublje proučavanje psihičkog života. Istovremeno je razlikovao nesvjesno od ''predsvjesnog''. [[Predsvjesno]] obuhvata misli, sjećanja i druge psihičke sadržaje koji trenutno nisu prisutni u svijesti, ali mogu postati svjesni, dok nesvjesno čine sadržaji koji su procesom [[Potiskivanje|potiskivanja]] postali nedostupni svijesti. Razlikovanje i međusobni odnos svijesti, predsvjesnog i nesvjesnog činili su osnovu Freudovog ''topografskog modela'' psihe.<ref name="Freud_1963">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |editor-last=Rieff |editor-first=Philip |date=1963 |title=General Psychological Theory: Papers on Metapsychology |publisher=Collier Books |location=New York |url=https://web.english.upenn.edu/~cavitch/pdf-library/Freud_Unconscious.pdf |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Kasnije je, nastojeći prevladati nejasnoće povezane s pojmom nesvjesnog, razvio ''strukturni model'' psihe, u kojem su nesvjesni procesi objašnjeni kroz odnos [[Id, ego i super-ego|ida, ega i superega]].<ref name="Freud_1926">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1926 |title=The Ego and the Id |publisher=The Hogarth Press / Institute of Psycho-Analysis |location=London |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.218607/page/n5/mode/2up |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nesvjesno| ]] [[Kategorija:Neologizmi 18. vijeka]] [[Kategorija:Analitička psihologija]] [[Kategorija:Centralni nervni sistem]] [[Kategorija:Freudovska psihologija]] [[Kategorija:Hipnoza]] [[Kategorija:Mentalni procesi]] [[Kategorija:Neuropsihologija]] [[Kategorija:Psihoanalitička terminologija]] [[Kategorija:Psihodinamika]] [[Kategorija:Psihoanalitička teorija]] 9znu0v0vlkuyxppym3jbgkvksc67r37 3898585 3898584 2026-06-13T10:06:27Z Bosancica by MK 173186 Preveden još jedan dio sa Wikipedia en 3898585 wikitext text/x-wiki U [[Psihoanaliza|psihoanalizi]] i drugim psihološkim teorijama, '''nesvjesno''' (ili '''nesvjesni um''') označava dio [[Psiha (psihologija)|psihe]] koji nije dostupan [[Introspekcija|introspekciji]], odnosno neposrednom svjesnom uvidu.<ref name="Westen_1999">{{cite journal |last=Westen |first=Drew |date=decembar 1999 |title=The Scientific Status of Unconscious Processes: Is Freud Really Dead? |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/000306519904700404 |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=47 |issue=4 |pages=1061–1106 |doi=10.1177/000306519904700404 |pmid=10650551 |s2cid=207080 |issn=0003-0651 |url-access=subscription |language=en}}</ref> Iako se nesvjesni procesi odvijaju izvan područja [[Svijest|svjesne]] spoznaje, smatra se da utječu na svjesne misli, osjećanja i ponašanje pojedinca.<ref name="Kahneman_2011">{{cite book |last=Kahneman |first=Daniel |date=2011 |title=Thinking, Fast and Slow |publisher=Penguin Books| location=London| isbn=978-0-141-03357-0 |url=https://cdn.penguin.co.uk/dam-assets/books/9780141033570/9780141033570-sample.pdf |access-date=11. 6. 2026 |language=en|quote=System 1 operates automatically and quickly, with little or no effort and no sense of voluntary control. System 2 allocates attention to the effortful mental activities that demand it, including complex computations.}}</ref> Pojam nesvjesnog uveo je njemački [[filozof]] [[Romantizam u filozofiji|romantizma]] [[Friedrich Schelling]] tokom 18. vijeka, dok ga je u engleski jezik kasnije prenio pjesnik i esejist [[Samuel Taylor Coleridge]].<ref name="Bynum_1981">{{cite book |last=Bynum |first=W. F. |editor-last1=Bynum |editor-first1=W. F. |editor-last2=Browne |editor-first2=E. J. |editor-last3=Porter |editor-first3=Roy |date=1981 |title=Dictionary of the History of Science |publisher=Princeton University Press| location=Princeton, N.J.| isbn=978-0-691-08287-5 |url=https://archive.org/details/dictionaryofhist0000unse_c7b4/page/n7/mode/2up |access-date=11. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Murray_2004">{{cite book |editor-last=Murray |editor-first=Christopher John |date=2004 |title=Encyclopedia of the Romantic Era, 1760-1850 |publisher=Fitzroy Dearborn| location=New York| isbn=978-1-579-58361-3 |url=https://archive.org/details/encyclopediaofro002unse_v8y9 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Razvoj koncepta nesvjesnog u [[Psihologija|psihologiji]] i široj kulturi u velikoj je mjeri povezan s radom austrijskog [[Neurologija|neurologa]] i [[Psihoanaliza|psihoanalitičara]] [[Sigmund Freud|Sigmunda Freuda]]. Prema [[Psihoanalitička teorija|psihoanalitičkoj teoriji]], nesvjesno se sastoji od ideja, sjećanja, želja i nagona koji su bili podvrgnuti mehanizmu [[Potiskivanje|potiskivanja]]. Impulsi i sadržaji koji izazivaju [[anksioznost]], često nastali u djetinjstvu, bivaju blokirani iz svijesti, ali ne prestaju postojati. Naprotiv, oni nastavljaju djelovati iz nesvjesnog i vršiti stalni pritisak prema ulasku u svijest. Međutim, sadržaji nesvjesnog ne pojavljuju se u svijesti u svom izvornom obliku. Oni se izražavaju posredno, kroz prikrivljene ili simbolički preoblikovane forme, poput [[San|snova]], neurotskih simptoma, [[Freudova omaška|omaški u govoru]] i šala. Zbog toga je zadatak psihoanalitičara da tumačenjem takvih manifestacija pokuša otkriti prirodu potisnutih sadržaja i nesvjesnih konflikata koji se nalaze u njihovoj pozadini. Nesvjesno se često opisuje kao izvor snova i automatskih misli, odnosno misli koje se pojavljuju bez očiglednog svjesnog uzroka. Također se smatra mjestom pohrane potisnutih sjećanja, a koja u određenim okolnostima mogu ponovo postati dostupna svijesti, kao i implicitnog znanja, odnosno vještina i informacija koje su toliko usvojene da ih primjenjujemo bez svjesnog razmišljanja. S nesvjesnim procesima povezuju se i različita stanja polusvjesnosti, uključujući [[Budnost|buđenje]], [[implicitno pamćenje]], [[Subliminalni podražaji|subliminalnu percepciju]], [[trans]], [[Hipnagogija|hipnagogiju]] i [[Hipnoza|hipnozu]]. Stanja poput [[Spavanje|spavanja]], [[Mjesečarenje|mjesečarenja]], [[San|san]]janja, [[delirij]]a i [[koma|kome]] također mogu ukazivati na djelovanje nesvjesnih procesa, iako se ona ne smatraju samim nesvjesnim, već njihovim mogućim manifestacijama ili indikatorima. Iako je koncept nesvjesnog imao značajan utjecaj na razvoj [[Psihologija|psihologije]], [[Psihoterapija|psihoterapije]] i šire kulture, pojedini autori dovodili su u pitanje njegovo postojanje ili način na koji ga je psihoanaliza konceptualizovala.<ref name="Honderich_2009">{{cite book |editor-last=Honderich |editor-first=Ted |date=2009 |title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press| location=Oxford| isbn=978-0-19-926479-7 |url=https://archive.org/details/ted-honderich-the-oxford-companion-to-philosophy-new-edition |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Stannard_1982">{{cite book |last=Stannard |first=David E. |date=1982 |title=Shrinking History: On Freud and the Failure of Psychohistory |publisher=Oxford University Press| location=New York| isbn=978-0-19-503044-0 |url=https://archive.org/details/shrinkinghistory0000stan |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Webster_1995">{{cite book |last=Webster |first=Richard |date=1995 |title=Why Freud Was Wrong: Sin, Science, and Psychoanalysis |publisher=BasicBooks| location=New York, NY| isbn=978-0-465-09579-7 |url=https://archive.org/details/whyfreudwaswrong0000webs_m8i9 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Karbelnig_2020">{{cite journal |last=Karbelnig |first=Alan Michael |date=2020 |title=The theater of the unconscious mind |journal=Psychoanalytic Psychology |volume=37 |issue=4 |pages=273–281 |doi=10.1037/pap0000251 |issn=1939-1331 |s2cid=198760071 |url=https://www.academia.edu/43301213/The_Theater_of_the_Unconscious_Mind |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Historijski pregled == === Njemačka tradicija === Pojam ″nesvjesno″ ({{de|unbewusst}}) uveo je njemački filozof [[Friedrich Schelling]] krajem 18. i početkom 19. vijeka. Upotrijebio ga je u djelu ''[[Sistem transcendentalnog idealizma]]'', a kasnije ga je u engleski jezik prenio pjesnik i esejist [[Samuel Taylor Coleridge]] u djelu ''Biographia Literaria''.<ref name="Bynum_1981" /><ref name="Murray_2004" /> Međutim, pojedini autori ukazuju da su se srodni izrazi pojavljivali i ranije. Tako se rijetki primjeri upotrebe termina ″nesvjesnost″ ({{de|Unbewußtseyn}}) mogu pronaći u djelima njemačkog ljekara i filozofa [[Ernst Platner|Ernsta Platnera]] iz druge polovine 18. vijeka.<ref name="Platner_1793">{{cite book |last=Platner |first=Ernst |date=1793 |title=Philosophische Aphorismen nebst einigen Anleitungen zur philosophischen Geschichte |volume=Vol. 1 |publisher=Schwickertscher Verlag |location=Leipzig |url=https://archive.org/details/bub_gb_4748AAAAYAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=de}}</ref><ref name="Nicholls_2010">{{cite book |editor-last1=Nicholls |editor-first1=Angus |editor-last2=Liebscher |editor-first2=Martin |date=2010 |title=Thinking the Unconscious: Nineteenth-Century German Thought |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |url=https://www.academia.edu/33877397/Angus_Nicholls_and_Martin_Liebscher_Thinking_the_Unconscious_19th_Century_German_Thought |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Vede === Ideje o psihičkim procesima koji djeluju izvan neposredne svijesti pojedinca prisutne su u mnogim drevnim kulturama. U antičkom svijetu takvi utjecaji često su se objašnjavali pojmovima iskušenja, božanske inspiracije ili djelovanja božanstava na ljudske motive i postupke. Ideja o unutrašnjim psihičkim procesima koji djeluju izvan svjesne kontrole bila je prisutna još u antičkom periodu te se može pronaći u različitim kulturama. Pojedini aspekti mentalnog života koji bi se danas mogli povezati s nesvjesnim spominju se u [[Hinduizam|hinduističkim]] tekstovima poznatim kao [[Vede]], nastalim između približno 2500. i 600. godine p.n.e. Takva tumačenja danas se ponekad povezuju s konceptima prisutnim u [[Ajurveda|ajurvedskoj]] tradiciji medicine i [[Indijska psihologija|vedskoj psihologiji]]. medicine.<ref name="Alexander_1990">{{cite book |last=Alexander |first=C. N. |title=Higher Stages of Human Development: Perspectives on Adult Growth |editor-last1=Alexander |editor-first1=C. N. |editor-last2=Langer |editor-first2=E. J. |chapter=Growth of Higher Stages of Consciousness: Maharishi's Vedic Psychology of Human Development |date=1990 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=978-0-19-503483-7 |url=https://archive.org/details/higherstagesofhu0000unse |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Paracelsus === [[Paracelsus]] smatra se prvim autorom koji je u svojim djelima spomenuo nesvjesni aspekt spoznaje. Na to se posebno ukazuje u njegovom djelu ''O bolestima'' objavljenom 1567. Njegov pristup proučavanju i liječenju bolesti rezultirao je razvojem sistema koji pojedini autori smatraju jednim od začetaka moderne naučne psihologije.<ref name="Harms_1967">{{cite book |last=Harms |first=Ernest |date=1967 |title=Origins of Modern Psychiatry |publisher=Thomas |location=Springfield, IL |isbn=978-0-398-00781-2 |url=https://books.google.ba/books/about/Origins_of_Modern_Psychiatry.html?id=ULprAAAAMAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Shakespeare === [[William Shakespeare]] u mnogim svojim dramama istraživao je ulogu nesvjesnih psihičkih procesa, iako ih nije nazivao tim imenom.<ref name="Faber_1970">{{cite book |editor-last=Faber |editor-first=Mel D. |date=1970 |title=The Design Within: Psychoanalytic Approaches to Shakespeare |publisher=Science House |location=New York |isbn=978-0-87668-024-7 |url=https://books.google.ba/books/about/The_Design_Within.html?id=-Ry6AAAAIAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Filozofija === U djelu ''[[Antropologija u pragmatičnom pogledu]]'' filozof [[Immanuel Kant]] bio je među prvim autorima koji su raspravljali o nesvjesnim predstavama i idejama.<ref name="Hartmann_1884">{{cite book |last=Hartmann |first=Eduard von |translator-last=Coupland |translator-first=William Chatterton |date=1884 |title=Philosophy of the Unconscious: Speculative Results According to the Inductive Method of Physical Science |volume=Vol. 1 |publisher=Trübner |location=London |url=https://archive.org/details/philosophyofunco01hartiala |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Tokom 19. vijeka pojam nesvjesnog javlja se i u djelima brojnih zapadnih filozofa, među kojima su [[Arthur Schopenhauer]],<ref name="Ellenberger_1970">{{cite book |last=Ellenberger |first=Henri F. |date=1970 |title=The Discovery of the Unconscious: The History and Evolution of Dynamic Psychiatry |publisher=Basic Books |location=New York |isbn=978-0-465-01672-3 |url=https://archive.org/details/discoveryofuncon00ellerich |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Young_1994">{{cite journal |last1=Young |first1=Christopher |last2=Brook |first2=Andrew |date=1994 |title=Schopenhauer and Freud |journal=International Journal of Psycho-Analysis |volume=75 |pages=101–118 |url=https://www.academia.edu/731311/Schopenhauer_and_Freud |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Baruch Spinoza]], [[Gottfried Wilhelm Leibniz]], [[Johann Gottlieb Fichte]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Eduard von Hartmann]], [[Carl Gustav Carus]], [[Søren Kierkegaard]], [[Friedrich Nietzsche]]<ref name="Nietzsche_1974">{{cite book |last=Nietzsche |first=Friedrich |translator-last=Kaufmann |translator-first=Walter |date=1974 |title=The Gay Science: With a Prelude in Rhymes and an Appendix of Songs |publisher=Vintage Books |location=New York |isbn=978-0-394-71985-6 |url=https://philoslugs.files.wordpress.com/2016/12/the-gay-science-friedrich-nietzsche.pdf |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> i [[Thomas Carlyle]].<ref name="Fletcher_1905">{{cite news |last=Fletcher |first=Jefferson B. |date=1905-05-01 |title=Newman and Carlyle: An Unrecognized Affinity |work=The Atlantic |url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1905/05/newman-and-carlyle-an-unrecognized-affinity/637948/ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema pojedinim autorima, teorija nesvjesnog bila je prisutna u filozofskoj misli još od početka 19. vijeka, posebno u djelima Schopenhauera, von Hartmanna i Carusa, koji se često navode među pretečama kasnijih psiholoških i psihoanalitičkih koncepcija nesvjesnog.<ref name="Staude_1976">{{cite journal |last=Staude |first=John Raphael |date=1976 |title=From Depth Psychology to Depth Sociology: Freud, Jung, and Lévi-Strauss |journal=Theory and Society |volume=3 |issue=3 |pages=303–338 |publisher=Springer |url=https://www.jstor.org/stable/656968 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Na [[Univerzitet u Parizu|Univerzitetu u Parizu]] [[Edmond Colsenet]] je 1880. odbranio doktorsku disertaciju posvećenu nesvjesnom. U Francuskoj su se ovom temom bavili i [[Élie Rabier]] te [[Alfred Fouillée]], koji su razvijali sinteze o nesvjesnom u periodu kada se Freud još nije bavio ovim konceptom.<ref name="Nicolas_Fedi_2008">{{cite book |last1=Nicolas |first1=Serge |last2=Fedi |first2=Laurent |date=2008 |title=Un débat sur l'inconscient avant Freud: La réception de Eduard von Hartmann chez les psychologues et philosophes français |publisher=L'Harmattan |location=Paris |page=8 |isbn=978-2-296-05655-8 |url=https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9782296198371_A24207224/preview-9782296198371_A24207224.pdf|language=fr}}</ref> === Psihologija === ==== Devetnaesti vijek ==== Prema historičaru psihologije Marku Altschuleu, "teško je — ili možda nemoguće — pronaći psihologa ili psihijatra iz 19. vijeka koji nije prepoznao nesvjesnu moždanu aktivnost ne samo kao stvarnu, već i kao izuzetno važnu".<ref name="Altschule_1977">{{cite book |last=Altschule |first=Mark D. |date=1977 |title=Origins of Concepts in Human Behavior: Social and Cultural Factors |publisher=Hemisphere Publishing Corporation |location=Washington, D.C. |isbn=978-0-470-99001-8 |url=https://books.google.ru/books/about/Origins_of_concepts_in_human_behavior.html?id=puwkAAAAMAAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Tokom 19. vijeka pojam nesvjesnog postao je značajna tema u psihologiji i srodnim disciplinama. Njemački psiholozi [[Gustav Fechner]] i [[Wilhelm Wundt]] koristili su ga u okviru [[Eksperimentalna psihologija|eksperimentalne psihologije]] kako bi objasnili način na koji um organizuje mnoštvo nepovezanih [[Osjetni podaci|osjetnih podataka]] na nesvjesnom nivou prije nego što se oni pojave u svijesti kao smislena cjelina.<ref name="Wozniak_1992">{{cite book |last=Wozniak |first=Robert H. |date=1992 |title=Mind and Body: René Descartes to William James |publisher=National Library of Medicine / American Psychological Association |location=Bethesda, Md. / Washington, D.C. |url=https://archive.org/details/9301710.nlm.nih.gov |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Godine 1869. [[Eduard von Hartmann]] objavio je djelo ''[[Filozofija nesvjesnog]]'', jedno od najutjecajnijih djela posvećenih ovoj temi u 19. vijeku.<ref name="Hartmann_1884" /> Kada [[psihoanaliza]] još nije bila razvijena, [[William James]] je u svom kapitalnom djelu ''[[Principi psihologije]]'' (1890) razmatrao načine na koje su filozofi i psiholozi, uključujući [[Arthur Schopenhauer|Schopenhauera]], [[Eduard von Hartmann|von Hartmanna]], [[Pierre Janet|Pierrea Janeta]] i [[Alfred Binet|Alfreda Bineta]], koristili pojmove ″nesvjesno″ i ″podsvjesno″.<ref name="Meyer_Borch-Jacobsen_2005">{{cite book |last=Meyer |first=Catherine |last2=Borch-Jacobsen |first2=Mikkel |date=2005 |title=Le livre noir de la psychanalyse: Vivre, penser et aller mieux sans Freud |publisher=Les Arènes |location=Paris |isbn=978-2-912485-88-5 |url=https://books.google.ba/books/about/Le_livre_noir_de_la_psychanalyse.html?id=R1oQAQAAIAAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=fr}}</ref> === Freud === [[Datoteka:Freudov ledeni brijeg - Svjesno predsvjesno i nesvjesno (bs).png|mini|mini|desno|300px|Metafora ledenog brijega koju je predložio [[Gustav Fechner|G. T. Fechner]] često se koristi za vizuelni prikaz Freudove teorije da većina ljudskog uma funkcioniše nesvjesno.<ref name="Green_2019">{{cite journal |last=Green |first=Christopher D. |date=2019 |title=Where did Freud's iceberg metaphor of mind come from? |journal=History of Psychology |volume=22 |issue=4 |pages=369–372 |doi=10.1037/hop0000135_b |issn=1939-0610 |pmid=31633371 |url=https://www.researchgate.net/publication/336958549_Where_did_Freud's_iceberg_metaphor_of_mind_come_from |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref>]] [[Sigmund Freud]] i njegovi sljedbenici razvili su teorijsko objašnjenje nesvjesnog uma. Freud je koncept nesvjesnog postavio u centar psihoanalitičke teorije te ga koristio za objašnjenje nastanka i djelovanja [[Mentalni poremećaj|psihičkih poremećaja]].<ref name="Freud_1949">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1949 |title=An Outline of Psycho-Analysis |publisher=Hogarth Press |location=London |url=https://archive.org/details/b2981487x |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Za Freuda nesvjesno nije predstavljalo samo ono što nije prisutno u svijesti. Takvo shvatanje označavao je kao ''deskriptivno nesvjesno'' i smatrao ga je tek polazištem za dublje proučavanje psihičkog života. Istovremeno je razlikovao nesvjesno od ''predsvjesnog''. [[Predsvjesno]] obuhvata misli, sjećanja i druge psihičke sadržaje koji trenutno nisu prisutni u svijesti, ali mogu postati svjesni, dok nesvjesno čine sadržaji koji su procesom [[Potiskivanje|potiskivanja]] postali nedostupni svijesti. Razlikovanje i međusobni odnos svijesti, predsvjesnog i nesvjesnog činili su osnovu Freudovog ''topografskog modela'' psihe.<ref name="Freud_1963">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |editor-last=Rieff |editor-first=Philip |date=1963 |title=General Psychological Theory: Papers on Metapsychology |publisher=Collier Books |location=New York |url=https://web.english.upenn.edu/~cavitch/pdf-library/Freud_Unconscious.pdf |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Kasnije je, nastojeći prevladati nejasnoće povezane s pojmom nesvjesnog, razvio ''strukturni model'' psihe, u kojem su nesvjesni procesi objašnjeni kroz odnos [[Id, ego i super-ego|ida, ega i superega]].<ref name="Freud_1926">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1926 |title=The Ego and the Id |publisher=The Hogarth Press / Institute of Psycho-Analysis |location=London |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.218607/page/n5/mode/2up |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Jung === {{Glavni|Carl Jung|Kolektivno nesvjesno}} [[Carl Gustav Jung]] prihvatio je Freudovo stanovište da nesvjesno ima značajnu ulogu u oblikovanju ličnosti, ali je smatrao da se ono sastoji od dva nivoa: ličnog i kolektivnog nesvjesnog. [[Lično nesvjesno]] obuhvata sadržaje koji su nekada bili svjesni, ali su zaboravljeni ili potisnuti, što je u velikoj mjeri odgovaralo Freudovom poimanju nesvjesnog. Nasuprot tome, [[kolektivno nesvjesno]] predstavlja najdublji sloj psihe i sadrži naslijeđene psihičke strukture i arhetipska iskustva zajednička cijelom čovječanstvu.<ref name="Britannica_Collective_Unconscious">{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |title=Collective unconscious |url=https://www.britannica.com/science/collective-unconscious |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema Jungu, [[arhetip]]ovi nisu sjećanja, već univerzalni obrasci, psihološke funkcije ili centri psihičke energije koji se manifestiraju kroz simbole, mitove, religiju i kulturne obrasce. Zbog toga se kolektivno nesvjesno smatra naslijeđenim i ne sadrži iskustva pojedinca, nego psihičko naslijeđe čitave ljudske vrste.<ref name="Britannica_Collective_Unconscious" /> Jung je kolektivno nesvjesno opisivao kao ″cjelokupno duhovno naslijeđe razvoja čovječanstva, koje se iznova rađa u moždanoj strukturi svakog pojedinca″.<ref name="Campbell_2004">{{cite book |last=Campbell |first=Joseph |date=2004 |title=The Hero with a Thousand Faces |edition=Commemorative |publisher=Princeton University Press |location=Princeton and Oxford |isbn=0-691-11924-4 |url=https://ia601406.us.archive.org/30/items/Birdsfrogsandmirrors/JosephCampbell%20-%20The%20Hero%20With%20a%20Thousand%20Faces%20Commemorative%20Edition.pdf |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Pored razlika u shvatanju strukture nesvjesnog, Jung se od Freuda razlikovao i po tome što nije smatrao da [[seksualnost]] predstavlja osnovu svih nesvjesnih procesa i sadržaja.<ref name="Britannica_Carl_Jung">{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |title=Carl Jung |url=https://www.britannica.com/biography/Carl-Jung |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Snovi == === Freud === Prema [[Sigmund Freud|Freudu]], osnovna funkcija snova jeste ispunjenje potisnutih želja, pri čemu san istovremeno omogućava osobi da nastavi spavati. Budući da bi nesvjesna želja u svom izvornom obliku mogla uznemiriti sanjača, ona se u snu pojavljuje u prikrivenom obliku, povezujući se sa sadržajima koji nisu podložni [[Potiskivanje|potiskivanju]]. Na osnovu toga Freud je razlikovao [[Sadržaj (Freudova analiza snova)|''manifestni'' i ''latentni'' sadržaj sna]]. Manifestni sadržaj obuhvata radnju, slike i događaje sna onako kako se pojavljuju u svijesti i kako ih osoba može prisjetiti nakon buđenja.<ref name="Nagera_2014">{{cite book |editor-last=Nagera |editor-first=Humberto |date=2014 |title=Basic Psychoanalytic Concepts on the Theory of Dreams |publisher=Taylor & Francis |location=London |isbn=978-1-317-67047-6 |url=https://books.google.ba/books/about/Basic_Psychoanalytic_Concepts_on_the_The.html?id=gZixAwAAQBAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Latentni sadržaj odnosi se na skriveno značenje sna. On predstavlja nesvjesne psihičke sadržaje povezane s aktuelnim životnim problemima, željama i nerazriješenim konfliktima iz djetinjstva. Prema Freudovom shvatanju, zadatak psihoanalitičke interpretacije jeste da, polazeći od manifestnog sadržaja sna, otkrije njegovo latentno značenje.<ref name="Nagera_2014_ch">{{cite book |editor-last=Nagera |editor-first=Humberto |date=2014 |title=Basic Psychoanalytic Concepts on the Theory of Dreams |chapter=Latent dream-content |publisher=Taylor & Francis |location=London |isbn=978-1-317-67047-6 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=PbauAwAAQBAJ&pg=PA31 |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Weiten_2013">{{cite book |last=Weiten |first=Wayne |date=2013 |title=Psychology: Themes and Variations |publisher=Wadsworth Cengage Learning |location=Australia |url=https://archive.org/details/isbn_9781337039826 |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema Freudovoj teoriji, snovi nastaju na osnovu događaja, doživljaja i misli iz svakodnevnog života. Tokom procesa koji je nazvao ''rad sna'', ti sadržaji prolaze kroz transformaciju pri kojoj prestaju biti vođeni pravilima svjesnog mišljenja i principom realnosti te postaju podložni ''primarnom procesu'' nesvjesnog mišljenja. Tim procesom upravljaju [[Princip zadovoljstva (psihologija)|princip zadovoljstva]], ispunjenje želja i [[Potiskivanje|potisnuti sadržaji]], posebno oni povezani s iskustvima iz djetinjstva. Osnovna funkcija rada sna jeste prikrivanje nesvjesnih želja kako ne bi narušile san. Taj proces odvija se prvenstveno putem mehanizama ''[[Kondenzacija (psihologija)|kondenzacije]]'' i ''[[Pomjeranje (psihologija)|premještanja]]''. Kondenzacija podrazumijeva objedinjavanje više ideja, misli ili predstava u jedan sadržaj sna, dok pomjeranje označava prenošenje psihičke energije s važnog sadržaja na drugi, manje značajan ili naizgled nevažan element sna. Zbog toga manifestni sadržaj sna predstavlja pojednostavljenu i prikrivenu verziju njegovog latentnog sadržaja. Psihoanalitičkom interpretacijom moguće je, prema Freudu, od manifestnog sadržaja doći do skrivenih značenja sna i steći uvid u nesvjesne psihičke procese.<ref name="Mannoni_2015">{{cite book |last=Mannoni |first=Octave |date=2015 |title=Freud: The Theory of the Unconscious |publisher=Verso |location=London and New York |url=https://books.google.ba/books?id=2aTjDAAAQBAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Neurobiološka teorija snova === [[Allan Hobson]] i njegovi saradnici razvili su teoriju poznatu kao ''[[hipoteza aktivacije i sinteze]]''. Prema ovoj teoriji, snovi predstavljaju nusprodukt neuronske aktivnosti u mozgu tokom [[REM faza spavanja|REM faze spavanja]]. Tokom tog perioda dolazi do stvaranja beta moždanih valova, koji su inače povezani sa stanjem budnosti. Prema hipotezi aktivacije i sinteze, neuroni u nižim dijelovima mozga periodično se aktiviraju tokom spavanja i šalju nasumične signale [[Moždana kora|moždanoj kori]]. Moždana kora zatim nastoji organizovati i protumačiti te signale, stvarajući koherentnu naraciju koju doživljavamo kao san. Ova teorija ne tvrdi da su snovi besmisleni, već naglašava da njihovo nastajanje prvenstveno proizlazi iz neurobioloških procesa. Za razliku od psihoanalitičkih pristupa, ona umanjuje značaj emocionalnih i motivacijskih faktora u određivanju sadržaja snova.<ref name="Weiten_2013" /> == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nesvjesno| ]] [[Kategorija:Neologizmi 18. vijeka]] [[Kategorija:Analitička psihologija]] [[Kategorija:Centralni nervni sistem]] [[Kategorija:Freudovska psihologija]] [[Kategorija:Hipnoza]] [[Kategorija:Mentalni procesi]] [[Kategorija:Neuropsihologija]] [[Kategorija:Psihoanalitička terminologija]] [[Kategorija:Psihodinamika]] [[Kategorija:Psihoanalitička teorija]] lu960hzjni5znaotz9twiox38d2qi0i 3898587 3898585 2026-06-13T10:13:58Z Bosancica by MK 173186 Dodani: vanjski linkovi 3898587 wikitext text/x-wiki U [[Psihoanaliza|psihoanalizi]] i drugim psihološkim teorijama, '''nesvjesno''' (ili '''nesvjesni um''') označava dio [[Psiha (psihologija)|psihe]] koji nije dostupan [[Introspekcija|introspekciji]], odnosno neposrednom svjesnom uvidu.<ref name="Westen_1999">{{cite journal |last=Westen |first=Drew |date=decembar 1999 |title=The Scientific Status of Unconscious Processes: Is Freud Really Dead? |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/000306519904700404 |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=47 |issue=4 |pages=1061–1106 |doi=10.1177/000306519904700404 |pmid=10650551 |s2cid=207080 |issn=0003-0651 |url-access=subscription |language=en}}</ref> Iako se nesvjesni procesi odvijaju izvan područja [[Svijest|svjesne]] spoznaje, smatra se da utječu na svjesne misli, osjećanja i ponašanje pojedinca.<ref name="Kahneman_2011">{{cite book |last=Kahneman |first=Daniel |date=2011 |title=Thinking, Fast and Slow |publisher=Penguin Books| location=London| isbn=978-0-141-03357-0 |url=https://cdn.penguin.co.uk/dam-assets/books/9780141033570/9780141033570-sample.pdf |access-date=11. 6. 2026 |language=en|quote=System 1 operates automatically and quickly, with little or no effort and no sense of voluntary control. System 2 allocates attention to the effortful mental activities that demand it, including complex computations.}}</ref> Pojam nesvjesnog uveo je njemački [[filozof]] [[Romantizam u filozofiji|romantizma]] [[Friedrich Schelling]] tokom 18. vijeka, dok ga je u engleski jezik kasnije prenio pjesnik i esejist [[Samuel Taylor Coleridge]].<ref name="Bynum_1981">{{cite book |last=Bynum |first=W. F. |editor-last1=Bynum |editor-first1=W. F. |editor-last2=Browne |editor-first2=E. J. |editor-last3=Porter |editor-first3=Roy |date=1981 |title=Dictionary of the History of Science |publisher=Princeton University Press| location=Princeton, N.J.| isbn=978-0-691-08287-5 |url=https://archive.org/details/dictionaryofhist0000unse_c7b4/page/n7/mode/2up |access-date=11. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Murray_2004">{{cite book |editor-last=Murray |editor-first=Christopher John |date=2004 |title=Encyclopedia of the Romantic Era, 1760-1850 |publisher=Fitzroy Dearborn| location=New York| isbn=978-1-579-58361-3 |url=https://archive.org/details/encyclopediaofro002unse_v8y9 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Razvoj koncepta nesvjesnog u [[Psihologija|psihologiji]] i široj kulturi u velikoj je mjeri povezan s radom austrijskog [[Neurologija|neurologa]] i [[Psihoanaliza|psihoanalitičara]] [[Sigmund Freud|Sigmunda Freuda]]. Prema [[Psihoanalitička teorija|psihoanalitičkoj teoriji]], nesvjesno se sastoji od ideja, sjećanja, želja i nagona koji su bili podvrgnuti mehanizmu [[Potiskivanje|potiskivanja]]. Impulsi i sadržaji koji izazivaju [[anksioznost]], često nastali u djetinjstvu, bivaju blokirani iz svijesti, ali ne prestaju postojati. Naprotiv, oni nastavljaju djelovati iz nesvjesnog i vršiti stalni pritisak prema ulasku u svijest. Međutim, sadržaji nesvjesnog ne pojavljuju se u svijesti u svom izvornom obliku. Oni se izražavaju posredno, kroz prikrivljene ili simbolički preoblikovane forme, poput [[San|snova]], neurotskih simptoma, [[Freudova omaška|omaški u govoru]] i šala. Zbog toga je zadatak psihoanalitičara da tumačenjem takvih manifestacija pokuša otkriti prirodu potisnutih sadržaja i nesvjesnih konflikata koji se nalaze u njihovoj pozadini. Nesvjesno se često opisuje kao izvor snova i automatskih misli, odnosno misli koje se pojavljuju bez očiglednog svjesnog uzroka. Također se smatra mjestom pohrane potisnutih sjećanja, a koja u određenim okolnostima mogu ponovo postati dostupna svijesti, kao i implicitnog znanja, odnosno vještina i informacija koje su toliko usvojene da ih primjenjujemo bez svjesnog razmišljanja. S nesvjesnim procesima povezuju se i različita stanja polusvjesnosti, uključujući [[Budnost|buđenje]], [[implicitno pamćenje]], [[Subliminalni podražaji|subliminalnu percepciju]], [[trans]], [[Hipnagogija|hipnagogiju]] i [[Hipnoza|hipnozu]]. Stanja poput [[Spavanje|spavanja]], [[Mjesečarenje|mjesečarenja]], [[San|san]]janja, [[delirij]]a i [[koma|kome]] također mogu ukazivati na djelovanje nesvjesnih procesa, iako se ona ne smatraju samim nesvjesnim, već njihovim mogućim manifestacijama ili indikatorima. Iako je koncept nesvjesnog imao značajan utjecaj na razvoj [[Psihologija|psihologije]], [[Psihoterapija|psihoterapije]] i šire kulture, pojedini autori dovodili su u pitanje njegovo postojanje ili način na koji ga je psihoanaliza konceptualizovala.<ref name="Honderich_2009">{{cite book |editor-last=Honderich |editor-first=Ted |date=2009 |title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press| location=Oxford| isbn=978-0-19-926479-7 |url=https://archive.org/details/ted-honderich-the-oxford-companion-to-philosophy-new-edition |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Stannard_1982">{{cite book |last=Stannard |first=David E. |date=1982 |title=Shrinking History: On Freud and the Failure of Psychohistory |publisher=Oxford University Press| location=New York| isbn=978-0-19-503044-0 |url=https://archive.org/details/shrinkinghistory0000stan |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Webster_1995">{{cite book |last=Webster |first=Richard |date=1995 |title=Why Freud Was Wrong: Sin, Science, and Psychoanalysis |publisher=BasicBooks| location=New York, NY| isbn=978-0-465-09579-7 |url=https://archive.org/details/whyfreudwaswrong0000webs_m8i9 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Karbelnig_2020">{{cite journal |last=Karbelnig |first=Alan Michael |date=2020 |title=The theater of the unconscious mind |journal=Psychoanalytic Psychology |volume=37 |issue=4 |pages=273–281 |doi=10.1037/pap0000251 |issn=1939-1331 |s2cid=198760071 |url=https://www.academia.edu/43301213/The_Theater_of_the_Unconscious_Mind |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Historijski pregled == === Njemačka tradicija === Pojam ″nesvjesno″ ({{de|unbewusst}}) uveo je njemački filozof [[Friedrich Schelling]] krajem 18. i početkom 19. vijeka. Upotrijebio ga je u djelu ''[[Sistem transcendentalnog idealizma]]'', a kasnije ga je u engleski jezik prenio pjesnik i esejist [[Samuel Taylor Coleridge]] u djelu ''Biographia Literaria''.<ref name="Bynum_1981" /><ref name="Murray_2004" /> Međutim, pojedini autori ukazuju da su se srodni izrazi pojavljivali i ranije. Tako se rijetki primjeri upotrebe termina ″nesvjesnost″ ({{de|Unbewußtseyn}}) mogu pronaći u djelima njemačkog ljekara i filozofa [[Ernst Platner|Ernsta Platnera]] iz druge polovine 18. vijeka.<ref name="Platner_1793">{{cite book |last=Platner |first=Ernst |date=1793 |title=Philosophische Aphorismen nebst einigen Anleitungen zur philosophischen Geschichte |volume=Vol. 1 |publisher=Schwickertscher Verlag |location=Leipzig |url=https://archive.org/details/bub_gb_4748AAAAYAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=de}}</ref><ref name="Nicholls_2010">{{cite book |editor-last1=Nicholls |editor-first1=Angus |editor-last2=Liebscher |editor-first2=Martin |date=2010 |title=Thinking the Unconscious: Nineteenth-Century German Thought |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |url=https://www.academia.edu/33877397/Angus_Nicholls_and_Martin_Liebscher_Thinking_the_Unconscious_19th_Century_German_Thought |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Vede === Ideje o psihičkim procesima koji djeluju izvan neposredne svijesti pojedinca prisutne su u mnogim drevnim kulturama. U antičkom svijetu takvi utjecaji često su se objašnjavali pojmovima iskušenja, božanske inspiracije ili djelovanja božanstava na ljudske motive i postupke. Ideja o unutrašnjim psihičkim procesima koji djeluju izvan svjesne kontrole bila je prisutna još u antičkom periodu te se može pronaći u različitim kulturama. Pojedini aspekti mentalnog života koji bi se danas mogli povezati s nesvjesnim spominju se u [[Hinduizam|hinduističkim]] tekstovima poznatim kao [[Vede]], nastalim između približno 2500. i 600. godine p.n.e. Takva tumačenja danas se ponekad povezuju s konceptima prisutnim u [[Ajurveda|ajurvedskoj]] tradiciji medicine i [[Indijska psihologija|vedskoj psihologiji]]. medicine.<ref name="Alexander_1990">{{cite book |last=Alexander |first=C. N. |title=Higher Stages of Human Development: Perspectives on Adult Growth |editor-last1=Alexander |editor-first1=C. N. |editor-last2=Langer |editor-first2=E. J. |chapter=Growth of Higher Stages of Consciousness: Maharishi's Vedic Psychology of Human Development |date=1990 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=978-0-19-503483-7 |url=https://archive.org/details/higherstagesofhu0000unse |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Paracelsus === [[Paracelsus]] smatra se prvim autorom koji je u svojim djelima spomenuo nesvjesni aspekt spoznaje. Na to se posebno ukazuje u njegovom djelu ''O bolestima'' objavljenom 1567. Njegov pristup proučavanju i liječenju bolesti rezultirao je razvojem sistema koji pojedini autori smatraju jednim od začetaka moderne naučne psihologije.<ref name="Harms_1967">{{cite book |last=Harms |first=Ernest |date=1967 |title=Origins of Modern Psychiatry |publisher=Thomas |location=Springfield, IL |isbn=978-0-398-00781-2 |url=https://books.google.ba/books/about/Origins_of_Modern_Psychiatry.html?id=ULprAAAAMAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Shakespeare === [[William Shakespeare]] u mnogim svojim dramama istraživao je ulogu nesvjesnih psihičkih procesa, iako ih nije nazivao tim imenom.<ref name="Faber_1970">{{cite book |editor-last=Faber |editor-first=Mel D. |date=1970 |title=The Design Within: Psychoanalytic Approaches to Shakespeare |publisher=Science House |location=New York |isbn=978-0-87668-024-7 |url=https://books.google.ba/books/about/The_Design_Within.html?id=-Ry6AAAAIAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Filozofija === U djelu ''[[Antropologija u pragmatičnom pogledu]]'' filozof [[Immanuel Kant]] bio je među prvim autorima koji su raspravljali o nesvjesnim predstavama i idejama.<ref name="Hartmann_1884">{{cite book |last=Hartmann |first=Eduard von |translator-last=Coupland |translator-first=William Chatterton |date=1884 |title=Philosophy of the Unconscious: Speculative Results According to the Inductive Method of Physical Science |volume=Vol. 1 |publisher=Trübner |location=London |url=https://archive.org/details/philosophyofunco01hartiala |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Tokom 19. vijeka pojam nesvjesnog javlja se i u djelima brojnih zapadnih filozofa, među kojima su [[Arthur Schopenhauer]],<ref name="Ellenberger_1970">{{cite book |last=Ellenberger |first=Henri F. |date=1970 |title=The Discovery of the Unconscious: The History and Evolution of Dynamic Psychiatry |publisher=Basic Books |location=New York |isbn=978-0-465-01672-3 |url=https://archive.org/details/discoveryofuncon00ellerich |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Young_1994">{{cite journal |last1=Young |first1=Christopher |last2=Brook |first2=Andrew |date=1994 |title=Schopenhauer and Freud |journal=International Journal of Psycho-Analysis |volume=75 |pages=101–118 |url=https://www.academia.edu/731311/Schopenhauer_and_Freud |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Baruch Spinoza]], [[Gottfried Wilhelm Leibniz]], [[Johann Gottlieb Fichte]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Eduard von Hartmann]], [[Carl Gustav Carus]], [[Søren Kierkegaard]], [[Friedrich Nietzsche]]<ref name="Nietzsche_1974">{{cite book |last=Nietzsche |first=Friedrich |translator-last=Kaufmann |translator-first=Walter |date=1974 |title=The Gay Science: With a Prelude in Rhymes and an Appendix of Songs |publisher=Vintage Books |location=New York |isbn=978-0-394-71985-6 |url=https://philoslugs.files.wordpress.com/2016/12/the-gay-science-friedrich-nietzsche.pdf |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> i [[Thomas Carlyle]].<ref name="Fletcher_1905">{{cite news |last=Fletcher |first=Jefferson B. |date=1905-05-01 |title=Newman and Carlyle: An Unrecognized Affinity |work=The Atlantic |url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1905/05/newman-and-carlyle-an-unrecognized-affinity/637948/ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema pojedinim autorima, teorija nesvjesnog bila je prisutna u filozofskoj misli još od početka 19. vijeka, posebno u djelima Schopenhauera, von Hartmanna i Carusa, koji se često navode među pretečama kasnijih psiholoških i psihoanalitičkih koncepcija nesvjesnog.<ref name="Staude_1976">{{cite journal |last=Staude |first=John Raphael |date=1976 |title=From Depth Psychology to Depth Sociology: Freud, Jung, and Lévi-Strauss |journal=Theory and Society |volume=3 |issue=3 |pages=303–338 |publisher=Springer |url=https://www.jstor.org/stable/656968 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Na [[Univerzitet u Parizu|Univerzitetu u Parizu]] [[Edmond Colsenet]] je 1880. odbranio doktorsku disertaciju posvećenu nesvjesnom. U Francuskoj su se ovom temom bavili i [[Élie Rabier]] te [[Alfred Fouillée]], koji su razvijali sinteze o nesvjesnom u periodu kada se Freud još nije bavio ovim konceptom.<ref name="Nicolas_Fedi_2008">{{cite book |last1=Nicolas |first1=Serge |last2=Fedi |first2=Laurent |date=2008 |title=Un débat sur l'inconscient avant Freud: La réception de Eduard von Hartmann chez les psychologues et philosophes français |publisher=L'Harmattan |location=Paris |page=8 |isbn=978-2-296-05655-8 |url=https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9782296198371_A24207224/preview-9782296198371_A24207224.pdf|language=fr}}</ref> === Psihologija === ==== Devetnaesti vijek ==== Prema historičaru psihologije Marku Altschuleu, "teško je — ili možda nemoguće — pronaći psihologa ili psihijatra iz 19. vijeka koji nije prepoznao nesvjesnu moždanu aktivnost ne samo kao stvarnu, već i kao izuzetno važnu".<ref name="Altschule_1977">{{cite book |last=Altschule |first=Mark D. |date=1977 |title=Origins of Concepts in Human Behavior: Social and Cultural Factors |publisher=Hemisphere Publishing Corporation |location=Washington, D.C. |isbn=978-0-470-99001-8 |url=https://books.google.ru/books/about/Origins_of_concepts_in_human_behavior.html?id=puwkAAAAMAAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Tokom 19. vijeka pojam nesvjesnog postao je značajna tema u psihologiji i srodnim disciplinama. Njemački psiholozi [[Gustav Fechner]] i [[Wilhelm Wundt]] koristili su ga u okviru [[Eksperimentalna psihologija|eksperimentalne psihologije]] kako bi objasnili način na koji um organizuje mnoštvo nepovezanih [[Osjetni podaci|osjetnih podataka]] na nesvjesnom nivou prije nego što se oni pojave u svijesti kao smislena cjelina.<ref name="Wozniak_1992">{{cite book |last=Wozniak |first=Robert H. |date=1992 |title=Mind and Body: René Descartes to William James |publisher=National Library of Medicine / American Psychological Association |location=Bethesda, Md. / Washington, D.C. |url=https://archive.org/details/9301710.nlm.nih.gov |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Godine 1869. [[Eduard von Hartmann]] objavio je djelo ''[[Filozofija nesvjesnog]]'', jedno od najutjecajnijih djela posvećenih ovoj temi u 19. vijeku.<ref name="Hartmann_1884" /> Kada [[psihoanaliza]] još nije bila razvijena, [[William James]] je u svom kapitalnom djelu ''[[Principi psihologije]]'' (1890) razmatrao načine na koje su filozofi i psiholozi, uključujući [[Arthur Schopenhauer|Schopenhauera]], [[Eduard von Hartmann|von Hartmanna]], [[Pierre Janet|Pierrea Janeta]] i [[Alfred Binet|Alfreda Bineta]], koristili pojmove ″nesvjesno″ i ″podsvjesno″.<ref name="Meyer_Borch-Jacobsen_2005">{{cite book |last=Meyer |first=Catherine |last2=Borch-Jacobsen |first2=Mikkel |date=2005 |title=Le livre noir de la psychanalyse: Vivre, penser et aller mieux sans Freud |publisher=Les Arènes |location=Paris |isbn=978-2-912485-88-5 |url=https://books.google.ba/books/about/Le_livre_noir_de_la_psychanalyse.html?id=R1oQAQAAIAAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=fr}}</ref> === Freud === [[Datoteka:Freudov ledeni brijeg - Svjesno predsvjesno i nesvjesno (bs).png|mini|mini|desno|300px|Metafora ledenog brijega koju je predložio [[Gustav Fechner|G. T. Fechner]] često se koristi za vizuelni prikaz Freudove teorije da većina ljudskog uma funkcioniše nesvjesno.<ref name="Green_2019">{{cite journal |last=Green |first=Christopher D. |date=2019 |title=Where did Freud's iceberg metaphor of mind come from? |journal=History of Psychology |volume=22 |issue=4 |pages=369–372 |doi=10.1037/hop0000135_b |issn=1939-0610 |pmid=31633371 |url=https://www.researchgate.net/publication/336958549_Where_did_Freud's_iceberg_metaphor_of_mind_come_from |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref>]] [[Sigmund Freud]] i njegovi sljedbenici razvili su teorijsko objašnjenje nesvjesnog uma. Freud je koncept nesvjesnog postavio u centar psihoanalitičke teorije te ga koristio za objašnjenje nastanka i djelovanja [[Mentalni poremećaj|psihičkih poremećaja]].<ref name="Freud_1949">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1949 |title=An Outline of Psycho-Analysis |publisher=Hogarth Press |location=London |url=https://archive.org/details/b2981487x |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Za Freuda nesvjesno nije predstavljalo samo ono što nije prisutno u svijesti. Takvo shvatanje označavao je kao ''deskriptivno nesvjesno'' i smatrao ga je tek polazištem za dublje proučavanje psihičkog života. Istovremeno je razlikovao nesvjesno od ''predsvjesnog''. [[Predsvjesno]] obuhvata misli, sjećanja i druge psihičke sadržaje koji trenutno nisu prisutni u svijesti, ali mogu postati svjesni, dok nesvjesno čine sadržaji koji su procesom [[Potiskivanje|potiskivanja]] postali nedostupni svijesti. Razlikovanje i međusobni odnos svijesti, predsvjesnog i nesvjesnog činili su osnovu Freudovog ''topografskog modela'' psihe.<ref name="Freud_1963">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |editor-last=Rieff |editor-first=Philip |date=1963 |title=General Psychological Theory: Papers on Metapsychology |publisher=Collier Books |location=New York |url=https://web.english.upenn.edu/~cavitch/pdf-library/Freud_Unconscious.pdf |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Kasnije je, nastojeći prevladati nejasnoće povezane s pojmom nesvjesnog, razvio ''strukturni model'' psihe, u kojem su nesvjesni procesi objašnjeni kroz odnos [[Id, ego i super-ego|ida, ega i superega]].<ref name="Freud_1926">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1926 |title=The Ego and the Id |publisher=The Hogarth Press / Institute of Psycho-Analysis |location=London |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.218607/page/n5/mode/2up |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Jung === {{Glavni|Carl Jung|Kolektivno nesvjesno}} [[Carl Gustav Jung]] prihvatio je Freudovo stanovište da nesvjesno ima značajnu ulogu u oblikovanju ličnosti, ali je smatrao da se ono sastoji od dva nivoa: ličnog i kolektivnog nesvjesnog. [[Lično nesvjesno]] obuhvata sadržaje koji su nekada bili svjesni, ali su zaboravljeni ili potisnuti, što je u velikoj mjeri odgovaralo Freudovom poimanju nesvjesnog. Nasuprot tome, [[kolektivno nesvjesno]] predstavlja najdublji sloj psihe i sadrži naslijeđene psihičke strukture i arhetipska iskustva zajednička cijelom čovječanstvu.<ref name="Britannica_Collective_Unconscious">{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |title=Collective unconscious |url=https://www.britannica.com/science/collective-unconscious |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema Jungu, [[arhetip]]ovi nisu sjećanja, već univerzalni obrasci, psihološke funkcije ili centri psihičke energije koji se manifestiraju kroz simbole, mitove, religiju i kulturne obrasce. Zbog toga se kolektivno nesvjesno smatra naslijeđenim i ne sadrži iskustva pojedinca, nego psihičko naslijeđe čitave ljudske vrste.<ref name="Britannica_Collective_Unconscious" /> Jung je kolektivno nesvjesno opisivao kao ″cjelokupno duhovno naslijeđe razvoja čovječanstva, koje se iznova rađa u moždanoj strukturi svakog pojedinca″.<ref name="Campbell_2004">{{cite book |last=Campbell |first=Joseph |date=2004 |title=The Hero with a Thousand Faces |edition=Commemorative |publisher=Princeton University Press |location=Princeton and Oxford |isbn=0-691-11924-4 |url=https://ia601406.us.archive.org/30/items/Birdsfrogsandmirrors/JosephCampbell%20-%20The%20Hero%20With%20a%20Thousand%20Faces%20Commemorative%20Edition.pdf |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Pored razlika u shvatanju strukture nesvjesnog, Jung se od Freuda razlikovao i po tome što nije smatrao da [[seksualnost]] predstavlja osnovu svih nesvjesnih procesa i sadržaja.<ref name="Britannica_Carl_Jung">{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |title=Carl Jung |url=https://www.britannica.com/biography/Carl-Jung |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Snovi == === Freud === Prema [[Sigmund Freud|Freudu]], osnovna funkcija snova jeste ispunjenje potisnutih želja, pri čemu san istovremeno omogućava osobi da nastavi spavati. Budući da bi nesvjesna želja u svom izvornom obliku mogla uznemiriti sanjača, ona se u snu pojavljuje u prikrivenom obliku, povezujući se sa sadržajima koji nisu podložni [[Potiskivanje|potiskivanju]]. Na osnovu toga Freud je razlikovao [[Sadržaj (Freudova analiza snova)|''manifestni'' i ''latentni'' sadržaj sna]]. Manifestni sadržaj obuhvata radnju, slike i događaje sna onako kako se pojavljuju u svijesti i kako ih osoba može prisjetiti nakon buđenja.<ref name="Nagera_2014">{{cite book |editor-last=Nagera |editor-first=Humberto |date=2014 |title=Basic Psychoanalytic Concepts on the Theory of Dreams |publisher=Taylor & Francis |location=London |isbn=978-1-317-67047-6 |url=https://books.google.ba/books/about/Basic_Psychoanalytic_Concepts_on_the_The.html?id=gZixAwAAQBAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Latentni sadržaj odnosi se na skriveno značenje sna. On predstavlja nesvjesne psihičke sadržaje povezane s aktuelnim životnim problemima, željama i nerazriješenim konfliktima iz djetinjstva. Prema Freudovom shvatanju, zadatak psihoanalitičke interpretacije jeste da, polazeći od manifestnog sadržaja sna, otkrije njegovo latentno značenje.<ref name="Nagera_2014_ch">{{cite book |editor-last=Nagera |editor-first=Humberto |date=2014 |title=Basic Psychoanalytic Concepts on the Theory of Dreams |chapter=Latent dream-content |publisher=Taylor & Francis |location=London |isbn=978-1-317-67047-6 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=PbauAwAAQBAJ&pg=PA31 |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Weiten_2013">{{cite book |last=Weiten |first=Wayne |date=2013 |title=Psychology: Themes and Variations |publisher=Wadsworth Cengage Learning |location=Australia |url=https://archive.org/details/isbn_9781337039826 |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema Freudovoj teoriji, snovi nastaju na osnovu događaja, doživljaja i misli iz svakodnevnog života. Tokom procesa koji je nazvao ''rad sna'', ti sadržaji prolaze kroz transformaciju pri kojoj prestaju biti vođeni pravilima svjesnog mišljenja i principom realnosti te postaju podložni ''primarnom procesu'' nesvjesnog mišljenja. Tim procesom upravljaju [[Princip zadovoljstva (psihologija)|princip zadovoljstva]], ispunjenje želja i [[Potiskivanje|potisnuti sadržaji]], posebno oni povezani s iskustvima iz djetinjstva. Osnovna funkcija rada sna jeste prikrivanje nesvjesnih želja kako ne bi narušile san. Taj proces odvija se prvenstveno putem mehanizama ''[[Kondenzacija (psihologija)|kondenzacije]]'' i ''[[Pomjeranje (psihologija)|premještanja]]''. Kondenzacija podrazumijeva objedinjavanje više ideja, misli ili predstava u jedan sadržaj sna, dok pomjeranje označava prenošenje psihičke energije s važnog sadržaja na drugi, manje značajan ili naizgled nevažan element sna. Zbog toga manifestni sadržaj sna predstavlja pojednostavljenu i prikrivenu verziju njegovog latentnog sadržaja. Psihoanalitičkom interpretacijom moguće je, prema Freudu, od manifestnog sadržaja doći do skrivenih značenja sna i steći uvid u nesvjesne psihičke procese.<ref name="Mannoni_2015">{{cite book |last=Mannoni |first=Octave |date=2015 |title=Freud: The Theory of the Unconscious |publisher=Verso |location=London and New York |url=https://books.google.ba/books?id=2aTjDAAAQBAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Neurobiološka teorija snova === [[Allan Hobson]] i njegovi saradnici razvili su teoriju poznatu kao ''[[hipoteza aktivacije i sinteze]]''. Prema ovoj teoriji, snovi predstavljaju nusprodukt neuronske aktivnosti u mozgu tokom [[REM faza spavanja|REM faze spavanja]]. Tokom tog perioda dolazi do stvaranja beta moždanih valova, koji su inače povezani sa stanjem budnosti. Prema hipotezi aktivacije i sinteze, neuroni u nižim dijelovima mozga periodično se aktiviraju tokom spavanja i šalju nasumične signale [[Moždana kora|moždanoj kori]]. Moždana kora zatim nastoji organizovati i protumačiti te signale, stvarajući koherentnu naraciju koju doživljavamo kao san. Ova teorija ne tvrdi da su snovi besmisleni, već naglašava da njihovo nastajanje prvenstveno proizlazi iz neurobioloških procesa. Za razliku od psihoanalitičkih pristupa, ona umanjuje značaj emocionalnih i motivacijskih faktora u određivanju sadržaja snova.<ref name="Weiten_2013" /> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20040315164039/http://ist-socrates.berkeley.edu/~kihlstrm/rediscovery.htm The Rediscovery of the Unconscious] (en) * [https://www.freud.org.uk/learn/discover-psychoanalysis/what-is-the-unconscious/the-unconscious-frequently-asked-questions/ The Unconscious: Frequently Asked Questions] (en) {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nesvjesno| ]] [[Kategorija:Neologizmi 18. vijeka]] [[Kategorija:Analitička psihologija]] [[Kategorija:Centralni nervni sistem]] [[Kategorija:Freudovska psihologija]] [[Kategorija:Hipnoza]] [[Kategorija:Mentalni procesi]] [[Kategorija:Neuropsihologija]] [[Kategorija:Psihoanalitička terminologija]] [[Kategorija:Psihodinamika]] [[Kategorija:Psihoanalitička teorija]] a5si82ka1c0y4ep20z2d8ewdsy9cper 3898597 3898587 2026-06-13T10:39:06Z KWiki 9400 /* Vanjski linkovi */ 3898597 wikitext text/x-wiki U [[Psihoanaliza|psihoanalizi]] i drugim psihološkim teorijama, '''nesvjesno''' (ili '''nesvjesni um''') označava dio [[Psiha (psihologija)|psihe]] koji nije dostupan [[Introspekcija|introspekciji]], odnosno neposrednom svjesnom uvidu.<ref name="Westen_1999">{{cite journal |last=Westen |first=Drew |date=decembar 1999 |title=The Scientific Status of Unconscious Processes: Is Freud Really Dead? |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/000306519904700404 |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=47 |issue=4 |pages=1061–1106 |doi=10.1177/000306519904700404 |pmid=10650551 |s2cid=207080 |issn=0003-0651 |url-access=subscription |language=en}}</ref> Iako se nesvjesni procesi odvijaju izvan područja [[Svijest|svjesne]] spoznaje, smatra se da utječu na svjesne misli, osjećanja i ponašanje pojedinca.<ref name="Kahneman_2011">{{cite book |last=Kahneman |first=Daniel |date=2011 |title=Thinking, Fast and Slow |publisher=Penguin Books| location=London| isbn=978-0-141-03357-0 |url=https://cdn.penguin.co.uk/dam-assets/books/9780141033570/9780141033570-sample.pdf |access-date=11. 6. 2026 |language=en|quote=System 1 operates automatically and quickly, with little or no effort and no sense of voluntary control. System 2 allocates attention to the effortful mental activities that demand it, including complex computations.}}</ref> Pojam nesvjesnog uveo je njemački [[filozof]] [[Romantizam u filozofiji|romantizma]] [[Friedrich Schelling]] tokom 18. vijeka, dok ga je u engleski jezik kasnije prenio pjesnik i esejist [[Samuel Taylor Coleridge]].<ref name="Bynum_1981">{{cite book |last=Bynum |first=W. F. |editor-last1=Bynum |editor-first1=W. F. |editor-last2=Browne |editor-first2=E. J. |editor-last3=Porter |editor-first3=Roy |date=1981 |title=Dictionary of the History of Science |publisher=Princeton University Press| location=Princeton, N.J.| isbn=978-0-691-08287-5 |url=https://archive.org/details/dictionaryofhist0000unse_c7b4/page/n7/mode/2up |access-date=11. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Murray_2004">{{cite book |editor-last=Murray |editor-first=Christopher John |date=2004 |title=Encyclopedia of the Romantic Era, 1760-1850 |publisher=Fitzroy Dearborn| location=New York| isbn=978-1-579-58361-3 |url=https://archive.org/details/encyclopediaofro002unse_v8y9 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Razvoj koncepta nesvjesnog u [[Psihologija|psihologiji]] i široj kulturi u velikoj je mjeri povezan s radom austrijskog [[Neurologija|neurologa]] i [[Psihoanaliza|psihoanalitičara]] [[Sigmund Freud|Sigmunda Freuda]]. Prema [[Psihoanalitička teorija|psihoanalitičkoj teoriji]], nesvjesno se sastoji od ideja, sjećanja, želja i nagona koji su bili podvrgnuti mehanizmu [[Potiskivanje|potiskivanja]]. Impulsi i sadržaji koji izazivaju [[anksioznost]], često nastali u djetinjstvu, bivaju blokirani iz svijesti, ali ne prestaju postojati. Naprotiv, oni nastavljaju djelovati iz nesvjesnog i vršiti stalni pritisak prema ulasku u svijest. Međutim, sadržaji nesvjesnog ne pojavljuju se u svijesti u svom izvornom obliku. Oni se izražavaju posredno, kroz prikrivljene ili simbolički preoblikovane forme, poput [[San|snova]], neurotskih simptoma, [[Freudova omaška|omaški u govoru]] i šala. Zbog toga je zadatak psihoanalitičara da tumačenjem takvih manifestacija pokuša otkriti prirodu potisnutih sadržaja i nesvjesnih konflikata koji se nalaze u njihovoj pozadini. Nesvjesno se često opisuje kao izvor snova i automatskih misli, odnosno misli koje se pojavljuju bez očiglednog svjesnog uzroka. Također se smatra mjestom pohrane potisnutih sjećanja, a koja u određenim okolnostima mogu ponovo postati dostupna svijesti, kao i implicitnog znanja, odnosno vještina i informacija koje su toliko usvojene da ih primjenjujemo bez svjesnog razmišljanja. S nesvjesnim procesima povezuju se i različita stanja polusvjesnosti, uključujući [[Budnost|buđenje]], [[implicitno pamćenje]], [[Subliminalni podražaji|subliminalnu percepciju]], [[trans]], [[Hipnagogija|hipnagogiju]] i [[Hipnoza|hipnozu]]. Stanja poput [[Spavanje|spavanja]], [[Mjesečarenje|mjesečarenja]], [[San|san]]janja, [[delirij]]a i [[koma|kome]] također mogu ukazivati na djelovanje nesvjesnih procesa, iako se ona ne smatraju samim nesvjesnim, već njihovim mogućim manifestacijama ili indikatorima. Iako je koncept nesvjesnog imao značajan utjecaj na razvoj [[Psihologija|psihologije]], [[Psihoterapija|psihoterapije]] i šire kulture, pojedini autori dovodili su u pitanje njegovo postojanje ili način na koji ga je psihoanaliza konceptualizovala.<ref name="Honderich_2009">{{cite book |editor-last=Honderich |editor-first=Ted |date=2009 |title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press| location=Oxford| isbn=978-0-19-926479-7 |url=https://archive.org/details/ted-honderich-the-oxford-companion-to-philosophy-new-edition |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Stannard_1982">{{cite book |last=Stannard |first=David E. |date=1982 |title=Shrinking History: On Freud and the Failure of Psychohistory |publisher=Oxford University Press| location=New York| isbn=978-0-19-503044-0 |url=https://archive.org/details/shrinkinghistory0000stan |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Webster_1995">{{cite book |last=Webster |first=Richard |date=1995 |title=Why Freud Was Wrong: Sin, Science, and Psychoanalysis |publisher=BasicBooks| location=New York, NY| isbn=978-0-465-09579-7 |url=https://archive.org/details/whyfreudwaswrong0000webs_m8i9 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Karbelnig_2020">{{cite journal |last=Karbelnig |first=Alan Michael |date=2020 |title=The theater of the unconscious mind |journal=Psychoanalytic Psychology |volume=37 |issue=4 |pages=273–281 |doi=10.1037/pap0000251 |issn=1939-1331 |s2cid=198760071 |url=https://www.academia.edu/43301213/The_Theater_of_the_Unconscious_Mind |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Historijski pregled == === Njemačka tradicija === Pojam ″nesvjesno″ ({{de|unbewusst}}) uveo je njemački filozof [[Friedrich Schelling]] krajem 18. i početkom 19. vijeka. Upotrijebio ga je u djelu ''[[Sistem transcendentalnog idealizma]]'', a kasnije ga je u engleski jezik prenio pjesnik i esejist [[Samuel Taylor Coleridge]] u djelu ''Biographia Literaria''.<ref name="Bynum_1981" /><ref name="Murray_2004" /> Međutim, pojedini autori ukazuju da su se srodni izrazi pojavljivali i ranije. Tako se rijetki primjeri upotrebe termina ″nesvjesnost″ ({{de|Unbewußtseyn}}) mogu pronaći u djelima njemačkog ljekara i filozofa [[Ernst Platner|Ernsta Platnera]] iz druge polovine 18. vijeka.<ref name="Platner_1793">{{cite book |last=Platner |first=Ernst |date=1793 |title=Philosophische Aphorismen nebst einigen Anleitungen zur philosophischen Geschichte |volume=Vol. 1 |publisher=Schwickertscher Verlag |location=Leipzig |url=https://archive.org/details/bub_gb_4748AAAAYAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=de}}</ref><ref name="Nicholls_2010">{{cite book |editor-last1=Nicholls |editor-first1=Angus |editor-last2=Liebscher |editor-first2=Martin |date=2010 |title=Thinking the Unconscious: Nineteenth-Century German Thought |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |url=https://www.academia.edu/33877397/Angus_Nicholls_and_Martin_Liebscher_Thinking_the_Unconscious_19th_Century_German_Thought |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Vede === Ideje o psihičkim procesima koji djeluju izvan neposredne svijesti pojedinca prisutne su u mnogim drevnim kulturama. U antičkom svijetu takvi utjecaji često su se objašnjavali pojmovima iskušenja, božanske inspiracije ili djelovanja božanstava na ljudske motive i postupke. Ideja o unutrašnjim psihičkim procesima koji djeluju izvan svjesne kontrole bila je prisutna još u antičkom periodu te se može pronaći u različitim kulturama. Pojedini aspekti mentalnog života koji bi se danas mogli povezati s nesvjesnim spominju se u [[Hinduizam|hinduističkim]] tekstovima poznatim kao [[Vede]], nastalim između približno 2500. i 600. godine p.n.e. Takva tumačenja danas se ponekad povezuju s konceptima prisutnim u [[Ajurveda|ajurvedskoj]] tradiciji medicine i [[Indijska psihologija|vedskoj psihologiji]]. medicine.<ref name="Alexander_1990">{{cite book |last=Alexander |first=C. N. |title=Higher Stages of Human Development: Perspectives on Adult Growth |editor-last1=Alexander |editor-first1=C. N. |editor-last2=Langer |editor-first2=E. J. |chapter=Growth of Higher Stages of Consciousness: Maharishi's Vedic Psychology of Human Development |date=1990 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=978-0-19-503483-7 |url=https://archive.org/details/higherstagesofhu0000unse |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Paracelsus === [[Paracelsus]] smatra se prvim autorom koji je u svojim djelima spomenuo nesvjesni aspekt spoznaje. Na to se posebno ukazuje u njegovom djelu ''O bolestima'' objavljenom 1567. Njegov pristup proučavanju i liječenju bolesti rezultirao je razvojem sistema koji pojedini autori smatraju jednim od začetaka moderne naučne psihologije.<ref name="Harms_1967">{{cite book |last=Harms |first=Ernest |date=1967 |title=Origins of Modern Psychiatry |publisher=Thomas |location=Springfield, IL |isbn=978-0-398-00781-2 |url=https://books.google.ba/books/about/Origins_of_Modern_Psychiatry.html?id=ULprAAAAMAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Shakespeare === [[William Shakespeare]] u mnogim svojim dramama istraživao je ulogu nesvjesnih psihičkih procesa, iako ih nije nazivao tim imenom.<ref name="Faber_1970">{{cite book |editor-last=Faber |editor-first=Mel D. |date=1970 |title=The Design Within: Psychoanalytic Approaches to Shakespeare |publisher=Science House |location=New York |isbn=978-0-87668-024-7 |url=https://books.google.ba/books/about/The_Design_Within.html?id=-Ry6AAAAIAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Filozofija === U djelu ''[[Antropologija u pragmatičnom pogledu]]'' filozof [[Immanuel Kant]] bio je među prvim autorima koji su raspravljali o nesvjesnim predstavama i idejama.<ref name="Hartmann_1884">{{cite book |last=Hartmann |first=Eduard von |translator-last=Coupland |translator-first=William Chatterton |date=1884 |title=Philosophy of the Unconscious: Speculative Results According to the Inductive Method of Physical Science |volume=Vol. 1 |publisher=Trübner |location=London |url=https://archive.org/details/philosophyofunco01hartiala |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Tokom 19. vijeka pojam nesvjesnog javlja se i u djelima brojnih zapadnih filozofa, među kojima su [[Arthur Schopenhauer]],<ref name="Ellenberger_1970">{{cite book |last=Ellenberger |first=Henri F. |date=1970 |title=The Discovery of the Unconscious: The History and Evolution of Dynamic Psychiatry |publisher=Basic Books |location=New York |isbn=978-0-465-01672-3 |url=https://archive.org/details/discoveryofuncon00ellerich |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Young_1994">{{cite journal |last1=Young |first1=Christopher |last2=Brook |first2=Andrew |date=1994 |title=Schopenhauer and Freud |journal=International Journal of Psycho-Analysis |volume=75 |pages=101–118 |url=https://www.academia.edu/731311/Schopenhauer_and_Freud |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Baruch Spinoza]], [[Gottfried Wilhelm Leibniz]], [[Johann Gottlieb Fichte]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Eduard von Hartmann]], [[Carl Gustav Carus]], [[Søren Kierkegaard]], [[Friedrich Nietzsche]]<ref name="Nietzsche_1974">{{cite book |last=Nietzsche |first=Friedrich |translator-last=Kaufmann |translator-first=Walter |date=1974 |title=The Gay Science: With a Prelude in Rhymes and an Appendix of Songs |publisher=Vintage Books |location=New York |isbn=978-0-394-71985-6 |url=https://philoslugs.files.wordpress.com/2016/12/the-gay-science-friedrich-nietzsche.pdf |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> i [[Thomas Carlyle]].<ref name="Fletcher_1905">{{cite news |last=Fletcher |first=Jefferson B. |date=1905-05-01 |title=Newman and Carlyle: An Unrecognized Affinity |work=The Atlantic |url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1905/05/newman-and-carlyle-an-unrecognized-affinity/637948/ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema pojedinim autorima, teorija nesvjesnog bila je prisutna u filozofskoj misli još od početka 19. vijeka, posebno u djelima Schopenhauera, von Hartmanna i Carusa, koji se često navode među pretečama kasnijih psiholoških i psihoanalitičkih koncepcija nesvjesnog.<ref name="Staude_1976">{{cite journal |last=Staude |first=John Raphael |date=1976 |title=From Depth Psychology to Depth Sociology: Freud, Jung, and Lévi-Strauss |journal=Theory and Society |volume=3 |issue=3 |pages=303–338 |publisher=Springer |url=https://www.jstor.org/stable/656968 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Na [[Univerzitet u Parizu|Univerzitetu u Parizu]] [[Edmond Colsenet]] je 1880. odbranio doktorsku disertaciju posvećenu nesvjesnom. U Francuskoj su se ovom temom bavili i [[Élie Rabier]] te [[Alfred Fouillée]], koji su razvijali sinteze o nesvjesnom u periodu kada se Freud još nije bavio ovim konceptom.<ref name="Nicolas_Fedi_2008">{{cite book |last1=Nicolas |first1=Serge |last2=Fedi |first2=Laurent |date=2008 |title=Un débat sur l'inconscient avant Freud: La réception de Eduard von Hartmann chez les psychologues et philosophes français |publisher=L'Harmattan |location=Paris |page=8 |isbn=978-2-296-05655-8 |url=https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9782296198371_A24207224/preview-9782296198371_A24207224.pdf|language=fr}}</ref> === Psihologija === ==== Devetnaesti vijek ==== Prema historičaru psihologije Marku Altschuleu, "teško je — ili možda nemoguće — pronaći psihologa ili psihijatra iz 19. vijeka koji nije prepoznao nesvjesnu moždanu aktivnost ne samo kao stvarnu, već i kao izuzetno važnu".<ref name="Altschule_1977">{{cite book |last=Altschule |first=Mark D. |date=1977 |title=Origins of Concepts in Human Behavior: Social and Cultural Factors |publisher=Hemisphere Publishing Corporation |location=Washington, D.C. |isbn=978-0-470-99001-8 |url=https://books.google.ru/books/about/Origins_of_concepts_in_human_behavior.html?id=puwkAAAAMAAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Tokom 19. vijeka pojam nesvjesnog postao je značajna tema u psihologiji i srodnim disciplinama. Njemački psiholozi [[Gustav Fechner]] i [[Wilhelm Wundt]] koristili su ga u okviru [[Eksperimentalna psihologija|eksperimentalne psihologije]] kako bi objasnili način na koji um organizuje mnoštvo nepovezanih [[Osjetni podaci|osjetnih podataka]] na nesvjesnom nivou prije nego što se oni pojave u svijesti kao smislena cjelina.<ref name="Wozniak_1992">{{cite book |last=Wozniak |first=Robert H. |date=1992 |title=Mind and Body: René Descartes to William James |publisher=National Library of Medicine / American Psychological Association |location=Bethesda, Md. / Washington, D.C. |url=https://archive.org/details/9301710.nlm.nih.gov |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Godine 1869. [[Eduard von Hartmann]] objavio je djelo ''[[Filozofija nesvjesnog]]'', jedno od najutjecajnijih djela posvećenih ovoj temi u 19. vijeku.<ref name="Hartmann_1884" /> Kada [[psihoanaliza]] još nije bila razvijena, [[William James]] je u svom kapitalnom djelu ''[[Principi psihologije]]'' (1890) razmatrao načine na koje su filozofi i psiholozi, uključujući [[Arthur Schopenhauer|Schopenhauera]], [[Eduard von Hartmann|von Hartmanna]], [[Pierre Janet|Pierrea Janeta]] i [[Alfred Binet|Alfreda Bineta]], koristili pojmove ″nesvjesno″ i ″podsvjesno″.<ref name="Meyer_Borch-Jacobsen_2005">{{cite book |last=Meyer |first=Catherine |last2=Borch-Jacobsen |first2=Mikkel |date=2005 |title=Le livre noir de la psychanalyse: Vivre, penser et aller mieux sans Freud |publisher=Les Arènes |location=Paris |isbn=978-2-912485-88-5 |url=https://books.google.ba/books/about/Le_livre_noir_de_la_psychanalyse.html?id=R1oQAQAAIAAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=fr}}</ref> === Freud === [[Datoteka:Freudov ledeni brijeg - Svjesno predsvjesno i nesvjesno (bs).png|mini|mini|desno|300px|Metafora ledenog brijega koju je predložio [[Gustav Fechner|G. T. Fechner]] često se koristi za vizuelni prikaz Freudove teorije da većina ljudskog uma funkcioniše nesvjesno.<ref name="Green_2019">{{cite journal |last=Green |first=Christopher D. |date=2019 |title=Where did Freud's iceberg metaphor of mind come from? |journal=History of Psychology |volume=22 |issue=4 |pages=369–372 |doi=10.1037/hop0000135_b |issn=1939-0610 |pmid=31633371 |url=https://www.researchgate.net/publication/336958549_Where_did_Freud's_iceberg_metaphor_of_mind_come_from |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref>]] [[Sigmund Freud]] i njegovi sljedbenici razvili su teorijsko objašnjenje nesvjesnog uma. Freud je koncept nesvjesnog postavio u centar psihoanalitičke teorije te ga koristio za objašnjenje nastanka i djelovanja [[Mentalni poremećaj|psihičkih poremećaja]].<ref name="Freud_1949">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1949 |title=An Outline of Psycho-Analysis |publisher=Hogarth Press |location=London |url=https://archive.org/details/b2981487x |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Za Freuda nesvjesno nije predstavljalo samo ono što nije prisutno u svijesti. Takvo shvatanje označavao je kao ''deskriptivno nesvjesno'' i smatrao ga je tek polazištem za dublje proučavanje psihičkog života. Istovremeno je razlikovao nesvjesno od ''predsvjesnog''. [[Predsvjesno]] obuhvata misli, sjećanja i druge psihičke sadržaje koji trenutno nisu prisutni u svijesti, ali mogu postati svjesni, dok nesvjesno čine sadržaji koji su procesom [[Potiskivanje|potiskivanja]] postali nedostupni svijesti. Razlikovanje i međusobni odnos svijesti, predsvjesnog i nesvjesnog činili su osnovu Freudovog ''topografskog modela'' psihe.<ref name="Freud_1963">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |editor-last=Rieff |editor-first=Philip |date=1963 |title=General Psychological Theory: Papers on Metapsychology |publisher=Collier Books |location=New York |url=https://web.english.upenn.edu/~cavitch/pdf-library/Freud_Unconscious.pdf |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Kasnije je, nastojeći prevladati nejasnoće povezane s pojmom nesvjesnog, razvio ''strukturni model'' psihe, u kojem su nesvjesni procesi objašnjeni kroz odnos [[Id, ego i super-ego|ida, ega i superega]].<ref name="Freud_1926">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1926 |title=The Ego and the Id |publisher=The Hogarth Press / Institute of Psycho-Analysis |location=London |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.218607/page/n5/mode/2up |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Jung === {{Glavni|Carl Jung|Kolektivno nesvjesno}} [[Carl Gustav Jung]] prihvatio je Freudovo stanovište da nesvjesno ima značajnu ulogu u oblikovanju ličnosti, ali je smatrao da se ono sastoji od dva nivoa: ličnog i kolektivnog nesvjesnog. [[Lično nesvjesno]] obuhvata sadržaje koji su nekada bili svjesni, ali su zaboravljeni ili potisnuti, što je u velikoj mjeri odgovaralo Freudovom poimanju nesvjesnog. Nasuprot tome, [[kolektivno nesvjesno]] predstavlja najdublji sloj psihe i sadrži naslijeđene psihičke strukture i arhetipska iskustva zajednička cijelom čovječanstvu.<ref name="Britannica_Collective_Unconscious">{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |title=Collective unconscious |url=https://www.britannica.com/science/collective-unconscious |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema Jungu, [[arhetip]]ovi nisu sjećanja, već univerzalni obrasci, psihološke funkcije ili centri psihičke energije koji se manifestiraju kroz simbole, mitove, religiju i kulturne obrasce. Zbog toga se kolektivno nesvjesno smatra naslijeđenim i ne sadrži iskustva pojedinca, nego psihičko naslijeđe čitave ljudske vrste.<ref name="Britannica_Collective_Unconscious" /> Jung je kolektivno nesvjesno opisivao kao ″cjelokupno duhovno naslijeđe razvoja čovječanstva, koje se iznova rađa u moždanoj strukturi svakog pojedinca″.<ref name="Campbell_2004">{{cite book |last=Campbell |first=Joseph |date=2004 |title=The Hero with a Thousand Faces |edition=Commemorative |publisher=Princeton University Press |location=Princeton and Oxford |isbn=0-691-11924-4 |url=https://ia601406.us.archive.org/30/items/Birdsfrogsandmirrors/JosephCampbell%20-%20The%20Hero%20With%20a%20Thousand%20Faces%20Commemorative%20Edition.pdf |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Pored razlika u shvatanju strukture nesvjesnog, Jung se od Freuda razlikovao i po tome što nije smatrao da [[seksualnost]] predstavlja osnovu svih nesvjesnih procesa i sadržaja.<ref name="Britannica_Carl_Jung">{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |title=Carl Jung |url=https://www.britannica.com/biography/Carl-Jung |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Snovi == === Freud === Prema [[Sigmund Freud|Freudu]], osnovna funkcija snova jeste ispunjenje potisnutih želja, pri čemu san istovremeno omogućava osobi da nastavi spavati. Budući da bi nesvjesna želja u svom izvornom obliku mogla uznemiriti sanjača, ona se u snu pojavljuje u prikrivenom obliku, povezujući se sa sadržajima koji nisu podložni [[Potiskivanje|potiskivanju]]. Na osnovu toga Freud je razlikovao [[Sadržaj (Freudova analiza snova)|''manifestni'' i ''latentni'' sadržaj sna]]. Manifestni sadržaj obuhvata radnju, slike i događaje sna onako kako se pojavljuju u svijesti i kako ih osoba može prisjetiti nakon buđenja.<ref name="Nagera_2014">{{cite book |editor-last=Nagera |editor-first=Humberto |date=2014 |title=Basic Psychoanalytic Concepts on the Theory of Dreams |publisher=Taylor & Francis |location=London |isbn=978-1-317-67047-6 |url=https://books.google.ba/books/about/Basic_Psychoanalytic_Concepts_on_the_The.html?id=gZixAwAAQBAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Latentni sadržaj odnosi se na skriveno značenje sna. On predstavlja nesvjesne psihičke sadržaje povezane s aktuelnim životnim problemima, željama i nerazriješenim konfliktima iz djetinjstva. Prema Freudovom shvatanju, zadatak psihoanalitičke interpretacije jeste da, polazeći od manifestnog sadržaja sna, otkrije njegovo latentno značenje.<ref name="Nagera_2014_ch">{{cite book |editor-last=Nagera |editor-first=Humberto |date=2014 |title=Basic Psychoanalytic Concepts on the Theory of Dreams |chapter=Latent dream-content |publisher=Taylor & Francis |location=London |isbn=978-1-317-67047-6 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=PbauAwAAQBAJ&pg=PA31 |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Weiten_2013">{{cite book |last=Weiten |first=Wayne |date=2013 |title=Psychology: Themes and Variations |publisher=Wadsworth Cengage Learning |location=Australia |url=https://archive.org/details/isbn_9781337039826 |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema Freudovoj teoriji, snovi nastaju na osnovu događaja, doživljaja i misli iz svakodnevnog života. Tokom procesa koji je nazvao ''rad sna'', ti sadržaji prolaze kroz transformaciju pri kojoj prestaju biti vođeni pravilima svjesnog mišljenja i principom realnosti te postaju podložni ''primarnom procesu'' nesvjesnog mišljenja. Tim procesom upravljaju [[Princip zadovoljstva (psihologija)|princip zadovoljstva]], ispunjenje želja i [[Potiskivanje|potisnuti sadržaji]], posebno oni povezani s iskustvima iz djetinjstva. Osnovna funkcija rada sna jeste prikrivanje nesvjesnih želja kako ne bi narušile san. Taj proces odvija se prvenstveno putem mehanizama ''[[Kondenzacija (psihologija)|kondenzacije]]'' i ''[[Pomjeranje (psihologija)|premještanja]]''. Kondenzacija podrazumijeva objedinjavanje više ideja, misli ili predstava u jedan sadržaj sna, dok pomjeranje označava prenošenje psihičke energije s važnog sadržaja na drugi, manje značajan ili naizgled nevažan element sna. Zbog toga manifestni sadržaj sna predstavlja pojednostavljenu i prikrivenu verziju njegovog latentnog sadržaja. Psihoanalitičkom interpretacijom moguće je, prema Freudu, od manifestnog sadržaja doći do skrivenih značenja sna i steći uvid u nesvjesne psihičke procese.<ref name="Mannoni_2015">{{cite book |last=Mannoni |first=Octave |date=2015 |title=Freud: The Theory of the Unconscious |publisher=Verso |location=London and New York |url=https://books.google.ba/books?id=2aTjDAAAQBAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Neurobiološka teorija snova === [[Allan Hobson]] i njegovi saradnici razvili su teoriju poznatu kao ''[[hipoteza aktivacije i sinteze]]''. Prema ovoj teoriji, snovi predstavljaju nusprodukt neuronske aktivnosti u mozgu tokom [[REM faza spavanja|REM faze spavanja]]. Tokom tog perioda dolazi do stvaranja beta moždanih valova, koji su inače povezani sa stanjem budnosti. Prema hipotezi aktivacije i sinteze, neuroni u nižim dijelovima mozga periodično se aktiviraju tokom spavanja i šalju nasumične signale [[Moždana kora|moždanoj kori]]. Moždana kora zatim nastoji organizovati i protumačiti te signale, stvarajući koherentnu naraciju koju doživljavamo kao san. Ova teorija ne tvrdi da su snovi besmisleni, već naglašava da njihovo nastajanje prvenstveno proizlazi iz neurobioloških procesa. Za razliku od psihoanalitičkih pristupa, ona umanjuje značaj emocionalnih i motivacijskih faktora u određivanju sadržaja snova.<ref name="Weiten_2013" /> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20040315164039/http://ist-socrates.berkeley.edu/~kihlstrm/rediscovery.htm The Rediscovery of the Unconscious] {{en simbol}} * [https://www.freud.org.uk/learn/discover-psychoanalysis/what-is-the-unconscious/the-unconscious-frequently-asked-questions/ The Unconscious: Frequently Asked Questions] {{en simbol}} {{Analitička psihologija}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nesvjesno| ]] [[Kategorija:Analitička psihologija]] [[Kategorija:Centralni nervni sistem]] [[Kategorija:Frojdovska psihologija]] [[Kategorija:Hipnoza]] [[Kategorija:Mentalni procesi]] [[Kategorija:Neuropsihologija]] [[Kategorija:Psihoanalitička terminologija]] [[Kategorija:Psihodinamika]] [[Kategorija:Psihoanalitička teorija]] 03x3vg11kqa8cr0xme1phwlipx4nwol 3898600 3898597 2026-06-13T10:42:06Z AnToni 2325 /* Historijski pregled */ 3898600 wikitext text/x-wiki U [[Psihoanaliza|psihoanalizi]] i drugim psihološkim teorijama, '''nesvjesno''' (ili '''nesvjesni um''') označava dio [[Psiha (psihologija)|psihe]] koji nije dostupan [[Introspekcija|introspekciji]], odnosno neposrednom svjesnom uvidu.<ref name="Westen_1999">{{cite journal |last=Westen |first=Drew |date=decembar 1999 |title=The Scientific Status of Unconscious Processes: Is Freud Really Dead? |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/000306519904700404 |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=47 |issue=4 |pages=1061–1106 |doi=10.1177/000306519904700404 |pmid=10650551 |s2cid=207080 |issn=0003-0651 |url-access=subscription |language=en}}</ref> Iako se nesvjesni procesi odvijaju izvan područja [[Svijest|svjesne]] spoznaje, smatra se da utječu na svjesne misli, osjećanja i ponašanje pojedinca.<ref name="Kahneman_2011">{{cite book |last=Kahneman |first=Daniel |date=2011 |title=Thinking, Fast and Slow |publisher=Penguin Books| location=London| isbn=978-0-141-03357-0 |url=https://cdn.penguin.co.uk/dam-assets/books/9780141033570/9780141033570-sample.pdf |access-date=11. 6. 2026 |language=en|quote=System 1 operates automatically and quickly, with little or no effort and no sense of voluntary control. System 2 allocates attention to the effortful mental activities that demand it, including complex computations.}}</ref> Pojam nesvjesnog uveo je njemački [[filozof]] [[Romantizam u filozofiji|romantizma]] [[Friedrich Schelling]] tokom 18. vijeka, dok ga je u engleski jezik kasnije prenio pjesnik i esejist [[Samuel Taylor Coleridge]].<ref name="Bynum_1981">{{cite book |last=Bynum |first=W. F. |editor-last1=Bynum |editor-first1=W. F. |editor-last2=Browne |editor-first2=E. J. |editor-last3=Porter |editor-first3=Roy |date=1981 |title=Dictionary of the History of Science |publisher=Princeton University Press| location=Princeton, N.J.| isbn=978-0-691-08287-5 |url=https://archive.org/details/dictionaryofhist0000unse_c7b4/page/n7/mode/2up |access-date=11. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Murray_2004">{{cite book |editor-last=Murray |editor-first=Christopher John |date=2004 |title=Encyclopedia of the Romantic Era, 1760-1850 |publisher=Fitzroy Dearborn| location=New York| isbn=978-1-579-58361-3 |url=https://archive.org/details/encyclopediaofro002unse_v8y9 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Razvoj koncepta nesvjesnog u [[Psihologija|psihologiji]] i široj kulturi u velikoj je mjeri povezan s radom austrijskog [[Neurologija|neurologa]] i [[Psihoanaliza|psihoanalitičara]] [[Sigmund Freud|Sigmunda Freuda]]. Prema [[Psihoanalitička teorija|psihoanalitičkoj teoriji]], nesvjesno se sastoji od ideja, sjećanja, želja i nagona koji su bili podvrgnuti mehanizmu [[Potiskivanje|potiskivanja]]. Impulsi i sadržaji koji izazivaju [[anksioznost]], često nastali u djetinjstvu, bivaju blokirani iz svijesti, ali ne prestaju postojati. Naprotiv, oni nastavljaju djelovati iz nesvjesnog i vršiti stalni pritisak prema ulasku u svijest. Međutim, sadržaji nesvjesnog ne pojavljuju se u svijesti u svom izvornom obliku. Oni se izražavaju posredno, kroz prikrivljene ili simbolički preoblikovane forme, poput [[San|snova]], neurotskih simptoma, [[Freudova omaška|omaški u govoru]] i šala. Zbog toga je zadatak psihoanalitičara da tumačenjem takvih manifestacija pokuša otkriti prirodu potisnutih sadržaja i nesvjesnih konflikata koji se nalaze u njihovoj pozadini. Nesvjesno se često opisuje kao izvor snova i automatskih misli, odnosno misli koje se pojavljuju bez očiglednog svjesnog uzroka. Također se smatra mjestom pohrane potisnutih sjećanja, a koja u određenim okolnostima mogu ponovo postati dostupna svijesti, kao i implicitnog znanja, odnosno vještina i informacija koje su toliko usvojene da ih primjenjujemo bez svjesnog razmišljanja. S nesvjesnim procesima povezuju se i različita stanja polusvjesnosti, uključujući [[Budnost|buđenje]], [[implicitno pamćenje]], [[Subliminalni podražaji|subliminalnu percepciju]], [[trans]], [[Hipnagogija|hipnagogiju]] i [[Hipnoza|hipnozu]]. Stanja poput [[Spavanje|spavanja]], [[Mjesečarenje|mjesečarenja]], [[San|san]]janja, [[delirij]]a i [[koma|kome]] također mogu ukazivati na djelovanje nesvjesnih procesa, iako se ona ne smatraju samim nesvjesnim, već njihovim mogućim manifestacijama ili indikatorima. Iako je koncept nesvjesnog imao značajan utjecaj na razvoj [[Psihologija|psihologije]], [[Psihoterapija|psihoterapije]] i šire kulture, pojedini autori dovodili su u pitanje njegovo postojanje ili način na koji ga je psihoanaliza konceptualizovala.<ref name="Honderich_2009">{{cite book |editor-last=Honderich |editor-first=Ted |date=2009 |title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press| location=Oxford| isbn=978-0-19-926479-7 |url=https://archive.org/details/ted-honderich-the-oxford-companion-to-philosophy-new-edition |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Stannard_1982">{{cite book |last=Stannard |first=David E. |date=1982 |title=Shrinking History: On Freud and the Failure of Psychohistory |publisher=Oxford University Press| location=New York| isbn=978-0-19-503044-0 |url=https://archive.org/details/shrinkinghistory0000stan |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Webster_1995">{{cite book |last=Webster |first=Richard |date=1995 |title=Why Freud Was Wrong: Sin, Science, and Psychoanalysis |publisher=BasicBooks| location=New York, NY| isbn=978-0-465-09579-7 |url=https://archive.org/details/whyfreudwaswrong0000webs_m8i9 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Karbelnig_2020">{{cite journal |last=Karbelnig |first=Alan Michael |date=2020 |title=The theater of the unconscious mind |journal=Psychoanalytic Psychology |volume=37 |issue=4 |pages=273–281 |doi=10.1037/pap0000251 |issn=1939-1331 |s2cid=198760071 |url=https://www.academia.edu/43301213/The_Theater_of_the_Unconscious_Mind |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Historijski pregled == === Njemačka tradicija === Pojam ″nesvjesno″ ({{de|Unbewusst}}) uveo je njemački filozof [[Friedrich Schelling]] krajem 18. i početkom 19. vijeka. Upotrijebio ga je u djelu ''[[Sistem transcendentalnog idealizma]]'', a kasnije ga je u engleski jezik prenio pjesnik i esejist [[Samuel Taylor Coleridge]] u djelu ''Biographia Literaria''.<ref name="Bynum_1981" /><ref name="Murray_2004" /> Međutim, pojedini autori ukazuju da su se srodni izrazi pojavljivali i ranije. Tako se rijetki primjeri upotrebe termina ″nesvjesnost″ ({{de|Unbewußtseyn}}) mogu pronaći u djelima njemačkog ljekara i filozofa [[Ernst Platner|Ernsta Platnera]] iz druge polovine 18. vijeka.<ref name="Platner_1793">{{cite book |last=Platner |first=Ernst |date=1793 |title=Philosophische Aphorismen nebst einigen Anleitungen zur philosophischen Geschichte |volume=Vol. 1 |publisher=Schwickertscher Verlag |location=Leipzig |url=https://archive.org/details/bub_gb_4748AAAAYAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=de}}</ref><ref name="Nicholls_2010">{{cite book |editor-last1=Nicholls |editor-first1=Angus |editor-last2=Liebscher |editor-first2=Martin |date=2010 |title=Thinking the Unconscious: Nineteenth-Century German Thought |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |url=https://www.academia.edu/33877397/Angus_Nicholls_and_Martin_Liebscher_Thinking_the_Unconscious_19th_Century_German_Thought |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Vede === Ideje o psihičkim procesima koji djeluju izvan neposredne svijesti pojedinca prisutne su u mnogim drevnim kulturama. U antičkom svijetu takvi utjecaji često su se objašnjavali pojmovima iskušenja, božanske inspiracije ili djelovanja božanstava na ljudske motive i postupke. Ideja o unutrašnjim psihičkim procesima koji djeluju izvan svjesne kontrole bila je prisutna još u antičkom periodu te se može pronaći u različitim kulturama. Pojedini aspekti mentalnog života koji bi se danas mogli povezati s nesvjesnim spominju se u [[Hinduizam|hinduističkim]] tekstovima poznatim kao [[Vede]], nastalim između približno 2500. i 600. godine p.n.e. Takva tumačenja danas se ponekad povezuju s konceptima prisutnim u [[Ajurveda|ajurvedskoj]] tradiciji medicine i [[Indijska psihologija|vedskoj psihologiji]]. medicine.<ref name="Alexander_1990">{{cite book |last=Alexander |first=C. N. |title=Higher Stages of Human Development: Perspectives on Adult Growth |editor-last1=Alexander |editor-first1=C. N. |editor-last2=Langer |editor-first2=E. J. |chapter=Growth of Higher Stages of Consciousness: Maharishi's Vedic Psychology of Human Development |date=1990 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=978-0-19-503483-7 |url=https://archive.org/details/higherstagesofhu0000unse |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Paracelsus === [[Paracelsus]] smatra se prvim autorom koji je u svojim djelima spomenuo nesvjesni aspekt spoznaje. Na to se posebno ukazuje u njegovom djelu ''O bolestima'' objavljenom 1567. Njegov pristup proučavanju i liječenju bolesti rezultirao je razvojem sistema koji pojedini autori smatraju jednim od začetaka moderne naučne psihologije.<ref name="Harms_1967">{{cite book |last=Harms |first=Ernest |date=1967 |title=Origins of Modern Psychiatry |publisher=Thomas |location=Springfield, IL |isbn=978-0-398-00781-2 |url=https://books.google.ba/books/about/Origins_of_Modern_Psychiatry.html?id=ULprAAAAMAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Shakespeare === [[William Shakespeare]] u mnogim svojim dramama istraživao je ulogu nesvjesnih psihičkih procesa, iako ih nije nazivao tim imenom.<ref name="Faber_1970">{{cite book |editor-last=Faber |editor-first=Mel D. |date=1970 |title=The Design Within: Psychoanalytic Approaches to Shakespeare |publisher=Science House |location=New York |isbn=978-0-87668-024-7 |url=https://books.google.ba/books/about/The_Design_Within.html?id=-Ry6AAAAIAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Filozofija === U djelu ''[[Antropologija u pragmatičnom pogledu]]'' filozof [[Immanuel Kant]] bio je među prvim autorima koji su raspravljali o nesvjesnim predstavama i idejama.<ref name="Hartmann_1884">{{cite book |last=Hartmann |first=Eduard von |translator-last=Coupland |translator-first=William Chatterton |date=1884 |title=Philosophy of the Unconscious: Speculative Results According to the Inductive Method of Physical Science |volume=Vol. 1 |publisher=Trübner |location=London |url=https://archive.org/details/philosophyofunco01hartiala |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Tokom 19. vijeka pojam nesvjesnog javlja se i u djelima brojnih zapadnih filozofa, među kojima su [[Arthur Schopenhauer]],<ref name="Ellenberger_1970">{{cite book |last=Ellenberger |first=Henri F. |date=1970 |title=The Discovery of the Unconscious: The History and Evolution of Dynamic Psychiatry |publisher=Basic Books |location=New York |isbn=978-0-465-01672-3 |url=https://archive.org/details/discoveryofuncon00ellerich |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Young_1994">{{cite journal |last1=Young |first1=Christopher |last2=Brook |first2=Andrew |date=1994 |title=Schopenhauer and Freud |journal=International Journal of Psycho-Analysis |volume=75 |pages=101–118 |url=https://www.academia.edu/731311/Schopenhauer_and_Freud |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Baruch Spinoza]], [[Gottfried Wilhelm Leibniz]], [[Johann Gottlieb Fichte]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Eduard von Hartmann]], [[Carl Gustav Carus]], [[Søren Kierkegaard]], [[Friedrich Nietzsche]]<ref name="Nietzsche_1974">{{cite book |last=Nietzsche |first=Friedrich |translator-last=Kaufmann |translator-first=Walter |date=1974 |title=The Gay Science: With a Prelude in Rhymes and an Appendix of Songs |publisher=Vintage Books |location=New York |isbn=978-0-394-71985-6 |url=https://philoslugs.files.wordpress.com/2016/12/the-gay-science-friedrich-nietzsche.pdf |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> i [[Thomas Carlyle]].<ref name="Fletcher_1905">{{cite news |last=Fletcher |first=Jefferson B. |date=1905-05-01 |title=Newman and Carlyle: An Unrecognized Affinity |work=The Atlantic |url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1905/05/newman-and-carlyle-an-unrecognized-affinity/637948/ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema pojedinim autorima, teorija nesvjesnog bila je prisutna u filozofskoj misli još od početka 19. vijeka, posebno u djelima Schopenhauera, von Hartmanna i Carusa, koji se često navode među pretečama kasnijih psiholoških i psihoanalitičkih koncepcija nesvjesnog.<ref name="Staude_1976">{{cite journal |last=Staude |first=John Raphael |date=1976 |title=From Depth Psychology to Depth Sociology: Freud, Jung, and Lévi-Strauss |journal=Theory and Society |volume=3 |issue=3 |pages=303–338 |publisher=Springer |url=https://www.jstor.org/stable/656968 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Na [[Univerzitet u Parizu|Univerzitetu u Parizu]] [[Edmond Colsenet]] je 1880. odbranio doktorsku disertaciju posvećenu nesvjesnom. U Francuskoj su se ovom temom bavili i [[Élie Rabier]] te [[Alfred Fouillée]], koji su razvijali sinteze o nesvjesnom u periodu kada se Freud još nije bavio ovim konceptom.<ref name="Nicolas_Fedi_2008">{{cite book |last1=Nicolas |first1=Serge |last2=Fedi |first2=Laurent |date=2008 |title=Un débat sur l'inconscient avant Freud: La réception de Eduard von Hartmann chez les psychologues et philosophes français |publisher=L'Harmattan |location=Paris |page=8 |isbn=978-2-296-05655-8 |url=https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9782296198371_A24207224/preview-9782296198371_A24207224.pdf|language=fr}}</ref> === Psihologija === ==== Devetnaesti vijek ==== Prema historičaru psihologije Marku Altschuleu, "teško je — ili možda nemoguće — pronaći psihologa ili psihijatra iz 19. vijeka koji nije prepoznao nesvjesnu moždanu aktivnost ne samo kao stvarnu, već i kao izuzetno važnu".<ref name="Altschule_1977">{{cite book |last=Altschule |first=Mark D. |date=1977 |title=Origins of Concepts in Human Behavior: Social and Cultural Factors |publisher=Hemisphere Publishing Corporation |location=Washington, D.C. |isbn=978-0-470-99001-8 |url=https://books.google.ru/books/about/Origins_of_concepts_in_human_behavior.html?id=puwkAAAAMAAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Tokom 19. vijeka pojam nesvjesnog postao je značajna tema u psihologiji i srodnim disciplinama. Njemački psiholozi [[Gustav Fechner]] i [[Wilhelm Wundt]] koristili su ga u okviru [[Eksperimentalna psihologija|eksperimentalne psihologije]] kako bi objasnili način na koji um organizuje mnoštvo nepovezanih [[Osjetni podaci|osjetnih podataka]] na nesvjesnom nivou prije nego što se oni pojave u svijesti kao smislena cjelina.<ref name="Wozniak_1992">{{cite book |last=Wozniak |first=Robert H. |date=1992 |title=Mind and Body: René Descartes to William James |publisher=National Library of Medicine / American Psychological Association |location=Bethesda, Md. / Washington, D.C. |url=https://archive.org/details/9301710.nlm.nih.gov |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Godine 1869. [[Eduard von Hartmann]] objavio je djelo ''[[Filozofija nesvjesnog]]'', jedno od najutjecajnijih djela posvećenih ovoj temi u 19. vijeku.<ref name="Hartmann_1884" /> Kada [[psihoanaliza]] još nije bila razvijena, [[William James]] je u svom kapitalnom djelu ''[[Principi psihologije]]'' (1890) razmatrao načine na koje su filozofi i psiholozi, uključujući [[Arthur Schopenhauer|Schopenhauera]], [[Eduard von Hartmann|von Hartmanna]], [[Pierre Janet|Pierrea Janeta]] i [[Alfred Binet|Alfreda Bineta]], koristili pojmove ″nesvjesno″ i ″podsvjesno″.<ref name="Meyer_Borch-Jacobsen_2005">{{cite book |last=Meyer |first=Catherine |last2=Borch-Jacobsen |first2=Mikkel |date=2005 |title=Le livre noir de la psychanalyse: Vivre, penser et aller mieux sans Freud |publisher=Les Arènes |location=Paris |isbn=978-2-912485-88-5 |url=https://books.google.ba/books/about/Le_livre_noir_de_la_psychanalyse.html?id=R1oQAQAAIAAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=fr}}</ref> === Freud === [[Datoteka:Freudov ledeni brijeg - Svjesno predsvjesno i nesvjesno (bs).png|mini|mini|desno|300px|Metafora ledenog brijega koju je predložio [[Gustav Fechner|G. T. Fechner]] često se koristi za vizuelni prikaz Freudove teorije da većina ljudskog uma funkcioniše nesvjesno.<ref name="Green_2019">{{cite journal |last=Green |first=Christopher D. |date=2019 |title=Where did Freud's iceberg metaphor of mind come from? |journal=History of Psychology |volume=22 |issue=4 |pages=369–372 |doi=10.1037/hop0000135_b |issn=1939-0610 |pmid=31633371 |url=https://www.researchgate.net/publication/336958549_Where_did_Freud's_iceberg_metaphor_of_mind_come_from |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref>]] [[Sigmund Freud]] i njegovi sljedbenici razvili su teorijsko objašnjenje nesvjesnog uma. Freud je koncept nesvjesnog postavio u centar psihoanalitičke teorije te ga koristio za objašnjenje nastanka i djelovanja [[Mentalni poremećaj|psihičkih poremećaja]].<ref name="Freud_1949">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1949 |title=An Outline of Psycho-Analysis |publisher=Hogarth Press |location=London |url=https://archive.org/details/b2981487x |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Za Freuda nesvjesno nije predstavljalo samo ono što nije prisutno u svijesti. Takvo shvatanje označavao je kao ''deskriptivno nesvjesno'' i smatrao ga je tek polazištem za dublje proučavanje psihičkog života. Istovremeno je razlikovao nesvjesno od ''predsvjesnog''. [[Predsvjesno]] obuhvata misli, sjećanja i druge psihičke sadržaje koji trenutno nisu prisutni u svijesti, ali mogu postati svjesni, dok nesvjesno čine sadržaji koji su procesom [[Potiskivanje|potiskivanja]] postali nedostupni svijesti. Razlikovanje i međusobni odnos svijesti, predsvjesnog i nesvjesnog činili su osnovu Freudovog ''topografskog modela'' psihe.<ref name="Freud_1963">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |editor-last=Rieff |editor-first=Philip |date=1963 |title=General Psychological Theory: Papers on Metapsychology |publisher=Collier Books |location=New York |url=https://web.english.upenn.edu/~cavitch/pdf-library/Freud_Unconscious.pdf |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Kasnije je, nastojeći prevladati nejasnoće povezane s pojmom nesvjesnog, razvio ''strukturni model'' psihe, u kojem su nesvjesni procesi objašnjeni kroz odnos [[Id, ego i super-ego|ida, ega i superega]].<ref name="Freud_1926">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1926 |title=The Ego and the Id |publisher=The Hogarth Press / Institute of Psycho-Analysis |location=London |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.218607/page/n5/mode/2up |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Jung === {{Glavni|Carl Jung|Kolektivno nesvjesno}} [[Carl Gustav Jung]] prihvatio je Freudovo stanovište da nesvjesno ima značajnu ulogu u oblikovanju ličnosti, ali je smatrao da se ono sastoji od dva nivoa: ličnog i kolektivnog nesvjesnog. [[Lično nesvjesno]] obuhvata sadržaje koji su nekada bili svjesni, ali su zaboravljeni ili potisnuti, što je u velikoj mjeri odgovaralo Freudovom poimanju nesvjesnog. Nasuprot tome, [[kolektivno nesvjesno]] predstavlja najdublji sloj psihe i sadrži naslijeđene psihičke strukture i arhetipska iskustva zajednička cijelom čovječanstvu.<ref name="Britannica_Collective_Unconscious">{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |title=Collective unconscious |url=https://www.britannica.com/science/collective-unconscious |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema Jungu, [[arhetip]]ovi nisu sjećanja, već univerzalni obrasci, psihološke funkcije ili centri psihičke energije koji se manifestiraju kroz simbole, mitove, religiju i kulturne obrasce. Zbog toga se kolektivno nesvjesno smatra naslijeđenim i ne sadrži iskustva pojedinca, nego psihičko naslijeđe čitave ljudske vrste.<ref name="Britannica_Collective_Unconscious" /> Jung je kolektivno nesvjesno opisivao kao ″cjelokupno duhovno naslijeđe razvoja čovječanstva, koje se iznova rađa u moždanoj strukturi svakog pojedinca″.<ref name="Campbell_2004">{{cite book |last=Campbell |first=Joseph |date=2004 |title=The Hero with a Thousand Faces |edition=Commemorative |publisher=Princeton University Press |location=Princeton and Oxford |isbn=0-691-11924-4 |url=https://ia601406.us.archive.org/30/items/Birdsfrogsandmirrors/JosephCampbell%20-%20The%20Hero%20With%20a%20Thousand%20Faces%20Commemorative%20Edition.pdf |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Pored razlika u shvatanju strukture nesvjesnog, Jung se od Freuda razlikovao i po tome što nije smatrao da [[seksualnost]] predstavlja osnovu svih nesvjesnih procesa i sadržaja.<ref name="Britannica_Carl_Jung">{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |title=Carl Jung |url=https://www.britannica.com/biography/Carl-Jung |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Snovi == === Freud === Prema [[Sigmund Freud|Freudu]], osnovna funkcija snova jeste ispunjenje potisnutih želja, pri čemu san istovremeno omogućava osobi da nastavi spavati. Budući da bi nesvjesna želja u svom izvornom obliku mogla uznemiriti sanjača, ona se u snu pojavljuje u prikrivenom obliku, povezujući se sa sadržajima koji nisu podložni [[Potiskivanje|potiskivanju]]. Na osnovu toga Freud je razlikovao [[Sadržaj (Freudova analiza snova)|''manifestni'' i ''latentni'' sadržaj sna]]. Manifestni sadržaj obuhvata radnju, slike i događaje sna onako kako se pojavljuju u svijesti i kako ih osoba može prisjetiti nakon buđenja.<ref name="Nagera_2014">{{cite book |editor-last=Nagera |editor-first=Humberto |date=2014 |title=Basic Psychoanalytic Concepts on the Theory of Dreams |publisher=Taylor & Francis |location=London |isbn=978-1-317-67047-6 |url=https://books.google.ba/books/about/Basic_Psychoanalytic_Concepts_on_the_The.html?id=gZixAwAAQBAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Latentni sadržaj odnosi se na skriveno značenje sna. On predstavlja nesvjesne psihičke sadržaje povezane s aktuelnim životnim problemima, željama i nerazriješenim konfliktima iz djetinjstva. Prema Freudovom shvatanju, zadatak psihoanalitičke interpretacije jeste da, polazeći od manifestnog sadržaja sna, otkrije njegovo latentno značenje.<ref name="Nagera_2014_ch">{{cite book |editor-last=Nagera |editor-first=Humberto |date=2014 |title=Basic Psychoanalytic Concepts on the Theory of Dreams |chapter=Latent dream-content |publisher=Taylor & Francis |location=London |isbn=978-1-317-67047-6 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=PbauAwAAQBAJ&pg=PA31 |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Weiten_2013">{{cite book |last=Weiten |first=Wayne |date=2013 |title=Psychology: Themes and Variations |publisher=Wadsworth Cengage Learning |location=Australia |url=https://archive.org/details/isbn_9781337039826 |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema Freudovoj teoriji, snovi nastaju na osnovu događaja, doživljaja i misli iz svakodnevnog života. Tokom procesa koji je nazvao ''rad sna'', ti sadržaji prolaze kroz transformaciju pri kojoj prestaju biti vođeni pravilima svjesnog mišljenja i principom realnosti te postaju podložni ''primarnom procesu'' nesvjesnog mišljenja. Tim procesom upravljaju [[Princip zadovoljstva (psihologija)|princip zadovoljstva]], ispunjenje želja i [[Potiskivanje|potisnuti sadržaji]], posebno oni povezani s iskustvima iz djetinjstva. Osnovna funkcija rada sna jeste prikrivanje nesvjesnih želja kako ne bi narušile san. Taj proces odvija se prvenstveno putem mehanizama ''[[Kondenzacija (psihologija)|kondenzacije]]'' i ''[[Pomjeranje (psihologija)|premještanja]]''. Kondenzacija podrazumijeva objedinjavanje više ideja, misli ili predstava u jedan sadržaj sna, dok pomjeranje označava prenošenje psihičke energije s važnog sadržaja na drugi, manje značajan ili naizgled nevažan element sna. Zbog toga manifestni sadržaj sna predstavlja pojednostavljenu i prikrivenu verziju njegovog latentnog sadržaja. Psihoanalitičkom interpretacijom moguće je, prema Freudu, od manifestnog sadržaja doći do skrivenih značenja sna i steći uvid u nesvjesne psihičke procese.<ref name="Mannoni_2015">{{cite book |last=Mannoni |first=Octave |date=2015 |title=Freud: The Theory of the Unconscious |publisher=Verso |location=London and New York |url=https://books.google.ba/books?id=2aTjDAAAQBAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Neurobiološka teorija snova === [[Allan Hobson]] i njegovi saradnici razvili su teoriju poznatu kao ''[[hipoteza aktivacije i sinteze]]''. Prema ovoj teoriji, snovi predstavljaju nusprodukt neuronske aktivnosti u mozgu tokom [[REM faza spavanja|REM faze spavanja]]. Tokom tog perioda dolazi do stvaranja beta moždanih valova, koji su inače povezani sa stanjem budnosti. Prema hipotezi aktivacije i sinteze, neuroni u nižim dijelovima mozga periodično se aktiviraju tokom spavanja i šalju nasumične signale [[Moždana kora|moždanoj kori]]. Moždana kora zatim nastoji organizovati i protumačiti te signale, stvarajući koherentnu naraciju koju doživljavamo kao san. Ova teorija ne tvrdi da su snovi besmisleni, već naglašava da njihovo nastajanje prvenstveno proizlazi iz neurobioloških procesa. Za razliku od psihoanalitičkih pristupa, ona umanjuje značaj emocionalnih i motivacijskih faktora u određivanju sadržaja snova.<ref name="Weiten_2013" /> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20040315164039/http://ist-socrates.berkeley.edu/~kihlstrm/rediscovery.htm The Rediscovery of the Unconscious] {{en simbol}} * [https://www.freud.org.uk/learn/discover-psychoanalysis/what-is-the-unconscious/the-unconscious-frequently-asked-questions/ The Unconscious: Frequently Asked Questions] {{en simbol}} {{Analitička psihologija}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nesvjesno| ]] [[Kategorija:Analitička psihologija]] [[Kategorija:Centralni nervni sistem]] [[Kategorija:Frojdovska psihologija]] [[Kategorija:Hipnoza]] [[Kategorija:Mentalni procesi]] [[Kategorija:Neuropsihologija]] [[Kategorija:Psihoanalitička terminologija]] [[Kategorija:Psihodinamika]] [[Kategorija:Psihoanalitička teorija]] oxarecrzik2g70kf73u5ex2kkhlflbs 3898604 3898600 2026-06-13T10:44:14Z AnToni 2325 /* Njemačka tradicija */ 3898604 wikitext text/x-wiki U [[Psihoanaliza|psihoanalizi]] i drugim psihološkim teorijama, '''nesvjesno''' (ili '''nesvjesni um''') označava dio [[Psiha (psihologija)|psihe]] koji nije dostupan [[Introspekcija|introspekciji]], odnosno neposrednom svjesnom uvidu.<ref name="Westen_1999">{{cite journal |last=Westen |first=Drew |date=decembar 1999 |title=The Scientific Status of Unconscious Processes: Is Freud Really Dead? |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/000306519904700404 |journal=Journal of the American Psychoanalytic Association |volume=47 |issue=4 |pages=1061–1106 |doi=10.1177/000306519904700404 |pmid=10650551 |s2cid=207080 |issn=0003-0651 |url-access=subscription |language=en}}</ref> Iako se nesvjesni procesi odvijaju izvan područja [[Svijest|svjesne]] spoznaje, smatra se da utječu na svjesne misli, osjećanja i ponašanje pojedinca.<ref name="Kahneman_2011">{{cite book |last=Kahneman |first=Daniel |date=2011 |title=Thinking, Fast and Slow |publisher=Penguin Books| location=London| isbn=978-0-141-03357-0 |url=https://cdn.penguin.co.uk/dam-assets/books/9780141033570/9780141033570-sample.pdf |access-date=11. 6. 2026 |language=en|quote=System 1 operates automatically and quickly, with little or no effort and no sense of voluntary control. System 2 allocates attention to the effortful mental activities that demand it, including complex computations.}}</ref> Pojam nesvjesnog uveo je njemački [[filozof]] [[Romantizam u filozofiji|romantizma]] [[Friedrich Schelling]] tokom 18. vijeka, dok ga je u engleski jezik kasnije prenio pjesnik i esejist [[Samuel Taylor Coleridge]].<ref name="Bynum_1981">{{cite book |last=Bynum |first=W. F. |editor-last1=Bynum |editor-first1=W. F. |editor-last2=Browne |editor-first2=E. J. |editor-last3=Porter |editor-first3=Roy |date=1981 |title=Dictionary of the History of Science |publisher=Princeton University Press| location=Princeton, N.J.| isbn=978-0-691-08287-5 |url=https://archive.org/details/dictionaryofhist0000unse_c7b4/page/n7/mode/2up |access-date=11. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Murray_2004">{{cite book |editor-last=Murray |editor-first=Christopher John |date=2004 |title=Encyclopedia of the Romantic Era, 1760-1850 |publisher=Fitzroy Dearborn| location=New York| isbn=978-1-579-58361-3 |url=https://archive.org/details/encyclopediaofro002unse_v8y9 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Razvoj koncepta nesvjesnog u [[Psihologija|psihologiji]] i široj kulturi u velikoj je mjeri povezan s radom austrijskog [[Neurologija|neurologa]] i [[Psihoanaliza|psihoanalitičara]] [[Sigmund Freud|Sigmunda Freuda]]. Prema [[Psihoanalitička teorija|psihoanalitičkoj teoriji]], nesvjesno se sastoji od ideja, sjećanja, želja i nagona koji su bili podvrgnuti mehanizmu [[Potiskivanje|potiskivanja]]. Impulsi i sadržaji koji izazivaju [[anksioznost]], često nastali u djetinjstvu, bivaju blokirani iz svijesti, ali ne prestaju postojati. Naprotiv, oni nastavljaju djelovati iz nesvjesnog i vršiti stalni pritisak prema ulasku u svijest. Međutim, sadržaji nesvjesnog ne pojavljuju se u svijesti u svom izvornom obliku. Oni se izražavaju posredno, kroz prikrivljene ili simbolički preoblikovane forme, poput [[San|snova]], neurotskih simptoma, [[Freudova omaška|omaški u govoru]] i šala. Zbog toga je zadatak psihoanalitičara da tumačenjem takvih manifestacija pokuša otkriti prirodu potisnutih sadržaja i nesvjesnih konflikata koji se nalaze u njihovoj pozadini. Nesvjesno se često opisuje kao izvor snova i automatskih misli, odnosno misli koje se pojavljuju bez očiglednog svjesnog uzroka. Također se smatra mjestom pohrane potisnutih sjećanja, a koja u određenim okolnostima mogu ponovo postati dostupna svijesti, kao i implicitnog znanja, odnosno vještina i informacija koje su toliko usvojene da ih primjenjujemo bez svjesnog razmišljanja. S nesvjesnim procesima povezuju se i različita stanja polusvjesnosti, uključujući [[Budnost|buđenje]], [[implicitno pamćenje]], [[Subliminalni podražaji|subliminalnu percepciju]], [[trans]], [[Hipnagogija|hipnagogiju]] i [[Hipnoza|hipnozu]]. Stanja poput [[Spavanje|spavanja]], [[Mjesečarenje|mjesečarenja]], [[San|san]]janja, [[delirij]]a i [[koma|kome]] također mogu ukazivati na djelovanje nesvjesnih procesa, iako se ona ne smatraju samim nesvjesnim, već njihovim mogućim manifestacijama ili indikatorima. Iako je koncept nesvjesnog imao značajan utjecaj na razvoj [[Psihologija|psihologije]], [[Psihoterapija|psihoterapije]] i šire kulture, pojedini autori dovodili su u pitanje njegovo postojanje ili način na koji ga je psihoanaliza konceptualizovala.<ref name="Honderich_2009">{{cite book |editor-last=Honderich |editor-first=Ted |date=2009 |title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press| location=Oxford| isbn=978-0-19-926479-7 |url=https://archive.org/details/ted-honderich-the-oxford-companion-to-philosophy-new-edition |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Stannard_1982">{{cite book |last=Stannard |first=David E. |date=1982 |title=Shrinking History: On Freud and the Failure of Psychohistory |publisher=Oxford University Press| location=New York| isbn=978-0-19-503044-0 |url=https://archive.org/details/shrinkinghistory0000stan |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Webster_1995">{{cite book |last=Webster |first=Richard |date=1995 |title=Why Freud Was Wrong: Sin, Science, and Psychoanalysis |publisher=BasicBooks| location=New York, NY| isbn=978-0-465-09579-7 |url=https://archive.org/details/whyfreudwaswrong0000webs_m8i9 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Karbelnig_2020">{{cite journal |last=Karbelnig |first=Alan Michael |date=2020 |title=The theater of the unconscious mind |journal=Psychoanalytic Psychology |volume=37 |issue=4 |pages=273–281 |doi=10.1037/pap0000251 |issn=1939-1331 |s2cid=198760071 |url=https://www.academia.edu/43301213/The_Theater_of_the_Unconscious_Mind |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Historijski pregled == === Njemačka tradicija === Pojam ″nesvjesno″ ({{de|Das Unbewusste}}) uveo je njemački filozof [[Friedrich Schelling]] krajem 18. i početkom 19. vijeka. Upotrijebio ga je u djelu ''[[Sistem transcendentalnog idealizma]]'', a kasnije ga je u engleski jezik prenio pjesnik i esejist [[Samuel Taylor Coleridge]] u djelu ''Biographia Literaria''.<ref name="Bynum_1981" /><ref name="Murray_2004" /> Međutim, pojedini autori ukazuju da su se srodni izrazi pojavljivali i ranije. Tako se rijetki primjeri upotrebe termina ″nesvjesnost″ ({{de|Unbewußtseyn}}) mogu pronaći u djelima njemačkog ljekara i filozofa [[Ernst Platner|Ernsta Platnera]] iz druge polovine 18. vijeka.<ref name="Platner_1793">{{cite book |last=Platner |first=Ernst |date=1793 |title=Philosophische Aphorismen nebst einigen Anleitungen zur philosophischen Geschichte |volume=Vol. 1 |publisher=Schwickertscher Verlag |location=Leipzig |url=https://archive.org/details/bub_gb_4748AAAAYAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=de}}</ref><ref name="Nicholls_2010">{{cite book |editor-last1=Nicholls |editor-first1=Angus |editor-last2=Liebscher |editor-first2=Martin |date=2010 |title=Thinking the Unconscious: Nineteenth-Century German Thought |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |url=https://www.academia.edu/33877397/Angus_Nicholls_and_Martin_Liebscher_Thinking_the_Unconscious_19th_Century_German_Thought |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Vede === Ideje o psihičkim procesima koji djeluju izvan neposredne svijesti pojedinca prisutne su u mnogim drevnim kulturama. U antičkom svijetu takvi utjecaji često su se objašnjavali pojmovima iskušenja, božanske inspiracije ili djelovanja božanstava na ljudske motive i postupke. Ideja o unutrašnjim psihičkim procesima koji djeluju izvan svjesne kontrole bila je prisutna još u antičkom periodu te se može pronaći u različitim kulturama. Pojedini aspekti mentalnog života koji bi se danas mogli povezati s nesvjesnim spominju se u [[Hinduizam|hinduističkim]] tekstovima poznatim kao [[Vede]], nastalim između približno 2500. i 600. godine p.n.e. Takva tumačenja danas se ponekad povezuju s konceptima prisutnim u [[Ajurveda|ajurvedskoj]] tradiciji medicine i [[Indijska psihologija|vedskoj psihologiji]]. medicine.<ref name="Alexander_1990">{{cite book |last=Alexander |first=C. N. |title=Higher Stages of Human Development: Perspectives on Adult Growth |editor-last1=Alexander |editor-first1=C. N. |editor-last2=Langer |editor-first2=E. J. |chapter=Growth of Higher Stages of Consciousness: Maharishi's Vedic Psychology of Human Development |date=1990 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=978-0-19-503483-7 |url=https://archive.org/details/higherstagesofhu0000unse |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Paracelsus === [[Paracelsus]] smatra se prvim autorom koji je u svojim djelima spomenuo nesvjesni aspekt spoznaje. Na to se posebno ukazuje u njegovom djelu ''O bolestima'' objavljenom 1567. Njegov pristup proučavanju i liječenju bolesti rezultirao je razvojem sistema koji pojedini autori smatraju jednim od začetaka moderne naučne psihologije.<ref name="Harms_1967">{{cite book |last=Harms |first=Ernest |date=1967 |title=Origins of Modern Psychiatry |publisher=Thomas |location=Springfield, IL |isbn=978-0-398-00781-2 |url=https://books.google.ba/books/about/Origins_of_Modern_Psychiatry.html?id=ULprAAAAMAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Shakespeare === [[William Shakespeare]] u mnogim svojim dramama istraživao je ulogu nesvjesnih psihičkih procesa, iako ih nije nazivao tim imenom.<ref name="Faber_1970">{{cite book |editor-last=Faber |editor-first=Mel D. |date=1970 |title=The Design Within: Psychoanalytic Approaches to Shakespeare |publisher=Science House |location=New York |isbn=978-0-87668-024-7 |url=https://books.google.ba/books/about/The_Design_Within.html?id=-Ry6AAAAIAAJ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Filozofija === U djelu ''[[Antropologija u pragmatičnom pogledu]]'' filozof [[Immanuel Kant]] bio je među prvim autorima koji su raspravljali o nesvjesnim predstavama i idejama.<ref name="Hartmann_1884">{{cite book |last=Hartmann |first=Eduard von |translator-last=Coupland |translator-first=William Chatterton |date=1884 |title=Philosophy of the Unconscious: Speculative Results According to the Inductive Method of Physical Science |volume=Vol. 1 |publisher=Trübner |location=London |url=https://archive.org/details/philosophyofunco01hartiala |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Tokom 19. vijeka pojam nesvjesnog javlja se i u djelima brojnih zapadnih filozofa, među kojima su [[Arthur Schopenhauer]],<ref name="Ellenberger_1970">{{cite book |last=Ellenberger |first=Henri F. |date=1970 |title=The Discovery of the Unconscious: The History and Evolution of Dynamic Psychiatry |publisher=Basic Books |location=New York |isbn=978-0-465-01672-3 |url=https://archive.org/details/discoveryofuncon00ellerich |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Young_1994">{{cite journal |last1=Young |first1=Christopher |last2=Brook |first2=Andrew |date=1994 |title=Schopenhauer and Freud |journal=International Journal of Psycho-Analysis |volume=75 |pages=101–118 |url=https://www.academia.edu/731311/Schopenhauer_and_Freud |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Baruch Spinoza]], [[Gottfried Wilhelm Leibniz]], [[Johann Gottlieb Fichte]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Eduard von Hartmann]], [[Carl Gustav Carus]], [[Søren Kierkegaard]], [[Friedrich Nietzsche]]<ref name="Nietzsche_1974">{{cite book |last=Nietzsche |first=Friedrich |translator-last=Kaufmann |translator-first=Walter |date=1974 |title=The Gay Science: With a Prelude in Rhymes and an Appendix of Songs |publisher=Vintage Books |location=New York |isbn=978-0-394-71985-6 |url=https://philoslugs.files.wordpress.com/2016/12/the-gay-science-friedrich-nietzsche.pdf |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> i [[Thomas Carlyle]].<ref name="Fletcher_1905">{{cite news |last=Fletcher |first=Jefferson B. |date=1905-05-01 |title=Newman and Carlyle: An Unrecognized Affinity |work=The Atlantic |url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1905/05/newman-and-carlyle-an-unrecognized-affinity/637948/ |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema pojedinim autorima, teorija nesvjesnog bila je prisutna u filozofskoj misli još od početka 19. vijeka, posebno u djelima Schopenhauera, von Hartmanna i Carusa, koji se često navode među pretečama kasnijih psiholoških i psihoanalitičkih koncepcija nesvjesnog.<ref name="Staude_1976">{{cite journal |last=Staude |first=John Raphael |date=1976 |title=From Depth Psychology to Depth Sociology: Freud, Jung, and Lévi-Strauss |journal=Theory and Society |volume=3 |issue=3 |pages=303–338 |publisher=Springer |url=https://www.jstor.org/stable/656968 |access-date=12. 6. 2026 |language=en}}</ref> Na [[Univerzitet u Parizu|Univerzitetu u Parizu]] [[Edmond Colsenet]] je 1880. odbranio doktorsku disertaciju posvećenu nesvjesnom. U Francuskoj su se ovom temom bavili i [[Élie Rabier]] te [[Alfred Fouillée]], koji su razvijali sinteze o nesvjesnom u periodu kada se Freud još nije bavio ovim konceptom.<ref name="Nicolas_Fedi_2008">{{cite book |last1=Nicolas |first1=Serge |last2=Fedi |first2=Laurent |date=2008 |title=Un débat sur l'inconscient avant Freud: La réception de Eduard von Hartmann chez les psychologues et philosophes français |publisher=L'Harmattan |location=Paris |page=8 |isbn=978-2-296-05655-8 |url=https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9782296198371_A24207224/preview-9782296198371_A24207224.pdf|language=fr}}</ref> === Psihologija === ==== Devetnaesti vijek ==== Prema historičaru psihologije Marku Altschuleu, "teško je — ili možda nemoguće — pronaći psihologa ili psihijatra iz 19. vijeka koji nije prepoznao nesvjesnu moždanu aktivnost ne samo kao stvarnu, već i kao izuzetno važnu".<ref name="Altschule_1977">{{cite book |last=Altschule |first=Mark D. |date=1977 |title=Origins of Concepts in Human Behavior: Social and Cultural Factors |publisher=Hemisphere Publishing Corporation |location=Washington, D.C. |isbn=978-0-470-99001-8 |url=https://books.google.ru/books/about/Origins_of_concepts_in_human_behavior.html?id=puwkAAAAMAAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Tokom 19. vijeka pojam nesvjesnog postao je značajna tema u psihologiji i srodnim disciplinama. Njemački psiholozi [[Gustav Fechner]] i [[Wilhelm Wundt]] koristili su ga u okviru [[Eksperimentalna psihologija|eksperimentalne psihologije]] kako bi objasnili način na koji um organizuje mnoštvo nepovezanih [[Osjetni podaci|osjetnih podataka]] na nesvjesnom nivou prije nego što se oni pojave u svijesti kao smislena cjelina.<ref name="Wozniak_1992">{{cite book |last=Wozniak |first=Robert H. |date=1992 |title=Mind and Body: René Descartes to William James |publisher=National Library of Medicine / American Psychological Association |location=Bethesda, Md. / Washington, D.C. |url=https://archive.org/details/9301710.nlm.nih.gov |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Godine 1869. [[Eduard von Hartmann]] objavio je djelo ''[[Filozofija nesvjesnog]]'', jedno od najutjecajnijih djela posvećenih ovoj temi u 19. vijeku.<ref name="Hartmann_1884" /> Kada [[psihoanaliza]] još nije bila razvijena, [[William James]] je u svom kapitalnom djelu ''[[Principi psihologije]]'' (1890) razmatrao načine na koje su filozofi i psiholozi, uključujući [[Arthur Schopenhauer|Schopenhauera]], [[Eduard von Hartmann|von Hartmanna]], [[Pierre Janet|Pierrea Janeta]] i [[Alfred Binet|Alfreda Bineta]], koristili pojmove ″nesvjesno″ i ″podsvjesno″.<ref name="Meyer_Borch-Jacobsen_2005">{{cite book |last=Meyer |first=Catherine |last2=Borch-Jacobsen |first2=Mikkel |date=2005 |title=Le livre noir de la psychanalyse: Vivre, penser et aller mieux sans Freud |publisher=Les Arènes |location=Paris |isbn=978-2-912485-88-5 |url=https://books.google.ba/books/about/Le_livre_noir_de_la_psychanalyse.html?id=R1oQAQAAIAAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=fr}}</ref> === Freud === [[Datoteka:Freudov ledeni brijeg - Svjesno predsvjesno i nesvjesno (bs).png|mini|mini|desno|300px|Metafora ledenog brijega koju je predložio [[Gustav Fechner|G. T. Fechner]] često se koristi za vizuelni prikaz Freudove teorije da većina ljudskog uma funkcioniše nesvjesno.<ref name="Green_2019">{{cite journal |last=Green |first=Christopher D. |date=2019 |title=Where did Freud's iceberg metaphor of mind come from? |journal=History of Psychology |volume=22 |issue=4 |pages=369–372 |doi=10.1037/hop0000135_b |issn=1939-0610 |pmid=31633371 |url=https://www.researchgate.net/publication/336958549_Where_did_Freud's_iceberg_metaphor_of_mind_come_from |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref>]] [[Sigmund Freud]] i njegovi sljedbenici razvili su teorijsko objašnjenje nesvjesnog uma. Freud je koncept nesvjesnog postavio u centar psihoanalitičke teorije te ga koristio za objašnjenje nastanka i djelovanja [[Mentalni poremećaj|psihičkih poremećaja]].<ref name="Freud_1949">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1949 |title=An Outline of Psycho-Analysis |publisher=Hogarth Press |location=London |url=https://archive.org/details/b2981487x |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Za Freuda nesvjesno nije predstavljalo samo ono što nije prisutno u svijesti. Takvo shvatanje označavao je kao ''deskriptivno nesvjesno'' i smatrao ga je tek polazištem za dublje proučavanje psihičkog života. Istovremeno je razlikovao nesvjesno od ''predsvjesnog''. [[Predsvjesno]] obuhvata misli, sjećanja i druge psihičke sadržaje koji trenutno nisu prisutni u svijesti, ali mogu postati svjesni, dok nesvjesno čine sadržaji koji su procesom [[Potiskivanje|potiskivanja]] postali nedostupni svijesti. Razlikovanje i međusobni odnos svijesti, predsvjesnog i nesvjesnog činili su osnovu Freudovog ''topografskog modela'' psihe.<ref name="Freud_1963">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |editor-last=Rieff |editor-first=Philip |date=1963 |title=General Psychological Theory: Papers on Metapsychology |publisher=Collier Books |location=New York |url=https://web.english.upenn.edu/~cavitch/pdf-library/Freud_Unconscious.pdf |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Kasnije je, nastojeći prevladati nejasnoće povezane s pojmom nesvjesnog, razvio ''strukturni model'' psihe, u kojem su nesvjesni procesi objašnjeni kroz odnos [[Id, ego i super-ego|ida, ega i superega]].<ref name="Freud_1926">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1926 |title=The Ego and the Id |publisher=The Hogarth Press / Institute of Psycho-Analysis |location=London |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.218607/page/n5/mode/2up |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Jung === {{Glavni|Carl Jung|Kolektivno nesvjesno}} [[Carl Gustav Jung]] prihvatio je Freudovo stanovište da nesvjesno ima značajnu ulogu u oblikovanju ličnosti, ali je smatrao da se ono sastoji od dva nivoa: ličnog i kolektivnog nesvjesnog. [[Lično nesvjesno]] obuhvata sadržaje koji su nekada bili svjesni, ali su zaboravljeni ili potisnuti, što je u velikoj mjeri odgovaralo Freudovom poimanju nesvjesnog. Nasuprot tome, [[kolektivno nesvjesno]] predstavlja najdublji sloj psihe i sadrži naslijeđene psihičke strukture i arhetipska iskustva zajednička cijelom čovječanstvu.<ref name="Britannica_Collective_Unconscious">{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |title=Collective unconscious |url=https://www.britannica.com/science/collective-unconscious |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema Jungu, [[arhetip]]ovi nisu sjećanja, već univerzalni obrasci, psihološke funkcije ili centri psihičke energije koji se manifestiraju kroz simbole, mitove, religiju i kulturne obrasce. Zbog toga se kolektivno nesvjesno smatra naslijeđenim i ne sadrži iskustva pojedinca, nego psihičko naslijeđe čitave ljudske vrste.<ref name="Britannica_Collective_Unconscious" /> Jung je kolektivno nesvjesno opisivao kao ″cjelokupno duhovno naslijeđe razvoja čovječanstva, koje se iznova rađa u moždanoj strukturi svakog pojedinca″.<ref name="Campbell_2004">{{cite book |last=Campbell |first=Joseph |date=2004 |title=The Hero with a Thousand Faces |edition=Commemorative |publisher=Princeton University Press |location=Princeton and Oxford |isbn=0-691-11924-4 |url=https://ia601406.us.archive.org/30/items/Birdsfrogsandmirrors/JosephCampbell%20-%20The%20Hero%20With%20a%20Thousand%20Faces%20Commemorative%20Edition.pdf |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Pored razlika u shvatanju strukture nesvjesnog, Jung se od Freuda razlikovao i po tome što nije smatrao da [[seksualnost]] predstavlja osnovu svih nesvjesnih procesa i sadržaja.<ref name="Britannica_Carl_Jung">{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |title=Carl Jung |url=https://www.britannica.com/biography/Carl-Jung |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Snovi == === Freud === Prema [[Sigmund Freud|Freudu]], osnovna funkcija snova jeste ispunjenje potisnutih želja, pri čemu san istovremeno omogućava osobi da nastavi spavati. Budući da bi nesvjesna želja u svom izvornom obliku mogla uznemiriti sanjača, ona se u snu pojavljuje u prikrivenom obliku, povezujući se sa sadržajima koji nisu podložni [[Potiskivanje|potiskivanju]]. Na osnovu toga Freud je razlikovao [[Sadržaj (Freudova analiza snova)|''manifestni'' i ''latentni'' sadržaj sna]]. Manifestni sadržaj obuhvata radnju, slike i događaje sna onako kako se pojavljuju u svijesti i kako ih osoba može prisjetiti nakon buđenja.<ref name="Nagera_2014">{{cite book |editor-last=Nagera |editor-first=Humberto |date=2014 |title=Basic Psychoanalytic Concepts on the Theory of Dreams |publisher=Taylor & Francis |location=London |isbn=978-1-317-67047-6 |url=https://books.google.ba/books/about/Basic_Psychoanalytic_Concepts_on_the_The.html?id=gZixAwAAQBAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Latentni sadržaj odnosi se na skriveno značenje sna. On predstavlja nesvjesne psihičke sadržaje povezane s aktuelnim životnim problemima, željama i nerazriješenim konfliktima iz djetinjstva. Prema Freudovom shvatanju, zadatak psihoanalitičke interpretacije jeste da, polazeći od manifestnog sadržaja sna, otkrije njegovo latentno značenje.<ref name="Nagera_2014_ch">{{cite book |editor-last=Nagera |editor-first=Humberto |date=2014 |title=Basic Psychoanalytic Concepts on the Theory of Dreams |chapter=Latent dream-content |publisher=Taylor & Francis |location=London |isbn=978-1-317-67047-6 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=PbauAwAAQBAJ&pg=PA31 |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Weiten_2013">{{cite book |last=Weiten |first=Wayne |date=2013 |title=Psychology: Themes and Variations |publisher=Wadsworth Cengage Learning |location=Australia |url=https://archive.org/details/isbn_9781337039826 |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema Freudovoj teoriji, snovi nastaju na osnovu događaja, doživljaja i misli iz svakodnevnog života. Tokom procesa koji je nazvao ''rad sna'', ti sadržaji prolaze kroz transformaciju pri kojoj prestaju biti vođeni pravilima svjesnog mišljenja i principom realnosti te postaju podložni ''primarnom procesu'' nesvjesnog mišljenja. Tim procesom upravljaju [[Princip zadovoljstva (psihologija)|princip zadovoljstva]], ispunjenje želja i [[Potiskivanje|potisnuti sadržaji]], posebno oni povezani s iskustvima iz djetinjstva. Osnovna funkcija rada sna jeste prikrivanje nesvjesnih želja kako ne bi narušile san. Taj proces odvija se prvenstveno putem mehanizama ''[[Kondenzacija (psihologija)|kondenzacije]]'' i ''[[Pomjeranje (psihologija)|premještanja]]''. Kondenzacija podrazumijeva objedinjavanje više ideja, misli ili predstava u jedan sadržaj sna, dok pomjeranje označava prenošenje psihičke energije s važnog sadržaja na drugi, manje značajan ili naizgled nevažan element sna. Zbog toga manifestni sadržaj sna predstavlja pojednostavljenu i prikrivenu verziju njegovog latentnog sadržaja. Psihoanalitičkom interpretacijom moguće je, prema Freudu, od manifestnog sadržaja doći do skrivenih značenja sna i steći uvid u nesvjesne psihičke procese.<ref name="Mannoni_2015">{{cite book |last=Mannoni |first=Octave |date=2015 |title=Freud: The Theory of the Unconscious |publisher=Verso |location=London and New York |url=https://books.google.ba/books?id=2aTjDAAAQBAJ |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> === Neurobiološka teorija snova === [[Allan Hobson]] i njegovi saradnici razvili su teoriju poznatu kao ''[[hipoteza aktivacije i sinteze]]''. Prema ovoj teoriji, snovi predstavljaju nusprodukt neuronske aktivnosti u mozgu tokom [[REM faza spavanja|REM faze spavanja]]. Tokom tog perioda dolazi do stvaranja beta moždanih valova, koji su inače povezani sa stanjem budnosti. Prema hipotezi aktivacije i sinteze, neuroni u nižim dijelovima mozga periodično se aktiviraju tokom spavanja i šalju nasumične signale [[Moždana kora|moždanoj kori]]. Moždana kora zatim nastoji organizovati i protumačiti te signale, stvarajući koherentnu naraciju koju doživljavamo kao san. Ova teorija ne tvrdi da su snovi besmisleni, već naglašava da njihovo nastajanje prvenstveno proizlazi iz neurobioloških procesa. Za razliku od psihoanalitičkih pristupa, ona umanjuje značaj emocionalnih i motivacijskih faktora u određivanju sadržaja snova.<ref name="Weiten_2013" /> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://web.archive.org/web/20040315164039/http://ist-socrates.berkeley.edu/~kihlstrm/rediscovery.htm The Rediscovery of the Unconscious] {{en simbol}} * [https://www.freud.org.uk/learn/discover-psychoanalysis/what-is-the-unconscious/the-unconscious-frequently-asked-questions/ The Unconscious: Frequently Asked Questions] {{en simbol}} {{Analitička psihologija}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nesvjesno| ]] [[Kategorija:Analitička psihologija]] [[Kategorija:Centralni nervni sistem]] [[Kategorija:Frojdovska psihologija]] [[Kategorija:Hipnoza]] [[Kategorija:Mentalni procesi]] [[Kategorija:Neuropsihologija]] [[Kategorija:Psihoanalitička terminologija]] [[Kategorija:Psihodinamika]] [[Kategorija:Psihoanalitička teorija]] 2uqhxsdph991pofucp3wkd00kyslgk1 0 535358 3898544 2026-06-12T12:23:22Z Mhare 481 Preusmjereno na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Stadioni]] 3898544 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI[[Svjetsko_prvenstvo_u_nogometu_2026.#Stadioni]] bxbifp91nz5g6h5zgotoveyxrnoor5h 0 535359 3898549 2026-06-12T13:20:41Z GoodBosnian 170315 Preusmjereno na [[Zgrada Radiotelevizije Bosne i Hercegovine]] 3898549 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Zgrada Radiotelevizije Bosne i Hercegovine]] 3wsnad7tlkhdttdekpuaulvipmisi7d 0 535360 3898568 2026-06-12T23:38:19Z DigitalEndeavor 168633 Nova stranica: [[Datoteka:Denis Bourez - Madame Tussauds, London (8747024027).jpg|mini|Voštana figura Hulka u muzeju [[Madame Tussauds]]]] '''Hulk''' je jedan od najpoznatijih [[Superheroj|superheroja]] iz [[Marvel|Marvel Comicsa]], kojeg su kreirali pisac [[Stan Lee]] i umjetnik [[Jack Kirby]], a prvi put se pojavio u ''Nevjerovatnom Hulku'' 1962. godine.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0800080/|title=The Incredible Hulk (2008) IMDb|website=www.imdb.com|access-date=2026-06... 3898568 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Denis Bourez - Madame Tussauds, London (8747024027).jpg|mini|Voštana figura Hulka u muzeju [[Madame Tussauds]]]] '''Hulk''' je jedan od najpoznatijih [[Superheroj|superheroja]] iz [[Marvel|Marvel Comicsa]], kojeg su kreirali pisac [[Stan Lee]] i umjetnik [[Jack Kirby]], a prvi put se pojavio u ''Nevjerovatnom Hulku'' 1962. godine.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0800080/|title=The Incredible Hulk (2008) IMDb|website=www.imdb.com|access-date=2026-06-12}}</ref><ref>Lee, Stan, et. al. ''Marvel Masterworks Volume 8: The Incredible Hulk Nos. 1–6''. Marvel Entertainment, 1989. </ref> Priča o porijeklu lika veže se za dr. Brucea Bannera, naučnika koji se transformira u Hulka, gigantskog, super snažnog, zelenog humanoida.<ref>{{Cite web|url=https://www.marvel.com/characters/hulk-bruce-banner/in-comics|title=Hulk (Bruce Banner) In Comics Powers, Villains, Weaknesses {{!}} Marvel|website=www.marvel.com|language=en|access-date=2026-06-12}}</ref> Transformacija se desila nakon što je bio izložen gama zračenju koje je poteklo od [[Nuklearna eksplozija|nuklearne eksplozije]]. Pokreće je intenzivan emocionalni stres, a naročito ljutnja, što dovodi do nekontroliranog bijesa i destruktivnosti, komplikujući Bannerov život i odnose sa drugima.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ebsco.com/|title=Hulk (character) {{!}} Literature and Writing {{!}} Research Starters {{!}} EBSCO Research|website=EBSCO|language=en|access-date=2026-06-12}}</ref> Prema Stanu Leeju, nastanak Hulka su inspirisala: Frankensteinovo čudovište, kojeg je stvorila engleska autorica Mary Shelley (1797–1851), i Ben Grimm, poznat kao Stvor, koji je član grupe strip superheroja [[Fantastična četvorka (superheroji)|Fantastična četvorka]]. Lee je jednom prilikom izjavio da je ideja za Hulka nastala kada je pokušavao smisliti alternativu tipičnom kostimiranom superheroju koji je nekad bio popularan u stripovima 1950-ih i ranih 1960-ih.<ref>{{Cite web|url=https://www.marvel.com/characters/hulk-bruce-banner|title=Hulk (Bruce Banner) {{!}} Characters {{!}} Marvel|website=www.marvel.com|language=en|access-date=2026-06-12}}</ref> Hulkov karakter predstavlja različite strane Bannerove psihe, koja je često prikazana u različitim oblicima. Tu su moćni, izuzetno "divlji" Hulk, inteligentni - "pametni" Hulk, te lukaviji, sivi Hulk. Uprkos njegovoj neizmjernoj snazi ​​i otpornosti, Hulka drugi likovi u Marvel univerzumu često smatraju prijetnjom, iako je na kraju prikazan kao heroj. Hulk je stekao svjetsko priznanje tako što se pojavio u brojnim stripovima, animiranim serijama i emisijama kao i blokbaster filmovima. Mnogobrojni glumci poput [[Eric Bane|Erica Banea]], [[Edward Norton|Edwarda Nortona]] i [[Mark Ruffalo|Marka Ruffala]] oživjeli su ovog lika i kroz [[Film|filmove]]. Hulkova dugogodišnja popularnost odražava teme unutrašnjeg sukoba i ljudske dualnosti.<ref name=":0" /> == Reference == <references /> == Vanjski linkovi == {{Proširiti sekciju}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Superheroji]] [[Kategorija:Fiktivni humanoidi]] [[Kategorija:Fiktivni likovi]] [[Kategorija:Fantastika]] [[Kategorija:Hulk]] 5rk5zwpbcrzhctroiv0b78h25qve8a4 3898586 3898568 2026-06-13T10:12:00Z Panasko 146730 Koristiti ovaj sablon Refspisak 3898586 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Denis Bourez - Madame Tussauds, London (8747024027).jpg|mini|Voštana figura Hulka u muzeju [[Madame Tussauds]]]] '''Hulk''' je jedan od najpoznatijih [[Superheroj|superheroja]] iz [[Marvel|Marvel Comicsa]], kojeg su kreirali pisac [[Stan Lee]] i umjetnik [[Jack Kirby]], a prvi put se pojavio u ''Nevjerovatnom Hulku'' 1962.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0800080/|title=The Incredible Hulk (2008) IMDb|website=www.imdb.com|access-date=2026-06-12}}</ref><ref>Lee, Stan, et. al. ''Marvel Masterworks Volume 8: The Incredible Hulk Nos. 1–6''. Marvel Entertainment, 1989. </ref> Priča o porijeklu lika veže se za dr. Brucea Bannera, naučnika koji se transformiše u Hulka, gigantskog, super snažnog, zelenog humanoida.<ref>{{Cite web|url=https://www.marvel.com/characters/hulk-bruce-banner/in-comics|title=Hulk (Bruce Banner) In Comics Powers, Villains, Weaknesses {{!}} Marvel|website=www.marvel.com|language=en|access-date=2026-06-12}}</ref> Transformacija se desila nakon što je bio izložen gama zračenju koje je poteklo od [[Nuklearna eksplozija|nuklearne eksplozije]]. Pokreće je intenzivan emocionalni stres, a naročito ljutnja, što dovodi do nekontrolisanog bijesa i destruktivnosti, komplikujući Bannerov život i odnose sa drugima.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ebsco.com/|title=Hulk (character) {{!}} Literature and Writing {{!}} Research Starters {{!}} EBSCO Research|website=EBSCO|language=en|access-date=2026-06-12}}</ref> Prema Stanu Leeju, nastanak Hulka su inspirisala: Frankensteinovo čudovište, kojeg je stvorila engleska autorica [[Mary Shelley]] (1797–1851), i Ben Grimm, poznat kao Stvor, koji je član grupe strip superheroja [[Fantastična četvorka (superheroji)|Fantastična četvorka]]. Lee je jednom prilikom izjavio da je ideja za Hulka nastala kada je pokušavao smisliti alternativu tipičnom kostimiranom superheroju koji je nekad bio popularan u stripovima 1950-ih i ranih 1960-ih.<ref>{{Cite web|url=https://www.marvel.com/characters/hulk-bruce-banner|title=Hulk (Bruce Banner) {{!}} Characters {{!}} Marvel|website=www.marvel.com|language=en|access-date=2026-06-12}}</ref> Hulkov karakter predstavlja različite strane Bannerove psihe, koja je često prikazana u različitim oblicima. Tu su moćni, izuzetno "divlji" Hulk, inteligentni - "pametni" Hulk, te lukaviji, sivi Hulk. Uprkos njegovoj neizmjernoj snazi ​​i otpornosti, Hulka drugi likovi u Marvel univerzumu često smatraju prijetnjom, iako je na kraju prikazan kao heroj. Hulk je stekao svjetsko priznanje tako što se pojavio u brojnim stripovima, animiranim serijama i emisijama kao i blokbaster filmovima. Mnogobrojni glumci poput [[Eric Bane|Erica Banea]], [[Edward Norton|Edwarda Nortona]] i [[Mark Ruffalo|Marka Ruffala]] oživjeli su ovog lika i kroz [[Film|filmove]]. Hulkova dugogodišnja popularnost odražava teme unutrašnjeg sukoba i ljudske dualnosti.<ref name=":0" /> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Proširiti sekciju}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Superheroji]] [[Kategorija:Fiktivni humanoidi]] [[Kategorija:Fiktivni likovi]] [[Kategorija:Fantastika]] [[Kategorija:Hulk]] jot9pli80ebeut7o1uclv6jmafp01i3 10 535361 3898579 2026-06-13T06:48:56Z Semso98 54573 Preusmjereno na [[Šablon:Crveni karton]] 3898579 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Crveni karton]] qdfltm4vg46wr5wyqsfypkyvqcqky0a 10 535362 3898581 2026-06-13T06:52:29Z Semso98 54573 Preusmjereno na [[Šablon:Gol]] 3898581 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Gol]] d3t5341nbz4331wsng44jjj7mbysdu8 3 535363 3898589 2026-06-13T10:25:10Z KWiki 9400 Nova stranica: {{Dobrodošlica}} 3898589 wikitext text/x-wiki {{Dobrodošlica}} gyjoyp37v3u06w731wtwzjdah9c91ny 3 535364 3898590 2026-06-13T10:25:39Z KWiki 9400 Nova stranica: {{Dobrodošlica}} 3898590 wikitext text/x-wiki {{Dobrodošlica}} gyjoyp37v3u06w731wtwzjdah9c91ny 10 535365 3898592 2026-06-13T10:31:43Z KWiki 9400 Nova stranica: {{Navkutija |ime = Analitička psihologija |naslov = [[Analitička psihologija]] |podaciklasa = hlist |grupa1 = Ljudi |podaci1 = * [[Marie-Louise von Franz]] * [[Sigmund Freud]] * [[Carl Jung]] |grupa2 = Pojmovi |podaci2 = * [[Arhetipovi (Jung)|Arhetip]] * [[Kolektivno nesvjesno]] * [[Nesvjesni um|Lično nesvjesno]] }}<noinclude> [[Kategorija:Šabloni za psihologiju]] </noinclude> 3898592 wikitext text/x-wiki {{Navkutija |ime = Analitička psihologija |naslov = [[Analitička psihologija]] |podaciklasa = hlist |grupa1 = Ljudi |podaci1 = * [[Marie-Louise von Franz]] * [[Sigmund Freud]] * [[Carl Jung]] |grupa2 = Pojmovi |podaci2 = * [[Arhetipovi (Jung)|Arhetip]] * [[Kolektivno nesvjesno]] * [[Nesvjesni um|Lično nesvjesno]] }}<noinclude> [[Kategorija:Šabloni za psihologiju]] </noinclude> hkvdw0w1f38p3rrmzxaue3h3g3qs4gu 3898593 3898592 2026-06-13T10:32:26Z KWiki 9400 3898593 wikitext text/x-wiki {{Navkutija |ime = Analitička psihologija |naslov = [[Analitička psihologija]] |podaciklasa = hlist |grupa1 = Ljudi |podaci1 = * [[Marie-Louise von Franz]] * [[Sigmund Freud]] * [[Carl Gustav Jung]] |grupa2 = Pojmovi |podaci2 = * [[Arhetipovi (Jung)|Arhetip]] * [[Kolektivno nesvjesno]] * [[Nesvjesni um|Lično nesvjesno]] }}<noinclude> [[Kategorija:Šabloni za psihologiju]] </noinclude> fymvy70z0dx4y38al0lafbdaxvqsptr