Wikipedia bswiki https://bs.wikipedia.org/wiki/Po%C4%8Detna_strana MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Mediji Posebno Razgovor Korisnik Razgovor s korisnikom Wikipedia Razgovor o Wikipediji Datoteka Razgovor o datoteci MediaWiki Razgovor o MediaWikiju Šablon Razgovor o šablonu Pomoć Razgovor o pomoći Kategorija Razgovor o kategoriji Portal Razgovor o portalu TimedText TimedText talk Modul Razgovor o modulu Event Event talk Topic Bratislava 0 1026 3898745 3814769 2026-06-15T11:50:11Z CommonsDelinker 1478 Zamjenjujem datoteku Bratislava-bratislava-flag.svg datotekom [[:File:Flag_of_Bratislava.svg|Flag_of_Bratislava.svg]] (izvršilac: [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]; razlog: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or 3898745 wikitext text/x-wiki {{Nedostaju izvori}} {{Infokutija naselje | Grb = Coat of Arms of Bratislava.svg | slika_zastava = Flag of Bratislava.svg | Karta = Map slovakia bratislava.png | Država = {{ZD|SLK}} [[Slovačka]] | ImeSrednjegNivoaVlasti = | SrednjiNivoVlasti = | Općina = | Stanovništvo = {{SK|pP}} | StanovništvoGodina = {{SK|y}} | StanovništvoUrban = | StanovništvoUrbanGodina = | StanovništvoMetro = | StanovništvoMetroGodina = | StanovništvoProcjena = | StanovništvoGodina2 = | stanovništvo_metro = {{SK|pP|SK01}} | stanovništvo_gustoća_metro = {{SK|d|SK01}} | Površina = {{SK|aA}} | Nadmorska visina = 126 - 514 | Pozivni broj = | Poštanski broj = 8** ** | Registarska oznaka = | VrstaNaselja = glavni grad | Načelnik = Matúš Vallo | NačelnikIzabran = | NačelnikTitula = Gradonačelnik | NačelnikStranka = | Web = | Slika = Bratislava Panorama R01.jpg | SlikaInfo = | ime = | službno_ime = }} '''Bratislava''' je [[glavni grad|glavni]] i [[Spisak gradova u Slovačkoj|najveći]] grad [[Slovačka|Slovačke]] sa 426.091 stanovnikom (2007). Leži na [[Dunav]]u, na [[granica|granici]] s [[Austrija|Austrijom]] i [[Mađarska|Mađarskom]] i relativno blizu granice sa [[Češka|Češkom]]. Udaljena je samo oko 50&nbsp;km od austrijskog glavnog grada [[Beč]]a. Bratislava je najgušće naseljeni grad u [[Srednja Evropa|Srednjoj Evropi]]. Gradsko područje obuhvata i najzapadniji ogranak [[Karpati|Karpata]], tzv. Mali Karpati ([[Slovački jezik|slovački]] ''Malé Karpaty''). Do raspada [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarske]] 1919. grad se zvao Požun (sl. ''Prešporok'', [[Njemački jezik|njemački]]: ''Pressburg'', [[Mađarski jezik|mađarski]] ''Poszony''). == Stanovništvo == {{SK|pop}} [[Broj stanovnika]] je {{SK|p}} ({{SK|y}}.).{{SK|P}} === Etnička pripadnost === {{SK|etno}} === Religija === {{SK|religion}} == Dijelovi grada == {| class="wikitable" |- !colspan=3|Podjela grada |- !Okrug !Gradska četvrt !Dalja podjela |- |Bratislava I || Staré Mesto (Bratislava) (Stari grad) || |- |rowspan=3|Bratislava II || Ružinov || ''Nivy'', ''Ostredky'', ''Pošeň'' (Poschen), ''Prievoz'', ''Trávniky'', ''Štrkovec'', ''Vlčie hrdlo'', ''Trnávka'' |- |Vrakuňa || ''Dolné hony'', ''Ketelec'', ''Lieskovec'' |- |Podunajské Biskupice || - |- |rowspan=3|Bratislava III || Nové Mesto (Bratislava) || ''Ahoj'', ''Jurajov dvor'', ''Koliba'', ''Kramáre'', ''Mierová kolónia'', ''Pasienky/Kuchajda'', ''Vinohrady'' |- |Rača || ''Krasňany'', ''Rača'', ''Východné'' |- |Vajnory || - |- |rowspan=6|Bratislava IV || Karlova Ves ||''Dlhé diely'', ''Kútiky'', ''Mlynská dolina'', ''Rovnice'' |- |Dúbravka || ''Podvornice'', ''Záluhy'', ''Krčace'' |- |Lamač || ''Podháj'', ''Rázsochy'' |- |Devín || - |- |Devínska Nová Ves || - |- |Záhorská Bystrica || - |- |rowspan=4|Bratislava V || Petržalka || ''Dvory'', ''Háje'', ''Janíkov dvor'', ''Lúky'', ''Ovsište'', ''Kopčany'', ''Zrkadlový háj'', ''Starý háj'' |- |Jarovce || - |- |Rusovce || - |- |Čunovo ||- |} == Vanjski linkovi == {{Commonscat}} * [http://www.bratislava.sk/ Službena stranica grada] * [https://web.archive.org/web/20070515133827/http://www.info-bratislava.com/ Info Bratislava] * [http://www.bratislavaguide.com/ Bratislava Guide] {{Slovačka-kraj}} {{Glavni gradovi evropskih država}} {{Dunav}} [[Kategorija:Glavni gradovi evropskih država]] [[Kategorija:Gradovi u Slovačkoj]] [[Kategorija:Bratislava|*]] [[Kategorija:Naselja na Dunavu]] lgjs5sm8wlsvloxnsuk56p5rmc8vsah Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine 0 6986 3898703 3898678 2026-06-14T18:36:13Z Z1KA 87045 Izbrisani dio sam arhivirao na profilu, za budući članak o Historiji reprezentacije. 3898703 wikitext text/x-wiki {{dobar članak}} {{Infokutija nogometna reprezentacija | Naziv = Nogometna reprezentacija<br>Bosne i Hercegovine | Logo = Logo Nogometnog Saveza BiH 2013.png | Nadimak = ''[[Husein-kapetan Gradaščević|Zmajevi]]''<br>''[[Bosanski ljiljan (simbol)|Zlatni ljiljani]]''<ref>{{Cite web |url=http://www.topendsports.com/sport/soccer/team-nicknames.htm |title=Football Team Nicknames |work=topendsports.com |access-date= 23. 2. 2017}}</ref> | Federacija = [[Nogometni savez Bosne i Hercegovine|N/FSBiH]] | Konfederacija = [[UEFA]] | Selektor = [[Sergej Barbarez]] | Najviše nastupa = [[Edin Džeko]] (148)<ref name="Edin Džeko" /> | Najbolji strijelac = Edin Džeko ([[Spisak međunarodnih golova Edina Džeke|73]])<ref name="Edin Džeko">{{cite web |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/dzeko-intlg.html |title=Edin Džeko |work=[[RSSSF]].com |access-date= 23. 2. 2017}}</ref> | Trenutni kapiten = Edin Džeko | FIFA trigram = BiH | FIFA rang = {{FIFA-ina svjetska rang lista|65|rast|6|1. april 2026}} | Najveći FIFA rang = 13 {{Malo|(august 2013)}}<ref name="FIFA rang lista za Bosnu i Hercegovinu">{{Cite web |url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/BIH |title=FIFA rang lista za Bosnu i Hercegovinu |work=FIFA.com |access-date=13. 1. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161004154434/http://www.fifa.com/associations/association=bih/ranking/gender=m/index.html |url-status=dead }}</ref> | Najniži FIFA rang = 173 {{Malo|(septembar 1996)}}<ref name="FIFA rang lista za Bosnu i Hercegovinu"/> | uzorak_lr1 = _bih26 | uzorak_t1 = _bih26h | uzorak_dr1 = _bih26 | uzorak_š1 = | uzorak_č1 = _bih26hl | lijeva ruka1 = 001970 | tijelo1 = 001970 | desna ruka1 = 001970 | šorc1 = 001970 | čarape1 = 001970 | uzorak_lr2 = _bih26 | uzorak_t2 = _bih26a | uzorak_dr2 = _bih26 | uzorak_š2 = | uzorak_č2 = _bih26al | lijeva ruka2 = 001970 | tijelo2 = FFFFFF | desna ruka2 = 001970 | šorc2 = FFFFFF | čarape2 = FFFFFF | Prva utakmica = '''Neslužbena'''<br>'''{{ZD|SR HRV}} [[Nogometna reprezentacija Hrvatske|NR Hrvatska]]''' 6&ndash;1 '''{{ZD|SR BIH}} NR Bosna i Hercegovina'''<br> {{Malo|([[Beograd]], [[Demokratska Federativna Jugoslavija|DFJ]]; 3. septembar 1945)<ref>{{cite web|url=http://www.exyufudbal.in.rs/statistika/prva-liga/17-prva-liga-sfrj/5-1945#detalji-utakmice-hrvatska-bosna-i-hercegovina |archive-url=https://web.archive.org/web/20180605211935/http://www.exyufudbal.in.rs/statistika/prva-liga/17-prva-liga-sfrj/5-1945#detalji-utakmice-hrvatska-bosna-i-hercegovina |url-status=dead |archive-date=5. 6. 2018 |work=exyufudbal.in.rs |title=1945 |access-date=17. 5. 2020}}</ref>}}<br>'''{{NOG|IRN}}''' 1&ndash;3 '''{{NOG-D|BIH|1992}}'''<br> {{Malo|([[Teheran]], [[Iran]]; 6. juni 1993)}}<br>'''Službena'''<br>'''{{NOG|ALB}}''' 2&ndash;0 '''{{NOG-D|BIH|1992}}'''<br> {{Malo|([[Tirana]], [[Albanija]]; 30. novembar 1995)<ref name="Despite its inescapable past, Bosnia-Herzegovina writes new chapter">{{cite web|title=Despite its inescapable past, Bosnia-Herzegovina writes new chapter|work=sportsillustrated.cnn.com|author=Jonathan Wilson|date=1. 5. 2014|url=https://si.com/more-sports/2014/05/01/bosnia-herzegovina-world-cup-dzeko-yugoslavia}}</ref>}} | Najveća pobjeda = '''{{NOG|BIH}}''' 7&ndash;0 '''{{NOG-D|EST}}'''{{Malo|([[Zenica]], [[Bosna i Hercegovina]]; 10. septembar 2008)}}<br> '''{{NOG|LIH}}''' 1&ndash;8 '''{{NOG-D|BIH}}'''<br>{{Malo|([[Vaduz]], [[Lihtenštajn]]; 7. septembar 2012)}} | Najveći poraz = '''{{NOG|NJE}}''' 7&ndash;0 '''{{NOG-D|BIH}}'''<br>{{Malo|([[Freiburg]], [[Njemačka]]; 16. novembar 2024)}} | Broj učestvovanja na SP = 2 | Prvo učestvovanje na SP = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|2014.]] | Najbolji rezultat na SP = Grupna faza (3. mjesto)<br>[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|2014.]] | Broj učestvovanja na EP = | Prvo učestvovanje na EP = | Najbolji rezultat na EP = | Stadion = [[Bilino polje]] | veb-sajt = {{URL|nfsbih.ba}} }} '''Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine''' predstavlja [[Bosna i Hercegovina|Bosnu i Hercegovinu]] na međunarodnim nogometnim takmičenjima i pod kontrolom je [[Nogometni savez Bosne i Hercegovine|nogometnog saveza Bosne i Hercegovine]]. Reprezentacija je nastala nakon [[Dan nezavisnosti Bosne i Hercegovine|proglašavanja nezavisnosti]] [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] od [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije]] 1992. Od 1996. nastupa u takmičenjima koja organiziraju [[FIFA]] i [[UEFA]]. Reprezentacija je [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2014 (UEFA) - grupa G|zauzela prvo mjesto u svojoj kvalifikacijskoj grupi]] 2013. za predstojeće [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetsko prvenstvo 2014]], njen najbolji rezultat na turniru trenutno, postigavši ​​svoj najviši [[FIFA-ina svjetska rang lista za muškarce|FIFA rang]] (13).<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/san-ispunjen-bosna-i-hercegovina-na-svjetskom-prvenstvu/115839|title=San ispunjen: Bosna i Hercegovina na Svjetskom prvenstvu!|website=sportsport.ba|date=15 October 2013|access-date=2 June 2018|language=bs|archive-date=6 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181006194935/https://sportsport.ba/fudbal/san-ispunjen-bosna-i-hercegovina-na-svjetskom-prvenstvu/115839|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/historijski-rezultat-zmajevi-13-na-fifa-inoj-rang-listi/130808031|title=Historijski rezultat: Zmajevi 13. na FIFA-inoj rang listi|website=klix.ba|date=8 August 2013|access-date=12 November 2018|language=bs|archive-date=13 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181113030025/https://www.klix.ba/sport/nogomet/historijski-rezultat-zmajevi-13-na-fifa-inoj-rang-listi/130808031|url-status=live}}</ref> Još nije učestvovala na [[Evropsko prvenstvo u nogometu|Evropskom prvenstvu]].<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/tako-blizu-a-tako-daleko/26939|title=Tako blizu, a tako daleko|website=sportsport.ba|date=18 November 2009|access-date=12 November 2018|language=bs|archive-date=15 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181015153119/https://sportsport.ba/fudbal/tako-blizu-a-tako-daleko/26939|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/evropsko-prvenstvo-ipak-samo-pusti-san/68272|title=Evropsko prvenstvo, ipak, samo pusti san|website=sportsport.ba|date=15 November 2011|access-date=12 November 2018|language=bs|archive-date=13 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181113025809/https://sportsport.ba/fudbal/evropsko-prvenstvo-ipak-samo-pusti-san/68272|url-status=live}}</ref> == Historija == {{Glavni|Historija nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine|Nogomet u Bosni i Hercegovini}} [[Datoteka:20150331_2028_AUT_BIH_2186.jpg|desno|mini|280x280piksel|Reprezentacija Bosne i Hercegovine na prijateljskoj utakmici protiv [[Nogometna reprezentacija Austrije|Austrije]] 2015.]] Bosna i Hercegovina je u posljednje vrijeme bilježila stalan uspon na međunarodnoj [[Nogomet|nogometnoj]] sceni. Historijski gledano, uspjeli su se više puta plasirati u baraž i kvalifikovati se na dva [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|Svjetska prvenstva]]. Najčešće, tim postiže solidne rezultate u kvalifikacijama i bori se za prvo mjesto. Od [[Stvaranje Jugoslavije|1920.]] do [[Referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine|1992]], igrači su nastupali za [[Nogometna reprezentacija Jugoslavije|Jugoslaviju]], ali nakon izbijanja [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] i nezavisnosti, iz pepela se izdigla nova nogometna nacija. U ranom periodu, Bosna i Hercegovina je morala čekati do [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998 (UEFA) - grupa 1|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 1998.]] kako bi se pokušala plasirati na neko veliko takmičenje. Završila je na četvrtom mjestu u grupi u kojoj su bile [[Nogometna reprezentacija Grčke|Grčka]], [[Nogometna reprezentacija Danske|Danska]], [[Nogometna reprezentacija Hrvatske|Hrvatska]] i [[Nogometna reprezentacija Slovenije|Slovenija]]. Nakon toga uslijedilo je daljnje razočarenje lošim rezultatima u [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo 2000]], kao i na [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002 (UEFA) - grupa 7|Svjetskom prvenstvu 2002]].<ref>{{Cite web|url=http://www.klix.ba/sport/nogomet/prije-16-godina-bih-je-igrala-sa-grckom-u-kalamati/121012128#3|title=Prije 16 godina BiH je igrala sa Grčkom u Kalamati|last=Fuad Krvavac|date=12 October 2012|website=klix.ba|language=bs|archive-url=https://web.archive.org/web/20130123020634/http://www.klix.ba/sport/nogomet/prije-16-godina-bih-je-igrala-sa-grckom-u-kalamati/121012128#3|archive-date=23 January 2013|url-status=live|access-date=12 October 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=U3JBhovWV4k#t=1098|title=Naša brazilska priča (Our Brazil Story)|last=Al Jazeera Balkans|date=15 June 2014|website=Sabahudin Topalbećirević|language=bs|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211107/U3JBhovWV4k|archive-date=2021-11-07|url-status=live|access-date=18 June 2014}}</ref> Nakon ovog ranog perioda, Bosna i Hercegovina se vrlo približila direktnoj [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2004 - grupa 2|kvalifikaciji]] za svoje prvo veliko takmičenje, [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2004|Evropsko prvenstvo 2004]], ali je za dlaku promašila pobjedu protiv Danske, postigavši samo jedan gol za neriješen rezultat.<ref name="Uefa.com">{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0254-0d7b312dc669-427a01210a26-1000--denmark-do-just-enough/|title=Denmark do just enough|last=Uefa.com|date=12 October 2003|publisher=UEFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603172905/http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2004/matches/round=1579/match=69314/postmatch/report/index.html#denmark+just+enough|archive-date=3 June 2013|url-status=live|access-date=12 October 2003}}</ref> Nije uspjela ni ostvariti uspjeh u [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2006 (UEFA) – grupa 7|kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo 2006]], uprkos tome što je bila neporažena kod kuće, niti u [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo 2008]], gdje ih je loša domaća forma koštala poraza. Nakon toga, doživjela je dvostruki poraz, dva puta ispadajući u baražu od [[Nogometna reprezentacija Portugala|Portugala]], prvo ukupnim rezultatom 2-0 u [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2010 (UEFA) - baraž|odlučujućoj utakmici za Svjetsko prvenstva 2010]], a zatim ukupnim rezultatom 6-2 u [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2012 - baraž|odlučujućoj utakmici za Evropsko prvenstvo 2012]].<ref name="Spain - Bosnia-Herzegovina Match Report WC Q 2006">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/preliminaries/preliminary=8071/matches/match=36663/report.html|title=Spain&nbsp;– Bosnia-Herzegovina Match Report WC Q 2006|last=uefa|date=8 June 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20131212083646/http://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/preliminaries/preliminary%3D8071/matches/match%3D36663/report.html|archive-date=12 December 2013|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/news/newsid=1785745/index.html|title=First-half flurry sees Bosnia-Herzegovina cruise|last=fifa.com|date=16 October 2012|website=fifa.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20121018185836/http://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/news/newsid=1785745/index.html|archive-date=18 October 2012|url-status=dead|access-date=16 October 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.goal.com/en-us/news/67/world-cup/2013/10/15/4335794/bosnia-herzegovina-qualifies-for-first-world-cup|title=Bosnia-herzegovina qualifies for first world cup|date=15 October 2013|website=Goal.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020115014/http://www.goal.com/en-us/news/67/world-cup/2013/10/15/4335794/bosnia-herzegovina-qualifies-for-first-world-cup|archive-date=20 October 2013|url-status=live|access-date=16 October 2013}}</ref> Bosna i Hercegovina se kvalifikovala za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetsko prvenstvo 2014]], svoj prvi veliki turnir, pobjedom nad [[Nogometna reprezentacija Litvanije|Litvanijom]] u oktobru 2013.<ref>{{Cite news|date=16 October 2013|title=Veliko slavlje nakon istorijskog uspjeha: Fudbaleri BiH idu u Brazil|url=https://slobodnaevropa.org/a/istorijski-uspjeh-pobjedom-u-litvaniji-bih-se-plasirala-na-sp-u-brazilu/25137949.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20181119032103/https://www.slobodnaevropa.org/a/istorijski-uspjeh-pobjedom-u-litvaniji-bih-se-plasirala-na-sp-u-brazilu/25137949.html|archive-date=19 November 2018|access-date=11 November 2013|work=slobodnaevropa.org|language=bs}}</ref><ref>{{Cite magazine}}</ref><ref>{{Cite news|date=2013-10-14|title=European World Cup qualifying: Bosnia-Hercegovina reach Brazil|url=https://www.bbc.com/sport/football/24517475|access-date=2024-06-17|work=BBC Sport|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2013/10/15/sport/world-cup-football-brazil/index.html|title=World Cup joy for Bosnia as fairytale ending comes true|date=2013-10-15|website=CNN|language=en|access-date=2024-06-17}}</ref> Uspjeli su završiti na trećem mjestu u grupi u kojoj su bili [[Nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]], [[Nogometna reprezentacija Nigerije|Nigerija]] i [[Nogometna reprezentacija Irana|Iran]]. Prvu utakmicu izgubili su protiv Argentine 2:1, gdje je prvi gol u historiji zabio [[Vedad Ibišević]].<ref>{{Cite news|date=30 December 2014|title=BiH će 2014. godinu pamtiti po historijskom nastupu na Svjetskom prvenstvu|url=https://reprezentacija.ba/18177-bih-ce-2014-godinu-pamtiti-po-historijskom-nastupu-na-svjetskom-prvenstvu|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108082853/http://reprezentacija.ba/18177-bih-ce-2014-godinu-pamtiti-po-historijskom-nastupu-na-svjetskom-prvenstvu|archive-date=8 January 2015|access-date=31 December 2014|work=reprezentacija.ba|language=bs}}</ref> Drugu utakmicu ih je pobijedila Nigerija rezultatom 1-0, koju je pratila kontroverza nakon pogrešno poništenog gola [[Edin Džeko|Edina Džeke]] u prvom poluvremenu.<ref>{{Cite news|date=22 June 2014|title=Tuga među reprezentativcima BiH: Poništen nam je čist gol, oprostiti se časno od SP|url=https://reprezentacija.ba/10452-tuga-medu-reprezentativcima-bih-ponisten-nam-je-cist-gol-oprostiti-se-casno-od-sp|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629065010/http://reprezentacija.ba/10452-tuga-medu-reprezentativcima-bih-ponisten-nam-je-cist-gol-oprostiti-se-casno-od-sp|archive-date=29 June 2014|access-date=22 June 2014|work=reprezentacija.ba|language=bs}}</ref> Posljednju utakmicu i prvu pobjedu na velikom turniru ostvarili su protiv Irana rezultatom 3–1.{{Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014 - grupa F}}{{Football squad on pitch|align=right|GK=[[Asmir Begović|Begović]]|RB=[[Mensur Mujdža|Mujdža]]|RCB=[[Ermin Bičakčić|Bičakčić]]|LCB=[[Emir Spahić|Spahić]] ([[Kapiten (nogomet)|c]])|LB=[[Sead Kolašinac|Kolašinac]]|RCM=[[Muhamed Bešić|Bešić]]|LCM=[[Miralem Pjanić|Pjanić]]|AM=[[Zvjezdan Misimović|Misimović]]|RW=[[Izet Hajrović|Hajrović]]|LW=[[Senad Lulić|Lulić]]|CF=[[Edin Džeko|Džeko]]|caption=Početna postava Bosne i Hercegovine na njihovoj prvoj utakmici na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetskom prvenstvu]] protiv [[Nogometna reprezentacija Argentine|Argentine]].}}U [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2016 - grupa B|kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo 2016]], Bosna i Hercegovina je završila na trećem mjestu, iza [[Nogometna reprezentacija Belgije|Belgije]] i [[Nogometna reprezentacija Velsa|Velsa]]. Nakon lošeg početka kvalifikacija, iznenađujućim porazom od 2-1 kod kuće od [[Nogometna reprezentacija Kipra|Kipra]] i osvojenih samo dva boda u četiri utakmice, [[Safet Sušić]] je smijenjen, a zamijenio ga je [[Mehmed Baždarević]].<ref>{{Cite news|url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/0253-0d7f85b64479-83a33d29f5db-1000--susic-tenure-ends-with-bosnia-and-herzegovina/|work=[[UEFA]]|last=Fuad Krvavac|title=Sušić tenure ends with Bosnia and Herzegovina|date=17 November 2014|access-date=17 November 2014|location=Sarajevo|archive-date=29 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141229145504/http://www.uefa.com/uefaeuro/qualifiers/news/newsid=2183916.html#safet+susic+tenure+ends+with+bosnia+herzegovina}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.goal.com/en-us/news/1956/europe/2014/11/17/6242561/susic-sacked-by-bosnia-herzegovina|work=goal.com|last=Jack Davies|title=Susic sacked by Bosnia-Herzegovina|date=17 November 2014|access-date=17 November 2014|archive-date=20 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141120060821/http://www.goal.com/en-us/news/1956/europe/2014/11/17/6242561/susic-sacked-by-bosnia-herzegovina}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://uk.reuters.com/article/uk-soccer-bosnia-susic-idUKKCN0J124220141117|work=uk.reuters.com|last=Maja Zuvela|title=Bosnia sack coach Susic after Israel fiasco|date=17 November 2014|access-date=17 November 2014|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305203228/http://uk.reuters.com/article/uk-soccer-bosnia-susic-idUKKCN0J124220141117}}</ref> Nakon sporog početka, igra reprezentacije se dramatično poboljšala, sa pet pobjeda u preostalih šest utakmica, uključujući pobjede nad Velsom i [[Nogometna reprezentacija Izraela|Izraelom,]] uz tri utakmice bez primljenog gola. Međutim, na kraju se nisu uspjeli kvalifikovati nakon [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2016 - baraž|dvomeča baraža]] sa [[Nogometna reprezentacija Irske|Republikom Irskom]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/competitions/Draws/02/26/73/74/2267374_DOWNLOAD.pdf|title=Fixture List – Centralised friendlies|date=28 July 2017|publisher=[[UEFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908053009/http://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/competitions/Draws/02/26/73/74/2267374_DOWNLOAD.pdf|archive-date=8 September 2017|url-status=live|access-date=5 October 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/0253-0d80bcc85fde-b0beb05a59fb-1000--walters-double-takes-ireland-to-uefa-euro-2016/|last=uefa.com|title=Walters double takes Ireland to UEFA EURO 2016|date=16 November 2015|access-date=16 November 2015|archive-date=17 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117200245/http://www.uefa.com/uefaeuro/qualifiers/season=2016/matches/round=2000447/match=2018082/postmatch/report/index.html}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://au.eurosport.com/football/euro-qualification/2016/jon-walters-double-sends-jubilant-ireland-to-finals_sto4991451/story.shtml|last=eurosport.com|title=Walters strikes twice to send jubilant Ireland to Euro 2016|date=16 November 2015|access-date=16 November 2015}}</ref> Bosna i Hercegovina nije uspjela da se plasira na dva uzastopna Svjetska prvenstva nakon što se nije uspjela [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2018 (UEFA) - grupa H|kvalifikovati]] za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018.|Svjetsko prvenstvo 2018]]. Reprezentacija je osvojila svoju grupu [[UEFA Liga nacija 2018/2019 – liga B|UEFA Lige nacija 2018/2019]] i osigurala mjesto [[UEFA Liga nacija 2020 - baraž|u baražu]] za [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2020.|kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2020]]. Ipak, završili su na četvrtom mjestu u svojoj [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2020 – grupa J|kvalifikacijskoj grupi]] sa selektorom [[Robert Prosinečki|Robertom Prosinečkim]], propustivši direktne kvalifikacije i ušavši u baraž,<ref>{{Cite magazine}}</ref> a s novim selektorom [[Dušan Bajević|Dušanom Bajevićem]], na kraju su propustili još jedno Evropsko prvenstvo nakon što su izgubili od [[Nogometna reprezentacija Sjeverne Irske|Sjeverne Irske]] na jedanaestercima.<ref>{{Cite news|last=Sterling|first=Mark|title=Northern Ireland beat Bosnia on penalties|url=https://www.bbc.com/sport/football/51955715|access-date=2024-04-26|work=BBC Sport|language=en-GB}}</ref> Završili su na posljednjem mjestu Grupe 1 u [[UEFA Liga nacija 2020/2021 – liga A|UEFA Ligi nacija A 2020/2021]], čime su ispali u [[UEFA Liga nacija 2022/2023 – liga B|UEFA Ligu nacija B 2022/2023]]. Nakon nekoliko godina razočaranja, [[Bugarska|Bugarin]] [[Ivajlo Petev]] imenovan je za novog selektora reprezentacije Bosne i Hercegovine, što je prvi put da selektor Bosne i Hercegovine nije iz država [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|bivše Jugoslavije]].<ref>{{Cite web|url=https://www.barrons.com/news/bulgarian-petev-takes-over-as-bosnia-coach-01611249005|title=Bulgarian Petev Takes Over As Bosnia Coach|website=Barron's|language=en-US|access-date=2024-04-26}}</ref> U svojoj prvoj sezoni pod Petevom, Bosna i Hercegovina je izvučena u grupu sa prvacima [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018.|Svjetskog prvenstva 2018,]] [[Nogometna reprezentacija Francuske|Francuskom]], i održala je šanse za kvalifikacije do posljednje dvije utakmice; na kraju se nije uspjela kvalificirati za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|Svjetsko prvenstvo 2022]]. Također je predvodio tim do osvajanja Grupe 3 [[UEFA Liga nacija 2022/2023 – liga B|Lige nacija B UEFA-e 2022/2023]], čime su osigurali plasman u [[UEFA Liga nacija 2024/2025 – liga A|Ligu nacija A UEFA-e 2024-25]] i osigurali mjesto u doigravanju za [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024.|kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2024.]]<ref>{{Cite web|url=https://terrikon.com/en/posts/413878|title=Nations League: Bosnia is promoted to Division A|website=Football Livescore, standings, results|language=en|access-date=2024-04-26}}</ref> Doživjeli su razočaranje u svojoj [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024 – grupa J|kvalifikacijskoj grupi za Evropsko prvenstvo]] u kojoj su tri selektora: [[Faruk Hadžibegić]],<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/sports-fifa-world-cup-bosnia-and-herzegovina-433117ed496de2b45569becd345f3fd8|title=Faruk Hadzibegic returns as Bosnia coach|date=2023-01-04|website=AP News|language=en|access-date=2024-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/bosnia-faruk-hadzibegic-6b486ad463db38744237f01c10bbfa27|title=Bosnia-Herzegovina coach out after 4 games in charge of the national soccer team|date=2023-06-23|website=AP News|language=en|access-date=2024-04-26}}</ref> [[Meho Kodro]]<ref>{{Cite web|url=https://sarajevotimes.com/meho-kodro-is-the-new-coach-of-the-bih-national-football-team/|title=Meho Kodro is the new Coach of the BiH National Football Team|date=2023-08-03|website=Sarajevo Times|language=en-US|access-date=2024-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://en.nogomania.com/read/Former-Bosnia-and-Herzegovina-coach-Meho-Kodro-I-was-dismissed-without-any-arguments-or-criteria|title=Former Bosnia and Herzegovina coach Meho Kodro: 'I was dismissed without any arguments or criteria'|website=Nogomania|access-date=2024-04-26}}</ref> i [[Savo Milošević]] ostvarili samo po jednu pobjedu za ukupno 9 bodova i ušli u [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024 - baraž|baraž]]. Izgubili su od [[Nogometna reprezentacija Ukrajine|Ukrajine]] rezultatom 2-1, te se nisu uspjeli kvalificirati za [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2024.|Evropsko prvenstvo 2024.]]<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.com/football/euro/2024/euro-2024-ukraine-stage-dramatic-comeback-against-bosnia-herzegovina-to-edge-closer-to-qualification_sto10072460/story.shtml|title=Euro 2024: Ukraine stage dramatic comeback against Bosnia and Herzegovina to edge closer to qualification|date=2024-03-21|website=Eurosport|language=en|access-date=2024-04-26}}</ref> Pod vodstvom svog novog selektora, bivšeg kapitena reprezentacije [[Sergej Barbarez|Sergeja Barbareza]], Bosna i Hercegovina je vrlo dobro igrala u svojoj [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2026 (UEFA) - grupa H|kvalifikacijskoj grupi za Svjetsko prvenstvo 2026]]. Nakon pobjede nad [[Nogometna reprezentacija Rumunije|Rumunijom]] kod kuće 15. novembra,<ref>{{Cite news|url=https://avaz.ba/sport/nogomet/1006817/zmajevi-slavili-nakon-preokreta-u-zenici-i-osigurali-minimalno-baraz-za-direktan-plasman-na-sp-potrebna-pobjeda-u-becu|title=Zmajevi slavili nakon preokreta u Zenici i osigurali minimalno baraž: Za direktan plasman na SP potrebna pobjeda u Beču|work=avaz.ba|date=15 November 2025|access-date=16 November 2025|language=bs}}</ref> Barbarezova ekipa je morala pobijediti [[Nogometna reprezentacija Austrije|Austriju]] tri dana kasnije u posljednjoj utakmici grupe kako bi se direktno kvalifikovala za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetsko prvenstvo]]. Uprkos vodstvu od 1:0 do 77. minute, utakmica je završena neriješeno. Kao rezultat toga, Barbarezova ekipa je završila druga u grupi, dva boda iza Austrije, osiguravši mjesto u [[Kvalifkacije za Svjetsko prvenstvo 2026 (UEFA) – baraž|baražu]].<ref>{{Cite web|url=https://n1info.ba/sport/nogomet/navijaci-bih-okupirali-bec/|title=Tok susreta Austrija 1-1 BiH: Zmajevi ostali bez plasmana na Svjetsko prvenstvo|last=Esmir Kunić|date=18 November 2025|publisher=[[N1 (TV channel)|N1]]|language=bs|access-date=18 November 2025}}</ref> U doigravanju su pobijedili i [[Nogometna reprezentacija Velsa|Vels]] i [[Nogometna reprezentacija Italije|Italiju]] na jedanaestercima, kvalifikujući se drugi put na Svjetsko prvenstvo.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047c06e29c6-0a8f1c84272a-1000--bosnia-and-herzegovina-1-1-italy-4-1-on-pens-hosts-win-2026/|title=Bosnia and Herzegovina 1-1 Italy highlights (4-1 on pens): Hosts win 2026 World Cup play-off final shoot-out|date=31 March 2026|publisher=UEFA}}</ref> == Slika ekipe == === Nadimak === Popularni nadimak svih bosanskohercegovačkih sportskih reprezentacija je ''Zmajevi'', koji je popularizirao sportski TV komentator [[Mustafa Mijajlović]] tokom kvalifikacijske utakmice za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|Svjetsko prvenstvo 2010.]] između [[Nogometna reprezentacija Belgije|Belgije]] i Bosne i Hercegovine (2-4) 28. marta 2009.<ref name=":0">{{cite web|title=BH Zmajevi|url=http://www.bhdragons.com/|publisher=bhdragons.com|access-date=19. 1. 2014|location=USA|format=website}}</ref> Općenito se slažu među sportskim navijačima iz Bosne i Hercegovine da ovaj nadimak ima historijski kontekst, jer se smatra aluzijom na poznatog bosanskohercegovačkog vojskovođe [[Osmansko Carstvo|Osmanskog Carstva]] [[Husein-kapetan Gradaščević|Huseina-kapetan Gradaščevića]], koji se borio za [[Pokret za autonomiju Bosne|autonomiju Bosne]] i koji je bio poznat kao "Zmaj od Bosne".<ref name=":0" /> U domaćim i stranim medijima, ponekad se nazivaju ''Zlatni ljiljani'', što je bio originalni nadimak koji su navijači dali svim nacionalnim reprezentacijama zemlje nakon nezavisnosti, a odnosio se na tadašnje [[Simboli Republike Bosne i Hercegovine|službene državne simbole]] (zastavu i grb), koji su se sami odnosili na ''[[Ljiljan (simbol)|Fleur-de-lis]]'', historijski državni simbol koji se nalazio na grbu vladajuće bosanske srednjovjekovne [[Kotromanići|dinastije Kotromanić]].<ref name="Zlatni ljiljani">{{cite web|url=http://www.fifa.com/worldfootball/ranking/news/newsid=1046853.html|title=Golden Lilies blossoming|date=9. 4. 2009|publisher=FIFA.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708205510/http://www.fifa.com/worldfootball/ranking/news/newsid=1046853.html|archive-date=8. 7. 2014|url-status=dead|access-date=10. 10. 2009}}</ref> === Stadioni === Trenutno, nogometna repreznetacija koristi [[Stadion "Bilino polje"]] kao svoj domaći teren,<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/na-danasnji-dan-1972-godine-otvoren-je-stadion-bilino-polje/115094|title=Na današnji dan 1972. otvoren je stadion Bilino Polje|website=sportsport.ba|date=4. 10. 2013|access-date=5. 10. 2013|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215517/https://sportsport.ba/fudbal/na-danasnji-dan-1972-godine-otvoren-je-stadion-bilino-polje/115094|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/zenica-dobiva-moderan-stadion/68457|title=Zenica dobija moderan stadion|website=sportsport.ba|date=18. 11. 2011|access-date=19. 11. 2011|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015220758/https://sportsport.ba/fudbal/zenica-dobiva-moderan-stadion/68457|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/pocela-ugradnja-grijaca-na-bilinom-polju/84382|title=Počela ugradnja grijača na Bilinom Polju|website=sportsport.ba|date=20. 7. 2012|access-date=23. 7. 2012|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015221847/https://sportsport.ba/fudbal/pocela-ugradnja-grijaca-na-bilinom-polju/84382|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/postavljena-trava-na-bilinom-polju/85772|title=Postavljena trava na Bilinom Polju|website=sportsport.ba|date=10. 8. 2012|access-date=12. 8. 2012|language=bs|archive-date=7. 12. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207235033/https://sportsport.ba/fudbal/postavljena-trava-na-bilinom-polju/85772|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://reprezentacija.ba/12940-foto-rekonstrukcija-bilinog-polja-novi-reflektori-vece-svlacionice|title=Rekonstrukcija Bilinog Polja: Novi reflektori, veće svlačionice...|website=reprezentacija.ba|date=21. 8. 2014|access-date=22. 8. 2014|language=bs|archive-date=25. 6. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625105511/http://reprezentacija.ba/12940-foto-rekonstrukcija-bilinog-polja-novi-reflektori-vece-svlacionice|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://nezavisne.com/sport/fudbal/Bilino-polje-dobija-novi-semafor/320542|title=Bilino Polje dobija novi semafor|website=nezavisne.com|date=14. 8. 2015|access-date=16. 8. 2015|language=bs|archive-date=20. 8. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150820055059/http://www.nezavisne.com/sport/fudbal/Bilino-polje-dobija-novi-semafor/320542|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://scsport.ba/zapoceti-novi-radovi-bilino-polje-prolazi-kroz-jos-jednu-rekonstrukciju|title=Započeti novi radovi: Bilino polje prolazi kroz još jednu rekonstrukciju|website=scsport.ba|date=27. 9. 2019|access-date=29. 9. 2019|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215537/https://scsport.ba/zapoceti-novi-radovi-bilino-polje-prolazi-kroz-jos-jednu-rekonstrukciju/|url-status=dead}}</ref> koji je od 2025. službeno postao nacionalni stadion Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web|url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/saopstenja-za-javnost/u-zenici-potpisan-sporazum-o-izgradnji-nacionalnog-stadiona/|title=U Zenici potpisan Sporazum o izgradnji nacionalnog stadiona|date=7. 6. 2025|website=www.nfsbih.ba|language=bs-ba|access-date=20. 11. 2025}}</ref> Ostale stadione koje je reprezentacija koristila su: [[Stadion "Asim Ferhatović Hase"|Asim Ferhatović Hase]], [[Stadion Grbavica|Grbavica]], [[Stadion pod Borićima|pod Borićima]] i [[Gradski stadion Tušanj]].<ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/veceras-historijska-utakmica-na-kosevu/031011002|title=Večeras historijska utakmica na Koševu|website=klix.ba|date=10. 10. 2003|access-date=10. 10. 2003|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215544/https://www.klix.ba/sport/nogomet/veceras-historijska-utakmica-na-kosevu/031011002|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/od-rusevine-do-novog-doma-reprezentacije-bih/250710|title=Od ruševine do novog doma reprezentacije BiH|website=sportsport.ba|date=5. 9. 2017|access-date=6. 9. 2017|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215738/https://sportsport.ba/fudbal/od-rusevine-do-novog-doma-reprezentacije-bih/250710|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://oslobodjenje.ba/vijesti/sport/nogomet/bih-docekuje-belgiju-na-grbavici|title=BiH dočekuje Belgiju na Grbavici!|website=oslobodjenje.ba|date=4. 9. 2017|access-date=6. 9. 2017|language=bs|archive-date=9. 10. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009161238/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/sport/nogomet/bih-docekuje-belgiju-na-grbavici|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/misimovic-krajem-maja-pocinje-rekonstrukcija-travnjaka-grbavica-ce-biti-u-rangu-wembleyja/180329032|title=Misimović: Krajem maja počinje rekonstrukcija travnjaka, Grbavica će biti u rangu Wembleyja|website=klix.ba|date=29. 3. 2018|access-date=30. 3. 2018|language=bs|archive-date=7. 12. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207045642/https://www.klix.ba/sport/nogomet/misimovic-krajem-maja-pocinje-rekonstrukcija-travnjaka-grbavica-ce-biti-u-rangu-wembleyja/180329032|url-status=live}}</ref> Reprezentacija također koristi [[Trening-centar Nogometnog saveza Bosne i Hercegovine]] u [[Zenica|Zenici]] za pripreme pred utakmicu. Trening centar otvoren je 2013. u saradnji sa [[UEFA]]-om.<ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/michel-platini-otvorio-trening-centar-nsbih-u-zenici-vrijedan-10-miliona-km/130902053|title=Michel Platini otvorio Trening centar NSBiH u Zenici vrijedan 10 miliona KM!|website=klix.ba|date=2. 9. 2013|access-date=3. 9. 2013|language=bs|archive-date=4. 9. 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130904205527/http://www.klix.ba/sport/nogomet/michel-platini-otvorio-trening-centar-nsbih-u-zenici-vrijedan-10-miliona-km/130902053|url-status=live}}</ref> Osim njega, korišten je i [[Trening-centar Butmir]] u [[Sarajevo|Sarajevu]], gdje je čak odigrana i utakmica protiv [[Nogometna reprezentacija Kuvajta|reprezentacije Kuvajta]].<gallery> Datoteka:Bosna i Hercegovina - Njemačka (11.10.2024) 2.jpg|{{Center|{{Malo|[[Stadion "Bilino polje"|Bilino polje]]}}}} Datoteka:Asim Ferhatović Hase Stadium.jpg|{{Center|{{Malo|[[Stadion "Asim Ferhatović Hase"|Koševo]]}}}} Datoteka:Stadion Grbavica July 2022.jpg|{{Center|{{Malo|[[Stadion Grbavica|Grbavica]]}}}} Datoteka:TZstadium.png|{{Center|{{Malo|[[Gradski stadion Tušanj|Tušanj]]}}}} Datoteka:Bosnia and Herzegovina FA Training Centre.jpg|{{Center|{{Malo|[[Trening centar Nogometnog saveza Bosne i Hercegovine|Trening centar N/FSBiH]]}}}} </gallery> === Navijači === {{Također pogledajte|BHFanaticos}} Veliki broj navijača reprezentacije, osim iz Bosne i Hercegovine, dolazi iz [[Sjeverna Evropa|sjeverne]] i [[Zapadna Evropa|zapadne Evrope]], [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]], a neki čak i iz [[Australija|Australije]].<ref>{{cite web|url=http://www.facebook.com/photo.php?fbid=10200860690708653&set=a.10200860689108613.1073741830.1505911272&type=3&theater|title=Bosnian fans from Australia (Bosnia–Greece 3:1)|date=22. 3. 2013|publisher=facebook.com|access-date=22. 3. 2013|author=Albin I.}}</ref> Većina ovih navijača su članovi grupa [[BHFanaticos]], [[BH Hooligans]], [[Belaj Boys]], [[BHLegion]], [[Armija Zmajeva]] i [[Ljuti Krajišnici]].<ref>{{cite web|url=http://sportige.com/bosnia-fans-make-the-most-of-being-stuck-on-a-bridge-03-2013/|title=Bosnia Fans Make the Most of Being Stuck on a Bridge|date=28. 3. 2013|publisher=sportige.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130331025456/http://sportige.com/bosnia-fans-make-the-most-of-being-stuck-on-a-bridge-03-2013/|archive-date=31. 3. 2013|url-status=live|access-date=28. 3. 2013|author=Vic}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.zenicablog.com/zenica/sport/item/19655-bh-legion-ide-na-bilino.html|title=BHLegion fans go to Bilino|date=22. 3. 2013|publisher=zenicablog.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325002840/http://zenicablog.com/zenica/sport/item/19655-bh-legion-ide-na-bilino.html|archive-date=25. 3. 2013|url-status=dead|access-date=22. 3. 2013|author=Emin D|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.zenicablog.com/zenica/sport/item/19654-video-bh-fanaticosi-idu-na-bilino.html|title=BHFanaticos fans go to Bilino|date=22. 3. 2013|publisher=zenicablog.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325104111/http://www.zenicablog.com/zenica/sport/item/19654-video-bh-fanaticosi-idu-na-bilino.html|archive-date=25. 3. 2013|url-status=dead|access-date=22. 3. 2013|author=Emin D|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/formirana-navijacka-grupa-bh-hooligans-pratit-ce-utakmice-reprezentacija-bih/251101122|title=Formirana navijačka grupa BH Hooligans, pratit će utakmice reprezentacija BiH|website=Klix.ba|language=hr|access-date=20. 11. 2025}}</ref> Na utakmici protiv [[Nogometna reprezentacija Norveške|Norveške]], na [[Stadion "Ullevål"|stadionu Ullevål]] u [[Oslo|Oslu]] 24. marta 2007. bosanskohercegovački navijači izazvali su sat vremena kašnjenja zbog neviđene količine baklji koje su bačene na teren u znak protesta protiv korupcije u (sada bivšem) [[Nogometni savez Bosne i Hercegovine|Nogometnom savezu Bosne i Hercegovine]].<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=5G8SZ8Cr0xI|title=Bosnian supporters–protest including pyro (Norway Bosnia)|date=24. 3. 2007|work=YouTube|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211107/5G8SZ8Cr0xI|archive-date=7. 11. 2021|url-status=live|access-date=27. 3. 2006|author=Rosenborg Trondheim}}{{cbignore}}</ref> Dana 1. juna 2008. bivši igrači Bosne i Hercegovine [[Meho Kodro]] i [[Elvir Bolić]] organizovali su prijateljsku humanitarnu utakmicu u Sarajevu pod nazivom "Kodro, Bola i prijatelji" između bivših bosanskohercegovačkih nogometnih legendi, kako bi dobili podršku i stavili do znanja da je vrijeme za promjene u Nogometnom savezu Bosne i Hercegovine.<ref>{{cite news|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/fotogalerija-kodro-bola-i-prijatelji/3121|work=SportSport.ba|author=Brza zmija|title=Fotogalerija: Kodro, Bola i prijatelji|date=1. 6. 2008|access-date=1. 6. 2008|language=bs|archive-date=7. 10. 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007093648/http://sportsport.ba/bh_fudbal/fotogalerija-kodro-bola-i-prijatelji/3121|url-status=live}}</ref> Utakmica je organizovana da počne u isto vrijeme kada se reprezentacija Bosne i Hercegovine suočila sa [[Azerbejdžan]]<nowiki/>om u prijateljskoj utakmici u Zenici. U Sarajevu je bilo 15.000 gledalaca, dok je u Zenici bilo samo oko 50.<ref>{{cite news|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/bosna-i-hercegovina---azerbejdzan-10/2982|work=SportSport.ba|author=Statler|title=BiH–Azerbejdzan|date=1. 6. 2008|access-date=1. 6. 2008|language=bs|archive-date=7. 10. 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007093929/http://sportsport.ba/bh_fudbal/bosna-i-hercegovina---azerbejdzan-10/2982|url-status=live}}</ref> Utakmicu u Sarajevu organizirala je [[Federalna televizija|Federalna TV]], koja je humanitarnu utakmicu prenosila uživo. Značajan broj bosanskohercegovačkih reprezentativaca učestvovao je u utakmici,<ref>{{cite web|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/svi-na-kosevo---spasimo-bh-fudbal/2980|title=Svi na Kosevo–Spasimo bh fudbal|date=25. 5. 2008|work=SportSport.ba|language=bs|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007093802/http://sportsport.ba/bh_fudbal/svi-na-kosevo---spasimo-bh-fudbal/2980|archive-date=7. 10. 2011|url-status=live|access-date=25. 5. 2008|author=I. Babic}}</ref> koja je završila rezultatom 11-9 u korist Kodrine ekipe.<ref>{{cite news|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/live-spektakl-na-kosevu/3104|work=SportSport.ba|author=Statler|title=Live–Spektakl na Kosevu|date=1. 6. 2008|access-date=1. 6. 2008|language=bs|archive-date=3. 3. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303231210/http://sportsport.ba/bh_fudbal/live-spektakl-na-kosevu/3104|url-status=live}}</ref> === Dresovi === Tradicionalne boje dresa Bosne i Hercegovine su plava i bijela, preuzete sa zastave zemlje. Dok su trenutni domaći dresovi pretežno plavi, a gostujući dresovi pretežno bijeli, ova shema boja je prvobitno korištena obrnutim redoslijedom.–je zbog činjenice da je [[Zastava Republike Bosne i Hercegovine|zastava]] [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]] (RBIH), koja se koristila prije [[Zastava Bosne i Hercegovine|trenutne]], bila pretežno bijela.{{Commons|Bosnia and Herzegovina national football team kits|Dresovi nogometnih reprezentacija Bosne i Hercegovine}} Dresove reprezentacije trenutno proizvodi [[Kelme]], [[Španija|španska]] kompanija sportske odjeće.<ref name="KELME NOVI TEHNIČKI SPONZOR NS/FS BIH">{{cite news|url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/kelme-novi-tehnicki-sponzor-ns-fs-bih/|title=KELME NOVI TEHNIČKI SPONZOR NS/FS BIH|website=nfsbih.ba|date=11. 3. 2023|access-date=11. 3. 2023|language=bs|archive-date=11. 3. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230311142807/https://www.nfsbih.ba/vijesti/kelme-novi-tehnicki-sponzor-ns-fs-bih/|url-status=live}}</ref> Generalni sponzor ekipe je [[Mtel (Bosna i Hercegovina)|m:tel]].<ref>{{cite web|url=https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija|title="A" Reprezentacija|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523204837/https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija/|archive-date=23. 5. 2022|url-status=live|access-date=26. 3. 2022}}</ref> Tim također sponzoriraju [[Coca-Cola]], [[ASA Central osiguranje|ASA]] [[ASA Central osiguranje|Central Osiguranje]] i [[Privredna banka Sarajevo]]. Tabla historije proizvođača dresova za reprezentaciju Bosne i Hercegovine: {| class="wikitable" style="text-align: left" |- !Period !Proizvođač !Ref. |- |1996–1999 |{{ZD|Belgija}} [[Patrick]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa">{{cite web|url=http://bhdragons.com/the-history-of-the-bosnian-national-jersey/|title=Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa|date=21. 12. 2013|work=bhdragons.com|access-date=21. 12. 2013|author=bhdragons.com|archive-date=19. 3. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319171547/http://bhdragons.com/the-history-of-the-bosnian-national-jersey/|url-status=dead}}</ref> |- |1999–2000 |{{ZD|Njemačka}} [[Adidas]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa" /> |- |2000–2005 |{{ZD|Njemačka}} [[Reusch]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa" /> |- |2005–2014 |{{ZD|Italija}} [[Legea]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa" /> |- |2014–2023 |{{ZD|Njemačka}} [[Adidas]] |<ref>{{cite web|url=http://news.adidas.com/Global/Latest-News/ALL/adidas-to-partner-Bosnia-and-Herzegovina-ahead-of-2014-FIFA-World-Cup-Brazil-/s/633cb812-c06a-4919-87e0-594e597247a8|title=adidas postao partner Bosne i Hercegovina pred 2014 FIFA Svjetsko prvenstvo Brazil™|date=21. 3. 2014|work=adidas.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140322090332/http://news.adidas.com/Global/Latest-News/ALL/adidas-to-partner-Bosnia-and-Herzegovina-ahead-of-2014-FIFA-World-Cup-Brazil-/s/633cb812-c06a-4919-87e0-594e597247a8|archive-date=22. 3. 2014|url-status=dead|access-date=21. 3. 2014|author=adidas.com}}</ref> |- |od 2023. |{{ZD|ŠPA}} [[Kelme]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/kelme-novi-tehnicki-sponzor-ns-fs-bih/|title=Kelme novi tehnički sponzor NS/FS BiH|date=11. 3. 2023|website=www.nfsbih.ba|language=bs-ba|access-date=16. 10. 2023}}</ref> |} ==== Domaći ==== {| |{{Football kit|pattern_la=_left|pattern_b=_bos98h|pattern_ra=_right|pattern_sh=_shorts|pattern_so=_socks|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=1998–1999.}} |} {| |{{Football kit|pattern_la=_golden_stripes2|pattern_b=_collarblue|pattern_ra=_golden_stripes2|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=0000FF|socks=FFFFFF|title=2008–2010.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosnia11h|pattern_b=_bosnia11h|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2010–2011.}} |{{Football kit|pattern_la=_thinborderonwhite|pattern_b=_bos11h|pattern_ra=_thinborderonwhite|pattern_sh=_colchester0809t|leftarm=0000FF|body=FFFFFF|rightarm=0000FF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2011–2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosna_legea_2013|pattern_b=_bosna_home_legea_2013|pattern_ra=_bosna_legea_2013|pattern_sh=_bosna_legea_2013|pattern_so=_whitetop|leftarm=1C57A5|body=1C57A5|rightarm=1C57A5|shorts=1C57A5|socks=1C57A5|title=2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih_aw_legea_2013|pattern_b=_bih_ho_legea_2013|pattern_ra=_bih_aw_legea_2013|pattern_sh=_bih_aw_legea_2013|pattern_so=_whitetop|leftarm=1C57A5|body=1C57A5|rightarm=1C57A5|shorts=1C57A5|socks=1C57A5|title=2013–2014.}} |{{Football kit|pattern_la=_bah1415a|pattern_b=_bah1415a|pattern_ra=_bah1415a|pattern_sh=_bah1415a|pattern_so=_color_3_stripes_white|leftarm=0000BB|body=0000BB|rightarm=0000BB|shorts=0000BB|socks=0000BB|title=2014–2015.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosherz16h|pattern_b=_bosherz16home|pattern_ra=_bosherz16h|pattern_sh=_bosherz16h|pattern_so=_bosherz16h|leftarm=002CE7|body=002CE7|rightarm=002CE7|shorts=002CE7|socks=002CE7|title=2015–2018.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosnia1819h|pattern_b=_bosnia1819h|pattern_ra=_bosnia1819h|pattern_sh=_bosnia1819h|pattern_so=_bosnia1819h|leftarm=1D2541|body=1D2541|rightarm=1D2541|shorts=1D2541|socks=1D2541|title=2018–2019.}} |- |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo20rbw|pattern_b=_adidascondivo20rbw|pattern_ra=_adidascondivo20rbw|pattern_sh=_adidascondivo20rbw|pattern_so=_color_3_stripes_white|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=0000FF|socks=0000FF|title=2020–2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo22rbw|pattern_b=_adidascondivo22rbw|pattern_ra=_adidascondivo22rbw|pattern_sh=_adidascondivo22rbw|pattern_so=_3_stripes_white|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=0000FF|socks=0000FF|title=2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_bos22h|pattern_b=_bos22h|pattern_ra=_bos22h|pattern_sh=_bos22h|pattern_so=_bos22h|leftarm=142A56|body=142A56|rightarm=142A56|shorts=142A56|socks=142A56|title=2022.<br/>(nije nikada korišten)}} |{{Football kit|pattern_la=_kelmewhite|pattern_b=_bih23H|pattern_ra=_kelmewhite|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=0000ff|body=0000ff|rightarm=0000ff|shorts=0000fF|socks=0000fF|title=2023.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih23h|pattern_b=_bih23h|pattern_ra=_bih23h|pattern_sh=_bih23h|pattern_so=|leftarm=003FBF|body=003FBF|rightarm=003FBF|shorts=003FBF|socks=003FBF|title=2023–2026.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih26|pattern_b=_bih26h|pattern_ra=_bih26|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=001B76|body=001B76|rightarm=001B76|shorts=001B76|socks=001B76|title=2026–}} |} ==== Gostujući ==== {| |{{Football kit|pattern_la=_whitesmalllower|pattern_b=_manutdh|pattern_ra=_whitesmalllower|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=FFD600|socks=0000FF|title=2008–2010.}} |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_BiH_Away|pattern_ra=|leftarm=1C57A5|body=1C57A5|rightarm=1C57A5|shorts=1C57A5|socks=1C57A5|title=2010–2011.}} |{{Football kit|pattern_la=_thinwhiteborder|pattern_b=_bos11a|pattern_ra=_thinwhiteborder|pattern_sh=_colchester0809h|pattern_so=|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=0000FF|socks=0000FF|title=2011–2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosna_legea3_2013|pattern_b=_bosna_away_legea2_2013|pattern_ra=_bosna_legea3_2013|pattern_sh=_bosna_legea2_2013|pattern_so=_bluetop|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih_ho_legea_2013|pattern_b=_bih_aw_legea_2013|pattern_ra=_bih_ho_legea_2013|pattern_sh=_bih_ho_legea_2013|pattern_so=_bluetop|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2013–2014.}} |{{Football kit|pattern_la=_bah1415h|pattern_b=_bah1415h|pattern_ra=_bah1415h|pattern_sh=_bah1415h|pattern_so=_bah1415a|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=0000FF|socks=FFFFFF|title=2014–2015.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosherz16a|pattern_b=_bosherz16away|pattern_ra=_bosherz16a|pattern_sh=_bosherz16a|pattern_so=_bosherz16a|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2015–2018.}} |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_lcfc1819t|pattern_ra=|pattern_sh=_lcfc1819t|pattern_so=_3 stripes on white|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=0101E8|title=2018–2019.}} |- |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo20wb|pattern_b=_adidascondivo20wb|pattern_ra=_adidascondivo20wb|pattern_sh=_adidascondivo20wb|pattern_so=_color_3_stripes_black|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2020–2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo22wb|pattern_b=_adidascondivo22wb|pattern_ra=_adidascondivo22wb|pattern_sh=_adidascondivo22wb|pattern_so=_color_3_stripes_black|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_bos22a|pattern_b=_bos22a|pattern_ra=_bos22a|pattern_sh=_bos22a|pattern_so=_bos22a|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2022.<br/>(nije nikada korišten)}} |{{Football kit|pattern_la=_kelmeblue|pattern_b=_bih23A|pattern_ra=_kelmeblue|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2023.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih23a|pattern_b=_bih23a|pattern_ra=_bih23a|pattern_sh=_bih23a|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2023–2026.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih26|pattern_b=_bih26a|pattern_ra=_bih26|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2026–}} |} ==== Treći ==== {| |{{Football kit|pattern_la=_whiteborder|pattern_b=_bluecollarsimple|pattern_ra=_whiteborder|leftarm=FFD600|body=FFD600|rightarm=FFD600|shorts=FFFFFF|socks=FFD600|title=2008–2009.}} |} == Rezultati == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine|Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (1995–2019)|Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (od 2020)}} ===2025.=== {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Rumunija – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Kvalifikacije za SP 2026.]] | datum = 21. mart | vrijeme = 20:45 | tim1 = {{NOG-D|RUM}} | rezultat = 0–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044163/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Armin Gigović|Gigović]] {{gol|14}} | stadion = [[Arena Națională]] | lokacija = [[Bukurešt]], Rumunija | gledalaca = 49.413 | sudac = [[Danny Makkelie]] ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kipar|Bosna i Hercegovina – Kipar]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 24. mart | vrijeme = 20:45 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 2–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044176/ | tim2 = {{NOG|KIP}} | golovi1 = *[[Ermedin Demirović|Demirović]] {{gol|22}} *[[Haris Hajradinović|Hajradinović]] {{gol|56}} | golovi2 = *[[Ioannis Pittas|Pittas]] {{gol|45+2}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 7.464 | sudac = Rohit Saggi ([[Nogometni savez Norveške|Norveška]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – San Marino|Bosna i Hercegovina – San Marino]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 7. juni | vrijeme = 15:00 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–0 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044196/ | tim2 = {{NOG|SMR}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|66}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.828 | sudac = {{ZD|POR}} [[Luis Godinho]] | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Slovenija – Bosna i Hercegovina|Slovenija – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Prijateljska utakmica]] | datum = 10. juni | vrijeme = 18:00 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|SVN}} | rezultat = 2–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/friendlies/match/2044863--slovenia-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Benjamin Verbič|Verbič]] {{gol|63}} *[[Andrés Vombergar|Vombergar]] {{gol|88|pen.}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion Z'dežele]] | lokacija = [[Celje]], Slovenija | gledalaca = 12.073 | sudac = [[Nikola Dabanović]] ([[Nogometni savez Crne Gore|Crna Gora]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – San Marino|San Marino – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 6. septembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|SMR}} | rezultat = 0–6 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044228/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Benjamin Tahirović|Tahirović]] {{gol|21}} *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|70||72}} *[[Samed Baždar|Baždar]] {{gol|81}} *[[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{gol|85}} *[[Nihad Mujakić|Mujakić]] {{gol|90}} | stadion = [[Stadion San Marino]] | lokacija = [[Serravalle]], San Marino | gledalaca = 2.740 | sudac = [[Enea Jorgji]] ([[Nogometni savez Albanije|Albanija]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Austrija – Bosna i Hercegovina|Austrija – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 9. septembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044256/ | tim2 = {{NOG|AUT}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|50}} | golovi2 = *[[Marcel Sabitzer|Sabitzer]] {{gol|49}} *[[Konrad Laimer|Laimer]] {{gol|65}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.700 | sudac = [[Jesús Gil Manzano]] ([[Nogometni savez Španije|Španija]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kipar|Kipar – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 9. oktobar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|KIP}} | rezultat = 2–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044261/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Konstantinos Laifis|Laifis]] {{gol|45+1}} *[[Ioannis Pittas|Pittas]] {{gol|90+7|pen.}} | golovi2 = *[[Nikola Katić|Katić]] {{gol|10}} *[[Neofytos Michail|Michail]] {{gol|36|a.g.}} | stadion = [[AEK Arena]] | lokacija = [[Larnaka]], Kipar | gledalaca = 2.355 | sudac = [[Lawrence Visser]] ([[Nogometni savez Belgije|Belgija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Malta – Bosna i Hercegovina|Malta – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Prijateljska utakmica]] | datum = 12. oktobar | vrijeme = 19:00 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|MLT}} | rezultat = 1–4 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/friendlies/match/2045902--malta-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Paul Mbong|P. Mbong]] {{gol|60|pen.}} | golovi2 = *[[Amar Memić|Memić]] {{gol|16}} *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|53}} *[[Benjamin Tahirović|Tahirović]] {{gol|84}} *[[Nail Omerović|Omerović]] {{gol|86}} | stadion = [[Stadion Ta' Qali]] | lokacija = [[Ta' Qali]], Malta | gledalaca = | sudac = [[Vitālijs Spasjoņņikovs]] ([[Nogometni savez Latvije|Latvija]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Bosna i Hercegovina – Rumunija]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 15. novembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 3–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044326/ | tim2 = {{NOG|RUM}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|49}} *[[Esmir Bajraktarević|Bajraktarević]] {{gol|79}} *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|90+4}} | golovi2 = *[[Daniel Bîrligea|Bîrligea]] {{gol|17}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.459 | sudac = [[Michael Oliver (sudac)|Michael Oliver]] ([[Nogometni savez Engleske|Engleska]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Austrija – Bosna i Hercegovina|Austrija – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 18. novembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|AUT}} | rezultat =1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044343/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 =*[[Michael Gregoritsch|Gregoritsch]] {{gol|77}} | golovi2 =*[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|12}} | stadion = [[Stadion "Ernst Happel"]] | lokacija = [[Beč]], Austrija | gledalaca = | sudac = [[João Pinheiro]] ([[Nogometni savez Portugala|Portugal]]) | ishod = N }} === 2026. === {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Vels|Vels – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 - baraž|Kvalifikacije za SP 2026 – baraž]] | datum = 26. mart | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|WAL}} | rezultat = 1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2047075--wales-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Daniel James (nogometaš)|D. James]] {{gol|51}} | golovi2 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|86}} | jedanaesterci1 = *[[Harry Wilson (nogometaš, rođen 1997)|Wilson]] {{pengol}} *[[Mark Harris (velški nogometaš)|Harris]] {{pengol}} *[[Brennan Johnson|Johnson]] {{penpromašaj}} *[[Neco Williams|Williams]] {{penpromašaj}} | jedanaesterci2 = *{{penpromašaj}} [[Ermedin Demirović|Demirović]] *{{pengol}} [[Haris Tabaković|Tabaković]] *{{pengol}} [[Ivan Bašić|Bašić]] *{{pengol}} [[Amir Hadžiahmetović|Hadžiahmetović]] *{{pengol}} [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] | jedanaesterci = 2–4 | stadion = [[Stadion "Cardiff City"]] | lokacija = [[Cardiff]], Vels | gledalaca = 32.487 | sudac = [[István Kovács (sudac)|István Kovács]] ([[Nogometni savez Rumunije|Rumunija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Italija|Bosna i Hercegovina – Italija]] | runda = [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 - baraž|Kvalifikacije za SP 2026 – baraž]] | datum = 31. mart | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2047082/ | tim2 = {{NOG|ITA}} | golovi1 = *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|79}} | golovi2 = *[[Moise Kean|Kean]] {{gol|15}} | jedanaesterci1 = *[[Benjamin Tahirović|Tahirović]] {{pengol}} *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{pengol}} *[[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{pengol}} *[[Esmir Bajraktarević|Bajraktarević]] {{pengol}} | jedanaesterci2 = *{{penpromašaj}} [[Pio Esposito|Esposito]] *{{pengol}} [[Sandro Tonali|Tonali]] *{{penpromašaj}} [[Bryan Cristante|Cristante]] | jedanaesterci = 4–1 | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 9.500 <ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2026/2047082_FR.pdf |title=Full Time Report KO Play-offs – Bosnia and Herzegovina v Italy |publisher=UEFA |date=31. 3. 2026 |access-date=31. 3. 2026}}</ref> | sudac = [[Clément Turpin]] ([[Nogometni savez Francuske|Francuska]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Sjeverna Makedonija|Bosna i Hercegovina – Sjeverna Makedonija]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 29. maj | vrijeme = {{UTZ|20:30|+2}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 0–0 | tim2 = {{NOG|SMK}} | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/friendlies/match/2048309--bosnia-and-herzegovina-vs-north-macedonia/ | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | stadion = [[Stadion "Asim Ferhatović Hase"]] | gledalaca = 28.961 | sudac = [[Rade Obrenović]] ([[Nogometni savez Slovenije|Slovenija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Panama|Bosna i Hercegovina – Panama]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 6. juni | vrijeme = {{UTZ|14:00|−5}} | tim1 = {{NOG-D|PAN}} | rezultat = 1–1 | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/cesdwwnxbc5fmajgroc0hqzy2/dezv8l0fzgcxtejl0dwmy1gyc/2m1wojm5bt709wu4kugtytxqs/9xhggrpjt1ekjbsxslvrprhg4 | golovi1 = *[[Jiovany Ramos|Ramos]] {{gol|45+2}} | golovi2 = *[[Nikola Katić|Katić]] {{gol|24}} | lokacija = [[Saint Louis]], Sjedinjene Američke Države | stadion = [[Energizer Park]] | gledalaca = 20.000 | sudac = [[Luis Enrique Santander]] ([[Nogometni savez Meksika|Meksiko]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kanada|Kanada – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 12. juni | vrijeme = {{UTZ|15:00|−4}} | tim1 = {{NOG-D|CAN}} | rezultat = 1–1 | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 | golovi1 = *[[Cyle Larin|Larin]] {{goal|78}} | golovi2 = *[[Jovo Lukić|Lukić]] {{goal|21}} | lokacija = [[Toronto]], Kanada | stadion = [[BMO Field]] | gledalaca = 43.002 | sudac = [[Facundo Tello]] ([[Nogometni savez Argentine|Argentina]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švicarska|Švicarska – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 18. juni | vrijeme = {{UTZ|12:00|−7}} | tim1 = {{NOG-D|SUI}} | rezultat = | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Inglewood, Kalifornija|Inglewood]], Sjedinjene Američke Države | stadion = [[Stadion "SoFi"]] | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Katar|Bosna i Hercegovina – Katar]] | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 24. juni | vrijeme = {{UTZ|12:00|−7}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = | tim2 = {{NOG|QAT}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Seattle]], Sjedinjene Američke Države | stadion = [[Lumen Field]] | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Poljska|Poljska – Bosna i Hercegovina]] | datum = 25. septembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+2}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2048013/ | tim1 = {{NOG-D|POL}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Nacionalni stadion (Varšava)|stadion Narodowy]] | lokacija = [[Varšava]], Poljska | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Rumunija – Bosna i Hercegovina]] | datum = 28. septembar | vrijeme = {{UTZ|21:45|+3}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047984/ | tim1 = {{NOG-D|ROU}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Arena Națională]] | lokacija = [[Bukurešt]], Rumunija | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švedska|Bosna i Hercegovina – Švedska]] | datum = 2. oktobar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+2}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047964/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|SWE}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Poljska|Bosna i Hercegovina – Poljska]] | datum = 5. oktobar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+2}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047939/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|POL}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švedska|Švedska – Bosna i Hercegovina]] | datum = 14. novembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+1}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | report = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047890/ | tim1 = {{NOG-D|SWE}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Nationalarenan]] | lokacija = [[Solna]], Švedska | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Bosna i Hercegovina – Rumunija]] | datum = 17. novembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+1}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | report = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047917/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|ROU}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = | sudac = | ishod = }} == Stručni štab == === Trenutni stručni štab === {| class="wikitable" |- ! width=150| Pozicija ! width=200| Ime i prezime |- | Selektor | {{ZD|BIH}} [[Sergej Barbarez]] |- | rowspan="3" | Pomoćnici | {{ZD|BIH}} [[Zlatan Bajramović]] |- | {{ZD|BIH}} [[Mirko Hrgović]] |- | {{ZD|BIH}} [[Ninoslav Milenković]] |- | Trener golmana | {{ZD|BIH}} [[Kenan Hasagić]] |- | Kondicioni trener | {{ZD|BIH}} Marko Čavka |- | | {{ZD|BIH}} Siniša Mrkobrada |- | Skauti | {{ZD|BIH}} [[Saša Papac]] |- | rowspan="2" | Video analitičari | {{ZD|FIN}} [[Rasmus Jansson]] |- | {{ZD|SRB}} Jasmin Kolašinac |- | rowspan="2" |Doktori | {{ZD|BIH}} Adnan Hadžimuratović |- | {{ZD|BIH}} Reuf Karabeg |- | rowspan="2" |Fizoterapeuti | {{ZD|BIH}} Ismar Hadžibajrić |- | {{ZD|BIH}} Radomir Ćosović |- | rowspan="2" | Menadžment | {{ZD|BIH}} Fuad Kečo |- | {{ZD|BIH}} Adem Đipa |- | Tehnički direktor | {{ZD|BIH}} [[Emir Spahić]] |- | Sekretar | {{ZD|BIH}} [[Darko Ljubojević]] |} === Statistika selektora === {{Selektori nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (statistika)}} == Trenutni sastav == {{Dodatne informacije|Spisak igrača nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} Igrači koji su pozvani za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetsko prvenstvo 2026]].<ref>{{cite web |title=Sergej Barbarez odabrao igrače za Svjetsko prvenstvo |url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/nogomet-m/a-reprezentacija-m/sergej-barbarez-odabrao-igrace-za-svjetsko-prvenstvo/ |website=www.nfsbih.ba |access-date=11. 5. 2026 |language=bs |date=11. 5. 2026}}</ref> {{Nogometna reprezentacija početak (golovi)|background=#070db5|color=white}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=1|poz=G|ime=[[Nikola Vasilj]]|dob={{datum rođenja i godine|1995|12|02|df=yes}}|nastupi=27|golovi=0|klub=[[FC St. Pauli|St. Pauli]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=12|poz=G|ime=[[Mladen Jurkas]]|ostalo=|dob={{datum rođenja i godine|2007|10|07|df=yes}}|nastupi=0|golovi=0|klub=[[FK Borac Banja Luka|Borac Banja Luka]]|klubnac=BIH}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=22|poz=G|ime=[[Martin Zlomislić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|08|16|df=yes}}|nastupi=3|golovi=0|klub=[[HNK Rijeka]]|klubnac=HRV}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=2|poz=O|ime=[[Nihad Mujakić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|4|15}}|nastupi=12|golovi=1|klub=[[Gaziantep FK|Gaziantep]]|klubnac=TUR}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=3|poz=O|ime=[[Dennis Hadžikadunić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|7|09}}|nastupi=32|golovi=0|klub=[[UC Sampdoria|Sampdoria]]|klubnac=ITA}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=4|poz=O|ime=[[Tarik Muharemović]]|dob={{datum rođenja i godine|2003|2|28}}|nastupi=15|golovi=1|klub=[[US Sassuolo Calcio|Sassuolo]]|klubnac=ITA}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=5|poz=O|ime=[[Sead Kolašinac]]|dob={{datum rođenja i godine|1993|6|20}}|nastupi=66|golovi=0|klub=[[Atalanta BC|Atalanta]]|klubnac=ITA}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=7|poz=O|ime=[[Amar Dedić]]|dob={{datum rođenja i godine|2002|8|18}}|nastupi=29|golovi=1|klub=[[SL Benfica|Benfica]]|klubnac=POR}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=18|poz=O|ime=[[Nikola Katić]]|dob={{datum rođenja i godine|1996|10|10}}|nastupi=18|golovi=2|klub=[[FC Schalke 04|Schalke 04]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=21|poz=O|ime=[[Stjepan Radeljić]]|dob={{datum rođenja i godine|1997|9|5}}|nastupi=4|golovi=0|klub=[[HNK Rijeka|Rijeka]]|klubnac=HRV}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=24|poz=O|ime=[[Arjan Malić]]|dob={{datum rođenja i godine|2005|08|28}}|nastupi=8|golovi=0|klub=[[SK Sturm Graz|Sturm Graz]]|klubnac=AUT}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=6|poz=V|ime=[[Benjamin Tahirović]]|dob={{datum rođenja i godine|2003|3|3}}|nastupi=29|golovi=2|klub=[[Brøndby IF|Brøndby]]|klubnac=DAN}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=8|poz=V|ime=[[Armin Gigović]]|dob={{datum rođenja i godine|2002|4|6}}|nastupi=21|golovi=1|klub=[[BSC Young Boys|Young Boys]]|klubnac=ŠVI}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=13|poz=V|ime=[[Ivan Bašić]]|dob={{datum rođenja i godine|2002|4|30}}|nastupi=18|golovi=0|klub=[[FK Astana|Astana]]|klubnac=KAZ}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=14|poz=V|ime=[[Ivan Šunjić]]|dob={{datum rođenja i godine|1996|10|9}}|nastupi=12|golovi=0|klub=[[Pafos FC|Pafos]]|klubnac=KIP}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=15|poz=V|ime=[[Amar Memić]]|dob={{datum rođenja i godine|2001|1|20}}|nastupi=14|golovi=1|klub=[[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Plzeň]]|klubnac=ČEŠ}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=16|poz=V|ime=[[Amir Hadžiahmetović]]|dob={{datum rođenja i godine|1997|3|8}}|nastupi=36|golovi=0|klub=[[Hull City AFC|Hull City]]|klubnac=ENG}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=17|poz=V|ime=[[Dženis Burnić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|5|22}}|nastupi=21|golovi=0|klub=[[Karlsruher SC]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=19|poz=V|ime=[[Kerim Alajbegović]]|dob={{datum rođenja i godine|2007|9|21}}|nastupi=11|golovi=1|klub=[[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]]|klubnac=AUT}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=20|poz=V|ime=[[Esmir Bajraktarević]]|dob={{datum rođenja i godine|2005|3|10}}|nastupi=17|golovi=1|klub=[[PSV Eindhoven|PSV]]|klubnac=NIZ}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=26|poz=V|ime=[[Ermin Mahmić]]|dob={{datum rođenja i godine|2005|3|14}}|nastupi=2|golovi=0|klub=[[FC Slovan Liberec|Slovan Liberec]]|klubnac=ČEŠ}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=9|poz=N|ime=[[Samed Baždar]]|dob={{datum rođenja i godine|2004|1|31}}|nastupi=14|golovi=1|klub=[[Real Zaragoza]]|klubnac=ESP}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=10|poz=N|ime=[[Ermedin Demirović]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|3|25}}|nastupi=41|golovi=4|klub=[[VfB Stuttgart]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=11|poz=N|ime=[[Edin Džeko]]|dob={{datum rođenja i godine|1986|3|17}}|nastupi=148|golovi=73|klub=[[FC Schalke 04|Schalke 04]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=23|poz=N|ime=[[Haris Tabaković]]|dob={{datum rođenja i godine|1994|6|20}}|nastupi=10|golovi=4|klub=[[Borussia Mönchengladbach]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=25|poz=N|ime=[[Jovo Lukić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|11|28|df=yes}}|nastupi=4|golovi=1|klub=[[FC Universitatea Cluj|Universitatea Cluj]]|klubnac=RUM}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija kraj}} == Statistika igrača == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}}{{Ažurirano|12. juna 2026.}}<ref name="rsssf">{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/bih-recintlp.html|title=Bosnia and Herzegovina - Record International Players|website=[[RSSSF]]|last1=Mamrud|first1=Roberto|access-date=4. 2. 2023|archive-date=27. 11. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127144621/https://www.rsssf.org/miscellaneous/bih-recintlp.html|url-status=live}}</ref> :''Igrači s '''podebljanim imenima''' idalje su aktivni u reprezentaciji.'' === Najviše nastupa === [[Datoteka:20150331_2026_AUT_BIH_2177_Edin_Džeko.jpg|desno|mini|256x256piksel|[[Edin Džeko]] je igrač s najviše nastupa u reprezentaciji Bosne i Hercegovine i najbolji strijelac svih vremena.]] {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="25" |# ! class="unsortable" style="width:160px;" |Igrač ! width="50" |{{Tooltip|BOU|Broj odigranih utakmica}} ! width="50" |{{Tooltip|BPG|Broj postignutih golova}} ! class="unsortable" style="width:100px;" |Karijera |- !1. | align="left" |'''[[Edin Džeko]]''' |'''148''' |73 |2007–trenutno |- !2. | align="left" |[[Miralem Pjanić]] |'''115''' |18 |2008–2024. |- !3. | align="left" |[[Emir Spahić]] |'''94''' |6 |2003–2018. |- !4. | align="left" |[[Zvjezdan Misimović]] |'''85''' |25 |2004–2018. |- !5. | align="left" |[[Vedad Ibišević]] |'''83''' |28 |2007–2018. |- !7. | align="left" |'''[[Sead Kolašinac]]''' |'''66''' |0 |2013–trenutno |- !6. | align="left" |[[Asmir Begović]] |'''63''' |0 |2009–2020. |- !8. | align="left" |[[Haris Medunjanin]] |'''60''' |9 |2009–2018. |- !9. | align="left" |[[Senad Lulić]] |'''57''' |4 |2008–2017. |- ! rowspan="2" |10. | align="left" |[[Ibrahim Šehić]] |'''55''' |0 |2010–2024. |- | align="left" |[[Edin Višća]] |'''55''' |10 |2010–2020. |} === Najviše golova === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="25" |# ! class="unsortable" style="width:160px;" |Igrač ! width="50" |{{Tooltip|BPG|Broj postignutih golova}} ! width="50" |{{Tooltip|BOU|Broj odigranih utakmica}} ! width="50" |Omjer ! class="unsortable" style="width:100px;" |Karijera |- !1. | align="left" |'''[[Edin Džeko]]''' {{Malo|([[Spisak međunarodnih golova Edina Džeke|spisak]])}} |'''73''' |148 |{{#expr:72/146 round 2}} |2007–trenutno |- !2. | align="left" |[[Vedad Ibišević]] |'''28''' |83 |{{#expr:28/83 round 2}} |2007–2018. |- !3. | align="left" |[[Zvjezdan Misimović]] |'''25''' |85 |{{#expr:25/85 round 2}} |2004–2018. |- !4. | align="left" |[[Elvir Bolić]] |'''22''' |51 |{{#expr:22/51 round 2}} |1996–2006. |- !5. | align="left" |[[Miralem Pjanić]] |'''18''' |115 |{{#expr:18/115 round 2}} |2008–2024. |- !6. | align="left" |[[Sergej Barbarez]] |'''17''' |47 |{{#expr:17/47 round 2}} |1998–2006. |- !7. | align="left" |[[Elvir Baljić]] |'''14''' |38 |{{#expr:14/38 round 2}} |1996–2005. |- !8. | align="left" |[[Zlatan Muslimović]] |'''12''' |30 |{{#expr:12/30 round 2}} |2006–2011. |- !9. | align="left" |[[Edin Višća]] |'''10''' |55 |{{#expr:10/55 round 2}} |2010–2020. |- !10. | align="left" |[[Haris Medunjanin]] |'''9''' |60 |{{#expr:9/60 round 2}} |2009–2018. |} === Najviše sačuvanih mreža === [[Datoteka:20150331_2026_AUT_BIH_2176.jpg|desno|mini|255x255piksel|[[Asmir Begović]] je rekorder Bosne i Hercegovine po broju sačuvanih mreža.]] {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="25" |# ! class="unsortable" width="160px" |Igrač ! width="50" |{{Tooltip|BSM|Broj sačuvanih mreža}} ! width="50" |{{Tooltip|BOU|Broj odigranih utakmica}} ! width="50" |Omjer ! class="unsortable" width="100px" |Karijera |- !1. | align="left" |[[Asmir Begović]] |'''27''' |63 |{{#expr:27/63 round 2}} |2009–2020. |- !2. | align="left" |[[Ibrahim Šehić]] |'''19''' |55 |{{#expr:19/55 round 2}} |2010–2024. |- !3. | align="left" |[[Kenan Hasagić]] |'''13''' |44 |{{#expr:13/44 round 2}} |2002–2011. |- !4. | align="left" |[[Mirsad Dedić]] |'''8''' |27 |{{#expr:8/27 round 2}} |1996–2000. |- !5. | align="left" |'''[[Nikola Vasilj]]''' |'''7''' |27 |{{#expr:7/23 round 2}} |2021–trenutno |- ! rowspan="2" |6. | align="left" |[[Goran Brašnić]] |'''5''' |8 |{{#expr:5/8 round 2}} |2004–2008. |- | align="left" |[[Adnan Gušo]] |'''5''' |23 |{{#expr:5/23 round 2}} |1999–2007. |- ! rowspan="2" |8. | align="left" |[[Tomislav Piplica]] |'''4''' |8 |{{#expr:4/8 round 2}} |2001–2002. |- | align="left" |[[Almir Tolja]] |'''4''' |15 |{{#expr:4/15 round 2}} |2000–2006. |- ! rowspan="2" |10. | align="left" |[[Jasmin Burić]] |'''3''' |3 |{{#expr:3/3 round 2}} |2008–2020. |- | align="left" |[[Kenan Pirić]] |'''3''' |8 |{{#expr:3/8 round 2}} |2018–2024 |} === Kapiteni === {{Ažurirano|12. juna 2026.}} [[Emir Spahić]] bio je kapiten reprezentacije na prvom učešću na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|FIFA Svjetskom prvenstvu]]. Ovo je spisak kapitena Bosne i Hercegovine koji su imali deset ili više utakmica. '''Napomena''': Neki od ostalih igrača koji su bili kapiteni uključuju: [[Mehmed Baždarević]] (2) 1996, [[Meho Kodro]] (5) 1997–1998, [[Vlatko Glavaš]] (1) 1997, [[Suvad Katana]] (2) 1998, [[Elvir Bolić]] (6) 1999–2000, [[Bruno Akrapović]] (4) 1999–2003, [[Hasan Salihamidžić]] (1) 2004, [[Zlatan Bajramović]] (1) 2006, [[Džemal Berberović]] (1) 2007, [[Asmir Begović]] (6) 2011–2020, [[Haris Medunjanin]] (4) 2016–2018, [[Vedad Ibišević]] (1) 2017, [[Miralem Pjanić]] (6) 2019–2021, [[Ermin Bičakčić]] (2) 2019–2024, [[Sead Kolašinac]] (5) 2021–2026, [[Ibrahim Šehić]] (3) 2021–2023, [[Siniša Saničanin]] (1) 2021, [[Eldar Ćivić]] (1) 2021, [[Adnan Kovačević]] (1) 2021, [[Ajdin Nukić]] (1) 2021, [[Smail Prevljak]] (1) 2022, [[Rade Krunić]] (1) 2023, [[Gojko Cimirot]] (1) 2023, [[Ermedin Demirović]] (3) 2024–2025, [[Amar Dedić]] (3) 2025. {| class="wikitable" !Igrač !Period !{{Tooltip|BUK|Broj utakmica kao kapiten}} !Napomene |- |[[Muhamed Konjić]] |1995–2002. |20 |{{Malo|Prvi službeni kapiten reprezentacije.}} |- |[[Mirsad Hibić]] |2000–2003. |14 | |- |[[Sergej Barbarez]] |2004–2006. |20 | |- |[[Emir Spahić]] |2006–2014. |55 |{{Malo|Prvi službeni kapiten tima na velikom turniru ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetsko prvenstvo 2014]]).}} |- |[[Zvjezdan Misimović]] |2007–2012. |16 | |- |[[Edin Džeko]] |Od 2014. |77 | |} === Stogodišnji golovi === [[Datoteka:Hasan_Salihamidzic_2006.jpg|mini|[[Hasan Salihamidžić]] postigao je prvi gol za Bosnu i Hercegovinu u oktobru 1996.]]Do 12. juna 2025. Bosna i Hercegovina je postigla 398 golova. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! style="width:50px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |# ! style="width:150px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Datum ! style="width:150px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Strijelac ! style="width:150px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Protivnik ! style="width:50px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Rezultat |- !1. |8. oktobar 1996. | rowspan="2" |[[Hasan Salihamidžić]] | align="left" |{{NOG|Hrvatska}} | style="text-align:center;background:#fdd" |1–4 |- !100. |4. juni 2005. | align="left" |{{NOG|SMR|1862}} | style="text-align:center;background:#dfd" |3–1 |- !200. |29. februar 2012. |[[Vedad Ibišević]] | align="left" |{{NOG|BRA}} | style="text-align:center;background:#fdd" |1–2 |- !300. |3. septembar 2017. |[[Edin Džeko]] | align="left" |{{NOG|GIB}} | style="text-align:center;background:#dfd" |4–0 |} == Nastupi na turnirima == === Svjetsko prvenstvo === {{Glavni|Statistika Bosne i Hercegovine na svjetskim prvenstvima u nogometu}} {{Statistika Bosne i Hercegovine na svjetskim prvenstvima u nogometu}} === Evropsko prvenstvo === {{Glavni|Statistika Bosne i Hercegovine na evropskim prvenstvima u nogometu}} {{Statistika Bosne i Hercegovine na evropskim prvenstvima u nogometu}} === UEFA Liga nacija === {{Glavni|Statistika Bosne i Hercegovine u UEFA Ligi nacija}} {{Statistika Bosne i Hercegovine u UEFA Ligi nacija}} === Ostali turniri === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Turnir !Runda !{{Tooltip|Poz.|Pozicija na turniru}} !{{Tooltip|OU|Odigrano utakmica}} !{{Tooltip|P|Pobjede}} !{{Tooltip|N|Neriješeno}} !{{Tooltip|I|Izgubljeno}} !{{Tooltip|DG|Dati golovi}} !{{Tooltip|PG|Primljeni golovi}} |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|MALE}} [[Dunhill kup Malezija 1997.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|5 |style="background:silver;"|3 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|9 |style="background:silver;"|5 |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|IND}} [[Millennium Super Soccer kup|Millennium Super kup 2001.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|5 |style="background:silver;"|3 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|7 |style="background:silver;"|5 |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|MALE}} [[Merdeka turnir 2001.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|5 |style="background:silver;"|3 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|7 |style="background:silver;"|4 |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|IRN}} [[LG kup 2001 (Iran)|LG kup 2001.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|2 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|0 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|4 |style="background:silver;"|6 |- |style="text-align: left; background:gold;"|'''{{ZD|JAP}} [[Kirin kup 2016.]]''' |style="background:gold;"|'''Finale''' |style="background:gold;"|'''1.''' |style="background:gold;"|'''2''' |style="background:gold;"|'''1''' |style="background:gold;"|'''1''' |style="background:gold;"|'''0''' |style="background:gold;"|'''4''' |style="background:gold;"|'''3''' |- !UKUPNO !FInale !1. !19 !11 !4 !4 !31 !23 |} == Bosna i Hercegovina na FIFA-inoj rang listi == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine#Bosna i Hercegovina na FIFA-inoj rang listi}}{{Bosna i Hercegovina na FIFA-inoj rang listi}} == Međusobni rezultati == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} {{Međusobni rezultati nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} === Značajne pobjede === [http://www.eloratings.net/Bosnia_Herz.htm Izvor: Rezultati] *<small>Neslužbene utakmice nisu uključene.</small> {| class="wikitable toccolours collapsible" border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="float:left; margin:0.5em;" |- style="background:#cadcfb;" ! Datum ! Utakmica ! Lokacija ! Protivnik ! Rezultat ! Napomena |- | style="text-align:center;"| 10. novembar 1996. | style="text-align:center;"| [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998 (UEFA) - grupa 1|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 1998.]] | style="text-align:center;" | [[Ljubljana]], Slovenija | style="text-align:left;"| {{NOG|SLO}} | style="text-align:center;"| '''2'''–1 |Historijska prva pobjeda u kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo. |- | style="text-align:center;"| 19. august 1998. | style="text-align:center;"| [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2000.]] | style="text-align:center;" | [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|FRO}} | style="text-align:center;"| '''1'''–0 |Historijska prva pobjeda u kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo. |- | style="text-align:center;" | 2. juni 2007. |[[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2008.]] | style="text-align:center;" | [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;" | {{NOG|TUR}} | style="text-align:center;" | '''3'''–2 | Debitantska utakmica za seniorsku reprezentaciju i prvi međunarodni gol [[Edin Džeko|Edina Džeke]]. |- | style="text-align:center;" | 10. septembar 2008. | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Kvalifikacija za SP u nogometu 2010 (UEFA) - grupa 5|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2010.]] | style="text-align:center;" | [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;" | {{NOG|EST}} | style="text-align:center;" | '''7'''–0 || Najveća pobjeda ikada (bez primljenog gola) |- | style="text-align:center;"| 10. oktobar 2009. | style="text-align:center;" | [[Tallinn]], Estonija | style="text-align:left;"| {{NOG|EST}} | style="text-align:center;"| '''2'''–0 | Kvalifikacija u prvi baraž ([[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010 - baraž|Svjetsko prvenstvo 2010]]) |- | style="text-align:center;"| 7. septembar 2012. | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2014 (UEFA) - grupa G|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2014.]] | style="text-align:center;" | [[Vaduz]], Lihtenštajn | style="text-align:left;"| {{NOG|LIE}} | style="text-align:center;"| '''8'''–1 | Najveća pobjeda ikada (sa primljenim golom). |- | style="text-align:center;"| 15. oktobar 2013. | style="text-align:center;" | [[Kaunas]], Litvanija | style="text-align:left;"| {{NOG|LTU}} | style="text-align:center;"| '''1'''–0 | Pobjeda za kvalifikaciju na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.]] |- | style="text-align:center;"| 25. juni 2014. | style="text-align:center;"| [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014 - grupa F|Grupna faza na Svjetskom prvenstvu 2014.]] | style="text-align:center;"| [[Salvador, Bahia|Salvador]], Brazil | style="text-align:left;"| {{NOG|IRN}} | style="text-align:center;"| '''3'''–1 |Historijska prva pobjeda na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|Svjetskom prvenstvu u nogometu]]. |- | style="text-align:center;"| 7. juni 2016. | style="text-align:center;"| [[Kirin kup 2016.]] | style="text-align:center;"| [[Osaka]], Japan | style="text-align:left;"| {{NOG|JPN}} | style="text-align:center;"| '''2'''–1 | Pobjeda u finalu [[Kirin kup 2016.|Kirin kupa 2016]]. |- | style="text-align: center;" |31. mart 2026. | style="text-align: center;" |[[Kvalifikacije za SP u nogometu 2026.|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2026.]] | style="text-align:center;"|[[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"|{{NOG|ITA}} | style="text-align:center;"|'''1'''–1<br>{{Malo|('''4'''–1 [[Jedanaesterac|pen.]])}} |Pobjeda u baražu za kvalifikaciju na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026]]. |} {{clear}} == Postignuća == === Prijateljska === * '''[[Dunhill kup Malezija 1997.|Dunhill kup Malezija]]''' ** Viceprvak (1): [[Dunhill kup Malezija 1997.#Rezultati|1997.]] * '''[[Millennium Super Soccer kup]]''' ** Viceprvak (1): [[Millennium Super Soccer kup#Rezultati|2001.]]<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/1010126/sports.htm#head1|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715040316/https://www.telegraphindia.com/1010126/sports.htm#head1|url-status=dead|archive-date=15. 7. 2018|title=Yugoslavia romp to glory|website=telegraphindia.com|publisher=[[The Telegraph (India)|The Telegraph]]|date=25. 1. 2001|access-date=15. 7. 2018}}</ref> * '''[[Turnir Merdeka|Merdeka turnir]]''' ** Viceprvak (1): [[Turnir Merdeka 2001.|2001.]] * '''[[LG kup (nogomet)|LG kup]]''' ** Viceprvak (1): [[LG kup 2001 (Iran)|2001.]] * '''[[Kirin kup]]''' ** '''Šampion (1)''': [[Kirin kup 2016.|2016.]] == Također pogledajte == * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-21]] * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-19]] * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-17]] * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-15]] * [[Ženska nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine]] * [[Ženska nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-19]] * [[Ženska nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-17]] * [[Idol nacije (nagrada)|Idol nacije]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Bosnia and Herzegovina national football team}} * [http://www.nfsbih.ba Zvanična stranica nogometnog saveza Bosne i Hercegovine] * [https://www.uefa.com/european-qualifiers/teams/60094--bosnia-and-herzegovina/ Bosna i Hercegovina] na zvaničnoj stranici UEFA-e * [https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/BIH?gender=men Bosna i Hercegovina] na zvaničnoj stranici FIFA-e {{Evropske nogometne reprezentacije}} {{Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine}} {{Reprezentacije Bosne i Hercegovine}} {{Nogomet u BiH}} {{Sastavi nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine na turnirima}} {{Sportista godine Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:Nogomet u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|*]] [[Kategorija:Evropske nogometne reprezentacije|Bosna i Hercegovina]] [[Kategorija:Dobitnici Šestoaprilske nagrade]] [[Kategorija:Sportski kolektiv godine Bosne i Hercegovine]] o2i91sm6s64n1j7cg7u52vfk5rrkb8n 3898705 3898703 2026-06-14T18:44:38Z Z1KA 87045 3898705 wikitext text/x-wiki {{dobar članak}} {{Infokutija nogometna reprezentacija | Naziv = Nogometna reprezentacija<br>Bosne i Hercegovine | Logo = Logo Nogometnog Saveza BiH 2013.png | Nadimak = ''[[Husein-kapetan Gradaščević|Zmajevi]]''<br>''[[Bosanski ljiljan (simbol)|Zlatni ljiljani]]''<ref>{{Cite web |url=http://www.topendsports.com/sport/soccer/team-nicknames.htm |title=Football Team Nicknames |work=topendsports.com |access-date= 23. 2. 2017}}</ref> | Federacija = [[Nogometni savez Bosne i Hercegovine|N/FSBiH]] | Konfederacija = [[UEFA]] | Selektor = [[Sergej Barbarez]] | Najviše nastupa = [[Edin Džeko]] (148)<ref name="Edin Džeko" /> | Najbolji strijelac = Edin Džeko ([[Spisak međunarodnih golova Edina Džeke|73]])<ref name="Edin Džeko">{{cite web |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/dzeko-intlg.html |title=Edin Džeko |work=[[RSSSF]].com |access-date= 23. 2. 2017}}</ref> | Trenutni kapiten = Edin Džeko | FIFA trigram = BiH | FIFA rang = {{FIFA-ina svjetska rang lista|64|rast|1|juni 2026}} | Najveći FIFA rang = 13 {{Malo|(august 2013)}}<ref name="FIFA rang lista za Bosnu i Hercegovinu">{{Cite web |url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/BIH |title=FIFA rang lista za Bosnu i Hercegovinu |work=FIFA.com |access-date=13. 1. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161004154434/http://www.fifa.com/associations/association=bih/ranking/gender=m/index.html |url-status=dead }}</ref> | Najniži FIFA rang = 173 {{Malo|(septembar 1996)}}<ref name="FIFA rang lista za Bosnu i Hercegovinu"/> | uzorak_lr1 = _bih26 | uzorak_t1 = _bih26h | uzorak_dr1 = _bih26 | uzorak_š1 = | uzorak_č1 = _bih26hl | lijeva ruka1 = 001970 | tijelo1 = 001970 | desna ruka1 = 001970 | šorc1 = 001970 | čarape1 = 001970 | uzorak_lr2 = _bih26 | uzorak_t2 = _bih26a | uzorak_dr2 = _bih26 | uzorak_š2 = | uzorak_č2 = _bih26al | lijeva ruka2 = 001970 | tijelo2 = FFFFFF | desna ruka2 = 001970 | šorc2 = FFFFFF | čarape2 = FFFFFF | Prva utakmica = '''Neslužbena'''<br>'''{{ZD|SR HRV}} [[Nogometna reprezentacija Hrvatske|NR Hrvatska]]''' 6&ndash;1 '''{{ZD|SR BIH}} NR Bosna i Hercegovina'''<br> {{Malo|([[Beograd]], [[Demokratska Federativna Jugoslavija|DFJ]]; 3. septembar 1945)<ref>{{cite web|url=http://www.exyufudbal.in.rs/statistika/prva-liga/17-prva-liga-sfrj/5-1945#detalji-utakmice-hrvatska-bosna-i-hercegovina |archive-url=https://web.archive.org/web/20180605211935/http://www.exyufudbal.in.rs/statistika/prva-liga/17-prva-liga-sfrj/5-1945#detalji-utakmice-hrvatska-bosna-i-hercegovina |url-status=dead |archive-date=5. 6. 2018 |work=exyufudbal.in.rs |title=1945 |access-date=17. 5. 2020}}</ref>}}<br>'''{{NOG|IRN}}''' 1&ndash;3 '''{{NOG-D|BIH|1992}}'''<br> {{Malo|([[Teheran]], [[Iran]]; 6. juni 1993)}}<br>'''Službena'''<br>'''{{NOG|ALB}}''' 2&ndash;0 '''{{NOG-D|BIH|1992}}'''<br> {{Malo|([[Tirana]], [[Albanija]]; 30. novembar 1995)<ref name="Despite its inescapable past, Bosnia-Herzegovina writes new chapter">{{cite web|title=Despite its inescapable past, Bosnia-Herzegovina writes new chapter|work=sportsillustrated.cnn.com|author=Jonathan Wilson|date=1. 5. 2014|url=https://si.com/more-sports/2014/05/01/bosnia-herzegovina-world-cup-dzeko-yugoslavia}}</ref>}} | Najveća pobjeda = '''{{NOG|BIH}}''' 7&ndash;0 '''{{NOG-D|EST}}'''{{Malo|([[Zenica]], [[Bosna i Hercegovina]]; 10. septembar 2008)}}<br> '''{{NOG|LIH}}''' 1&ndash;8 '''{{NOG-D|BIH}}'''<br>{{Malo|([[Vaduz]], [[Lihtenštajn]]; 7. septembar 2012)}} | Najveći poraz = '''{{NOG|NJE}}''' 7&ndash;0 '''{{NOG-D|BIH}}'''<br>{{Malo|([[Freiburg]], [[Njemačka]]; 16. novembar 2024)}} | Broj učestvovanja na SP = 2 | Prvo učestvovanje na SP = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|2014]] | Najbolji rezultat na SP = Grupna faza (3. mjesto)<br>[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|2014.]] | Broj učestvovanja na EP = | Prvo učestvovanje na EP = | Najbolji rezultat na EP = | Stadion = [[Bilino polje]] | veb-sajt = {{URL|nfsbih.ba}} }} '''Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine''' predstavlja [[Bosna i Hercegovina|Bosnu i Hercegovinu]] na međunarodnim nogometnim takmičenjima i pod kontrolom je [[Nogometni savez Bosne i Hercegovine|nogometnog saveza Bosne i Hercegovine]]. Reprezentacija je nastala nakon [[Dan nezavisnosti Bosne i Hercegovine|proglašavanja nezavisnosti]] [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] od [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije]] 1992. Od 1996. nastupa u takmičenjima koja organiziraju [[FIFA]] i [[UEFA]]. Reprezentacija je [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2014 (UEFA) - grupa G|zauzela prvo mjesto u svojoj kvalifikacijskoj grupi]] 2013. za predstojeće [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetsko prvenstvo 2014]], njen najbolji rezultat na turniru trenutno, postigavši ​​svoj najviši [[FIFA-ina svjetska rang lista za muškarce|FIFA rang]] (13).<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/san-ispunjen-bosna-i-hercegovina-na-svjetskom-prvenstvu/115839|title=San ispunjen: Bosna i Hercegovina na Svjetskom prvenstvu!|website=sportsport.ba|date=15 October 2013|access-date=2 June 2018|language=bs|archive-date=6 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181006194935/https://sportsport.ba/fudbal/san-ispunjen-bosna-i-hercegovina-na-svjetskom-prvenstvu/115839|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/historijski-rezultat-zmajevi-13-na-fifa-inoj-rang-listi/130808031|title=Historijski rezultat: Zmajevi 13. na FIFA-inoj rang listi|website=klix.ba|date=8 August 2013|access-date=12 November 2018|language=bs|archive-date=13 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181113030025/https://www.klix.ba/sport/nogomet/historijski-rezultat-zmajevi-13-na-fifa-inoj-rang-listi/130808031|url-status=live}}</ref> Još nije učestvovala na [[Evropsko prvenstvo u nogometu|Evropskom prvenstvu]].<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/tako-blizu-a-tako-daleko/26939|title=Tako blizu, a tako daleko|website=sportsport.ba|date=18 November 2009|access-date=12 November 2018|language=bs|archive-date=15 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181015153119/https://sportsport.ba/fudbal/tako-blizu-a-tako-daleko/26939|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/evropsko-prvenstvo-ipak-samo-pusti-san/68272|title=Evropsko prvenstvo, ipak, samo pusti san|website=sportsport.ba|date=15 November 2011|access-date=12 November 2018|language=bs|archive-date=13 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181113025809/https://sportsport.ba/fudbal/evropsko-prvenstvo-ipak-samo-pusti-san/68272|url-status=live}}</ref> == Historija == {{Glavni|Historija nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine|Nogomet u Bosni i Hercegovini}} [[Datoteka:20150331_2028_AUT_BIH_2186.jpg|desno|mini|280x280piksel|Reprezentacija Bosne i Hercegovine na prijateljskoj utakmici protiv [[Nogometna reprezentacija Austrije|Austrije]] 2015.]] Bosna i Hercegovina je u posljednje vrijeme bilježila stalan uspon na međunarodnoj [[Nogomet|nogometnoj]] sceni. Historijski gledano, uspjeli su se više puta plasirati u baraž i kvalifikovati se na dva [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|Svjetska prvenstva]]. Najčešće, tim postiže solidne rezultate u kvalifikacijama i bori se za prvo mjesto. Od [[Stvaranje Jugoslavije|1920.]] do [[Referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine|1992]], igrači su nastupali za [[Nogometna reprezentacija Jugoslavije|Jugoslaviju]], ali nakon izbijanja [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] i nezavisnosti, iz pepela se izdigla nova nogometna nacija. U ranom periodu, Bosna i Hercegovina je morala čekati do [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998 (UEFA) - grupa 1|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 1998.]] kako bi se pokušala plasirati na neko veliko takmičenje. Završila je na četvrtom mjestu u grupi u kojoj su bile [[Nogometna reprezentacija Grčke|Grčka]], [[Nogometna reprezentacija Danske|Danska]], [[Nogometna reprezentacija Hrvatske|Hrvatska]] i [[Nogometna reprezentacija Slovenije|Slovenija]]. Nakon toga uslijedilo je daljnje razočarenje lošim rezultatima u [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo 2000]], kao i na [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002 (UEFA) - grupa 7|Svjetskom prvenstvu 2002]].<ref>{{Cite web|url=http://www.klix.ba/sport/nogomet/prije-16-godina-bih-je-igrala-sa-grckom-u-kalamati/121012128#3|title=Prije 16 godina BiH je igrala sa Grčkom u Kalamati|last=Fuad Krvavac|date=12 October 2012|website=klix.ba|language=bs|archive-url=https://web.archive.org/web/20130123020634/http://www.klix.ba/sport/nogomet/prije-16-godina-bih-je-igrala-sa-grckom-u-kalamati/121012128#3|archive-date=23 January 2013|url-status=live|access-date=12 October 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=U3JBhovWV4k#t=1098|title=Naša brazilska priča (Our Brazil Story)|last=Al Jazeera Balkans|date=15 June 2014|website=Sabahudin Topalbećirević|language=bs|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211107/U3JBhovWV4k|archive-date=2021-11-07|url-status=live|access-date=18 June 2014}}</ref> Nakon ovog ranog perioda, Bosna i Hercegovina se vrlo približila direktnoj [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2004 - grupa 2|kvalifikaciji]] za svoje prvo veliko takmičenje, [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2004|Evropsko prvenstvo 2004]], ali je za dlaku promašila pobjedu protiv Danske, postigavši samo jedan gol za neriješen rezultat.<ref name="Uefa.com">{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0254-0d7b312dc669-427a01210a26-1000--denmark-do-just-enough/|title=Denmark do just enough|last=Uefa.com|date=12 October 2003|publisher=UEFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603172905/http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2004/matches/round=1579/match=69314/postmatch/report/index.html#denmark+just+enough|archive-date=3 June 2013|url-status=live|access-date=12 October 2003}}</ref> Nije uspjela ni ostvariti uspjeh u [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2006 (UEFA) – grupa 7|kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo 2006]], uprkos tome što je bila neporažena kod kuće, niti u [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo 2008]], gdje ih je loša domaća forma koštala poraza. Nakon toga, doživjela je dvostruki poraz, dva puta ispadajući u baražu od [[Nogometna reprezentacija Portugala|Portugala]], prvo ukupnim rezultatom 2-0 u [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2010 (UEFA) - baraž|odlučujućoj utakmici za Svjetsko prvenstva 2010]], a zatim ukupnim rezultatom 6-2 u [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2012 - baraž|odlučujućoj utakmici za Evropsko prvenstvo 2012]].<ref name="Spain - Bosnia-Herzegovina Match Report WC Q 2006">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/preliminaries/preliminary=8071/matches/match=36663/report.html|title=Spain&nbsp;– Bosnia-Herzegovina Match Report WC Q 2006|last=uefa|date=8 June 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20131212083646/http://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/preliminaries/preliminary%3D8071/matches/match%3D36663/report.html|archive-date=12 December 2013|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/news/newsid=1785745/index.html|title=First-half flurry sees Bosnia-Herzegovina cruise|last=fifa.com|date=16 October 2012|website=fifa.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20121018185836/http://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/news/newsid=1785745/index.html|archive-date=18 October 2012|url-status=dead|access-date=16 October 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.goal.com/en-us/news/67/world-cup/2013/10/15/4335794/bosnia-herzegovina-qualifies-for-first-world-cup|title=Bosnia-herzegovina qualifies for first world cup|date=15 October 2013|website=Goal.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020115014/http://www.goal.com/en-us/news/67/world-cup/2013/10/15/4335794/bosnia-herzegovina-qualifies-for-first-world-cup|archive-date=20 October 2013|url-status=live|access-date=16 October 2013}}</ref> Bosna i Hercegovina se kvalifikovala za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetsko prvenstvo 2014]], svoj prvi veliki turnir, pobjedom nad [[Nogometna reprezentacija Litvanije|Litvanijom]] u oktobru 2013.<ref>{{Cite news|date=16 October 2013|title=Veliko slavlje nakon istorijskog uspjeha: Fudbaleri BiH idu u Brazil|url=https://slobodnaevropa.org/a/istorijski-uspjeh-pobjedom-u-litvaniji-bih-se-plasirala-na-sp-u-brazilu/25137949.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20181119032103/https://www.slobodnaevropa.org/a/istorijski-uspjeh-pobjedom-u-litvaniji-bih-se-plasirala-na-sp-u-brazilu/25137949.html|archive-date=19 November 2018|access-date=11 November 2013|work=slobodnaevropa.org|language=bs}}</ref><ref>{{Cite magazine}}</ref><ref>{{Cite news|date=2013-10-14|title=European World Cup qualifying: Bosnia-Hercegovina reach Brazil|url=https://www.bbc.com/sport/football/24517475|access-date=2024-06-17|work=BBC Sport|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2013/10/15/sport/world-cup-football-brazil/index.html|title=World Cup joy for Bosnia as fairytale ending comes true|date=2013-10-15|website=CNN|language=en|access-date=2024-06-17}}</ref> Uspjeli su završiti na trećem mjestu u grupi u kojoj su bili [[Nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]], [[Nogometna reprezentacija Nigerije|Nigerija]] i [[Nogometna reprezentacija Irana|Iran]]. Prvu utakmicu izgubili su protiv Argentine 2:1, gdje je prvi gol u historiji zabio [[Vedad Ibišević]].<ref>{{Cite news|date=30 December 2014|title=BiH će 2014. godinu pamtiti po historijskom nastupu na Svjetskom prvenstvu|url=https://reprezentacija.ba/18177-bih-ce-2014-godinu-pamtiti-po-historijskom-nastupu-na-svjetskom-prvenstvu|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108082853/http://reprezentacija.ba/18177-bih-ce-2014-godinu-pamtiti-po-historijskom-nastupu-na-svjetskom-prvenstvu|archive-date=8 January 2015|access-date=31 December 2014|work=reprezentacija.ba|language=bs}}</ref> Drugu utakmicu ih je pobijedila Nigerija rezultatom 1-0, koju je pratila kontroverza nakon pogrešno poništenog gola [[Edin Džeko|Edina Džeke]] u prvom poluvremenu.<ref>{{Cite news|date=22 June 2014|title=Tuga među reprezentativcima BiH: Poništen nam je čist gol, oprostiti se časno od SP|url=https://reprezentacija.ba/10452-tuga-medu-reprezentativcima-bih-ponisten-nam-je-cist-gol-oprostiti-se-casno-od-sp|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629065010/http://reprezentacija.ba/10452-tuga-medu-reprezentativcima-bih-ponisten-nam-je-cist-gol-oprostiti-se-casno-od-sp|archive-date=29 June 2014|access-date=22 June 2014|work=reprezentacija.ba|language=bs}}</ref> Posljednju utakmicu i prvu pobjedu na velikom turniru ostvarili su protiv Irana rezultatom 3–1.{{Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014 - grupa F}}{{Football squad on pitch|align=right|GK=[[Asmir Begović|Begović]]|RB=[[Mensur Mujdža|Mujdža]]|RCB=[[Ermin Bičakčić|Bičakčić]]|LCB=[[Emir Spahić|Spahić]] ([[Kapiten (nogomet)|c]])|LB=[[Sead Kolašinac|Kolašinac]]|RCM=[[Muhamed Bešić|Bešić]]|LCM=[[Miralem Pjanić|Pjanić]]|AM=[[Zvjezdan Misimović|Misimović]]|RW=[[Izet Hajrović|Hajrović]]|LW=[[Senad Lulić|Lulić]]|CF=[[Edin Džeko|Džeko]]|caption=Početna postava Bosne i Hercegovine na njihovoj prvoj utakmici na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetskom prvenstvu]] protiv [[Nogometna reprezentacija Argentine|Argentine]].}}U [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2016 - grupa B|kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo 2016]], Bosna i Hercegovina je završila na trećem mjestu, iza [[Nogometna reprezentacija Belgije|Belgije]] i [[Nogometna reprezentacija Velsa|Velsa]]. Nakon lošeg početka kvalifikacija, iznenađujućim porazom od 2-1 kod kuće od [[Nogometna reprezentacija Kipra|Kipra]] i osvojenih samo dva boda u četiri utakmice, [[Safet Sušić]] je smijenjen, a zamijenio ga je [[Mehmed Baždarević]].<ref>{{Cite news|url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/0253-0d7f85b64479-83a33d29f5db-1000--susic-tenure-ends-with-bosnia-and-herzegovina/|work=[[UEFA]]|last=Fuad Krvavac|title=Sušić tenure ends with Bosnia and Herzegovina|date=17 November 2014|access-date=17 November 2014|location=Sarajevo|archive-date=29 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141229145504/http://www.uefa.com/uefaeuro/qualifiers/news/newsid=2183916.html#safet+susic+tenure+ends+with+bosnia+herzegovina}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.goal.com/en-us/news/1956/europe/2014/11/17/6242561/susic-sacked-by-bosnia-herzegovina|work=goal.com|last=Jack Davies|title=Susic sacked by Bosnia-Herzegovina|date=17 November 2014|access-date=17 November 2014|archive-date=20 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141120060821/http://www.goal.com/en-us/news/1956/europe/2014/11/17/6242561/susic-sacked-by-bosnia-herzegovina}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://uk.reuters.com/article/uk-soccer-bosnia-susic-idUKKCN0J124220141117|work=uk.reuters.com|last=Maja Zuvela|title=Bosnia sack coach Susic after Israel fiasco|date=17 November 2014|access-date=17 November 2014|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305203228/http://uk.reuters.com/article/uk-soccer-bosnia-susic-idUKKCN0J124220141117}}</ref> Nakon sporog početka, igra reprezentacije se dramatično poboljšala, sa pet pobjeda u preostalih šest utakmica, uključujući pobjede nad Velsom i [[Nogometna reprezentacija Izraela|Izraelom,]] uz tri utakmice bez primljenog gola. Međutim, na kraju se nisu uspjeli kvalifikovati nakon [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2016 - baraž|dvomeča baraža]] sa [[Nogometna reprezentacija Irske|Republikom Irskom]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/competitions/Draws/02/26/73/74/2267374_DOWNLOAD.pdf|title=Fixture List – Centralised friendlies|date=28 July 2017|publisher=[[UEFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908053009/http://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/competitions/Draws/02/26/73/74/2267374_DOWNLOAD.pdf|archive-date=8 September 2017|url-status=live|access-date=5 October 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/0253-0d80bcc85fde-b0beb05a59fb-1000--walters-double-takes-ireland-to-uefa-euro-2016/|last=uefa.com|title=Walters double takes Ireland to UEFA EURO 2016|date=16 November 2015|access-date=16 November 2015|archive-date=17 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117200245/http://www.uefa.com/uefaeuro/qualifiers/season=2016/matches/round=2000447/match=2018082/postmatch/report/index.html}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://au.eurosport.com/football/euro-qualification/2016/jon-walters-double-sends-jubilant-ireland-to-finals_sto4991451/story.shtml|last=eurosport.com|title=Walters strikes twice to send jubilant Ireland to Euro 2016|date=16 November 2015|access-date=16 November 2015}}</ref> Bosna i Hercegovina nije uspjela da se plasira na dva uzastopna Svjetska prvenstva nakon što se nije uspjela [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2018 (UEFA) - grupa H|kvalifikovati]] za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018.|Svjetsko prvenstvo 2018]]. Reprezentacija je osvojila svoju grupu [[UEFA Liga nacija 2018/2019 – liga B|UEFA Lige nacija 2018/2019]] i osigurala mjesto [[UEFA Liga nacija 2020 - baraž|u baražu]] za [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2020.|kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2020]]. Ipak, završili su na četvrtom mjestu u svojoj [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2020 – grupa J|kvalifikacijskoj grupi]] sa selektorom [[Robert Prosinečki|Robertom Prosinečkim]], propustivši direktne kvalifikacije i ušavši u baraž,<ref>{{Cite magazine}}</ref> a s novim selektorom [[Dušan Bajević|Dušanom Bajevićem]], na kraju su propustili još jedno Evropsko prvenstvo nakon što su izgubili od [[Nogometna reprezentacija Sjeverne Irske|Sjeverne Irske]] na jedanaestercima.<ref>{{Cite news|last=Sterling|first=Mark|title=Northern Ireland beat Bosnia on penalties|url=https://www.bbc.com/sport/football/51955715|access-date=2024-04-26|work=BBC Sport|language=en-GB}}</ref> Završili su na posljednjem mjestu Grupe 1 u [[UEFA Liga nacija 2020/2021 – liga A|UEFA Ligi nacija A 2020/2021]], čime su ispali u [[UEFA Liga nacija 2022/2023 – liga B|UEFA Ligu nacija B 2022/2023]]. Nakon nekoliko godina razočaranja, [[Bugarska|Bugarin]] [[Ivajlo Petev]] imenovan je za novog selektora reprezentacije Bosne i Hercegovine, što je prvi put da selektor Bosne i Hercegovine nije iz država [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|bivše Jugoslavije]].<ref>{{Cite web|url=https://www.barrons.com/news/bulgarian-petev-takes-over-as-bosnia-coach-01611249005|title=Bulgarian Petev Takes Over As Bosnia Coach|website=Barron's|language=en-US|access-date=2024-04-26}}</ref> U svojoj prvoj sezoni pod Petevom, Bosna i Hercegovina je izvučena u grupu sa prvacima [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018.|Svjetskog prvenstva 2018,]] [[Nogometna reprezentacija Francuske|Francuskom]], i održala je šanse za kvalifikacije do posljednje dvije utakmice; na kraju se nije uspjela kvalificirati za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|Svjetsko prvenstvo 2022]]. Također je predvodio tim do osvajanja Grupe 3 [[UEFA Liga nacija 2022/2023 – liga B|Lige nacija B UEFA-e 2022/2023]], čime su osigurali plasman u [[UEFA Liga nacija 2024/2025 – liga A|Ligu nacija A UEFA-e 2024-25]] i osigurali mjesto u doigravanju za [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024.|kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2024.]]<ref>{{Cite web|url=https://terrikon.com/en/posts/413878|title=Nations League: Bosnia is promoted to Division A|website=Football Livescore, standings, results|language=en|access-date=2024-04-26}}</ref> Doživjeli su razočaranje u svojoj [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024 – grupa J|kvalifikacijskoj grupi za Evropsko prvenstvo]] u kojoj su tri selektora: [[Faruk Hadžibegić]],<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/sports-fifa-world-cup-bosnia-and-herzegovina-433117ed496de2b45569becd345f3fd8|title=Faruk Hadzibegic returns as Bosnia coach|date=2023-01-04|website=AP News|language=en|access-date=2024-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/bosnia-faruk-hadzibegic-6b486ad463db38744237f01c10bbfa27|title=Bosnia-Herzegovina coach out after 4 games in charge of the national soccer team|date=2023-06-23|website=AP News|language=en|access-date=2024-04-26}}</ref> [[Meho Kodro]]<ref>{{Cite web|url=https://sarajevotimes.com/meho-kodro-is-the-new-coach-of-the-bih-national-football-team/|title=Meho Kodro is the new Coach of the BiH National Football Team|date=2023-08-03|website=Sarajevo Times|language=en-US|access-date=2024-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://en.nogomania.com/read/Former-Bosnia-and-Herzegovina-coach-Meho-Kodro-I-was-dismissed-without-any-arguments-or-criteria|title=Former Bosnia and Herzegovina coach Meho Kodro: 'I was dismissed without any arguments or criteria'|website=Nogomania|access-date=2024-04-26}}</ref> i [[Savo Milošević]] ostvarili samo po jednu pobjedu za ukupno 9 bodova i ušli u [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024 - baraž|baraž]]. Izgubili su od [[Nogometna reprezentacija Ukrajine|Ukrajine]] rezultatom 2-1, te se nisu uspjeli kvalificirati za [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2024.|Evropsko prvenstvo 2024.]]<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.com/football/euro/2024/euro-2024-ukraine-stage-dramatic-comeback-against-bosnia-herzegovina-to-edge-closer-to-qualification_sto10072460/story.shtml|title=Euro 2024: Ukraine stage dramatic comeback against Bosnia and Herzegovina to edge closer to qualification|date=2024-03-21|website=Eurosport|language=en|access-date=2024-04-26}}</ref> Pod vodstvom svog novog selektora, bivšeg kapitena reprezentacije [[Sergej Barbarez|Sergeja Barbareza]], Bosna i Hercegovina je vrlo dobro igrala u svojoj [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2026 (UEFA) - grupa H|kvalifikacijskoj grupi za Svjetsko prvenstvo 2026]]. Nakon pobjede nad [[Nogometna reprezentacija Rumunije|Rumunijom]] kod kuće 15. novembra,<ref>{{Cite news|url=https://avaz.ba/sport/nogomet/1006817/zmajevi-slavili-nakon-preokreta-u-zenici-i-osigurali-minimalno-baraz-za-direktan-plasman-na-sp-potrebna-pobjeda-u-becu|title=Zmajevi slavili nakon preokreta u Zenici i osigurali minimalno baraž: Za direktan plasman na SP potrebna pobjeda u Beču|work=avaz.ba|date=15 November 2025|access-date=16 November 2025|language=bs}}</ref> Barbarezova ekipa je morala pobijediti [[Nogometna reprezentacija Austrije|Austriju]] tri dana kasnije u posljednjoj utakmici grupe kako bi se direktno kvalifikovala za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetsko prvenstvo]]. Uprkos vodstvu od 1:0 do 77. minute, utakmica je završena neriješeno. Kao rezultat toga, Barbarezova ekipa je završila druga u grupi, dva boda iza Austrije, osiguravši mjesto u [[Kvalifkacije za Svjetsko prvenstvo 2026 (UEFA) – baraž|baražu]].<ref>{{Cite web|url=https://n1info.ba/sport/nogomet/navijaci-bih-okupirali-bec/|title=Tok susreta Austrija 1-1 BiH: Zmajevi ostali bez plasmana na Svjetsko prvenstvo|last=Esmir Kunić|date=18 November 2025|publisher=[[N1 (TV channel)|N1]]|language=bs|access-date=18 November 2025}}</ref> U doigravanju su pobijedili i [[Nogometna reprezentacija Velsa|Vels]] i [[Nogometna reprezentacija Italije|Italiju]] na jedanaestercima, kvalifikujući se drugi put na Svjetsko prvenstvo.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047c06e29c6-0a8f1c84272a-1000--bosnia-and-herzegovina-1-1-italy-4-1-on-pens-hosts-win-2026/|title=Bosnia and Herzegovina 1-1 Italy highlights (4-1 on pens): Hosts win 2026 World Cup play-off final shoot-out|date=31 March 2026|publisher=UEFA}}</ref> == Slika ekipe == === Nadimak === Popularni nadimak svih bosanskohercegovačkih sportskih reprezentacija je ''Zmajevi'', koji je popularizirao sportski TV komentator [[Mustafa Mijajlović]] tokom kvalifikacijske utakmice za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|Svjetsko prvenstvo 2010.]] između [[Nogometna reprezentacija Belgije|Belgije]] i Bosne i Hercegovine (2-4) 28. marta 2009.<ref name=":0">{{cite web|title=BH Zmajevi|url=http://www.bhdragons.com/|publisher=bhdragons.com|access-date=19. 1. 2014|location=USA|format=website}}</ref> Općenito se slažu među sportskim navijačima iz Bosne i Hercegovine da ovaj nadimak ima historijski kontekst, jer se smatra aluzijom na poznatog bosanskohercegovačkog vojskovođe [[Osmansko Carstvo|Osmanskog Carstva]] [[Husein-kapetan Gradaščević|Huseina-kapetan Gradaščevića]], koji se borio za [[Pokret za autonomiju Bosne|autonomiju Bosne]] i koji je bio poznat kao "Zmaj od Bosne".<ref name=":0" /> U domaćim i stranim medijima, ponekad se nazivaju ''Zlatni ljiljani'', što je bio originalni nadimak koji su navijači dali svim nacionalnim reprezentacijama zemlje nakon nezavisnosti, a odnosio se na tadašnje [[Simboli Republike Bosne i Hercegovine|službene državne simbole]] (zastavu i grb), koji su se sami odnosili na ''[[Ljiljan (simbol)|Fleur-de-lis]]'', historijski državni simbol koji se nalazio na grbu vladajuće bosanske srednjovjekovne [[Kotromanići|dinastije Kotromanić]].<ref name="Zlatni ljiljani">{{cite web|url=http://www.fifa.com/worldfootball/ranking/news/newsid=1046853.html|title=Golden Lilies blossoming|date=9. 4. 2009|publisher=FIFA.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708205510/http://www.fifa.com/worldfootball/ranking/news/newsid=1046853.html|archive-date=8. 7. 2014|url-status=dead|access-date=10. 10. 2009}}</ref> === Stadioni === Trenutno, nogometna repreznetacija koristi [[Stadion "Bilino polje"]] kao svoj domaći teren,<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/na-danasnji-dan-1972-godine-otvoren-je-stadion-bilino-polje/115094|title=Na današnji dan 1972. otvoren je stadion Bilino Polje|website=sportsport.ba|date=4. 10. 2013|access-date=5. 10. 2013|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215517/https://sportsport.ba/fudbal/na-danasnji-dan-1972-godine-otvoren-je-stadion-bilino-polje/115094|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/zenica-dobiva-moderan-stadion/68457|title=Zenica dobija moderan stadion|website=sportsport.ba|date=18. 11. 2011|access-date=19. 11. 2011|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015220758/https://sportsport.ba/fudbal/zenica-dobiva-moderan-stadion/68457|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/pocela-ugradnja-grijaca-na-bilinom-polju/84382|title=Počela ugradnja grijača na Bilinom Polju|website=sportsport.ba|date=20. 7. 2012|access-date=23. 7. 2012|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015221847/https://sportsport.ba/fudbal/pocela-ugradnja-grijaca-na-bilinom-polju/84382|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/postavljena-trava-na-bilinom-polju/85772|title=Postavljena trava na Bilinom Polju|website=sportsport.ba|date=10. 8. 2012|access-date=12. 8. 2012|language=bs|archive-date=7. 12. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207235033/https://sportsport.ba/fudbal/postavljena-trava-na-bilinom-polju/85772|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://reprezentacija.ba/12940-foto-rekonstrukcija-bilinog-polja-novi-reflektori-vece-svlacionice|title=Rekonstrukcija Bilinog Polja: Novi reflektori, veće svlačionice...|website=reprezentacija.ba|date=21. 8. 2014|access-date=22. 8. 2014|language=bs|archive-date=25. 6. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625105511/http://reprezentacija.ba/12940-foto-rekonstrukcija-bilinog-polja-novi-reflektori-vece-svlacionice|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://nezavisne.com/sport/fudbal/Bilino-polje-dobija-novi-semafor/320542|title=Bilino Polje dobija novi semafor|website=nezavisne.com|date=14. 8. 2015|access-date=16. 8. 2015|language=bs|archive-date=20. 8. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150820055059/http://www.nezavisne.com/sport/fudbal/Bilino-polje-dobija-novi-semafor/320542|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://scsport.ba/zapoceti-novi-radovi-bilino-polje-prolazi-kroz-jos-jednu-rekonstrukciju|title=Započeti novi radovi: Bilino polje prolazi kroz još jednu rekonstrukciju|website=scsport.ba|date=27. 9. 2019|access-date=29. 9. 2019|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215537/https://scsport.ba/zapoceti-novi-radovi-bilino-polje-prolazi-kroz-jos-jednu-rekonstrukciju/|url-status=dead}}</ref> koji je od 2025. službeno postao nacionalni stadion Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web|url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/saopstenja-za-javnost/u-zenici-potpisan-sporazum-o-izgradnji-nacionalnog-stadiona/|title=U Zenici potpisan Sporazum o izgradnji nacionalnog stadiona|date=7. 6. 2025|website=www.nfsbih.ba|language=bs-ba|access-date=20. 11. 2025}}</ref> Ostale stadione koje je reprezentacija koristila su: [[Stadion "Asim Ferhatović Hase"|Asim Ferhatović Hase]], [[Stadion Grbavica|Grbavica]], [[Stadion pod Borićima|pod Borićima]] i [[Gradski stadion Tušanj]].<ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/veceras-historijska-utakmica-na-kosevu/031011002|title=Večeras historijska utakmica na Koševu|website=klix.ba|date=10. 10. 2003|access-date=10. 10. 2003|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215544/https://www.klix.ba/sport/nogomet/veceras-historijska-utakmica-na-kosevu/031011002|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/od-rusevine-do-novog-doma-reprezentacije-bih/250710|title=Od ruševine do novog doma reprezentacije BiH|website=sportsport.ba|date=5. 9. 2017|access-date=6. 9. 2017|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215738/https://sportsport.ba/fudbal/od-rusevine-do-novog-doma-reprezentacije-bih/250710|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://oslobodjenje.ba/vijesti/sport/nogomet/bih-docekuje-belgiju-na-grbavici|title=BiH dočekuje Belgiju na Grbavici!|website=oslobodjenje.ba|date=4. 9. 2017|access-date=6. 9. 2017|language=bs|archive-date=9. 10. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009161238/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/sport/nogomet/bih-docekuje-belgiju-na-grbavici|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/misimovic-krajem-maja-pocinje-rekonstrukcija-travnjaka-grbavica-ce-biti-u-rangu-wembleyja/180329032|title=Misimović: Krajem maja počinje rekonstrukcija travnjaka, Grbavica će biti u rangu Wembleyja|website=klix.ba|date=29. 3. 2018|access-date=30. 3. 2018|language=bs|archive-date=7. 12. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207045642/https://www.klix.ba/sport/nogomet/misimovic-krajem-maja-pocinje-rekonstrukcija-travnjaka-grbavica-ce-biti-u-rangu-wembleyja/180329032|url-status=live}}</ref> Reprezentacija također koristi [[Trening-centar Nogometnog saveza Bosne i Hercegovine]] u [[Zenica|Zenici]] za pripreme pred utakmicu. Trening centar otvoren je 2013. u saradnji sa [[UEFA]]-om.<ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/michel-platini-otvorio-trening-centar-nsbih-u-zenici-vrijedan-10-miliona-km/130902053|title=Michel Platini otvorio Trening centar NSBiH u Zenici vrijedan 10 miliona KM!|website=klix.ba|date=2. 9. 2013|access-date=3. 9. 2013|language=bs|archive-date=4. 9. 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130904205527/http://www.klix.ba/sport/nogomet/michel-platini-otvorio-trening-centar-nsbih-u-zenici-vrijedan-10-miliona-km/130902053|url-status=live}}</ref> Osim njega, korišten je i [[Trening-centar Butmir]] u [[Sarajevo|Sarajevu]], gdje je čak odigrana i utakmica protiv [[Nogometna reprezentacija Kuvajta|reprezentacije Kuvajta]].<gallery> Datoteka:Bosna i Hercegovina - Njemačka (11.10.2024) 2.jpg|{{Center|{{Malo|[[Stadion "Bilino polje"|Bilino polje]]}}}}|alt=Stadion "Bilino polje" Datoteka:Asim Ferhatović Hase Stadium.jpg|{{Center|{{Malo|[[Stadion "Asim Ferhatović Hase"|Koševo]]}}}}|alt=Stadion "Asim Ferhatović Hase" Datoteka:Stadion Grbavica July 2022.jpg|{{Center|{{Malo|[[Stadion Grbavica|Grbavica]]}}}}|alt=Stadion Grbavica Datoteka:TZstadium.png|{{Center|{{Malo|[[Gradski stadion Tušanj|Tušanj]]}}}}|alt=Gradski stadion Tušanj Datoteka:Bosnia and Herzegovina FA Training Centre.jpg|{{Center|{{Malo|[[Trening-centar Nogometnog saveza Bosne i Hercegovine|Trening-centar N/FSBiH]]}}}}|alt=Trening-centar N/FSBiH </gallery> === Navijači === {{Također pogledajte|BHFanaticos}} Veliki broj navijača reprezentacije, osim iz Bosne i Hercegovine, dolazi iz [[Sjeverna Evropa|sjeverne]] i [[Zapadna Evropa|zapadne Evrope]], [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]], a neki čak i iz [[Australija|Australije]].<ref>{{cite web|url=http://www.facebook.com/photo.php?fbid=10200860690708653&set=a.10200860689108613.1073741830.1505911272&type=3&theater|title=Bosnian fans from Australia (Bosnia–Greece 3:1)|date=22. 3. 2013|publisher=facebook.com|access-date=22. 3. 2013|author=Albin I.}}</ref> Većina ovih navijača su članovi grupa [[BHFanaticos]], [[BH Hooligans]], [[Belaj Boys]], [[BHLegion]], [[Armija Zmajeva]] i [[Ljuti Krajišnici]].<ref>{{cite web|url=http://sportige.com/bosnia-fans-make-the-most-of-being-stuck-on-a-bridge-03-2013/|title=Bosnia Fans Make the Most of Being Stuck on a Bridge|date=28. 3. 2013|publisher=sportige.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130331025456/http://sportige.com/bosnia-fans-make-the-most-of-being-stuck-on-a-bridge-03-2013/|archive-date=31. 3. 2013|url-status=live|access-date=28. 3. 2013|author=Vic}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.zenicablog.com/zenica/sport/item/19655-bh-legion-ide-na-bilino.html|title=BHLegion fans go to Bilino|date=22. 3. 2013|publisher=zenicablog.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325002840/http://zenicablog.com/zenica/sport/item/19655-bh-legion-ide-na-bilino.html|archive-date=25. 3. 2013|url-status=dead|access-date=22. 3. 2013|author=Emin D|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.zenicablog.com/zenica/sport/item/19654-video-bh-fanaticosi-idu-na-bilino.html|title=BHFanaticos fans go to Bilino|date=22. 3. 2013|publisher=zenicablog.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325104111/http://www.zenicablog.com/zenica/sport/item/19654-video-bh-fanaticosi-idu-na-bilino.html|archive-date=25. 3. 2013|url-status=dead|access-date=22. 3. 2013|author=Emin D|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/formirana-navijacka-grupa-bh-hooligans-pratit-ce-utakmice-reprezentacija-bih/251101122|title=Formirana navijačka grupa BH Hooligans, pratit će utakmice reprezentacija BiH|website=Klix.ba|language=hr|access-date=20. 11. 2025}}</ref> Na utakmici protiv [[Nogometna reprezentacija Norveške|Norveške]], na [[Stadion "Ullevål"|stadionu Ullevål]] u [[Oslo|Oslu]] 24. marta 2007. bosanskohercegovački navijači izazvali su sat vremena kašnjenja zbog neviđene količine baklji koje su bačene na teren u znak protesta protiv korupcije u (sada bivšem) [[Nogometni savez Bosne i Hercegovine|Nogometnom savezu Bosne i Hercegovine]].<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=5G8SZ8Cr0xI|title=Bosnian supporters–protest including pyro (Norway Bosnia)|date=24. 3. 2007|work=YouTube|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211107/5G8SZ8Cr0xI|archive-date=7. 11. 2021|url-status=live|access-date=27. 3. 2006|author=Rosenborg Trondheim}}{{cbignore}}</ref> Dana 1. juna 2008. bivši igrači Bosne i Hercegovine [[Meho Kodro]] i [[Elvir Bolić]] organizovali su prijateljsku humanitarnu utakmicu u Sarajevu pod nazivom "Kodro, Bola i prijatelji" između bivših bosanskohercegovačkih nogometnih legendi, kako bi dobili podršku i stavili do znanja da je vrijeme za promjene u Nogometnom savezu Bosne i Hercegovine.<ref>{{cite news|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/fotogalerija-kodro-bola-i-prijatelji/3121|work=SportSport.ba|author=Brza zmija|title=Fotogalerija: Kodro, Bola i prijatelji|date=1. 6. 2008|access-date=1. 6. 2008|language=bs|archive-date=7. 10. 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007093648/http://sportsport.ba/bh_fudbal/fotogalerija-kodro-bola-i-prijatelji/3121|url-status=live}}</ref> Utakmica je organizovana da počne u isto vrijeme kada se reprezentacija Bosne i Hercegovine suočila sa [[Azerbejdžan]]<nowiki/>om u prijateljskoj utakmici u Zenici. U Sarajevu je bilo 15.000 gledalaca, dok je u Zenici bilo samo oko 50.<ref>{{cite news|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/bosna-i-hercegovina---azerbejdzan-10/2982|work=SportSport.ba|author=Statler|title=BiH–Azerbejdzan|date=1. 6. 2008|access-date=1. 6. 2008|language=bs|archive-date=7. 10. 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007093929/http://sportsport.ba/bh_fudbal/bosna-i-hercegovina---azerbejdzan-10/2982|url-status=live}}</ref> Utakmicu u Sarajevu organizirala je [[Federalna televizija|Federalna TV]], koja je humanitarnu utakmicu prenosila uživo. Značajan broj bosanskohercegovačkih reprezentativaca učestvovao je u utakmici,<ref>{{cite web|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/svi-na-kosevo---spasimo-bh-fudbal/2980|title=Svi na Kosevo–Spasimo bh fudbal|date=25. 5. 2008|work=SportSport.ba|language=bs|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007093802/http://sportsport.ba/bh_fudbal/svi-na-kosevo---spasimo-bh-fudbal/2980|archive-date=7. 10. 2011|url-status=live|access-date=25. 5. 2008|author=I. Babic}}</ref> koja je završila rezultatom 11-9 u korist Kodrine ekipe.<ref>{{cite news|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/live-spektakl-na-kosevu/3104|work=SportSport.ba|author=Statler|title=Live–Spektakl na Kosevu|date=1. 6. 2008|access-date=1. 6. 2008|language=bs|archive-date=3. 3. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303231210/http://sportsport.ba/bh_fudbal/live-spektakl-na-kosevu/3104|url-status=live}}</ref> === Dresovi === Tradicionalne boje dresa Bosne i Hercegovine su plava i bijela, preuzete sa zastave zemlje. Dok su trenutni domaći dresovi pretežno plavi, a gostujući dresovi pretežno bijeli, ova shema boja je prvobitno korištena obrnutim redoslijedom, zbog činjenice da je [[Zastava Republike Bosne i Hercegovine|zastava]] [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]], koja se koristila prije [[Zastava Bosne i Hercegovine|trenutne]], bila pretežno bijela.{{Commons|Bosnia and Herzegovina national football team kits|Dresovi nogometnih reprezentacija Bosne i Hercegovine}} Dresove reprezentacije trenutno proizvodi [[Kelme]], [[Španija|španska]] kompanija sportske odjeće.<ref name="KELME NOVI TEHNIČKI SPONZOR NS/FS BIH">{{cite news|url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/kelme-novi-tehnicki-sponzor-ns-fs-bih/|title=KELME NOVI TEHNIČKI SPONZOR NS/FS BIH|website=nfsbih.ba|date=11. 3. 2023|access-date=11. 3. 2023|language=bs|archive-date=11. 3. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230311142807/https://www.nfsbih.ba/vijesti/kelme-novi-tehnicki-sponzor-ns-fs-bih/|url-status=live}}</ref> Generalni sponzor ekipe je [[Mtel (Bosna i Hercegovina)|m:tel]].<ref>{{cite web|url=https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija|title="A" Reprezentacija|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523204837/https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija/|archive-date=23. 5. 2022|url-status=live|access-date=26. 3. 2022}}</ref> Tim također sponzoriraju [[Coca-Cola]], [[ASA Central osiguranje|ASA]] [[ASA Central osiguranje|Central Osiguranje]] i [[Privredna banka Sarajevo]]. Tabla historije proizvođača dresova za reprezentaciju Bosne i Hercegovine: {| class="wikitable" style="text-align: left" |- !Period !Proizvođač !Ref. |- |1996–1999 |{{ZD|Belgija}} [[Patrick]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa">{{cite web|url=http://bhdragons.com/the-history-of-the-bosnian-national-jersey/|title=Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa|date=21. 12. 2013|work=bhdragons.com|access-date=21. 12. 2013|author=bhdragons.com|archive-date=19. 3. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319171547/http://bhdragons.com/the-history-of-the-bosnian-national-jersey/|url-status=dead}}</ref> |- |1999–2000 |{{ZD|Njemačka}} [[Adidas]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa" /> |- |2000–2005 |{{ZD|Njemačka}} [[Reusch]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa" /> |- |2005–2014 |{{ZD|Italija}} [[Legea]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa" /> |- |2014–2023 |{{ZD|Njemačka}} [[Adidas]] |<ref>{{cite web|url=http://news.adidas.com/Global/Latest-News/ALL/adidas-to-partner-Bosnia-and-Herzegovina-ahead-of-2014-FIFA-World-Cup-Brazil-/s/633cb812-c06a-4919-87e0-594e597247a8|title=adidas postao partner Bosne i Hercegovina pred 2014 FIFA Svjetsko prvenstvo Brazil™|date=21. 3. 2014|work=adidas.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140322090332/http://news.adidas.com/Global/Latest-News/ALL/adidas-to-partner-Bosnia-and-Herzegovina-ahead-of-2014-FIFA-World-Cup-Brazil-/s/633cb812-c06a-4919-87e0-594e597247a8|archive-date=22. 3. 2014|url-status=dead|access-date=21. 3. 2014|author=adidas.com}}</ref> |- |od 2023. |{{ZD|ŠPA}} [[Kelme]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/kelme-novi-tehnicki-sponzor-ns-fs-bih/|title=Kelme novi tehnički sponzor NS/FS BiH|date=11. 3. 2023|website=www.nfsbih.ba|language=bs-ba|access-date=16. 10. 2023}}</ref> |} ==== Domaći ==== {| |{{Football kit|pattern_la=_left|pattern_b=_bos98h|pattern_ra=_right|pattern_sh=_shorts|pattern_so=_socks|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=1998–1999.}} |} {| |{{Football kit|pattern_la=_golden_stripes2|pattern_b=_collarblue|pattern_ra=_golden_stripes2|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=0000FF|socks=FFFFFF|title=2008–2010.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosnia11h|pattern_b=_bosnia11h|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2010–2011.}} |{{Football kit|pattern_la=_thinborderonwhite|pattern_b=_bos11h|pattern_ra=_thinborderonwhite|pattern_sh=_colchester0809t|leftarm=0000FF|body=FFFFFF|rightarm=0000FF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2011–2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosna_legea_2013|pattern_b=_bosna_home_legea_2013|pattern_ra=_bosna_legea_2013|pattern_sh=_bosna_legea_2013|pattern_so=_whitetop|leftarm=1C57A5|body=1C57A5|rightarm=1C57A5|shorts=1C57A5|socks=1C57A5|title=2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih_aw_legea_2013|pattern_b=_bih_ho_legea_2013|pattern_ra=_bih_aw_legea_2013|pattern_sh=_bih_aw_legea_2013|pattern_so=_whitetop|leftarm=1C57A5|body=1C57A5|rightarm=1C57A5|shorts=1C57A5|socks=1C57A5|title=2013–2014.}} |{{Football kit|pattern_la=_bah1415a|pattern_b=_bah1415a|pattern_ra=_bah1415a|pattern_sh=_bah1415a|pattern_so=_color_3_stripes_white|leftarm=0000BB|body=0000BB|rightarm=0000BB|shorts=0000BB|socks=0000BB|title=2014–2015.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosherz16h|pattern_b=_bosherz16home|pattern_ra=_bosherz16h|pattern_sh=_bosherz16h|pattern_so=_bosherz16h|leftarm=002CE7|body=002CE7|rightarm=002CE7|shorts=002CE7|socks=002CE7|title=2015–2018.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosnia1819h|pattern_b=_bosnia1819h|pattern_ra=_bosnia1819h|pattern_sh=_bosnia1819h|pattern_so=_bosnia1819h|leftarm=1D2541|body=1D2541|rightarm=1D2541|shorts=1D2541|socks=1D2541|title=2018–2019.}} |- |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo20rbw|pattern_b=_adidascondivo20rbw|pattern_ra=_adidascondivo20rbw|pattern_sh=_adidascondivo20rbw|pattern_so=_color_3_stripes_white|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=0000FF|socks=0000FF|title=2020–2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo22rbw|pattern_b=_adidascondivo22rbw|pattern_ra=_adidascondivo22rbw|pattern_sh=_adidascondivo22rbw|pattern_so=_3_stripes_white|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=0000FF|socks=0000FF|title=2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_bos22h|pattern_b=_bos22h|pattern_ra=_bos22h|pattern_sh=_bos22h|pattern_so=_bos22h|leftarm=142A56|body=142A56|rightarm=142A56|shorts=142A56|socks=142A56|title=2022.<br/>(nije nikada korišten)}} |{{Football kit|pattern_la=_kelmewhite|pattern_b=_bih23H|pattern_ra=_kelmewhite|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=0000ff|body=0000ff|rightarm=0000ff|shorts=0000fF|socks=0000fF|title=2023.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih23h|pattern_b=_bih23h|pattern_ra=_bih23h|pattern_sh=_bih23h|pattern_so=|leftarm=003FBF|body=003FBF|rightarm=003FBF|shorts=003FBF|socks=003FBF|title=2023–2026.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih26|pattern_b=_bih26h|pattern_ra=_bih26|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=001B76|body=001B76|rightarm=001B76|shorts=001B76|socks=001B76|title=2026–}} |} ==== Gostujući ==== {| |{{Football kit|pattern_la=_whitesmalllower|pattern_b=_manutdh|pattern_ra=_whitesmalllower|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=FFD600|socks=0000FF|title=2008–2010.}} |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_BiH_Away|pattern_ra=|leftarm=1C57A5|body=1C57A5|rightarm=1C57A5|shorts=1C57A5|socks=1C57A5|title=2010–2011.}} |{{Football kit|pattern_la=_thinwhiteborder|pattern_b=_bos11a|pattern_ra=_thinwhiteborder|pattern_sh=_colchester0809h|pattern_so=|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=0000FF|socks=0000FF|title=2011–2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosna_legea3_2013|pattern_b=_bosna_away_legea2_2013|pattern_ra=_bosna_legea3_2013|pattern_sh=_bosna_legea2_2013|pattern_so=_bluetop|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih_ho_legea_2013|pattern_b=_bih_aw_legea_2013|pattern_ra=_bih_ho_legea_2013|pattern_sh=_bih_ho_legea_2013|pattern_so=_bluetop|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2013–2014.}} |{{Football kit|pattern_la=_bah1415h|pattern_b=_bah1415h|pattern_ra=_bah1415h|pattern_sh=_bah1415h|pattern_so=_bah1415a|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=0000FF|socks=FFFFFF|title=2014–2015.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosherz16a|pattern_b=_bosherz16away|pattern_ra=_bosherz16a|pattern_sh=_bosherz16a|pattern_so=_bosherz16a|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2015–2018.}} |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_lcfc1819t|pattern_ra=|pattern_sh=_lcfc1819t|pattern_so=_3 stripes on white|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=0101E8|title=2018–2019.}} |- |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo20wb|pattern_b=_adidascondivo20wb|pattern_ra=_adidascondivo20wb|pattern_sh=_adidascondivo20wb|pattern_so=_color_3_stripes_black|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2020–2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo22wb|pattern_b=_adidascondivo22wb|pattern_ra=_adidascondivo22wb|pattern_sh=_adidascondivo22wb|pattern_so=_color_3_stripes_black|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_bos22a|pattern_b=_bos22a|pattern_ra=_bos22a|pattern_sh=_bos22a|pattern_so=_bos22a|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2022.<br/>(nije nikada korišten)}} |{{Football kit|pattern_la=_kelmeblue|pattern_b=_bih23A|pattern_ra=_kelmeblue|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2023.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih23a|pattern_b=_bih23a|pattern_ra=_bih23a|pattern_sh=_bih23a|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2023–2026.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih26|pattern_b=_bih26a|pattern_ra=_bih26|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2026–}} |} ==== Treći ==== {| |{{Football kit|pattern_la=_whiteborder|pattern_b=_bluecollarsimple|pattern_ra=_whiteborder|leftarm=FFD600|body=FFD600|rightarm=FFD600|shorts=FFFFFF|socks=FFD600|title=2008–2009.}} |} == Rezultati == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine|Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (1995–2019)|Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (od 2020)}} ===2025.=== {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Rumunija – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Kvalifikacije za SP 2026.]] | datum = 21. mart | vrijeme = 20:45 | tim1 = {{NOG-D|RUM}} | rezultat = 0–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044163/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Armin Gigović|Gigović]] {{gol|14}} | stadion = [[Arena Națională]] | lokacija = [[Bukurešt]], Rumunija | gledalaca = 49.413 | sudac = [[Danny Makkelie]] ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kipar|Bosna i Hercegovina – Kipar]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 24. mart | vrijeme = 20:45 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 2–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044176/ | tim2 = {{NOG|KIP}} | golovi1 = *[[Ermedin Demirović|Demirović]] {{gol|22}} *[[Haris Hajradinović|Hajradinović]] {{gol|56}} | golovi2 = *[[Ioannis Pittas|Pittas]] {{gol|45+2}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 7.464 | sudac = Rohit Saggi ([[Nogometni savez Norveške|Norveška]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – San Marino|Bosna i Hercegovina – San Marino]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 7. juni | vrijeme = 15:00 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–0 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044196/ | tim2 = {{NOG|SMR}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|66}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.828 | sudac = {{ZD|POR}} [[Luis Godinho]] | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Slovenija – Bosna i Hercegovina|Slovenija – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Prijateljska utakmica]] | datum = 10. juni | vrijeme = 18:00 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|SVN}} | rezultat = 2–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/friendlies/match/2044863--slovenia-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Benjamin Verbič|Verbič]] {{gol|63}} *[[Andrés Vombergar|Vombergar]] {{gol|88|pen.}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion Z'dežele]] | lokacija = [[Celje]], Slovenija | gledalaca = 12.073 | sudac = [[Nikola Dabanović]] ([[Nogometni savez Crne Gore|Crna Gora]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – San Marino|San Marino – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 6. septembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|SMR}} | rezultat = 0–6 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044228/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Benjamin Tahirović|Tahirović]] {{gol|21}} *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|70||72}} *[[Samed Baždar|Baždar]] {{gol|81}} *[[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{gol|85}} *[[Nihad Mujakić|Mujakić]] {{gol|90}} | stadion = [[Stadion San Marino]] | lokacija = [[Serravalle]], San Marino | gledalaca = 2.740 | sudac = [[Enea Jorgji]] ([[Nogometni savez Albanije|Albanija]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Austrija – Bosna i Hercegovina|Austrija – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 9. septembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044256/ | tim2 = {{NOG|AUT}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|50}} | golovi2 = *[[Marcel Sabitzer|Sabitzer]] {{gol|49}} *[[Konrad Laimer|Laimer]] {{gol|65}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.700 | sudac = [[Jesús Gil Manzano]] ([[Nogometni savez Španije|Španija]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kipar|Kipar – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 9. oktobar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|KIP}} | rezultat = 2–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044261/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Konstantinos Laifis|Laifis]] {{gol|45+1}} *[[Ioannis Pittas|Pittas]] {{gol|90+7|pen.}} | golovi2 = *[[Nikola Katić|Katić]] {{gol|10}} *[[Neofytos Michail|Michail]] {{gol|36|a.g.}} | stadion = [[AEK Arena]] | lokacija = [[Larnaka]], Kipar | gledalaca = 2.355 | sudac = [[Lawrence Visser]] ([[Nogometni savez Belgije|Belgija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Malta – Bosna i Hercegovina|Malta – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Prijateljska utakmica]] | datum = 12. oktobar | vrijeme = 19:00 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|MLT}} | rezultat = 1–4 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/friendlies/match/2045902--malta-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Paul Mbong|P. Mbong]] {{gol|60|pen.}} | golovi2 = *[[Amar Memić|Memić]] {{gol|16}} *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|53}} *[[Benjamin Tahirović|Tahirović]] {{gol|84}} *[[Nail Omerović|Omerović]] {{gol|86}} | stadion = [[Stadion Ta' Qali]] | lokacija = [[Ta' Qali]], Malta | gledalaca = | sudac = [[Vitālijs Spasjoņņikovs]] ([[Nogometni savez Latvije|Latvija]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Bosna i Hercegovina – Rumunija]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 15. novembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 3–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044326/ | tim2 = {{NOG|RUM}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|49}} *[[Esmir Bajraktarević|Bajraktarević]] {{gol|79}} *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|90+4}} | golovi2 = *[[Daniel Bîrligea|Bîrligea]] {{gol|17}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.459 | sudac = [[Michael Oliver (sudac)|Michael Oliver]] ([[Nogometni savez Engleske|Engleska]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Austrija – Bosna i Hercegovina|Austrija – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 18. novembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|AUT}} | rezultat =1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044343/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 =*[[Michael Gregoritsch|Gregoritsch]] {{gol|77}} | golovi2 =*[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|12}} | stadion = [[Stadion "Ernst Happel"]] | lokacija = [[Beč]], Austrija | gledalaca = | sudac = [[João Pinheiro]] ([[Nogometni savez Portugala|Portugal]]) | ishod = N }} === 2026. === {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Vels|Vels – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 - baraž|Kvalifikacije za SP 2026 – baraž]] | datum = 26. mart | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|WAL}} | rezultat = 1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2047075--wales-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Daniel James (nogometaš)|D. James]] {{gol|51}} | golovi2 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|86}} | jedanaesterci1 = *[[Harry Wilson (nogometaš, rođen 1997)|Wilson]] {{pengol}} *[[Mark Harris (velški nogometaš)|Harris]] {{pengol}} *[[Brennan Johnson|Johnson]] {{penpromašaj}} *[[Neco Williams|Williams]] {{penpromašaj}} | jedanaesterci2 = *{{penpromašaj}} [[Ermedin Demirović|Demirović]] *{{pengol}} [[Haris Tabaković|Tabaković]] *{{pengol}} [[Ivan Bašić|Bašić]] *{{pengol}} [[Amir Hadžiahmetović|Hadžiahmetović]] *{{pengol}} [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] | jedanaesterci = 2–4 | stadion = [[Stadion "Cardiff City"]] | lokacija = [[Cardiff]], Vels | gledalaca = 32.487 | sudac = [[István Kovács (sudac)|István Kovács]] ([[Nogometni savez Rumunije|Rumunija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Italija|Bosna i Hercegovina – Italija]] | runda = [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 - baraž|Kvalifikacije za SP 2026 – baraž]] | datum = 31. mart | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2047082/ | tim2 = {{NOG|ITA}} | golovi1 = *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|79}} | golovi2 = *[[Moise Kean|Kean]] {{gol|15}} | jedanaesterci1 = *[[Benjamin Tahirović|Tahirović]] {{pengol}} *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{pengol}} *[[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{pengol}} *[[Esmir Bajraktarević|Bajraktarević]] {{pengol}} | jedanaesterci2 = *{{penpromašaj}} [[Pio Esposito|Esposito]] *{{pengol}} [[Sandro Tonali|Tonali]] *{{penpromašaj}} [[Bryan Cristante|Cristante]] | jedanaesterci = 4–1 | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 9.500 <ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2026/2047082_FR.pdf |title=Full Time Report KO Play-offs – Bosnia and Herzegovina v Italy |publisher=UEFA |date=31. 3. 2026 |access-date=31. 3. 2026}}</ref> | sudac = [[Clément Turpin]] ([[Nogometni savez Francuske|Francuska]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Sjeverna Makedonija|Bosna i Hercegovina – Sjeverna Makedonija]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 29. maj | vrijeme = {{UTZ|20:30|+2}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 0–0 | tim2 = {{NOG|SMK}} | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/friendlies/match/2048309--bosnia-and-herzegovina-vs-north-macedonia/ | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | stadion = [[Stadion "Asim Ferhatović Hase"]] | gledalaca = 28.961 | sudac = [[Rade Obrenović]] ([[Nogometni savez Slovenije|Slovenija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Panama|Bosna i Hercegovina – Panama]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 6. juni | vrijeme = {{UTZ|14:00|−5}} | tim1 = {{NOG-D|PAN}} | rezultat = 1–1 | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/cesdwwnxbc5fmajgroc0hqzy2/dezv8l0fzgcxtejl0dwmy1gyc/2m1wojm5bt709wu4kugtytxqs/9xhggrpjt1ekjbsxslvrprhg4 | golovi1 = *[[Jiovany Ramos|Ramos]] {{gol|45+2}} | golovi2 = *[[Nikola Katić|Katić]] {{gol|24}} | lokacija = [[Saint Louis]], Sjedinjene Američke Države | stadion = [[Energizer Park]] | gledalaca = 20.000 | sudac = [[Luis Enrique Santander]] ([[Nogometni savez Meksika|Meksiko]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kanada|Kanada – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 12. juni | vrijeme = {{UTZ|15:00|−4}} | tim1 = {{NOG-D|CAN}} | rezultat = 1–1 | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 | golovi1 = *[[Cyle Larin|Larin]] {{goal|78}} | golovi2 = *[[Jovo Lukić|Lukić]] {{goal|21}} | lokacija = [[Toronto]], Kanada | stadion = [[BMO Field]] | gledalaca = 43.002 | sudac = [[Facundo Tello]] ([[Nogometni savez Argentine|Argentina]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švicarska|Švicarska – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 18. juni | vrijeme = {{UTZ|12:00|−7}} | tim1 = {{NOG-D|SUI}} | rezultat = | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Inglewood, Kalifornija|Inglewood]], Sjedinjene Američke Države | stadion = [[Stadion "SoFi"]] | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Katar|Bosna i Hercegovina – Katar]] | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 24. juni | vrijeme = {{UTZ|12:00|−7}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = | tim2 = {{NOG|QAT}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Seattle]], Sjedinjene Američke Države | stadion = [[Lumen Field]] | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Poljska|Poljska – Bosna i Hercegovina]] | datum = 25. septembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+2}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2048013/ | tim1 = {{NOG-D|POL}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Nacionalni stadion (Varšava)|stadion Narodowy]] | lokacija = [[Varšava]], Poljska | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Rumunija – Bosna i Hercegovina]] | datum = 28. septembar | vrijeme = {{UTZ|21:45|+3}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047984/ | tim1 = {{NOG-D|ROU}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Arena Națională]] | lokacija = [[Bukurešt]], Rumunija | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švedska|Bosna i Hercegovina – Švedska]] | datum = 2. oktobar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+2}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047964/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|SWE}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Poljska|Bosna i Hercegovina – Poljska]] | datum = 5. oktobar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+2}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047939/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|POL}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švedska|Švedska – Bosna i Hercegovina]] | datum = 14. novembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+1}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | report = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047890/ | tim1 = {{NOG-D|SWE}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Nationalarenan]] | lokacija = [[Solna]], Švedska | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Bosna i Hercegovina – Rumunija]] | datum = 17. novembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+1}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | report = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047917/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|ROU}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = | sudac = | ishod = }} == Stručni štab == === Trenutni stručni štab === {| class="wikitable" |- ! width=150| Pozicija ! width=200| Ime i prezime |- | Selektor | {{ZD|BIH}} [[Sergej Barbarez]] |- | rowspan="3" | Pomoćnici | {{ZD|BIH}} [[Zlatan Bajramović]] |- | {{ZD|BIH}} [[Mirko Hrgović]] |- | {{ZD|BIH}} [[Ninoslav Milenković]] |- | Trener golmana | {{ZD|BIH}} [[Kenan Hasagić]] |- | Kondicioni trener | {{ZD|BIH}} Marko Čavka |- | | {{ZD|BIH}} Siniša Mrkobrada |- | Skauti | {{ZD|BIH}} [[Saša Papac]] |- | rowspan="2" | Video analitičari | {{ZD|FIN}} [[Rasmus Jansson]] |- | {{ZD|SRB}} Jasmin Kolašinac |- | rowspan="2" |Doktori | {{ZD|BIH}} Adnan Hadžimuratović |- | {{ZD|BIH}} Reuf Karabeg |- | rowspan="2" |Fizoterapeuti | {{ZD|BIH}} Ismar Hadžibajrić |- | {{ZD|BIH}} Radomir Ćosović |- | rowspan="2" | Menadžment | {{ZD|BIH}} Fuad Kečo |- | {{ZD|BIH}} Adem Đipa |- | Tehnički direktor | {{ZD|BIH}} [[Emir Spahić]] |- | Sekretar | {{ZD|BIH}} [[Darko Ljubojević]] |} === Statistika selektora === {{Selektori nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (statistika)}} == Trenutni sastav == {{Dodatne informacije|Spisak igrača nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} Igrači koji su pozvani za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetsko prvenstvo 2026]].<ref>{{cite web |title=Sergej Barbarez odabrao igrače za Svjetsko prvenstvo |url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/nogomet-m/a-reprezentacija-m/sergej-barbarez-odabrao-igrace-za-svjetsko-prvenstvo/ |website=www.nfsbih.ba |access-date=11. 5. 2026 |language=bs |date=11. 5. 2026}}</ref> {{Nogometna reprezentacija početak (golovi)|background=#070db5|color=white}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=1|poz=G|ime=[[Nikola Vasilj]]|dob={{datum rođenja i godine|1995|12|02|df=yes}}|nastupi=27|golovi=0|klub=[[FC St. Pauli|St. Pauli]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=12|poz=G|ime=[[Mladen Jurkas]]|ostalo=|dob={{datum rođenja i godine|2007|10|07|df=yes}}|nastupi=0|golovi=0|klub=[[FK Borac Banja Luka|Borac Banja Luka]]|klubnac=BIH}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=22|poz=G|ime=[[Martin Zlomislić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|08|16|df=yes}}|nastupi=3|golovi=0|klub=[[HNK Rijeka]]|klubnac=HRV}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=2|poz=O|ime=[[Nihad Mujakić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|4|15}}|nastupi=12|golovi=1|klub=[[Gaziantep FK|Gaziantep]]|klubnac=TUR}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=3|poz=O|ime=[[Dennis Hadžikadunić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|7|09}}|nastupi=32|golovi=0|klub=[[UC Sampdoria|Sampdoria]]|klubnac=ITA}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=4|poz=O|ime=[[Tarik Muharemović]]|dob={{datum rođenja i godine|2003|2|28}}|nastupi=15|golovi=1|klub=[[US Sassuolo Calcio|Sassuolo]]|klubnac=ITA}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=5|poz=O|ime=[[Sead Kolašinac]]|dob={{datum rođenja i godine|1993|6|20}}|nastupi=66|golovi=0|klub=[[Atalanta BC|Atalanta]]|klubnac=ITA}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=7|poz=O|ime=[[Amar Dedić]]|dob={{datum rođenja i godine|2002|8|18}}|nastupi=29|golovi=1|klub=[[SL Benfica|Benfica]]|klubnac=POR}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=18|poz=O|ime=[[Nikola Katić]]|dob={{datum rođenja i godine|1996|10|10}}|nastupi=18|golovi=2|klub=[[FC Schalke 04|Schalke 04]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=21|poz=O|ime=[[Stjepan Radeljić]]|dob={{datum rođenja i godine|1997|9|5}}|nastupi=4|golovi=0|klub=[[HNK Rijeka|Rijeka]]|klubnac=HRV}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=24|poz=O|ime=[[Arjan Malić]]|dob={{datum rođenja i godine|2005|08|28}}|nastupi=8|golovi=0|klub=[[SK Sturm Graz|Sturm Graz]]|klubnac=AUT}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=6|poz=V|ime=[[Benjamin Tahirović]]|dob={{datum rođenja i godine|2003|3|3}}|nastupi=29|golovi=2|klub=[[Brøndby IF|Brøndby]]|klubnac=DAN}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=8|poz=V|ime=[[Armin Gigović]]|dob={{datum rođenja i godine|2002|4|6}}|nastupi=21|golovi=1|klub=[[BSC Young Boys|Young Boys]]|klubnac=ŠVI}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=13|poz=V|ime=[[Ivan Bašić]]|dob={{datum rođenja i godine|2002|4|30}}|nastupi=18|golovi=0|klub=[[FK Astana|Astana]]|klubnac=KAZ}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=14|poz=V|ime=[[Ivan Šunjić]]|dob={{datum rođenja i godine|1996|10|9}}|nastupi=12|golovi=0|klub=[[Pafos FC|Pafos]]|klubnac=KIP}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=15|poz=V|ime=[[Amar Memić]]|dob={{datum rođenja i godine|2001|1|20}}|nastupi=14|golovi=1|klub=[[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Plzeň]]|klubnac=ČEŠ}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=16|poz=V|ime=[[Amir Hadžiahmetović]]|dob={{datum rođenja i godine|1997|3|8}}|nastupi=36|golovi=0|klub=[[Hull City AFC|Hull City]]|klubnac=ENG}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=17|poz=V|ime=[[Dženis Burnić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|5|22}}|nastupi=21|golovi=0|klub=[[Karlsruher SC]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=19|poz=V|ime=[[Kerim Alajbegović]]|dob={{datum rođenja i godine|2007|9|21}}|nastupi=11|golovi=1|klub=[[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]]|klubnac=AUT}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=20|poz=V|ime=[[Esmir Bajraktarević]]|dob={{datum rođenja i godine|2005|3|10}}|nastupi=17|golovi=1|klub=[[PSV Eindhoven|PSV]]|klubnac=NIZ}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=26|poz=V|ime=[[Ermin Mahmić]]|dob={{datum rođenja i godine|2005|3|14}}|nastupi=2|golovi=0|klub=[[FC Slovan Liberec|Slovan Liberec]]|klubnac=ČEŠ}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=9|poz=N|ime=[[Samed Baždar]]|dob={{datum rođenja i godine|2004|1|31}}|nastupi=14|golovi=1|klub=[[Real Zaragoza]]|klubnac=ESP}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=10|poz=N|ime=[[Ermedin Demirović]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|3|25}}|nastupi=41|golovi=4|klub=[[VfB Stuttgart]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=11|poz=N|ime=[[Edin Džeko]]|dob={{datum rođenja i godine|1986|3|17}}|nastupi=148|golovi=73|klub=[[FC Schalke 04|Schalke 04]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=23|poz=N|ime=[[Haris Tabaković]]|dob={{datum rođenja i godine|1994|6|20}}|nastupi=10|golovi=4|klub=[[Borussia Mönchengladbach]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=25|poz=N|ime=[[Jovo Lukić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|11|28|df=yes}}|nastupi=4|golovi=1|klub=[[FC Universitatea Cluj|Universitatea Cluj]]|klubnac=RUM}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija kraj}} == Statistika igrača == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}}{{Ažurirano|12. juna 2026.}}<ref name="rsssf">{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/bih-recintlp.html|title=Bosnia and Herzegovina - Record International Players|website=[[RSSSF]]|last1=Mamrud|first1=Roberto|access-date=4. 2. 2023|archive-date=27. 11. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127144621/https://www.rsssf.org/miscellaneous/bih-recintlp.html|url-status=live}}</ref> :''Igrači s '''podebljanim imenima''' idalje su aktivni u reprezentaciji.'' === Najviše nastupa === [[Datoteka:20150331_2026_AUT_BIH_2177_Edin_Džeko.jpg|desno|mini|256x256piksel|[[Edin Džeko]] je igrač s najviše nastupa u reprezentaciji Bosne i Hercegovine i najbolji strijelac svih vremena.]] {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="25" |# ! class="unsortable" style="width:160px;" |Igrač ! width="50" |{{Tooltip|BOU|Broj odigranih utakmica}} ! width="50" |{{Tooltip|BPG|Broj postignutih golova}} ! class="unsortable" style="width:100px;" |Karijera |- !1. | align="left" |'''[[Edin Džeko]]''' |'''148''' |73 |2007–trenutno |- !2. | align="left" |[[Miralem Pjanić]] |'''115''' |18 |2008–2024. |- !3. | align="left" |[[Emir Spahić]] |'''94''' |6 |2003–2018. |- !4. | align="left" |[[Zvjezdan Misimović]] |'''85''' |25 |2004–2018. |- !5. | align="left" |[[Vedad Ibišević]] |'''83''' |28 |2007–2018. |- !7. | align="left" |'''[[Sead Kolašinac]]''' |'''66''' |0 |2013–trenutno |- !6. | align="left" |[[Asmir Begović]] |'''63''' |0 |2009–2020. |- !8. | align="left" |[[Haris Medunjanin]] |'''60''' |9 |2009–2018. |- !9. | align="left" |[[Senad Lulić]] |'''57''' |4 |2008–2017. |- ! rowspan="2" |10. | align="left" |[[Ibrahim Šehić]] |'''55''' |0 |2010–2024. |- | align="left" |[[Edin Višća]] |'''55''' |10 |2010–2020. |} === Najviše golova === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="25" |# ! class="unsortable" style="width:160px;" |Igrač ! width="50" |{{Tooltip|BPG|Broj postignutih golova}} ! width="50" |{{Tooltip|BOU|Broj odigranih utakmica}} ! width="50" |Omjer ! class="unsortable" style="width:100px;" |Karijera |- !1. | align="left" |'''[[Edin Džeko]]''' {{Malo|([[Spisak međunarodnih golova Edina Džeke|spisak]])}} |'''73''' |148 |{{#expr:72/146 round 2}} |2007–trenutno |- !2. | align="left" |[[Vedad Ibišević]] |'''28''' |83 |{{#expr:28/83 round 2}} |2007–2018. |- !3. | align="left" |[[Zvjezdan Misimović]] |'''25''' |85 |{{#expr:25/85 round 2}} |2004–2018. |- !4. | align="left" |[[Elvir Bolić]] |'''22''' |51 |{{#expr:22/51 round 2}} |1996–2006. |- !5. | align="left" |[[Miralem Pjanić]] |'''18''' |115 |{{#expr:18/115 round 2}} |2008–2024. |- !6. | align="left" |[[Sergej Barbarez]] |'''17''' |47 |{{#expr:17/47 round 2}} |1998–2006. |- !7. | align="left" |[[Elvir Baljić]] |'''14''' |38 |{{#expr:14/38 round 2}} |1996–2005. |- !8. | align="left" |[[Zlatan Muslimović]] |'''12''' |30 |{{#expr:12/30 round 2}} |2006–2011. |- !9. | align="left" |[[Edin Višća]] |'''10''' |55 |{{#expr:10/55 round 2}} |2010–2020. |- !10. | align="left" |[[Haris Medunjanin]] |'''9''' |60 |{{#expr:9/60 round 2}} |2009–2018. |} === Najviše sačuvanih mreža === [[Datoteka:20150331_2026_AUT_BIH_2176.jpg|desno|mini|255x255piksel|[[Asmir Begović]] je rekorder Bosne i Hercegovine po broju sačuvanih mreža.]] {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="25" |# ! class="unsortable" width="160px" |Igrač ! width="50" |{{Tooltip|BSM|Broj sačuvanih mreža}} ! width="50" |{{Tooltip|BOU|Broj odigranih utakmica}} ! width="50" |Omjer ! class="unsortable" width="100px" |Karijera |- !1. | align="left" |[[Asmir Begović]] |'''27''' |63 |{{#expr:27/63 round 2}} |2009–2020. |- !2. | align="left" |[[Ibrahim Šehić]] |'''19''' |55 |{{#expr:19/55 round 2}} |2010–2024. |- !3. | align="left" |[[Kenan Hasagić]] |'''13''' |44 |{{#expr:13/44 round 2}} |2002–2011. |- !4. | align="left" |[[Mirsad Dedić]] |'''8''' |27 |{{#expr:8/27 round 2}} |1996–2000. |- !5. | align="left" |'''[[Nikola Vasilj]]''' |'''7''' |27 |{{#expr:7/23 round 2}} |2021–trenutno |- ! rowspan="2" |6. | align="left" |[[Goran Brašnić]] |'''5''' |8 |{{#expr:5/8 round 2}} |2004–2008. |- | align="left" |[[Adnan Gušo]] |'''5''' |23 |{{#expr:5/23 round 2}} |1999–2007. |- ! rowspan="2" |8. | align="left" |[[Tomislav Piplica]] |'''4''' |8 |{{#expr:4/8 round 2}} |2001–2002. |- | align="left" |[[Almir Tolja]] |'''4''' |15 |{{#expr:4/15 round 2}} |2000–2006. |- ! rowspan="2" |10. | align="left" |[[Jasmin Burić]] |'''3''' |3 |{{#expr:3/3 round 2}} |2008–2020. |- | align="left" |[[Kenan Pirić]] |'''3''' |8 |{{#expr:3/8 round 2}} |2018–2024 |} === Kapiteni === {{Ažurirano|12. juna 2026.}} [[Emir Spahić]] bio je kapiten reprezentacije na prvom učešću na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|FIFA Svjetskom prvenstvu]]. Ovo je spisak kapitena Bosne i Hercegovine koji su imali deset ili više utakmica. '''Napomena''': Neki od ostalih igrača koji su bili kapiteni uključuju: [[Mehmed Baždarević]] (2) 1996, [[Meho Kodro]] (5) 1997–1998, [[Vlatko Glavaš]] (1) 1997, [[Suvad Katana]] (2) 1998, [[Elvir Bolić]] (6) 1999–2000, [[Bruno Akrapović]] (4) 1999–2003, [[Hasan Salihamidžić]] (1) 2004, [[Zlatan Bajramović]] (1) 2006, [[Džemal Berberović]] (1) 2007, [[Asmir Begović]] (6) 2011–2020, [[Haris Medunjanin]] (4) 2016–2018, [[Vedad Ibišević]] (1) 2017, [[Miralem Pjanić]] (6) 2019–2021, [[Ermin Bičakčić]] (2) 2019–2024, [[Sead Kolašinac]] (5) 2021–2026, [[Ibrahim Šehić]] (3) 2021–2023, [[Siniša Saničanin]] (1) 2021, [[Eldar Ćivić]] (1) 2021, [[Adnan Kovačević]] (1) 2021, [[Ajdin Nukić]] (1) 2021, [[Smail Prevljak]] (1) 2022, [[Rade Krunić]] (1) 2023, [[Gojko Cimirot]] (1) 2023, [[Ermedin Demirović]] (3) 2024–2025, [[Amar Dedić]] (3) 2025. {| class="wikitable" !Igrač !Period !{{Tooltip|BUK|Broj utakmica kao kapiten}} !Napomene |- |[[Muhamed Konjić]] |1995–2002. |20 |{{Malo|Prvi službeni kapiten reprezentacije.}} |- |[[Mirsad Hibić]] |2000–2003. |14 | |- |[[Sergej Barbarez]] |2004–2006. |20 | |- |[[Emir Spahić]] |2006–2014. |55 |{{Malo|Prvi službeni kapiten tima na velikom turniru ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetsko prvenstvo 2014]]).}} |- |[[Zvjezdan Misimović]] |2007–2012. |16 | |- |[[Edin Džeko]] |Od 2014. |77 | |} === Stogodišnji golovi === [[Datoteka:Hasan_Salihamidzic_2006.jpg|mini|[[Hasan Salihamidžić]] postigao je prvi gol za Bosnu i Hercegovinu u oktobru 1996.]]Do 12. juna 2025. Bosna i Hercegovina je postigla 398 golova. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! style="width:50px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |# ! style="width:150px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Datum ! style="width:150px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Strijelac ! style="width:150px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Protivnik ! style="width:50px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Rezultat |- !1. |8. oktobar 1996. | rowspan="2" |[[Hasan Salihamidžić]] | align="left" |{{NOG|Hrvatska}} | style="text-align:center;background:#fdd" |1–4 |- !100. |4. juni 2005. | align="left" |{{NOG|SMR|1862}} | style="text-align:center;background:#dfd" |3–1 |- !200. |29. februar 2012. |[[Vedad Ibišević]] | align="left" |{{NOG|BRA}} | style="text-align:center;background:#fdd" |1–2 |- !300. |3. septembar 2017. |[[Edin Džeko]] | align="left" |{{NOG|GIB}} | style="text-align:center;background:#dfd" |4–0 |} == Nastupi na turnirima == === Svjetsko prvenstvo === {{Glavni|Statistika Bosne i Hercegovine na svjetskim prvenstvima u nogometu}} {{Statistika Bosne i Hercegovine na svjetskim prvenstvima u nogometu}} === Evropsko prvenstvo === {{Glavni|Statistika Bosne i Hercegovine na evropskim prvenstvima u nogometu}} {{Statistika Bosne i Hercegovine na evropskim prvenstvima u nogometu}} === UEFA Liga nacija === {{Glavni|Statistika Bosne i Hercegovine u UEFA Ligi nacija}} {{Statistika Bosne i Hercegovine u UEFA Ligi nacija}} === Ostali turniri === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Turnir !Runda !{{Tooltip|Poz.|Pozicija na turniru}} !{{Tooltip|OU|Odigrano utakmica}} !{{Tooltip|P|Pobjede}} !{{Tooltip|N|Neriješeno}} !{{Tooltip|I|Izgubljeno}} !{{Tooltip|DG|Dati golovi}} !{{Tooltip|PG|Primljeni golovi}} |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|MALE}} [[Dunhill kup Malezija 1997.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|5 |style="background:silver;"|3 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|9 |style="background:silver;"|5 |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|IND}} [[Millennium Super Soccer kup|Millennium Super kup 2001.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|5 |style="background:silver;"|3 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|7 |style="background:silver;"|5 |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|MALE}} [[Merdeka turnir 2001.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|5 |style="background:silver;"|3 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|7 |style="background:silver;"|4 |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|IRN}} [[LG kup 2001 (Iran)|LG kup 2001.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|2 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|0 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|4 |style="background:silver;"|6 |- |style="text-align: left; background:gold;"|'''{{ZD|JAP}} [[Kirin kup 2016.]]''' |style="background:gold;"|'''Finale''' |style="background:gold;"|'''1.''' |style="background:gold;"|'''2''' |style="background:gold;"|'''1''' |style="background:gold;"|'''1''' |style="background:gold;"|'''0''' |style="background:gold;"|'''4''' |style="background:gold;"|'''3''' |- !UKUPNO !FInale !1. !19 !11 !4 !4 !31 !23 |} == Bosna i Hercegovina na FIFA-inoj rang listi == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine#Bosna i Hercegovina na FIFA-inoj rang listi}}{{Bosna i Hercegovina na FIFA-inoj rang listi}} == Međusobni rezultati == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} {{Međusobni rezultati nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} === Značajne pobjede === [http://www.eloratings.net/Bosnia_Herz.htm Izvor: Rezultati] *<small>Neslužbene utakmice nisu uključene.</small> {| class="wikitable toccolours collapsible" border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="float:left; margin:0.5em;" |- style="background:#cadcfb;" ! Datum ! Utakmica ! Lokacija ! Protivnik ! Rezultat ! Napomena |- | style="text-align:center;"| 10. novembar 1996. | style="text-align:center;"| [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998 (UEFA) - grupa 1|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 1998.]] | style="text-align:center;" | [[Ljubljana]], Slovenija | style="text-align:left;"| {{NOG|SLO}} | style="text-align:center;"| '''2'''–1 |Historijska prva pobjeda u kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo. |- | style="text-align:center;"| 19. august 1998. | style="text-align:center;"| [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2000.]] | style="text-align:center;" | [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|FRO}} | style="text-align:center;"| '''1'''–0 |Historijska prva pobjeda u kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo. |- | style="text-align:center;" | 2. juni 2007. |[[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2008.]] | style="text-align:center;" | [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;" | {{NOG|TUR}} | style="text-align:center;" | '''3'''–2 | Debitantska utakmica za seniorsku reprezentaciju i prvi međunarodni gol [[Edin Džeko|Edina Džeke]]. |- | style="text-align:center;" | 10. septembar 2008. | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Kvalifikacija za SP u nogometu 2010 (UEFA) - grupa 5|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2010.]] | style="text-align:center;" | [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;" | {{NOG|EST}} | style="text-align:center;" | '''7'''–0 || Najveća pobjeda ikada (bez primljenog gola) |- | style="text-align:center;"| 10. oktobar 2009. | style="text-align:center;" | [[Tallinn]], Estonija | style="text-align:left;"| {{NOG|EST}} | style="text-align:center;"| '''2'''–0 | Kvalifikacija u prvi baraž ([[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010 - baraž|Svjetsko prvenstvo 2010]]) |- | style="text-align:center;"| 7. septembar 2012. | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2014 (UEFA) - grupa G|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2014.]] | style="text-align:center;" | [[Vaduz]], Lihtenštajn | style="text-align:left;"| {{NOG|LIE}} | style="text-align:center;"| '''8'''–1 | Najveća pobjeda ikada (sa primljenim golom). |- | style="text-align:center;"| 15. oktobar 2013. | style="text-align:center;" | [[Kaunas]], Litvanija | style="text-align:left;"| {{NOG|LTU}} | style="text-align:center;"| '''1'''–0 | Pobjeda za kvalifikaciju na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.]] |- | style="text-align:center;"| 25. juni 2014. | style="text-align:center;"| [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014 - grupa F|Grupna faza na Svjetskom prvenstvu 2014.]] | style="text-align:center;"| [[Salvador, Bahia|Salvador]], Brazil | style="text-align:left;"| {{NOG|IRN}} | style="text-align:center;"| '''3'''–1 |Historijska prva pobjeda na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|Svjetskom prvenstvu u nogometu]]. |- | style="text-align:center;"| 7. juni 2016. | style="text-align:center;"| [[Kirin kup 2016.]] | style="text-align:center;"| [[Osaka]], Japan | style="text-align:left;"| {{NOG|JPN}} | style="text-align:center;"| '''2'''–1 | Pobjeda u finalu [[Kirin kup 2016.|Kirin kupa 2016]]. |- | style="text-align: center;" |31. mart 2026. | style="text-align: center;" |[[Kvalifikacije za SP u nogometu 2026.|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2026.]] | style="text-align:center;"|[[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"|{{NOG|ITA}} | style="text-align:center;"|'''1'''–1<br>{{Malo|('''4'''–1 [[Jedanaesterac|pen.]])}} |Pobjeda u baražu za kvalifikaciju na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026]]. |} {{clear}} == Postignuća == === Prijateljska === * '''[[Dunhill kup Malezija 1997.|Dunhill kup Malezija]]''' ** Viceprvak (1): [[Dunhill kup Malezija 1997.#Rezultati|1997.]] * '''[[Millennium Super Soccer kup]]''' ** Viceprvak (1): [[Millennium Super Soccer kup#Rezultati|2001.]]<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/1010126/sports.htm#head1|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715040316/https://www.telegraphindia.com/1010126/sports.htm#head1|url-status=dead|archive-date=15. 7. 2018|title=Yugoslavia romp to glory|website=telegraphindia.com|publisher=[[The Telegraph (India)|The Telegraph]]|date=25. 1. 2001|access-date=15. 7. 2018}}</ref> * '''[[Turnir Merdeka|Merdeka turnir]]''' ** Viceprvak (1): [[Turnir Merdeka 2001.|2001.]] * '''[[LG kup (nogomet)|LG kup]]''' ** Viceprvak (1): [[LG kup 2001 (Iran)|2001.]] * '''[[Kirin kup]]''' ** '''Šampion (1)''': [[Kirin kup 2016.|2016.]] == Također pogledajte == * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-21]] * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-19]] * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-17]] * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-15]] * [[Ženska nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine]] * [[Ženska nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-19]] * [[Ženska nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-17]] * [[Idol nacije (nagrada)|Idol nacije]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Bosnia and Herzegovina national football team}} * [http://www.nfsbih.ba Zvanična stranica nogometnog saveza Bosne i Hercegovine] * [https://www.uefa.com/european-qualifiers/teams/60094--bosnia-and-herzegovina/ Bosna i Hercegovina] na zvaničnoj stranici UEFA-e * [https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/BIH?gender=men Bosna i Hercegovina] na zvaničnoj stranici FIFA-e {{Evropske nogometne reprezentacije}} {{Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine}} {{Reprezentacije Bosne i Hercegovine}} {{Nogomet u BiH}} {{Sastavi nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine na turnirima}} {{Sportista godine Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:Nogomet u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|*]] [[Kategorija:Evropske nogometne reprezentacije|Bosna i Hercegovina]] [[Kategorija:Dobitnici Šestoaprilske nagrade]] [[Kategorija:Sportski kolektiv godine Bosne i Hercegovine]] m3ypkpbmv7i8nec67uuen0w51hw123n 3898706 3898705 2026-06-14T18:46:12Z Z1KA 87045 /* 2026. */ 3898706 wikitext text/x-wiki {{dobar članak}} {{Infokutija nogometna reprezentacija | Naziv = Nogometna reprezentacija<br>Bosne i Hercegovine | Logo = Logo Nogometnog Saveza BiH 2013.png | Nadimak = ''[[Husein-kapetan Gradaščević|Zmajevi]]''<br>''[[Bosanski ljiljan (simbol)|Zlatni ljiljani]]''<ref>{{Cite web |url=http://www.topendsports.com/sport/soccer/team-nicknames.htm |title=Football Team Nicknames |work=topendsports.com |access-date= 23. 2. 2017}}</ref> | Federacija = [[Nogometni savez Bosne i Hercegovine|N/FSBiH]] | Konfederacija = [[UEFA]] | Selektor = [[Sergej Barbarez]] | Najviše nastupa = [[Edin Džeko]] (148)<ref name="Edin Džeko" /> | Najbolji strijelac = Edin Džeko ([[Spisak međunarodnih golova Edina Džeke|73]])<ref name="Edin Džeko">{{cite web |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/dzeko-intlg.html |title=Edin Džeko |work=[[RSSSF]].com |access-date= 23. 2. 2017}}</ref> | Trenutni kapiten = Edin Džeko | FIFA trigram = BiH | FIFA rang = {{FIFA-ina svjetska rang lista|64|rast|1|juni 2026}} | Najveći FIFA rang = 13 {{Malo|(august 2013)}}<ref name="FIFA rang lista za Bosnu i Hercegovinu">{{Cite web |url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/BIH |title=FIFA rang lista za Bosnu i Hercegovinu |work=FIFA.com |access-date=13. 1. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161004154434/http://www.fifa.com/associations/association=bih/ranking/gender=m/index.html |url-status=dead }}</ref> | Najniži FIFA rang = 173 {{Malo|(septembar 1996)}}<ref name="FIFA rang lista za Bosnu i Hercegovinu"/> | uzorak_lr1 = _bih26 | uzorak_t1 = _bih26h | uzorak_dr1 = _bih26 | uzorak_š1 = | uzorak_č1 = _bih26hl | lijeva ruka1 = 001970 | tijelo1 = 001970 | desna ruka1 = 001970 | šorc1 = 001970 | čarape1 = 001970 | uzorak_lr2 = _bih26 | uzorak_t2 = _bih26a | uzorak_dr2 = _bih26 | uzorak_š2 = | uzorak_č2 = _bih26al | lijeva ruka2 = 001970 | tijelo2 = FFFFFF | desna ruka2 = 001970 | šorc2 = FFFFFF | čarape2 = FFFFFF | Prva utakmica = '''Neslužbena'''<br>'''{{ZD|SR HRV}} [[Nogometna reprezentacija Hrvatske|NR Hrvatska]]''' 6&ndash;1 '''{{ZD|SR BIH}} NR Bosna i Hercegovina'''<br> {{Malo|([[Beograd]], [[Demokratska Federativna Jugoslavija|DFJ]]; 3. septembar 1945)<ref>{{cite web|url=http://www.exyufudbal.in.rs/statistika/prva-liga/17-prva-liga-sfrj/5-1945#detalji-utakmice-hrvatska-bosna-i-hercegovina |archive-url=https://web.archive.org/web/20180605211935/http://www.exyufudbal.in.rs/statistika/prva-liga/17-prva-liga-sfrj/5-1945#detalji-utakmice-hrvatska-bosna-i-hercegovina |url-status=dead |archive-date=5. 6. 2018 |work=exyufudbal.in.rs |title=1945 |access-date=17. 5. 2020}}</ref>}}<br>'''{{NOG|IRN}}''' 1&ndash;3 '''{{NOG-D|BIH|1992}}'''<br> {{Malo|([[Teheran]], [[Iran]]; 6. juni 1993)}}<br>'''Službena'''<br>'''{{NOG|ALB}}''' 2&ndash;0 '''{{NOG-D|BIH|1992}}'''<br> {{Malo|([[Tirana]], [[Albanija]]; 30. novembar 1995)<ref name="Despite its inescapable past, Bosnia-Herzegovina writes new chapter">{{cite web|title=Despite its inescapable past, Bosnia-Herzegovina writes new chapter|work=sportsillustrated.cnn.com|author=Jonathan Wilson|date=1. 5. 2014|url=https://si.com/more-sports/2014/05/01/bosnia-herzegovina-world-cup-dzeko-yugoslavia}}</ref>}} | Najveća pobjeda = '''{{NOG|BIH}}''' 7&ndash;0 '''{{NOG-D|EST}}'''{{Malo|([[Zenica]], [[Bosna i Hercegovina]]; 10. septembar 2008)}}<br> '''{{NOG|LIH}}''' 1&ndash;8 '''{{NOG-D|BIH}}'''<br>{{Malo|([[Vaduz]], [[Lihtenštajn]]; 7. septembar 2012)}} | Najveći poraz = '''{{NOG|NJE}}''' 7&ndash;0 '''{{NOG-D|BIH}}'''<br>{{Malo|([[Freiburg]], [[Njemačka]]; 16. novembar 2024)}} | Broj učestvovanja na SP = 2 | Prvo učestvovanje na SP = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|2014]] | Najbolji rezultat na SP = Grupna faza (3. mjesto)<br>[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|2014.]] | Broj učestvovanja na EP = | Prvo učestvovanje na EP = | Najbolji rezultat na EP = | Stadion = [[Bilino polje]] | veb-sajt = {{URL|nfsbih.ba}} }} '''Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine''' predstavlja [[Bosna i Hercegovina|Bosnu i Hercegovinu]] na međunarodnim nogometnim takmičenjima i pod kontrolom je [[Nogometni savez Bosne i Hercegovine|nogometnog saveza Bosne i Hercegovine]]. Reprezentacija je nastala nakon [[Dan nezavisnosti Bosne i Hercegovine|proglašavanja nezavisnosti]] [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] od [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije]] 1992. Od 1996. nastupa u takmičenjima koja organiziraju [[FIFA]] i [[UEFA]]. Reprezentacija je [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2014 (UEFA) - grupa G|zauzela prvo mjesto u svojoj kvalifikacijskoj grupi]] 2013. za predstojeće [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetsko prvenstvo 2014]], njen najbolji rezultat na turniru trenutno, postigavši ​​svoj najviši [[FIFA-ina svjetska rang lista za muškarce|FIFA rang]] (13).<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/san-ispunjen-bosna-i-hercegovina-na-svjetskom-prvenstvu/115839|title=San ispunjen: Bosna i Hercegovina na Svjetskom prvenstvu!|website=sportsport.ba|date=15 October 2013|access-date=2 June 2018|language=bs|archive-date=6 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181006194935/https://sportsport.ba/fudbal/san-ispunjen-bosna-i-hercegovina-na-svjetskom-prvenstvu/115839|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/historijski-rezultat-zmajevi-13-na-fifa-inoj-rang-listi/130808031|title=Historijski rezultat: Zmajevi 13. na FIFA-inoj rang listi|website=klix.ba|date=8 August 2013|access-date=12 November 2018|language=bs|archive-date=13 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181113030025/https://www.klix.ba/sport/nogomet/historijski-rezultat-zmajevi-13-na-fifa-inoj-rang-listi/130808031|url-status=live}}</ref> Još nije učestvovala na [[Evropsko prvenstvo u nogometu|Evropskom prvenstvu]].<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/tako-blizu-a-tako-daleko/26939|title=Tako blizu, a tako daleko|website=sportsport.ba|date=18 November 2009|access-date=12 November 2018|language=bs|archive-date=15 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181015153119/https://sportsport.ba/fudbal/tako-blizu-a-tako-daleko/26939|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/evropsko-prvenstvo-ipak-samo-pusti-san/68272|title=Evropsko prvenstvo, ipak, samo pusti san|website=sportsport.ba|date=15 November 2011|access-date=12 November 2018|language=bs|archive-date=13 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181113025809/https://sportsport.ba/fudbal/evropsko-prvenstvo-ipak-samo-pusti-san/68272|url-status=live}}</ref> == Historija == {{Glavni|Historija nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine|Nogomet u Bosni i Hercegovini}} [[Datoteka:20150331_2028_AUT_BIH_2186.jpg|desno|mini|280x280piksel|Reprezentacija Bosne i Hercegovine na prijateljskoj utakmici protiv [[Nogometna reprezentacija Austrije|Austrije]] 2015.]] Bosna i Hercegovina je u posljednje vrijeme bilježila stalan uspon na međunarodnoj [[Nogomet|nogometnoj]] sceni. Historijski gledano, uspjeli su se više puta plasirati u baraž i kvalifikovati se na dva [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|Svjetska prvenstva]]. Najčešće, tim postiže solidne rezultate u kvalifikacijama i bori se za prvo mjesto. Od [[Stvaranje Jugoslavije|1920.]] do [[Referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine|1992]], igrači su nastupali za [[Nogometna reprezentacija Jugoslavije|Jugoslaviju]], ali nakon izbijanja [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] i nezavisnosti, iz pepela se izdigla nova nogometna nacija. U ranom periodu, Bosna i Hercegovina je morala čekati do [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998 (UEFA) - grupa 1|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 1998.]] kako bi se pokušala plasirati na neko veliko takmičenje. Završila je na četvrtom mjestu u grupi u kojoj su bile [[Nogometna reprezentacija Grčke|Grčka]], [[Nogometna reprezentacija Danske|Danska]], [[Nogometna reprezentacija Hrvatske|Hrvatska]] i [[Nogometna reprezentacija Slovenije|Slovenija]]. Nakon toga uslijedilo je daljnje razočarenje lošim rezultatima u [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo 2000]], kao i na [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002 (UEFA) - grupa 7|Svjetskom prvenstvu 2002]].<ref>{{Cite web|url=http://www.klix.ba/sport/nogomet/prije-16-godina-bih-je-igrala-sa-grckom-u-kalamati/121012128#3|title=Prije 16 godina BiH je igrala sa Grčkom u Kalamati|last=Fuad Krvavac|date=12 October 2012|website=klix.ba|language=bs|archive-url=https://web.archive.org/web/20130123020634/http://www.klix.ba/sport/nogomet/prije-16-godina-bih-je-igrala-sa-grckom-u-kalamati/121012128#3|archive-date=23 January 2013|url-status=live|access-date=12 October 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=U3JBhovWV4k#t=1098|title=Naša brazilska priča (Our Brazil Story)|last=Al Jazeera Balkans|date=15 June 2014|website=Sabahudin Topalbećirević|language=bs|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211107/U3JBhovWV4k|archive-date=2021-11-07|url-status=live|access-date=18 June 2014}}</ref> Nakon ovog ranog perioda, Bosna i Hercegovina se vrlo približila direktnoj [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2004 - grupa 2|kvalifikaciji]] za svoje prvo veliko takmičenje, [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2004|Evropsko prvenstvo 2004]], ali je za dlaku promašila pobjedu protiv Danske, postigavši samo jedan gol za neriješen rezultat.<ref name="Uefa.com">{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0254-0d7b312dc669-427a01210a26-1000--denmark-do-just-enough/|title=Denmark do just enough|last=Uefa.com|date=12 October 2003|publisher=UEFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603172905/http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2004/matches/round=1579/match=69314/postmatch/report/index.html#denmark+just+enough|archive-date=3 June 2013|url-status=live|access-date=12 October 2003}}</ref> Nije uspjela ni ostvariti uspjeh u [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2006 (UEFA) – grupa 7|kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo 2006]], uprkos tome što je bila neporažena kod kuće, niti u [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo 2008]], gdje ih je loša domaća forma koštala poraza. Nakon toga, doživjela je dvostruki poraz, dva puta ispadajući u baražu od [[Nogometna reprezentacija Portugala|Portugala]], prvo ukupnim rezultatom 2-0 u [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2010 (UEFA) - baraž|odlučujućoj utakmici za Svjetsko prvenstva 2010]], a zatim ukupnim rezultatom 6-2 u [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2012 - baraž|odlučujućoj utakmici za Evropsko prvenstvo 2012]].<ref name="Spain - Bosnia-Herzegovina Match Report WC Q 2006">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/preliminaries/preliminary=8071/matches/match=36663/report.html|title=Spain&nbsp;– Bosnia-Herzegovina Match Report WC Q 2006|last=uefa|date=8 June 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20131212083646/http://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/preliminaries/preliminary%3D8071/matches/match%3D36663/report.html|archive-date=12 December 2013|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/news/newsid=1785745/index.html|title=First-half flurry sees Bosnia-Herzegovina cruise|last=fifa.com|date=16 October 2012|website=fifa.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20121018185836/http://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/news/newsid=1785745/index.html|archive-date=18 October 2012|url-status=dead|access-date=16 October 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.goal.com/en-us/news/67/world-cup/2013/10/15/4335794/bosnia-herzegovina-qualifies-for-first-world-cup|title=Bosnia-herzegovina qualifies for first world cup|date=15 October 2013|website=Goal.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020115014/http://www.goal.com/en-us/news/67/world-cup/2013/10/15/4335794/bosnia-herzegovina-qualifies-for-first-world-cup|archive-date=20 October 2013|url-status=live|access-date=16 October 2013}}</ref> Bosna i Hercegovina se kvalifikovala za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetsko prvenstvo 2014]], svoj prvi veliki turnir, pobjedom nad [[Nogometna reprezentacija Litvanije|Litvanijom]] u oktobru 2013.<ref>{{Cite news|date=16 October 2013|title=Veliko slavlje nakon istorijskog uspjeha: Fudbaleri BiH idu u Brazil|url=https://slobodnaevropa.org/a/istorijski-uspjeh-pobjedom-u-litvaniji-bih-se-plasirala-na-sp-u-brazilu/25137949.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20181119032103/https://www.slobodnaevropa.org/a/istorijski-uspjeh-pobjedom-u-litvaniji-bih-se-plasirala-na-sp-u-brazilu/25137949.html|archive-date=19 November 2018|access-date=11 November 2013|work=slobodnaevropa.org|language=bs}}</ref><ref>{{Cite magazine}}</ref><ref>{{Cite news|date=2013-10-14|title=European World Cup qualifying: Bosnia-Hercegovina reach Brazil|url=https://www.bbc.com/sport/football/24517475|access-date=2024-06-17|work=BBC Sport|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2013/10/15/sport/world-cup-football-brazil/index.html|title=World Cup joy for Bosnia as fairytale ending comes true|date=2013-10-15|website=CNN|language=en|access-date=2024-06-17}}</ref> Uspjeli su završiti na trećem mjestu u grupi u kojoj su bili [[Nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]], [[Nogometna reprezentacija Nigerije|Nigerija]] i [[Nogometna reprezentacija Irana|Iran]]. Prvu utakmicu izgubili su protiv Argentine 2:1, gdje je prvi gol u historiji zabio [[Vedad Ibišević]].<ref>{{Cite news|date=30 December 2014|title=BiH će 2014. godinu pamtiti po historijskom nastupu na Svjetskom prvenstvu|url=https://reprezentacija.ba/18177-bih-ce-2014-godinu-pamtiti-po-historijskom-nastupu-na-svjetskom-prvenstvu|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108082853/http://reprezentacija.ba/18177-bih-ce-2014-godinu-pamtiti-po-historijskom-nastupu-na-svjetskom-prvenstvu|archive-date=8 January 2015|access-date=31 December 2014|work=reprezentacija.ba|language=bs}}</ref> Drugu utakmicu ih je pobijedila Nigerija rezultatom 1-0, koju je pratila kontroverza nakon pogrešno poništenog gola [[Edin Džeko|Edina Džeke]] u prvom poluvremenu.<ref>{{Cite news|date=22 June 2014|title=Tuga među reprezentativcima BiH: Poništen nam je čist gol, oprostiti se časno od SP|url=https://reprezentacija.ba/10452-tuga-medu-reprezentativcima-bih-ponisten-nam-je-cist-gol-oprostiti-se-casno-od-sp|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629065010/http://reprezentacija.ba/10452-tuga-medu-reprezentativcima-bih-ponisten-nam-je-cist-gol-oprostiti-se-casno-od-sp|archive-date=29 June 2014|access-date=22 June 2014|work=reprezentacija.ba|language=bs}}</ref> Posljednju utakmicu i prvu pobjedu na velikom turniru ostvarili su protiv Irana rezultatom 3–1.{{Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014 - grupa F}}{{Football squad on pitch|align=right|GK=[[Asmir Begović|Begović]]|RB=[[Mensur Mujdža|Mujdža]]|RCB=[[Ermin Bičakčić|Bičakčić]]|LCB=[[Emir Spahić|Spahić]] ([[Kapiten (nogomet)|c]])|LB=[[Sead Kolašinac|Kolašinac]]|RCM=[[Muhamed Bešić|Bešić]]|LCM=[[Miralem Pjanić|Pjanić]]|AM=[[Zvjezdan Misimović|Misimović]]|RW=[[Izet Hajrović|Hajrović]]|LW=[[Senad Lulić|Lulić]]|CF=[[Edin Džeko|Džeko]]|caption=Početna postava Bosne i Hercegovine na njihovoj prvoj utakmici na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetskom prvenstvu]] protiv [[Nogometna reprezentacija Argentine|Argentine]].}}U [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2016 - grupa B|kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo 2016]], Bosna i Hercegovina je završila na trećem mjestu, iza [[Nogometna reprezentacija Belgije|Belgije]] i [[Nogometna reprezentacija Velsa|Velsa]]. Nakon lošeg početka kvalifikacija, iznenađujućim porazom od 2-1 kod kuće od [[Nogometna reprezentacija Kipra|Kipra]] i osvojenih samo dva boda u četiri utakmice, [[Safet Sušić]] je smijenjen, a zamijenio ga je [[Mehmed Baždarević]].<ref>{{Cite news|url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/0253-0d7f85b64479-83a33d29f5db-1000--susic-tenure-ends-with-bosnia-and-herzegovina/|work=[[UEFA]]|last=Fuad Krvavac|title=Sušić tenure ends with Bosnia and Herzegovina|date=17 November 2014|access-date=17 November 2014|location=Sarajevo|archive-date=29 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141229145504/http://www.uefa.com/uefaeuro/qualifiers/news/newsid=2183916.html#safet+susic+tenure+ends+with+bosnia+herzegovina}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.goal.com/en-us/news/1956/europe/2014/11/17/6242561/susic-sacked-by-bosnia-herzegovina|work=goal.com|last=Jack Davies|title=Susic sacked by Bosnia-Herzegovina|date=17 November 2014|access-date=17 November 2014|archive-date=20 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141120060821/http://www.goal.com/en-us/news/1956/europe/2014/11/17/6242561/susic-sacked-by-bosnia-herzegovina}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://uk.reuters.com/article/uk-soccer-bosnia-susic-idUKKCN0J124220141117|work=uk.reuters.com|last=Maja Zuvela|title=Bosnia sack coach Susic after Israel fiasco|date=17 November 2014|access-date=17 November 2014|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305203228/http://uk.reuters.com/article/uk-soccer-bosnia-susic-idUKKCN0J124220141117}}</ref> Nakon sporog početka, igra reprezentacije se dramatično poboljšala, sa pet pobjeda u preostalih šest utakmica, uključujući pobjede nad Velsom i [[Nogometna reprezentacija Izraela|Izraelom,]] uz tri utakmice bez primljenog gola. Međutim, na kraju se nisu uspjeli kvalifikovati nakon [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2016 - baraž|dvomeča baraža]] sa [[Nogometna reprezentacija Irske|Republikom Irskom]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/competitions/Draws/02/26/73/74/2267374_DOWNLOAD.pdf|title=Fixture List – Centralised friendlies|date=28 July 2017|publisher=[[UEFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908053009/http://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/competitions/Draws/02/26/73/74/2267374_DOWNLOAD.pdf|archive-date=8 September 2017|url-status=live|access-date=5 October 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/0253-0d80bcc85fde-b0beb05a59fb-1000--walters-double-takes-ireland-to-uefa-euro-2016/|last=uefa.com|title=Walters double takes Ireland to UEFA EURO 2016|date=16 November 2015|access-date=16 November 2015|archive-date=17 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117200245/http://www.uefa.com/uefaeuro/qualifiers/season=2016/matches/round=2000447/match=2018082/postmatch/report/index.html}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://au.eurosport.com/football/euro-qualification/2016/jon-walters-double-sends-jubilant-ireland-to-finals_sto4991451/story.shtml|last=eurosport.com|title=Walters strikes twice to send jubilant Ireland to Euro 2016|date=16 November 2015|access-date=16 November 2015}}</ref> Bosna i Hercegovina nije uspjela da se plasira na dva uzastopna Svjetska prvenstva nakon što se nije uspjela [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2018 (UEFA) - grupa H|kvalifikovati]] za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018.|Svjetsko prvenstvo 2018]]. Reprezentacija je osvojila svoju grupu [[UEFA Liga nacija 2018/2019 – liga B|UEFA Lige nacija 2018/2019]] i osigurala mjesto [[UEFA Liga nacija 2020 - baraž|u baražu]] za [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2020.|kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2020]]. Ipak, završili su na četvrtom mjestu u svojoj [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2020 – grupa J|kvalifikacijskoj grupi]] sa selektorom [[Robert Prosinečki|Robertom Prosinečkim]], propustivši direktne kvalifikacije i ušavši u baraž,<ref>{{Cite magazine}}</ref> a s novim selektorom [[Dušan Bajević|Dušanom Bajevićem]], na kraju su propustili još jedno Evropsko prvenstvo nakon što su izgubili od [[Nogometna reprezentacija Sjeverne Irske|Sjeverne Irske]] na jedanaestercima.<ref>{{Cite news|last=Sterling|first=Mark|title=Northern Ireland beat Bosnia on penalties|url=https://www.bbc.com/sport/football/51955715|access-date=2024-04-26|work=BBC Sport|language=en-GB}}</ref> Završili su na posljednjem mjestu Grupe 1 u [[UEFA Liga nacija 2020/2021 – liga A|UEFA Ligi nacija A 2020/2021]], čime su ispali u [[UEFA Liga nacija 2022/2023 – liga B|UEFA Ligu nacija B 2022/2023]]. Nakon nekoliko godina razočaranja, [[Bugarska|Bugarin]] [[Ivajlo Petev]] imenovan je za novog selektora reprezentacije Bosne i Hercegovine, što je prvi put da selektor Bosne i Hercegovine nije iz država [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|bivše Jugoslavije]].<ref>{{Cite web|url=https://www.barrons.com/news/bulgarian-petev-takes-over-as-bosnia-coach-01611249005|title=Bulgarian Petev Takes Over As Bosnia Coach|website=Barron's|language=en-US|access-date=2024-04-26}}</ref> U svojoj prvoj sezoni pod Petevom, Bosna i Hercegovina je izvučena u grupu sa prvacima [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018.|Svjetskog prvenstva 2018,]] [[Nogometna reprezentacija Francuske|Francuskom]], i održala je šanse za kvalifikacije do posljednje dvije utakmice; na kraju se nije uspjela kvalificirati za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|Svjetsko prvenstvo 2022]]. Također je predvodio tim do osvajanja Grupe 3 [[UEFA Liga nacija 2022/2023 – liga B|Lige nacija B UEFA-e 2022/2023]], čime su osigurali plasman u [[UEFA Liga nacija 2024/2025 – liga A|Ligu nacija A UEFA-e 2024-25]] i osigurali mjesto u doigravanju za [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024.|kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2024.]]<ref>{{Cite web|url=https://terrikon.com/en/posts/413878|title=Nations League: Bosnia is promoted to Division A|website=Football Livescore, standings, results|language=en|access-date=2024-04-26}}</ref> Doživjeli su razočaranje u svojoj [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024 – grupa J|kvalifikacijskoj grupi za Evropsko prvenstvo]] u kojoj su tri selektora: [[Faruk Hadžibegić]],<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/sports-fifa-world-cup-bosnia-and-herzegovina-433117ed496de2b45569becd345f3fd8|title=Faruk Hadzibegic returns as Bosnia coach|date=2023-01-04|website=AP News|language=en|access-date=2024-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/bosnia-faruk-hadzibegic-6b486ad463db38744237f01c10bbfa27|title=Bosnia-Herzegovina coach out after 4 games in charge of the national soccer team|date=2023-06-23|website=AP News|language=en|access-date=2024-04-26}}</ref> [[Meho Kodro]]<ref>{{Cite web|url=https://sarajevotimes.com/meho-kodro-is-the-new-coach-of-the-bih-national-football-team/|title=Meho Kodro is the new Coach of the BiH National Football Team|date=2023-08-03|website=Sarajevo Times|language=en-US|access-date=2024-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://en.nogomania.com/read/Former-Bosnia-and-Herzegovina-coach-Meho-Kodro-I-was-dismissed-without-any-arguments-or-criteria|title=Former Bosnia and Herzegovina coach Meho Kodro: 'I was dismissed without any arguments or criteria'|website=Nogomania|access-date=2024-04-26}}</ref> i [[Savo Milošević]] ostvarili samo po jednu pobjedu za ukupno 9 bodova i ušli u [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024 - baraž|baraž]]. Izgubili su od [[Nogometna reprezentacija Ukrajine|Ukrajine]] rezultatom 2-1, te se nisu uspjeli kvalificirati za [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2024.|Evropsko prvenstvo 2024.]]<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.com/football/euro/2024/euro-2024-ukraine-stage-dramatic-comeback-against-bosnia-herzegovina-to-edge-closer-to-qualification_sto10072460/story.shtml|title=Euro 2024: Ukraine stage dramatic comeback against Bosnia and Herzegovina to edge closer to qualification|date=2024-03-21|website=Eurosport|language=en|access-date=2024-04-26}}</ref> Pod vodstvom svog novog selektora, bivšeg kapitena reprezentacije [[Sergej Barbarez|Sergeja Barbareza]], Bosna i Hercegovina je vrlo dobro igrala u svojoj [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2026 (UEFA) - grupa H|kvalifikacijskoj grupi za Svjetsko prvenstvo 2026]]. Nakon pobjede nad [[Nogometna reprezentacija Rumunije|Rumunijom]] kod kuće 15. novembra,<ref>{{Cite news|url=https://avaz.ba/sport/nogomet/1006817/zmajevi-slavili-nakon-preokreta-u-zenici-i-osigurali-minimalno-baraz-za-direktan-plasman-na-sp-potrebna-pobjeda-u-becu|title=Zmajevi slavili nakon preokreta u Zenici i osigurali minimalno baraž: Za direktan plasman na SP potrebna pobjeda u Beču|work=avaz.ba|date=15 November 2025|access-date=16 November 2025|language=bs}}</ref> Barbarezova ekipa je morala pobijediti [[Nogometna reprezentacija Austrije|Austriju]] tri dana kasnije u posljednjoj utakmici grupe kako bi se direktno kvalifikovala za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetsko prvenstvo]]. Uprkos vodstvu od 1:0 do 77. minute, utakmica je završena neriješeno. Kao rezultat toga, Barbarezova ekipa je završila druga u grupi, dva boda iza Austrije, osiguravši mjesto u [[Kvalifkacije za Svjetsko prvenstvo 2026 (UEFA) – baraž|baražu]].<ref>{{Cite web|url=https://n1info.ba/sport/nogomet/navijaci-bih-okupirali-bec/|title=Tok susreta Austrija 1-1 BiH: Zmajevi ostali bez plasmana na Svjetsko prvenstvo|last=Esmir Kunić|date=18 November 2025|publisher=[[N1 (TV channel)|N1]]|language=bs|access-date=18 November 2025}}</ref> U doigravanju su pobijedili i [[Nogometna reprezentacija Velsa|Vels]] i [[Nogometna reprezentacija Italije|Italiju]] na jedanaestercima, kvalifikujući se drugi put na Svjetsko prvenstvo.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047c06e29c6-0a8f1c84272a-1000--bosnia-and-herzegovina-1-1-italy-4-1-on-pens-hosts-win-2026/|title=Bosnia and Herzegovina 1-1 Italy highlights (4-1 on pens): Hosts win 2026 World Cup play-off final shoot-out|date=31 March 2026|publisher=UEFA}}</ref> == Slika ekipe == === Nadimak === Popularni nadimak svih bosanskohercegovačkih sportskih reprezentacija je ''Zmajevi'', koji je popularizirao sportski TV komentator [[Mustafa Mijajlović]] tokom kvalifikacijske utakmice za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|Svjetsko prvenstvo 2010.]] između [[Nogometna reprezentacija Belgije|Belgije]] i Bosne i Hercegovine (2-4) 28. marta 2009.<ref name=":0">{{cite web|title=BH Zmajevi|url=http://www.bhdragons.com/|publisher=bhdragons.com|access-date=19. 1. 2014|location=USA|format=website}}</ref> Općenito se slažu među sportskim navijačima iz Bosne i Hercegovine da ovaj nadimak ima historijski kontekst, jer se smatra aluzijom na poznatog bosanskohercegovačkog vojskovođe [[Osmansko Carstvo|Osmanskog Carstva]] [[Husein-kapetan Gradaščević|Huseina-kapetan Gradaščevića]], koji se borio za [[Pokret za autonomiju Bosne|autonomiju Bosne]] i koji je bio poznat kao "Zmaj od Bosne".<ref name=":0" /> U domaćim i stranim medijima, ponekad se nazivaju ''Zlatni ljiljani'', što je bio originalni nadimak koji su navijači dali svim nacionalnim reprezentacijama zemlje nakon nezavisnosti, a odnosio se na tadašnje [[Simboli Republike Bosne i Hercegovine|službene državne simbole]] (zastavu i grb), koji su se sami odnosili na ''[[Ljiljan (simbol)|Fleur-de-lis]]'', historijski državni simbol koji se nalazio na grbu vladajuće bosanske srednjovjekovne [[Kotromanići|dinastije Kotromanić]].<ref name="Zlatni ljiljani">{{cite web|url=http://www.fifa.com/worldfootball/ranking/news/newsid=1046853.html|title=Golden Lilies blossoming|date=9. 4. 2009|publisher=FIFA.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708205510/http://www.fifa.com/worldfootball/ranking/news/newsid=1046853.html|archive-date=8. 7. 2014|url-status=dead|access-date=10. 10. 2009}}</ref> === Stadioni === Trenutno, nogometna repreznetacija koristi [[Stadion "Bilino polje"]] kao svoj domaći teren,<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/na-danasnji-dan-1972-godine-otvoren-je-stadion-bilino-polje/115094|title=Na današnji dan 1972. otvoren je stadion Bilino Polje|website=sportsport.ba|date=4. 10. 2013|access-date=5. 10. 2013|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215517/https://sportsport.ba/fudbal/na-danasnji-dan-1972-godine-otvoren-je-stadion-bilino-polje/115094|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/zenica-dobiva-moderan-stadion/68457|title=Zenica dobija moderan stadion|website=sportsport.ba|date=18. 11. 2011|access-date=19. 11. 2011|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015220758/https://sportsport.ba/fudbal/zenica-dobiva-moderan-stadion/68457|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/pocela-ugradnja-grijaca-na-bilinom-polju/84382|title=Počela ugradnja grijača na Bilinom Polju|website=sportsport.ba|date=20. 7. 2012|access-date=23. 7. 2012|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015221847/https://sportsport.ba/fudbal/pocela-ugradnja-grijaca-na-bilinom-polju/84382|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/postavljena-trava-na-bilinom-polju/85772|title=Postavljena trava na Bilinom Polju|website=sportsport.ba|date=10. 8. 2012|access-date=12. 8. 2012|language=bs|archive-date=7. 12. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207235033/https://sportsport.ba/fudbal/postavljena-trava-na-bilinom-polju/85772|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://reprezentacija.ba/12940-foto-rekonstrukcija-bilinog-polja-novi-reflektori-vece-svlacionice|title=Rekonstrukcija Bilinog Polja: Novi reflektori, veće svlačionice...|website=reprezentacija.ba|date=21. 8. 2014|access-date=22. 8. 2014|language=bs|archive-date=25. 6. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625105511/http://reprezentacija.ba/12940-foto-rekonstrukcija-bilinog-polja-novi-reflektori-vece-svlacionice|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://nezavisne.com/sport/fudbal/Bilino-polje-dobija-novi-semafor/320542|title=Bilino Polje dobija novi semafor|website=nezavisne.com|date=14. 8. 2015|access-date=16. 8. 2015|language=bs|archive-date=20. 8. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150820055059/http://www.nezavisne.com/sport/fudbal/Bilino-polje-dobija-novi-semafor/320542|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://scsport.ba/zapoceti-novi-radovi-bilino-polje-prolazi-kroz-jos-jednu-rekonstrukciju|title=Započeti novi radovi: Bilino polje prolazi kroz još jednu rekonstrukciju|website=scsport.ba|date=27. 9. 2019|access-date=29. 9. 2019|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215537/https://scsport.ba/zapoceti-novi-radovi-bilino-polje-prolazi-kroz-jos-jednu-rekonstrukciju/|url-status=dead}}</ref> koji je od 2025. službeno postao nacionalni stadion Bosne i Hercegovine.<ref>{{Cite web|url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/saopstenja-za-javnost/u-zenici-potpisan-sporazum-o-izgradnji-nacionalnog-stadiona/|title=U Zenici potpisan Sporazum o izgradnji nacionalnog stadiona|date=7. 6. 2025|website=www.nfsbih.ba|language=bs-ba|access-date=20. 11. 2025}}</ref> Ostale stadione koje je reprezentacija koristila su: [[Stadion "Asim Ferhatović Hase"|Asim Ferhatović Hase]], [[Stadion Grbavica|Grbavica]], [[Stadion pod Borićima|pod Borićima]] i [[Gradski stadion Tušanj]].<ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/veceras-historijska-utakmica-na-kosevu/031011002|title=Večeras historijska utakmica na Koševu|website=klix.ba|date=10. 10. 2003|access-date=10. 10. 2003|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215544/https://www.klix.ba/sport/nogomet/veceras-historijska-utakmica-na-kosevu/031011002|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/od-rusevine-do-novog-doma-reprezentacije-bih/250710|title=Od ruševine do novog doma reprezentacije BiH|website=sportsport.ba|date=5. 9. 2017|access-date=6. 9. 2017|language=bs|archive-date=15. 10. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015215738/https://sportsport.ba/fudbal/od-rusevine-do-novog-doma-reprezentacije-bih/250710|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://oslobodjenje.ba/vijesti/sport/nogomet/bih-docekuje-belgiju-na-grbavici|title=BiH dočekuje Belgiju na Grbavici!|website=oslobodjenje.ba|date=4. 9. 2017|access-date=6. 9. 2017|language=bs|archive-date=9. 10. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009161238/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/sport/nogomet/bih-docekuje-belgiju-na-grbavici|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/misimovic-krajem-maja-pocinje-rekonstrukcija-travnjaka-grbavica-ce-biti-u-rangu-wembleyja/180329032|title=Misimović: Krajem maja počinje rekonstrukcija travnjaka, Grbavica će biti u rangu Wembleyja|website=klix.ba|date=29. 3. 2018|access-date=30. 3. 2018|language=bs|archive-date=7. 12. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207045642/https://www.klix.ba/sport/nogomet/misimovic-krajem-maja-pocinje-rekonstrukcija-travnjaka-grbavica-ce-biti-u-rangu-wembleyja/180329032|url-status=live}}</ref> Reprezentacija također koristi [[Trening-centar Nogometnog saveza Bosne i Hercegovine]] u [[Zenica|Zenici]] za pripreme pred utakmicu. Trening centar otvoren je 2013. u saradnji sa [[UEFA]]-om.<ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/michel-platini-otvorio-trening-centar-nsbih-u-zenici-vrijedan-10-miliona-km/130902053|title=Michel Platini otvorio Trening centar NSBiH u Zenici vrijedan 10 miliona KM!|website=klix.ba|date=2. 9. 2013|access-date=3. 9. 2013|language=bs|archive-date=4. 9. 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130904205527/http://www.klix.ba/sport/nogomet/michel-platini-otvorio-trening-centar-nsbih-u-zenici-vrijedan-10-miliona-km/130902053|url-status=live}}</ref> Osim njega, korišten je i [[Trening-centar Butmir]] u [[Sarajevo|Sarajevu]], gdje je čak odigrana i utakmica protiv [[Nogometna reprezentacija Kuvajta|reprezentacije Kuvajta]].<gallery> Datoteka:Bosna i Hercegovina - Njemačka (11.10.2024) 2.jpg|{{Center|{{Malo|[[Stadion "Bilino polje"|Bilino polje]]}}}}|alt=Stadion "Bilino polje" Datoteka:Asim Ferhatović Hase Stadium.jpg|{{Center|{{Malo|[[Stadion "Asim Ferhatović Hase"|Koševo]]}}}}|alt=Stadion "Asim Ferhatović Hase" Datoteka:Stadion Grbavica July 2022.jpg|{{Center|{{Malo|[[Stadion Grbavica|Grbavica]]}}}}|alt=Stadion Grbavica Datoteka:TZstadium.png|{{Center|{{Malo|[[Gradski stadion Tušanj|Tušanj]]}}}}|alt=Gradski stadion Tušanj Datoteka:Bosnia and Herzegovina FA Training Centre.jpg|{{Center|{{Malo|[[Trening-centar Nogometnog saveza Bosne i Hercegovine|Trening-centar N/FSBiH]]}}}}|alt=Trening-centar N/FSBiH </gallery> === Navijači === {{Također pogledajte|BHFanaticos}} Veliki broj navijača reprezentacije, osim iz Bosne i Hercegovine, dolazi iz [[Sjeverna Evropa|sjeverne]] i [[Zapadna Evropa|zapadne Evrope]], [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]], a neki čak i iz [[Australija|Australije]].<ref>{{cite web|url=http://www.facebook.com/photo.php?fbid=10200860690708653&set=a.10200860689108613.1073741830.1505911272&type=3&theater|title=Bosnian fans from Australia (Bosnia–Greece 3:1)|date=22. 3. 2013|publisher=facebook.com|access-date=22. 3. 2013|author=Albin I.}}</ref> Većina ovih navijača su članovi grupa [[BHFanaticos]], [[BH Hooligans]], [[Belaj Boys]], [[BHLegion]], [[Armija Zmajeva]] i [[Ljuti Krajišnici]].<ref>{{cite web|url=http://sportige.com/bosnia-fans-make-the-most-of-being-stuck-on-a-bridge-03-2013/|title=Bosnia Fans Make the Most of Being Stuck on a Bridge|date=28. 3. 2013|publisher=sportige.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130331025456/http://sportige.com/bosnia-fans-make-the-most-of-being-stuck-on-a-bridge-03-2013/|archive-date=31. 3. 2013|url-status=live|access-date=28. 3. 2013|author=Vic}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.zenicablog.com/zenica/sport/item/19655-bh-legion-ide-na-bilino.html|title=BHLegion fans go to Bilino|date=22. 3. 2013|publisher=zenicablog.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325002840/http://zenicablog.com/zenica/sport/item/19655-bh-legion-ide-na-bilino.html|archive-date=25. 3. 2013|url-status=dead|access-date=22. 3. 2013|author=Emin D|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.zenicablog.com/zenica/sport/item/19654-video-bh-fanaticosi-idu-na-bilino.html|title=BHFanaticos fans go to Bilino|date=22. 3. 2013|publisher=zenicablog.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325104111/http://www.zenicablog.com/zenica/sport/item/19654-video-bh-fanaticosi-idu-na-bilino.html|archive-date=25. 3. 2013|url-status=dead|access-date=22. 3. 2013|author=Emin D|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/formirana-navijacka-grupa-bh-hooligans-pratit-ce-utakmice-reprezentacija-bih/251101122|title=Formirana navijačka grupa BH Hooligans, pratit će utakmice reprezentacija BiH|website=Klix.ba|language=hr|access-date=20. 11. 2025}}</ref> Na utakmici protiv [[Nogometna reprezentacija Norveške|Norveške]], na [[Stadion "Ullevål"|stadionu Ullevål]] u [[Oslo|Oslu]] 24. marta 2007. bosanskohercegovački navijači izazvali su sat vremena kašnjenja zbog neviđene količine baklji koje su bačene na teren u znak protesta protiv korupcije u (sada bivšem) [[Nogometni savez Bosne i Hercegovine|Nogometnom savezu Bosne i Hercegovine]].<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=5G8SZ8Cr0xI|title=Bosnian supporters–protest including pyro (Norway Bosnia)|date=24. 3. 2007|work=YouTube|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211107/5G8SZ8Cr0xI|archive-date=7. 11. 2021|url-status=live|access-date=27. 3. 2006|author=Rosenborg Trondheim}}{{cbignore}}</ref> Dana 1. juna 2008. bivši igrači Bosne i Hercegovine [[Meho Kodro]] i [[Elvir Bolić]] organizovali su prijateljsku humanitarnu utakmicu u Sarajevu pod nazivom "Kodro, Bola i prijatelji" između bivših bosanskohercegovačkih nogometnih legendi, kako bi dobili podršku i stavili do znanja da je vrijeme za promjene u Nogometnom savezu Bosne i Hercegovine.<ref>{{cite news|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/fotogalerija-kodro-bola-i-prijatelji/3121|work=SportSport.ba|author=Brza zmija|title=Fotogalerija: Kodro, Bola i prijatelji|date=1. 6. 2008|access-date=1. 6. 2008|language=bs|archive-date=7. 10. 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007093648/http://sportsport.ba/bh_fudbal/fotogalerija-kodro-bola-i-prijatelji/3121|url-status=live}}</ref> Utakmica je organizovana da počne u isto vrijeme kada se reprezentacija Bosne i Hercegovine suočila sa [[Azerbejdžan]]<nowiki/>om u prijateljskoj utakmici u Zenici. U Sarajevu je bilo 15.000 gledalaca, dok je u Zenici bilo samo oko 50.<ref>{{cite news|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/bosna-i-hercegovina---azerbejdzan-10/2982|work=SportSport.ba|author=Statler|title=BiH–Azerbejdzan|date=1. 6. 2008|access-date=1. 6. 2008|language=bs|archive-date=7. 10. 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007093929/http://sportsport.ba/bh_fudbal/bosna-i-hercegovina---azerbejdzan-10/2982|url-status=live}}</ref> Utakmicu u Sarajevu organizirala je [[Federalna televizija|Federalna TV]], koja je humanitarnu utakmicu prenosila uživo. Značajan broj bosanskohercegovačkih reprezentativaca učestvovao je u utakmici,<ref>{{cite web|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/svi-na-kosevo---spasimo-bh-fudbal/2980|title=Svi na Kosevo–Spasimo bh fudbal|date=25. 5. 2008|work=SportSport.ba|language=bs|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007093802/http://sportsport.ba/bh_fudbal/svi-na-kosevo---spasimo-bh-fudbal/2980|archive-date=7. 10. 2011|url-status=live|access-date=25. 5. 2008|author=I. Babic}}</ref> koja je završila rezultatom 11-9 u korist Kodrine ekipe.<ref>{{cite news|url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/live-spektakl-na-kosevu/3104|work=SportSport.ba|author=Statler|title=Live–Spektakl na Kosevu|date=1. 6. 2008|access-date=1. 6. 2008|language=bs|archive-date=3. 3. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303231210/http://sportsport.ba/bh_fudbal/live-spektakl-na-kosevu/3104|url-status=live}}</ref> === Dresovi === Tradicionalne boje dresa Bosne i Hercegovine su plava i bijela, preuzete sa zastave zemlje. Dok su trenutni domaći dresovi pretežno plavi, a gostujući dresovi pretežno bijeli, ova shema boja je prvobitno korištena obrnutim redoslijedom, zbog činjenice da je [[Zastava Republike Bosne i Hercegovine|zastava]] [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]], koja se koristila prije [[Zastava Bosne i Hercegovine|trenutne]], bila pretežno bijela.{{Commons|Bosnia and Herzegovina national football team kits|Dresovi nogometnih reprezentacija Bosne i Hercegovine}} Dresove reprezentacije trenutno proizvodi [[Kelme]], [[Španija|španska]] kompanija sportske odjeće.<ref name="KELME NOVI TEHNIČKI SPONZOR NS/FS BIH">{{cite news|url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/kelme-novi-tehnicki-sponzor-ns-fs-bih/|title=KELME NOVI TEHNIČKI SPONZOR NS/FS BIH|website=nfsbih.ba|date=11. 3. 2023|access-date=11. 3. 2023|language=bs|archive-date=11. 3. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230311142807/https://www.nfsbih.ba/vijesti/kelme-novi-tehnicki-sponzor-ns-fs-bih/|url-status=live}}</ref> Generalni sponzor ekipe je [[Mtel (Bosna i Hercegovina)|m:tel]].<ref>{{cite web|url=https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija|title="A" Reprezentacija|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523204837/https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija/|archive-date=23. 5. 2022|url-status=live|access-date=26. 3. 2022}}</ref> Tim također sponzoriraju [[Coca-Cola]], [[ASA Central osiguranje|ASA]] [[ASA Central osiguranje|Central Osiguranje]] i [[Privredna banka Sarajevo]]. Tabla historije proizvođača dresova za reprezentaciju Bosne i Hercegovine: {| class="wikitable" style="text-align: left" |- !Period !Proizvođač !Ref. |- |1996–1999 |{{ZD|Belgija}} [[Patrick]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa">{{cite web|url=http://bhdragons.com/the-history-of-the-bosnian-national-jersey/|title=Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa|date=21. 12. 2013|work=bhdragons.com|access-date=21. 12. 2013|author=bhdragons.com|archive-date=19. 3. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319171547/http://bhdragons.com/the-history-of-the-bosnian-national-jersey/|url-status=dead}}</ref> |- |1999–2000 |{{ZD|Njemačka}} [[Adidas]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa" /> |- |2000–2005 |{{ZD|Njemačka}} [[Reusch]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa" /> |- |2005–2014 |{{ZD|Italija}} [[Legea]] |<ref name="Historija nacionalnog bosanskohercegovačkog dresa" /> |- |2014–2023 |{{ZD|Njemačka}} [[Adidas]] |<ref>{{cite web|url=http://news.adidas.com/Global/Latest-News/ALL/adidas-to-partner-Bosnia-and-Herzegovina-ahead-of-2014-FIFA-World-Cup-Brazil-/s/633cb812-c06a-4919-87e0-594e597247a8|title=adidas postao partner Bosne i Hercegovina pred 2014 FIFA Svjetsko prvenstvo Brazil™|date=21. 3. 2014|work=adidas.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140322090332/http://news.adidas.com/Global/Latest-News/ALL/adidas-to-partner-Bosnia-and-Herzegovina-ahead-of-2014-FIFA-World-Cup-Brazil-/s/633cb812-c06a-4919-87e0-594e597247a8|archive-date=22. 3. 2014|url-status=dead|access-date=21. 3. 2014|author=adidas.com}}</ref> |- |od 2023. |{{ZD|ŠPA}} [[Kelme]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/kelme-novi-tehnicki-sponzor-ns-fs-bih/|title=Kelme novi tehnički sponzor NS/FS BiH|date=11. 3. 2023|website=www.nfsbih.ba|language=bs-ba|access-date=16. 10. 2023}}</ref> |} ==== Domaći ==== {| |{{Football kit|pattern_la=_left|pattern_b=_bos98h|pattern_ra=_right|pattern_sh=_shorts|pattern_so=_socks|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=1998–1999.}} |} {| |{{Football kit|pattern_la=_golden_stripes2|pattern_b=_collarblue|pattern_ra=_golden_stripes2|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=0000FF|socks=FFFFFF|title=2008–2010.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosnia11h|pattern_b=_bosnia11h|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2010–2011.}} |{{Football kit|pattern_la=_thinborderonwhite|pattern_b=_bos11h|pattern_ra=_thinborderonwhite|pattern_sh=_colchester0809t|leftarm=0000FF|body=FFFFFF|rightarm=0000FF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2011–2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosna_legea_2013|pattern_b=_bosna_home_legea_2013|pattern_ra=_bosna_legea_2013|pattern_sh=_bosna_legea_2013|pattern_so=_whitetop|leftarm=1C57A5|body=1C57A5|rightarm=1C57A5|shorts=1C57A5|socks=1C57A5|title=2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih_aw_legea_2013|pattern_b=_bih_ho_legea_2013|pattern_ra=_bih_aw_legea_2013|pattern_sh=_bih_aw_legea_2013|pattern_so=_whitetop|leftarm=1C57A5|body=1C57A5|rightarm=1C57A5|shorts=1C57A5|socks=1C57A5|title=2013–2014.}} |{{Football kit|pattern_la=_bah1415a|pattern_b=_bah1415a|pattern_ra=_bah1415a|pattern_sh=_bah1415a|pattern_so=_color_3_stripes_white|leftarm=0000BB|body=0000BB|rightarm=0000BB|shorts=0000BB|socks=0000BB|title=2014–2015.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosherz16h|pattern_b=_bosherz16home|pattern_ra=_bosherz16h|pattern_sh=_bosherz16h|pattern_so=_bosherz16h|leftarm=002CE7|body=002CE7|rightarm=002CE7|shorts=002CE7|socks=002CE7|title=2015–2018.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosnia1819h|pattern_b=_bosnia1819h|pattern_ra=_bosnia1819h|pattern_sh=_bosnia1819h|pattern_so=_bosnia1819h|leftarm=1D2541|body=1D2541|rightarm=1D2541|shorts=1D2541|socks=1D2541|title=2018–2019.}} |- |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo20rbw|pattern_b=_adidascondivo20rbw|pattern_ra=_adidascondivo20rbw|pattern_sh=_adidascondivo20rbw|pattern_so=_color_3_stripes_white|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=0000FF|socks=0000FF|title=2020–2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo22rbw|pattern_b=_adidascondivo22rbw|pattern_ra=_adidascondivo22rbw|pattern_sh=_adidascondivo22rbw|pattern_so=_3_stripes_white|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=0000FF|socks=0000FF|title=2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_bos22h|pattern_b=_bos22h|pattern_ra=_bos22h|pattern_sh=_bos22h|pattern_so=_bos22h|leftarm=142A56|body=142A56|rightarm=142A56|shorts=142A56|socks=142A56|title=2022.<br/>(nije nikada korišten)}} |{{Football kit|pattern_la=_kelmewhite|pattern_b=_bih23H|pattern_ra=_kelmewhite|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=0000ff|body=0000ff|rightarm=0000ff|shorts=0000fF|socks=0000fF|title=2023.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih23h|pattern_b=_bih23h|pattern_ra=_bih23h|pattern_sh=_bih23h|pattern_so=|leftarm=003FBF|body=003FBF|rightarm=003FBF|shorts=003FBF|socks=003FBF|title=2023–2026.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih26|pattern_b=_bih26h|pattern_ra=_bih26|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=001B76|body=001B76|rightarm=001B76|shorts=001B76|socks=001B76|title=2026–}} |} ==== Gostujući ==== {| |{{Football kit|pattern_la=_whitesmalllower|pattern_b=_manutdh|pattern_ra=_whitesmalllower|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=FFD600|socks=0000FF|title=2008–2010.}} |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_BiH_Away|pattern_ra=|leftarm=1C57A5|body=1C57A5|rightarm=1C57A5|shorts=1C57A5|socks=1C57A5|title=2010–2011.}} |{{Football kit|pattern_la=_thinwhiteborder|pattern_b=_bos11a|pattern_ra=_thinwhiteborder|pattern_sh=_colchester0809h|pattern_so=|leftarm=0000FF|body=0000FF|rightarm=0000FF|shorts=0000FF|socks=0000FF|title=2011–2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosna_legea3_2013|pattern_b=_bosna_away_legea2_2013|pattern_ra=_bosna_legea3_2013|pattern_sh=_bosna_legea2_2013|pattern_so=_bluetop|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2013.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih_ho_legea_2013|pattern_b=_bih_aw_legea_2013|pattern_ra=_bih_ho_legea_2013|pattern_sh=_bih_ho_legea_2013|pattern_so=_bluetop|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2013–2014.}} |{{Football kit|pattern_la=_bah1415h|pattern_b=_bah1415h|pattern_ra=_bah1415h|pattern_sh=_bah1415h|pattern_so=_bah1415a|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=0000FF|socks=FFFFFF|title=2014–2015.}} |{{Football kit|pattern_la=_bosherz16a|pattern_b=_bosherz16away|pattern_ra=_bosherz16a|pattern_sh=_bosherz16a|pattern_so=_bosherz16a|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2015–2018.}} |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_lcfc1819t|pattern_ra=|pattern_sh=_lcfc1819t|pattern_so=_3 stripes on white|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=0101E8|title=2018–2019.}} |- |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo20wb|pattern_b=_adidascondivo20wb|pattern_ra=_adidascondivo20wb|pattern_sh=_adidascondivo20wb|pattern_so=_color_3_stripes_black|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2020–2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_adidascondivo22wb|pattern_b=_adidascondivo22wb|pattern_ra=_adidascondivo22wb|pattern_sh=_adidascondivo22wb|pattern_so=_color_3_stripes_black|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2022.}} |{{Football kit|pattern_la=_bos22a|pattern_b=_bos22a|pattern_ra=_bos22a|pattern_sh=_bos22a|pattern_so=_bos22a|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2022.<br/>(nije nikada korišten)}} |{{Football kit|pattern_la=_kelmeblue|pattern_b=_bih23A|pattern_ra=_kelmeblue|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2023.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih23a|pattern_b=_bih23a|pattern_ra=_bih23a|pattern_sh=_bih23a|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2023–2026.}} |{{Football kit|pattern_la=_bih26|pattern_b=_bih26a|pattern_ra=_bih26|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=2026–}} |} ==== Treći ==== {| |{{Football kit|pattern_la=_whiteborder|pattern_b=_bluecollarsimple|pattern_ra=_whiteborder|leftarm=FFD600|body=FFD600|rightarm=FFD600|shorts=FFFFFF|socks=FFD600|title=2008–2009.}} |} == Rezultati == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine|Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (1995–2019)|Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (od 2020)}} ===2025.=== {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Rumunija – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Kvalifikacije za SP 2026.]] | datum = 21. mart | vrijeme = 20:45 | tim1 = {{NOG-D|RUM}} | rezultat = 0–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044163/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Armin Gigović|Gigović]] {{gol|14}} | stadion = [[Arena Națională]] | lokacija = [[Bukurešt]], Rumunija | gledalaca = 49.413 | sudac = [[Danny Makkelie]] ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kipar|Bosna i Hercegovina – Kipar]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 24. mart | vrijeme = 20:45 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 2–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044176/ | tim2 = {{NOG|KIP}} | golovi1 = *[[Ermedin Demirović|Demirović]] {{gol|22}} *[[Haris Hajradinović|Hajradinović]] {{gol|56}} | golovi2 = *[[Ioannis Pittas|Pittas]] {{gol|45+2}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 7.464 | sudac = Rohit Saggi ([[Nogometni savez Norveške|Norveška]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – San Marino|Bosna i Hercegovina – San Marino]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 7. juni | vrijeme = 15:00 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–0 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044196/ | tim2 = {{NOG|SMR}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|66}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.828 | sudac = {{ZD|POR}} [[Luis Godinho]] | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Slovenija – Bosna i Hercegovina|Slovenija – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Prijateljska utakmica]] | datum = 10. juni | vrijeme = 18:00 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|SVN}} | rezultat = 2–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/friendlies/match/2044863--slovenia-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Benjamin Verbič|Verbič]] {{gol|63}} *[[Andrés Vombergar|Vombergar]] {{gol|88|pen.}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion Z'dežele]] | lokacija = [[Celje]], Slovenija | gledalaca = 12.073 | sudac = [[Nikola Dabanović]] ([[Nogometni savez Crne Gore|Crna Gora]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – San Marino|San Marino – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 6. septembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|SMR}} | rezultat = 0–6 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044228/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Benjamin Tahirović|Tahirović]] {{gol|21}} *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|70||72}} *[[Samed Baždar|Baždar]] {{gol|81}} *[[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{gol|85}} *[[Nihad Mujakić|Mujakić]] {{gol|90}} | stadion = [[Stadion San Marino]] | lokacija = [[Serravalle]], San Marino | gledalaca = 2.740 | sudac = [[Enea Jorgji]] ([[Nogometni savez Albanije|Albanija]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Austrija – Bosna i Hercegovina|Austrija – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 9. septembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044256/ | tim2 = {{NOG|AUT}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|50}} | golovi2 = *[[Marcel Sabitzer|Sabitzer]] {{gol|49}} *[[Konrad Laimer|Laimer]] {{gol|65}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.700 | sudac = [[Jesús Gil Manzano]] ([[Nogometni savez Španije|Španija]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kipar|Kipar – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 9. oktobar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|KIP}} | rezultat = 2–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044261/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Konstantinos Laifis|Laifis]] {{gol|45+1}} *[[Ioannis Pittas|Pittas]] {{gol|90+7|pen.}} | golovi2 = *[[Nikola Katić|Katić]] {{gol|10}} *[[Neofytos Michail|Michail]] {{gol|36|a.g.}} | stadion = [[AEK Arena]] | lokacija = [[Larnaka]], Kipar | gledalaca = 2.355 | sudac = [[Lawrence Visser]] ([[Nogometni savez Belgije|Belgija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Malta – Bosna i Hercegovina|Malta – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Prijateljska utakmica]] | datum = 12. oktobar | vrijeme = 19:00 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|MLT}} | rezultat = 1–4 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/friendlies/match/2045902--malta-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Paul Mbong|P. Mbong]] {{gol|60|pen.}} | golovi2 = *[[Amar Memić|Memić]] {{gol|16}} *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|53}} *[[Benjamin Tahirović|Tahirović]] {{gol|84}} *[[Nail Omerović|Omerović]] {{gol|86}} | stadion = [[Stadion Ta' Qali]] | lokacija = [[Ta' Qali]], Malta | gledalaca = | sudac = [[Vitālijs Spasjoņņikovs]] ([[Nogometni savez Latvije|Latvija]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Bosna i Hercegovina – Rumunija]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 15. novembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 3–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044326/ | tim2 = {{NOG|RUM}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|49}} *[[Esmir Bajraktarević|Bajraktarević]] {{gol|79}} *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|90+4}} | golovi2 = *[[Daniel Bîrligea|Bîrligea]] {{gol|17}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.459 | sudac = [[Michael Oliver (sudac)|Michael Oliver]] ([[Nogometni savez Engleske|Engleska]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Austrija – Bosna i Hercegovina|Austrija – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 18. novembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|AUT}} | rezultat =1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044343/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 =*[[Michael Gregoritsch|Gregoritsch]] {{gol|77}} | golovi2 =*[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|12}} | stadion = [[Stadion "Ernst Happel"]] | lokacija = [[Beč]], Austrija | gledalaca = | sudac = [[João Pinheiro]] ([[Nogometni savez Portugala|Portugal]]) | ishod = N }} === 2026. === {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Vels|Vels – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 - baraž|Kvalifikacije za SP 2026 – baraž]] | datum = 26. mart | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|WAL}} | rezultat = 1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2047075--wales-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Daniel James (nogometaš)|D. James]] {{gol|51}} | golovi2 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|86}} | jedanaesterci1 = *[[Harry Wilson (nogometaš, rođen 1997)|Wilson]] {{pengol}} *[[Mark Harris (velški nogometaš)|Harris]] {{pengol}} *[[Brennan Johnson|Johnson]] {{penpromašaj}} *[[Neco Williams|Williams]] {{penpromašaj}} | jedanaesterci2 = *{{penpromašaj}} [[Ermedin Demirović|Demirović]] *{{pengol}} [[Haris Tabaković|Tabaković]] *{{pengol}} [[Ivan Bašić|Bašić]] *{{pengol}} [[Amir Hadžiahmetović|Hadžiahmetović]] *{{pengol}} [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] | jedanaesterci = 2–4 | stadion = [[Stadion "Cardiff City"]] | lokacija = [[Cardiff]], Vels | gledalaca = 32.487 | sudac = [[István Kovács (sudac)|István Kovács]] ([[Nogometni savez Rumunije|Rumunija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Italija|Bosna i Hercegovina – Italija]] | runda = [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 - baraž|Kvalifikacije za SP 2026 – baraž]] | datum = 31. mart | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2047082/ | tim2 = {{NOG|ITA}} | golovi1 = *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|79}} | golovi2 = *[[Moise Kean|Kean]] {{gol|15}} | jedanaesterci1 = *[[Benjamin Tahirović|Tahirović]] {{pengol}} *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{pengol}} *[[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{pengol}} *[[Esmir Bajraktarević|Bajraktarević]] {{pengol}} | jedanaesterci2 = *{{penpromašaj}} [[Pio Esposito|Esposito]] *{{pengol}} [[Sandro Tonali|Tonali]] *{{penpromašaj}} [[Bryan Cristante|Cristante]] | jedanaesterci = 4–1 | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 9.500 <ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2026/2047082_FR.pdf |title=Full Time Report KO Play-offs – Bosnia and Herzegovina v Italy |publisher=UEFA |date=31. 3. 2026 |access-date=31. 3. 2026}}</ref> | sudac = [[Clément Turpin]] ([[Nogometni savez Francuske|Francuska]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Sjeverna Makedonija|Bosna i Hercegovina – Sjeverna Makedonija]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 29. maj | vrijeme = {{UTZ|20:30|+2}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 0–0 | tim2 = {{NOG|SMK}} | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/friendlies/match/2048309--bosnia-and-herzegovina-vs-north-macedonia/ | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | stadion = [[Stadion "Asim Ferhatović Hase"]] | gledalaca = 28.961 | sudac = [[Rade Obrenović]] ([[Nogometni savez Slovenije|Slovenija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Panama|Panama – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 6. juni | vrijeme = {{UTZ|14:00|−5}} | tim1 = {{NOG-D|PAN}} | rezultat = 1–1 | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/cesdwwnxbc5fmajgroc0hqzy2/dezv8l0fzgcxtejl0dwmy1gyc/2m1wojm5bt709wu4kugtytxqs/9xhggrpjt1ekjbsxslvrprhg4 | golovi1 = *[[Jiovany Ramos|Ramos]] {{gol|45+2}} | golovi2 = *[[Nikola Katić|Katić]] {{gol|24}} | lokacija = [[Saint Louis]], Sjedinjene Američke Države | stadion = [[Energizer Park]] | gledalaca = 20.000 | sudac = [[Luis Enrique Santander]] ([[Nogometni savez Meksika|Meksiko]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kanada|Kanada – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 12. juni | vrijeme = {{UTZ|15:00|−4}} | tim1 = {{NOG-D|CAN}} | rezultat = 1–1 | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 | golovi1 = *[[Cyle Larin|Larin]] {{goal|78}} | golovi2 = *[[Jovo Lukić|Lukić]] {{goal|21}} | lokacija = [[Toronto]], Kanada | stadion = [[BMO Field]] | gledalaca = 43.002 | sudac = [[Facundo Tello]] ([[Nogometni savez Argentine|Argentina]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švicarska|Švicarska – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 18. juni | vrijeme = {{UTZ|12:00|−7}} | tim1 = {{NOG-D|SUI}} | rezultat = | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Inglewood, Kalifornija|Inglewood]], Sjedinjene Američke Države | stadion = [[Stadion "SoFi"]] | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Katar|Bosna i Hercegovina – Katar]] | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 24. juni | vrijeme = {{UTZ|12:00|−7}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = | tim2 = {{NOG|QAT}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Seattle]], Sjedinjene Američke Države | stadion = [[Lumen Field]] | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Poljska|Poljska – Bosna i Hercegovina]] | datum = 25. septembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+2}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2048013/ | tim1 = {{NOG-D|POL}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Nacionalni stadion (Varšava)|stadion Narodowy]] | lokacija = [[Varšava]], Poljska | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Rumunija – Bosna i Hercegovina]] | datum = 28. septembar | vrijeme = {{UTZ|21:45|+3}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047984/ | tim1 = {{NOG-D|ROU}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Arena Națională]] | lokacija = [[Bukurešt]], Rumunija | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švedska|Bosna i Hercegovina – Švedska]] | datum = 2. oktobar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+2}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047964/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|SWE}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Poljska|Bosna i Hercegovina – Poljska]] | datum = 5. oktobar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+2}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047939/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|POL}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švedska|Švedska – Bosna i Hercegovina]] | datum = 14. novembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+1}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | report = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047890/ | tim1 = {{NOG-D|SWE}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Nationalarenan]] | lokacija = [[Solna]], Švedska | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Bosna i Hercegovina – Rumunija]] | datum = 17. novembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+1}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | report = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047917/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|ROU}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = | sudac = | ishod = }} == Stručni štab == === Trenutni stručni štab === {| class="wikitable" |- ! width=150| Pozicija ! width=200| Ime i prezime |- | Selektor | {{ZD|BIH}} [[Sergej Barbarez]] |- | rowspan="3" | Pomoćnici | {{ZD|BIH}} [[Zlatan Bajramović]] |- | {{ZD|BIH}} [[Mirko Hrgović]] |- | {{ZD|BIH}} [[Ninoslav Milenković]] |- | Trener golmana | {{ZD|BIH}} [[Kenan Hasagić]] |- | Kondicioni trener | {{ZD|BIH}} Marko Čavka |- | | {{ZD|BIH}} Siniša Mrkobrada |- | Skauti | {{ZD|BIH}} [[Saša Papac]] |- | rowspan="2" | Video analitičari | {{ZD|FIN}} [[Rasmus Jansson]] |- | {{ZD|SRB}} Jasmin Kolašinac |- | rowspan="2" |Doktori | {{ZD|BIH}} Adnan Hadžimuratović |- | {{ZD|BIH}} Reuf Karabeg |- | rowspan="2" |Fizoterapeuti | {{ZD|BIH}} Ismar Hadžibajrić |- | {{ZD|BIH}} Radomir Ćosović |- | rowspan="2" | Menadžment | {{ZD|BIH}} Fuad Kečo |- | {{ZD|BIH}} Adem Đipa |- | Tehnički direktor | {{ZD|BIH}} [[Emir Spahić]] |- | Sekretar | {{ZD|BIH}} [[Darko Ljubojević]] |} === Statistika selektora === {{Selektori nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (statistika)}} == Trenutni sastav == {{Dodatne informacije|Spisak igrača nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} Igrači koji su pozvani za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetsko prvenstvo 2026]].<ref>{{cite web |title=Sergej Barbarez odabrao igrače za Svjetsko prvenstvo |url=https://www.nfsbih.ba/vijesti/nogomet-m/a-reprezentacija-m/sergej-barbarez-odabrao-igrace-za-svjetsko-prvenstvo/ |website=www.nfsbih.ba |access-date=11. 5. 2026 |language=bs |date=11. 5. 2026}}</ref> {{Nogometna reprezentacija početak (golovi)|background=#070db5|color=white}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=1|poz=G|ime=[[Nikola Vasilj]]|dob={{datum rođenja i godine|1995|12|02|df=yes}}|nastupi=27|golovi=0|klub=[[FC St. Pauli|St. Pauli]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=12|poz=G|ime=[[Mladen Jurkas]]|ostalo=|dob={{datum rođenja i godine|2007|10|07|df=yes}}|nastupi=0|golovi=0|klub=[[FK Borac Banja Luka|Borac Banja Luka]]|klubnac=BIH}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=22|poz=G|ime=[[Martin Zlomislić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|08|16|df=yes}}|nastupi=3|golovi=0|klub=[[HNK Rijeka]]|klubnac=HRV}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=2|poz=O|ime=[[Nihad Mujakić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|4|15}}|nastupi=12|golovi=1|klub=[[Gaziantep FK|Gaziantep]]|klubnac=TUR}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=3|poz=O|ime=[[Dennis Hadžikadunić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|7|09}}|nastupi=32|golovi=0|klub=[[UC Sampdoria|Sampdoria]]|klubnac=ITA}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=4|poz=O|ime=[[Tarik Muharemović]]|dob={{datum rođenja i godine|2003|2|28}}|nastupi=15|golovi=1|klub=[[US Sassuolo Calcio|Sassuolo]]|klubnac=ITA}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=5|poz=O|ime=[[Sead Kolašinac]]|dob={{datum rođenja i godine|1993|6|20}}|nastupi=66|golovi=0|klub=[[Atalanta BC|Atalanta]]|klubnac=ITA}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=7|poz=O|ime=[[Amar Dedić]]|dob={{datum rođenja i godine|2002|8|18}}|nastupi=29|golovi=1|klub=[[SL Benfica|Benfica]]|klubnac=POR}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=18|poz=O|ime=[[Nikola Katić]]|dob={{datum rođenja i godine|1996|10|10}}|nastupi=18|golovi=2|klub=[[FC Schalke 04|Schalke 04]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=21|poz=O|ime=[[Stjepan Radeljić]]|dob={{datum rođenja i godine|1997|9|5}}|nastupi=4|golovi=0|klub=[[HNK Rijeka|Rijeka]]|klubnac=HRV}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=24|poz=O|ime=[[Arjan Malić]]|dob={{datum rođenja i godine|2005|08|28}}|nastupi=8|golovi=0|klub=[[SK Sturm Graz|Sturm Graz]]|klubnac=AUT}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=6|poz=V|ime=[[Benjamin Tahirović]]|dob={{datum rođenja i godine|2003|3|3}}|nastupi=29|golovi=2|klub=[[Brøndby IF|Brøndby]]|klubnac=DAN}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=8|poz=V|ime=[[Armin Gigović]]|dob={{datum rođenja i godine|2002|4|6}}|nastupi=21|golovi=1|klub=[[BSC Young Boys|Young Boys]]|klubnac=ŠVI}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=13|poz=V|ime=[[Ivan Bašić]]|dob={{datum rođenja i godine|2002|4|30}}|nastupi=18|golovi=0|klub=[[FK Astana|Astana]]|klubnac=KAZ}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=14|poz=V|ime=[[Ivan Šunjić]]|dob={{datum rođenja i godine|1996|10|9}}|nastupi=12|golovi=0|klub=[[Pafos FC|Pafos]]|klubnac=KIP}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=15|poz=V|ime=[[Amar Memić]]|dob={{datum rođenja i godine|2001|1|20}}|nastupi=14|golovi=1|klub=[[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Plzeň]]|klubnac=ČEŠ}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=16|poz=V|ime=[[Amir Hadžiahmetović]]|dob={{datum rođenja i godine|1997|3|8}}|nastupi=36|golovi=0|klub=[[Hull City AFC|Hull City]]|klubnac=ENG}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=17|poz=V|ime=[[Dženis Burnić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|5|22}}|nastupi=21|golovi=0|klub=[[Karlsruher SC]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=19|poz=V|ime=[[Kerim Alajbegović]]|dob={{datum rođenja i godine|2007|9|21}}|nastupi=11|golovi=1|klub=[[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]]|klubnac=AUT}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=20|poz=V|ime=[[Esmir Bajraktarević]]|dob={{datum rođenja i godine|2005|3|10}}|nastupi=17|golovi=1|klub=[[PSV Eindhoven|PSV]]|klubnac=NIZ}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=26|poz=V|ime=[[Ermin Mahmić]]|dob={{datum rođenja i godine|2005|3|14}}|nastupi=2|golovi=0|klub=[[FC Slovan Liberec|Slovan Liberec]]|klubnac=ČEŠ}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=9|poz=N|ime=[[Samed Baždar]]|dob={{datum rođenja i godine|2004|1|31}}|nastupi=14|golovi=1|klub=[[Real Zaragoza]]|klubnac=ESP}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=10|poz=N|ime=[[Ermedin Demirović]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|3|25}}|nastupi=41|golovi=4|klub=[[VfB Stuttgart]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=11|poz=N|ime=[[Edin Džeko]]|dob={{datum rođenja i godine|1986|3|17}}|nastupi=148|golovi=73|klub=[[FC Schalke 04|Schalke 04]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=23|poz=N|ime=[[Haris Tabaković]]|dob={{datum rođenja i godine|1994|6|20}}|nastupi=10|golovi=4|klub=[[Borussia Mönchengladbach]]|klubnac=NJE}} {{Nogometna reprezentacija igrač (golovi)|br=25|poz=N|ime=[[Jovo Lukić]]|dob={{datum rođenja i godine|1998|11|28|df=yes}}|nastupi=4|golovi=1|klub=[[FC Universitatea Cluj|Universitatea Cluj]]|klubnac=RUM}} |- ! colspan="7" style="background:#070db5" | |- {{Nogometna reprezentacija kraj}} == Statistika igrača == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}}{{Ažurirano|12. juna 2026.}}<ref name="rsssf">{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/bih-recintlp.html|title=Bosnia and Herzegovina - Record International Players|website=[[RSSSF]]|last1=Mamrud|first1=Roberto|access-date=4. 2. 2023|archive-date=27. 11. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127144621/https://www.rsssf.org/miscellaneous/bih-recintlp.html|url-status=live}}</ref> :''Igrači s '''podebljanim imenima''' idalje su aktivni u reprezentaciji.'' === Najviše nastupa === [[Datoteka:20150331_2026_AUT_BIH_2177_Edin_Džeko.jpg|desno|mini|256x256piksel|[[Edin Džeko]] je igrač s najviše nastupa u reprezentaciji Bosne i Hercegovine i najbolji strijelac svih vremena.]] {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="25" |# ! class="unsortable" style="width:160px;" |Igrač ! width="50" |{{Tooltip|BOU|Broj odigranih utakmica}} ! width="50" |{{Tooltip|BPG|Broj postignutih golova}} ! class="unsortable" style="width:100px;" |Karijera |- !1. | align="left" |'''[[Edin Džeko]]''' |'''148''' |73 |2007–trenutno |- !2. | align="left" |[[Miralem Pjanić]] |'''115''' |18 |2008–2024. |- !3. | align="left" |[[Emir Spahić]] |'''94''' |6 |2003–2018. |- !4. | align="left" |[[Zvjezdan Misimović]] |'''85''' |25 |2004–2018. |- !5. | align="left" |[[Vedad Ibišević]] |'''83''' |28 |2007–2018. |- !7. | align="left" |'''[[Sead Kolašinac]]''' |'''66''' |0 |2013–trenutno |- !6. | align="left" |[[Asmir Begović]] |'''63''' |0 |2009–2020. |- !8. | align="left" |[[Haris Medunjanin]] |'''60''' |9 |2009–2018. |- !9. | align="left" |[[Senad Lulić]] |'''57''' |4 |2008–2017. |- ! rowspan="2" |10. | align="left" |[[Ibrahim Šehić]] |'''55''' |0 |2010–2024. |- | align="left" |[[Edin Višća]] |'''55''' |10 |2010–2020. |} === Najviše golova === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="25" |# ! class="unsortable" style="width:160px;" |Igrač ! width="50" |{{Tooltip|BPG|Broj postignutih golova}} ! width="50" |{{Tooltip|BOU|Broj odigranih utakmica}} ! width="50" |Omjer ! class="unsortable" style="width:100px;" |Karijera |- !1. | align="left" |'''[[Edin Džeko]]''' {{Malo|([[Spisak međunarodnih golova Edina Džeke|spisak]])}} |'''73''' |148 |{{#expr:72/146 round 2}} |2007–trenutno |- !2. | align="left" |[[Vedad Ibišević]] |'''28''' |83 |{{#expr:28/83 round 2}} |2007–2018. |- !3. | align="left" |[[Zvjezdan Misimović]] |'''25''' |85 |{{#expr:25/85 round 2}} |2004–2018. |- !4. | align="left" |[[Elvir Bolić]] |'''22''' |51 |{{#expr:22/51 round 2}} |1996–2006. |- !5. | align="left" |[[Miralem Pjanić]] |'''18''' |115 |{{#expr:18/115 round 2}} |2008–2024. |- !6. | align="left" |[[Sergej Barbarez]] |'''17''' |47 |{{#expr:17/47 round 2}} |1998–2006. |- !7. | align="left" |[[Elvir Baljić]] |'''14''' |38 |{{#expr:14/38 round 2}} |1996–2005. |- !8. | align="left" |[[Zlatan Muslimović]] |'''12''' |30 |{{#expr:12/30 round 2}} |2006–2011. |- !9. | align="left" |[[Edin Višća]] |'''10''' |55 |{{#expr:10/55 round 2}} |2010–2020. |- !10. | align="left" |[[Haris Medunjanin]] |'''9''' |60 |{{#expr:9/60 round 2}} |2009–2018. |} === Najviše sačuvanih mreža === [[Datoteka:20150331_2026_AUT_BIH_2176.jpg|desno|mini|255x255piksel|[[Asmir Begović]] je rekorder Bosne i Hercegovine po broju sačuvanih mreža.]] {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="25" |# ! class="unsortable" width="160px" |Igrač ! width="50" |{{Tooltip|BSM|Broj sačuvanih mreža}} ! width="50" |{{Tooltip|BOU|Broj odigranih utakmica}} ! width="50" |Omjer ! class="unsortable" width="100px" |Karijera |- !1. | align="left" |[[Asmir Begović]] |'''27''' |63 |{{#expr:27/63 round 2}} |2009–2020. |- !2. | align="left" |[[Ibrahim Šehić]] |'''19''' |55 |{{#expr:19/55 round 2}} |2010–2024. |- !3. | align="left" |[[Kenan Hasagić]] |'''13''' |44 |{{#expr:13/44 round 2}} |2002–2011. |- !4. | align="left" |[[Mirsad Dedić]] |'''8''' |27 |{{#expr:8/27 round 2}} |1996–2000. |- !5. | align="left" |'''[[Nikola Vasilj]]''' |'''7''' |27 |{{#expr:7/23 round 2}} |2021–trenutno |- ! rowspan="2" |6. | align="left" |[[Goran Brašnić]] |'''5''' |8 |{{#expr:5/8 round 2}} |2004–2008. |- | align="left" |[[Adnan Gušo]] |'''5''' |23 |{{#expr:5/23 round 2}} |1999–2007. |- ! rowspan="2" |8. | align="left" |[[Tomislav Piplica]] |'''4''' |8 |{{#expr:4/8 round 2}} |2001–2002. |- | align="left" |[[Almir Tolja]] |'''4''' |15 |{{#expr:4/15 round 2}} |2000–2006. |- ! rowspan="2" |10. | align="left" |[[Jasmin Burić]] |'''3''' |3 |{{#expr:3/3 round 2}} |2008–2020. |- | align="left" |[[Kenan Pirić]] |'''3''' |8 |{{#expr:3/8 round 2}} |2018–2024 |} === Kapiteni === {{Ažurirano|12. juna 2026.}} [[Emir Spahić]] bio je kapiten reprezentacije na prvom učešću na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|FIFA Svjetskom prvenstvu]]. Ovo je spisak kapitena Bosne i Hercegovine koji su imali deset ili više utakmica. '''Napomena''': Neki od ostalih igrača koji su bili kapiteni uključuju: [[Mehmed Baždarević]] (2) 1996, [[Meho Kodro]] (5) 1997–1998, [[Vlatko Glavaš]] (1) 1997, [[Suvad Katana]] (2) 1998, [[Elvir Bolić]] (6) 1999–2000, [[Bruno Akrapović]] (4) 1999–2003, [[Hasan Salihamidžić]] (1) 2004, [[Zlatan Bajramović]] (1) 2006, [[Džemal Berberović]] (1) 2007, [[Asmir Begović]] (6) 2011–2020, [[Haris Medunjanin]] (4) 2016–2018, [[Vedad Ibišević]] (1) 2017, [[Miralem Pjanić]] (6) 2019–2021, [[Ermin Bičakčić]] (2) 2019–2024, [[Sead Kolašinac]] (5) 2021–2026, [[Ibrahim Šehić]] (3) 2021–2023, [[Siniša Saničanin]] (1) 2021, [[Eldar Ćivić]] (1) 2021, [[Adnan Kovačević]] (1) 2021, [[Ajdin Nukić]] (1) 2021, [[Smail Prevljak]] (1) 2022, [[Rade Krunić]] (1) 2023, [[Gojko Cimirot]] (1) 2023, [[Ermedin Demirović]] (3) 2024–2025, [[Amar Dedić]] (3) 2025. {| class="wikitable" !Igrač !Period !{{Tooltip|BUK|Broj utakmica kao kapiten}} !Napomene |- |[[Muhamed Konjić]] |1995–2002. |20 |{{Malo|Prvi službeni kapiten reprezentacije.}} |- |[[Mirsad Hibić]] |2000–2003. |14 | |- |[[Sergej Barbarez]] |2004–2006. |20 | |- |[[Emir Spahić]] |2006–2014. |55 |{{Malo|Prvi službeni kapiten tima na velikom turniru ([[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetsko prvenstvo 2014]]).}} |- |[[Zvjezdan Misimović]] |2007–2012. |16 | |- |[[Edin Džeko]] |Od 2014. |77 | |} === Stogodišnji golovi === [[Datoteka:Hasan_Salihamidzic_2006.jpg|mini|[[Hasan Salihamidžić]] postigao je prvi gol za Bosnu i Hercegovinu u oktobru 1996.]]Do 12. juna 2025. Bosna i Hercegovina je postigla 398 golova. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! style="width:50px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |# ! style="width:150px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Datum ! style="width:150px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Strijelac ! style="width:150px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Protivnik ! style="width:50px;background:#000FFF;color:#FBFF00" |Rezultat |- !1. |8. oktobar 1996. | rowspan="2" |[[Hasan Salihamidžić]] | align="left" |{{NOG|Hrvatska}} | style="text-align:center;background:#fdd" |1–4 |- !100. |4. juni 2005. | align="left" |{{NOG|SMR|1862}} | style="text-align:center;background:#dfd" |3–1 |- !200. |29. februar 2012. |[[Vedad Ibišević]] | align="left" |{{NOG|BRA}} | style="text-align:center;background:#fdd" |1–2 |- !300. |3. septembar 2017. |[[Edin Džeko]] | align="left" |{{NOG|GIB}} | style="text-align:center;background:#dfd" |4–0 |} == Nastupi na turnirima == === Svjetsko prvenstvo === {{Glavni|Statistika Bosne i Hercegovine na svjetskim prvenstvima u nogometu}} {{Statistika Bosne i Hercegovine na svjetskim prvenstvima u nogometu}} === Evropsko prvenstvo === {{Glavni|Statistika Bosne i Hercegovine na evropskim prvenstvima u nogometu}} {{Statistika Bosne i Hercegovine na evropskim prvenstvima u nogometu}} === UEFA Liga nacija === {{Glavni|Statistika Bosne i Hercegovine u UEFA Ligi nacija}} {{Statistika Bosne i Hercegovine u UEFA Ligi nacija}} === Ostali turniri === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Turnir !Runda !{{Tooltip|Poz.|Pozicija na turniru}} !{{Tooltip|OU|Odigrano utakmica}} !{{Tooltip|P|Pobjede}} !{{Tooltip|N|Neriješeno}} !{{Tooltip|I|Izgubljeno}} !{{Tooltip|DG|Dati golovi}} !{{Tooltip|PG|Primljeni golovi}} |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|MALE}} [[Dunhill kup Malezija 1997.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|5 |style="background:silver;"|3 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|9 |style="background:silver;"|5 |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|IND}} [[Millennium Super Soccer kup|Millennium Super kup 2001.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|5 |style="background:silver;"|3 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|7 |style="background:silver;"|5 |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|MALE}} [[Merdeka turnir 2001.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|5 |style="background:silver;"|3 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|7 |style="background:silver;"|4 |- |style="text-align: left; background:silver;"|{{ZD|IRN}} [[LG kup 2001 (Iran)|LG kup 2001.]] |style="background:silver;"|Finale |style="background:silver;"|2. |style="background:silver;"|2 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|0 |style="background:silver;"|1 |style="background:silver;"|4 |style="background:silver;"|6 |- |style="text-align: left; background:gold;"|'''{{ZD|JAP}} [[Kirin kup 2016.]]''' |style="background:gold;"|'''Finale''' |style="background:gold;"|'''1.''' |style="background:gold;"|'''2''' |style="background:gold;"|'''1''' |style="background:gold;"|'''1''' |style="background:gold;"|'''0''' |style="background:gold;"|'''4''' |style="background:gold;"|'''3''' |- !UKUPNO !FInale !1. !19 !11 !4 !4 !31 !23 |} == Bosna i Hercegovina na FIFA-inoj rang listi == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine#Bosna i Hercegovina na FIFA-inoj rang listi}}{{Bosna i Hercegovina na FIFA-inoj rang listi}} == Međusobni rezultati == {{Glavni|Statistika nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} {{Međusobni rezultati nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} === Značajne pobjede === [http://www.eloratings.net/Bosnia_Herz.htm Izvor: Rezultati] *<small>Neslužbene utakmice nisu uključene.</small> {| class="wikitable toccolours collapsible" border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="float:left; margin:0.5em;" |- style="background:#cadcfb;" ! Datum ! Utakmica ! Lokacija ! Protivnik ! Rezultat ! Napomena |- | style="text-align:center;"| 10. novembar 1996. | style="text-align:center;"| [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998 (UEFA) - grupa 1|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 1998.]] | style="text-align:center;" | [[Ljubljana]], Slovenija | style="text-align:left;"| {{NOG|SLO}} | style="text-align:center;"| '''2'''–1 |Historijska prva pobjeda u kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo. |- | style="text-align:center;"| 19. august 1998. | style="text-align:center;"| [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000 - grupa 9|Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2000.]] | style="text-align:center;" | [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"| {{NOG|FRO}} | style="text-align:center;"| '''1'''–0 |Historijska prva pobjeda u kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo. |- | style="text-align:center;" | 2. juni 2007. |[[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008 - grupa C|Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2008.]] | style="text-align:center;" | [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;" | {{NOG|TUR}} | style="text-align:center;" | '''3'''–2 | Debitantska utakmica za seniorsku reprezentaciju i prvi međunarodni gol [[Edin Džeko|Edina Džeke]]. |- | style="text-align:center;" | 10. septembar 2008. | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Kvalifikacija za SP u nogometu 2010 (UEFA) - grupa 5|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2010.]] | style="text-align:center;" | [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;" | {{NOG|EST}} | style="text-align:center;" | '''7'''–0 || Najveća pobjeda ikada (bez primljenog gola) |- | style="text-align:center;"| 10. oktobar 2009. | style="text-align:center;" | [[Tallinn]], Estonija | style="text-align:left;"| {{NOG|EST}} | style="text-align:center;"| '''2'''–0 | Kvalifikacija u prvi baraž ([[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010 - baraž|Svjetsko prvenstvo 2010]]) |- | style="text-align:center;"| 7. septembar 2012. | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Kvalifikacije za SP u nogometu 2014 (UEFA) - grupa G|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2014.]] | style="text-align:center;" | [[Vaduz]], Lihtenštajn | style="text-align:left;"| {{NOG|LIE}} | style="text-align:center;"| '''8'''–1 | Najveća pobjeda ikada (sa primljenim golom). |- | style="text-align:center;"| 15. oktobar 2013. | style="text-align:center;" | [[Kaunas]], Litvanija | style="text-align:left;"| {{NOG|LTU}} | style="text-align:center;"| '''1'''–0 | Pobjeda za kvalifikaciju na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.]] |- | style="text-align:center;"| 25. juni 2014. | style="text-align:center;"| [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014 - grupa F|Grupna faza na Svjetskom prvenstvu 2014.]] | style="text-align:center;"| [[Salvador, Bahia|Salvador]], Brazil | style="text-align:left;"| {{NOG|IRN}} | style="text-align:center;"| '''3'''–1 |Historijska prva pobjeda na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|Svjetskom prvenstvu u nogometu]]. |- | style="text-align:center;"| 7. juni 2016. | style="text-align:center;"| [[Kirin kup 2016.]] | style="text-align:center;"| [[Osaka]], Japan | style="text-align:left;"| {{NOG|JPN}} | style="text-align:center;"| '''2'''–1 | Pobjeda u finalu [[Kirin kup 2016.|Kirin kupa 2016]]. |- | style="text-align: center;" |31. mart 2026. | style="text-align: center;" |[[Kvalifikacije za SP u nogometu 2026.|Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2026.]] | style="text-align:center;"|[[Zenica]], Bosna i Hercegovina | style="text-align:left;"|{{NOG|ITA}} | style="text-align:center;"|'''1'''–1<br>{{Malo|('''4'''–1 [[Jedanaesterac|pen.]])}} |Pobjeda u baražu za kvalifikaciju na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026]]. |} {{clear}} == Postignuća == === Prijateljska === * '''[[Dunhill kup Malezija 1997.|Dunhill kup Malezija]]''' ** Viceprvak (1): [[Dunhill kup Malezija 1997.#Rezultati|1997.]] * '''[[Millennium Super Soccer kup]]''' ** Viceprvak (1): [[Millennium Super Soccer kup#Rezultati|2001.]]<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/1010126/sports.htm#head1|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715040316/https://www.telegraphindia.com/1010126/sports.htm#head1|url-status=dead|archive-date=15. 7. 2018|title=Yugoslavia romp to glory|website=telegraphindia.com|publisher=[[The Telegraph (India)|The Telegraph]]|date=25. 1. 2001|access-date=15. 7. 2018}}</ref> * '''[[Turnir Merdeka|Merdeka turnir]]''' ** Viceprvak (1): [[Turnir Merdeka 2001.|2001.]] * '''[[LG kup (nogomet)|LG kup]]''' ** Viceprvak (1): [[LG kup 2001 (Iran)|2001.]] * '''[[Kirin kup]]''' ** '''Šampion (1)''': [[Kirin kup 2016.|2016.]] == Također pogledajte == * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-21]] * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-19]] * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-17]] * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-15]] * [[Ženska nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine]] * [[Ženska nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-19]] * [[Ženska nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-17]] * [[Idol nacije (nagrada)|Idol nacije]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Bosnia and Herzegovina national football team}} * [http://www.nfsbih.ba Zvanična stranica nogometnog saveza Bosne i Hercegovine] * [https://www.uefa.com/european-qualifiers/teams/60094--bosnia-and-herzegovina/ Bosna i Hercegovina] na zvaničnoj stranici UEFA-e * [https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/BIH?gender=men Bosna i Hercegovina] na zvaničnoj stranici FIFA-e {{Evropske nogometne reprezentacije}} {{Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine}} {{Reprezentacije Bosne i Hercegovine}} {{Nogomet u BiH}} {{Sastavi nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine na turnirima}} {{Sportista godine Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:Nogomet u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|*]] [[Kategorija:Evropske nogometne reprezentacije|Bosna i Hercegovina]] [[Kategorija:Dobitnici Šestoaprilske nagrade]] [[Kategorija:Sportski kolektiv godine Bosne i Hercegovine]] du0u156cnlvqdvsn9yx2lf05iyk2lm0 950. 0 9395 3898734 3686480 2026-06-15T07:43:06Z AdnanSa 226 3898734 wikitext text/x-wiki {{godina}}{{Godina u drugim kalendarima}}Godina '''950.''' ('''[[rimski brojevi|CML]]''') bila je [[redovna godina koja počinje u utorak]] u [[julijanski kalendar|julijanskom kalendaru]]. Oznaka 950. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina. == Događaji == {{Proširiti sekciju}} == 950. u temama == === Religija === * Stranica s Jošuom koji predvodi Izraelce, iz Jošuinog svitka, izrađena je u Konstantinopolu. Sada se čuva u Apostolskoj [[Vatikanska biblioteka|vatikanskoj biblioteci]] u Rimu (približan datum). == [[Porođaj|Rođeni]] == * 12. juni – Reizei, japanski car (umro 1011.) * Bernard I, njemački plemić (približan datum) * Dedo I, njemački plemić (približan datum) * Egbert, nadbiskup Triera (približan datum) * Ema od Bloisa, vojvotkinja od Akvitanije (umrla 1003.) * [[Erik Crveni]], nordijski vikinški istraživač (umro 1003.) * Guido iz Andrlehta, kršćanski svetac (umro 1012.) * [[Herbert III od Meauxa|Herbert III]], franački plemić (umro 995.) * [[Ibn Junus]], fatamski astronom (umro 1009.) * Lady Finella, škotska plemkinja (umrla 995.) * Lambert I, francuski plemić (približan datum) * Lotar Udo I, njemački plemić (umro 994.) * Masako, japanska carica supruga (umrla 1000.) * Moninho Viegas, francuski vitez (umro 1022) * Notker III, njemački benediktinski monah (umro 1022) * Odo I (ili Eudes), francuski plemić (umro 996) * Oton I, vojvoda od Koruške (približan datum) * Reginar IV, francuski plemić (približan datum) * Sarolt, velika princeza Ugarske (umrla 1008) * Soběslav, češki plemić (umro 1004) * William I, francuski plemić (približan datum) * Wolbodo, biskup Liègea (približan datum) == [[Smrt|Umrli]] == * 15. januar – Vang Džingčong, kineski general * 7. oktobar – Li, kineska carica supruga * Oktobar – Al-Qahir, abasidski halifa (rođen 899.) * 22. novembar – Lotar II, kralj Italije<ref>[https://www.britannica.com/biography/Lothar-king-of-Italy "Lothar | king of Italy"]. Encyclopedia Britannica</ref> * 24. decembar ** Ši Hongzhao, kineski general ** Vang Zhang, kineski zvaničnik ** Jang Bin, kineski kancelar * Ælfric, biskup Ramsburyja (približan datum) * [[Al-Farabi]], muslimanski filozof (ili 951.) * Hywel Dda ("Dobri"), kralj Walesa * Li Džinquan, kineski general (približan datum) * Ricfried, franački plemić (rođen 845.) * Sunyer, grof Barcelone, Girone i Ausone * Zoltán, veliki princ Mađarske (približan datum) * Dharma Mahadevi, indijska kraljica vladarica == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Normativna kontrola}}{{Commonscat|950|950.}} 1lfdgm5g2ae4zkbclgb91v1fwiaaind Richard Feynman 0 46901 3898733 3898547 2026-06-15T07:31:44Z AdnanSa 226 3898733 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naučnik | ime = Richard Feynman | slika = Richard Feynman 1988.png | opis_slike = Feynman u 1988. | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1918|5|11}} | mjesto_rođenja = [[New York]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1988|2|15|1918|5|11}} | mjesto_smrti = [[Los Angeles]], [[Kalifornija]], SAD | polje = [[Teorijska fizika]] | radna_institucija = [[Univerzitet Cornell]]<br />[[Kalifornijski tehnološki institut]] | alma_mater = [[Masačusetski institut za tehnologiju]] ([[Bachelor of Science|S.B.]])<br />[[Univerzitet Princeton]] ([[Doctor of Philosophy|Ph.D.]]) | doktorski_mentor = [[John Archibald Wheeler]] | doktorski_studenti = {{Plainlist| * [[James M. Bardeen]] * [[Laurie Brown (fizičar)|Laurie Mark Brown]] * [[Thomas Curtright]] * [[Albert Hibbs]] * [[Giovanni Rossi Lomanitz]] * [[George Zweig]] }} | akademski_savjetnici = | uticao_na = | uticali_na_njega = | poznat_po = {{Plainlist| * [[Projekt "Manhattan"]] * [[Nanotehnologija]] * [[Kvantno računarstvo]] * [[Kvantna elektrodinamika]]}} | nagrade = {{Plainlist| * [[Nagrada Albert Einstein]] (1954) * [[Nagrada Ernest Orlando Lawrence|Nagrada E. O. Lawrence]] (1962) * [[Nobelova nagrada za fiziku]] (1965) * [[Članstvo u Kraljevskom društvu]] (1965) * [[Ørstedova medalja]] (1972) * [[Nacionalna medalja za nauku]] (1979)}} | fusnote = }} '''Richard Phillips Feynman''' (11. maj 1918 – 15. februar 1988) bio je [[Sjedinjene Američke Države|američki]] teorijski fizičar.<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/biography/Richard-Feynman|title=Richard Feynman {{!}} Biography & Facts|newspaper=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=18. 9. 2017}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Richard Phillips Feynman|journal=Oxford Reference|url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095816115|language=en|doi=10.1093/oi/authority.20110803095816115}}</ref> Jedan od najutjecajnih američkih fizičara [[20. vijek]]a i jedan od 10 najvećih fizičara<ref name="media.caltech.edu">{{Cite web |url=http://media.caltech.edu/press_releases/12019 |title=Arhivirana kopija |access-date=31. 8. 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321043038/http://media.caltech.edu/press_releases/12019 |archive-date=21. 3. 2012 |url-status=dead }}</ref>. Za svoj rad na kvantnoj elektrodinamici, Feynman je dobio [[Nobelova nagrada za fiziku|Nobelovu nagradu za fiziku]] [[1965]]. godine, zajedno s [[Julian Schwinger|Julianom Schwingerom]] and [[Shin-Ichiro Tomonaga|Shin-Ichirom Tomonagom]], za njihov fundamentalni rad na polju [[kvantna elektrodinamika|kvantne elektrodinamike]] (QED), s dubokim posljedicama za fiziku elementarnih čestica".<ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1965/summary/ "The Nobel Prize in Physics 1965"]. Nobel Foundation.</ref> Također je poznat po svom radu na formulaciji putnog integrala kvantne mehanike, teoriji fizike superfluidnosti pothlađenog tekućeg helija i partonskom modelu. Feynman je razvio slikovnu shemu za matematičke izraze koji opisuju ponašanje subatomskih čestica, koja je kasnije postala poznata kao Feynmanovi dijagrami i još uvijek se široko koristi. Pored toga što je bio nadatnuti predavač i amaterski [[muzičar]], učestvovao je u razvoju [[atomska bomba|atomske bombe]], a bio je kasnije i član odbora koji je istraživao nesreću [[Space Shuttle]]a Challenger. Uz svoj rad u teorijskoj fizici, Feynmanu se pripisuje pionirska uloga u oblasti kvantnog računarstva i uvođenje koncepta nanotehnologije. Bio je profesor teorijske fizike na Kalifornijskom institutu za tehnologiju (California Institute of Technology) na katedri Richarda C. Tolmana. U anketi koju je 1999. godine britanski časopis Physics World proveo među 130 vodećih fizičara širom svijeta, rangiran je kao sedmi najveći fizičar svih vremena.<ref>[https://physicsworld.com/a/physics-past-present-future/ "Physics: past, present, future"]. Physics World.</ref> Također je poznat kroz zbirke svojih anegdota Ralpha Leightona, opisanim u knjigama ''Surely You're Joking, Mr. Feynman!'', ''What Do You Care What Other People Think?'' i ''Tuva or Bust!''. Richard Feynman je bio u mnogim stvarima ekscentrik i slobodni duh. Bio je tema nekoliko [[biografija]], počevši s Genius: The Life and Science of Richard Feynman autora Jamesa Gleicka. Feynman je bio vatreni popularizator fizike kroz knjige i predavanja, uključujući predavanje o [[Nanotehnologija|nanotehnologiji]] „[[There's Plenty of Room at the Bottom]]“ (Mnogo je prostora na dnu) održano na sastanku Američkog fizičkog društva na Caltechu, 29. decembra 1959. godine, gdje razmotra mogućnost neposredne manipulacije pojedinačnih atoma, kao mnogo snažnijeg oblika sintetičke hemije, nego one korištene do tada. Držao je dodiplomska predavanja, "Feynmanova predavanja o fizici" (1961–1964), kao i predavanja za laiku, zabilježena u knjigama Karakter fizičkog zakona (1965) i QED: Čudna teorija svjetlosti i materije (1985). [[Kim Eric Drexler|K. Eric Drexler]] kasnije uzima Feynmanov koncept milijarde malih fabrika, i dodaje ideju da one mogu kopirati same sebe, kontrolisane računarom, umjesto ljudske kontrole. Ovo je Drexler iznio u svojoj knjizi iz 1986: '''Engines of Creation: The Coming Era of Nanotechnology'''. == Popularna kultura == [[Datoteka:Richard-Feynman-bust-NTHU-campus.jpg|alt=A bronze bust with flowers next to it, resting on a stone base|thumb|upright=0.7|Feynmanova bista unutar kampusa Nacionalnog univerziteta Tsing Hua, Tajvan]] Aspekti Feynmanovog života prikazani su u raznim medijima. Portretirao ga je glumac Matthew Broderick u biografskom filmu Infinity iz 1996. godine.<ref>Holden, Stephen (October 4, 1996). [https://www.nytimes.com/1996/10/04/movies/a-man-a-woman-and-an-atomic-bomb.html "A Man, a Woman and an Atomic Bomb"]. The New York Times.</ref> [[Glumac]] Alan Alda angažovao je dramskog pisca Petera Parnella da napiše predstavu s dva lika o izmišljenom danu u Feynmanovom životu, smještenom dvije godine prije Feynmanove smrti. Predstava QED, premijerno je izvedena u Mark Taper Forumu u Los Angelesu 2001. godine, a kasnije je predstavljena u Vivian Beaumont Theatreu na [[Broadway]]u, a u obje produkcije Alda je glumio Richarda Feynmana. Real Time Opera je premijerno izvela svoju operu Feynman na Festivalu kamerne muzike Norfolk (Connecticut) u junu 2005. godine. Godine 2011. Feynman je bio tema biografskog grafičkog romana pod nazivom jednostavno Feynman, koji je napisao Jim Ottaviani, a ilustrovao Leland Myrick. Godine 2013, Feynmanovu ulogu u Rogersovoj komisiji dramatizirao je [[BBC]] u filmu The Challenger (američki naslov: The Challenger Disaster), s Williamom Hurtom u ulozi Feynmana. Godine 2016. Oscar Isaac je javno pročitao Feynmanovo ljubavno pismo pokojnoj Arline iz 1946. godine. U američkom filmu Oppenheimer iz 2023. godine, u režiji Christophera Nolana, a zasnovanom na Američkom Prometeju, Feynmana glumi glumac Jack Quaid.<ref>[https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2023/07/oppenheimer-cast-actors-vs-real-people "The Cast of 'Oppenheimer' and the Real People They Play"]. Vanity Fair. July 20, 2023.</ref> ==Bibliografija== ===Odabrani naučni radovi=== *{{cite book|title=Selected Papers of Richard Feynman: With Commentary|first=Richard P.|last=Feynman|editor=Laurie M. Brown|publisher=World Scientific|series=20th Century Physics|year=2000|isbn=978-9810241315|url=https://archive.org/details/selectedpapersof0000feyn}} *{{cite book|first=Richard P.|last=Feynman|title=The Principle of Least Action in Quantum Mechanics|year=1942|series=Ph.D. Dissertation, Princeton University|publisher=World Scientific (with title "Feynman's Thesis: a New Approach to Quantum Theory")|publication-date=2005|editor=Laurie M. Brown|isbn=978-9812563804|url=https://archive.org/details/feynmansthesisne00feyn_0}} *{{cite journal|author1-link=John A. Wheeler|first1=John A.|last1=Wheeler|first2=Richard P.|last2= Feynman|title= Interaction with the Absorber as the Mechanism of Radiation|journal= [[Rev. Mod. Phys.]]|volume= 17|pages=157–181|year=1945|doi=10.1103/RevModPhys.17.157|bibcode = 1945RvMP...17..157W|issue=2–3 }} *{{cite book|first=Richard P.|last=Feynman|osti=4341197|title=A Theorem and its Application to Finite Tampers|publisher=[[Los Alamos National Laboratory|Los Alamos Scientific Laboratory]], [[United States Atomic Energy Commission|Atomic Energy Commission]]|year=1946}} *{{cite book|first1=Richard P.|last1=Feynman|author2-link=Thomas A. Welton|first2=T. A.|last2= Welton|osti=4381097|title=Neutron Diffusion in a Space Lattice of Fissionable and Absorbing Materials|publisher=[[Los Alamos National Laboratory|Los Alamos Scientific Laboratory]], [[United States Atomic Energy Commission|Atomic Energy Commission]]|year=1946}} *{{cite book|first1=Richard P.|last1=Feynman|author2-link=Nicholas Metropolis|last2=Metropolis|first2= N.|author3-link=Edward Teller|first3=E.|last3= Teller|osti=4417654|title=Equations of State of Elements Based on the Generalized Fermi-Thomas Theory|publisher=[[Los Alamos National Laboratory|Los Alamos Scientific Laboratory]], [[United States Atomic Energy Commission|Atomic Energy Commission]]|year=1947}} *{{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=Space-time approach to non-relativistic quantum mechanics|journal= [[Rev. Mod. Phys.]]|volume= 20|pages= 367–387|year=1948a|doi=10.1103/RevModPhys.20.367|bibcode = 1948RvMP...20..367F|issue=2 }} *{{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title= Relativistic Cut-Off for Quantum Electrodynamics|journal=[[Physical Review]]|volume= 74|pages=1430–1438|year=1948b|doi=10.1103/PhysRev.74.1430|bibcode = 1948PhRv...74.1430F|issue=10 }} *{{cite journal|author1-link=John A. Wheeler|first1=John A.|last1=Wheeler|first2=Richard P.|last2= Feynman|title= Classical Electrodynamics in Terms of Direct Interparticle Action|journal= [[Rev. Mod. Phys.]]|volume= 21|pages=425–433|year=1949|doi=10.1103/RevModPhys.21.425|bibcode = 1949RvMP...21..425W|issue=3 }} *{{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title= The theory of positrons|journal= [[Phys. Rev.]]|volume= 76|pages= 749–759|year=1949|doi=10.1103/PhysRev.76.749|bibcode = 1949PhRv...76..749F|issue=6 }} *{{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=Space-Time Approach to Quantum Electrodynamic|journal=[[Phys. Rev.]]|volume= 76|pages=769–789|year=1949b|doi=10.1103/PhysRev.76.769|bibcode = 1949PhRv...76..769F|issue=6 }} *{{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=Mathematical formulation of the quantum theory of electromagnetic interaction|journal= [[Phys. Rev.]]|volume= 80|pages= 440–457|year=1950|doi=10.1103/PhysRev.80.440|bibcode = 1950PhRv...80..440F|issue=3 }} *{{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title= An Operator Calculus Having Applications in Quantum Electrodynamics|journal= [[Phys. Rev.]]|volume= 84|pages=108–128|year=1951|doi=10.1103/PhysRev.84.108|bibcode = 1951PhRv...84..108F }} *{{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title= The λ-Transition in Liquid Helium|journal= [[Phys. Rev.]]|volume= 90|pages=1116–1117|year=1953|doi=10.1103/PhysRev.90.1116.2|bibcode = 1953PhRv...90.1116F|issue=6 }} *{{cite book|first1=Richard P.|last1=Feynman|author2-link=Frederic de Hoffmann|last2=de Hoffmann|first2= F.|author3-link=Robert Serber|last3=Serber|first3=R.|osti=4354998|title=Dispersion of the Neutron Emission in U235 Fission|publisher=[[Los Alamos National Laboratory|Los Alamos Scientific Laboratory]], [[United States Atomic Energy Commission|Atomic Energy Commission]]|year=1955}} *{{cite journal|pmid = 17774518|last=Feynman|first=Richard P.|publication-date=24. 2. 1956|year=1956|title=Science and the Open Channel |url = https://archive.org/details/sim_science_1956-02-24_123_3191/page/n1|volume=123|issue=3191|periodical=[[Science (journal)|Science]]|page=307|doi = 10.1126/science.123.3191.307|bibcode = 1956Sci...123..307F }} *{{cite journal|first1=M.|last1=Cohen| first2=Richard P.|last2= Feynman|title=Theory of Inelastic Scattering of Cold Neutrons from Liquid Helium|journal= [[Phys. Rev.]]|volume= 107|pages=13–24|year=1957|doi=10.1103/PhysRev.107.13|bibcode = 1957PhRv..107...13C }} *{{cite journal|first1=Richard P.|last1=Feynman|first2= F. L.|last2= Vernon|first3= R.W.|last3=Hellwarth|title=Geometric representation of the Schrödinger equation for solving maser equations|journal=J. Appl. Phys|year=1957|doi=10.1063/1.1722572|volume=28|page=49|bibcode = 1957JAP....28...49F }} *{{cite web|last=Feynman|first=Richard P.|url=http://www.its.caltech.edu/~feynman/plenty.html|title=Plenty of Room at the Bottom|publisher=Presentation to American Physical Society|year=1959|access-date=2. 8. 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20100211190050/http://www.its.caltech.edu/~feynman/plenty.html|archive-date=11. 2. 2010|url-status=dead}} *{{cite journal|pmid = 13889186|last1=Edgar|first1=R. S.|last2=Feynman|first2=Richard P.|last3=Klein|first3=S.|last4=Lielausis|first4=I. |publication-date=februar 1962|year=1962|title=Mapping experiments with r mutants of bacteriophage T4D |volume=47|periodical=[[Genetics (journal)|Genetics]]|pages=179–86|last5 = Steinberg|first5 = CM|pmc = 1210321}} *{{cite journal|pmid = 17791121|last=Feynman|first=Richard P.|publication-date=12. 8. 1966|year=1966 |title=The Development of the Space-Time View of Quantum Electrodynamics |url = https://archive.org/details/sim_science_1966-08-12_153_3737/page/698|volume=153|issue=3737|periodical=[[Science (journal)|Science]]|pages=699–708|doi = 10.1126/science.153.3737.699|bibcode = 1966Sci...153..699F }} *{{cite journal|pmid = 17778830|last=Feynman|first=Richard P.|publication-date=15. 2. 1974|year=1974a|title=Structure of the proton |volume=183|issue=4125|periodical=[[Science (journal)|Science]]|pages=601–610|doi = 10.1126/science.183.4125.601|bibcode = 1974Sci...183..601F }} *{{cite journal|url=http://calteches.library.caltech.edu/51/02/CargoCult.pdf|format=PDF|title=Cargo Cult Science|author=Feynman, Richard P.|journal=Engineering and Science|volume=37|issue=7|year=1974|access-date=2. 8. 2011|archive-date=4. 3. 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090304000024/http://calteches.library.caltech.edu/51/02/CargoCult.pdf|url-status=dead}} *{{cite journal|pmid = 9897894|last=Feynman|first=Richard P.|last2=Kleinert|first2=Hagen|author2-link=Hagen Kleinert|publication-date=decembar 1986|year=1986|title=Effective classical partition functions|volume=34|issue=6|periodical=Phys. Rev., A|pages=5080–5084|doi = 10.1103/PhysRevA.34.5080|bibcode = 1986PhRvA..34.5080F }} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat}} * http://www.feynmanlectures.caltech.edu/ Feynman-ova predavanja na Caltech-u {{Richard Feynman}} {{Nobelova nagrada za fiziku}} {{stub-nobel}} {{DEFAULTSORT:Feynman, Richard}} [[Kategorija:Američki fizičari]] [[Kategorija:Dobitnici Nobelove nagrade za fiziku]] [[Kategorija:Rođeni 1918.]] [[Kategorija:Umrli 1988.]] [[Kategorija:Inozemni članovi Kraljevskog društva]] [[Kategorija:Kvantni fizičari]] [[Kategorija:Eksperimentalni fizičari]] [[Kategorija:Richard Feynman| ]] [[Kategorija:Jevreji]] [[Kategorija:Biografije, New York]] [[Kategorija:Američki teorijski fizičari]] qhcvs7zzzyhgb8pgji01ex3oz90kb9q Zastava Slovačke 0 56928 3898723 3207508 2026-06-15T01:26:38Z Bosancica by MK 173186 Revidiran cijeli tekst, a novi preveden sa Wikipedia en 3898723 wikitext text/x-wiki {{Infokutija zastava | naslov = Slovačka | slika = Flag of Slovakia.svg | veličina_slike = 200px | noborder = | alt = Zastava Slovačke | opis_slike = | članak = | nadimak = Zastava Slovačke Republike | ostali_nadimci = | korištenje = [[Nacionalna zastava]] | simbol = {{FIAV|normal}} | proporcije = 2:3 | usvojena = 23. novembar 1938. <small>(samo trobojka)</small><br>3. septembar 1992. <small>(trenutni dizajn)</small> | dizajn = Horizontalna trobojka sa bijelom, plavom i crvenom bojom, sa [[Grb Slovačke|državnim grbom]] pomjerenim prema jarbolu. | dizajner = [[Ladislav Čisárik]]<ref name="Teraz_2017">{{cite web |title=Zomrel autor výtvarného spracovania štátnych symbolov SR |url=https://www.teraz.sk/slovensko/zomrel-autor-vytvarneho-spracovania-symb/273523-clanok.html |website=Teraz.sk |date=3. 8. 2017 |access-date=15. 6. 2026 |language=sk}}</ref> i Ladislav Vrtel<ref name="Teraz_2017" /> }} '''[[Zastava]] [[Slovačka|Slovačke]]''' je nastala nakon raspada [[Čehoslovačka|Čehoslovačke]], kad je [[Slovačka]] prihvatila svoju vlastitu zastavu, dok je [[Češka]] zadržala čehoslovačku zastavu. Trenutni oblik nacionalne zastave [[Slovačka|Slovačke Republike]] ({{sk|Vlajka Slovenskej republiky}}) usvojen je [[Ustav Slovačke|Ustavom Slovačke]], koji je stupio na snagu 3. septembra 1992. Zastava Slovačke, kao i zastave mnogih drugih [[Slaveni|slavenskih]] država, koristi [[panslavenske boje]] – [[bijela|bijelu]], [[plava|plavu]] i [[crvena|crvenu]]. Na strani uz koplje ([[Veksilološki rječnik|hoist strana]]) nalazi se državni [[grb Slovačke]]. == Historija == Zastava Slovačke u svom današnjem obliku, ali s drugačijim grbom ili bez grba, može se pratiti još od revolucionarne 1848, kada su se [[Slovaci]] borili za nezavisnost od [[Mađari|Mađara]]. Također je bila u poluzvaničnoj upotrebi u [[Čehoslovačka|Čehoslovačkoj]] prije [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], kao i u [[Slovačka Republika (1939–1945)|Slovačkoj Republici]] tokom Drugog svjetskog rata.<ref name="Britannica_Slovakia">{{cite web |title=Flag of Slovakia |url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Slovakia |website=Encyclopædia Britannica |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> Godine 1990. Ministarstvo unutrašnjih poslova povjerilo je slikaru i heraldičkom umjetniku [[Ladislav Čisárik|Ladislavu Čisáriku]] te stručnjaku za [[Heraldika|heraldiku]] Ladislavu Vrtelu izradu novog državnog grba i nacionalne zastave.<ref name="Teraz_2017" /><ref name="Sme_2017">{{cite web |title=Zomrel autor slovenských národných symbolov Ladislav Čisárik ml. |url=https://domov.sme.sk/c/20618454/zomrel-autor-slovenskych-narodnych-symbolov-ladislav-cisarik-ml.html |website=Sme.sk |date=3. 8. 2017 |access-date=15. 6. 2026 |language=sk}}</ref><ref name="Spectator_2022">{{cite web |title=How the national emblem appeared – including so far secret communism designs |url=https://spectator.sme.sk/politics-and-society/c/22851419/how-the-national-emblem-appeared-including-so-far-secret-communism-designs.html |website=The Slovak Spectator |date=2. 3. 2022 |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> U oblikovanju savremenog [[grb Slovačke|grba]] i zastave Slovačke oslonili su se na postojeći grb iz 14. vijeka koji se koristio u okviru nekadašnjeg [[Grb Mađarske|Kraljevstva Ugarske]]. Prilikom izrade novog rješenja, Čisárik i Vrtel odlučili su trostruko uvećati dvostruki krst kako bi naglasili njegov značaj kao nacionalnog simbola. Pored državnog grba i nacionalne zastave, osmislili su i novi predsjednički standard, u kojem dvostruki krst također zauzima središnje mjesto.<ref name="Teraz_2017" /><ref name="Sme_2017" /> Nova zastava usvojena je 1. marta 1990. kao zastava [[Slovačka|Slovačke Republike]] unutar [[Čehoslovačka|Čehoslovačke]]. U početku je bila bez grba koji su osmislili Čisárik i Vrtel. Državni grb dodat je 3. septembra 1992, neposredno prije stjecanja nezavisnosti Slovačke. Nakon proglašenja nezavisnosti, u februaru 1993. donesen je poseban zakon kojim su precizno definisani izgled, proporcije i druge karakteristike zastave. == Dizajn == Prva slovačka trobojnica bez grba, koja se koristila od revolucionarne 1848, bila je inspirisana zastavom [[Rusija|Rusije]], pri čemu su se nijanse [[plava|plave]] i [[crvena|crvene]] boje razlikovale od ruskog uzora. Kako bi se zastava jasnije razlikovala od drugih slavenskih trobojnica, [[Ustav Slovačke|Ustavom Slovačke]] iz septembra 1992. na strani uz koplje dodat je državni [[grb Slovačke]], obrubljen uskim bijelim rubom. Slovačka zastava ubraja se među nacionalne zastave koje sadrže otvoreno prikazane hrišćanske simbole, prije svega dvostruki krst prikazan na državnom grbu.<ref name="BrandingTheNations_Flags">{{cite web |title=Flags, for God’s Sake! |url=https://www.brandingthenations.com/blog/flagsforgodssake |website=Branding the Nations |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> {{Clearleft}} {| class=wikitable style="text-align:center;width:fit-content" |- ! Konstrukcijski nacrt ! Šema boja<ref>{{cite web |url=https://www.vlada.gov.sk/slovensko/statna-vlajka/ |title=Štátna vlajka |language=sk |publisher=Government of Slovakia |access-date=December 3, 2024 }}</ref> ! style="background:#FFFFFF; width:100px; color:black;" | Bijela ! style="background:#254AA5; width:100px; color:white;" | Plava ! style="background:#ED1C24; width:100px; color:white;" | Crvena |- | rowspan=3|[[Datoteka:Flag of Slovakia (construction sheet).svg|320px]] || [[CMYK]] || 0, 0, 0, 0 || 100, 80, 0, 0 || 0, 100, 100, 0 |- |[[Web-boje|HEX]] |#FFFFFF |#254AA5 |#ED1C24 |- |[[RGB model boja|RGB]] |255, 255, 255 |37, 74, 165 |237, 28, 36 |} == Galerija slika == <gallery> Datoteka:Flags of Slovakia.jpg|Niz slovačkih zastava na jarbolima Datoteka:Vertical Slovak Flag Logan Square Philadelphia 30 Jul 2022.jpg|Ispravan vertikalni prikaz slovačke zastave (s rotiranim grbom) Datoteka:EU and Slovakia flags.jpg|Slovačka zastava i [[Zastava Evropske unije|zastava Evropske unije]] često se viđaju zajedno ispred zgrada vlade Datoteka:Slovak International Air Fest 2012 - AFRC -15.jpg|Zastava Slovačke na vojnoj uniformi Datoteka:Jill Biden met with Zuzana Čaputová at the Grassalkovich Palace in 2022 (1).jpg|Predsjednička zastava Slovačke Republike (u sredini) zajedno sa slovačkim zastavama i zastavama Evropske unije </gallery> == Predsjednička zastava == <gallery> Datoteka:Flag of the President of Czechoslovakia (1918-1939, 1945-1960).svg|{{FIAV|historical}}Predsjednička zastava [[Čehoslovačka|Čehoslovačke]]<br/>(1918–1939)<br/>(1945–1960) Datoteka:Flag of the President of Slovakia (1939-1945).svg|{{FIAV|historical|}}Predsjednička zastava [[Prva Slovačka Republika|Prve Slovačke Republike]]<br/>(1939–1945) Datoteka:Flag_of_the_President_of_Czechoslovakia_(1960-1990).svg|{{FIAV|historical}}Predsjednička zastava [[Čehoslovačka Socijalistička Republika|Čehoslovačke Socijalističke Republike]]<br/>(1960–1990) Datoteka:Flag of the President of Czechoslovakia (1990-1992).svg|{{FIAV|historical}}Predsjednička zastava [[Češka i Slovačka Federativna Republika|Češke i Slovačke Federativne Republike]]<br/>(1990–1992) Datoteka:Flag of the President of Slovakia.svg|Predsjednička zastava [[Slovačka|Slovačke Republike]]<br/>(od 1993) </gallery> == Historijske zastave == {{gallery|width=120|height=120|noborder=yes|whitebg=no ||{{FIAV|historical|}}Zastava [[Nitranska kneževina|Nitranske kneževine]] |Datoteka:Slovenská_vlajka_1848.png|{{FIAV|historical|}}Slovačka zastava predložena u dokumentu ''[[Zahtjevi slovačkog naroda]]''<br/>(1848) |Datoteka:Slovenská_vlajka_1848_z.png|{{FIAV|historical|}}Zastava korištena tokom [[Slovački ustanak 1848–1849.|Slovačkog ustanka]]<br/>(1848–1849) |Datoteka:Slovenská vlajka 1848-1849.png|{{FIAV|historical|}}Jedna od popularnijih zastava koju su koristili slovački dobrovoljci tokom [[Slovački ustanak 1848–1849.|Slovačkog ustanka 1848]]. Zastave iz ovog perioda prvi put su uvele plavu boju u slovačku zastavu, nakon [[Sveslavenski kongres u Pragu|Slavenskog kongresa]]. Korištena i kao zastava [[Slovačko narodno vijeće (1848–1849)|Slovačkog narodnog vijeća]]<br/>(1848–1849) |Datoteka:Slovensk%C3%A1_vlajka_1849.png|{{FIAV|historical|}}Još jedna zastava korištena tokom [[Slovački ustanak 1848–1849.|Slovačkog ustanka]]<br/>(1848–1849) |Datoteka:Socialist red flag.svg|{{FIAV|historical|}}Zastava [[Slovačka Sovjetska Republika|Slovačke Sovjetske Republike]]<br/>(1919) |Datoteka:Flag of Bohemia.svg|{{FIAV|historical|}}Prva zastava [[Prva Čehoslovačka Republika|Čehoslovačke]]<br/>(1918–1920) |Datoteka:Flag of Czechoslovakia.svg|{{FIAV|historical|}} Zastava [[Čehoslovačka|Čehoslovačke]]<br/>(1920–1939)<br/>(1945–1992)<br/>[[Privremena vlada Čehoslovačke|Čehoslovačka vlada u egzilu]]<br/>(1939–1945) |Datoteka:War ensign of the First Slovak Republic.svg|{{FIAV|historical|}}[[Ratna zastava]] [[Prva Slovačka Republika|Prve Slovačke Republike]], koju su koristile vojne snage ove države<br/>(1939–1945) |Datoteka:Flag of First Slovak Republic 1939-1945.svg|{{FIAV|historical|}}Službena zastava<br/>[[Autonomna zemlja Slovačka|Autonomne slovačke zemlje]] unutar [[Druga Čehoslovačka Republika|Druge Čehoslovačke Republike]]<br/>(1938–1939)<br/>[[Prva Slovačka Republika]]<br/>(1939–1945)<br/>[[Slovačka Socijalistička Republika]] unutar [[Čehoslovačka Socijalistička Republika|Čehoslovačke Socijalističke Republike]]<br/>(1969–1990)<br/>[[Slovačka Socijalistička Republika (1969–1990)/Slovačka Republika (1990–1992)|Slovačke Republike]] unutar [[Češka i Slovačka Federativna Republika|Češke i Slovačke Federativne Republike]]<br/>(1990–1992) }} == Također pogledajte == * [[Grb Slovačke]] * [[Panslavenske boje]] == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{Commonscat|Flags of Slovakia}} {{Zastave Evrope}} {{Slovačka po temama}} [[Kategorija:Zastave država|Slovačka]] [[Kategorija:Slovačka]] lv8sdvg61pc0anc4t0wz36ceqkigos7 3898724 3898723 2026-06-15T01:29:55Z Bosancica by MK 173186 3898724 wikitext text/x-wiki {{Infokutija zastava | naslov = Slovačka | slika = Flag of Slovakia.svg | veličina_slike = 200px | noborder = | alt = Zastava Slovačke | opis_slike = | članak = | nadimak = Zastava Slovačke Republike | ostali_nadimci = | korištenje = [[Nacionalna zastava]] | simbol = {{FIAV|normal}} | proporcije = 2:3 | usvojena = 23. novembar 1938. <small>(samo trobojka)</small><br>3. septembar 1992. <small>(trenutni dizajn)</small> | dizajn = Horizontalna trobojka sa bijelom, plavom i crvenom bojom, sa [[Grb Slovačke|državnim grbom]] pomjerenim prema jarbolu. | dizajner = [[Ladislav Čisárik]]<ref name="Teraz_2017">{{cite web |title=Zomrel autor výtvarného spracovania štátnych symbolov SR |url=https://www.teraz.sk/slovensko/zomrel-autor-vytvarneho-spracovania-symb/273523-clanok.html |website=Teraz.sk |date=3. 8. 2017 |access-date=15. 6. 2026 |language=sk}}</ref> i Ladislav Vrtel<ref name="Teraz_2017" /> }} '''[[Zastava]] [[Slovačka|Slovačke]]''' je nastala nakon raspada [[Čehoslovačka|Čehoslovačke]], kad je [[Slovačka]] prihvatila svoju vlastitu zastavu, dok je [[Češka]] zadržala čehoslovačku zastavu. Trenutni oblik nacionalne zastave [[Slovačka|Slovačke Republike]] ({{sk|Vlajka Slovenskej republiky}}) usvojen je [[Ustav Slovačke|Ustavom Slovačke]], koji je stupio na snagu 3. septembra 1992. Zastava Slovačke, kao i zastave mnogih drugih [[Slaveni|slavenskih]] država, koristi [[panslavenske boje]] – [[bijela|bijelu]], [[plava|plavu]] i [[crvena|crvenu]]. Na strani uz koplje ([[Veksilološki rječnik|hoist strana]]) nalazi se državni [[grb Slovačke]]. == Historija == Zastava Slovačke u svom današnjem obliku, ali s drugačijim grbom ili bez grba, može se pratiti još od revolucionarne 1848, kada su se [[Slovaci]] borili za nezavisnost od [[Mađari|Mađara]]. Također je bila u poluzvaničnoj upotrebi u [[Čehoslovačka|Čehoslovačkoj]] prije [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], kao i u [[Slovačka Republika (1939–1945)|Slovačkoj Republici]] tokom Drugog svjetskog rata.<ref name="Britannica_Slovakia">{{cite web |title=Flag of Slovakia |url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Slovakia |website=Encyclopædia Britannica |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> Godine 1990. Ministarstvo unutrašnjih poslova povjerilo je slikaru i heraldičkom umjetniku [[Ladislav Čisárik|Ladislavu Čisáriku]] te stručnjaku za [[Heraldika|heraldiku]] Ladislavu Vrtelu izradu novog državnog grba i nacionalne zastave.<ref name="Teraz_2017" /><ref name="Sme_2017">{{cite web |title=Zomrel autor slovenských národných symbolov Ladislav Čisárik ml. |url=https://domov.sme.sk/c/20618454/zomrel-autor-slovenskych-narodnych-symbolov-ladislav-cisarik-ml.html |website=Sme.sk |date=3. 8. 2017 |access-date=15. 6. 2026 |language=sk}}</ref><ref name="Spectator_2022">{{cite web |title=How the national emblem appeared – including so far secret communism designs |url=https://spectator.sme.sk/politics-and-society/c/22851419/how-the-national-emblem-appeared-including-so-far-secret-communism-designs.html |website=The Slovak Spectator |date=2. 3. 2022 |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> U oblikovanju savremenog [[grb Slovačke|grba]] i zastave Slovačke oslonili su se na postojeći grb iz 14. vijeka koji se koristio u okviru nekadašnjeg [[Grb Mađarske|Kraljevstva Ugarske]]. Prilikom izrade novog rješenja, Čisárik i Vrtel odlučili su trostruko uvećati dvostruki krst kako bi naglasili njegov značaj kao nacionalnog simbola. Pored državnog grba i nacionalne zastave, osmislili su i novi predsjednički standard, u kojem dvostruki krst također zauzima središnje mjesto.<ref name="Teraz_2017" /><ref name="Sme_2017" /> Nova zastava usvojena je 1. marta 1990. kao zastava [[Slovačka|Slovačke Republike]] unutar [[Čehoslovačka|Čehoslovačke]]. U početku je bila bez grba koji su osmislili Čisárik i Vrtel. Državni grb dodat je 3. septembra 1992, neposredno prije stjecanja nezavisnosti Slovačke. Nakon proglašenja nezavisnosti, u februaru 1993. donesen je poseban zakon kojim su precizno definisani izgled, proporcije i druge karakteristike zastave. == Dizajn == Prva slovačka trobojnica bez grba, koja se koristila od revolucionarne 1848, bila je inspirisana zastavom [[Rusija|Rusije]], pri čemu su se nijanse [[plava|plave]] i [[crvena|crvene]] boje razlikovale od ruskog uzora. Kako bi se zastava jasnije razlikovala od drugih slavenskih trobojnica, [[Ustav Slovačke|Ustavom Slovačke]] iz septembra 1992. na strani uz koplje dodat je državni [[grb Slovačke]], obrubljen uskim bijelim rubom. Slovačka zastava ubraja se među nacionalne zastave koje sadrže otvoreno prikazane hrišćanske simbole, prije svega dvostruki krst prikazan na državnom grbu.<ref name="BrandingTheNations_Flags">{{cite web |title=Flags, for God’s Sake! |url=https://www.brandingthenations.com/blog/flagsforgodssake |website=Branding the Nations |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> {{Clearleft}} {| class=wikitable style="text-align:center;width:fit-content" |- ! Konstrukcijski nacrt ! Šema boja<ref name="Vlada_SR_Vlajka">{{cite web |url=https://www.vlada.gov.sk/slovensko/statna-vlajka/ |title=Štátna vlajka |website=Vlada.gov.sk |publisher=Úrad vlády Slovenskej republiky |access-date=15. 6. 2026 |language=sk}}</ref> ! style="background:#FFFFFF; width:100px; color:black;" | Bijela ! style="background:#254AA5; width:100px; color:white;" | Plava ! style="background:#ED1C24; width:100px; color:white;" | Crvena |- | rowspan=3|[[Datoteka:Flag of Slovakia (construction sheet).svg|320px]] || [[CMYK]] || 0, 0, 0, 0 || 100, 80, 0, 0 || 0, 100, 100, 0 |- |[[Web-boje|HEX]] |#FFFFFF |#254AA5 |#ED1C24 |- |[[RGB model boja|RGB]] |255, 255, 255 |37, 74, 165 |237, 28, 36 |} == Galerija slika == <gallery> Datoteka:Flags of Slovakia.jpg|Niz slovačkih zastava na jarbolima Datoteka:Vertical Slovak Flag Logan Square Philadelphia 30 Jul 2022.jpg|Ispravan vertikalni prikaz slovačke zastave (s rotiranim grbom) Datoteka:EU and Slovakia flags.jpg|Slovačka zastava i [[Zastava Evropske unije|zastava Evropske unije]] često se viđaju zajedno ispred zgrada vlade Datoteka:Slovak International Air Fest 2012 - AFRC -15.jpg|Zastava Slovačke na vojnoj uniformi Datoteka:Jill Biden met with Zuzana Čaputová at the Grassalkovich Palace in 2022 (1).jpg|Predsjednička zastava Slovačke Republike (u sredini) zajedno sa slovačkim zastavama i zastavama Evropske unije </gallery> == Predsjednička zastava == <gallery> Datoteka:Flag of the President of Czechoslovakia (1918-1939, 1945-1960).svg|{{FIAV|historical}}Predsjednička zastava [[Čehoslovačka|Čehoslovačke]]<br/>(1918–1939)<br/>(1945–1960) Datoteka:Flag of the President of Slovakia (1939-1945).svg|{{FIAV|historical|}}Predsjednička zastava [[Prva Slovačka Republika|Prve Slovačke Republike]]<br/>(1939–1945) Datoteka:Flag_of_the_President_of_Czechoslovakia_(1960-1990).svg|{{FIAV|historical}}Predsjednička zastava [[Čehoslovačka Socijalistička Republika|Čehoslovačke Socijalističke Republike]]<br/>(1960–1990) Datoteka:Flag of the President of Czechoslovakia (1990-1992).svg|{{FIAV|historical}}Predsjednička zastava [[Češka i Slovačka Federativna Republika|Češke i Slovačke Federativne Republike]]<br/>(1990–1992) Datoteka:Flag of the President of Slovakia.svg|Predsjednička zastava [[Slovačka|Slovačke Republike]]<br/>(od 1993) </gallery> == Historijske zastave == {{gallery|width=120|height=120|noborder=yes|whitebg=no ||{{FIAV|historical|}}Zastava [[Nitranska kneževina|Nitranske kneževine]] |Datoteka:Slovenská_vlajka_1848.png|{{FIAV|historical|}}Slovačka zastava predložena u dokumentu ''[[Zahtjevi slovačkog naroda]]''<br/>(1848) |Datoteka:Slovenská_vlajka_1848_z.png|{{FIAV|historical|}}Zastava korištena tokom [[Slovački ustanak 1848–1849.|Slovačkog ustanka]]<br/>(1848–1849) |Datoteka:Slovenská vlajka 1848-1849.png|{{FIAV|historical|}}Jedna od popularnijih zastava koju su koristili slovački dobrovoljci tokom [[Slovački ustanak 1848–1849.|Slovačkog ustanka 1848]]. Zastave iz ovog perioda prvi put su uvele plavu boju u slovačku zastavu, nakon [[Sveslavenski kongres u Pragu|Slavenskog kongresa]]. Korištena i kao zastava [[Slovačko narodno vijeće (1848–1849)|Slovačkog narodnog vijeća]]<br/>(1848–1849) |Datoteka:Slovensk%C3%A1_vlajka_1849.png|{{FIAV|historical|}}Još jedna zastava korištena tokom [[Slovački ustanak 1848–1849.|Slovačkog ustanka]]<br/>(1848–1849) |Datoteka:Socialist red flag.svg|{{FIAV|historical|}}Zastava [[Slovačka Sovjetska Republika|Slovačke Sovjetske Republike]]<br/>(1919) |Datoteka:Flag of Bohemia.svg|{{FIAV|historical|}}Prva zastava [[Prva Čehoslovačka Republika|Čehoslovačke]]<br/>(1918–1920) |Datoteka:Flag of Czechoslovakia.svg|{{FIAV|historical|}} Zastava [[Čehoslovačka|Čehoslovačke]]<br/>(1920–1939)<br/>(1945–1992)<br/>[[Privremena vlada Čehoslovačke|Čehoslovačka vlada u egzilu]]<br/>(1939–1945) |Datoteka:War ensign of the First Slovak Republic.svg|{{FIAV|historical|}}[[Ratna zastava]] [[Prva Slovačka Republika|Prve Slovačke Republike]], koju su koristile vojne snage ove države<br/>(1939–1945) |Datoteka:Flag of First Slovak Republic 1939-1945.svg|{{FIAV|historical|}}Službena zastava<br/>[[Autonomna zemlja Slovačka|Autonomne slovačke zemlje]] unutar [[Druga Čehoslovačka Republika|Druge Čehoslovačke Republike]]<br/>(1938–1939)<br/>[[Prva Slovačka Republika]]<br/>(1939–1945)<br/>[[Slovačka Socijalistička Republika]] unutar [[Čehoslovačka Socijalistička Republika|Čehoslovačke Socijalističke Republike]]<br/>(1969–1990)<br/>[[Slovačka Socijalistička Republika (1969–1990)/Slovačka Republika (1990–1992)|Slovačke Republike]] unutar [[Češka i Slovačka Federativna Republika|Češke i Slovačke Federativne Republike]]<br/>(1990–1992) }} == Također pogledajte == * [[Grb Slovačke]] * [[Panslavenske boje]] == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{Commonscat|Flags of Slovakia}} {{Zastave Evrope}} {{Slovačka po temama}} [[Kategorija:Zastave država|Slovačka]] [[Kategorija:Slovačka]] e9s546jboq1m3kpiwscfisjndmh4yed Džehennem 0 89055 3898722 3834230 2026-06-15T00:27:59Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898722 wikitext text/x-wiki {{Nedostaju_izvori}} {{Islam}} '''Džehennem''' ili '''džehenem''' ({{jez-ar|جهنم}}) islamski je izraz za [[pakao]], a to je, prema islamu, boravište na [[ahiret]]u (budućem svijetu) koje je [[Allah]] stvorio za nevjernike i grešne ljude. U džehennemu je [[vatra]] do koje se dolazi prelaskom preko Sirat-ćuprije. Poslanik [[Muhammed]] u [[hadis]]u je opisao Sirat-ćupriju, koju je vidio za vrijeme [[Isra i Mi'radž|Israa i Mi'radža]] (uzdignuća u više sfere): "Sirat-ćuprija je tanka kao dlaka, a oštra kao sablja".{{Izvor}} Dok budu prelazili Sirat-ćupriju, nevjernici će pasti na mjesto u džehennemu koje im je Allah odredio. U džehennemu postoje stepeni grešnosti, npr. kao zgrada s bezbroj spratova. U [[Kur'an]]u se spominje da će faraoni i nevjernici biti na dnu džehennemske vatre i da iz nje nikad neće izaći. Spominje se i da će ljudi koji su imali dosta grijeha, ali nikad nisu izašli iz islama (tj. nisu porekli Allaha, poslanike, Sudnji dan i islamske svetinje) provesti jedno vrijeme u džehennemu kako bi se očistili od grijeha, a onda će biti uvedeni u džennet i tamo ostati. Iz džehennema se ne može pobjeći, a vatra će nekome sezati do članaka, nekome do koljena itd, zavisno od broja i veličine grijeha. == Vanjski linkovi == * http://gusic.tripod.com/kuran_bos/sura104.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150911002832/http://gusic.tripod.com/kuran_bos/sura104.htm |date=11. 9. 2015 }} {{Islamske teme}} [[Kategorija:Islam]] bzz9um7qrqla1z8clrs07pwmoyruc6t Dragutin Dimitrijević 0 100832 3898715 3561962 2026-06-14T21:40:35Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898715 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Dragutin Dimitrijević-Apis, ca. 1900.jpg|mini|desno|200px|Dragutin T. Dimitrijević - Apis]] '''Dragutin T. Dimitrijević''', poznat po nadimku '''Apis''' ([[Stari Egipat|staroegipatsko]] božanstvo) (5. august 1876, [[Beograd]], Kneževina Srbija - [[Solun]], [[Grčka|Kraljevina Grčka]], 26. jun 1917.), bio je oficir, obavještajac i zavjerenik u [[Kraljevina Srbija|Kraljevini Srbiji]]. Bio je jedan od glavnih organizatora zavjere oficira koja je izvršila [[Majski prevrat]] 1903. godine kojim je svrgnut i ubijen kralj [[Aleksandar Obrenović]] sa suprugom kraljicom [[Draga Obrenović|Dragom]], a doveden na prijesto kralj [[Petar I Karađorđević]]. Nalazio se na čelu tajne vojne organizacije "Ujedinjenje ili smrt" poznatije pod imenom [[Crna ruka]], čiji se pojedini pripadnici dovode u vezu sa članovima [[Mlada Bosna|Mlade Bosne]] koji su izveli [[Sarajevski atentat]], koji je poslužio kao povod za izbijanje [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]]. Na [[Solunski proces|Solunskom procesu]] pod optužbom da je bio nalogodavac neuspjelog atentata na prijestolonaslednika regenta [[Aleksandar Karađorđević|Aleksandra Karađorđevića]] osuđen je na smrt strijeljanjem zajedno sa [[Rade Malobabić|Radom Malobabićem]] i [[Ljubomir Vulović|Ljubomirom Vulovićem]]. Strijeljani su u svitanje 26. juna 1917. godine. Posthumno su rehabilitovani u obnovljenom sudskom procesu nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] 1953. godine, u [[SFRJ|FNR Jugoslaviji]]. Dragutin Dimitrijević rođen je u Beogradu 1876. godine od oca Teodora i majke Jovanke. Porodica se seli u [[Kraljevo]] gdje je Dragutin započeo osnovnu školu. Nedugo potom porodica se seli 1884. godine u [[Niš]] u kome Dragutin završava osnovnu školu i upisuje klasičnu gimnaziju. Od 1887. do 1889. živijeli su u [[Pirot]]u, a 1890. godine vraćaju se u Beograd gdje je Dragutin završio gimnaziju. Zbog svoje građe i energije u beogradskoj gimnaziji je dobio nadimak Apis, po biku iz egipatske mitologije. Nižu školu Vojne akademije upisuje 1892. godine koju završava 1896. Kao aktivni potporučnik služi u 7. pješačkom puku, a nakon nešto više od godinu dana provedenih u ovoj jedinici, septembra 1898. godine upisuje Višu školu Vojne akademije, u kojoj se školuju generalštabni oficiri. U augustu 1899. godine unaprijeđen je u čin poručnika. ==U popularnoj kulturi== * [[Kraj dinastije Obrenović (TV serija)|Kraj dinastije Obrenović]], televizijska serija prema scenariju [[Radomir Putnik|Radomira Putnika]] u režiji [[Sava Mrmak|Save Mrmka]] snimljena je 1995. godine u produkciji [[RTS|RTB]]-a. Lik Dragutina Dimitrijevića-Apisa glumi [[Siniša Ćopić]]. ==Literatura== * {{Cite book | ref= harv|last=Mackenzie|first=David|title=Apis|url=https://www.antikvarne-knjige.com/knjige/detail-item_id-4289|year=1989|publisher=Dečje novine - Gornji Milanovac|isbn=86-379-0431-9|pages=328}} * {{Cite book|ref=harv|last=Mackenzie|first=David|title=Solunski proces|url=https://www.korisnaknjiga.com/solunski-proces-dejvid-mekenzi-polovna-knjiga-156754|year=1998|publisher=Fineks - Beograd|isbn=86-82325-07-1|pages=364|access-date=11. 7. 2021|archive-date=29. 6. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629152345/https://www.korisnaknjiga.com/solunski-proces-dejvid-mekenzi-polovna-knjiga-156754|url-status=dead}} * {{Cite book|ref=harv|last=Mackenzie|first=David|title=Obnova Solunskog procesa|url=https://www.amazon.co.uk/OBNOVA-SOLUNSKOG-PROCESA-DEJVID-MEKENZI/dp/B004HBWBNC|year=2001|publisher=Fineks - Beograd|isbn=86-82325-15-2|pages=360}} * {{Cite book | ref= harv|last=Kazimirović|first=Vasa|title=Crna ruka - ličnosti i događaji od Majskog prevrata 1903. do Solunskog procesa 1917.|url=https://www.prometej.rs/prodavnica/istorija/crna-ruka-2/|year=2016|publisher=Prometej - Novi Sad|isbn=978-86-515-1162-5|pages=811}} ==Vanjski linkovi== * [https://www.youtube.com/watch?v=Gn0z8GA5IyY Kralj Aleksandar i kraljica Draga su se slikali sa ubicama! (Mondo TV - Zvanični kanal)] * [https://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2018&mm=02&dd=13&nav_category=78&nav_id=1358184 "Tajne grupe se mešaju, najgori primer Srbija i Apis" (B92, 13.02.2018.)] * [https://www.vreme.com/cms/view.php?id=1509849 Čovek od koga su strepeli vladari (Vreme, br.1381, Filip Švarm, 22.06.2017.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181005153300/https://www.vreme.com/cms/view.php?id=1509849 |date=5. 10. 2018 }} * [https://www.vreme.com/cms/view.php?id=1512238 Pukovnik i njegovi pokojnici (Vreme, br. 1382, Filip Švarm, 29.06.2017.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181005153620/https://www.vreme.com/cms/view.php?id=1512238 |date=5. 10. 2018 }} * [https://www.vreme.com/cms/view.php?id=1513955 Jesen jednog hajduka (Vreme, br. 1383, Filip Švarm, 06.07.2017.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181005153324/https://www.vreme.com/cms/view.php?id=1513955 |date=5. 10. 2018 }} * {{cite journal | last = Bakić | first = Dragan | title = Apis’s Men: the Black Hand Conspirators after the Great War | journal = Balcanica | date = 2005 | volume = XLVI | pages = 219–239 | publisher = Institute for Balkan Studies | location = Belgrade, Serbia | issn= 0350-7653 | url = http://www.doiserbia.nb.rs/(X(1)A(228fbGqp0wEkAAAANTIzYjcyMWItZDcyZC00NzZjLTg2NmMtYjhmZTYzZTI2YzM36YxYJP2sYcw2VTflc6BTAmHSK6I1))/img/doi/0350-7653/2015/0350-76531546219B.pdf | ref = harv }} * [http://www.politika.rs/sr/clanak/370847/Zasto-je-streljan-Apis Zašto je streljan Apis ("Politika”, Miloš Kazimirović, 27.12.2016.)] * [http://www.novosti.rs/vesti/naslovna/reportaze/aktuelno.293.html:761212-SUSRET-SA-ISTORIJOM-Apis-je-ipak-pucao-na--kralja-Aleksandra Apis ipak "pucao" na kralja Aleksandra (Večernje novosti, Ivan Miladinović, 18.11.2018.)] * [http://www.politika.rs/sr/clanak/370934/Istorijski-i-mitski-Apis Istorijiski i mitski Apis ("Politika”, Miloš Ković, 28.12. 2016.)] * [http://www.odbrana.mod.gov.rs/specijalni%20prilog/110/spec%20prilog%20110.pdf Sarajevski atentat - obaveštajna enigma], Milan Mijalkovski i Zvonimir Pešić, magazin "Odbrana", specijalni priog br. 110, 1.10. 2014. * [http://www.odbrana.mod.gov.rs/specijalni%20prilog/165/Prilog%20165.pdf Sto godina Solunskog procesa – Apis čeka sud istorije], Dr Mirjana Zorić, magazin "Odbrana," specijani prilog br.165, 15. 03.2017. * [http://politikin-zabavnik.co.rs/pz/tekstovi/taјna-malteske-groznice Tajna malteške groznice (Politikin Zabavnik, Nemanja Baćković, br. 3306, 2015.)] * [https://www.vreme.com/cms/view.php?id=1306113&print=yes Druga sahrana Ise Boljetinca (Vreme, br. 1276, 15.06.2015.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181005153646/https://www.vreme.com/cms/view.php?id=1306113&print=yes |date=5. 10. 2018 }} * [https://avaz.ba/vijesti/teme/172823/istine-i-lazi-ko-je-mustafa-golubic-staljinov-heroj-navodni-ubica-trockog-likvidator-tita Ko je Mustafa Golubić? (Dnevni avaz, Midhat Dedić, 11.04.2015.)] * [http://www.novosti.rs/vesti/naslovna/reportaze/aktuelno.293.html:709908-Majstor-zavera-veran-Apisu-i-Titu Veran Apisu i Titu (Večernje novosti, Ivan Miladinović, 04.02.2018.)] {{Commonscat|Dragutin Dimitrijević Apis}} {{Mlada Bosna}} [[Kategorija:Rođeni 1876.]] [[Kategorija:Umrli 1917.]] [[Kategorija:Biografije, Beograd]] [[Kategorija:Historija Srbije]] t1e77wwu6teq3uuw68mjmagy6gy7y6h Muhamed Bešić 0 142519 3898729 3895792 2026-06-15T04:48:40Z ~2026-35085-26 182595 /* Klupska karijera */ 3898729 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Muhamed Bešić | slika = Muhamed Besic 2014-05-03.jpg | punoime = | nadimak = Mume | datumrođenja = {{datum rođenja i godine|1992|9|10}} | rodnigrad = [[Berlin]] | rodnadržava = [[Njemačka]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | visina = 180&nbsp;cm | pozicija = [[Odbrambeni igrač (nogomet)|Defanzivni vezni]] | omladinskegodine = 2004–2009. <br/> 2009–2010. | omladinskipogoni = [[Tennis Borussia Berlin|TB Berlin]] <br/> [[Hamburger SV|HSV]] | godine1 = 2010–2012. | klubovi1 = [[Hamburger SV|Hamburger II]] | nastupi(golovi)1 = 38 (0) | godine2 = 2010–2012. | klubovi2 = [[Hamburger SV|Hamburger]] | nastupi(golovi)2 = 3 (0) | godine3 = 2012–2014. | klubovi3 = [[Ferencvárosi TC|Ferencváros]] | nastupi(golovi)3 = 60 (1) | godine4 = 2014– | klubovi4 = [[Everton FC|Everton]] | nastupi(golovi)4 = 37 (0) | godine5 = 2018–2019. | klubovi5 = {{nowrap|→ [[Middlesbrough FC|Middlesbrough]]}} | nastupi(golovi)5 = 52 (3) | godine6 = 2019–2020. | klubovi6 = {{nowrap|→ [[Sheffield United FC|Sheffield United]]}} | nastupi(golovi)6 = 9 (0) | godine7 = 2021–2024. | klubovi7 = [[Ferencvárosi TC|Ferencvárosi]] | nastupi(golovi)7 = 44 (1) | godine8 = 2025-danas | klubovi8 = [[FK Spartak Subotica|Spartak Subotica]] | nastupi(golovi)8 = 47 (0) | nacionalnegodine1 = 2010–2012. | nacionalneekipe1 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-21|BiH U-21]] | nacionalninastupi(golovi)1 = 10 (2) | nacionalnegodine2 = 2010–2022. | nacionalneekipe2 = [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|BiH]] | nacionalninastupi(golovi)2 = 45 (0) | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjeuređivanje = 3. 10. 2025 }} '''Muhamed Bešić''' [[Bosanci|bosanskohercegovački]] je nogometaš i bivši član [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|bosanskohercegovačke fudbalske reprezentacije]]. == Klubska karijera == === Početak karijere === Bešić je svoje prve fudbalske korake napravio sa devet godina u lokalnom klubu [[Tennis Borussia Berlin]], gdje je ostao sve do svoje 16. kada prelazi u [[Hamburger SV]]. U njemačkoj [[Bundesliga|Bundesligi]] je debitovao 12. novembra 2010. protiv [[Borussia Dortmund|Borussie iz Dortmunda]], kada je sa klupe ušao u 80. minuti, pri vodstvu [[Borussia Dortmund|Dortmunda]] od 2:0.<ref name="Borussia Dortmund - Hamburger SV 2:0, fussballdaten.de">[http://www.fussballdaten.de/bundesliga/2011/12/dortmund-hamburg/ ''Borussia Dortmund - Hamburger SV 2:0, fussballdaten.de'']; pristupljeno: 21. juni 2014.</ref> Prvu utakmicu kao starter odigrao je protiv [[Borussia Mönchengladbach|Borussie iz Mönchengladbacha]] u pobjedi svoje ekipe od 2:1.<ref name="Borussia Mönchengladbach - Hamburger SV 1:2, fussballdaten.de">[http://www.fussballdaten.de/bundesliga/2011/17/mgladbach-hamburg/ ''Borussia Mönchengladbach - Hamburger SV 1:2, fussballdaten.de'']; pristupljeno: 21. juni 2014.</ref> U sezoni 2010/11, Bešić je uglavnom ulazio u igru sa klupe, te se nije uspio nametnuti kao standardni prvotimac. U martu 2012, Bešić biva suspendovan i odstranjen iz prvog tima Hamburgera zbog navodnog nedostatka discipline na treninzima. Ipak, mediji u BIH tvrdili su da je tadašnji trener Hamburgera, [[Thorsten Fink]], fizički nasrnuo na Bešića i nasilno ga izbacio iz svlačionice.<ref>{{Cite web|url=http://sportsport.ba/ino_fudbal/fink-daveci-izbacio-besica-iz-svlacionice/77473|title=Fink daveći izbacio Bešića iz svlačionice|access-date=17. 8. 2016}}</ref> === Ferencváros === Godine 2012, Bešić se odlučuje na prelazak u [[Mađarska|mađarski]] klub [[Ferencvárosi TC|Ferencvaros]], nakon što se nije uspio nametnuti u Hamburgeru.<ref>{{Cite web|url=http://www.scsport.ba/vijesti/jos-jedan-bh-internacionalac-u-madjarskoj-kiso-potpisao-za-debrecen/42936|title=Sport Centar - Još jedan bh. internacionalac u Mađarskoj: Kiso potpisao za Debrecen|last=www.scsport.ba|first=Sport Centar -|access-date=17. 8. 2016|archive-date=13. 12. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191213061607/http://www.scsport.ba/vijesti/jos-jedan-bh-internacionalac-u-madjarskoj-kiso-potpisao-za-debrecen/42936|url-status=dead}}</ref> U svojoj prvoj sezoni, odigrao je kompletnu utakmicu u finalu [[Kup mađarske|mađarskog kupa]] koju je Ferencvaros dobio protiv ekipe [[Videoton FC|Videotona]] rezultatom 5-1. U julu 2013, Bešić obnavlja svoj ugovor sa Ferencvarosem na još jednu sezonu.<ref>{{cite news|url=https://klix.ba/sport/nogomet/muhamed-besic-produzio-ugovor-sa-ferencvarosem/130712148|title=Muhamed Bešić produžio ugovor sa Ferencvárosem|website=klix.ba|date=12. 7. 2013|access-date=13. 7. 2013|language=Bosnian}}</ref> === Everton === U junu 2014, Bešić za 4 milion [[Britanska funta|funti]] prelazi u [[Engleska|engleski]] klub [[Everton FC|Everton]].<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/everton/status/493783357038538752|title=Everton on Twitter|access-date=17. 8. 2016}}</ref> Svoj prvi nastup bilježi u augustu kada mijenja [[Romela Lukakua]] u 89. minuti, ali upravo njegovom defanzivnom greškom Everton prima posljednji gol u domaćem porazu od [[Chelsea FC|Chelsea]] rezultatom 6-3.<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sport/football/28906778|title=Everton 3-6 Chelsea|last=Park|first=Chris Bevan BBC Sport at Goodison|website=BBC Sport|access-date=17. 8. 2016}}</ref> Bešić svoj prvi start za Everton bilježi u derbi meču protiv gradskog rivala [[Liverpool FC|Liverpoola]], koji završava remijem, 1-1, a Bešić ostaje u igri do 80. minute kada ga mijenja [[Samuel Eto'o]].<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sport/football/29289928|title=Liverpool 1-1 Everton|last=Anfield|first=Chris Bevan BBC Sport at|website=BBC Sport|access-date=17. 8. 2016}}</ref> U svojoj drugoj sezoni, Bešić doživljava niz povreda koje ga udaljavaju sa terena veći dio te sezone. U februaru 2016, proglašen je za najboljeg igrača Evertona za mjesec januar. Istog mjeseca produžuje svoj ugovor sa Evertonom do 2021. U augustu 2016, Bešić doživljava novu povredu koljena, te će izbivati sa terena oko 6 mjeseci.<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.com/sport/football/36983793|title=Muhamed Besic: Everton midfielder out for six months with knee injury|access-date=17. 8. 2016}}</ref> ==Reprezentacija== U nekoliko intervjua je odbijao igranje za [[Nogometna reprezentacija Njemačke U-21|njemačku U-21 reprezentaciju]], navodeći da želi igrati samo za [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosnu i Hercegovinu]]. Za [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine U-21|mladu reprezentaciju BiH]] debitovao je u septembru 2010. u kvalifikacionom meču protiv [[Nogometna reprezentacija Italije|Italije]].<ref>{{Cite web|url=http://reprezentacija.ba/?option=com_content&view=article&id=2342:poraz-mladih-zmajeva-od-italije&catid=39:novosti-ostale-selekcije&Itemid=62|title=Reprezentacija.ba – Patrioti znaju zašto!|website=reprezentacija.ba|access-date=17. 8. 2016}}</ref> Zapazio ga je selektor A reprezentacije [[Safet Sušić]] i uvrstio ga na spisak za prijateljsku utakmicu protiv [[Nogometna reprezentacija Slovačke|Slovačke]] 17. novembra 2010.<ref name="Muhamed BESIC, FIFA.com">[http://www.fifa.com/worldcup/players/player=358101/index.html ''Muhamed BESIC, FIFA.com''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140618054042/http://www.fifa.com/worldcup/players/player=358101/index.html |date=18. 6. 2014 }}; pristupljeno: 21. juni 2014.</ref> Na toj utakmici je upisao debi za A reprezentaciju Bosne i Hercegovine i tako postao najmlađi igrač koje ikad debitovao za A selekciju. Prije njega bio je to [[Miralem Pjanić]]. Bešić je pozvan da nastupi za [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|reprezentaciju BIH]] na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetskom prvenstvu u Brazilu]] 2014, te je nastupio u sve tri utakmice grupne faze takmičenja.<ref>{{Cite web|url=http://sportsport.ba/ino_fudbal/besic-cast-je-predstavljati-svoju-domovinu/131484|title=Bešić: Čast je predstavljati svoju domovinu|access-date=17. 8. 2016}}</ref> Iako je BIH izgubila prvu utakmicu takmičenja od reprezentacije [[Argentina|Argentine]] rezultatom 2-1, Bešić je proglašen za jednog od najboljih igrača na utakmici, prvenstveno zbog odličnih defanzivnih intervencija u duelima sa [[Lionel Messi|Lionelom Messijem]]. Međutim, reprezentacija BIH nije uspijela ostvariti plasman u drugu fazu takmičenja nakon poraza od Argentine i [[Nigerija|Nigerije]], te pobijede protiv [[Iran]]a u grupnoj fazi. U septembru 2015, Bešić dobiva direktni crveni karton na utakmici protiv [[Andora|Andore]] u sklopu kvalifikacija za [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2016.|UEFA EURO 2016]], nakon što je bacio žvakaću gumu na [[Victora Rodrigueza]].<ref>{{Cite web|url=http://www.radiosarajevo.ba/sport/nogomet/zbog-cega-je-muhamed-besic-dobio-crveni-karton-video/199998|title=Zbog čega je Muhamed Bešić dobio crveni karton? (VIDEO)|last=Sarajevo|first=Radio|access-date=17. 8. 2016}}</ref> == Statistika == === Klubovi === ''Ažurirano: 17. august 2016.''<ref>{{Cite web|url=http://www.transfermarkt.co.uk/muhamed-besic/leistungsdaten/spieler/93905|title=Muhamed Besic - Entire performance data {{!}} Transfermarkt|access-date=17. 8. 2016}}</ref> {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan=2|Klub !rowspan=2|Sezona !colspan=3|Liga !colspan=2|Kup !colspan=2|Ostalo !colspan=2|UEFA !colspan=2|Ukupno |- !Divizija!!Nastupi!!Golovi!!Nastupi!!Golovi!!Nastupi!!Golovi!!Nastupi!!Golovi!!Nastupi!!Golovi |- |rowspan=3|[[Hamburger SV II]] |2010/11. | rowspan="2" |[[Regionalliga Nord]] |23||0||colspan=2|–||colspan=2|–||colspan=2|–||23||0 |- |2011/12. |15||0||colspan=2|–||colspan=2|–||colspan=2|–||15||0 |- !colspan=2|Ukupno !38!!0!!colspan=2|–!!colspan=2|–!!colspan=2|–!!38!!0 |- |rowspan=3|[[Hamburger SV]] |2010/11. | rowspan="2" |[[Bundesliga]] |3||0||0||0||colspan=2|–||colspan=2|–||3||0 |- |2011/12. |0||0||0||0||colspan=2|–||colspan=2|–||0||0 |- !colspan=2|Ukupno !3!!0!!0!!0!!colspan=2|–!!colspan=2|–!!3!!0 |- |rowspan=3|[[Ferencvárosi TC|Ferencváros]] |2012/13. | rowspan="2" |[[Prva nogometna liga Mađarske|Nemzeti Bajnokság I]] |22||1||1||0||4||0||colspan=2|–||27||1 |- |2013/14. |25||0||2||0||6||0||colspan=2|–||33||0 |- !colspan=2|Ukupno !47!!1!!3!!0!!10!!0!!colspan=2|–!!60!!1 |- | rowspan="4" |[[Everton FC|Everton]] |2014/15. | rowspan="3" |[[Premijer liga Engleske|Premier League]] |23||0||2||0||1||0||5||0||31||0 |- |2015/16. |12||0||3||0||2||0||colspan=2|–||17||0 |- |2016/17. | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |- ! colspan="2" |Ukupno !35!!0!!5!!0!!3!!0!!5!!0!!48!!0 |- ! colspan="3" |Karijera ukupno !123!!1!!8!!0!!13!!0!!5!!0!!149!!1 |} === Reprezentacija === ''Ažurirano: 3. oktobar 2025.'' {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Reprezentacija!!Godina!!Nastupi!!Golovi |- | rowspan="13" |[[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] |2010.||1||0 |- |2011.||4||0 |- |2012.||2||0 |- |2013.||0||0 |- |2014.||10||0 |- |2015.||6||0 |- |2016.||3||0 |- |2017. |2 |0 |- |2018. |8 |0 |- |2019. |7 |0 |- |2020. |2 |0 |- |2021. |0 |0 |- |2022. |2 |0 |- ! colspan="2" |Ukupno||47||0 |} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Muhamed Bešić}} *{{FIFA igrač|358101}} *{{UEFA igrač|250022319}} *{{soccerbase|57253}} *{{NFT player|pid=41160}} * [http://www.transfermarkt.co.uk/muhamed-besic/profil/spieler/93905 Muhamed Bešić] na transfermarkt.co.uk * [http://www.goal.com/en/people/bosnia-and-herzegovina/40697/muhamed-besic Muhamed Bešić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140713001311/http://www.goal.com/en/people/bosnia-and-herzegovina/40697/muhamed-besic |date=13. 7. 2014 }} na goal.com * [http://int.soccerway.com/players/muhamed-besic/144829/ Muhamed Bešić] na soccerway.com {{Navkutije |ime = Sastavi Bosne i Hercegovine |naslov = Sastavi Bosne i Hercegovine |naslovstil = background-color:#070db5; color:#ffd700; border: solid 1px #ffff00; |podaci1 = {{Sastav Bosne i Hercegovine na SP 2014. u nogometu}} }} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Bešić, Muhamed}} [[Kategorija:Rođeni 1992.]] [[Kategorija:Biografije, Berlin]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački nogometaši]] [[Kategorija:Nogometaši HSV-a]] [[Kategorija:Nogometaši Ferencvárosija TC]] [[Kategorija:Nogometaši Evertona]] [[Kategorija:Nogometaši Middlesbrougha]] [[Kategorija:Nogometaši Sheffield Uniteda]] [[Kategorija:Igrači na Svjetskom prvenstvu u nogometu 2014.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački sportisti 21. vijeka]] 6fx3nvmosbmsw1pc6tpyl5bmbugoenq Fabio Quagliarella 0 143071 3898737 3768795 2026-06-15T09:29:38Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898737 wikitext text/x-wiki {{Nogometaš | imenogometaša = Fabio Quagliarella | slika = Zenit-Torino (7).jpg | punoime = Fabio Quagliarella | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i godine|1983|01|31}} | rodnigrad = [[Castellammare di Stabia]] | rodnadržava = [[Italija]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | visina = 182 cm | pozicija = [[Napadač]] | trenutniklub = [[UC Sampdoria|Sampdoria]] | brojnadresu = 27 | datumimjestodebija = 29. 8. 2010. protiv [[SSC Bari|Barija]] ([[Serie A]]) | omladinskegodine = 1993–1999. | omladinskipogoni = [[Torino FC|Torino]] | godine = 1999–2005. | klubovi = [[Torino FC|Torino]] | nastupi(golovi) = 5 (0) | godine2 = 2002–2003. | klubovi2 = → [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | nastupi(golovi)2 = 12 (1) | godine3 = 2003–2004. | klubovi3 = → [[Calcio Chieti|Chieti]] | nastupi(golovi)3 = 43 (19) | godine4 = 2005–2006. | klubovi4 = [[Ascoli Calcio 1898|Ascoli]] | nastupi(golovi)4 = 32 (3) | godine5 = 2006–2007. | klubovi5 = [[UC Sampdoria|Sampdoria]] | nastupi(golovi)5 = 35 (13) | godine6 = 2007–2009. | klubovi6 = [[Udinese Calcio|Udinese]] | nastupi(golovi)6 = 73 (25) | godine7 = 2009–2010. | klubovi7 = [[SSC Napoli|Napoli]] | nastupi(golovi)7 = 34 (11) | godine8 = 2010–2014. | klubovi8 = [[Juventus FC|Juventus]] | nastupi(golovi)8 = 84 (23) | godine9 = 2014–2016. | klubovi9 = [[Torino FC|Torino]] | nastupi(golovi)9 = 50 (18) | godine10 = 2016– | klubovi10 = [[UC Sampdoria|Sampdoria]] | nastupi(golovi)10 = 123 (60) | reprezentacija = Da | nacionalnegodine1 = 2000–2001. | nacionalneekipe1 = {{ZD|ITA}} [[Nogometna reprezentacija Italije U-17|Italija U-17]] | nacionalninastupi(golovi)1 = 8 (1) | nacionalnegodine2 = 2001. | nacionalneekipe2 = {{ZD|ITA}} [[Nogometna reprezentacija Italije U-19|Italija U-19]] | nacionalninastupi(golovi)2 = 9 (1) | nacionalnegodine3 = 2002–2004. | nacionalneekipe3 = {{ZD|ITA}} [[Nogometna reprezentacija Italije U-20|Italija U-20]] | nacionalninastupi(golovi)3 = 8 (2) | nacionalnegodine4 = 2004. | nacionalneekipe4 = {{ZD|ITA}} [[Nogometna reprezentacija Italije U-21|Italija U-21]] | nacionalninastupi(golovi)4 = 2 (1) | nacionalnegodine5 = 2007– | nacionalneekipe5 = {{ZD|ITA}} [[Nogometna reprezentacija Italije|Italija]] | nacionalninastupi(golovi)5 = 27 (9) | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 12. 5. 2019 }} '''Fabio Quagliarela''' <small>''(fonološki: Kvaljarela)''</small> [[italija]]nski je nogometaš i reprezentativac, koji trenutno nastupa za [[UC Sampdoria|Sampdoriju]]. == Klupska karijera == === Rana karijera === Karijeru je počeo u omladinskom pogonu [[Torino FC|Torina]]. Debitovao je 14. maja 2000, kad je u prvenstvenoj pobjedi protiv [[Piacenza Calcio|Piacenze]] (2-1) ušao s klupe.<ref>[http://www.calciatori-online.com/fabio-quagliarella/ Fabio Quagliarella - Biografija] calciatori-online.com</ref> Naredne sezone nastupio je još četiri puta za torinski klub u okviru [[Serie A]]. U ljeto 2002. posuđen je [[ACF Fiorentina|Florentia Violi]] (kako se tada zvala Fiorentina), koja se takmičila u [[Serie C2]]. U toj sezoni dokazuje kvalitet, ali zbog slabih realizatorskih sposobnosti uspijeva postići samo jedan gol. Tadašnji trener ''Viola'' Alberto Cavasin odlučuje ga vratiti [[Torino FC|Torinu]], koji ga opet pozajmljuje, i to [[Chieti Calcio|Chietiju]], tada članu [[Serie C1]]. U sezoni 2003/04. dobija više prilike za igru i u 43 nastupa postiže 19 golova te ga [[Torino FC|Torino]], koji je iste sezone ispao u [[Serie B]], definitivno vraća s posudbe. Sa sedam golova u 34 utakmice pomaže ekipi u povratku u [[Serie A]], ali zbog finansijskih problema Torino i dalje ostaje u drugom razredu. [[Udinese Calcio|Udinese]] dovodi Quagliarellu u ljeto 2005. i odmah prodaje polovinu ugovora [[Ascoli Calcio|Ascoliju]], koji za zelenim stolom dobija mjesto u [[Serie A]] umjesto [[Torino FC|Torina]]. Dana 21. decembra 2005. postiže svoj prvi gol u [[Serie A]] i tada jedini u pobjedi protiv [[ASD Treviso|Trevisa]] (1-0).<ref>[http://qn.quotidiano.net/2005/12/21/5395807-ASCOLI-TREVISO-1-0.shtml Ascoli-Treviso 1-0]{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }} quotidiano.net</ref> ===Sampdoria=== Na kraju sezone se ponovo vraća u [[Udinese Calcio|Udinese]] ali zbog velike konkurencije u ekipi klub ga šalje u [[UC Sampdoria|Sampdoriju]] koja otkupljuje pola njegovog ugovora 7. jula 2006.<ref>[http://www.sampdoria.it/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=38 Calciomercato: Dolazak Pierija i Quagliarelle], sampdoria.it</ref> Pod vodstvom [[Walter Novellino|Waltera Novellina]] početak sezone uglavnom provodi kao rezerva. Međutim, tokom oktobra, uslijed odsustva ostalih napadača, dobija šansu u prvoj ekipi. Impresionira javnost svojim igrama, naročito načinom postizanja pogodaka. Prva dva pogotka postiže 22. oktobra [[Atalanta BC|Atalanti]] od čega jedan spektakularan s više od 30 metara. Atraktivan gol postiže i protiv [[AC Chievo Verona|Chieva]] s centra igrališta. U toj sezoni iz 35 nastupa postiže 13 golova u [[Serie A]] i dodaje jedan u [[Kup Italije|Kupu Italije]] uprkos tome što je više korišten na poziciji desnog krilnog igrača. ===Udinese=== U ljetnoj pauzi nije bilo rezultata u pregovorima za otkup cijelog njegovog ugovora od Sampdorije jer je Udinese tražio približno milion eura više nego što su Đenovljani nudili, pa je tako ostao u [[Udine|Udinama]].<ref>[http://www.sampdoria.it/index.php?option=com_content&task=view&id=1795&Itemid=38 Marotta: "Uložili smo najveći napor za Quagliarellu"], sampdoria.it</ref> Nakon lošijeg početka sezone, ubrzo se vratio na onaj nivo iz Sampdorije, pa je tako na kraju sezone imao 12 pogodaka na kontu. Naredne sezone imao je i zapažen nastup u [[Kup UEFA|Kupu UEFA]], gdje je s osam golova na kraju bio treći strijelac takmičenja (Udinese ispao u četvrtfinalu). U domaćem prvenstvu postigao je 13 golova. ===Napoli=== Dana 1. juna 2009. objavljeno je da je potpisao ugovor na pet godina s [[SSC Napoli|Napolijem]], koji ga je platio 16 miliona eura i u transfer uvrstio svog [[Maurizio Domizzi|Maurizija Domizzija]]. Istovremeno je postao i najplaćeniji igrač Napolija.<ref>[http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=152599 Udinese, Pozzo: "Quagliarella je želio u Napoli"], tuttomercatoweb.com</ref><ref>[http://www.corrieredellosport.it/Notizie/Calcio/75155/Quagliarella%2C+annullata+la+prima+rete+con+il+Napoli Quagliarella još uvijek bez gola]{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }}, corrieredellosport.it</ref> Debitovao je 16. augusta u kup-utakmici protiv Salernitane, dok je 30. augusta u okviru [[Serie A]] postigao debitantski gol i napravio nekoliko izvanrednih poteza. Svojim golovima i asistencijama donio je bitne pobjede protiv [[Bologna Calcio|Bologne]], [[AS Bari|Barija]], [[AC Chievo Verona|Chieva]] i [[Atalanta BC|Atalante]].<ref>[http://www.sscnapoli.it/client/render.aspx?root=707&fwd=3013&content=0 Atalanta-Napoli 0-2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100109095434/http://www.sscnapoli.it/client/render.aspx?root=707&fwd=3013&content=0 |date=9. 1. 2010 }}, sscnapoli.it</ref> Dana 18. januara 2009. dobio je Italijanski nogometni Oscar za najljepši pogodak protekle godine, a 13 dana kasnije postigao izvanredan gol [[Udinese Calcio|Udineseu]] volejem s ivice šesnaesterca. Nije bio strijelac sve do 25. marta, kad je protiv [[Juventus]]a postigao drugi gol za potpuni preokret i na kraju pobjedu 3-1 na [[Stadion "San Paolo"|"San Paolu"]]. Dana 11. aprila protiv [[Parma FC|Parme]] jubilarni 50. put bio je strijelac u [[Serie A]].<ref>[http://www.corrieredellosport.it/calcio/serie_a/napoli/2010/05/09-110413/Quagliarella+esalta+il+Napoli%3A+%C2%ABCampionato+straordinario%C2%BB Quagliarella donosi radost u Napoli: "Sjajno prvenstvo za Napoli"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110901182449/http://www.corrieredellosport.it/calcio/serie_a/napoli/2010/05/09-110413/Quagliarella+esalta+il+Napoli%3A+%C2%ABCampionato+straordinario%C2%BB |date=1. 9. 2011 }}, ''corrieredellosport.it''</ref> Sezonu je završio s učinkom od 11 pogodaka u 34 nastupa, po čemu je bio drugi strijelac ekipe, odmah iza [[Marek Hamšík|Mareka Hamšíka]]. ===Juventus=== Dana 27. augusta objavljeno je da ga je Napoli posudio [[Juventus FC|Juventusu]] za 4,5 miliona eura uz pravo na otkup cijelog ugovora na kraju sezone za dodatnih 10,5 miliona eura.<ref>{{Cite web |url=http://www.sscnapoli.it/client/render.aspx?root=707&fwd=3528&content=0 |title=Quagliarella u Juventusu, uz pravo otkupa cijelog ugovora |access-date=16. 4. 2011 |archive-date=30. 8. 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100830131805/http://www.sscnapoli.it/client/render.aspx?root=707&fwd=3528&content=0 |url-status=dead }}</ref> To nije naišlo na odobravanje pristalica [[napulj]]skog kluba kod kojih je etiketiran kao "izdajica". Nije imao pravo nastupa za novi klub u [[UEFA Evropska liga|Evropskoj ligi]] jer je s Napolijem igrao u tom takmičenju u fazi pretkola. Debitovao je u prvom kolu [[Serie A]] u [[Bari]]ju gdje je [[Juventus]] poražen 1-0. Prvi gol u crno-bijelom dresu postigao je u narednom kolu protiv Sampdorije 12. septembra. Sedam dana kasnije drugi put u sezoni bio je strijelac protiv još jednog svog bivšeg kluba, Udinesea, u gostujućoj pobjedi 4-0. Postigao je i sjajne pogotke [[AC Milan|Milanu]] i [[Calcio Catania|Cataniji]] donijevši važne pobjede. U posljednjoj utakmici u 2010. godini, 19. decembra protiv [[AC Chievo Verona|Chieva]], deveti je put bio strijelac u sezoni. U narednom kolu 6. januara protiv [[Parma FC|Parme]] na [[Olimpijski stadion (Torino)|Olimpicu]] je doživio tešku povredu koljena, uz predviđenu pauzu od pet mjeseci.<ref>[http://it.eurosport.yahoo.com/07012011/45/serie-quagliarella-c-lesione-fuori-mesi.html Quagliarella povrijeđen: Izostanak najmanje tri mjeseca] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110110182321/http://it.eurosport.yahoo.com/07012011/45/serie-quagliarella-c-lesione-fuori-mesi.html |date=10. 1. 2011 }} eurosport.yahoo.it</ref> Dana 22. juna 2011. Juventus je službeno objavio da je otkupio cijeli ugovor od Napolija za 10,5 miliona eura (15 miliona ukupno zajedno s plaćenom posudbom za raniju sezonu).<ref>{{Cite web |url=http://www.juventus.com/wps/portal/it/news/!ut/p/b1/tY9NT4NAEIb_ETO7rHwcl1aBloxCl5buhaBtGooLxhJb-PWK0SM3nfc0yZN53gENeyFc7iPyOyhAt9VHfar6umur12nXTskd6WfrkKG3SRcYO57EXC2YJ1zYgf5GcGYk_gBzNzyE_Rfglhwx9AMmMbSTAON8_RAlgcseBQcFBYpycx7e4rEZs_OY3gg7rrAZJodq7B2p0CbaUr-UA7tnpHJzuyxTm7BhPamnwzbLAyn99_Zw-hXONEqc_xLOfcj-XLgCXT8b6_pirLq32uP1AhR15ghGr6KxmDLIT1w4QE0!/dl4/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/?1dmy&urile=wcm%3Apath%3A%2Fjuvecom-it%2Fnews%2Fdiritti+di+opzione+22giugno2011 |title=Matri, Motta, Pepe i Quagliarella otkupljeni |access-date=23. 10. 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128055255/http://www.juventus.com/wps/portal/it/news/!ut/p/b1/tY9NT4NAEIb_ETO7rHwcl1aBloxCl5buhaBtGooLxhJb-PWK0SM3nfc0yZN53gENeyFc7iPyOyhAt9VHfar6umur12nXTskd6WfrkKG3SRcYO57EXC2YJ1zYgf5GcGYk_gBzNzyE_Rfglhwx9AMmMbSTAON8_RAlgcseBQcFBYpycx7e4rEZs_OY3gg7rrAZJodq7B2p0CbaUr-UA7tnpHJzuyxTm7BhPamnwzbLAyn99_Zw-hXONEqc_xLOfcj-XLgCXT8b6_pirLq32uP1AhR15ghGr6KxmDLIT1w4QE0!/dl4/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/?1dmy&urile=wcm%3Apath%3A%2Fjuvecom-it%2Fnews%2Fdiritti+di+opzione+22giugno2011 |archive-date=28. 1. 2012 |url-status=dead }}</ref> == Reprezentativna karijera == Nakon nastupa za mlađe kategorije [[Italijanska nogometna reprezentacija|nacionalnog tima]] prvi poziv dobija od tadašnjeg selektora [[Roberto Donadoni|Roberta Donadonija]]. Debitantski nastup imao je 29. marta 2007. u [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008.|kvalifikacijskom]] porazu protiv [[Nogometna reprezentacija Škotske|Škotske]] (2-0), kada je u igru ušao u 88. minuti. Dana 6. juna iste godine u [[Kaunas]]u, u utakmici protiv domaće [[Nogometna reprezentacija Litvanije|Litvanije]], postiže prelijep debitantski gol s 25 metara. U prijateljskoj utakmici protiv [[nogometna reprezentacija Portugala]] 6. februara 2008. bio je strijelac nakon samo deset sekundi od ulaska u igru. Bio je dio nacionalnog tima i na [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2008.|Evropskom prvenstvu]] u [[Austrija|Austriji]] i [[Švicarska|Švicarskoj]]. [[Marcello Lippi]] šalje mu i pozivnicu za [[FIFA Kup konfederacija 2009.|Kup konfederacija 2009.]] u [[Južnoafrička Republika|Južnoafričkoj Republici]], kao i za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|Svjetsko prvenstvo]] u istoj zemlji godinu kasnije.<ref>[http://www.sscnapoli.it/client/render.aspx?root=707&fwd=3318&content=0 De Sanctis, Maggio i Quagliarella idu na Mundijal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100521071031/http://www.sscnapoli.it/client/render.aspx?root=707&fwd=3318&content=0 |date=21. 5. 2010 }}, sscnapoli.it</ref> U pripremnoj utakmici za turnir postigao je svoj četvrti pogodak u karijeri za ''Azzurre'' i time postao prvi igrač Napolija nakon 21 godine koji je postigao gol za italijansku reprezentaciju.<ref>{{Cite web |url=http://www.sscnapoli.it/client/render.aspx?root=707&fwd=961&content=0 |title=Konačno i gol za reprezentaciju |access-date=16. 4. 2011 |archive-date=25. 9. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130925223708/http://www.sscnapoli.it/client/render.aspx?root=707&fwd=961&content=0 |url-status=dead }}</ref> Na samom turniru postigao je gol sjajnim lob-udarcem u trećoj utakmici grupne faze protiv [[Nogometna reprezentacija Slovačke|Slovačke]] za smanjenje rezultata na 3-2 te asistirao za prvi gol [[Antonio Di Natale|Antonija Di Natalea]], što nije bilo dovoljno da Italija prođe u drugu fazu. Među rijetkim je igračima reprezentacije koji su dobili pozitivne ocjene za igre u Južnoafričkoj Republici]].<ref>[http://www.tuttonapoli.net/?action=read&idnotizia=46226 Italija izbačena uprkos sjajnom Quagliarelli], tuttonapoli.net</ref><ref>[http://www.corrieredellosport.it/calcio/mondiali_2010/girone_f/italia/2010/06/24-117687/Quagliarella%2C+gol+e+rabbia%3A+%C2%ABEra+il+sogno+di+una+vita%C2%BB Quagliarella razočaran «To mi je bio san»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140909122106/http://www.corrieredellosport.it/calcio/mondiali_2010/girone_f/italia/2010/06/24-117687/Quagliarella,+gol+e+rabbia:+%C2%ABEra+il+sogno+di+una+vita%C2%BB |date=9. 9. 2014 }}, corrieredellosport.it</ref><ref>[http://www.tuttomondiali.it/?action=read&idnotizia=2814 Italia-Slovačka], tuttomondiali.it</ref> U pobjedi od 5-0 u [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2012.|kvalifikacijskom]] ogledu s [[Nogometna reprezentacija Farskih ostrva|Farskim ostrvima]] 7. septembra 2010. bio je strijelac četvrtog gola. == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Fabio Quagliarella}} *{{FIFA igrač|297409}} *{{UEFA igrač|58662}} *{{NFT igrač|pid=21477}} *[http://www.sampdoria.it/player/201617-fabio-quagliarella/ Fabio Quagliarella] na sampdoria.it {{Najbolji strijelci Serie A}} {{Navkutije |ime = Sastavi Italije |naslov = Sastavi Italije |naslovstil = background-color:#0066bc; color:#ffffff; border: solid 1px #ff0000; |podaci1 = {{Sastav Italije na EP 2008. u nogometu}} {{Sastav Italije na FIFA Kupu konfederacija 2009.}} {{Sastav Italije na SP 2010. u nogometu}} }} {{DEFAULTSORT:Quagliarella, Fabio}} [[Kategorija:Rođeni 1983.]] [[Kategorija:Biografije, Castellammare di Stabia]] [[Kategorija:Italijanski nogometaši]] [[Kategorija:Nogometaši Torina]] [[Kategorija:Nogometaši Fiorentine]] [[Kategorija:Nogometaši Chietija]] [[Kategorija:Nogometaši Ascolija]] [[Kategorija:Nogometaši Sampdorije]] [[Kategorija:Nogometaši Udinesea]] [[Kategorija:Nogometaši Napolija]] [[Kategorija:Nogometaši Juventusa]] [[Kategorija:Igrači na Evropskom prvenstvu u nogometu 2008.]] [[Kategorija:Igrači na FIFA Kupu konfederacija 2009.]] [[Kategorija:Igrači na Svjetskom prvenstvu u nogometu 2010.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] 2xa611742lh1jpc54dd4lg6bik5gffi Diferencijalna jednačina 0 146074 3898687 3808646 2026-06-14T17:23:24Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898687 wikitext text/x-wiki '''Diferencijalna jednačina''' je [[jednačina]] koja izražava neku vezu između nezavisne [[promjenljiva|promjenljive]], nepoznate [[Funkcija (matematika)|funkcije]] i njenih izvoda: F(x, y, y',y'',..., y<sup>(n)</sup>) = 0;<ref>{{Cite book|last=Zill|first=Dennis G.|url=https://books.google.com/books?id=pasKAAAAQBAJ&q=%22ordinary+differential%22|title=A First Course in Differential Equations with Modeling Applications|date=2012-03-15|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-285-40110-2|language=en}}</ref> Najviši red izvoda u toj jednačini se naziva red diferencijalne jednačine. Na primjer: y"+ ky<sup>3</sup> = 0 je diferencijalna jednačina drugog reda. Najprostija diferencijalna jednačina je prvog reda, u eksplicitnom obliku to je y' = f (x). Svaka funkcija koja diferencijalnu jednačinu identički zadovoljava zove se rješenje ili integral te jednačine. Opće rješenje treba da identički zadovoljava datu diferencijalnu jednačinu, i oblika je y = φ(x, C<sub>1</sub>, C<sub>2</sub>, ... , C<sub>n</sub>), gdje su C<sub>1</sub>,...,C<sub>n</sub> proizvoljne integracione konstante. Partikularno rešenje je svaka funkcija koja se dobija iz općeg rješenja za posebne vrijednosti [[konstanta|konstanti]]. Singularno rješenje je ono koje identički zadovoljava datu jednačinu, a ne nalazi se u općem rješenju. Kad nepoznata funkcija zavisi od dviju ili više promjenljivih, diferencijalnu jednačinu nazivamo [[parcijalna diferencijalna jednačina|parcijalnom]]. Mnoge diferencijalne jednačine su matematički modeli raznovrsnih procesa u prirodi, društvu, prirodnim, društvenim i tehničkim naukama, i kao takve imaju mnogobrojne primjene. Teorija diferencijalnih jednačina i teorija parcijalnih diferencijalnih jednačina su značajne i široko razvijene oblasti matematike. Njihov poseban dio čine diferencijalne jednačine [[matematička fizika|matematičke fizike]]. Postoje i [[sistem diferencijalnih jednačina|sistemi diferencijalnih jednačina]]. U sistemu diferencijalnih jednačina javljaju se dvije ili više funkcija iste promjenljive (odnosno istih promjenljivih). == Također pogledajte == * [[Egzaktna diferencijalna jednačina]] == Softver == * [[ExpressionsinBar]] * [[Maple]]:<ref>{{Cite web|url=https://www.maplesoft.com/support/help/Maple/view.aspx?path=dsolve|title=dsolve - Maple Programming Help|website=www.maplesoft.com|access-date=16. 5. 2020}}</ref> dsolve * [[SageMath]]<ref>{{Cite web|url=http://doc.sagemath.org/html/en/tutorial/tour_algebra.html|title=Basic Algebra and Calculus — Sage Tutorial v9.0|website=doc.sagemath.org|access-date=16. 5. 2020}}</ref> * [[Xcas]]:<ref>{{Cite web|url=http://www-fourier.ujf-grenoble.fr/~parisse/giac/cascmd_en.pdf|title=Symbolic algebra and Mathematics with Xcas|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=|archive-date=26. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200826060004/http://www-fourier.ujf-grenoble.fr/~parisse/giac/cascmd_en.pdf|url-status=dead}}</ref> desolve(y'=k*y,y) == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|Differential equations}} * [https://web.archive.org/web/20080701074413/http://www.matematiranje.com/vishamat.html Teorija i zadaci] na [http://www.matematiranje.com] {{Oblasti matematike}} [[Kategorija:Matematička analiza]] [[Kategorija:Diferencijalne jednačine]] dijbgdc2td8n3cfjbkzng4ik6b8acvv Esad Sadiković 0 150083 3898731 3892399 2026-06-15T05:36:00Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898731 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Esad Sadiković | slika = | alt_slike = | opis = | ime_pri_rođenju = | datum_rođenja = 1948.<!-- {{Datum rođenja i godine|GGGG|MM|DD}} za žive osobe. Staviti samo godinu ako nije poznat tačan datum rođenja. Za ljude koji su umrli, koristiti samo {{Datum rođenja|GGGG|MM|DD}} --> | mjesto_rođenja = [[Niš]], [[SFRJ]] | datum_smrti = 5. august 1992.<!-- {{Datum smrti i godine|GGGG|MM|DD|GGGG|MM|DD}} (datum smrti pa onda datum rođenja) --> | mjesto_smrti = [[Prijedor]], [[Republika Bosna i Hercegovina]] | nacionalnost = | druga_imena = | zanimanje = Ljekar | godine_aktivnosti = | poznat_po = | značajni_radovi = }} '''Esad Sadiković''' bio je [[liječnik|ljekar]] specijalista iz [[Prijedor]]a i član međunarodne zdravstvene organizacije "Ljekari bez granica", aktivista [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih naroda]] i predsjednik "Udruženja [[Otorinolaringologija|otorinolaringologa]] [[SFRJ]]".<ref>{{cite web |url=http://nap.ba/new/vijest.php?id=8549 |title=Kako je Paul iz Kalifornije saznao za smrt svog prijatelja prijedorskog heroja Doktora Ese |work=nap.ba |access-date=1. 1. 2018 }}{{Mrtav link}}</ref> Kao ljekar specijalista ordinirao je na [[Samoa|Samoi]] i u [[Libija|Libiji]]. Bio je jedan od vodećih prijedorskih intelektualaca koji je 1990-ih godina pozivao na razum i mirno rješavanje političkih tenzija. Objavljivao je [[satira|satirične]] tekstove u lokalnom listu "Kozarski vjesnik", kritizirajući na taj način tadašnje političke prilike. Za vrijeme [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] 1992. zatočen je u srpskom [[Koncentracioni logor Omarska|koncentracijskom logoru Omarska]]. Tu nastavlja svoju misiju humaniste liječeći, pomažući i ohrabrujući druge. Pogubljen je 5. augusta 1992, a njegovi posmrtni ostaci pronađeni su u jami Hrastova glavica pored [[Sanski Most|Sanskog Mosta]]. Ukopan je u Prijedoru 29. jula 2007. Knjigu o Doktoru Esi napisao je Vehid Gunić 2009, a osnovana je i fondacija "Esad Sadiković".<ref>{{cite web |url=http://vijesti.ba/clanak/69217/porodicna-tajna-o-kcerki-i-sinu-svirepo-ubijenog-humaniste-esu-ubili-djecu-pokrstili |title=Porodična tajna o kćerki i sinu svirepo ubijenog humaniste: Esu ubili, djecu pokrstili |work=vijesti.ba |access-date=1. 1. 2018 |archive-date=3. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220703224711/https://vijesti.ba/clanak/69217/porodicna-tajna-o-kcerki-i-sinu-svirepo-ubijenog-humaniste-esu-ubili-djecu-pokrstili |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bosnjaci.net/prilog.php?pid=43726 |title="ULICA DR. ESAD SADIKOVIĆ" U PRIJEDORU |work=bosnjaci.net |access-date=1. 1. 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.preporod.com/index.php/sve-vijesti/magazin/vasa-strana/item/4443-doktor-eso-neponovljiva-prijedorska-licnost |title=Doktor Eso, neponovljiva prijedorska ličnost |work=[[Preporod (novine)|preporod]].com |access-date=1. 1. 2018 }}{{Mrtav link}}</ref> == Literatura == * Vehid Gunić - Doktor Eso, 2009. == Reference == {{refspisak|2}} {{DEFAULTSORT:Sadiković, Esad}} [[Kategorija:Umrli 1992.]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački ljekari]] 3wprm3z8u79pbugun5zr5rrzywfbmm7 Edhem Šljivo 0 179894 3898726 3898269 2026-06-15T01:31:41Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898726 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Edhem Šljivo | slika = | punoime = Edhem Šljivo | datumrođenja = {{datum rođenja i godine|1950|3|16}} | rodnigrad = [[Sarajevo]] | visina = 178&nbsp;cm | datumsmrti = | državasmrti = | pozicija = Srednji vezni | omladinskegodine = 1964–1968. | omladinskipogoni = [[FK Sarajevo]] | godine = 1968–1978. | klubovi = [[FK Sarajevo]] | nastupi(golovi) = 268 (37) | godine2 = 1978–1981. | klubovi2 = [[RFC de Liège]] | nastupi(golovi)2 = 91 (29) | godine3 = 1981–1982. | klubovi3 = [[OGC Nice]] | nastupi(golovi)3 = 36 (3) | godine4 = 1981–1982. | klubovi4 = [[OGC Nice|OGC Nice B]] | nastupi(golovi)4 = 1 (0) | godine5 = 1982–1983. | klubovi5 = [[1. FC Köln]] | nastupi(golovi)5 = 37 (2) | godine6 = 1983–1987. | klubovi6 = [[RFC de Liège]] | nastupi(golovi)6 = 101 (14) | reprezentacija = da | nacionalnegodine = 1976–1982. | nacionalneekipe = [[Nogometna reprezentacija Jugoslavije|Jugoslavija]] | nacionalninastupi(golovi) = 12 (2) | zadnjeuređivanje = 10. juni 2026 }} '''Edhem Šljivo''' (rođen 16. marta 1950. u [[Sarajevo|Sarajevu]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslavija]]) bivši je [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] nogometaš i [[Nogometna reprezentacija Jugoslavije|reprezentativac Jugoslavije]]. Igrap je na sredini terena, nastupio je na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1982.|Svjetskom prvenstvu 1982.]] za reprezentaciju [[Nogometna reprezentacija Jugoslavije|Jugoslavije]]. Karijeru je započeo u [[FK Sarajevo]], gdje je kasnije postao jedan od najboljih veznih igrača Prve jugoslavenske lige.<ref name="fksinfo.com">{{cite web|url=http://fksinfo.com/legende/edhem-sljivo/1890|title=Edhem Šljivo, legendarni fantazista FK Sarajevo i jedan od najboljih igrača Kluba svih vremena|website=FKSInfo|language=bs|access-date=16 March 2019|archive-date=3. 10. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171003135751/http://fksinfo.com/legende/edhem-sljivo/1890|url-status=dead}}</ref><ref name="hayat-2004-intervju-turnir-oslobođenje.ba">{{cite web|url=http://www.oslobodjenje.ba/sport/nogomet/sportski-vremeplov--edhem-sljivo-nekadasnji-fudbaler-u-belgiji-turnir-nosi-njegovo-ime|title="Sportski vremeplov" Hayat TV: Edhem Šljivo: U Belgiji turnir nosi njegovo ime|website=Oslobođenje|language=bs|archive-url=https://web.archive.org/web/20150207093657/http://www.oslobodjenje.ba/sport/nogomet/sportski-vremeplov--edhem-sljivo-nekadasnji-fudbaler-u-belgiji-turnir-nosi-njegovo-ime|archive-date=7 February 2015|url-status=dead|access-date=16 March 2019}}</ref><ref name="doznajemo.com">{{cite web|url=http://doznajemo.com/2013/04/04/zaboravljeni-junaci-jednog-vremena-30-edhem-sljivo-bosanski-kajzer/|title=Zaboravljeni junaci jednog vremena: Edhem Šljivo, bosanski Kajzer|website=Doznajemo.com|language=bs|archive-url=https://web.archive.org/web/20150207093518/http://doznajemo.com/2013/04/04/zaboravljeni-junaci-jednog-vremena-30-edhem-sljivo-bosanski-kajzer/|archive-date=7 February 2015|url-status=dead|access-date=16 March 2019}}</ref><ref name="šljivo-reprezentacija.rs">{{cite web|url=http://www.reprezentacija.rs/sljivo-edhem/#content|title=Šljivo Edhem|date=20 January 2010|website=Reprezentacija.rs|language=sr-RS|access-date=16 March 2019}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == *{{NFT igrač|pid=21900}} *{{Nogometni reprezentativac Srbije|1566}} {{Navkutije |ime = Sastavi Jugoslavije |naslov = Sastavi Jugoslavije |naslovstil = background-color:#0c1c8c; color:#ffffff; border: solid 1px #ff0000; |podaci1 = {{Sastav Jugoslavije na EP 1976. u nogometu}} {{Sastav Jugoslavije na SP 1982. u nogometu}} }} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Šljivo, Edhem}} [[Kategorija:Rođeni 1950.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] [[Kategorija:Biografije, Sarajevo]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački nogometaši]] [[Kategorija:Igrači na Evropskom prvenstvu u nogometu 1976.]] [[Kategorija:Igrači na Svjetskom prvenstvu u nogometu 1982.]] [[Kategorija:Nogometaši Sarajeva]] [[Kategorija:Nogometaši RFC Liègea]] [[Kategorija:Nogometaši Nice]] [[Kategorija:Nogometaši Kölna]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački sportisti 20. vijeka]] [[Kategorija:Sportisti iz Sarajeva]] 24latjtpgy9xv35tezwlmd4l5s4s191 Devanagari 0 257805 3898686 3849300 2026-06-14T17:04:11Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898686 wikitext text/x-wiki '''Devanagari'''<ref>{{Cite web|url=https://www.omniglot.com/writing/devanagari.htm|title=Devanagari alphabet|website=www.omniglot.com|access-date=2026-02-24|postscript=Devanagari abeceda, uključujući klasičnu/sjevernu varijantu oblika za अ (a) i srodna slova, झ (jh), ण (ṇ)}}</ref> ({{jezik|hin|देवनागरी}}) jeste abugida pismo koje se, zajedno sa drugim pismima, koristi za pisanje nekoliko indijskih jezika, između ostalog, [[sanskrit]]a, [[hindi]]ja, maratija, [[sindhi|sindija]], [[bihari]]ja, [[bili]]ja, [[marvari]]ja, [[konkani]]ja, [[bojpuri]]ja, ali i jezike koji se govore u Nepalu, kao što su [[nepalski]], [[taru]], [[basa]], a ponekad i [[kašmirski]] i [[romski]]. Piše se sa lijeva na desno. Pismo je slogovnog tipa, sa odgovarajućim znacima za svaki slog. Koristi se od VIII vijeka p. n. e. == Reference == {{Refspisak}}[[Datoteka:Rigveda MS2097.jpg|thumb|desno|Devanagari]] ==Vanjski linkovi== ===Mahatma Gandhijev pogled na Devanagari=== * [http://www.mkgandhi.org/indiadreams/chap50.htm] Gandijeve ideje za jednostavno Devanagari pismo za sve indijske jezike ===Informacije o Devanagariju=== * [http://www.omniglot.com/writing/devanagari.htm Omniglot.com]— Devanagari abeceda, uključujući klasičnu/sjevernu varijantu oblika za अ (a) i srodna slova, झ (jh), ण (ṇ) * [http://ancientscripts.com/devanagari.html AncientScripts.com]— uvod u Devanagari * [https://web.archive.org/web/20050406214025/http://www.avashy.com/hindiscripttutor.htm Tutorijal za Hindi/Devanagari pismo (en)] * [https://web.archive.org/web/20080528001453/http://tdil.mit.gov.in/isciiapril03.pdf IS13194:1991] standard za "ISCII" (en) * [http://www.unicode.org/charts/PDF/U0900.pdf Unicode Tablica za Devanagari] * === Programska podrška === * [http://www.omkarananda-ashram.org/Sanskrit/Itranslt.html Omkarananda-ashram.org], ''Itranslator'' besplatan program za konverziju Itransa u Devanagari. Koristi 16-bitni Unicode kompatibilan font. Radi jedino na Windows 2000 / XP / Server 2003. * [http://www.dmjoshi.org/unicodewriter/ DMJoshi.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110726001330/http://www.dmjoshi.org/unicodewriter/ |date=26. 7. 2011 }}, za pisanje devanagari ili gudžaratskog pisma koje je osmislio Dayashankar Joshi * [https://web.archive.org/web/20091016002645/http://www.merosoft.webs.com/merofontconvetor.htm Merosoft.webs.com], nepalski pretvarač/dekonverter fontova 0.3—Java baziran nepalski pretvarač/dekonvetor fontova. Podržava Preeti, Kantipur i Jaga fontove — FontConverter 0.3 je softver zasnovan na Java jeziku i koristi se za pretvaranje fontova koji nisu Unicode u Unicode. Ovaj softver je u osnovi fokusiran na Devanagari fontove koji nisu Unicode (samo za nepalski jezik). Dobro radi na Preeti, Kantipur i Jaga Himali fontovima. * [http://www.bhashaindia.com/Downloadsv2/ListCategories.aspx Bhashaindia.com] — IME-ovi (rasporedi tastature) za indijsko pismo i drugi softver za indijske jezike kompanije Microsoft Windows. * [http://devendraparakh.port5.com/ Devendraparakh.port5.com] {{Webarchive|url=https://archive.today/20051217201509/http://devendraparakh.port5.com/ |date=17. 12. 2005 }}, HindiWriter — Fonetski program za pisanje hindi jezika sa AutoWord pretragom i provjerom pravopisa za MS Word i OpenOffice.org za Windows. * [http://www.baraha.com/downloads.htm Baraha.com]—Devanagari unos pomoću engleske tastature * [http://www.lipikaar.com Lipikaar.com]—Alat za kucanje indijskim pismom s podrškom za Devanagari putem izvršne datoteke za Windows radnu površinu ili Firefox ekstenzije. * [http://andregarzia.on-rev.com/richmond/home.html Devawriter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811114947/http://andregarzia.on-rev.com/richmond/home.html |date=11. 8. 2011 }}—sveobuhvatan Devanagari unos za Windows i Macintosh. * [http://mpp.org.np/index.php?option=com_content&task=view&id=19&Itemid=40 upute za instaliranje nepalskog Devanagari fonta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618081310/http://mpp.org.np/index.php?option=com_content&task=view&id=19&Itemid=40 |date=18. 6. 2013 }} Upute za instaliranje "tradicionalnog" i "romaniziranog" nepalskog ==== Fontovi ==== * [http://tdil.mit.gov.in/download/openfonts.htm Unicode kompatibilni fontovi otvorenog tipa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722083010/http://tdil.mit.gov.in/download/openfonts.htm |date=22. 7. 2011 }}{{Mrtva veza|datum=septembar 2012}} uključujući ligaturne glifove (TDIL centar podataka) * [http://www.wazu.jp/gallery/Fonts_Devanagari.html Unicode Devanagari galerija fontova] * [http://www.marathimati.com/Help/Download-Free-Marathi-Fonts.asp Preuzimanje besplatnih marathi fontova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721151216/http://www.marathimati.com/Help/Download-Free-Marathi-Fonts.asp |date=21. 7. 2011 }} * [http://www.nepali-fonts.tk Nepalski Devanagari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130615014943/http://nepali-fonts.tk/ |date=15. 6. 2013 }}{{Mrtva link|date=septembar 2012}} preuzimanje besplatnih fontova ==== Opći resursi ==== * [[:hi:विकिपीडिया:इंटरनेट पर हिन्दी क२धससा धस alata Tehnike za Hindi računarstvo]] * [http://www.srijangatha.com/CLCategory_Args_21 Tehničke informacije za hindske korisnike srijangatha.com Hindi portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306052217/http://www.srijangatha.com/CLCategory_Args_21 |date=6. 3. 2012 }} * [http://www.mpp.org.np/downloads.php Resursi za kucanje na nepalskom jeziku na devanagari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011031618/http://mpp.org.np/downloads.php |date=11. 10. 2007 }} * [http://www.alanwood.net/unicode/devanagari.html Podrška za Unicode za web preglednike] * [http://www.ee.adfa.edu.au/staff/hrp/personal/Sanskrit-External/unicodenotes.html Kreiranje i pregledavanje dokumenata u Devanagari jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090921101307/http://www.ee.adfa.edu.au/staff/hrp/personal/Sanskrit-External/unicodenotes.html |date=21. 9. 2009 }} ==== Metode unosa ==== * [http://www.bhashaindia.com Microsoft BhashaIndia]—Indijski jezički računarski resursi * [http://www.cdacmumbai.in/xlit/editor Online alat za transliteraciju engleskog (latinično pismo) na hindski (devanagari pismo) od strane CDAC Mumbai] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723085148/http://www.cdacmumbai.in/xlit/editor/ |date=23. 7. 2011 }} * [http://www.unicodenepali.com Online alati za kucanje u Unicode Devanagari jeziku za nepalski jezik] * [http://www.oopslite.com/software/nepali_keyboard.html Romanizirana nepalska Unicode tastatura] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110712221209/http://www.oopslite.com/software/nepali_keyboard.html |date=12. 7. 2011 }} koju je razvio OOPSLite Technologies * [http://www.cdacmumbai.in/projects/indix/ IndiX, podrška za indijski jezik za Linux] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080526133128/http://www.cdacmumbai.in/projects/indix/ |date=26. 5. 2008 }}, stranica koju je razvio OOPSLite Technologies Indijski [[Nacionalni centar za softversku tehnologiju]] * [http://girish.co.in/projects/indian_languages.html Devanagari alati: Wiki Sandbox, Devanagari Mail, Yahoo/Google pretraga i Devanagari transliteracija] * [http://spokensanskrit.de/ttest.php Online alat za transliteraciju iz latinice u Devanagari] * [http://andregarzia.on-rev.com/richmond/home.html Devawriter i Devawriter Pro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811114947/http://andregarzia.on-rev.com/richmond/home.html |date=11. 8. 2011 }} alati za digitalizaciju. ==== Devanagari tastatura ==== * [http://anektameekta.blogspot.com/2009/03/devnagri-hindi-typing-complete-solution.html TVS Devanagari hindi tastatura] sa detaljima o rasporedu tastature, uputama za instalaciju za Windows/Linux, prodavnicama i online kupovinom * [http://www.intextechnologies.com/webpages/productcomperi.aspx?pro_name=Swadeshi&category=Computer%20Peripherals&subcat=Keyboards&subcat1=K/B%20Multimedia Intex Technologies Swadeshi dvojezična hindi tastatura] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713051057/http://www.intextechnologies.com/webpages/productcomperi.aspx?pro_name=Swadeshi&category=Computer%20Peripherals&subcat=Keyboards&subcat1=K/B%20Multimedia |date=13. 7. 2011 }}, raspored tastature je Hindi pisaća mašina * {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Pismo]] [[Kategorija:Indija]] 7poesoki86cyolzftg1s4z5x4gxb3nn Fatihova Musalla 0 262889 3898741 3748491 2026-06-15T10:11:35Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898741 wikitext text/x-wiki {{Infokutija vjerski objekt | ime = Fatihova Musalla | slika = Fatihova Musalla.JPG | veličina_slike = | alt_slike = | opis_slike = | vrsta_karte = | veličina_karte = | reljef_karte = | opis_karte = | geografska_širina = 44.7833 | geografska_dužina = 16.5667 | lokacija = [[Donji Kamengrad]], [[Sanski Most]] | religijska_pripadnost = [[Islam]] | obred = | festivali = | sektor = | općina = | okrug = | teritorija = | prefektura = | savezna_država = | pokrajina = | regija = | država = [[Bosna i Hercegovina]] | administracija = Medžlis IZ Sanski Most | godina_posvećenja = | organizacijski_status = | funkcijski_status = | oznaka_baštine = | vodstvo = | zaštitnik = | veb-sajt = | arhitekt = | arhitektonski_tip = | arhitektonski_stil = | osnivač = | osnovano_od_strane = | glavni_ugovarač = | smjer_fasade = | kamen_temeljac = | godina_dovršetka = 1463.<ref name="Sultan-Fatihova Musalla u Donjem Kamengradu">[http://musalla.medzlis.info/index.php?option=com_content&view=article&id=148:sultan-fatihova-musalla-u-donjem-kamengradu&catid=57:o-musalli&Itemid=137 ''Sultan-Fatihova Musalla u Donjem Kamengradu'']{{Mrtav link|datum=Oktobar 2019 |bot=InternetArchiveBot }}; pristupljeno: 10. 11. 2013.</ref> | troškovi_gradnje = | kapacitet = | dužina = | širina = | širina_srednje_lađe_crkve = | visina_maks = | broj_kupola = | vanjska_visina_kupole = | unutrašnja_visina_kupole = | vanjski_prečnik_kupole = | unutrašnji_prečnik_kupole = | broj_munara = | visina_munare = | broj_tornjeva = | visina_tornja = | materijali = | naziv_zaglavlja = | slobodno_polje1 = | vrijednost_slobodnog_polja1 = | slobodno_polje2 = | vrijednost_slobodnog_polja2 = | slobodno_polje3 = | vrijednost_slobodnog_polja3 = }} '''Musalla u Kamengradu''' je jedan od rijetkih očuvanih kulturno-historijskih spomenika u [[Sanski Most|Sanskom Mostu]].<ref name="Sultan-Fatihova Musalla u Donjem Kamengradu"/> Nalazi se desetak kilometara sjeverozapadno od grada u selu [[Donji Kamengrad]]. Musalla u Kamengradu pripada tipu bajramske [[Musalla|musalle]].<ref name="NS" /> == Historija == Tu je, po narodnom predanju [[Mehmed II]], prilikom osvajanja Kamengrada klanjao prvi džuma-namaz.<ref name="NS" /> Nakon [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u BiH]], objekat musalle je restauriran i kod nje se od tada svake godine klanja [[džuma-namaz]], posljednja u julu. Tu se okupi svih 30 sanskih [[džemat]]a i zajednički se klanja [[džuma-namaz]] za jednim imamom.<ref name="Musalla 2012">{{Cite web|url=https://expireddomains.com/domain/medzlis.info|title=medzlis.info is for sale! Check it out on ExpiredDomains.com|last=ExpiredDomains|website=ExpiredDomains.com|language=en-US|access-date=25. 7. 2025|archive-date=14. 7. 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250714212652/https://expireddomains.com/domain/medzlis.info|url-status=dead}}</ref> Musalla sa mezarjem u Kamengradu kao graditeljska cjelina je odlukom [[Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine|Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine]] proglašena [[Nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine|nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine]], te nacionalni spomenik sačinjavaju [[mihrab]], [[nadstrešnica]] i [[Grob|mezarje]].<ref name="NS">{{Cite web |url=http://www.kons.gov.ba/main.php?mod=spomenici&extra=Odluke&blok=2&indexGrad=1&lang=1&idGrad=85 |title=Lista Nacionalnih spomenika na web stranici Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika |access-date=26. 11. 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417100201/http://www.kons.gov.ba/main.php?mod=spomenici&extra=Odluke&blok=2&indexGrad=1&lang=1&idGrad=85 |archive-date=17. 4. 2015 |url-status=dead }}</ref> == Arhitektura == [[Mihrab]] kamengradske musalle je natkriven drvenom kupolom, koja se oslanjala na četiri hrastova stuba. U dnu stubova su kamene baze, a konstrukcija kupole je poduhvaćena drvenim jastucima. Kupola je bila pokrivena olovnim pločama. Sa unutrašnje strane kupole su bile radijalno pokovane daščice. Do mihraba se nalazila grupa od tri stepenasto postavljena kamena koji su, po svoj prilici, služili umjesto [[minber]]a. Na poleđini mihraba nalazio se uklesan [[tarih]] koji glasi:<ref name="NS" /> {{Citat|U svrhu da se u ovim krajevima čuje glas vjere o Božijem jedinstvu, podigao je Sultam Mehmed Fatih-han prilikom svog boravka u ovom mjestu jedan mihrab i mimber, koji su prije 15 godina porušeni, pa ih je ovog puta obnovio pročelnik vjere Konjičanin Hadžić - Ismail Šukri efendija Hadžića 1. šaban 1327. h.g. (18. augusta 1909.)<ref name="Sultan-Fatihova Musalla u Donjem Kamengradu"/>}} Natpis je uokviren tordiranom vrpcom.<ref name="NS" /> == Literatura == {{sekcija}} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * {{Commonscat-inline|Fatihova Musalla}} [[Kategorija:Musalle u Sanskom Mostu]] [[Kategorija:Nacionalni spomenici u Sanskom Mostu]] pb5lz0q9js8oz6aanycz07huf7jfv2n Šablon:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014 - grupa F 10 349958 3898704 3820683 2026-06-14T18:38:07Z Z1KA 87045 3898704 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |update=complete |source=[https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil2014/groups/index.html FIFA] |teamwidth=200 |team1=ARG |team2=NGA |team3=BIH |team4=IRN |result1=KO |result2=KO |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.#Pravila|kriteriji izjednačenosti]] |win_ARG=3 |draw_ARG=0 |loss_ARG=0 |gf_ARG=6 |ga_ARG=3 |win_NGA=1 |draw_NGA=1 |loss_NGA=1 |gf_NGA=3 |ga_NGA=3 |win_BIH=1 |draw_BIH=0 |loss_BIH=2 |gf_BIH=4 |ga_BIH=4 |win_IRN=0 |draw_IRN=1 |loss_IRN=2 |gf_IRN=1 |ga_IRN=4 |name_ARG={{NOG|ARG}} |name_NGA={{NOG|NGA}} |name_BIH={{NOG|BIH}} |name_IRN={{NOG|IRN}} |res_col_header=Q |col_KO=green1 |text_KO=Prolazak u [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.#Nokaut faza|nokaut fazu]] }}<noinclude> {{Tabela grupa FIFA Svjetskog prvenstva|godina=2014}} [[Kategorija:Šabloni Svjetskog prvenstva u nogometu 2014.|Grupa F]] </noinclude> p1w9adpgjza2htg8epdalms9tif7r39 Bosanskohercegovačka dijaspora u Saint Louisu 0 372325 3898682 3897842 2026-06-14T15:26:50Z Тежава 43109 /* Historija */ 3898682 wikitext text/x-wiki {{Glavni|Bosanskohercegovačka dijaspora}} [[File:Sebilj,_St._Louis_2.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sebilj,_St._Louis_2.jpg|mini|Sebilj u St. Louisu, replika Sebilja u Sarajevu, juni 2018]] '''[[Bosna i Hercegovina|Bosanskohercegovačka]] [[dijaspora]] u [[Saint Louis]]u''' u [[Sjedinjene Američke Države|američkoj]] saveznoj državi [[Missouri]] je veoma brojna. Smatra se da se najveća koncentracija [[Bosanskohercegovački Amerikanci|građana porijeklom iz BiH]] u gradu St. Louisu nalazi u kvartu ''Little Bosnia'' (doslovno: ''Mala Bosna'') u južnom dijelu grada [[Bevo Mill (St. Louis)|Bevo Mill]]. Bosanski kulturni utjecaj se može primijetiti u brojnim bosanskim restoranima, ugostiteljskim objektima i kafićima, kao i nekoliko islamskih organizacija i džamija. ==Historija== [[File:Morganford,_Bevo_Mill.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Morganford,_Bevo_Mill.jpg|mini|"Mala Bosna", Bevo Milla, juli 2017.]]Bosanskohercegovačka zajednica oblikovala se prvenstveno nakon [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]], kada je grad postao jedno od glavnih odredišta bosanskohercegovačkih izbjeglica u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Iako su se doseljenici iz Bosne i Hercegovine u SAD doseljavali i ranije, najveći val dolazaka u St. Louis uslijedio je 1990-ih. Grad je izabran zbog relativno pristupačnog stanovanja, dostupnih poslova i razvijenih izbjegličkih službi. Između 1993. i 2001. International Institute of St. Louis i Catholic Charities Refugee Services pomogli su preseljenje oko 11.000 Bosanaca i Hercegovaca u St. Louis.<ref>{{cite web |last=O'Connor |first=Phillip |date=26. 6. 2005 |title=Back to Bosnia |url=https://www.stltoday.com/article_8e303cc9-4aff-5d4b-b6e8-af21095049e8.html |access-date=8. 6. 2026 |website=STLtoday.com}}</ref> Zajednica se najprije koncentrirala u južnom dijelu grada, naročito u četvrtima Bevo Mill i okolnim naseljima. Ondje su postojali dostupni stanovi, prazni poslovni prostori i mogućnost zapošljavanja u proizvodnji, uslugama, prijevozu i zanatstvu. Broj osoba bosanskohercegovačkog porijekla u širem području St. Louisa dosegnuo je krajem 1990-ih i početkom 2000-ih približno 70.000.<ref>{{cite web |last=Delkic |first=Melina |date=18. 8. 2019 |title='It's not the same': Why war refugees who helped revive St. Louis are leaving |url=https://www.nytimes.com/2019/08/18/us/bosnian-refugees-st-louis-midwest.html |access-date=8. 6. 2026 |newspaper=The New York Times}}</ref> Integracija bosanskohercegovačkih izbjeglica u St. Louisu odvijala se kroz rad, obrazovanje, kupovinu kuća i osnivanje malih preduzeća. Posebnu ulogu imala je lokalna banka koja je davala kredite doseljenicima bez američke kreditne historije. Zahvaljujući takvoj podršci, ali i porodičnom radu i mrežama unutar zajednice, bosanskohercegovački doseljenici otvarali su automehaničarske radnje, prijevozničke firme, restorane, kafiće, pekare, mesnice i trgovine. Njihovi poslovi doprinijeli su obnovi dijelova južnog St. Louisa koji su prije toga gubili stanovništvo i privrednu aktivnost.<ref>{{cite web |last1=Moore |first1=Doug |last2=Skrivan |first2=Laurie |date=22. 6. 2013 |title=Making St. Louis home: The Bosnian resettlement 20 years later |url=https://www.stltoday.com/news/multimedia/special/html_dafa620f-9408-5daf-b123-1b2ee29fda56.html |access-date=8. 6. 2026 |website=STLtoday.com}}</ref><ref>{{cite web |last=Ellis |first=Stefanie |date=17. 1. 2022 |title=St Louis: The US city transformed by heartbreak |url=https://www.bbc.com/travel/article/20220117-st-louis-the-us-city-transformed-by-heartbreak |access-date=8. 6. 2026 |website=BBC}}</ref> Privredni uspjeh zajednice potakao je i sekundarnu migraciju. Dio Bosanaca i Hercegovaca koji su prvobitno bili smješteni u druge američke gradove preselio se u St. Louis zbog rodbinskih veza, dostupnih poslova i razvijene infrastrukture zajednice. Do 2010-ih mnoge porodice preselile su se iz Bevo Milla u južna predgrađa [[St. Louis County, Missouri|okruga St. Louis]], uglavnom zbog većih kuća, dvorišta, javnih škola i niže stope kriminala. Taj pomak označio je prelazak dijela zajednice iz prve izbjegličke faze prema stabilnijem srednjoklasnom životu.<ref name="moore">{{cite web |last1=Moore |first1=Doug |last2=Skrivan |first2=Laurie |date=22. 6. 2013 |title=Making St. Louis home: The Bosnian resettlement 20 years later |url=https://www.stltoday.com/news/multimedia/special/html_dafa620f-9408-5daf-b123-1b2ee29fda56.html |access-date=8. 6. 2026 |website=STLtoday.com}}</ref> Kulturne veze sa [[Bosna i Hercegovina|Bosnom i Hercegovinom]] održavale su se kroz jezik, vjerske zajednice, porodične veze, ugostiteljstvo, medije i komemoracije. Na radiju WEW 770 AM emitovan je program na [[bosanski jezik|bosanskom jeziku]], a sedmične novine ''SabaH'' bile su namijenjene čitaocima bosanskohercegovačkog porijekla širom Sjedinjenih Američkih Država.List je prvobitno izlazio u [[New York]]u, ali je njegovo djelovanje 2006. premješteno u St. Louis. U jednom periodu u gradu su izlazile tri novine na bosanskom jeziku, ali je njihova čitanost opadala kako su mlađe generacije sve više koristile [[engleski jezik]].<ref>{{cite book |last=Kriještorac |first=Mirsad |title=First Nationalism Then Identity: On Bosnian Muslims and Their Bosniak Identity |publisher=University of Michigan Press |location=Ann Arbor |date=2022 |isbn=978-0-472-90288-0}}</ref><ref>{{cite web |title=SabaH Weekly, 1997–2014 |url=https://griffinshare.fontbonne.edu/sabah/ |access-date=8. 6. 2026 |website=Center for Bosnian Studies: Digital Collections |publisher=Fontbonne University}}</ref> Važno mjesto u javnom pamćenju zajednice ima [[Genocid u Srebrenici|genocid u Srebrenici]] jer grad ima jednu od najvećih zajednica preživjelih iz Srebrenice izvan Bosne i Hercegovine. Zbog toga su u gradu nastali projekti usmene historije, akademska istraživanja i javne komemoracije posvećene iskustvu rata, izbjeglištva i preseljenja.Bosnian Memory Project osnovan je 2007. na [[Fontbonne University|Univerzitetu Fontbonne]], a kasnije je prerastao u Center for Bosnian Studies.<ref>{{cite book |last1=Nettelfield |first1=Lara J. |last2=Wagner |first2=Sarah E. |title=Srebrenica in the Aftermath of Genocide |publisher=Cambridge University Press |date=2013 |isbn=978-1-139-03496-8 |page=26 |doi=10.1017/CBO9781139034968}}</ref><ref>{{cite web |last=Woodbury |first=Emily |date=28. 2. 2022 |title=Fontbonne's new Center for Bosnian Studies preserves history for new generations, scholars |url=https://www.stlpr.org/show/st-louis-on-the-air/2022-02-28/fontbonnes-new-center-for-bosnian-studies-preserves-history-for-new-generations-scholars |access-date=8. 6. 2026 |website=St. Louis Public Radio}}</ref> Najvidljiviji simbol veze St. Louisa s Bosnom i Hercegovinom jeste replika [[Sebilj|sarajevskog sebilja]], koju je bosanskohercegovačka zajednica 29. septembra 2013. poklonila gradu povodom njegove 250. godišnjice.Sebilj je postavljen u blizini raskršća Gravois Avenuea i Morgan Ford Roada.Na ceremoniji su govorili tadašnji gradonačelnik St. Louisa [[Francis Slay]] i član [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva Bosne i Hercegovine]] [[Željko Komšić]]. Spomenik je postao javni znak prisustva zajednice i njene veze sa [[Sarajevo|Sarajevom]].<ref>{{cite web |last=Hampel |first=Paul |date=30. 9. 2013 |title=In Little Bosnia, a gift from immigrants |url=https://www.stltoday.com/news/local/metro/article_e9f1f910-41f6-5335-ae9d-59181f8db4be.html |access-date=8. 6. 2026 |website=STLtoday.com}}</ref> Dokumentarni film ''A New Home'' reditelja Josepha Pulea prikazuje iskustva bosanskohercegovačkih doseljenika od rata do života u St. Louisu.Knjigu ''Bosnian St. Louis: Between Two Worlds'', koju su napisali Patrick McCarthy i Akif Cogo, objavila je 2022. Missouri Historical Society.<ref>{{cite web |last=Goodwin |first=Jeremy D. |date=15. 7. 2022 |title=St. Louis was a destination for Bosnian refugees. A new film shows what happened next |url=https://www.stlpr.org/arts/2022-07-15/st-louis-was-a-destination-for-bosnian-refugees-a-new-film-shows-what-happened-next |access-date=8. 6. 2026 |website=St. Louis Public Radio}}</ref><ref>{{cite web |last=Rotermund |first=Maggie |date=2022 |title=SLU staffers pen 'Bosnian St. Louis: Between Two Worlds' |url=https://www.slu.edu/news/2022/november/bosnian-st-louis.php |access-date=8. 6. 2026 |website=Saint Louis University}}</ref> ==Demografija== Prema procjenama iz 2013. u St. Louisu živi oko 70.000 građana porijeklom iz Bosne i Hercegovine. To je najveća populacija Bosanaca u SAD i najveća bosanska dijaspora izvan [[Evropa|Evrope]].<ref name="Gilsinan"/> Većina su [[Bošnjaci]], ali ima i značajan broj [[Bosanskohercegovački Hrvati|Hrvata]] i [[Bosanski Srbi|Srba]]. Najveći broj Bosanaca je u naselju ''Little Bosnia'' u [[Bevo Mill (St. Louis)|Bevo Millu]], a ima ih i u [[Affton (Missouri)|Afftonu]], [[Mehlville (Missouri)|Mehlvillu]] i [[Oakville (Missouri)|Oakvillu]] na jugu okruga [[Okrug St. Louis (Missouri)|St. Louis]].<ref name="Gilsinan">{{cite web|authors=Gilsinan, Kathy|title=Why Are There So Many Bosnians in St. Louis?|url=http://www.theatlanticcities.com/politics/2013/02/why-are-there-so-many-bosnians-st-louis/4668/|publisher=Atlantic Media Company|access-date=15. 2. 2013|archive-date=17. 2. 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130217204738/http://www.theatlanticcities.com/politics/2013/02/why-are-there-so-many-bosnians-st-louis/4668/|url-status=dead}}</ref> ==Također pogledajte== *[[Bevo Mill (St. Louis)]] *[[Islamski centar Saint Louis]] *[[Bosanskohercegovačka dijaspora u Chicagu]] ==Reference== {{refspisak}} == Literatura == * Moore, Doug. "[http://www.stltoday.com/news/local/metro/bosnians-in-st-louis-area-mark-a-time-of-trouble/article_689876da-f739-5858-9444-04c2a5367749.html Bosnians in St. Louis area mark a time of trouble ]" ( {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140826155649/http://www.stltoday.com/news/local/metro/bosnians-in-st-louis-area-mark-a-time-of-trouble/article_689876da-f739-5858-9444-04c2a5367749.html |date=26. 8. 2014 }}). ''St. Louis Post-Dispatch''. 6. april 2012. * Sanchez, Margaux Wexberg. "[https://web.archive.org/web/20140814192837/https://www.stlbeacon.org/#!/content/24077/bosnia_anniversary_040612 Bosnians in St. Louis: Reflection 20 years after start of war]." ''St. Louis Beacon''. 6. april 2012. * Schuessler, Ryan. "[http://america.aljazeera.com/features/2014/2/yugoslavia-s-childrengrownupinstlouis.html Yugoslavia’s children, grown up in St. Louis]" ( {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140910215720/http://america.aljazeera.com/features/2014/2/yugoslavia-s-childrengrownupinstlouis.html |date=10. 9. 2014 }}). ''Al Jazeera America''. 22. februar 2012. == Vanjski linkovi == * [http://www.stlbosnians.com/about-us-2/ St. Louis Bosnian history/archive project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141124210807/http://www.stlbosnians.com/about-us-2/ |date=24. 11. 2014 }} [[Kategorija:Bosanskohercegovačka dijaspora]] [[Kategorija:Saint Louis (Missouri)]] o392le9x4quya1fq5vgh52f779cu7s5 Finale Afričkog kupa nacija 2012. 0 374654 3898742 3857493 2026-06-15T11:35:21Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898742 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometna utakmica | naslov = Finale Afričkog kupa nacija 2012. | slika = | događaj = [[Afrički kup nacija 2012.]] | ekipa1 = [[Nogometna reprezentacija Zambije|Zambija]] | ekipa1asocijacija = {{ZD|ZAM|veličina=30px}} | ekipa1rezultat = 0 | ekipa2 = [[Nogometna reprezentacija Obale Slonovače|Obala Slonovače]] | ekipa2asocijacija = {{ZD|OBS|veličina=30px}} | ekipa2rezultat = 0 | detalji = (8-7 pen.) | datum = 12. februar 2012. | stadion = [[Stade d'Angondjé]] | grad = [[Libreville]] | igrač_utakmice1a = | igrač_utakmice1anaslov = | igrač_utakmice1b = | igrač_utakmice1bnaslov = | sudija = {{ZD|SEN}} [[Badara Diatta]] | gledalaca = 57.921 | vrijeme = Umjereno oblačno<br />25&nbsp;°C<ref>[http://www.wunderground.com/history/airport/FOOL/2012/2/12/DailyHistory.html?req_city=NA&req_state=NA&req_statename=NA ''Weather History for Libreville, Gabon, wunderground.com'']; pristupljeno: 1. 1. 2015.</ref> | prethodna = [[Finale Afričkog kupa nacija 2010.|2010.]] | sljedeća = [[Finale Afričkog kupa nacija 2013.|2013.]] }} '''Finale Afričkog kupa nacija 2012.''' je bila [[nogomet]]na utakmica igrana 12. februara 2012. godine na stadionu [[Stade d'Angondjé]] u [[Libreville]]u, [[Gabon]]. [[Nogometna reprezentacija Zambije|Zambija]] je u finalnoj utakmici bila uspješnija od [[Nogometna reprezentacija Obale Slonovače|Obale Slonovače]]. Utakmica je u regularnom dijelu utakmice završena bez golova kao i u [[Produžeci (sport)|produžecima]]. Boljim izvođenjem jedanaesteraca Zambija je bila uspješnija. Ovo je bila prva šampionska titula za Zambiju. Glavni sudija utakmice je bio [[Badara Diatta]] iz [[Sengal]]a.<ref>[http://www.theguardian.com/football/2012/feb/12/zambia-ivory-coast-africa-cup-nations-final?newsfeed=true ''Zambia gain redemption to stun Ivory Coast in Africa Cup of Nations, theguardian.com'']; pristupljeno: 1. 1. 2015.</ref> == O finalistima == Finale Afričkog kupa nacija 2012. je bilo treće finale za [[Nogometna reprezentacija Zambije|Zambiju]] gdje je 1974. i 1994. poražena u finalu. Prvu utakmicu na [[Afrički kup nacija 2012.|Afričkom kupu nacija 2012.]] Zambija je odigrala protiv [[Nogometna reprezentacija Senegala|Senegal]] i pobijedila rezultatom 2-1. Drugu utakmicu na prvenstvu Zambija je odigrala neriješeno protiv [[Nogometna reprezentacija Libije|Libije]]. Libija je dva puta imala vodstvo, ali ipak, konačan rezultat je bio 2-2. U posljednjoj utakmici grupne faze Zambija je pobijedila domaćina [[Nogometna reprezentacija Ekvatorijalne Gvineje|Ekvatorijalnu Gvineju]]. Jedini gol na utakmici je postigao [[Christopher Katongo]]. Kao prvoplasirana ekipa u grupi Zambija se plasirala u četvrtfinale. U četvrtfinalu protivnik je bio [[Nogometna reprezentacija Sudana|Sudan]]. Golovima [[Stophira Sunzu|Sunzua]], [[Christopher Katongo|Katanoga]] i [[James Chamanga|Chamanga]] Zambija se plasirala u polufinale. U polufinalu, golom [[Emmanuel Mayuka|Emmanuela Mayuke]], Zambija je pobijedila [[Nogometna reprezentacija Gane|Ganu]] te se po treći put u svojoj historiji plasirala u finale [[Afrički kup nacija|Afričkog kupa nacija]]. [[Nogometna reprezentacija Obale Slonovače|Obala Slonovače]] je u svojoj historiji igrala u dva finala Aričkog kupa nacija: 1992 kada su pobijedili u finalu, i 2006 gdje su poraženi. Put do trećeg finala Obala Slonovače je započela igranjem u grupnoj fazi [[Afrički kup nacija 2012 – grupa B|grupe B]]. Golom [[Didier Drogba|Didiera Drogbe]] Obala Slonovače je u prvoj utakmici pobijedila [[Nogometna reprezentacija Sudana|Sudan]]. U ostale dvije utakmice Obala Slonovače je identičnim rezultatom 2-0 pobijedila [[Nogometna reprezentacija Burkine Faso|Burkinu Faso]] i [[Nogometna reprezentacija Angole|Angolu]]. U četvrtfinalu Obala Slonovače se susrela sa jednim od organizatora prvenstva [[Nogometna reprezentacija Ekvatorijalne Gvineje|Ekvatorijalnom Gvinejom]]. ''Les Éléphants'' su slavili pobjedu uvjerljivim rezultatom 3-0. Jedan od ključnih igrača za ubjedljivu pobjedu je bio [[Didier Drogba]] sa dva postignuta gola. U polufinalu Obala Slonovače je bila uspješnija od [[Nogometna reprezentacija Malija|Malija]]. Jedini gol na utakmici je postigao [[Gervais Yao Kouassi|Gevinho]] u posljednjim trenucima prvog poluvremena. == Put do finala == {{Glavni|Afrički kup nacija 2012.}}{{raščistiti}} {| class="wikitable" style="text-align:center" width=100% |- ! width=44% colspan=2|{{NOG|ZAM}} ! width=12%|Runda ! width=44% colspan=2|{{NOG|OBS}} |- style="background:#c1e0ff" |width=33%|Protivnik |width=11%|Rezultat |width=12%|Grupna faza |width=33%|Protivnik |width=11%|Rezultat |- |align=left|{{NOG|SEN}} |2–1 |style="background:#c1e0ff"|1. kolo |align=left|{{NOG|SUD}} |1–0 |- |align=left|{{NOG|LIB}} |2–2 |style="background:#c1e0ff"|2. kolo |align=left|{{NOG|BUF}} |2–0 |- |align=left|{{NOG|EKG}} |1–0 |style="background:#c1e0ff"|3. kolo |align=left|{{NOG|ANG}} |2–0 |- |colspan=2 valign=top| {| class=wikitable style="text-align:center" |- |colspan=10 | '''[[Afrički kup nacija 2012 – grupa A]]''' |- !width="25"|{{Tooltip| Poz. | Pozicija u grupi}} ! style="width:225px;"|Tim !width="25"|{{Tooltip| OU | Odigrano utakmica}} !width="25"|{{Tooltip| P | Pobjede}} !width="25"|{{Tooltip| N | Neriješeno}} !width="25"|{{Tooltip| I | Izgubljeno}} !width="25"|{{Tooltip| DG | Dati golovi}} !width="25"|{{Tooltip| PG | Primljeni golovi}} !width="25"|{{Tooltip| GR | Gol-razlika}} !width="25"|{{Tooltip| B | Ukupan broj osvojenih bodova u grupi}} |- |- align=center bgcolor=00FF7F |1. |align=left|{{NOG|ZAM}} |3||2||1||0||5||3||+2||'''7''' |- |- align=center bgcolor=00FF7F |2. |align=left|{{NOG|EKG}} |3||2||0||1||3||2||+1||'''6''' |- |3. |align=left|{{NOG|LIB}} |3||1||1||1||4||4||0||'''4''' |- |4. |align=left|{{NOG|SEN}} |3||0||0||3||3||6||−3||'''0''' |} |style="background:#c1e0ff"|Tabela |colspan=2 valign=top| {| class=wikitable style="text-align:center" |- |colspan=10 | '''[[Afrički kup nacija 2012 – grupa B]]''' |- !width="25"|{{Tooltip| Poz. | Pozicija u grupi}} ! style="width:225px;"|Tim !width="25"|{{Tooltip| OU | Odigrano utakmica}} !width="25"|{{Tooltip| P | Pobjede}} !width="25"|{{Tooltip| N | Neriješeno}} !width="25"|{{Tooltip| I | Izgubljeno}} !width="25"|{{Tooltip| DG | Dati golovi}} !width="25"|{{Tooltip| PG | Primljeni golovi}} !width="25"|{{Tooltip| GR | Gol-razlika}} !width="25"|{{Tooltip| B | Ukupan broj osvojenih bodova u grupi}} |- |- align=center bgcolor=00FF7F |1. |align=left|{{NOG|OBS}} |3||3||0||0||5||0||+5||'''9''' |- |- align=center bgcolor=00FF7F |2. |align=left|{{NOG|SUD}} |3||1||1||1||4||4||0||'''4''' |- |3. |align=left|{{NOG|ANG}} |3||1||1||1||4||5||−1||'''4''' |- |4. |align=left|{{NOG|BUF}} |3||0||0||3||2||6||−4||'''0''' |} |- style="background:#c1e0ff" |Protivnik |Rezultat |Nokaut faza |Protivnik |Rezultat |- |align=left|{{NOG|SUD}} |3–0 |style="background:#c1e0ff"|Četvrtfinale |align=left|{{NOG|EKG}} |3–0 |- |align=left|{{NOG|GAN}} |1–0 |style="background:#c1e0ff"|Polufinale |align=left|{{NOG|MALI}} |1–0 |} == Finale == {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Zambija - Obala Slonovače|Zambija - Obala Slonovače]] | nobars = 1 | datum = 12. februar 2012. | vrijeme = 20:30 | tim1 = {{NOG-D|ZAM}} | rezultat = 0–0 | izvještaj= | tim2 = {{NOG|OBS}} | stadion = [[Stade d'Angondjé]] | lokacija = [[Libreville]] | gledalaca = |sudac = {{ZD|SEN}} [[Badara Diatta]] | jedanaesterci1= [[Christopher Katongo|C. Katongo]] {{pengol}}<br />[[Emmanuel Mayuka|Mayuka]] {{pengol}}<br />[[Isaac Chansa|Chansa]] {{pengol}}<br />[[Felix Katongo|F. Katongo]] {{pengol}}<br />[[Kennedy Mweene|Mweene]] {{pengol}}<br />[[Nathan Sinkala|Sinkala]] {{pengol}}<br />[[Chisamba Lungu|Lungu]] {{pengol}}<br />[[Rainford Kalaba|Kalaba]] {{penpromašaj}}<br />[[Stophira Sunzu|Sunzu]] {{pengol}} | jedanaesterci= 8–7 | jedanaesterci2= {{pengol}} [[Cheick Tioté|Tioté]]<br />{{pengol}} [[Wilfried Bony|Bony]]<br />{{pengol}} [[Sol Bamba|Bamba]]<br />{{pengol}} [[Max Gradel|Gradel]]<br />{{pengol}} [[Didier Drogba|Drogba]]<br />{{pengol}} [[Siaka Tiéné|Tiéné]]<br />{{pengol}} [[Didier Ya Konan|Ya Konan]]<br />{{penpromašaj}} [[Kolo Touré|K. Touré]]<br />{{penpromašaj}} [[Gervais Yao Kouassi|Gervinho]] }} {| width=92% |- |{{Fudbalski dres | pattern_la=_zambia12away |uzorak_t=_zambia12away |uzorak_dr=_zambia12away |uzorak_š=_zambia12away |uzorak_č=_zambia12away | leftarm=fff |tijelo=fff |desna ruka=fff |šorc=fff |čarape=0e5400 |opis = Zambija }} |{{Fudbalski dres |uzorak_lr = |uzorak_t = _CostadeMarfil12Casa |uzorak_dr = |uzorak_š = |uzorak_č = _greenhorizontal |lijeva ruka = FF8000 |tijelo = FF8000 |desna ruka = FF8000 |šorc = FF8000 |čarape = FF8000 |opis = Obala Slonovače }} |} {| width="100%" |valign="top" width="50%"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |[[Golman|G]] || '''16''' ||[[Kennedy Mweene]] |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|DB]] || '''6''' ||[[Davies Nkausu]] |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|CB]] || '''13''' ||[[Stophira Sunzu]] |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|CB]] || '''5''' ||[[Hijani Himoonde]] |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|LB]] || '''4''' ||[[Joseph Musonda]] || || {{Zamiz|12}} |- |[[Vezni igrač (nogomet)|DV]] || '''3''' ||[[Chisamba Lungu]] |- |[[Vezni igrač (nogomet)|CV]] || '''8''' ||[[Isaac Chansa]] |- |[[Vezni igrač (nogomet)|CV]] || '''19''' ||[[Nathan Sinkala]] |- |[[Vezni igrač (nogomet)|LV]] || '''17''' ||[[Rainford Kalaba]] |- |[[Napadač (nogomet)|CN]] || '''11''' ||[[Christopher Katongo]] [[Datoteka:Captain sports.svg|15px|Kapiten]] |- |[[Napadač (nogomet)|CN]] || '''20''' ||[[Emmanuel Mayuka]] |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|O]] || '''23''' ||[[Nyambe Mulenga]] || {{Žuti karton|69}} || {{Zamul|12}} || {{Zamiz|74}} |- |[[Vezni igrač (nogomet)|V]] || '''10''' ||[[Felix Katongo]] || || || {{Zamul|74}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|{{ZD|FRA}} [[Hervé Renard]] |} |valign="top"|[[Datoteka:ZAM-CIV-2012-02-12.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" align="center" |- !width=25| !!width=25| |- |[[Golman|G]] || '''1''' ||[[Boubacar Barry]] |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|DB]] || '''6''' ||[[Jean-Jacques Gosso]] |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|CB]] || '''4''' ||[[Kolo Touré]] |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|CB]] || '''22''' ||[[Sol Bamba]] || {{Žuti karton|66}} |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|LB]] || '''17''' ||[[Siaka Tiéné]] |- |[[Vezni igrač (nogomet)|DV]] || '''5''' ||[[Didier Zokora]] || || {{Zamiz|75}} |- |[[Vezni igrač (nogomet)|CV]] || '''19''' ||[[Yaya Touré]] || || {{Zamiz|87}} |- |[[Vezni igrač (nogomet)|LV]] || '''9''' ||[[Cheick Tioté]] || {{Žuti karton|63}} |- | [[Vezni igrač (nogomet)|NV]] || '''10''' ||[[Gervais Yao Kouassi|Gervinho]] |- | [[Vezni igrač (nogomet)|NV]] || '''8''' ||[[Salomon Kalou]] || || {{Zamiz|63}} |- |[[Napadač (nogomet)|CN]] || '''11''' ||[[Didier Drogba]] [[Datoteka:Captain sports.svg|15px|Kapiten]] |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |[[Vezni igrač (nogomet)|V]] || '''15''' ||[[Max Gradel]] || || {{Zamul|63}} |- |[[Vezni igrač (nogomet)|V]] || '''13''' ||[[Didier Ya Konan]] || || {{Zamul|75}} |- |[[Napadač (nogomet)|N]] || '''12''' ||[[Wilfried Bony]] || || {{Zamul|87}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|[[François Zahoui]] |} |} {| width=50% style="font-size: 90%" |'''Linijske sudije:'''<br />{{ZD|TUN}} Bechir Hassani<br />{{ZD|KAM}} Evarist Menkouande<br />'''Četvrti sudija:'''<br />{{ZD|SEJ}} [[Eddy Maillet]] |} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.rsssf.com/tables/2012a.html ''Afrički kup nacija 2012, rsssf.com''] * [http://footballmundial.tripod.com/caf/caf_2012.htm ''Afrički kup nacija 2012, footballmundial.com''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150207015047/http://footballmundial.tripod.com/caf/caf_2012.htm |date=7. 2. 2015 }} {{Afrički kup nacija 2012}} {{Afrička prvenstva u nogometu}} [[Kategorija:Afrički kup nacija 2012.|Finale]] 6gfac9g5kau5tpzzi5c9g148ege3edp Finale Afričkog kupa nacija 2013. 0 374787 3898743 3857518 2026-06-15T11:35:43Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898743 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometna utakmica | naslov = Finale Afričkog kupa nacija 2013. | slika = | događaj = [[Afrički kup nacija 2013.]] | ekipa1 = [[Nogometna reprezentacija Nigerije|Nigerija]] | ekipa1asocijacija = {{ZD|NGA|veličina=30px}} | ekipa1rezultat = 1 | ekipa2 = [[Nogometna reprezentacija Burkine Faso|Burkina Faso]] | ekipa2asocijacija = {{ZD|BUF|veličina=30px}} | ekipa2rezultat = 0 | detalji = | datum = 10. februar 2013. | stadion = [[Stadion FNB|FNB]] | grad = [[Johannesburg]] | igrač_utakmice1a = {{ZD|NGA}} [[John Obi Mikel]] | igrač_utakmice1anaslov = | igrač_utakmice1b = | igrač_utakmice1bnaslov = | fair_play1 = {{ZD|BUF}} [[Bakary Koné]] | sudija = {{ZD|ALŽ}} [[Djamel Haimoudi]] | gledalaca = 85.000 | vrijeme = | prethodna = [[Finale Afričkog kupa nacija 2012.|2012.]] | sljedeća = [[Finale Afričkog kupa nacija 2015.|2015.]] }} '''Finale Afričkog kupa nacija 2013.''' je bila [[nogomet]]na utakmica igrana 10. februara 2013. godine na stadionu [[Stadion FNB|FNB]] u [[Johannesburg]]u, [[Južnoafrička Republika]]. [[Nogometna reprezentacija Nigerije|Nigerija]] je u finalnoj utakmici bila uspješnija od [[Nogometna reprezentacija Burkine Faso|Burkine Faso]] rezultatom 1-0. Jedini gol na utakmici je postigao [[Sunday Mba]] u 40. minuti susreta. Ovo je bila treća šampionska titula za Nigeriju. Glavni sudija utakmice je bio [[Djamel Haimoudi]] iz [[Alžir]]a.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2276601/Nigeria-win-Africa-Cup-Nations-2013-beating-Burkina-Faso-1-0-Final.html ''Nigeria 1 Burkina Faso 0: Mba's fine strike ends 19 years of hurt as Super Eagles win third Africa Cup of Nations title, dailymail.co.uk'']; pristupljeno: 3. 1. 2015.</ref> == O finalistima == Nigerija je u svojoj dosadašnjoj historiji osvojila [[Afrički kup nacija]] dva puta: [[Afrički kup nacija 1980.|1980]]. i [[Afrički kup nacija 1994.|1994]]. godine, te su poraženi četiri puta: [[Afrički kup nacija 1984.|1984]], [[Afrički kup nacija 1988.|1988]], [[Afrički kup nacija 1990.|1990]]. i [[Afrički kup nacija 2000.|2000]]. Unatoč tome, Nigerija nije bila favorit u finalnoj utakmici protiv Burkine Faso a najveći razlog toga su bile neuspješne kvalifikacije Nigerije za prethodni šampionat 2012. godine. Novi trener [[Stephen Keshi]] je doveo nekoliko novih mladih nogometaša u reprezentaciju kao što su [[Sunday Mba]] i [[Godfrey Oboabona]] iz domaćeg prvenstva te nekoliko nogometaša iz [[Evropa|evropskih]] klubova kao što su [[Victor Moses]], [[Vincent Enyeama]], [[Emmanuel Emenike]], [[Brown Ideye]], [[John Obi Mikel]] i [[Uwa Elderson Echiéjilé]] koji su bili ključni za nigerijski tim na turniru. Prvu utakmicu na prvenstvu Nigerija je odigrala protiv [[Nogometna reprezentacija Burkine Faso|Burkine Faso]]. [[Emmanuel Emenike]] je u 23. minuti postigao gol za Nigeriju dok je u četvrtoj minuti sudijske nadoknade vremena [[Alain Traoré]] dao gol za Burkinu Faso. Drugu utakmicu u grupi Nigerija je odigrala protiv aktuelnog prvaka [[Nogometna reprezentacija Zambije|Zambije]]. Kao i u prvoj utakmici na prvenstvu, Nigerija je povela golom [[Emmanuel Emenike|Emmanuela Emenikea]] u 57. minuti utakmice. Drugi gol i konačan rezultat na utakmici postigao je [[Kennedy Mweene]] pet minuta prije kraja utakmice iz jedanaesterca za Zambiju. Posljednju utakmicu u grupnoj fazi Nigerija je odigrala protiv [[Nogometna reprezentacija Etiopije|Etiopije]]. Golovima [[Victor Moses|Victora Mosesa]] u 80. i 90. minuti iz jedanaesteraca Nigerija je ostvarila prvu pobjedu na prvenstvu te zbog lošije gol razlike zauzela drugo mjesto u grupi. U četvrtfinalu Nigerija se susrela sa [[Nogometna reprezentacija Obale Slonovače|Obalom Slonovačom]]. Prvi gol na utakmici dvije minute prije kraja prvog poluvremena postigao je [[Emmanuel Emenike]] za Nigeriju. Početkom drugog poluvremena izjednačujući gol je postigao [[Cheick Tioté]]. Pobjednički gol za Nigeriju je postigao [[Sunday Mba]] u 78. minuti utakmice. U polufinalu Nigerija se susrela sa [[Nogometna reprezentacija Malija|Malijem]] te zabilježila uvjerljivu pobjedu rezultatom 4-1. [[Nogometna reprezentacija Burkine Faso|Burkina Faso]] je u svojoj dosadašnjoj historiji najveći uspjeh postigla igranjem u polufinalu [[Afrički kup nacija 1998.|1998]]. Nakon što su odigrali neriješeno 1-1 protiv Nigerije u prvoj utakmici šampionata, Burkina Faso je u drugoj utakmici zabilježila ubjedljivu pobjedu protiv [[Nogometna reprezentacija Etiopije|Etiopije]] rezultatom 4-0. Posljednju utakmicu u grupnoj fazi takmičenja Burkina Faso je protiv aktuelnog prvaka [[Nogometna reprezentacija Zambije|Zambije]] odigrala utakmicu bez golova te zbog bolje gol-razlike osvojila prvo mjesto u grupi. U četvrtfinalu Burkina Faso se susrela protiv [[Nogometna reprezentacija Toga|Toga]]. Jedini i pobjednički gol na utakmici za Burkinu Faso je postigao [[Jonathan Pitroipa]]u 105. minuti utakmice. U polufinalu Burkina Faso i [[Nogometna reprezentacija Gane|Gana]] su odigrali neriješeno 1-1 ali je ipak bila uspješnija prilikom izvođenja jedanaesteraca te se prvi put u svojoj historiji plasirala u finale [[Afrički kup nacija|Afričkog kupa nacija]]. == Put do finala == {{Glavni|Afrički kup nacija 2013.}}{{raščistiti}} {| class="wikitable" style="text-align:center" width=100% |- ! width=44% colspan=2|{{NOG|NGA}} ! width=12%|Runda ! width=44% colspan=2|{{NOG|BUF}} |- style="background:#c1e0ff" |width=33%|Protivnik |width=11%|Rezultat |width=12%|Grupna faza |width=33%|Protivnik |width=11%|Rezultat |- |align=left|{{NOG|BUF}} |1–1 |style="background:#c1e0ff"|1. kolo |align=left|{{NOG|NGA}} |1–1 |- |align=left|{{NOG|ZAM}} |1–1 |style="background:#c1e0ff"|2. kolo |align=left|{{NOG|ETI}} |4–0 |- |align=left|{{NOG|ETI}} |2–0 |style="background:#c1e0ff"|3. kolo |align=left|{{NOG|ZAM}} |0–0 |- |colspan=2 valign=top| {| class=wikitable style="text-align:center" |- |colspan=10 | '''[[Afrički kup nacija 2013 – grupa C]]''' |- !width="25"|{{Tooltip| Poz. | Pozicija u grupi}} ! style="width:225px;"|Tim !width="25"|{{Tooltip| OU | Odigrano utakmica}} !width="25"|{{Tooltip| P | Pobjede}} !width="25"|{{Tooltip| N | Neriješeno}} !width="25"|{{Tooltip| I | Izgubljeno}} !width="25"|{{Tooltip| DG | Dati golovi}} !width="25"|{{Tooltip| PG | Primljeni golovi}} !width="25"|{{Tooltip| GR | Gol-razlika}} !width="25"|{{Tooltip| B | Ukupan broj osvojenih bodova u grupi}} |- |- align=center bgcolor=00FF7F |1. |align=left|{{NOG|BUF}} |3||1||2||0||5||1||+4||'''5''' |- |- align=center bgcolor=00FF7F |2. |align=left|{{NOG|NGA}} |3||1||2||0||4||2||+2||'''5''' |- |3. |align=left|{{NOG|ZAM}} |3||0||3||0||2||2||0||'''3''' |- |4. |align=left|{{NOG|ETI}} |3||0||1||2||1||7||−6||'''1''' |} |style="background:#c1e0ff"|Tabela |colspan=2 valign=top| {| class=wikitable style="text-align:center" |- |colspan=10 | '''[[Afrički kup nacija 2013 – grupa C]]''' |- !width="25"|{{Tooltip| Poz. | Pozicija u grupi}} ! style="width:225px;"|Tim !width="25"|{{Tooltip| OU | Odigrano utakmica}} !width="25"|{{Tooltip| P | Pobjede}} !width="25"|{{Tooltip| N | Neriješeno}} !width="25"|{{Tooltip| I | Izgubljeno}} !width="25"|{{Tooltip| DG | Dati golovi}} !width="25"|{{Tooltip| PG | Primljeni golovi}} !width="25"|{{Tooltip| GR | Gol-razlika}} !width="25"|{{Tooltip| B | Ukupan broj osvojenih bodova u grupi}} |- |- align=center bgcolor=00FF7F |1. |align=left|{{NOG|BUF}} |3||1||2||0||5||1||+4||'''5''' |- |- align=center bgcolor=00FF7F |2. |align=left|{{NOG|NGA}} |3||1||2||0||4||2||+2||'''5''' |- |3. |align=left|{{NOG|ZAM}} |3||0||3||0||2||2||0||'''3''' |- |4. |align=left|{{NOG|ETI}} |3||0||1||2||1||7||−6||'''1''' |} |- style="background:#c1e0ff" |Protivnik |Rezultat |Nokaut faza |Protivnik |Rezultat |- |align=left|{{NOG|OBS}} |2–1 |style="background:#c1e0ff"|Četvrtfinale |align=left|{{NOG|TOG}} |1–0 |- |align=left|{{NOG|MALI}} |4–1 |style="background:#c1e0ff"|Polufinale |align=left|{{NOG|GAN}} |1–1 <small>(3-2 pen)</small> |} == Finale == {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Nigerija - Burkina Faso|Nigerija - Burkina Faso]] | nobars = 1 | datum = 10. februar 2013. | vrijeme = 20:30 | tim1 = {{NOG-D|NGA}} | rezultat = 1 – 0 | izvještaj = | tim2 = {{NOG|BUF}} | golovi1 = [[Sunday Mba|Mba]] {{gol|40}} | stadion = [[Stadion FNB|FNB]] | lokacija = [[Johannesburg]] | gledalaca = 85.000 |sudac = {{ZD|ALŽ}} [[Djamel Haimoudi]] }} {| width=92% |- |{{Fudbalski dres |uzorak_lr = _nig12h |uzorak_t = _nig12h |uzorak_dr = _nig12h |uzorak_š = _adidaswhite |uzorak_č = _3_stripes_white |lijeva ruka = 008000 |tijelo = 008000 |desna ruka = 008000 |šorc = 008000 |čarape = 008000 |opis = Nigerija }} |{{Fudbalski dres |uzorak_lr = |uzorak_t = _bur12a |uzorak_dr = |uzorak_š = |uzorak_č = |lijeva ruka = FFFFFF |tijelo = FFFFFF |desna ruka = FFFFFF |šorc = FFFFFF |čarape = FFFFFF |opis = Burkina Faso }} |} {| width="100%" |valign="top" width="50%"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- |[[Golman|G]] || '''1''' || [[Vincent Enyeama]] [[Datoteka:Captain sports.svg|15px|Kapiten]] |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|DB]] || '''5''' || [[Efe Ambrose]] |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|CB]] || '''22''' || [[Kenneth Omeruo]] || {{Žuti karton|57}} |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|CB]] || '''14''' || [[Godfrey Oboabona]] |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|LB]] || '''3''' || [[Uwa Elderson Echiéjilé]] || || {{Zamiz|67}} |- |[[Vezni igrač (nogomet)|CV]] || '''17''' || [[Ogenyi Onazi]] || {{Žuti karton|38}} |- |[[Vezni igrač (nogomet)|CV]] || '''10''' || [[John Obi Mikel]] || {{Žuti karton|57}} |- |[[Vezni igrač (nogomet)|NV]] || '''19''' || [[Sunday Mba]] || || {{Zamiz|89}} |- |[[Vezni igrač (nogomet)|DK]] || '''11''' || [[Victor Moses]] |- |[[Vezni igrač (nogomet)|LK]] || '''8''' || [[Brown Ideye]] || {{Žuti karton|90+2}} |- |[[Napadač (nogomet)|CN]] || '''15''' || [[Ikechukwu Uche]] || || {{Zamiz|54}} |- !width=25| !!width=25| |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |[[Napadač (nogomet)|N]] || '''7''' || [[Ahmed Musa]] || || {{Zamul|54}} |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|O]] || '''21''' || [[Juwon Oshaniwa]] || {{Žuti karton|71}} || {{Zamul|67}} |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|O]] || '''2''' || [[Joseph Yobo]] || || {{Zamul|89}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|[[Stephen Keshi]] |} |valign="top"|[[Datoteka:NGA-BFA-2013-02-10.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" align="center" |- |[[Golman|G]] || '''1''' || [[Daouda Diakité]] |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|DB]] || '''5''' || [[Mohamed Koffi]] |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|CB]] || '''4''' || [[Bakary Koné]] |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|CB]] || '''8''' || [[Paul Koulibaly]] || || {{Zamiz|84}} |- |[[Odbrambeni igrač (nogomet)|LB]] || '''12''' || [[Saïdou Panandétiguiri]] |- |[[Vezni igrač (nogomet)|CV]] || '''6''' || [[Djakaridja Koné]] || || {{Zamiz|90}} |- |[[Vezni igrač (nogomet)|CV]] || '''7''' || [[Florent Rouamba]] || {{Žuti karton|33}} || {{Zamiz|65}} |- |[[Vezni igrač (nogomet)|NV]] || '''18''' || [[Charles Kaboré]] [[Datoteka:Captain sports.svg|15px|Kapiten]] |- |[[Vezni igrač (nogomet)|DK]] || '''22''' || [[Prejuce Nakoulma]] |- |[[Vezni igrač (nogomet)|LK]] || '''11''' || [[Jonathan Pitroipa]] |- |[[Napadač (nogomet)|CN]] || '''15''' || [[Aristide Bancé]] |- !width=25| !!width=25| |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |[[Vezni igrač (nogomet)|V]] || '''20''' || [[Wilfried Sanou]] || || {{Zamul|65}} |- |[[Napadač (nogomet)|N]] || '''9''' || [[Moumouni Dagano]] || || {{Zamul|84}} |- |[[Vezni igrač (nogomet)|V]] || '''21''' || [[Abdou Razack Traoré]] || || {{Zamul|90}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|{{ZD|BEL}} [[Paul Put]] |} |} {| width=50% style="font-size: 90%" | '''Igrač utakmice:''' <br />{{ZD|NGA}} [[John Obi Mikel]] '''Linijske sudije:''' <br />{{ZD|MAR}} Redouane Achik <br />{{ZD|BDI}} Jean-Claude Birumushahu <br />'''Četvrti sudija:''' <br />{{ZD|MAUS}} [[Rajindraparsad Seechurn]] |} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.rsssf.com/tables/2013a.html ''Afrički kup nacija 2013, rsssf.com''] * [http://footballmundial.tripod.com/caf/caf_2013.htm ''Afrički kup nacija 2013, footballmundial.com''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150207014603/http://footballmundial.tripod.com/caf/caf_2013.htm |date=7. 2. 2015 }} {{Afrički kup nacija 2013}} {{Afrička prvenstva u nogometu}} [[Kategorija:Afrički kup nacija 2013.|Finale]] 70tk1cl37v2fpmtevi4a0q3iz4egc5p Prva nogometna liga Slovenije 0 374850 3898728 3857522 2026-06-15T03:33:06Z CommonsDelinker 1478 Uklanjam datoteku [[c:File:Slovenian_PrvaLiga_logo.png|Slovenian_PrvaLiga_logo.png]]; na Commonsu ju je izbrisao/-la [[c:User:Krd|Krd]]; razlog: No permission since 7 June 2026. 3898728 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometna liga | logo = | piksela = 200px | država = {{ZID|Slovenija}} | konfederacija = [[UEFA]] | osnovana = 1991. | ekipe = 10 | ispadanje = [[Druga nogometna liga Slovenije|2. SNL]] | nivo = 1 | domaći_kup = [[Kup Slovenije (nogomet)|Kup Slovenije]] | konfederalni_kup = [[UEFA Liga prvaka|Liga prvaka]]<br />[[UEFA Evropska liga|Evropska liga]] | šampioni = Olimpija | sezona = [[Prva nogometna liga Slovenije 2022/23.|2022/23.]] | najuspješniji_klub = [[NK Maribor|Maribor]] (16x) | internet_stranica = [http://www.prvaliga.si/ prvaliga.si] | trenutno = [[Prva nogometna liga Slovenije 2025/2026.|1. SNL 2025/26.]] }} [[File:1. SNL (grb).png|thumb]] '''Prva nogometna liga Slovenije''' ([[slovenski]]: ''Prva slovenska nogometna liga [ˈpərʋa slɔˈʋeːnska nɔgɔˈmɛtna ˈliːga]'') zvanično poznata kao '''PrvaLiga Telekom Slovenije''' je najviše nogometno takmičenje u [[Slovenija|Sloveniji]]. Osnovana je [[1991.]] godine. Od 1920. do 1990. godine Slovenija je kako sastavni dio [[Jugoslavija|Jugoslavije]] imala svoju republičku ligu. Do 2008. godine zvaničan naziv lige je bio ''Liga Si.mobil Vodafone'', a naziv je promenjen potpisivanjem ugovora sa [[Telekom Slovenije|Telekomom Slovenije]]. Trenutni prvak Slovenije je [[NK Olimpija Ljubljana (2005)|Olimpija Ljubljana]]. Sa 14 osvojenih titula [[NK Maribor|Maribor]] je najuspješniji klub lige. ==Format takmičenja== U ligi se takmiči 10 klubova. Igraju se po četiri utakmice, svako sa svakim (36 kola). Na kraju sezone, posljednjeplasirana ekipa ispada u [[Druga nogometna liga Slovenije|Drugu nogometnu ligu Slovenije]], a pobjednik te lige ulazi u viši rang. ==Klubovi u sezoni 2018/19.== {| valign=top |- |valign=top| * [[NK Aluminij|Aluminij]] * [[NK Celje|Celje]] * [[NK Domžale|Domžale]] * [[ND Gorica|Gorica]] * [[NK Krško|Krško]] |valign=top| * [[NK Maribor|Maribor]] * [[NŠ Mura|Mura]] * [[NK Olimpija Ljubljana (2005)|Olimpija]] * [[NK Rudar Velenje|Rudar Velenje]] * [[NK Triglav Kranj|Triglav Kranj]] |} ==Prvaci== {| valign=top |- |valign=top| * 1991/92. : [[NK Olimpija Ljubljana (1945)|Olimpija (1945)]] (1) * 1992/93. : [[NK Olimpija Ljubljana (1945)|Olimpija (1945)]] (2) * 1993/94. : [[NK Olimpija Ljubljana (1945)|Olimpija (1945)]] (3) * 1994/95. : [[NK Olimpija Ljubljana (1945)|Olimpija (1945)]] (4) * 1995/96. : [[ND Gorica|Gorica]] (1) * 1996/97. : [[NK Maribor|Maribor]] (1) * 1997/98. : [[NK Maribor|Maribor]] (2) * 1998/99. : [[NK Maribor|Maribor]] (3) * 1999/00. : [[NK Maribor|Maribor]] (4) * 2000/01. : [[NK Maribor|Maribor]] (5) * 2001/02. : [[NK Maribor|Maribor]] (6) * 2002/03. : [[NK Maribor|Maribor]] (7) * 2003/04. : [[ND Gorica|Gorica]] (2) * 2004/05. : [[ND Gorica|Gorica]] (3) |valign=top| * 2005/06. : [[ND Gorica|Gorica]] (4) * 2006/07. : [[NK Domžale|Domžale]] (1) * 2007/08. : [[NK Domžale|Domžale]] (2) * 2008/09. : [[NK Maribor|Maribor]] (8) * 2009/10. : [[FC Koper|Koper]] (1) * 2010/11. : [[NK Maribor|Maribor]] (9) * 2011/12. : [[NK Maribor|Maribor]] (10) * 2012/13. : [[NK Maribor|Maribor]] (11) * 2013/14. : [[NK Maribor|Maribor]] (12) * 2014/15. : [[NK Maribor|Maribor]] (13) * 2015/16. : [[NK Olimpija Ljubljana (2005)|Olimpija (2005)]] (1) * 2016/17. : [[NK Maribor|Maribor]] (14) * 2017/18. : [[NK Olimpija Ljubljana (2005)|Olimpija (2005)]] (2) * 2018/19. : [[NK Maribor|Maribor]] (15) |} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.prvaliga.si/ Službena stranica] {{Evropske prve nogometne lige}} [[Kategorija:Osnivanja u 1991.]] [[Kategorija:Nogometna takmičenja u Sloveniji]] [[Kategorija:Prve nogometne lige u Evropi|Slovenija]] [[Kategorija:Prva nogometna liga Slovenije]] [[Kategorija:Prve lige Slovenije]] 2i81nu34q23inu9u2it0rbp7tqi7pgp Finale Afričkog kupa nacija 2015. 0 378794 3898744 3857858 2026-06-15T11:36:25Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898744 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometna utakmica | naslov = Finale Afričkog kupa nacija 2015. | slika = [[Datoteka:Afrički kup nacija 2015.png|150px]] | događaj = [[Afrički kup nacija 2015.]] | ekipa1 = [[Nogometna reprezentacija Obale Slonovače|Obala Slonovače]] | ekipa1asocijacija = {{ZD|OBS|veličina=30px}} | ekipa1rezultat = 0 | ekipa2 = [[Nogometna reprezentacija Gane|Gana]] | ekipa2asocijacija = {{ZD|GAN|veličina=30px}} | ekipa2rezultat = 0 | detalji = Obala Slonovače pobjednik <br />nakon jedanaesteraca (9-8) | datum = 8. februar 2015. | stadion = [[Estadio de Bata]] | grad = [[Bata, Ekvatorijalna Gvineja|Bata]] | igrač_utakmice1a = | igrač_utakmice1anaslov = | igrač_utakmice1b = | igrač_utakmice1bnaslov = | sudija = {{ZD|GAM}} [[Bakary Gassama]] | gledalaca = 32.857 | vrijeme = | prethodna = [[Finale Afričkog kupa nacija 2013.|2013.]] | sljedeća = [[Finale Afričkog kupa nacija 2017.|2017.]] }} '''Finale Afričkog kupa nacija 2015.''' bila je [[nogomet]]na utakmica igrana 8. februara 2015. godine na stadionu [[Stadion Bata|Bata]] u [[Bata (Ekvatorska Gvineja)|Bati]], [[Ekvatorska Gvineja]]. [[Nogometna reprezentacija Obala Slonovače|Obala Slonovače]] u finalnoj utakmici nakon jedanaesteraca bila je uspješnija od [[Nogometna reprezentacija Gane|Gane]]. U regularnom dijelu utakmice te i u produžecima nije bilo golova. Ovo je bila druga šampionska titula za Obalu Slonovače. Glavni sudija utakmice bio je [[Bakary Gassama]] iz [[Gambija|Gambije]].<ref>[http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2944636/Ghana-vs-Ivory-Coast-AFCON-2015-LIVE-Africa-Cup-Nations-final-sees-Gervinho-Yaya-Toure-against-Black-Stars.html ''The Elephants win tournament as goalkeeper Boubacar Barry scores crucial spot-kick, dailymail.co.uk'']; pristupljeno: 9. 2. 2015.</ref> == Finalisti == Obala Slonovače u svojoj dosadašnjoj historiji učestvovala je 20 puta na [[Afrički kup nacija|Afričkom kupu nacija]], a najbolji rezultat su ostvarili 1992. godine osvajanjem šampionske titule. Obala Slonovače bila je i dva puta viceprvak: 2006. i 2012. Gana je 19 puta učestvovala na kontinentalnom šampionatu. Za razliku od Obale Slonovače Gana je uspješnija po broju šampionskih titula koju su osvojili četiri puta: 1963, 1965, 1978 i 1982. godine. == Put do finala == {{Glavni|Afrički kup nacija 2015.}}{{raščistiti}} {| class="wikitable" style="text-align:center" width=100% |- ! width=44% colspan=2|{{NOG|OBS}} ! width=12%|Runda ! width=44% colspan=2|{{NOG|GAN}} |- style="background:#c1e0ff" |width=33%|Protivnik |width=11%|Rezultat |width=12%|Grupna faza |width=33%|Protivnik |width=11%|Rezultat |- |align=left|{{NOG|GVI}} |1–1 |style="background:#c1e0ff"|1. kolo |align=left|{{NOG|SEN}} |1–2 |- |align=left|{{NOG|MALI}} |1–1 |style="background:#c1e0ff"|2. kolo |align=left|{{NOG|ALŽ}} |1–0 |- |align=left|{{NOG|KAM}} |1–0 |style="background:#c1e0ff"|3. kolo |align=left|{{NOG|JAR}} |2–1 |- |colspan=2 valign=top| {| class=wikitable style="text-align:center" |- |colspan=10 | '''[[Afrički kup nacija 2015 – grupa D]]''' |- !width="25"|{{Tooltip| Poz. | Pozicija u grupi}} ! style="width:225px;"|Tim !width="25"|{{Tooltip| OU | Odigrano utakmica}} !width="25"|{{Tooltip| P | Pobjede}} !width="25"|{{Tooltip| N | Neriješeno}} !width="25"|{{Tooltip| I | Izgubljeno}} !width="25"|{{Tooltip| DG | Dati golovi}} !width="25"|{{Tooltip| PG | Primljeni golovi}} !width="25"|{{Tooltip| GR | Gol-razlika}} !width="25"|{{Tooltip| B | Ukupan broj osvojenih bodova u grupi}} |- |- align=center bgcolor=00FF7F |1. | align=left | '''{{NOG|OBS}}''' |'''3'''||'''1'''||'''2'''||'''0'''||'''3'''||'''2'''||'''+1'''||'''5''' |- |- align=center bgcolor=00FF7F |2. | align=left | {{NOG|GVI}} |3||0||3||0||3||3||0||3 |- |3. | align=left | {{NOG|MALI}} |3||0||3||0||3||3||0||3 |- |4. | align=left | {{NOG|KAM}} |3||0||2||1||2||3||-1||2 |} |style="background:#c1e0ff"|Tabela |colspan=2 valign=top| {| class=wikitable style="text-align:center" |- |colspan=10 | '''[[Afrički kup nacija 2015 – grupa C]]''' |- !width="25"|{{Tooltip| Poz. | Pozicija u grupi}} ! style="width:225px;"|Tim !width="25"|{{Tooltip| OU | Odigrano utakmica}} !width="25"|{{Tooltip| P | Pobjede}} !width="25"|{{Tooltip| N | Neriješeno}} !width="25"|{{Tooltip| I | Izgubljeno}} !width="25"|{{Tooltip| DG | Dati golovi}} !width="25"|{{Tooltip| PG | Primljeni golovi}} !width="25"|{{Tooltip| GR | Gol-razlika}} !width="25"|{{Tooltip| B | Ukupan broj osvojenih bodova u grupi}} |- |- align=center bgcolor=00FF7F |1. | align=left | '''{{NOG|GAN}}''' |'''3'''||'''2'''||'''0'''||'''1'''||'''4'''||'''3'''||'''+1'''||'''6''' |- |- align=center bgcolor=00FF7F |2. | align=left | {{NOG|ALŽ}} |3||2||0||1||5||2||+3||6 |- |3. | align=left | {{NOG|SEN}} |3||1||1||1||3||4||-1||4 |- |4. | align=left | {{NOG|JAR|ime=Južnoafr. Afrika}} |3||0||1||2||3||6||-3||1 |} |- style="background:#c1e0ff" |Protivnik |Rezultat |[[Afrički kup nacija 2015 – nokaut faza|Nokaut faza]] |Protivnik |Rezultat |- |align=left|{{NOG|ALŽ}} |3–1 |style="background:#c1e0ff"|Četvrtfinale |align=left|{{NOG|GVI}} |3–0 |- |align=left|{{NOG|DR KONGO}} |3–1 |style="background:#c1e0ff"|Polufinale |align=left|{{NOG|EKG}} |3–0 |} == Finale == {{Sklopiva nogometna kutija |nobars = 1 |datum = 8. februar 2015. |vrijeme = 20:00 ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |historija = [[Nogometne utakmice Obala Slonovače - Gana|Obala Slonovače - Gana]] |tim1 = {{NOG-D|OBS}} |rezultat =0&ndash;0 <br /><small>''([[Produžeci (sport)|produžeci]])''</small> |izvještaj = [http://www.cafonline.com/en-us/competitions/orangeafricacupofnations,equatorialguinea2015/MatchDetails?MatchId=aVqWSxVaaaFmAlUW9LDlUmnWstfXXsCXBZk8lSbTv9PuSsxabr%2bIsbZ7QLoYXb0L Izvještaj] |tim2 = {{NOG|GAN}} |stadion = [[Estadio de Bata]] |lokacija = [[Bata, Ekvatorijalna Gvineja|Bata]] |gledalaca = 32.857 |sudac = {{ZD|GAM}} [[Bakary Gassama]] |jedanaesterci1 =[[Wilfried Bony|Bony]] {{penpromašaj}}<br />[[Tallo Gadji|Tallo]] {{penpromašaj}}<br />[[Serge Aurier|Aurier]] {{pengol}}<br />[[Seydou Doumbia|Doumbia]] {{pengol}}<br />[[Yaya Touré|Y. Touré]] {{pengol}}<br />[[Salomon Kalou|Kalou]] {{pengol}}<br />[[Kolo Touré|K. Touré]] {{pengol}}<br />[[Wilfried Kanon|Kanon]] {{pengol}}<br />[[Eric Bertrand Bailly|Bailly]] {{pengol}}<br />[[Serey Die|Die]] {{pengol}}<br />[[Boubacar Barry|Barry]] {{pengol}} |jedanaesterci =9–8 |jedanaesterci2 ={{pengol}} [[Wakaso Mubarak|Wakaso]]<br />{{pengol}} [[Jordan Ayew|J. Ayew]]<br />{{penpromašaj}} [[Afriyie Acquah|Acquah]]<br />{{penpromašaj}} [[Frank Acheampong|Acheampong]]<br />{{pengol}} [[André Ayew|A. Ayew]]<br />{{pengol}} [[Jonathan Mensah|Mensah]]<br />{{pengol}} [[Emmanuel Agyemang-Badu|Badu]]<br />{{pengol}} [[Harrison Afful|Afful]]<br />{{pengol}} [[Baba Rahman|Baba]]<br />{{pengol}} [[John Boye|Boye]]<br />{{penpromašaj}} [[Brimah Razak|Razak]] }} {| width=92% |- |{{Fudbalski dres |uzorak_lr = _ic1415h |uzorak_t = _ic1415home |uzorak_dr = _ic1415h |uzorak_š = |uzorak_č = |lijeva ruka = FF8A15 |tijelo = FF8A15 |desna ruka = FF8A15 |šorc = FF8A15 |čarape = FF8A15 |opis = Obala Slonovače }} |{{Fudbalski dres |uzorak_lr = _ghana1415h |uzorak_t = _ghana1415home |uzorak_dr = _ghana1415h |uzorak_š = |uzorak_č = _long_ghana1415h |lijeva ruka = FFFFFF |tijelo = FFFFFF |desna ruka = FFFFFF |šorc = FFFFFF |čarape = FFFFFF |opis = Gana }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1''' || [[Boubacar Barry]] |- |RB ||'''17'''||[[Serge Aurier]] |- |CB ||'''21'''||[[Eric Bertrand Bailly]]&nbsp; || {{Žuti karton|105+1}} |- |CB ||'''4''' ||[[Kolo Touré]] |- |LB ||'''22'''||[[Wilfried Kanon]] || {{Žuti karton|87}} |- |CM ||'''20'''||[[Serey Die]] || {{Žuti karton|14}} |- |CM ||'''19'''||[[Yaya Touré]] [[Datoteka:Captain sports.svg|15px|Kapiten]] |- |RW ||'''15'''||[[Max Gradel]] || || {{Zamiz|67}} |- |LW ||'''5''' ||[[Siaka Tiéné]] || {{Žuti karton|58}} || {{Zamiz|116}} |- |CF ||'''12'''||[[Wilfried Bony]] |- |CF ||'''10'''||[[Gervais Yao Kouassi|Gervinho]] || || {{Zamiz|120+2}} |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Seydou Doumbia]] || || {{Zamul|67}} |- |FW ||'''8''' ||[[Salomon Kalou]] || || {{Zamul|116}} |- |DF ||'''11'''||[[Tallo Gadji]] || || {{Zamul|120+2}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|{{ZD|FRA}} [[Hervé Renard]] |} |valign="top"|[[Datoteka:CIV-GHA-2015-02-08.png|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" align="center" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Brimah Razak]] |- |RB ||'''23''' ||[[Harrison Afful]] |- |CB ||'''21'''||[[John Boye]] |- |CB ||'''19'''||[[Jonathan Mensah]] |- |LB ||'''17'''||[[Baba Rahman]] |- |CM ||'''11'''||[[Wakaso Mubarak]] |- |CM ||'''6''' ||[[Afriyie Acquah]] |- |RW ||'''7''' ||[[Christian Atsu]] || || {{Zamiz|117}} |- |LW ||'''10'''||[[André Ayew]] |- |CF ||'''3''' ||[[Asamoah Gyan]] [[Datoteka:Captain sports.svg|15px|Kapiten]] || || {{Zamiz|120+1}} |- |CF ||'''2''' ||[[Kwesi Appiah]] || || {{Zamiz|99}} |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Jordan Ayew]] || || {{Zamul|99}} |- |FW ||'''22'''||[[Frank Acheampong]] || || {{Zamul|117}} |- |MF ||'''8''' ||[[Emmanuel Agyemang-Badu]] || || {{Zamul|120+1}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|{{ZD|IZR}} [[Avram Grant]] |} |} {| width=50% style="font-size: 90%" | <!--'''Igrač utakmice:'''--> '''Linijske sudije:''' <br />{{ZD|SEN}} Djibril Camara <br />{{ZD|SUD}} Ali Waleed Ahmed <br />'''Četvrti sudija:''' <br />{{ZD|ZAM}} [[Janny Sikazwe]] |} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == {{Commonscat|2015 Africa Cup of Nations Final}} * [http://www.rsssf.com/tables/2015a.html ''Afrički kup nacija 2015, rsssf.com''] * [http://footballmundial.tripod.com/caf/caf_2015.htm ''Afrički kup nacija 2015, footballmundial.com'']{{Mrtav link}} {{Afrički kup nacija 2015}} {{Afrički kup nacija}} [[Kategorija:Afrički kup nacija 2015.|Finale]] dnma0fkzdox6hwfyq2t8x4zg8zef5f9 Dobrošin 0 399285 3898708 3861293 2026-06-14T19:05:39Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898708 wikitext text/x-wiki {{Geokutija naselje u BiH | ime = Dobrošin | vrsta = (naselje) | službeni_naziv = | slogan = | nadimak = | slika = | opis_slike = | veličina_slike = | zastava = | grb = | entitet = [[Federacija Bosne i Hercegovine]] | distrikt = | kanton = [[Srednjobosanski kanton|Srednjobosanski]] | općina = [[Gornji Vakuf-Uskoplje]] | nadmorska_visina = | širina_stepeni = 43.8989 | dužina_stepeni = 17.6397 | najveća tačka = | najveća tačka metara = | površina_grada = | površina_općine = | stanovništvo grad = 342 | stanovništvo procjena = | stanovništvo godina = 2013 | stanovništvo procjena godina = | gustoća = | poštanski broj = | pozivni broj = (+387) 30 | matični broj = 119601<ref>{{Cite web |url=http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaFBiH.pdf |title=Sistematski spisak općina i naselja |work=fzs.ba |access-date=10. 11. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160509001936/http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaFBiH.pdf |archive-date=9. 5. 2016 |url-status= }}</ref> | matični broj općine = 10375 | karta_lokacija = Bosna i Hercegovina | opis_karte = Dobrošin u Bosni i Hercegovini | web stranice = | bilješka = }} '''Dobrošin''' je naseljeno mjesto u općini [[Gornji Vakuf-Uskoplje]], [[Bosna i Hercegovina]]. == Stanovništvo == {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Dobrošin | vrsta_naseljenog_mjesta = naselje | maticni_broj = 119601 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021 |url-status=live }}</ref> | g1991_izvor = | g1981_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 10. 11. 2015}}</ref> | g1971_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 10. 11. 2015}}</ref> | g2013_ukupno = 342 | g2013_srbi = 2 | g2013_hrvati = 339 | g2013_nepoznato = 1 | g1991_ukupno = 546 | g1991_srbi = 1 | g1991_hrvati = 545 | g1981_ukupno = 542 | g1981_hrvati = 536 | g1971_ukupno = 463 | g1971_hrvati = 463 }} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.gornjivakuf-uskoplje.ba/ Zvanični sajt općine Gornji Vakuf-Uskoplje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211223170112/https://www.gornjivakuf-uskoplje.ba/ |date=23. 12. 2021 }} {{Općina Gornji Vakuf-Uskoplje}} k9ac94l9dcg7a44dbjhkpqf68axpim5 Donja Ričica 0 399286 3898710 3861294 2026-06-14T20:11:01Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898710 wikitext text/x-wiki {{Geokutija naselje u BiH | ime = Donja Ričica | vrsta = (naselje) | službeni_naziv = | slogan = | nadimak = | slika = | opis_slike = | veličina_slike = | zastava = | grb = | entitet = [[Federacija Bosne i Hercegovine]] | distrikt = | kanton = [[Srednjobosanski kanton|Srednjobosanski]] | općina = [[Gornji Vakuf-Uskoplje]] | nadmorska_visina = | širina_stepeni = 43.9806 | dužina_stepeni = 17.5358 | najveća tačka = | najveća tačka metara = | površina_grada = | površina_općine = | stanovništvo grad = 337 | stanovništvo procjena = | stanovništvo godina = 2013 | stanovništvo procjena godina = | gustoća = | poštanski broj = | pozivni broj = (+387) 30 | matični broj = 119610<ref>{{Cite web |url=http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaFBiH.pdf |title=Sistematski spisak općina i naselja |work=fzs.ba |access-date=10. 11. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160509001936/http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaFBiH.pdf |archive-date=9. 5. 2016 |url-status= }}</ref> | matični broj općine = 10375 | karta_lokacija = Bosna i Hercegovina | opis_karte = Donja Ričica u Bosni i Hercegovini | web stranice = | bilješka = }} '''Donja Ričica''' je naseljeno mjesto u općini [[Gornji Vakuf-Uskoplje]], [[Bosna i Hercegovina]]. == Stanovništvo == {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Donja Ričica | vrsta_naseljenog_mjesta = naselje | maticni_broj = 119610 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021 |url-status=live }}</ref> | g1991_izvor = | g1981_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 10. 11. 2015}}</ref> | g1971_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 10. 11. 2015}}</ref> | g2013_ukupno = 337 | g2013_srbi = 2 | g2013_hrvati = 333 | g2013_nepoznato = 2 | g1991_ukupno = 487 | g1991_srbi = 2 | g1991_hrvati = 482 | g1981_ukupno = 460 | g1981_srbi = 1 | g1981_hrvati = 457 | g1981_jugosloveni = 1 | g1971_ukupno = 523 | g1971_muslimani = 7 | g1971_srbi = 7 | g1971_hrvati = 508 }} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.gornjivakuf-uskoplje.ba/ Zvanični sajt općine Gornji Vakuf-Uskoplje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211223170112/https://www.gornjivakuf-uskoplje.ba/ |date=23. 12. 2021 }} {{Općina Gornji Vakuf-Uskoplje}} koyk5j0igftnlldwjygq6axpi7j0he5 Dražev Dolac 0 399287 3898716 3861295 2026-06-14T21:49:35Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898716 wikitext text/x-wiki {{Geokutija naselje u BiH | ime = Dražev Dolac | vrsta = (naselje) | službeni_naziv = | slogan = | nadimak = | slika = | opis_slike = | veličina_slike = | zastava = | grb = | entitet = [[Federacija Bosne i Hercegovine]] | distrikt = | kanton = [[Srednjobosanski kanton|Srednjobosanski]] | općina = [[Gornji Vakuf-Uskoplje]] | nadmorska_visina = | širina_stepeni = 43.9775 | dužina_stepeni = 17.51 | najveća tačka = | najveća tačka metara = | površina_grada = | površina_općine = | stanovništvo grad = 591 | stanovništvo procjena = | stanovništvo godina = 2013 | stanovništvo procjena godina = | gustoća = | poštanski broj = | pozivni broj = (+387) 30 | matični broj = 119628<ref>{{Cite web |url=http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaFBiH.pdf |title=Sistematski spisak općina i naselja |work=fzs.ba |access-date=10. 11. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160509001936/http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaFBiH.pdf |archive-date=9. 5. 2016 |url-status= }}</ref> | matični broj općine = 10375 | karta_lokacija = Bosna i Hercegovina | opis_karte = Dražev Dolac u Bosni i Hercegovini | web stranice = | bilješka = }} '''Dražev Dolac''' je naseljeno mjesto u općini [[Gornji Vakuf-Uskoplje]], [[Bosna i Hercegovina]]. == Stanovništvo == {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Dražev Dolac | vrsta_naseljenog_mjesta = naselje | maticni_broj = 119628 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021 |url-status=live }}</ref> | g1991_izvor = | g1981_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 10. 11. 2015}}</ref> | g1971_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 10. 11. 2015}}</ref> | g2013_ukupno = 591 | g2013_bosnjaci = 576 | g2013_hrvati = 12 | g2013_muslimani = 1 | g2013_nepoznato = 1 | g1991_ukupno = 685 | g1991_muslimani = 677 | g1981_ukupno = 766 | g1981_muslimani = 566 | g1981_hrvati = 195 | g1981_jugosloveni = 2 | g1981_makedonci = 1 | g1971_ukupno = 475 | g1971_muslimani = 451 | g1971_srbi = 2 | g1971_hrvati = 20 | g1971_jugosloveni = 2 }} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.gornjivakuf-uskoplje.ba/ Zvanični sajt općine Gornji Vakuf-Uskoplje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211223170112/https://www.gornjivakuf-uskoplje.ba/ |date=23. 12. 2021 }} {{Općina Gornji Vakuf-Uskoplje}} 7pj64xd6i6dhxog9ks0j7gozqqkjaev Duratbegov Dolac 0 399288 3898719 3861296 2026-06-14T23:16:59Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898719 wikitext text/x-wiki {{Geokutija naselje u BiH | ime = Duratbegov Dolac | vrsta = (naselje) | službeni_naziv = | slogan = | nadimak = | slika = | opis_slike = | veličina_slike = | zastava = | grb = | entitet = [[Federacija Bosne i Hercegovine]] | distrikt = | kanton = [[Srednjobosanski kanton|Srednjobosanski]] | općina = [[Gornji Vakuf-Uskoplje]] | nadmorska_visina = | širina_stepeni = 43.9653 | dužina_stepeni = 17.5339 | najveća tačka = | najveća tačka metara = | površina_grada = | površina_općine = | stanovništvo grad = 986 | stanovništvo procjena = | stanovništvo godina = 2013 | stanovništvo procjena godina = | gustoća = | poštanski broj = | pozivni broj = (+387) 30 | matični broj = 119636<ref>{{Cite web |url=http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaFBiH.pdf |title=Sistematski spisak općina i naselja |work=fzs.ba |access-date=10. 11. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160509001936/http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaFBiH.pdf |archive-date=9. 5. 2016 |url-status= }}</ref> | matični broj općine = 10375 | karta_lokacija = Bosna i Hercegovina | opis_karte = Duratbegov Dolac u Bosni i Hercegovini | web stranice = | bilješka = }} '''Duratbegov Dolac''' je naseljeno mjesto u općini [[Gornji Vakuf-Uskoplje]], [[Bosna i Hercegovina]]. == Stanovništvo == {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Duratbegov Dolac | vrsta_naseljenog_mjesta = naselje | maticni_broj = 119636 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021 |url-status=live }}</ref> | g1991_izvor = | g1981_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 10. 11. 2015}}</ref> | g1971_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 10. 11. 2015}}</ref> | g2013_ukupno = 986 | g2013_bosnjaci = 753 | g2013_hrvati = 229 | g2013_nisu_izjasnili = 2 | g2013_nepoznato = 2 | g1991_ukupno = 597 | g1991_muslimani = 554 | g1991_hrvati = 41 | g1981_ukupno = 484 | g1981_muslimani = 454 | g1981_hrvati = 30 | g1971_ukupno = 355 | g1971_muslimani = 321 | g1971_hrvati = 33 }} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.gornjivakuf-uskoplje.ba/ Zvanični sajt općine Gornji Vakuf-Uskoplje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211223170112/https://www.gornjivakuf-uskoplje.ba/ |date=23. 12. 2021 }} {{Općina Gornji Vakuf-Uskoplje}} awlxah2w2aw188lxjs3ysl5rodjag7t Duša (Gornji Vakuf-Uskoplje) 0 399289 3898720 3861297 2026-06-14T23:20:48Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898720 wikitext text/x-wiki {{Geokutija naselje u BiH | ime = Duša | vrsta = (naselje) | službeni_naziv = | slogan = | nadimak = | slika = | opis_slike = | veličina_slike = | zastava = | grb = | entitet = [[Federacija Bosne i Hercegovine]] | distrikt = | kanton = [[Srednjobosanski kanton|Srednjobosanski]] | općina = [[Gornji Vakuf-Uskoplje]] | nadmorska_visina = | širina_stepeni = 43.9281 | dužina_stepeni = 17.5725 | najveća tačka = | najveća tačka metara = | površina_grada = | površina_općine = | stanovništvo grad = 39 | stanovništvo procjena = | stanovništvo godina = 2013 | stanovništvo procjena godina = | gustoća = | poštanski broj = | pozivni broj = (+387) 30 | matični broj = 119644<ref>{{Cite web |url=http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaFBiH.pdf |title=Sistematski spisak općina i naselja |work=fzs.ba |access-date=10. 11. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160509001936/http://www.fzs.ba/Dem/Popis/nas_mjestaFBiH.pdf |archive-date=9. 5. 2016 |url-status= }}</ref> | matični broj općine = 10375 | karta_lokacija = Bosna i Hercegovina | opis_karte = Duša u Bosni i Hercegovini | web stranice = | bilješka = }} '''Duša''' je naseljeno mjesto u općini [[Gornji Vakuf-Uskoplje]], [[Bosna i Hercegovina]]. == Stanovništvo == {{Stanovništvo BiH | naslov_tabele = Sastav stanovništva | ime_naseljenog_mjesta = Duša | vrsta_naseljenog_mjesta = naselje | maticni_broj = 119644 | admin_godina = 2013 | g2013_izvor = <ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021 |url-status=live }}</ref> | g1991_izvor = | g1981_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 10. 11. 2015}}</ref> | g1971_izvor = <ref>{{Cite web |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 10. 11. 2015}}</ref> | g2013_ukupno = 39 | g2013_bosnjaci = 31 | g2013_hrvati = 8 | g1991_ukupno = 130 | g1991_muslimani = 114 | g1991_hrvati = 15 | g1981_ukupno = 102 | g1981_muslimani = 88 | g1981_hrvati = 13 | g1971_ukupno = 80 | g1971_muslimani = 59 | g1971_hrvati = 20 }} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.gornjivakuf-uskoplje.ba/ Zvanični sajt općine Gornji Vakuf-Uskoplje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211223170112/https://www.gornjivakuf-uskoplje.ba/ |date=23. 12. 2021 }} {{Općina Gornji Vakuf-Uskoplje}} qqg30orzsiusw0977y1zlfecchinvfv Der Klassiker 0 409149 3898684 3666392 2026-06-14T16:33:15Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898684 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportski rivali | naslov = ''Der Klassiker'' | ostala imena = Derbi Borussia - Bayern | slika = [[Datoteka:Borussia_Dortmund_logo.svg|100px]] [[Datoteka:Logo FC Bayern München (2002–2017).svg|100px]] | grad ili regija = {{ZID|Njemačka}} | uključene ekipe = <small>'''[[Borussia Dortmund]]'''</small><br><small>'''[[FC Bayern München]]'''</small> | najviše pobjeda = | nogometaš sa naviše nastupa = | najbolji strijelac = | prvi susret = | posljednjautakmica = [[FC Bayern München|Bayern]] 4–0 [[Borussia Dortmund|Borussia]]<br><small>(9. 11. 2019) | sljedećisusret = | najvećapobjeda = [[FC Bayern München|Bayern]] 11–1 [[Borussia Dortmund|Borussia]] <br><small>(27. 11. 1971) }} '''''Der Klassiker''''' je naziv za [[nogomet]]ne utakmice između dva istaknuta [[njemačka]] kluba: [[FC Bayern München|Bayerna]] iz [[München]]a i [[Borussia Dortmund|Borussije]] iz [[Dortmund]]a. == Historija == Rivalstvo između [[FC Bayern München|Bayerna]] i [[Borussia Dortmund|Borussije]] doživjelo je ekspanziju tokom 1990-ih. Od 1994. samo četiri puta je neka druga ekipa osvojila titulu šampiona Njemačke osim Bayerna ili Borussije. U ovom periodu Bayern je osvojio 12 šampionskih titula, a Borussija 5. Prva faza ovog rivalstva trajala je između 1994. i 1998, kad Borussia osvaja dva šampionska naslova i [[UEFA Liga prvaka|Ligu prvaka]] 1997. u [[München]]u. Druga faza rivalstva počela je u 2010-ima. Također, u medijima je čest izraz "Njemački Clásico", korišten na osnovu španskog [[El Clásico|El Clásica]]. Nakon dva prvenstva koja je osvojila Borussia 2011. i 2012, u finalu Lige prvaka 2013. Bayern je bio uspješniji. Iste sezone u [[Fußball-Bundesliga|Bundesligi]] Bayern je oborio i rekord po broju osvojenih bodova u jednoj sezoni, koji je sezonu prije postavila Borussia.<ref>{{Cite web |url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/startseite/602536/artikel_der-deutsche-clasico.html |title=Der deutsche "Clasico" |work=kicker.de |access-date= 6. 3. 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://uk.sports.yahoo.com/blogs/pitchside-europe/europe-awaits-german-clasico-110954546.html |title=Europe awaits ‘German Clasico’ |work=uk.sports.yahoo.com |access-date=6. 3. 2016 |archive-date=24. 4. 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140424131358/https://uk.eurosport.yahoo.com/blogs/pitchside-europe/europe-awaits-german-clasico-110954546.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.bundesliga.de/de/liga/news/die-welt-blickt-gespannt-auf-den-german-clasico-_0000231789.jsp |title=DIE WELT BLICKT GESPANNT AUF DEN "GERMAN CLASICO" |work=bundesliga.de |access-date=6. 3. 2016 |archive-date=8. 3. 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308042916/http://www.bundesliga.de/de/liga/news/die-welt-blickt-gespannt-auf-den-german-clasico-_0000231789.jsp |url-status=dead }} {{de simbol}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/blmd25v-the-lowdown-dortmund-bayern-der-klassiker.jsp |title=THE LOWDOWN: DER KLASSIKER |work=bundesliga.com |access-date=6. 3. 2016 |archive-date=6. 3. 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306135841/http://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/blmd25v-the-lowdown-dortmund-bayern-der-klassiker.jsp |url-status=dead }}</ref> == Utakmice == {{legenda|#ff0000|Pobjeda [[FC Bayern München|Bayerna]]|boja_linije=#000000}} {{legenda|#ffff00|Pobjeda [[Borussia Dortmund|Borussije]]|boja_linije=#000000}} {{legenda|#808080|Neriješen rezultat|boja_linije=#000000}} === [[Fußball-Bundesliga]] === <ref>{{Cite web |url=http://www.bundesliga.com/en/stats/club-comparison/ |title=Spisak međusobnih utakmica između klubova učesnika u Bundesligi |work=bundesliga.com |access-date=6. 3. 2016 |archive-date=10. 3. 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310151800/http://www.bundesliga.com/en/stats/club-comparison/ |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !Sezona !! Datum !! Domaćin !! Gost !! Rezultat |- |[[Fußball-Bundesliga 2016/2017.|2016/2017.]] || 8. 4. 2017. || [[FC Bayern München]] || [[Borussia Dortmund]] || ''':''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2016/2017.|2016/2017.]] || 19. 11. 2016. || [[Borussia Dortmund]] || [[FC Bayern München]] || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''1:0''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2015/2016.|2015/2016.]] || 5. 3. 2016. || [[Borussia Dortmund]] || [[FC Bayern München]] || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''0:0''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2015/2016.|2015/2016.]] || 4. 10. 2015. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''5:1''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2014/2015.|2014/2015.]] || 4. 4. 2015. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''0:1''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2014/2015.|2014/2015.]] || 1. 11. 2014. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''2:1''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2013/2014.|2013/2014.]] || 12. 4. 2014. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''0:3''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2013/2014.|2013/2014.]] || 23. 11. 2013. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''0:3''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2012/2013.|2012/2013.]] || 4. 5. 2013. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''1:1''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2012/2013.|2012/2013.]] || 1. 12. 2012. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''1:1''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2011/2012.|2011/2012.]] || 11. 4. 2012. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''1:0''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2011/2012.|2011/2012.]] || 19. 11. 2011. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''0:1''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2010/2011.|2010/2011.]] || 26. 2. 2011. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''1:3''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2010/2011.|2010/2011.]] || 3. 10. 2010. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''2:0''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2009/2010.|2009/2010.]] || 13. 2. 2010. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''3:1''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2009/2010.|2009/2010.]] || 12. 9. 2009. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''1:5''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2008/2009.|2008/2009.]] || 08. 2. 2009. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''3:1''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2008/2009.|2008/2009.]] || 23. 8. 2008. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''1:1''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2007/2008.|2007/2008.]] || 13. 4. 2008. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''5:0''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2007/2008.|2007/2008.]] || 28. 10. 2007. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''0:0''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2006/2007.|2006/2007.]] || 26. 1. 2007. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''3:2''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2006/2007.|2006/2007.]] || 11. 8. 2006. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''2:0''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2005/2006.|2005/2006.]] || 13. 5. 2006. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''3:3''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2005/2006.|2005/2006.]] || 17. 12. 2005. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''1:2''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2004/2005.|2004/2005.]] || 19. 2. 2005. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''5:0''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2004/2005.|2004/2005.]] || 18. 9. 2004. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''2:2''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2003/2004.|2003/2004.]] || 17. 4. 2004. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''2:0''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2003/2004.|2003/2004.]] || 9. 11. 2003. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''4:1''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2002/2003.|2002/2003.]] || 19. 4. 2003. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''1:0''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2002/2003.|2002/2003.]] || 9. 11. 2002. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''2:1''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2001/2002.|2001/2002.]] || 9. 2. 2002. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''1:1''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2001/2002.|2001/2002.]] || 8. 9. 2001. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''0:2''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2000/2001.|2000/2001.]] || 7. 4. 2001. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''1:1''' |- |[[Fußball-Bundesliga 2000/2001.|2000/2001.]] || 4. 11. 2000. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''6:2''' |- |[[Fußball-Bundesliga 1999/2000.|1999/2000.]] || 23. 4. 2000. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''0:1''' |- |[[Fußball-Bundesliga 1999/2000.|1999/2000.]] || 4. 12. 1999. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''1:1''' |- |1998/1999. || 3. 4. 1999. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''2:2''' |- |1998/1999. || 4. 10. 1998. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''2:2''' |- |1997/1998. || 9. 5. 1998. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''4:0''' |- |1997/1998. || 11. 11. 1997. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''0:2''' |- |1996/1997. || 19. 4. 1997. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''1:1''' |- |1996/1997. || 20. 10. 1996. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''0:0''' |- |1995/1996. || 30. 3. 1996. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''1:0''' |- |1995/1996. || 1. 10. 1995. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''3:1''' |- |1994/1995. || 22. 4. 1995. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''2:1''' |- |1994/1995. || 22. 10. 1994. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''1:0''' |- |1993/1994. || 20. 3. 1994. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''0:0''' |- |1993/1994. || 25. 9. 1993. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''1:1''' |- |1992/1993. || 10. 4. 1993. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''2:0''' |- |1992/1993. || 25. 9. 1992. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''1:2''' |- |1991/1992. || 10. 4. 1992. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''3:0''' |- |1991/1992. || 12. 10. 1991. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''0:3''' |- |1990/1991. || 17. 5. 1991. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''2:3''' |- |1990/1991. || 10. 11. 1990. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''2:3''' |- |1989/1990. || 12. 5. 1990. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''3:0''' |- |1989/1990. || 18. 11. 1989. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''2:2''' |- |1988/1989. || 15. 4. 1989. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''1:1''' |- |1988/1989. || 12. 10. 1988. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''1:1''' |- |1987/1988. || 28. 11. 1987. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''1:3''' |- |1987/1988. || 1. 8. 1987. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''1:3''' |- |1986/1987. || 21. 2. 1987. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''2:2''' |- |1986/1987. || 9. 8. 1986. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''2:2''' |- |1985/1986. || 12. 4. 1986. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''0:3''' |- |1985/1986. || 9. 11. 1985. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''0:1''' |- |1984/1985. || 2. 3. 1985. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''1:1''' |- |1984/1985. || 15. 9. 1984. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''1:0''' |- |1983/1984. || 19. 5. 1984. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''1:1''' |- |1983/1984. || 3. 12. 1983. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''1:0''' |- |1982/1983. || 21. 5. 1983. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''4:4''' |- |1982/1983. || 27. 11. 1982. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''3:0''' |- |1981/1982. || 13. 3. 1982. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''3:1''' |- |1981/1982. || 26. 9. 1981. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''2:0''' |- |1980/1981. || 24. 1. 1981. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''2:2''' |- |1980/1981. || 19. 8. 1980. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''5:3''' |- |1979/1980. || 3. 5. 1980. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''1:0''' |- |1979/1980. || 24. 11. 1979. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''4:2''' |- |1978/1979. || 10. 2. 1979. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''4:0''' |- |1978/1979. || 12. 8. 1978. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''1:0''' |- |1977/1978. || 4. 3. 1978. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''1:1''' |- |1977/1978. || 12. 10. 1977. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''3:0''' |- |1976/1977. || 12. 3. 1977. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''1:2''' |- |1976/1977. || 2. 10. 1976. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''3:3''' |- |1971/1972. || 24. 6. 1972. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''0:1''' |- |1971/1972. || 27. 11. 1971. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''11:1''' |- |1970/1971. || 4. 5. 1971. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''1:1''' |- |1970/1971. || 28. 8. 1970. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''0:0''' |- |1969/1970. || 7. 2. 1970. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''1:3''' |- |1969/1970. || 12. 9. 1969. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''3:0''' |- |1968/1969. || 19. 4. 1969. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''0:1''' |- |1968/1969. || 30. 10. 1968. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''4:1''' |- |1967/1968. || 2. 4. 1968. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''2:0''' |- |1967/1968. || 9. 9. 1967. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''6:3''' |- |1966/1967. || 3. 6. 1967. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''4:0''' |- |1966/1967. || 17. 12. 1966. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''1:0''' |- |1965/1966. || 12. 3. 1966. || Borussia Dortmund || FC Bayern München || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''3:0''' |- |1965/1966. || 16. 10. 1965. || FC Bayern München || Borussia Dortmund || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''0:2''' |- |} === [[DFL-Supercup]] === <ref>{{Cite web |url=http://www.rsssf.com/tablesd/duitsupcuphist.html |title=(West) Germany - List of Super/League Cup Finals |work= rsssf.com |access-date= 6. 3. 2016}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !Sezona !! Datum !! Pobjednik Bundeslige !! Pobjednik kupa<br>ili viceprvak Bundeslige{{Cref2|A|1}}!! Rezultat |- |[[DFL-Superkup 2016.|2016]]. || 14. 8. 2016. || [[FC Bayern München]] || [[Borussia Dortmund]] || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''2:0''' |- |[[DFL-Superkup 2014.|2014]]. || 13. 8. 2014. || [[FC Bayern München]] || [[Borussia Dortmund]] || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''0:2''' |- |[[DFL-Superkup 2013.|2013]]. || 27. 7. 2013. || [[FC Bayern München]] || [[Borussia Dortmund]]{{Cref2|A|2}} || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''2:4''' |- |[[DFL-Superkup 2012.|2012]]. || 12. 8. 2012. || [[Borussia Dortmund]] || [[FC Bayern München]] || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''1:2''' |- |[[DFB-Superkup 1989.|1989]]. || 25. 7. 1989. || [[FC Bayern München]] || [[Borussia Dortmund]] || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''3:4''' |- |} === [[DFB-Pokal]] === <ref>{{Cite web |url=http://www.rsssf.com/tablesd/duitcuphist.html |title=(West) Germany - List of Cup Finals |work= rsssf.com |access-date= 4. 6. 2016}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !Sezona !! Datum !! !! !! Rezultat |- |[[DFB-Pokal 2015/2016.|2015/16]]. || 21. 5. 2016. || [[FC Bayern München]] || [[Borussia Dortmund]] || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''0:0 (4:3 pen.)''' |- |[[DFB-Pokal 2014/2015.|2014/15]]. || 28. 4. 2015. || [[FC Bayern München]] || [[Borussia Dortmund]] || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''1:1 (0:2 pen.)''' |- |[[DFB-Pokal 2013/2014.|2013/14]]. || 17. 5. 2014. || [[Borussia Dortmund]] || [[FC Bayern München]] || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''0:2''' |- |[[DFB-Pokal 2011/2012.|2011/12]]. || 12. 5. 2012. || [[Borussia Dortmund]] || [[FC Bayern München]] || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''5:2''' |- |[[DFB-Pokal 2007/2008.|2007/08]]. || 19. 4. 2008. || [[Borussia Dortmund]] || [[FC Bayern München]] || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''1:2''' |- |} === [[UEFA Liga prvaka]] === <ref>{{Cite web |url=http://www.uefa.org/printoutfiles/competitions/ucl/2013/e/e_2009612_pk.pdf |title=MATCH PRESS KIT |work= [[UEFA]].com |access-date= 6. 3. 2016}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !Sezona !! Datum !! Domaćin !! Gost !! Rezultat |- |[[UEFA Liga prvaka 2012/2013.|2012/2013]]. || 25. 5. 2013. || [[Borussia Dortmund]]{{Cref2|B|1}} || [[FC Bayern München]]{{Cref2|B|2}} || bgcolor=FF0000|<span style="color:white;">'''1:2''' |- |[[UEFA Liga prvaka 1997/1998.|1997/1998]]. || 18. 3. 1998. || [[Borussia Dortmund]] || [[FC Bayern München]] || bgcolor=FFFF00|<span style="color:black;">'''1:0''' |- |[[UEFA Liga prvaka 1997/1998.|1997/1998]]. || 4. 3. 1998. || [[FC Bayern München]] || [[Borussia Dortmund]] || bgcolor=808080|<span style="color:white;">'''0:0''' |- |} == Statistika == :''<small>Posljednja izmjena: 20. novembar 2016.</small>'' {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size: 70%" width=100% |- ! rowspan="2" | ! rowspan="2" | Utakmice ! colspan="2" | Pobjede ! rowspan="2" | Neriješeno ! colspan="2" | Golovi ! rowspan="6" | ! colspan="2" | Domaće pobjede{{Cref2|C|1}} ! colspan="2" | Domaće neriješene utakmice{{Cref2|C|2}} ! colspan="2" | Gostujuće pobjede{{Cref2|C|3}} ! colspan="2" | Postignuti golovi na domaćem terenu{{Cref2|C|4}} ! colspan="2" | Postignuti golovi na gostujućem terenu{{Cref2|C|5}} |- ! style="color:#000000; background:#FFFF00;"| Borussia Dortmund ! style="color:#ffffff; background:#ff0000;"| Bayern München ! style="color:#000000; background:#FFFF00;"| Borussia Dortmund ! style="color:#ffffff; background:#ff0000;"| Bayern München ! style="color:#000000; background:#FFFF00;"| Borussia Dortmund ! style="color:#ffffff; background:#ff0000;"| Bayern München ! style="color:#000000; background:#FFFF00;"| Borussia Dortmund ! style="color:#ffffff; background:#ff0000;"| Bayern München ! style="color:#000000; background:#FFFF00;"| Borussia Dortmund ! style="color:#ffffff; background:#ff0000;"| Bayern München ! style="color:#000000; background:#FFFF00;"| Borussia Dortmund ! style="color:#ffffff; background:#ff0000;"| Bayern München ! style="color:#000000; background:#FFFF00;"| Borussia Dortmund ! style="color:#ffffff; background:#ff0000;"| Bayern München |- ! [[Fußball-Bundesliga]] | 95 || 24 || 42 || 29 || 117 || 175 || 15 || 28 || 19 || 10 || 9 || 14 || 67 || 111 || 50 || 64 |- ! [[DFL-Superkup]] | 5 || 3 || 2 || 0 || 11 || 9 || 2 || 1 || 0 || 0 || 1 || 1 || 6 || 5 || 5 || 4 |- ! [[UEFA Liga prvaka|Liga prvaka]] | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 1 || 0 || 0 || 1 || 0 || 1 || 2 || 0 || 0 || 2 |- ! Ukupno ! 103 || 28 || 45 || 30 || 130 || 186 || 18 || 29 || 19 || 11 || 10 || 16 || 75 || 116 || 55 || 70 |} == Napomene == {{Cnote2 Begin}} {{Cnote2|A|value=1|n=2|U slučajevima kada neki klub osvoji Bundesligu i kup u istoj sezoni, tada utakmicu superkupa igra drugoplasirana ekipa iz Bundeslige.}} {{Cnote2|B|value=2|n=2|U utakmici finala Lige prvaka koja je odigrana 25. 5. 2013. službeni domaćin je bila Borussia Dortmund.}} {{Cnote2|C|value=3|n=5|U statistiku utakmica odigranih na domaćem terenu uračunate su samo utakmice koje su Borussia Dortmund i Bayern München odigrali na svojim zvaničnim domaćim stadionima. Utakmice u kojima su pomenuti klubovi odigrali na neutralnom terenu a u kojima je neki od ova dva kluba bio službeni domaćin, utakmice su uračunate samo u zvaničnu sveukupnu statistiku ova dva kluba. U ove utakmice spadaju utakmica finala Lige prvaka, te utakmice finala kupa i superkupa.}} {{Cnote2 End}} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjski linkovi == * [http://www.bvb.de/ Zvanična stranica Borussije Dortmund] * [http://www.fcbayern.de/ Zvanična stranica Bayerna] {{Nogometna rivalstva}} {{Borussia Dortmund}} {{FC Bayern München}} [[Kategorija:FC Bayern München]] [[Kategorija:Borussia Dortmund]] [[Kategorija:Njemački nogometni derbiji]] lx8a1fu734maj6uek3i4w6umklp4088 Željezara Zenica 0 413717 3898711 3845079 2026-06-14T20:28:09Z Meierberg 166328 /* Zagađenje */ PNG -> SVG 3898711 wikitext text/x-wiki {{Infokutija kompanija |grupa= |ime=Željezara Zenica |slika=Zeljezara Zenica.jpg |vrsta=[[Dioničko društvo]] |osnivanje=1892 |osnivači=Martin von Schmidt<br />Hans Johann III von Pengg<br />Leo Bondy |sjedište=[[Zenica]], [[Bosna i Hercegovina]] |predsjednik= |ključneosobe=Lakshimi Mittal (generalni direktor ArcelorMittal-a)<br />Marinko Bošnjak (Željezara Zenica)<br />Biju Nair (ArcelorMittal Zenica) |industrija=Metalna industrija |proizvodi= |zaposleni=2400 (ArcelorMittal Zenica)<br />750 (Željezara Zenica) |holding= |slogan= |web=[http://corporate.arcelormittal.com/ Službeni sajt] |pod_posluženo= |usluge= |prihod=659,9 miliona [[Konvertibilna marka|KM]] (ArcelorMittal Zenica 2014) |operativni_prihod= |neto_dobit=22,5 miliona KM (Arcelor Mittal Zenica 2014)<br />{{gubitak}} −3,2 miliona [[Konvertibilna marka|KM]] (Željezara Zenica 2014) |divizije= |podruž= |vlasnik=ArcelorMittal i Vlada FBiH |prestala_postojati= |dodatak= }} '''Željezara Zenica''' jest [[željezara]] u [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovačkom]] gradu [[Zenica]]. Željezara Zenica bila je u državnom vlasništvu i djelovala pod imenom BH Steel d.o.o. Zenica do decembra 2004, kada ju je kupio holandski [[Mittal Steel Company]], koji je bio jedan od najvećih proizvođača [[čelik]]a na svijetu. Međutim, jedan manjinski dio željezare u Zenici ostao je u državnom vlasništvu i od tada počeo poslovati kao Željezara Zenica d.o.o.<ref>{{cite web|url=http://www.slobodnaevropa.org/a/serijal-privatizacijske-pljacke---zenicka-zeljezara-od-radnickog-raja-do-strajkova/25279640.html|title=Serijal Privatizacijske pljačke - Zenička Željezara: Od radničkog raja do štrajkova|website=Radio Slobodna Evropa|access-date=18. 6. 2016}}</ref> Mittal Steel Company i [[Arcelor]], najveći proizvođač čelika, ujedinili su se u [[ArcelorMittal]] 2007. Tako je željezara u Zenici od tada počela poslovati pod imenom ArcelorMittal Zenica.<ref>{{cite web|url=http://www.dw.com/hr/nastaje-najve%25C4%2587i-proizvo%25C4%2591a%25C4%258D-%25C4%258Delika-na-planetu/a-2280881-1|title=Nastaje najveći proizvođač čelika na planetu {{!}} Gospodarstvo {{!}} DW.COM {{!}} 29.06.2006|last=(www.dw.com)|first=Deutsche Welle|website=DW.COM|access-date=18. 6. 2016}}</ref> Željezara Zenica najveća je željezara u Bosni i Hercegovini i najveći izvoznik u Bosni i Hercegovini (2014),<ref>{{cite web|url=http://www.akta.ba/bs/Vijest/vijesti/saznajte-ko-su-top-10-uvoznika-i-izvoznika-u-bih-u-2014-godini/48097|title=Saznajte ko su: Top 10 uvoznika i izvoznika u BiH u 2014. godini|last=Akta.ba|website=Akta.ba|access-date=18. 6. 2016|archive-date=26. 10. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026212537/http://www.akta.ba/bs/Vijest/vijesti/saznajte-ko-su-top-10-uvoznika-i-izvoznika-u-bih-u-2014-godini/48097|url-status=dead}}</ref> dok je među željezarama u državama bivše [[Socijalistička federativna republika Jugoslavija|SFRJ]] također jedna od najvećih.<ref>{{cite web|url=http://novovrijeme.ba/zenicka-zeljezara-prica-o-privrednom-divu-koji-je-nadzivio-cetiri-sistema-dvije-privatizacije-i-tri-rata/|title=Zenička željezara: Priča o privrednom divu koji je nadživio četiri sistema, dvije privatizacije i tri rata|website=novovrijeme.ba|access-date=18. 6. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20140624204948/http://novovrijeme.ba/zenicka-zeljezara-prica-o-privrednom-divu-koji-je-nadzivio-cetiri-sistema-dvije-privatizacije-i-tri-rata/|archive-date=24. 6. 2014|url-status=dead}}</ref> == Historija == Izgradnja željezare u Zenici je završena na jesen 1892. godine u vrijeme okupacije [[Austro-Ugarska|austro-ugarske]] nad Bosnom i Hercegovinom. Tada je vođena pod nazivom "Eisenwerk Zenica".<ref name="Harv|Ademović,|str. 13">{{Harv|Ademović,|str. 13}}</ref> Željezara je trebala raditi na bazi sirovog željeza iz [[Vareš]]a ,te je osnovana je kao zadruga kapitala od strane industrijalaca Martin von Schmidta iz [[Willhelmsburg]]a u [[Austrija|Austriji]], Hans Johann III von Pengga iz [[Thörl]]a u Austriji, te [[Češka|češkog]] industrijalca Leo Bondya iz [[Prag]]a, koji su u nju uložili 2,6 miliona austrijskih kruna. Zenica je izabrana radi željezničke pruge, koja prolazi kroz taj grad, zbog značajnih količina [[Ugalj|uglja]] i zbog najnižeg iznosa poreza među tadašnjim zemljama austrougarske, koji je na dobit u tadašnjoj Bosni i Hercegovini iznosio samo 3%. Sedam godina kasnije, 1897. godine željezara Zenica počela je djelovati kao [[dioničko društvo]]. 1900. godine dioničko društvo željezare u Zenici je emitovalo 900.000 kruna. Do kraja 1905. godine željezara Zenica je imala dvije primitivne [[SM peći]] za proizvodnju čelika, od kojih je prva podignuta 1899. godine, a druga 1901. godine. Gorivi plin potreban za postrojenja proizvodio je se u gasnim generatorima, koji su radili metodom nepotpunog sagorjevanja uglja, tako da je [[plin]] pretežno sadržavao ugljenmonoksid (poznatiji kao CO²). Ti gasni generatori su radili do 1966. godine, kada je željezara modernizovana. 1913. godine izgrađena je i jedna treća SM peći sa kapacitetom 50.000 tona čelika. ===Prvi svjetski rat=== {{Glavni|Prvi svjetski rat}} Željezara je za investitore bila veoma profitabilna, prije svega, zbog masovnog naoružavanja i predstojećih rata sa Srbijom. Dok je profit u 1900. iznosio 132.602 krune, u 1908. povećava se na 1.300.000 kruna. U sljedećih 8 godina ukupna dobit je iznosila 3,8 miliona kruna što je značilo 25% više nego što je uloženo u Željezaru. Pred početak Prvog svjetskog rata u 1912. tadašnji maksimum proizvodnje je dostigao 38.583 tona sirovog čelika odnosno 33.008 tona valjanih proizvoda. Isti nivo proizvodnje ostvaren je tek ponovo u 1938.Zbog ,izbijanja rata i nedostatka sirovina, znatno je smanjena proizvodnja u toku sljedeće 3 godine te je Željezara poslovala s deficitom. Većina čelika je dostavljana u regije: [[Bosna i Hercegovina]] 23,9%; Austrija 6,25%; [[Mađarska]] 61,3%; te [[Bugarska]] i [[Rumunija]] 8,55%. U početku nije postojao visok stepen mehanizacije. U 1912. radilo je 737 radnika od toga 506 iz Bosne i Hercegovine, 146 iz [[Austrija|Austrije]], 75 iz Mađarske i 10 iz ostalih regiona.<ref name="Harv|Ademović,|str. 13"/> 18 godina kasnije, pred kraj [[Austro-Ugarska|Austrougarskog castva]], 1918. godine je željezari Zenica emitovano 1,5 miliona kruna, tako da je to dioničko društvo tada imalo kapital u iznosu od 5 miliona austrijskih kruna. ===Period između dva svjetska rata=== {{Glavni|Kraljevina Jugoslavija|Kraljevina SHS}} [[Datoteka:Zeljezara Zenica 1895.jpg|mini|309x309piksel|Željezara Zenica 1895. godine]] Nakon pada austrougarskog carstva, osnivanja [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine SHS]] i [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] privreda u Zenici i čitavoj Bosni i Hercegovini je od 1918. do 1941. godine stagnirala. Međutim, pred početak drugog svjetskog rata uložena je određena količina novca u željezaru zenica, koja time sa oko 4000 radnika postaje najveće preduzeće u Bosni i Hercegovini<ref>{{Cite web|url=http://www.zenica.ba/fakta/o-gradu/historija-zenice/|title=Historija Zenice|website=www.zenica.ba|access-date=18. 6. 2016|archive-date=21. 7. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190721040550/http://www.zenica.ba/fakta/o-gradu/historija-zenice/|url-status=dead}}</ref>. Nakon prvog svjetskog rata Željezara je pripalala kraljevini Jugoslavije. Ukupni kapital željezare iznosio je 1.250.000 dinara, koji su bili raspodijeljeni na 25.000 dionica. Većina dionica je pripaladala Jadranskoj banci. Dominantna pozicija stranih ulagača prisila je jugoslavensku vladu da se formira jugoslavenski željezni kartel. U 1927. godini kartel je obuhvatao 3 željezare (Zenica, [[Željezara Jesenice|Jesenice]], i [[Željezara Štore|Štore]]). U 1935. proširena je proizvodnja na žicu i eksere. Uvedene su 4 mašine za vučenje žice, 15 mašina za kovanje eksera, mašina za proizvodnju bodljikave žice kao i mašina za galvanizaciju. U 1939. godini jugoslavenska vlada je izvršila dokapitalizaciju u visini od 45 miliona dinara. Prva značajnija investicija izvršena je izgradnjom valjaonice prečnika 800&nbsp;mm. Izgradnju je izvršila njemačka kompanija ''Krupp-Grusonwerk A.G.Magedburg-Buckau''. Sljedeći korak ostvaren je izgradnjom [[Termoelektrana|termocentrale]] u sklopu željezare u junu 1937. U 1941. osnovan je ''Jugoslovenski čelik a.d.'' koje su činili pored željezare Zenica, željezara i [[rudnik željeza u Varešu]], [[rudnik željezne rude u Ljubiji]] i [[Rudnik Raspotočje|rudnici uglja Zenica]] i [[Rudnik uglja Breza|Breza]].<ref name=":0"/> ===Drugi svjetski rat=== {{Glavni|Drugi svjetski rat}} Tokom rata naziv željezare je glasio ''HRUTAD'' (Hrvatski rudnici i talionice akcionarsko društvo). Zbog velike važnosti njemački okupator je povećao prozvodnju. Stalni napadi [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodno-oslobodilačke vojske]] (NOVJ) koji su doveli i do djelimičnog uništenja postrojenja te je proizvodnja u 1944. iznosila oko 6520 tone. NOVJ je u 11. junu 1945. ušla u Zenicu, zahvaljujući naporima radnika mnoga postrojenja su sačuvana od potpunog uništenja. Samo nekoliko dana nakon kasnije ponovo se pokreće proizvodnja.<ref name=":0">{{Harv|Ademović,|str. 14}}</ref> ===Poslijeratni period=== [[Petogodišnji plan (SFRJ)|Prvi petogodišnji plan]] u bivšoj Jugoslaviji proglašen je u ljeto 1947. Predviđeno je proširivanje proizvodnje čelika i željeza. Prema tom planu postojeće željezare i čeličane su trebale biti obnovljene i modernizovane. U prethodnoj verziji nova fabrika je željeza je trebala biti napravljena kod Doboja. Odluka je međutim donesena da se proizvodnja u Zenici proširi. Planirane su valjaonice i visoki peći s kapacitetom od 300.000 tona čelika godišnje. U 1948. su došle poteškoće u razvoju ekonomije na području Jugoslavije. U to vrijeme donesena je [[Informbiro|rezolucija Informbiroa]] koja je otežavala robnu razmjenu s inostranstvom. Planirano je da se do 1955. godišnja proizvodnja poveća na 585.000 tona čelika.<ref>{{Harv|Ademović,|str. 12}}</ref> Dogradnja željezare u Zenici, koja je završena [[12. oktobar|12. oktobra]] 1958. godine svečanim otvaranjem, na kojem je sudjelovao i predsjednik Socijalističke federativne republike Jugoslavije (SFRJ) [[Josip Broz Tito]].<ref>{{Harv|Ademović,|str. 47}}</ref> Tada je izgrađena treća visoka peći i kapacitet povećan sa 70.000 (1945) na 600.000 tona čelika godišnje. U narednim decenijma ponovo su modernizovani pogona i izgrađeni nove peći. Tako je 1977. godine željezara u Zenici imala 17.000 zaposlenih, dok je taj iznos prije početka drugog svjetskog rata još iznosio 4000. [[Datoteka:Arcelor Mittal.svg|mini|Logo ArcelorMittal Zenica-e]] 1987. godina bila je dosada najbolja godina u istoriji željezare u Zenici po proizvodnji. Željezara Zenica je tada imala oko 24.000 zaposlenih i imala obim proizvodnje u iznosu od 1,87 miliona tona čelika. Željezara Zenica je tada bila jedna od najvećih željezara u [[Evropa|Evropi]]. Nakon početka [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] 1992. godine, svi pogoni zeničke željezare su ugašeni i obustavili proizvodnju, a i nakon kraja rata u Bosni i Hercegovini željezara nije odmah počela ponovo sa proizvodnjom. 1998. godine je nastalo zajedničko državno preduzeće između Željezare Zenica i [[Kuvajtski investicioni fond|Kuvajtskog investicionog fonda]] (KIA) pod imenom BH Steel d.o.o. Zenica sa oko 1000 zaposlenih. Šest godina kasnije, u decembru 2004. godine je po preporuci Harisa Silajdžića izvršena je privatizacija željezare u Zenici sa Mittal Steel Company-om po prodanoj cijeni u iznosu jednog [[Dolar|US$-Dollara]]. Mittal Steel je se obavezao povećati broj zaposlenih na 4150 i investirati 135 miliona američkih dollara. Međutim, jedan manjinski dio željezare je ostao je u državnom vlasništvu i posluje kao Željezara Zenica d.o.o., dok privatizovani počinje poslovati kao Mittal Steel d.o.o. Zenica. [[Datoteka:ArcelorMittal Zenica building.JPG|mini|313x313piksel|Upravna zgrada Željezare Zenica]] Nakon pregovora između Mittal Steel i Arcelor-a 2006. godine, osnovano je 2007. godine između tih dvoje metalskih giganta zajedničko preduzeće pod imenom ArcelorMittal, nakon kojeg je željezara postala članica ArcelorMittal Group-e i počinje poslovati kao ArcelorMittal Zenica. 2008. godine završena je modernizacija pogona ženičke željezare i ponovo je, nakon 17-godišnje pauze, se počelo sa proizvodnjom toplo valjanih proizvoda. == Proizvodnja == Željezara u Zenici proizvodi toplo valjane proizvode za tržište [[Balkan]]a, [[Evropska unija|Evropsku uniju]] i [[Sjeverna Afrika|sjeverne Afrike]]<ref>{{Cite web|url=http://corporate.arcelormittal.com/sustainability/local-picture/bosnia|title=Bosnia|website=corporate.arcelormittal.com|access-date=18. 6. 2016|archive-date=29. 6. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160629181327/http://corporate.arcelormittal.com/sustainability/local-picture/bosnia|url-status=dead}}</ref>. Željezo i ugalj za željeznicu se dobiva iz obilježnih rudnika, dok se koks dobiva iz [[Global Ispat Koksna Industrija Lukavac|Global Ispat Koksna Industrija Lukavac-a]] (GIKIL)<ref>{{Cite web|url=http://bportal.ba/kinezi-preuzeli-zeljezaru-smederevo-evo-sta-to-znaci-za-1-000-radnika-lukavackog-gikil-a/|title=Kinezi preuzeli željezaru Smederevo: Evo šta to znači za 1.000 radnika lukavačkog GIKIL-a|date=21. 5. 2016|website=Bportal|access-date=18. 6. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160524054153/http://bportal.ba/kinezi-preuzeli-zeljezaru-smederevo-evo-sta-to-znaci-za-1-000-radnika-lukavackog-gikil-a/|archive-date=24. 5. 2016|url-status=dead}}</ref>. == Kritika == === Zagađenje === I ako se od strane ArcelorMittal-a navodi kako su oni uložili dosta napora u smanjenje iznosa štitnih emisionih gasova koji dolazi iz Željezare Zenica<ref>{{Cite web|url=http://www.avaz.ba/clanak/198225/arcelormittal-zagadenje-u-zenici-uzrokuju-kucna-lozista-ogroman-broj-vozila-i-druga-industrijska-postrojenja|title=ARCELORMITTAL "Zagađenje u Zenici uzrokuju kućna ložišta, ogroman broj vozila i druga industrijska postrojenja"|website=www.avaz.ba|access-date=18. 6. 2016|archive-date=14. 6. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160614114418/http://www.avaz.ba/clanak/198225/arcelormittal-zagadenje-u-zenici-uzrokuju-kucna-lozista-ogroman-broj-vozila-i-druga-industrijska-postrojenja|url-status=dead}}</ref>, brojna zdravstvena, ekološka i građanska udruženja i institucije tvrdi kako je zenička željezara glavni krivac za zagađenje u Zenici i okolini<ref>{{Cite web|url=http://www.bilten.org/?p=3899|title=Zenica na pragu ekološke katastrofe|website=Bilten|access-date=18. 6. 2016}}</ref>. U decembru 2012. godine u Zenici je održan protest od oko 3000 građana Zenice, koji su tražili da se promijeni stanje u Zenici. [[Datoteka:Mittal Steel Company logo.svg|mini|Logo priješnje Mittal Steel Company Zenica-e]] Dvije godine kasnije, u decembru 2014. godine [[ljekarska komora Federacije Bosne i Hercegovine]] je poručila kako se zdravlje građana Zenice mora hitno zaštiti ili se, po njihovim riječima, čak mora i razmišljati o njihovom isseljenju. U augustu 2015. godine potpisan je ugovor o izgradnji filtera sa danskom kompanijom [[FLSmidth]] u vrijednosti od oko više od 6 milona KM. Svečanom potpisivanju ugovora su tada prisustovali direktor Arcelormittal Zenica-e Biju Nair, tadašnji gradnonačelnik Zenice [[Husejin Smajlović]]a, predstavnici [[Federalno ministarstvo okoliša|federalnog]] i [[Ministarstvo okoliša Zeničko-dobojskog kantona|kantonalnog ministarstva okoliša]], te predstavnici kompanija potpisnica. Direktor ArcelorMittal Zenica-e je tada rekao kako je cilj tog projekta smanjenje emisije prašine za sinter mašine broj 5 u željezari na ispod 50&nbsp;mg/Nm³, što je i zakonski dozvoljenja granica, dok je prema svojim rječima i postoji potencijal smanjenja na 30&nbsp;mg/Nm³. U oktobru 2015. godine ArcelorMittal dao je i saopštenje za javnost, u kojim se navodi kako zagađenje uzrokuju sami građani Zenice kućnim ložištima, ogromnim broju vozila, te druga industrijska postrojenja. === Privatizacija === Mnogi mediji u Bosni i Hercegovini, kao npr. "[[Slobodna Evropa]]", izvještavaju kako je loša privatizacija željezare u Zenici. Oni izvještavaju kako su hiljade ljudi ostalo bez posla, loši uslovi rada, te da se nisu ispoštovali uslovi za privatizaciju zeničke željezare. Osim toga, oni i izvještavaju kako se željezara nije smijela prodavati za toliko nisku cijenu. Drugi mediji u Bosni i Hercegovini, npr. [[TV1 (BiH)|TV1]]<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=X0FGTCiS1hI|title=Istina o Željezari Zenica:Investirano preko 127 miliona maraka i zapošljava 2500 radnika|last=|first=|date=|website=|publisher=TV1|access-date=18. 6. 2016}}</ref> ili "Novo Vrijeme" međutim navode, kako je Željezara Zenica uspješno privatizovana, te je pokretač razvoja i značajan dio izvoza Bosne i Hercegovine, te da su uslovi privatizacije većinom ispoštovani i uloženi značajna sredstva. Novo Vrijeme izvještava, kako je razlog puno manjeg broja radnika i modernizacija pogona, što uzrokuje manjim potrebama radnika. ==Literatura== * {{cite book|last1=Ademović|first1=Fadil|title=Monografija - Željezara Zenica|date=1965|publisher=Željezara Zenica|location=Zenica|language=en|ref=harv}} == Reference == {{refspisak|2}} [[Kategorija:Kompanije u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Industrija u Bosni i Hercegovini]] 98o71h5ihkfoswxgkc7m8whuc9ip5yq Eric Greitens 0 422914 3898730 3892927 2026-06-15T05:08:24Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898730 wikitext text/x-wiki {{Infokutija politički vođa |ime = Eric Greitens |slika = Eric Greitens 2011-7.jpg |redoslijed = 56. guverner [[Missouri]]ja |vrijeme_na_vlasti = [[9. januar]] [[2017]] - |prethodnik = [[Jay Nixon]] |nasljednik = |datum_rođenja = {{datum rođenja i godine|1974|4|10}} |mjesto_rođenja = [[Saint Louis]], Missouri {{ZID|Sjedinjene Američke Države}} |datum_smrti = |puno_ime = Eric Robert Greitens |nacionalnost = Amerikanac |politička_stranka = [[Republikanska stranka (SAD)|Republikanska stranka]] |supruga = Sheena Elise Chestnut |djeca = dva sina |obrazovanje = University of Missouri (Columbia) |vjera = [[judaizam]] |potpis = |web_stranica = }} '''Eric Robert Greitens''' (rođen 10. aprila 1974) jest američki političar, pisac, humanitarac, bivši [[Američka ratna mornarica|marinac]] te trenutni 56. po redu [[guverner]] [[Savezne države Sjedinjenih Američkih Država|američke savezne države]] [[Missouri]].<ref>{{cite web|url=http://news.stlpublicradio.org/post/politically-speaking-eric-greitens-his-latest-mission-become-missouris-next-governor|title=Politically Speaking: Eric Greitens on his latest mission to become Missouri's next governor|work=St. Louis Public Radio}}</ref> Greitens je bivši predsjednik i osnivač neprofitne organizacije ratnih veterana ''The Mission Continues''.<ref>{{cite web|url=http://www.riverfronttimes.com/newsblog/2015/04/17/daily-show-hosts-missouri-governor-hopeful-eric-greitens|title=Daily show hosts Missouri governor hopeful Eric Greitens|work=Riverfront Times|access-date=25. 12. 2016|archive-date=9. 10. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009000709/http://www.riverfronttimes.com/newsblog/2015/04/17/daily-show-hosts-missouri-governor-hopeful-eric-greitens|url-status=dead}}</ref> Magazin ''[[TIME|Time]]'' ga je 2013. uvrstio među 100 najutjecajnijih osoba u svijetu,<ref name=TIME>Mullen, Mike [http://time100.time.com/2013/04/18/time-100/slide/eric-greitens/ The 2013 TIME 100] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210101185421/http://time100.time.com/2013/04/18/time-100/slide/eric-greitens/ |date=1. 1. 2021 }} ''TIME''. 18. februar 2015</ref> a magazin ''Fortune'' 2014. ga je stavio među 50 najznačajnijih vođa u svijetu.<ref name="freebeacon.com">{{cite web|url=http://fortune.com/2014/03/20/fortune-ranks-the-worlds-50-greatest-leaders/|title=The World's 50 Greatest Leaders|work=Fortune}}</ref> Studirao etiku, filozofiju i javno pravo na [[Univerzitet Duke|univerzitetu Duke]]. Doktorsku disertaciju branio je 2000. u školi ''Lady Margaret Hall'' u sklopu [[Univerzitet u Oxfordu|Oxforda]]. Godine 2001. priključio se američkoj mornarici, te je nešto kasnije postao i [[Navy SEAL]]. Tokom vojne karijere služio je u američkim snagama u [[Rat u Iraku 2003.|ratu u Iraku]] i Afganistanu. Nosilac je brojnih vojnih odlikovanja, između ostalih ''Purpurnog srca'' ({{jez-en|Purple Heart}}) i ''Bronzane zvijezde'' ({{jez-en|Bronze star}}). Kao pisac, napisao je veći broj radova vojne i ratne tematike. Dana 8. novembra 2016. Greitens je kao kandidat Republikanske stranke osvojio najveći broj glasova na izborima za guvernera Missourija, pobijedivši protivkandidata Demokratske stranke Chrisa Kostera. Tako je 9. januara 2017. naslijedio guvernera [[Jay Nixon|Jaya Nixona]], kojem je to bio posljednji mandat. == Djela == * 2008: ''Strength & Compassion: Photographs and Essays''. Leading Authorities Press. {{ISBN|978-0971007802}}. * 2011: ''The Heart and the Fist: The Education of a Humanitarian, the Making of a Navy SEAL''. Houghton Mifflin Harcourt. {{ISBN|978-0547424859}}. * 2012: ''The Warrior's Heart: Becoming a Man of Compassion and Courage''. HMH Books for Young Readers. {{ISBN|978-0547868523}}. * 2015: ''Resilience: Hard-Won Wisdom for Living a Better Life''. Houghton Mifflin Harcourt. {{ISBN|978-0544323988}}. == Reference == {{refspisak}} {{Savezni guverneri u Sjedinjenim Američkim Državama}} {{DEFAULTSORT:Greitens, Eric}} [[Kategorija:Američki političari]] [[Kategorija:Biografije, Saint Louis]] [[Kategorija:Savezni guverneri u Sjedinjenim Američkim Državama]] [[Kategorija:Rođeni 1974.]] [[Kategorija:Živi ljudi]] rakcb548k4qkqtb92ap3193tf3l2jfb Šablon:Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine na FIFA-inoj rang listi 10 442615 3898694 3837347 2026-06-14T18:15:23Z Z1KA 87045 3898694 wikitext text/x-wiki *{{Legenda|#9F9|border=2px solid green|– Najbolji pozicija u godini.}} *{{Legenda|#F99|border=2px solid #FF4800|– Najlošija pozicija u godini.}} *{{Legenda|#D9E6EF|border=2px solid #00386f|– Najbolja pozicija ikada.}} *{{Legenda|#FFF7D8|border=2px solid #FFCC00|– Najlošija pozicija ikada.}} *{{Legenda|#FFFFFF|border=2px dashed green|– Najveći rast ikada.}} *{{Legenda|#FFFFFF|border=2px dashed #FF4800|– Najveći pad ikada.}} *{{Legenda|#ECECEC|border=2px solid #2C2C2C|– Rang lista nije bila objavljenja za taj mjesec.}} {{Ažurirano|11. juna 2026.|<ref>{{Cite web|url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/BIH?gender=men|title=World Ranking - Bosnia and Herzegovina. (Men)|date=19. 12. 2024|website=inside.fifa.com|publisher=[[FIFA]]|access-date=29. 3. 2025}}</ref>}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; vertical-align: middle; font-size:85%;" width="100%" !Godina/Mjesec !Januar !Februar ! colspan="2" |Mart !April !Maj !Juni !Juli !August !Septembar !Oktobar !Novembar !Decembar |- !1996. | colspan="5" style="background: #C6C6C6; color: #2C2C2C;" |''Nije bila rangirana.'' |171. ({{Nema promjena}}) |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |171. ({{Nema promjena}}) |172. ({{Gubitak}}1) |{{Ne|173. ({{Gubitak}}1)|style=background-color: #FFF7D8; border:2px solid #FFCC00; font-weight: bold;}} |170. ({{Rast}}3) |{{Da|152. ({{Rast}}18)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |152. ({{Nema promjena}}) |- !1997. |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |{{Ne|139. ({{Rast}}13)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} | colspan="2" {{N/D||style=font-weight: bold;}} |{{Da|116. ({{Rast}}23)|style=background-color: #FFFFFF; border:2px dashed green;}} |116. ({{Nema promjena}}) |115. ({{Rast}}1) |115. ({{Nema promjena}}) |117. ({{Gubitak}}2) |103. ({{Rast}}14) |101. ({{Rast}}2) |101. ({{Nema promjena}}) |{{Da|99. ({{Rast}}2)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |- !1998. |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |100. ({{Gubitak}}1) | colspan="2" |101. ({{Gubitak}}1) |{{Ne|102. ({{Gubitak}}1)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |102. ({{Nema promjena}}) |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |94. ({{Rast}}8) |97. ({{Gubitak}}3) |95. ({{Rast}}2) |{{Da|91. ({{Rast}}4)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |93. ({{Gubitak}}2) |96. ({{Gubitak}}3) |- !1999. |97. ({{Gubitak}}1) |{{Ne|98. ({{Gubitak}}1)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} | colspan="2" |97. ({{Rast}}1) |97. ({{Nema promjena}}) |96. ({{Rast}}1) |90. ({{Rast}}6) |90. ({{Nema promjena}}) |90. ({{Nema promjena}}) |89. ({{Rast}}1) |76. ({{Rast}}13) |{{Da|74. ({{Rast}}2)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |75. ({{Gubitak}}1) |- !2000. |75. ({{Nema promjena}}) |81. ({{Gubitak}}6) | colspan="2" {{Ne|83. ({{Gubitak}}2)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |76. ({{Rast}}7) |76. ({{Nema promjena}}) |77. ({{Gubitak}}1) |80. ({{Gubitak}}3) |82. ({{Gubitak}}2) |{{Da|74. ({{Rast}}8)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |78. ({{Gubitak}}4) |77. ({{Rast}}1) |78. ({{Gubitak}}1) |- !2001. |{{Ne|79. ({{Gubitak}}1)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |73. ({{Rast}}6) | colspan="2" |74. ({{Gubitak}}1) |{{Da|69. ({{Rast}}5)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |72. ({{Gubitak}}3) |78. ({{Gubitak}}6) |75. ({{Rast}}3) |78. ({{Gubitak}}3) |76. ({{Rast}}2) |70. ({{Rast}}6) |71. ({{Gubitak}}1) |69. ({{Rast}}2) |- !2002. |{{Da|71. ({{Gubitak}}2)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |72. ({{Gubitak}}1) | colspan="2" |73. ({{Gubitak}}1) |73. ({{Nema promjena}}) |72. ({{Rast}}1) |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |73. ({{Gubitak}}1) |77. ({{Gubitak}}4) |83. ({{Gubitak}}6) |80. ({{Rast}}3) |82. ({{Gubitak}}2) |{{Ne|87. ({{Gubitak}}5)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |- !2003. |88. ({{Gubitak}}1) |87. ({{Rast}}1) | colspan="2" {{Ne|88. ({{Gubitak}}1)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |72. ({{Rast}}16) |72. ({{Nema promjena}}) |75. ({{Gubitak}}3) |80. ({{Gubitak}}5) |77. ({{Rast}}3) |58. ({{Rast}}19) |{{Da|53. ({{Rast}}5)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |54. ({{Gubitak}}1) |89. ({{Gubitak}}5) |- !2004. |{{Da|58. ({{Rast}}1)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |61. ({{Gubitak}}3) | colspan="2" |62. ({{Gubitak}}1) |63. ({{Gubitak}}1) |61. ({{Rast}}2) |64. ({{Gubitak}}3) |73. ({{Gubitak}}9) |76. ({{Gubitak}}3) |69. ({{Rast}}7) |{{Ne|81. ({{Gubitak}}12)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |79. ({{Rast}}2) |79. ({{Nema promjena}}) |- !2005. |79. ({{Nema promjena}}) |78. ({{Rast}}1) | colspan="2" |77. ({{Rast}}1) |{{Ne|81. ({{Gubitak}}4)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |81. ({{Nema promjena}}) |78. ({{Rast}}3) |77. ({{Rast}}1) |78. ({{Gubitak}}1) |67. ({{Rast}}11) |69. ({{Gubitak}}2) |{{Da|65. ({{Rast}}4)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |65. ({{Nema promjena}}) |- !2006. |64. ({{Rast}}1) |{{Ne|65. ({{Gubitak}}1)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} | colspan="2" |64. ({{Rast}}1) |63. ({{Rast}}1) |63. ({{Nema promjena}}) |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |{{Da|43. ({{Rast}}20)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |42. ({{Rast}}1) |54. ({{Gubitak}}12) |58. ({{Gubitak}}4) |59. ({{Gubitak}}1) |59. ({{Nema promjena}}) |- !2007. |58. ({{Rast}}1) |55. ({{Rast}}3) | colspan="2" {{Ne|58. ({{Gubitak}}3)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |47. ({{Rast}}11) |48. ({{Gubitak}}1) |28. ({{Rast}}20) |27. ({{Rast}}1) |{{Da|25. ({{Rast}}2)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |39. ({{Gubitak}}14) |48. ({{Gubitak}}9) |51. ({{Gubitak}}3) |51. ({{Nema promjena}}) |- !2008. |{{Da|51. ({{Nema promjena}})|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |59. ({{Gubitak}}8) | colspan="2" |60. ({{Gubitak}}1) |62. ({{Gubitak}}2) |62. ({{Nema promjena}}) |67. ({{Gubitak}}5) |74. ({{Gubitak}}7) |74. ({{Nema promjena}}) |{{Ne|75. ({{Gubitak}}1)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |75. ({{Nema promjena}}) |67. ({{Rast}}8) |61. ({{Rast}}6) |- !2009. |{{Ne|61. ({{Nema promjena}})|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |59. ({{Rast}}2) | colspan="2" |58. ({{Rast}}1) |38. ({{Rast}}20) |38. ({{Nema promjena}}) |{{Da|33. ({{Rast}}5)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |45. ({{Gubitak}}12) |44. ({{Rast}}1) |46. ({{Gubitak}}2) |42. ({{Rast}}4) |51. ({{Gubitak}}9) |51. ({{Nema promjena}}) |- !2010. |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |48. ({{Rast}}3) |49. ({{Gubitak}}1) |47. ({{Rast}}2) |51. ({{Gubitak}}4) |51. ({{Nema promjena}}) |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |57. ({{Gubitak}}6) |57. ({{Nema promjena}}) |{{Ne|59. ({{Gubitak}}2)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |53. ({{Rast}}6) |51. ({{Rast}}2) |{{Da|44. ({{Rast}}7)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |- !2011. |45. ({{Gubitak}}1) |42. ({{Rast}}3) | colspan="2" {{Ne|56. ({{Gubitak}}14)|style=border:2px dashed #FF4800; font-weight: bold;}} |44. ({{Rast}}12) |45. ({{Gubitak}}1) |39. ({{Rast}}6) |41. ({{Gubitak}}2) |39. ({{Rast}}2) |22. ({{Rast}}17) |21. ({{Rast}}1) |23. ({{Gubitak}}2) |{{Da|20. ({{Rast}}3)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |- !2012. |{{Da|19. ({{Rast}}1)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |19. ({{Nema promjena}}) | colspan="2" |21. ({{Gubitak}}2) |27. ({{Gubitak}}6) |27. ({{Nema promjena}}) |29. ({{Gubitak}}2) |30. ({{Gubitak}}1) |{{Ne|31. ({{Gubitak}}1)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |30. ({{Rast}}1) |29. ({{Rast}}1) |31. ({{Gubitak}}2) |27. ({{Rast}}4) |- !2013. |{{Ne|26. ({{Rast}}1)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |24. ({{Rast}}2) | colspan="2" |23. ({{Rast}}1) |21. ({{Rast}}2) |21. ({{Nema promjena}}) |15. ({{Rast}}6) |14. ({{Rast}}1) |{{Da|13. ({{Rast}}1)|style=background-color: #D9E6EF; border:2px solid #00386f; font-weight: bold;}} |18. ({{Gubitak}}5) |16. ({{Rast}}2) |21. ({{Gubitak}}5) |19. ({{Rast}}2) |- !2014. |19. ({{Nema promjena}}) |{{Da|17. ({{Rast}}2)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} | colspan="2" |21. ({{Gubitak}}4) |25. ({{Gubitak}}4) |25. ({{Nema promjena}}) |21. ({{Rast}}4) |19. ({{Rast}}2) |19. ({{Nema promjena}}) |25. ({{Gubitak}}6) |26. ({{Gubitak}}1) |{{Ne|29. ({{Gubitak}}3)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |29. ({{Nema promjena}}) |- !2015. |29. ({{Nema promjena}}) |30. ({{Gubitak}}1) | colspan="2" |30. ({{Nema promjena}}) |31. ({{Gubitak}}1) |{{Ne|32. ({{Gubitak}}1)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |32. ({{Nema promjena}}) |26. ({{Rast}}6) |28. ({{Gubitak}}2) |30. ({{Gubitak}}2) |30. ({{Nema promjena}}) |{{Da|20. ({{Rast}}10)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |22. ({{Gubitak}}2) |- !2016. |22. ({{Nema promjena}}) |21. ({{Rast}}1) | colspan="2" |21. ({{Nema promjena}}) |{{Da|20. ({{Rast}}1)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |20. ({{Nema promjena}}) |20. ({{Nema promjena}}) |{{Ne|29. ({{Gubitak}}9)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |29. ({{Nema promjena}}) |23. ({{Rast}}6) |28. ({{Gubitak}}5) |27. ({{Rast}}1) |27. ({{Nema promjena}}) |- !2017. |{{Da|27. ({{Nema promjena}})|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |28. ({{Gubitak}}1) | colspan="2" |29. ({{Gubitak}}1) |29. ({{Nema promjena}}) |29. ({{Nema promjena}}) |29. ({{Nema promjena}}) |30. ({{Gubitak}}1) |30. ({{Nema promjena}}) |36. ({{Gubitak}}6) |{{Ne|40. ({{Gubitak}}4)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |38. ({{Rast}}2) |37. ({{Rast}}1) |- !2018. |38. ({{Gubitak}}1) |{{Ne|41. ({{Gubitak}}3)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} | colspan="2" |41. ({{Nema promjena}}) |41. ({{Nema promjena}}) |41. ({{Nema promjena}}) |40. ({{Rast}}1) |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |39. ({{Rast}}1) |34. ({{Rast}}5) |{{Da|32. ({{Rast}}2)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |34. ({{Gubitak}}2) |34. ({{Nema promjena}}) |- !2019. |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |{{Da|35. ({{Gubitak}}1)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} | colspan="2" {{N/D||style=font-weight: bold;}} |35. ({{Nema promjena}}) |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |39. ({{Gubitak}}4) |42. ({{Gubitak}}3) |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |46. ({{Gubitak}}4) |48. ({{Gubitak}}2) |{{Ne|49. ({{Gubitak}}1)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |- !2020. |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |49. ({{Nema promjena}}) | colspan="2" {{N/D||style=font-weight: bold;}} |49. ({{Nema promjena}}) |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |49. ({{Nema promjena}}) |{{Da|49. ({{Nema promjena}})|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |50. ({{Gubitak}}1) |51. ({{Gubitak}}1) |{{Ne|55. ({{Gubitak}}4)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |55. ({{Nema promjena}}) |- !2021. |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |56. ({{Gubitak}}1) | colspan="2" {{N/D||style=font-weight: bold;}} |{{Da|55. ({{Rast}}1)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |55. ({{Nema promjena}}) | colspan="2" {{N/D||style=font-weight: bold;}} |58. ({{Gubitak}}3) |57. ({{Rast}}1) |56. ({{Rast}}1) |{{Ne|61. ({{Gubitak}}5)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |61. ({{Nema promjena}}) |- !2022. |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |{{Ne|59. ({{Rast}}2)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} | colspan="2" |59. ({{Nema promjena}}) | colspan="2" {{N/D||style=font-weight: bold;}} |{{Da|57. ({{Rast}}2)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |57. ({{Nema promjena}}) |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |58. ({{Gubitak}}1) |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |57. ({{Rast}}1) |- !2023. | colspan="4" {{N/D||style=font-weight: bold;}} |{{Da|57. ({{Nema promjena}})|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |61. ({{Gubitak}}4) |62. ({{Gubitak}}1) |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |63. ({{Gubitak}}1) |63. ({{Nema promjena}}) |{{Ne|69. ({{Gubitak}}6)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |69. ({{Nema promjena}}) |- !2024. |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |{{Da|71. ({{Gubitak}}2)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} | colspan="2" {{N/D||style=font-weight: bold;}} |74. ({{Gubitak}}3) |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |{{Ne|75. ({{Gubitak}}1)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |75. ({{Nema promjena}}) |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |75. ({{Nema promjena}}) |74. ({{Rast}}1) |74. ({{Nema promjena}}) |74. ({{Nema promjena}}) |- !2025. | colspan="4" {{N/D||style=font-weight: bold;}} |{{Da|70. ({{Rast}}4)|style=border:2px solid green; font-weight: bold;}} | colspan="2" {{N/D||style=font-weight: bold;}} |72. ({{Gubitak}}2) |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |73. ({{Gubitak}}1) |{{Ne|75. ({{Gubitak}}2)|style=border:2px solid #FF4800; font-weight: bold;}} |71. ({{Rast}}4) |71. ({{Nema promjena}}) |- !2026. |71. ({{Nema promjena}}) | colspan="3" {{N/D||style=font-weight: bold;}} |65. ({{Rast}}6) |{{N/D||style=font-weight: bold;}} |64. ({{Rast}}1) | | colspan="5" {{N/D||style=font-weight: bold;}} |} 5zz0s0x2mrya1q1zn3nr9gcyha4hrih Šablon:Selektori nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (statistika) 10 448486 3898690 3824313 2026-06-14T17:56:49Z Z1KA 87045 3898690 wikitext text/x-wiki {{Ažurirano|12. juni 2026.}}<ref name="rsssf">{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/bih-recintlp.html|title=Bosnia and Herzegovina - Record International Players|website=[[RSSSF]]|last1=Mamrud|first1=Roberto|access-date=4 February 2023|archive-date=27 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127144621/https://www.rsssf.org/miscellaneous/bih-recintlp.html|url-status=live}}</ref> {|class=wikitable style="text-align:left" |- !Selektor !Od !Do !{{Tooltip|OU|Odigrano utakmica}} !{{Tooltip|P|Pobjeda}} !{{Tooltip|N|Neriješeno}} !{{Tooltip|I|Izgubljeno}} !{{Tooltip|DG|Dati golovi}} !{{Tooltip|PG|Primljeni golovi}} !{{Tooltip|GR|Gol-razlika}} !{{Tooltip|P %|Postotak pobjeda}} !Postignuća{{efn|Tabela ne uključuje rezultate manjih turnira (rezervni igrači) koje je vodio [[Husnija Arapović]].|naziv=Husnija|grupa=lower-alpha}} |- |{{ZD|BIH|1992}} {{sortname|Fuad|Muzurović}} |30. novembar 1995. |7. novembar 1997. {{WDL|18|7|2|9|for=21|against=25|diff=yes}} | rowspan="10" | |- |{{ZD|BIH}} {{sortname|Džemaludin|Mušović}} |14. maj 1998. |27. januar 1999. {{WDL|7|1|2|4|for=7|against=16|diff=yes}} |- |{{ZD|BIH}} {{sortname|Faruk|Hadžibegić}} |10. mart 1999. |9. oktobar 1999. {{WDL|7|2|2|3|for=10|against=10|diff=yes}} |- |{{ZD|BIH}} {{sortname|Avdo|Kalajdžić}} {{Malo|([[Privremeni selektor|privremeno]])}} |18. august 1999. |18. august 1999. {{WDL|1|0|1|0|for=0|against=0|diff=yes}} |- |{{ZD|BIH}} {{sortname|Mišo|Smajlović}} |24. januar 2000. |1. januar 2002. {{WDL|14|5|4|5|for=20|against=17|diff=yes}} |- |{{ZD|BIH}} {{sortname|Blaž|Slišković}} |27. mart 2002. |11. oktobar 2006. {{WDL|37|11|11|15|for=44|against=56|diff=yes}} |- |{{ZD|BIH}} {{sortname|Fuad|Muzurović}}{{efn|Zbog bolesti [[Fuad Muzurović|Fuada Muzurovića]], pomoćnik [[Borče Sredojević]] privremeno je preuzeo reprezentaciju 6. juna 2007.<ref>{{cite news|url=https://reprezentacija.ba/321974-nije-prvi-put-da-reprezentaciju-sa-klupe-nece-voditi-njen-selektor|title=Nije prvi put da reprezentaciju sa klupe neće voditi njen selektor|website=reprezentacija.ba|date=27 March 2021|access-date=28 March 2021|language=bs}}</ref>|naziv=Fuad|grupa=lower-alpha}} |21. decembar 2006. |17. decembar 2007. {{WDL|9|3|0|6|for=11|against=16|diff=yes}} |- |{{ZD|BIH}} {{sortname|Meho|Kodro}} |5. januar 2008. |17. maj 2008. {{WDL|2|0|1|1|for=2|against=5|diff=yes}} |- |{{ZD|BIH}} {{sortname|Denijal|Pirić}} {{Malo|([[Privremeni selektor|privremeno]])}} |18. maj 2008. |30. juni 2008. {{WDL|1|1|0|0|for=1|against=0|diff=yes}} |- |{{ZD|CRO}} {{sortname|Miroslav|Blažević}} |10. juli 2008. |12. decembar 2009. {{WDL|17|8|2|7|for=34|against=24|diff=yes}} |- |{{ZD|BIH}} {{sortname|Safet|Sušić}} |29. decembar 2009. |17. novembar 2014. {{WDL|49|23|9|17|for=83|against=59|diff=yes}} |<small>[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetsko prvenstvo 2014]] – grupna faza</small> |- |{{ZD|BIH}} {{sortname|Mehmed|Baždarević}}{{efn|Zbog suspenzije [[Mehmed Baždarević|Mehmeda Baždarevića]], zbog nesportskog ponašanja, pomoćnik [[Stéphane Gilli]] prviremeno je preuzeo reprezentaciju 25. marta 2017.<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/suspendovan-mehmed-bazdarevic/218828|title=Suspendovan Mehmed Baždarević!|website=sportsport.ba|date=25 December 2016|access-date=27 December 2016|language=bs|archive-date=12 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181012014537/https://sportsport.ba/fudbal/suspendovan-mehmed-bazdarevic/218828|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sport.avaz.ba/nogomet/269302/prvi-put-u-historiji-zmajeve-ce-voditi-stranac-stephane-gilli-sef-protiv-gibraltara|title=Prvi put u historiji zmajeve će voditi stranac: Stéphane Gilli šef protiv Gibraltara|website=avaz.ba|date=15 March 2017|access-date=18 March 2017|language=bs|archive-date=5 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190905220717/https://sport.avaz.ba/nogomet/269302/prvi-put-u-historiji-zmajeve-ce-voditi-stranac-stephane-gilli-sef-protiv-gibraltara|url-status=live}}</ref>|naziv=Mehmed|grupa=lower-alpha}} |13. decembar 2014. |10. oktobar 2017. {{WDL|25|14|5|6|for=53|against=30|diff=yes}} |<small>[[Kirin kup#2016.|Kirin kup 2016]] – prvaci</small> |- |{{ZD|CRO}} {{sortname|Robert|Prosinečki}} |4. januar 2018. |27. novembar 2019. {{WDL|22|9|6|7|for=29|against=21|diff=yes}} |[[UEFA Liga nacija 2018/2019 – liga B|<small>UEFA Liga nacija 2018/2019 (liga B)</small>]] <small>– promovisani</small> |- |{{ZD|BIH}} {{sortname|Dušan|Bajević}} |21. decembar 2019. |18. novembar 2020. {{WDL|8|0|3|5|for=4|against=14|diff=yes}} | |- |{{ZD|BUL}} {{sortname|Ivajlo|Petev}}{{efn|Zbog pozitivnog testa na [[COVID-19]] kod [[Ivajlo Petev|Ivajla Peteva]], pomoćnici [[Elvir Rahimić]] i [[Slaven Musa]] privremeno su preuzeli reprezentaciju 27. i 31. marta 2021.<ref>{{cite news|url=https://sportsport.ba/fudbal/ivaylo-petev-pozitivan-na-koronavirus/394924|title=Ivaylo Petev pozitvan na koronavirus!|website=sportsport.ba|date=27 March 2021|access-date=27 March 2021|language=bs}}</ref>|naziv=Ivajlo|grupa=lower-alpha}} |21. januar 2021. |31. decembar 2022. {{WDL|20|6|7|7|for=19|against=24|diff=yes}} |<small>[[UEFA Liga nacija 2022/2023 – liga B|UEFA Liga nacija 2022/2023 (liga B)]] – promovisani</small> |- |{{ZD|BIH}} {{sortname|Faruk|Hadžibegić}} |4. januar 2023. |23. juni 2023. {{WDL|4|1|0|3|for=3|against=7|diff=yes}} | rowspan="3" | |- |{{ZD|BIH}} {{sortname|Meho|Kodro}} |3. august 2023. |21. septembar 2023. {{WDL|2|1|0|1|for=2|against=2|diff=yes}} |- |{{ZD|SRB}} {{sortname|Savo|Milošević}} |29. septembar 2023. |21. mart 2024. {{WDL|5|1|0|4|for=5|against=13|diff=yes}} |- |{{ZD|BIH}} {{sortname|Sergej|Barbarez}} |19. april 2024. |''trenutno'' {{WDL|23|8|7|8|for=30|against=35|diff=yes}} |<small>[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetsko prvenstvo 2026]] – kvalifikovani</small> |- !colspan=3|Ukupno {{WDLtot|271|101|62|108|for=378|against=374|diff=yes}} !align=center|— |} {{reflist|group=lower-alpha}} 3bl93qf4a3jqkm2vmno0jveh7x63hzi Europa Lander (NASA) 0 457319 3898732 3582453 2026-06-15T06:30:44Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898732 wikitext text/x-wiki "'''Europa Lander"''' jeste [[NASA|NASA-in]] predloženi koncept [[Astrobiologija|astrobiološke]] misije za [[Evropa (satelit)|Europu]], ledeni mjesec [[Jupiter]]a .<ref name="europajpl">{{Cite web|url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=6737|title=NASA Receives Science Report on Europa Lander Concept|website=NASA/JPL|access-date=15. 2. 2017|archive-date=16. 2. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170216052238/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=6737|url-status=dead}}</ref><ref name="FoustJuly2017">[http://spacenews.com/jpl-moves-ahead-with-mars-and-europa-missions-despite-funding-uncertainty/ JPL moves ahead with Mars and Europa missions despite funding uncertainty]. Jeff Foust. July 18, 2017.</ref> Finansira se i razvija kao [[Velike strateške naučne misije|vodeća misija]], predviđen za lansiranje 2025. godine <ref name="Foust Feb 2019">[https://spacenews.com/final-fiscal-year-2019-budget-bill-secures-21-5-billion-for-nasa/ Final fiscal year 2019 budget bill secures $21.5 billion for NASA]. Je3ff Fout, ''Space News''. 17 February 2019.</ref> kako bi dopunio studije misije orbitera ''Europa Clipper'' i obavio analize na licu mjesta. Ciljevi misije su potraga za biosignaturama plitko ispod površine, oko 10&nbsp;cm, karakterizirati sastav neledenog materijala na toj dubini i odrediti blizinu tekuće vode i nedavno eruptiranog materijala u blizini lokacije lendera. [[Datoteka:Europa_Lander_2019_concept.jpg|mini| Koncept [[Laboratorija za mlazni pogon|JPL-a]] modula Europa Landera 2019.<ref name="Overview June 2019">[https://www.jpl.nasa.gov/missions/web/absscicon/02-AbsSciCon-Mission-Overview-13Jun2019-no-BU.pdf Europa Lander Mission Concept Overview.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210131175314/https://www.jpl.nasa.gov/missions/web/absscicon/02-AbsSciCon-Mission-Overview-13Jun2019-no-BU.pdf |date=31. 1. 2021 }} (PDF) Grace Tan-Wang, Steve Sell. Jet Propulsion Laboratory, NASA. AbSciCon2019, Bellevue, WA - June 26, 2019.</ref> ]] [[Datoteka:PIA21048_-_Europa_Lander_Mission_Concept_(Artist's_Rendering).jpg|mini|Umjetnički koncept NASA Europa Landera]] == ''Europa Clipper'' == ''[[Europa Clipper]]'' jeste buduća zasebno lansirana svemirska letjelica koja bi postavila temelj za misiju Europa Lander.<ref name="europajpl"/> Prije toga NASA je procjenjivala lansiranje orbitera i lendera zajedno, ali je snažna podrška Kongresa dovela do dodatnog prijedloga 2016., za zasebnu misiju iskrcavanja.<ref name="ReferenceA">{{Cite news|url=http://spacenews.com/nasa-weighing-dual-launches-of-europa-orbiter-and-lander/|title=NASA weighing dual launches of Europa orbiter and lander - SpaceNews.com|date=1. 2. 2016|work=SpaceNews.com|language=en-US|access-date=18. 2. 2017}}</ref> Orbiter ''Clipper'' pružit će izvidničke podatke za karakterizaciju zračenja i pomoći u određivanju mjesta slijetanja.<ref name="lander 2015 concept">{{Cite news|url=https://arstechnica.com/science/2015/11/attempt-no-landing-there-yeah-right-were-going-to-europa/|title=Attempt no landing there? Yeah right—we’re going to Europa|last=Berger|first=Eric|date=17. 11. 2015|work=ARS Technica|pages=1–3|access-date=5. 1. 2016}}</ref> == Reference == {{Refspisak}}{{Budući svemirski letovi}} [[Kategorija:Europa Clipper]] [[Kategorija:Evropa (satelit)]] mqwtgul8nxhfr1xrpzrhf8izl0xh1ma Eksplozije u Bejrutu 2020. 0 467279 3898727 3512749 2026-06-15T02:23:21Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898727 wikitext text/x-wiki {{Infokutija događaj | naziv = Eksplozije u Bejrutu 2020. | slika = Damages after 2020 Beirut explosions 1.jpg | veličina_slike = | alt_slike = | tekst = Posljedice eksplozije: uništeni silos lijevo i poplavljeni krater od eksplozije desno | izvorni_naziv = | izvorni_naziv_jez = | lokalni_naziv = | vrijeme = 18:08:18 (druga eksplozija)<br/>([[Istočnoevropsko ljetno vrijeme|EEST]]) | trajanje = | datum = {{start date|2020|8|4}} | mjesto = [[Luka Bejrut]] | lokacija = [[Bejrut]], Liban | koordinate = {{coord|33|54|10.62|N|35|31|4.04|E|region:Liban_type:event|display=inline,title}} | također_poznato_kao = | vrsta = Eksplozija [[amonij-nitrat]]a | tema = | razlog = [[Požar]] | prvi_reporter = | budžet = | pokrovitelj = <!-- ili | pokrovitelji = --> | organizatori = | snimili = | učesnici = | ishod = | žrtve1 = | žrtve2 = | žrtve3 = | broj_mrtvih = 207+ | broj_povrijeđenih = 6.500+ | prijavljeni_nestanci = 9+ | oštećenje_imovine = [[Američki dolar|US]]$ 15+ milijardi | sahrana = | ispitivanja = | istraga = | mrtvozornik = | hapšenja = | osumnjičeni = | optuženi = | osuđeni = | prijave = | suđenje = | presuda = | osude = | kazna = | zabrane_objavljivanja = | parnica = | nagrade = | snimci = | prazna_oznaka1 = Raseljeni | prazni_podaci1 = ~300.000 | prazna_oznaka2 = <!-- ili | prazni_podaci2 = --> | prazna_oznaka3 = <!-- ili | prazni_podaci3 = --> | veb-sajt = <!-- {{URL|primjer.com}} --> | napomene = }} [[Datoteka:Port of Beirut explosion aftermath 4 August 2020.jpg|mini|250px|Bejrut nakon eksplozije 4. augusta 2020.]] '''Eksplozije u Bejrutu 2020.''' dogodile su se u [[Bejrut]]u, glavnom gradu [[Liban]]a, 4. augusta 2020.<ref name=":0">{{Cite web|title=Massive explosion shakes Lebanese capital, buildings near Beirut port reportedly damaged|url=https://www.haaretz.com/middle-east-news/massive-explosion-shakes-lebanese-capital-buildings-near-beirut-port-damaged-1.9046138|access-date=4. 8. 2020|website=[[Haaretz]]|language=en|archive-date=5. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805065959/https://www.haaretz.com/middle-east-news/massive-explosion-shakes-lebanese-capital-buildings-near-beirut-port-damaged-1.9046138|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=4. 8. 2020|title=Massive explosion shakes Lebanon's capital Beirut|url=https://www.sfchronicle.com/news/article/Massive-explosion-shakes-Lebanon-s-capital-Beirut-15457414.php|access-date=4. 8. 2020|website=[[The San Francisco Chronicle]]|archive-date=6. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806131303/https://www.sfchronicle.com/news/article/Massive-explosion-shakes-Lebanon-s-capital-Beirut-15457414.php|url-status=dead}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |author= Ben Hubbard|date=4. 8. 2020|title=Explosions Rock East Beirut|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2020/08/04/world/middleeast/beirut-explosion-blast.html|access-date=4. 8. 2020|issn=0362-4331}}</ref> Eksplozije su se dogodile u [[Luka Bejrut|Luci Bejrut]], a poginulo je najmanje 207 osoba, dok je više od 6.000 povrijeđeno, a mnogi su nestali.<ref>{{Cite news |date= 30. 8. 2020 |title= Beirut port blast death toll rises to 190 |work= [[Reuters]] |url= https://www.reuters.com/article/us-lebanon-crisis-blast-casualties-idUSKBN25Q08H |url-status=live |access-date=30. 8. 2020}}</ref><ref>{{Cite news |date= 16. 9. 2020 |title= Beirut blast adds to women's money and health worries in Lebanon |work= Reuters |url= https://www.reuters.com/article/lebanon-explosion-women/beirut-blast-adds-to-womens-money-and-health-worries-in-lebanon-idUSL8N2GC14T |url-status=live |access-date= 17. 9. 2020}}</ref> ==Eksplozije== Prva, manja eksplozija poslala je oblak dima iznad požara i stvorila bljeskajuća svjetla koja nalikuju vatrometu.<ref name=":1" /> Druga eksplozija je bila mnogo značajnija. Dogodila se oko 18:08 po [[UTC+03:00|lokalnom vremenu]]. Potresla je centar Bejruta i podigla crveni oblak prašine.<ref>{{Cite web|date=4. 8. 2020|title=Massive explosion rocks central Beirut|url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/beirut-explosion-lebanon-harbour-port-a9653696.html|access-date=4. 8. 2020|website=The Independent}}</ref> Druga eksplozija se također osjetila na sjeveru [[Izrael]]a i na [[Kipar|Kipru]], udaljenom 240&nbsp;km.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-middle-east-53656328|title=Beirut explosion updates: Massive blast rocks Lebanese capital|website=BBC News}}</ref><ref>{{Cite web|date=4. 8. 2020 |title= ‘Like an earthquake’: Huge explosion rips through Beirut captured on video|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/two-explosions-rocks-lebanon-s-beirut-dozens-wounded-videos-surface-online/story-wkCeUkZGBqxMPVtrneAnNI.html|access-date=4. 8. 2020|website=Hindustan Times}}</ref> == Uzrok == Libanski državni mediji u početku su izvještavali da se ekplozija desila u blizini skladišta pirotehničkih sredstava, dok su drugi izvještavali da je riječ o skladištu nafte ili hemikalija.<ref name=":0"/><ref>{{Cite web|date=4. 8. 2020|title=Multiple explosions rock Downtown Beirut: Eyewitnesses|url=https://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2020/08/04/Smoke-seen-from-possible-explosion-near-port-area-in-Lebanon-s-Beirut.html|access-date=4. 8. 2020|publisher=Al Arabiya English|language=en}}</ref> U luci su bila skladišta za eksplozive i hemikalije, uključujući [[nitrat]]e, uobičajene komponente gnojiva i eksploziva.<ref name=reuters>{{cite web |title=Massive blast in Beirut kills at least 10, sending shockwaves across city |url= https://www.reuters.com/article/us-lebanon-security-blast/massive-blast-in-beirut-kills-at-10-dead-sending-shockwaves-across-city-idUSKCN25021M |website=[[Reuters]] |access-date=4. 8. 2020 |date=4. 8. 2020}}</ref> Generalni direktor libanske javne sigurnosti izjavio je da je eksploziju izazvao visokoeksplozivni materijal koji je bio zaplijenjen i skladišten godinama.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/08/huge-explosion-rocks-lebanon-capital-beirut-live-updates-200804163620414.html|title=Explosion 'caused by highly explosive material stored in warehouse': Official|publisher=[[Al Jazeera]]|date=4. 8. 2020|access-date=4. 8. 2020|author= Mersiha Gadžo}}</ref> == Šteta == {{Proširiti sekciju}} == Žrtve == {{Proširiti sekciju}} == Operacije pomoći == {{Proširiti sekciju}} == Reakcije == {{Proširiti sekciju}} <!--== Bilješke == {{notelist}}--> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://twitter.com/PriapusIQ/status/1290677516278038534 Video eksplozije koja je zahvatila područje luke] * [https://twitter.com/Sputnik_Insight/status/1290668363459559424 Pogled iz vode, uključujući ~15 sekundi nakon udarnog talasa uzavrelog dima i paljevine] * [https://www.instagram.com/p/CDeQtmNpJEU/ Video snimljen sa vode, prikazuje udarni talas] [[Kategorija:2020. u Libanu]] [[Kategorija:21. vijek u Bejrutu]] [[Kategorija:Eksplozije u 2020.]] [[Kategorija:Eksplozije u Bejrutu]] kk0puoum7802oum4mexyrpztqz51jh5 Korisnik:Z1KA/Igralište 2 476042 3898689 3837776 2026-06-14T17:39:12Z Z1KA 87045 3898689 wikitext text/x-wiki {{Korisnik:Z1KA/Menu}} == Testiranje == {{Korisnik:Z1KA/Igralište/Klub sidebar | boja_pozadine = #EF0000 | boja_slova = #FFFFFF | klub = NK Krivaja Zavidovići | klub_alt = NK Krivaja | nogomet = NK Krivaja Zavidovići | košarka = KK Krivaja | rukomet = RK Krivaja | atletika = AK Krivaja | plivanje = PK Krivaja | futsal = FK Krivaja (futsal) | karate = KK Krivaja (karate) | dizanje_tegova = KDT Krivaja | esports = Krivaja Esports | streljaštvo = SK Zavidovići }} == Prebaciti u odgovarajuće članke== <small> == Flora i fauna == == Hrana i piće == {{Glavni|Bosanska kuhinja}} {| class="wikitable" ![[Datoteka:Cevapcici_in_somun.jpg|bez_okvira|100x100piksel]] |[[Ćevapi]] su jelo napravljeno od sjeckanog ili mljevenog mesa na roštilju, vrsta [[Kebab|kebaba]], koja se tradicionalno pravi u zemljama [[Balkan|Balkana]]. U [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] se smatraju nacionalnim jelom. |- ![[Datoteka:Motani_burek_1.gif|bez_okvira|100x100piksel]] |[[Burek]] je [[pita]] od sitno sjeckanog ili mljevenog mesa, koje se s [[Crveni luk|lukom]] i začinima mota u tanko razvučeno tijesto [[Jufka|jufke]]. Isto jelo punjeno svježim sirom zove se [[sirnica]], s [[Špinat|špinatom]] [[zeljanica]], s [[Krompir|krompirom]] [[krompiruša]]. |- ![[Datoteka:Sarmale.jpg|bez_okvira|100x100piksel]] |[[Sarma]] je jelo od miješanog mljevenog [[Meso|mesa]] i najčešće [[Riža|riže]] umotanih u list ukiseljena [[Kupus|kupusa]], svježeg kupusa ili lišća [[Vitis|vinove loze]]. |- ![[Datoteka:Livanjski_Cheese_with_label.JPG|bez_okvira|100x100piksel]] |[[Livanjski sir]] je vrsta [[Sir|sira]] iz [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]]. Ubraja se u najkarakterističnije vrste regionalnih sireva i jedan je od najpoznatijih bosanskohercegovačkih brendova poznat širom [[Jugoistočna Evropa|regije]] i [[Zemlja (planeta)|svijeta]]. Ovaj se cijenjeni sir počeo proizvoditi već u [[19. vijek|19. vijeku]] u okolini [[Livno|Livna]] po uzoru na tehnologiju proizvodnje francuskog sira [[Grojer|grojera]] na porodičnim posjedima. |- ![[Datoteka:Turkishcoffee.jpg|bez_okvira|100x100piksel]] |[[Turska kahva#Historija|Bosanska kahva]] je vrsta [[Turska kahva|turske kahve]]. Razlika od turske kahve je ta, da voda dostiže tačku ključanja, mali dio je sačuvan sa strane za kasnije, često u [[Fildžan|fildžanu]]. Dalje, kahva se dodaje u [[Džezva|džezvu]], te ostatak vode iz fildžana se dodaje u džezvu. Sve se stavlja nazad na izvor toplote da se ponovno dosegne [[tačka ključanja]], što traje par sekundi, jer je kahva već veoma vruća. Pijenje kahve u Bosni je tradicionalna svakodnevnica i igra važnu ulogu tokom društvenih okupljanja. |} == Ljudi == {{Glavni|Portal:Bosna i Hercegovina/Slavne ličnosti}} {| class="wikitable" ![[Datoteka:Elijah Resuscitating the Son of the Widow of Sarepta - Hersent, Louise - 1819.jpg|bez_okvira|100x100piksel]] |[[Sveti Ilija]] jeste [[svetac zaštitnik]] [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] od 1752.<ref>{{Cite web|url=https://www.vecernji.ba/sveti-ilija-zastitnik-bosne-i-hercegovine-433510|title=Sveti Ilija - zaštitnik Bosne i Hercegovine|website=www.vecernji.ba|language=hr|access-date=2021-05-23}}</ref> |- ![[Datoteka:Tvrtko_and_his_brother_Vuk.PNG|bez_okvira|96x96piksel]] |[[Tvrtko I, kralj Bosne|Stjepan Tvrtko I]] bio je bosanski [[ban]] od 1353. do 1377, a zatim i prvi bosanski [[kralj]] do 1391 iz [[Kotromanići|dinastije Kotromanića]]. Bio je "politički vješt i vjerski tolerantan vladar" i pod njegovim zapovjedništvom [[Bosansko Kraljevstvo|Bosna]] je dosegla vrhunac i postala najjača sila na [[Balkan|Balkanu]]. Centralizirao je državu i osvojio dijelove teritorija srednjovjekovne [[Srbija|Srbije]], [[Hrvatska|Hrvatske]], [[Dalmacija|Dalmacije]], [[Hum]], [[Kotor]], [[Zeta (država)|Zetu]] i teritorij današnjeg [[Sandžak|Sandžaka]] ([[Raška]]). |- ![[Datoteka:Katarina_Kosaca_Picture_Kraljeva_Sutjeska.jpg|bez_okvira|118x118piksel]] |[[Beatifikacija|Blažena]] [[Katarina Kosača|Katarina Vukčić Kosača-Kotromanić]] bila je supruga kralja [[Stjepan Tomaš, kralj Bosne|Stjepana Tomaša]] i pretposljednja bosanska kraljica. Često je nazivaju "posljednjom bosanskom kraljicom", iako je posljednja koja je nosila titulu zapravo Katarina pastorka, [[Jelena Branković (Mara)]]. Sjećanje na kraljicu Katarinu, koja je proglašena blaženom nakon njene smrti, još uvijek je živo u srednjoj Bosni, gdje katolici tradicionalno obilježavaju 25. oktobar misom u [[Bobovac|Bobovcu]] pred oltarom domovine. |} == Arhitektura == {{Glavni|Arhitektura u Bosni i Hercegovini}} {| class="wikitable" ![[Datoteka:Stari_Most22.jpg|bez_okvira|138x138piksel]] |[[Stari most]] na [[Neretva|Neretvi]] u [[Mostar|Mostaru]] sagrađen je između 1557. i 1566, a djelo je osmanlijskog graditelja [[Mimar Hajrudin|Hajrudina]]. Dana 9. novembra 1993. srušen je u jeku [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]]. Nakon obnove 2004. uvršten je na spisak [[Svjetska baština|Svjetske kulturne baštine]] [[UNESCO]]-a. Poznat je kao glavni simbol Mostara i [[Hercegovina|Hercegovine]]. |- ![[Datoteka:Visegrad_Drina_Bridge_1.jpg|bez_okvira|141x141piksel]] |[[Most Mehmed-paše Sokolovića]] ili Stari most u Višegradu jeste most na rijeci [[Drina|Drini]]. Nalazi u [[Višegrad|Višegradu]], blizu granice između [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] i [[Srbija|Srbije]] i predstavlja jedno od najmonumentalnijih djela arhitekture koja je nastala u razdoblju od 15. do 19. vijeka u Bosni i Hercegovini. Most [[Mehmed-paša Sokolović|Mehmed-paše Sokolovića]] je [[nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine]]. Zajedno sa [[Stari most|Starim mostom]] u [[Mostar|Mostaru]], nalazi se na [[UNESCO]]-ovoj [[Spisak Svjetske baštine u Bosni i Hercegovini|listi mjesta svjetske baštine u Bosni i Hercegovini]]. |- ![[Datoteka:Cathedral_of_Jesus’_Sacred_Heart_(6086821938).jpg|bez_okvira|191x191piksel]] |[[Katedrala Srca Isusova]] je [[Rimokatolička crkva|rimokatolička]] [[katedrala]] u [[Sarajevo|Sarajevu]] sagrađena [[1889]]. godine. Projekat za izgradnju Katedrale uradio je [[Josip Vancaš]] kombinujući elemente [[Romanika|romanike]] i [[Gotika|gotike]] i tako stvorio sintezu po kojoj se ovaj objekat izdvaja od ostalih te vrste. Po tom projektu urađen je i dio enterijera. Izgradnja objekta je započela [[1884]]. godine, a 1889. godine objekat je završen i predat na upotrebu sarajevskoj gradskoj općini. Katedrala je izgrađena na mjestu nekadašnjeg janjičarskog logora gdje je [[Austro-Ugarska|austrougarska]] uprava namjeravala sagraditi gradsku tržnicu. |- ![[Datoteka:Gazi_Husrev-beg's_Mosque_IMG_9523_sarajevo.jpg|bez_okvira|184x184piksel]] |[[Begova džamija|Gazi Husrev-begova džamija]] ili samo Begova džamija u [[Sarajevo|Sarajevu]] je zbog svoje veličine i privlačnosti jedan od najznačajnijih spomenika sakralne islamske arhitekture na [[Balkan|Balkanu]]. Izgrađena je [[1531.|1531]]. Džamija je zadužbina [[Gazi Husrev-beg|Gazi Husrev-bega]], vladara bosanskog Sandžaka. Projektovao ju je najvjerovatnije Adžem Esir Ali iz Tabriza, u to vrijeme glavni arhitekt Carstva. [[Džamija]] je kvadratnog oblika, sa kupolom prečnika 13m i visinom od 26m. Na nju se nadovezuje polukupola prema jugu i manje kupole iznad bočnih prostora. Interijer džamije zrači nesvakidašnjom umjetničkom atmosferom. |- ![[Datoteka:Sarajevo_Synagogue.jpg|bez_okvira|143x143piksel]] |[[Sarajevska sinagoga|Aškenaška sinagoga]] je [[sinagoga]] u [[Sarajevo|Sarajevu]] i treća po veličini u [[Evropa|Evropi]]. Izgrađena je [[1902]]. godine. Oblik tog hrama je izgrađen sa ugaonim kupolama na visokim [[Tambur|tamburima]], a presvučen je plitkom pseudomaurskom dekorativnom plastikom. Nalazi se nedaleko od [[Latinska ćuprija|Latinske ćuprije]] i [[Drvenija|Drvenije]], na lijevoj obali [[Miljacka|Miljacke]]. Izgrađena je po projektu [[Karlo Paržik|Karla Paržika]] autora mnogih zgrada u Sarajevu. Građevinske radove je predvodio graditelj Ludwig Jungwirth, a unutrašnja obrada i oslikavanje sinagoge djelo je majstora Ludwiga Oisnera. Osvećenje sinagoge obavio je nadrabin dr. Samuel Vesel. Godine [[1927]]. u povodu proslave 25-e godišnjice sinagoge ista je temeljito obnovljena, a [[1933]]. godine sa njene zapadne strane sagrađena je zgrada za smještaj administracije aškenaske jevrejske opštine, [[Biblioteka|biblioteke]], stana za [[Rabin (vjerska titula)|rabina]] i ostale prateće službe. |} == Pismo == {{Glavni|Bosančica}} {| class="wikitable" ![[Datoteka:Hvalov_zbornik1.jpg|bez_okvira|165x165piksel]] |Bosanska ćirilica, široko poznata kao [[Bosančica]], izumrla je vrsta [[Ćirilica|ćirilice]] koja je potekla iz [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]]. Široko se koristio u Bosni i Hercegovini i pograničnim područjima u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] (južna [[Dalmacija]] i [[Dubrovačko-neretvanska županija|dubrovačka regija]]). Danas, službena pisma Bosne i Hercegovine su [[latinica]] i ćirilica. |} == Simboli Hrvata u Bosni i Hercegovini == {{Glavni|Hrvati u Bosni i Hercegovini}} {| class="wikitable" ![[Datoteka:Flag_of_the_Croatian_Republic_of_Herzeg-Bosnia.svg|bez_okvira|128x128piksel]] |[[Zastava Hrvatske Republike Herceg-Bosne]] sastoji se od tri jednake veličine, vodoravne pruge u [[Panslavenske boje|panslavenskim bojama]]: crvena, bijela i plava. U sredini je grb [[Hrvatska Republika Herceg-Bosna|Hrvatske Republike Herceg-Bosne]]. Zastavu i danas koriste [[Kanton 10]] i [[Zapadnohercegovački kanton]], iako je proglašena od strane [[Ustavni sud Federacije Bosne i Hercegovine|Ustavnog suda Federacije Bosne i Hercegovine]] neustavnim, jer predstavljaju samo jedan konstutivni narod, [[Hrvati|Hrvate]], čime je povrijeđen princip nacionalne ravnopravnosti naroda Federacije BiH. Također se koristi kao neslužbena zastava [[Hrvati u Bosni i Hercegovini|Hrvata Bosne i Hercegovine]]. |- ![[Datoteka:Coat_of_arms_of_the_Croatian_Republic_of_Herzeg-Bosnia.svg|bez_okvira|100x100piksel]] |[[Grb Hrvatske Republike Herceg-Bosne]] povijesni je hrvatski grb u obliku štita [[Njemačka|njemačkog]] oblika, podijeljen okomito i vodoravno na 25 crvenih i srebrnih kvadrata. Oivičena je zlatnim linijama. Na vrhu se nalazi zlatni pleter na srebru. [[Vašingtonski sporazum|Vašingtonskim sporazumom]] potpisanim u martu 1994. godine, [[Hrvatska Republika Herceg-Bosna|Herceg-Bosna]] je postala dio [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije Bosne i Hercegovine]]. Kao i zastavu, grb neustavno koriste [[Kanton 10]] i [[Zapadnohercegovački kanton]]. |- ![[Datoteka:Croatian_chequy.svg|bez_okvira|95x95piksel]] |Hrvatska šahovnica jedan je od najprepoznatljivijih simbola [[Hrvati|Hrvata]]. Ovaj se amblem koristio na [[Zastava Federacije Bosne i Hercegovine|zastavi Federacije Bosne i Hercegovine]] i [[Grb Federacije Bosne i Hercegovine|grbu Federacije Bosne i Hercegovine]] kao službeni simbol [[Hrvati u Bosni i Hercegovini|Hrvata u BiH]], sve dok [[Ustavni sud Bosne i Hercegovine]] nije proglasio zastavu i grb neustavan 2007. godine. |- ![[Datoteka:Pleter11.svg|bez_okvira|106x106piksel]] |[[Hrvatski pleter]], vrsta je preplitanja, najkarakterističnija po uzorku s tri vrpce. To je jedan od najčešće korištenih uzoraka predromaničke hrvatske umjetnosti. Nalazi se u crkvama i unutar njih, kao i samostani sagrađeni u ranosrednjovjekovnom [[Kraljevina Hrvatska i Slavonija|Kraljevstvu Hrvatskoj]] između 9. i početka 12. vijeka. Ukrasne žice ponekad su se grupirale zajedno sa figurama životinja i biljaka. Koristi se u mnogim grbovima hrvatskih institucija i organizacija kao u nekim grbovima općina s hrvatskom većinom. |- ![[Datoteka:Diva_Grabovčeva_0226.jpg|bez_okvira|128x128piksel]] |[[Diva Grabovčeva]] je [[Rimokatoličanstvo|rimokatolička]] djevica mučenica, simbol otpora bosanskohercegovačkih katolika [[Osmanlije|Osmanlijama]]. |} == Simboli Srba u Bosni i Hercegovini == {{Glavni|Srbi u Bosni i Hercegovini}} {| class="wikitable" ![[Datoteka:Flag_of_the_Republika_Srpska.svg|bez_okvira|128x128piksel]] |[[Zastava Republike Srpske]] jest tradicionalna crveno-plavo-bijela trobojka. Sadržava [[panslavenske boje]] crvenu, plavu i bijelu. Kao srpska zastava u upotrebi je od [[1835]]. godine. Na tlu [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] počela se koristiti od [[9. januar|9. januara]] [[1992]]. godine. Po rasporedu boja slična je zastavi [[Srbija|Srbije]], od koje se razlikuje uglavnom u odsustvu grba. U Republici Srpskoj često se mogu vidjeti različite varijacije zastave, pa i u službenim prilikama, trobojnica na koju je dodan neki amblem, krst s četiri ocila, grb ili slični simboli. Zvanično je u upotrebi od potpisivanja [[Dejtonski sporazum|Dejtonskog sporazuma]], kada je [[Republika Srpska]] priznata kao [[entitet]] u sastavu [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]]. Neslužbeno se koristi kao zastava [[Srbi u Bosni i Hercegovini|srpskog naroda u Bosni i Hercegovini]]. |- ![[Datoteka:Seal_of_the_Republika_Srpska.svg|bez_okvira|123x123piksel]] |[[Amblem Republike Srpske]] jest službeni znak [[Republika Srpska|Republike Srpske]] od 16. juna 2007. Sadrži naziv Republike Srpske ispisan [[Ćirilica|ćirilicom]] i [[Latinica|latinicom]] te stilizirane ćirilične inicijale "PC" u središtu amblema. U podlozi inicijala nalazi se [[zastava Republike Srpske]], trobojka okružena zlatnim [[Hrast|hrastovim]] lišćem, dok se u podnožju nalazi [[lenta]] u bojama zastave. Na amblemu se nalaze dvije krune: kruna [[Nemanjići|Nemanjića]] na vrhu i kruna [[Kotromanići|Kotromanića]] na dnu. |- ![[Datoteka:Former_COA_Republika_Srpska.svg|bez_okvira|131x131piksel]] |[[Srpski orao]], dvoglavi bijeli orao, prikazan je i na grbu i na zastavi [[Srbija|Srbije]], te na bivšem grbu [[Republika Srpska|Republike Srpske]]. Ovaj heraldički simbol ima dugu historiju u srpskoj heraldici. Dvoglavi orao i srpski krst glavni su heraldički simboli koji predstavljaju nacionalni identitet [[Srbi|srpskog naroda]] tokom vjekova. Potječe iz srednjovjekovne dinastije [[Nemanjići|Nemanjića]]. [[Ustavni sud Bosne i Hercegovine]] donio je odluku [[31. mart|31. marta]] [[2006.]] da se [[Amblem Republike Srpske|grb Republike Srpske]] mora promijeniti u roku od šest mjeseci. Odluka Ustavnog suda Bosne i Hercegovine službeno je stupila na snagu [[14. juni|14. juna]] [[2007.]] objavljivanjem odluke u "Službenom glasniku BiH 45/07". Ovakva odluka uslijedila je jer je zaključeno da grb diskriminira [[Bošnjaci|Bošnjake]] i [[Hrvati|Hrvate]] kao druga dva konstitutivna naroda. |- !"Moja Republika" |[[Moja Republika]] jeste ime Himne Republike Srpske. Ranija himna do 2008. bila je „[[Bože pravde]]“. [[Ustavni sud Bosne i Hercegovine]] je 20. juna 2007. godine objavio odluku da je dotadašnja himna „Bože pravde“ neustavna, tako da je [[Narodna skupština Republike Srpske]] bila pozvana da je promijeni. Pokušaj Narodne skupštine Republike Srpske da himna bude melodija „Bože pravde”, ali bez teksta, osporen je u [[Ustavni sud Republike Srpske|Ustavnom sudu Republike Srpske]]. Narodna skupština Republike Srpske je usvojila trenutnu himnu 15. jula 2008. godine. |} </small> == Lokalni izbori == {| class="wikitable" style="text-align:center; width:10%; margin-bottom:0" !Godina !Predsjednik !(Grado)načelnici !Gradovi/Općine ! style="width:5%;" |+/- |- ![[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2016.|2016.]] | rowspan="2" |[[Elvira Abdić-Jelenović]] |{{Infokutija stranka/mandati|1|144|#{{Izborni dijagram/Partija|LSBiH|tamno|BS}}}} |[[Velika Kladuša]] |{{Povećanje}} 1 |- ![[Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2020.|2020.]] |{{Infokutija stranka/mandati|1|145|#{{Izborni dijagram/Partija|LSBiH|tamno|BS}}}} |[[Velika Kladuša]] |{{Nema promjena}} |} == BiH == Nogomet u Bosni i Hercegovini počinje se razvijati dolaskom bosanskih studenata iz [[Beč]]a u [[Mostar]]. Otada se širi po cijeloj Bosni i Hercegovini. Prva nezvanična utakmica odigrala se 1907. između timova iz [[Split]]a i tima iz [[Mostar]]a nazvanog "Osman".–je prva inozemna utakmica jednog bosanskohercegovačkog nogometnog tima. Godinu dana poslije osnovan je nogometni savez. Na međunarodnom turniru 1910. osvajaju prvo mjesto pobjedom protiv [[Nogometna reprezentacija Portugala|Portugala]], [[Nogometna reprezentacija Španije|Španije]] i [[Nogometna reprezentacija Italije|Italije]], te u finalu protiv [[Nogometna reprezentacija Švicarske|reprezentacije Švicarske]] rezultatom 4:3. Najbolji igrač bio je [[Muharem Hasanović]] s 3 gola. Prva nogometna takmičenja započeta su 1908. Za vrijeme [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] broj klubova i igrača rastao je iz dana u dan. Na nivou Drinske i Vrbaške banovine postojali su nogometni savezi. Nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] formiran je nogometni savez [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|SR Bosne i Hercegovine]] kroz organe za fizičku kulturu republike. Nogometni savez SR Bosne i Hercegovine bio je u sastavu [[Nogometni savez Jugoslavije|nogometnog saveza Jugoslavije]]. U–vrijeme nogomet je bio organiziran u svim kategorijama i na različitim nivoima (republička, regionalna, međuopćinska i općinska liga). Najbolji klubovi učestvovali su na saveznom nivou u 1, 2. i 3. ligi. Timovi iz bosanskohercegovačke prve lige bili su nekoliko puta šampioni [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslavije]]: [[FK Sarajevo]] (1965/66 i 1984/85), [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]] iz Sarajeva (1971/72). [[FK Velež Mostar|FK Velež]] iz Mostara i [[FK Borac Banja Luka|FK Borac]] iz [[Banja Luka|Banje Luke]] osvajači su Kupa maršala Tita: FK Velež 1981. i 1985, a [[FK Borac Banja Luka|FK Borac]] 1987. U strukturi nogometnog saveza učestvovalo je 900 klubova. Na međunarodnoj sceni najdalje je došao [[FK Željezničar Sarajevo|FK Željezničar]], koji je igrao u polufinalu [[UEFA Evropska liga|Kupa UEFA]] 1985. Nogometni savez Bosne i Hercegovine 1992. istupa iz [[Nogometni savez Jugoslavije|nogometnog saveza Jugoslavije]] početkom [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]]. 17. maja konstituiran je Izvršni odbor nogometnog saveza Bosne i Hercegovine koji je imao multinacionalni karakter te je urađen statut nogometnog saveza Bosne i Hercegovine za prijem u [[FIFA]]-u. Također je imenovan stručni štab reprezentacije, direktor i selektor. Na slobodnim teritorijama nastavljene su aktivnosti na organizaciji nogometa. U aprilu 1992 nogometni savez Bosne i Hercegovine je podnio zahtjev za prijem u članstvo u FIFA-i i [[UEFA]]-i.<ref>{{Cite web |url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=bih/profile/index.html |title=UEFA info |access-date=8. 10. 2013 |archive-date=9. 6. 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6HF3q11OE?url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=bih/profile/index.html |url-status=dead }}</ref>. Zbog rata, nogometni savez Bosne i Hercegovine je primljen u puno članstvo FIFA-e i pridruženo članstvo [[UEFA]]-e, tek 1996. U [[Dublin]]u 1998. nogometni savez Bosne i Hercegovine postaje punopravni član UEFA-e. Tako su domaći klubovi dobili šansu da učestvuju u UEFA-inim takmičenjima. Predstavnici nogometnog saveza pozvani su na Kongres FIFA-e u [[Chicago|Chicagu]] za vrijeme [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1994.|SP-a 1994]]. Na Kongresu u junu nogometni savez Bosne i Hercegovine primljen je kao pridruženi član FIFA-e s pravom odigravanja prijateljskih i humanitarnih utakmica svih reprezentativnih selekcija i klubova iz Bosne i Hercegovine. [[Datoteka:Bosnia and Herzegovina national football team in 2002.jpg|mini|350px|Reprezentacija Bosne i Hercegovine, mart 2002.]] U Zenici je odigrano prvo državno ligaško prvenstvo po jednostrukom bod-sistemu. Učestvovalo je 8 ekipa. Prvi prvak nezavisne Republike Bosne i Hercegovine postao je [[NK Čelik]] iz [[Zenica|Zenice]]. Odmah nakon završetka prvog dijela prvenstva, u novembru 1995, uslijedio je prvi službeni nastup Bosne i Hercegovine: utakmica protiv [[Nogometna reprezentacija Albanije|Albanije]] u [[Tirana|Tirani]]. Sredinom decembra u [[Pariz]]u nogometni savez Bosne i Hercegovine je dobio veliko priznanje. Na sjednici u Parizu Izvršni komitet [[FIFA]]-e primio je nogometni savez Bosne i Hercegovine kao punopravnog člana FIFA-e, a samo 24 sata kasnije u pariskom [[Louvre]]u izvršeno je žrijebanje za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|SP 1998.]] u [[Francuska|Francuskoj]]. Reprezentacija Bosne i Hercegovine izvučena je u grupu sa [[Nogometna reprezentacija Danske|Danskom]], [[Nogometna reprezentacija Hrvatske|Hrvatskom]], [[Nogometna reprezentacija Grčke|Grčkom]] i [[Nogometna reprezentacija Slovenije|Slovenijom]]. Na kongresu [[UEFA]]-e u [[Dublin]]u 1998. [[nogometni savez Bosne i Hercegovine]] primljen je za punopravnog člana Evropske nogometne asocijacije ([[UEFA]]-e). === Prvi nastupi === Prvu zvaničnu utakmicu Bosna i Hercegovina je odigrala protiv [[Nogometna reprezentacija Albanije|Albanije]] 30. novembra 1995. u [[Tirana|Tirani]] na stadionu [[Stadion Qemal Stafa|Qemal Stafa]]. Rezultatom 2-0 Albanija je bila uspješnija. U aprilu 1996. na stadionu [[Stadion "Bilino polje"|Bilino polje]] Bosna i Hercegovina je odigrala prvu zvaničnu utakmicu na domaćem terenu. I ovog puta protivnik je bila Albanija a utakmica je završila bez postignutih golova. U [[Kalamata|Kalamati]], 1. septembra 1996. Bosna i Hercegovina je odigrala prvu utakmicu u [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|kvalifikacijama]] za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|Svjetsko prvenstvo 1998]]. Domaćin [[Nogometna reprezentacija Grčke|Grčka]] je bila uspješnija rezultatom 3-0. U oktobru u [[Bologna|Bologni]] Bosna i Hercegovina je odigrala sljedeću utakmicu u kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo 1998. [[Nogometna reprezentacija Hrvatske|Hrvatska]] je bila uspješnija rezultatom 4-1 a jedini i prvi gol za Bosnu i Hercegovinu postigao je [[Hasan Salihamidžić]] u 22. minuti utakmice. Prvu pobjedu Bosna i Hercegovina je ostvarila u prijateljskoj utakmici protiv [[Nogometna reprezentacija Italije|Italije]] koja se odigrala na stadionu Koševo 6. novembra 1996. Već u 6. minuti Bosna i Hercegovina je povela golom Hasana Salihamidžića. Šest minuta kasnije izjednačio je [[Gianfranco Zola]]. Konačan rezultat na utakmici postigao je [[Elvir Bolić]] u 44. minuti. Nekoliko dana kasnije u [[Ljubljana|Ljubljani]] Bosna i Hercegovina je ostvarila i prvu objedu u kvalifikacijama. Rezultatom 2-1 Bosna i Hercegovina je pobijedila [[Nogometna reprezentacija Slovenije|Sloveniju]], a golove za Bosnu i Hercegovinu su postigli Elvir Bolić i [[Meho Kodro]]. U [[Manaus]]u, 18. decembra 1996. Bosna i Hercegovina je odigrala prijateljsku utakmicu protiv domaćina i tadašnjeg akteulnog svjetskog prvaka [[Nogometna reprezentacija Brazila|Brazila]]. Jedini gol na utakmici postigao je [[Ronaldo]] iz slobodnog udarca u 75. minuti utakmice. Krajem februara 1997. Bosna i Hercegovina je nastupila na [[Dunhill Cup Malezija 1997.|Dunhill kupu]] u [[Malezija|Maleziji]] gdje je osvojila drugo mjesto. U grupnoj fazi takmičenja Bosna i Hercegovina je pobijedila [[Nogometna reprezentacija Vijetnama|Vijetnam]] rezultatom 4-0, te odigrala neriješeno protiv [[Nogometna reprezentacija Zimbabvea|Zimbabvea]] 2-2. U posljednjoj utakmici grupne faze Bosna i Hercegovina je pobijedila [[Nogometna reprezentacija Indonezije|Indoneziju]] rezultatom 2-0. U polufinalu gol [[Asim Hrnjić|Asima Hrnjića]] u 36. minuti utakmice bio je dovoljan za pobjedu protiv domaćina [[Nogometna reprezentacija Malezije|Malezije]] za plasman u finale turnira u kojm se Bosna i Hercegovina susrela sa [[Nogometna reprezentacija Kine|Kinom]]. Međutim, u finalu je Kina bila uspješnija rezultatom 3-0. Za Bosnu i Hercegovinu na ovom turniru su uglavnom nastupili igrači iz domaće lige. U nastavku kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 1998. Bosna i Hercegovina je u [[Sarajevo|Sarajevu]] doživjela poraz od [[Nogometna reprezentacija Grčke|Grčke]] rezultatom 0-1. Bosna i Hercegovina je bila ravnopravan protivnik na utakmici, međutim, [[Kostas Frantzeskos]] je golom u 72. minuti utakmice donio pobjedu Grčkoj. U junu u [[Kopenhagen]]u Bosna i Hercegovina je poražena od [[Nogometna reprezentacija Danske|Danske]] golovima [[Marc Rieper|Riepera]] i [[Miklos Molnar|Molnara]]. I sljedeću utakmicu u kvalifikacijama odigrali su Bosna i Hercegovina i Danska, ovog puta na [[Stadion "Asim Ferhatović Hase"|Koševu]]. Bosna i Hercegovina je ostvarila ubjedljivu pobjedu rezultatom 3-0. Golove na utakmici su postigli [[Edin Mujčin]] u 17. i [[Elvir Bolić]] u 23. i 32. minuti utakmice. U septembru Bosna i Hercegovina je odigrala posljednje utakmice kvalifikacija, prvo je u [[Zagreb]]u Hrvatska bila uspješnija rezultatom 3-2, dok je u Sarajevu Bosna i Hercegovina pobijedila Sloveniju 1-0. Bile su–prve kvalifikacije u kojim je nastupila Bosna i Hercegovina gdje je završila na četvrtom mjestu u grupi sa devet osvojenih bodova. === Doba stagnacije === U [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2000.|kvalifikacijama]] za [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2000.|Evropsko prvenstvo 2000]]. Bosna i Hercegovina je gajila nade da bi se mogla kvalificirati na prvenstvo. Međutim, superiorna [[Nogometna reprezentacija Češke|Češka]] je ostvarila svih deset pobjeda u grupi te ubjedljivo završila na prvom mjestu. [[Nogometna reprezentacija Škotske|Škotska]] je sa dvije pobjede upravo protiv najvećeg konkurenta za drugo mjesto u grupi Bosne i Hercegovine osvojila drugo mjesto u grupi te se kvalificirala u baraž. Bosna i Hercegovina je završila na trećem mjestu u grupi sa istim brojem bodova kao i [[Nogometna reprezentacija Litvanije|Litvanija]] i [[Nogometna reprezentacija Estonije|Estonija]] ali zbog boljih međusobnih rezultata treće mjesto je pripalo Bosni i Hercegovini. Ovo su bile prve kvalifikacije za svjetsko prvenstvo u historiji u kojim je nastupila i Bosna i Hercegovina. [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|Kvalifikacije]] za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|Svjetsko prvenstvo 2002]]. za Bosnu i Hercegovinu nisu počele željenim tokom. U prve dvije utakmice Bosna i Hercegovina je doživjela dva poraza i već na startu je bilo poznato da je Svjetsko prvenstvo isuviše daleko. U januaru 2001. Bosna i Hercegovina je nastupila na [[Millennium kup 2001.|Millennium kupu]] u [[Indija|Indiji]] te osvojila drugo mjesto. Nastavak kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2002. Bosna i Hercegovina je odigrala u martu. Neriješenim rezultatom protiv [[Nogometna reprezentacija Austrije|Austrije]] i pobjedom protiv [[Nogometna reprezentacija Lihtenštajna|Lihtenštajna]] Bosna i Hercegovina je osvojila prve bodove. Porazom u [[Oviedo|Oviedu]] od [[Nogometna reprezentacija Španije|Španije]] u junu Bosna i Hercegovina je praktično ostala bez ikakvih šansi za Svjetsko prvenstvo. Na [[Merdeka turnir 2001.|Merdeka turniru]] koji se igrao u [[Malezija|Maleziji]] od 20. do 30. juna Bosna i Hercegovina je osvojila drugo mjesto. U finalu turnira [[Nogometna reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] je bio uspješniji rezultatom 2-1 nakon produžetaka. Bosna i Hercegovina je u augustu nastupila na [[LG kup 2001 (Iran)|LG kupu]] koji se odigrao u [[Iran]]u. Kao i na prethodna tri turnira Bosna i Hercegovina je osvojila drugo mjesto. U nastavku kvalifikacija Bosna i Hercegovina je zabilježila neriješeni rezultat protiv [[Nogometna reprezentacija Izraela|Izraela]], poraz od Austrije i pobjedu protiv Lihtenštajna. [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2004.|Kvalifikacije]] za [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2004.|Evropsko prvenstvo 2004]]. Bosna i Hercegovina je poput i prethodnih kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo započela sa dva poraza. Prvo je [[Nogometna reprezentacija Rumunije|Rumunija]] bila superiorna te ostvarila ubjedljivu pobjedu rezultatom 3-0 u [[Sarajevo|Sarajevu]] a zatim u [[Oslo|Oslu]] [[Nogometna reprezentacija Norveške|Norveška]] je bila uspješnija zabilježivši pobjedu rezultatom 2–0. U nastavku kvalifikacija nakon pobjede protiv [[Nogometna reprezentacija Luksemburga|Luksemburga]] Bosna i Hercegovina je zabilježila jedno od najvećih iznenađenja u kvalifikacijama pobijedivši [[Nogometna reprezentacija Danske|Dansku]] rezultatom 2-0 golovima [[Sergej Barbarez|Barbareza]] i [[Elvir Baljić|Baljića]]. U [[Craiova|Craiovi]] Rumunija je i ovog puta bila uspješnija od Bosne i Hercegovine te zabilježila pobjedu rezultatom 2-0. U nastavku kvalifikacija Bosna i Hercegovina je prvo golom [[Zlatan Bajramović|Bajramovića]] pobijedila Norvešku a zatim i Luksemburg u gostima te spletom okolnosti ostalih rezultata u grupi došla u poziciju da sama odlučuje o svojoj sudbini u kvalifikacijama. Pobjedom u zadnjoj utakmici Bosna i Hercegovina bi obezbjedila direktan plasman na Evropsko prvenstvo. Međutim, Danska je u [[Sarajevo|Sarajevu]] odigrala neriješeno protiv domaćina te se kvalificirala na prvenstvo dok je Bosna i Hercegovina zauzela četvrtu poziciju na tabeli. Za razliku od prethodnih kvalifikacija za Svjetsko i Evropsko prvenstvo u kojim je Bosna i Hercegovina zabilježila dva poraza, u [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2006.|kvalifikacijama]] za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2006.|Svjetsko prvenstvo 2006]]. Bosna i Hercegovina je zabilježila dva neriješena rezultata protiv [[Nogometna reprezentacija Španije|Španije]] i [[Nogometna reprezentacija Srbije i Crne Gore|Srbije i Crne Gore]]. Porazom od [[Nogometna reprezentacija Belgije|Belgije]] u nastavku kvalifikacija te neriješenim rezultatom protiv [[Nogometna reprezentacija Litvanije|Litvanije]] Bosna i Hercegovina je umanjila svoje šanse za plasman na Svjetsko prvenstvo. U junu nakon pobjede protiv [[Nogometna reprezentacija San Marina|San Marina]] Bosna i Hercegovina je odigrala jednu od najboljih utakmica u svojoj historiji protiv Španije u [[Valencia|Valenciji]]. Golom [[Zvjezdan Misimović|Misimovića]] u 38. minuti utakmice Bosna i Hercegovina je imala vodstvo sve do 97. minute kada je [[Carlos Marchena]] postigao izjednačujući gol na utakmici. U nastavku kvalifikacija te pobjedama protiv Belgije, Litvanije i San Marina Bosna i Hercegovina je i ovog puta došla u poziciju da sama odlučuje o plasmanu na Svjetsko prvenstvo. Međutim, utakmica koja je odigrana u [[Beograd]]u na rubu regularnosti, Srbija i Crna Gora je golom [[Mateja Kežman|Kežmana]] ostvarila pobjedu te ostavila Bosnu i Hercegovinu bez plasmana na Svjetsko prvenstvo 2006. [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2008.|Kvalifikacije]] za [[Evropsko prvenstvo u nogometu 2008.|Evropsko prvenstvo 2008]]. Bosna i Hercegovina je započela pobjedom protiv [[Nogometna reprezentacija Malte|Malte]] te prvim porazom na Bilinom polju od [[Nogometna reprezentacija Mađarske|Mađarske]]. Nakon neriješenog rezultata u [[Kišinjev]]u protiv [[Nogometna reprezentacija Moldavije|Moldavije]] te poraza u [[Zenica|Zenici]] od [[Nogometna reprezentacija Grčke|Grčke]] Bosna i Hercegovina je bila dosta daleko od pozicija koje vode na prvenstvo Evrope. Ovo je ujedno bila i posljednja utakmica [[Blaž Slišković|Blaža Sliškovića]] na klupi Bosne i Hercegovine. Mnogim tadašnjim reprezentativcima su ovo bili posljednje utakmice u nacionalnom dresu te je krenula era novih igrača u dresu reprezentacije. U [[Oslo|Oslu]] sa novim selektorom na klupi reprezentacije [[Fuad Muzurović|Fuadom Muzurovićem]] Bosna i Hercegovina je priredila iznenađenje te ostvarila pobjedu protiv domaćina Norveške rezultatom 2–1. I sljedeće dvije utakmice Bosna i Hercegovina je pobijedila, [[Nogometna reprezentacija Turske|Tursku]] i Maltu, međutim, loši rezultati u nastavku kvalifikacija bili su dovoljni Bosni i Hercegovini tek za četvrto mjesto u grupi. === Zlatna generacija === ==== Kvalifikacije za SP 2014. ==== {{Glavni|Kvalifikacije za SP u nogometu 2014 (UEFA) - grupa G}} [[Datoteka:Vedad ibisevic.jpg|mini|desno|200px|[[Vedad Ibišević]] je pobjedničkim golom protiv Litvanije poslao Bosnu i Hercegovinu na njeno prvo Svjetsko prvenstvo.]] Nakon prvih utakmica u kvalifikacijama te ubjedljivih pobjeda Bosne i Hercegovine protiv [[Nogometna reprezentacija Lihtenštajna|Lihtenštajna]] i [[Nogometna reprezentacija Latvije|Latvije]] Bosna i Hercegovina se našla na prvom mjestu kvalifikacijske grupe. U trećem kolu kvalifikacija Bosna i Hercegovina je u [[Atina|Atini]] odigrala jednu od ključnih utakmica protiv direktnog konkurenta za plasman na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|Svjetsko prvenstvo]]. Utakmica protiv [[Nogometna reprezentacija Grčke|Grčke]] završila je bez golova što je bilo dovoljno da Bosna i Hercegovina zadrži prvo mjesto u grupi. Nekoliko dana kasnije na [[Stadion "Bilino polje"|Bilinom polju]] Bosna i Hercegovina je golovima [[Vedad Ibišević|Ibiševića]], [[Edin Džeko|Džeke]] i [[Miralem Pjanić|Pjanića]] već u prvom poluvremenu osigurala pobjedu protiv [[Nogometna reprezentacija Litvanije|Litvanije]]. Bosna i Hercegovina je svoje kvalifikacije u 2012. zaključila neporažena i nalazila se na vrhu grupe G. U [[Zenica|Zenici]], 22. marta Bosna i Hercegovina je odigrala jednu od svojih najboljih utakmica u cjelokupnim kvalifikacijama ostvarivši pobjedu protiv Grčke rezultatom 3-1. Golovima Ibiševića u 36. i Džeke u 29. i 53. minuti utakmice Bosna i Hercegovina je stekla ubjedljivu prednost. Sve što je Grčka uspjela učiniti u utakmici je postignuti gol u trećoj minuti sudačke nadoknade vremena. U [[Riga|Rigi]] 7. juna 2013. iako na poluvremenu nije bilo golova, Bosna i Hercegovina je ostvarila ubjedljivu pobjedu rezultatom 5-0. Pobjeda [[Nogometna reprezentacija Slovačke|Slovačke]] na Bilinom polju dovelo je Bosnu i Hercegovinu u nezavidan položaj. Grčka se bodovno izjednačila sa Bosnom i Hercegovinom na vrhu grupe a Bosni i Hercegovini je za nekoliko dana slijedila nova utakmica protiv Slovačke. Međutim, u [[Žilina|Žilini]] iako je Slovačka povela u 43. minuti utakmice golom [[Marek Hamšík|Hamšíka]] u drugom poluvremenu Bosna i Hercegovina je sa dva postignuta gola uspjela preokrenuti rezultat i ostvariti ključnu pobjedu u kvalifikacijama. Golove za Bosnu i Hercegovinu su postigli [[Ermin Bičakčić|Bičakčić]] u 70. i [[Izet Hajrović|Hajrović]] u 78. minuti utakmice. Posljednje utakmice u kvalifikacijama Bosna i Hercegovina je odigrala protiv Lihtenštajna u Zenici i Litvanije u [[Kaunas]]u. Pobjeda protiv Lihtenštajna uopće nije dolazila u pitanje, Bosna i Hercegovina je već u prvom poluvremenu riješila pitanje pobjednika, rezultat je glasio 4-0. U drugom poluvremenu Lihtenštajn je preko [[Nicolas Hasler|Haslera]] smanjio rezultat koji je postavio i konačan rezultat utakmice. U Kaunasu 15. oktobra 2013. Bosna i Hercegovina je golom Ibiševića uspjela pobijediti Litvaniju te zbog bolje gol-razlike kvalificirala se na svoje prvo [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|Svjetsko prvenstvo]]. ==== Svjetsko prvenstvo 2014. ==== {{Glavni|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014 - grupa F}} Prvu historijsku utakmicu na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|svjetskom prvenstvu]] nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine je odigrala protiv dvostrukog svjetskog prvaka [[Nogometna reprezentacija Argentine|Argentine]] na stadionu [[Stadion "Maracanã"|Maracaná]] u [[Rio de Janeiro]]u. U trećoj minuti utakmice nakon ubačaja [[Lionel Messi|Messija]] u šesnaesterac Bosne i Hercegovine, Argentina je povela zahvaljujući autogolu [[Sead Kolašinac|Seada Kolašinca]]. U 13. minuti utakmice [[Izet Hajrović|Hajroviću]] je nakon sjajne asistencije [[Zvjezdan Misimović|Misimovića]] na pet metara od gola pobjegla lopta, a u 31. minuti je iz daljine šutirao [[Edin Džeko]] ali je [[Sergio Romero]] sjano odbranio. U 40. minuti [[Senad Lulić]] je imao sjajnu šansu nakon kornera [[Miralem Pjanić|Pjanića]], pucao je glavom, ali je i ovog puta Romero sjajno odbranio. U drugom poluvremenu igra je i dalje bila ravnopravna, tek u 55. minuti [[Sergio Agüero]] je imao prvu ozbiljnu priliku za "Gaučose". U 65. minuti utakmice Messi je preciznim šutem sa ruba jedanaesterca zabio svoj drugi gol za nacionalnu momčad na svjetskim prvenstvima. Golu je prethodio odličan dupli pas sa [[Gonzalo Higuaín]]om. Konačan rezultat na utakmici postavio je [[Vedad Ibišević]] u 85. minuti utakmice. U drugoj utakmici na Svjetskom prvenstvu Bosna i Hercegovina je minimalnim rezultatom 0-1 poražena od [[Nogometna reprezentacija Nigerije|Nigerije]]. Jedini gol na utakmici postigao je [[Peter Odemwingie]] u 29. minuti utakmice. Najveću priliku na utakmici Bosna i Hercegovina je imala u 21. minuti utakmice kada je sudija [[Peter O'Leary (nogometni sudac)|Peter O'Leary]] poništio gol koji je postigao [[Edin Džeko]] navodno zbog ofsajda. Posljednju utakmicu u grupnoj fazi takmičenja Bosna i Hercegovina je odigrala protiv [[Nogometna reprezentacija Irana|Irana]]. U 23. minuti utakmice Edin Džeko je preciznim prizemnim udarcem sa nekih 20-ak metara pronašao put do mreže iranskog golmana [[Alireza Haghighi|Alireze Haghighija]]. [[Miralem Pjanić]] je nakon asistencije [[Tino-Sven Sušić|Svena Sušića]] u 59. minuti povećao vodstvo za Bosnu i Hercegovinu. Gol nade za Iran postigao je [[Reza Ghoochannejhad]] u 82. minuti utakmice. Minutu kasnije svojim prvim golom u dresu nacionalnog tima [[Avdija Vršajević]] je postavio konačan rezultat utakmice. nr14szhsem0kq3orn7e5bddtwhkslzr Delta Force 0 482695 3898683 3874537 2026-06-14T16:00:12Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898683 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:SFOD-D Patch.svg|mini|Delta Force insignije]] [[Datoteka:Charlie_Beckwith.jpg|desno|mini| Osnivač Delta Force-a Charles Beckwith 1980]] '''Delta Force''' je operativna grupa specijalnih snaga Delta (1. SFOD-D), te je grupa za borbene primjene (CAG), "Jedinica " ili unutar JSOC-a kao Operativna grupa Green.<ref>In a 2010 article, Marc Ambinder reported that '''Army Compartmented Elements''' (ACE) was a new cover name for Delta Force ({{Cite web|url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2010/10/delta-force-gets-a-name-change/64310/|title=Delta Force Gets a New Name|publisher=theatlantic.com}}).<br /><br /> However, Ambinder has later written with a co-author an e-book about JSOC, in which they report that the Army Compartmented Elements is a different unit from Delta ({{Cite book|last=Marc Ambinder|title=The Command: Deep Inside the President's Secret Army|last2=D. B. Grady|date=2012|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-118-34672-3|location=Hoboken, New Jersey|page=Emplacement 859|nopp=yes}}).</ref> == Hisorija == Delta Force je osnovan nakon mnogih, dobro publiciranih terorističkih incidenata u 1970-ima. Konačno, sredinom 1970-ih, kako je prijetnja terorizma rasla, visoko zapovjedništvo Pentagona je dopustilo Beckwithu da osnova postrojbu. Green (zelena grupa) je snaga za posebne operacije vojske [[Kopnena vojska Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjenih Država]], pod operativnom kontrolom zajedničke komande za posebne operacije. Jedinica je zadužena za misije prvenstveno vezane za borbu protiv terorizma, spašavanje talaca, direktnu akciju i specijalno izviđanje, često protiv visokovrijednih ciljeva.Delta Force i njena mornarica i vazduhoplovstvo, DEVGRU i 24. specijalna taktička eskadrila, jedinice su američke specijalne misije prve klase zadužene za izvođenje najsloženijih, povjerljivih i najopasnijih misija pod komandom Nacionalne komande.<ref name="gaffney">{{Cite news|title=In high demand, Air Force commandos must find new ways to cope with stress of duty|url=http://www.gaffneyledger.com/news/2005-05-09/AP_News/151.html|agency=Associated Press|work=[[The Gaffney Ledger]]|location=Gaffney, South Carolina|access-date=4. 5. 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928054611/http://www.gaffneyledger.com/news/2005-05-09/AP_News/151.html|archive-date=28. 9. 2013}}</ref> Većina operatera Delta Force izabrana je iz elitnih grupa komande specijalnih snaga specijalnih snaga i 75. rendžerskog puka, kao i iz drugih specijalnih operacija i konvencionalnih snaga iz vojske, a ponekad i raznih vojnih grana.<ref>{{Cite web|url=https://www.military.com/special-operations/delta-force.html/amp|title=Special Operations/Delta Force|publisher=military.com|access-date=3. 3. 2018|archive-date=21. 6. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220621062613/https://www.military.com/special-operations/delta-force.html/amp|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.wearethemighty.com/articles/seal-team-6-delta-force|title=5 key differences between Delta Force and SEAL Team 6|publisher=www.wearethemighty.com|access-date=25. 6. 2018}}</ref> == Organizacija == [[Datoteka:Charles Beckwith.jpg|mini|Pukovnik Charles A. Beckwith (1929–94.), poznat kao "Chargin' Charlie".]] Jedinicu organizira Zapovjedništvo za specijalne operacije vojske (USASOC), te je pod kontrolom Zajedničke komande za specijalne operacije (JSOC). Komandant može biti samo pukovnik. *sjedište eskadrila *eskadrila A *eskadrila B *eskadrila C *Squadron D - aktiviran 2005. godine nakon što je postala očigledna potreba za još članova. *eskadrila E - eskadrila avijacije. Naslovno ime ove eskadrile je Odsek za koncepte letenja (FCD) i stacionirana je odvojeno od Delte, u Fort Eustis, u Virdžiniji. Aktiviran je 1989. godine, a prije toga bio je poznat kao Seaspray koji je bio zajednička jedinica avijacije vojske i CIA-e. *eskadrila G - eskadrila Deltin AFO (advanced force operations). *signalna eskadrila *eskadrila borbene podrške "Odred za operacije računarske mreže (CNOS) - aktiviran 2007. *Taktička evaluacija i operativna istraživanja (TEOR) "selekcija i obuka Svaka jurišna eskadrila (A, B, C i D) bila je podijeljena na trupe koje su bile podijeljene u timove: *Trupa 1 (napad): A, B, C, D tim *Trupa 2 (napad): E, F, G, H tim *Trups 3 (izviđački): I, J, K, L tim Eskadrila broji 75 članova. Tim može imati 3 do 6 članova, što je, uz komandanta i vodnika, ukupno 25 u trupi. U periodu 2002–04. svaka jurišna eskadrila imala je godišnji budžet od 10 miliona dolara. U Delti ima do 500 operativnih članova, a nešto veći broj je "servisna podrška". Operativni članovi su operateri i borbena podrška koja se sastoji od prednjih posmatrača, bolničara, stručnjaka za komunikacije, tehničara za uklanjanje eksplozivnih ubojnih sredstava (EOD), CBRN (hemijskih, bioloških, radioloških i nuklearnih) stručnjaka, teških napadača, itd. Izuzetak je K-9 vodič (vodič psa) što je posao koji mogu imati i operater i pripadnik borbene podrške. „Službenu“ podršku čine oficiri i podoficiri za finansije, snabdevanje, sekretarijat, kuvari, hirurzi, psiholozi, tehničari helikoptera i vozila, oružari itd. ===Regrutacija=== Delta regruteri putuju širom zemlje i predstavljaju svoju jedinicu raznim jedinicama, a takođe šalju pozivnice onima koji ispunjavaju sve preduslove. Osim toga, oni koji su željni da dođu u Deltu mogu lako kontaktirati regrutera.<ref>{{Cite web|url=http://news.tbo.com/news/metro/MGBMS7AKVLE.html|title=Delta Force Vets Dismiss Claims Of 'The Unit' Writer|date=24. 4. 2006|website=web.archive.org|access-date=30. 5. 2022|archive-date=24. 4. 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060424151026/http://news.tbo.com/news/metro/MGBMS7AKVLE.html|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.armyhistory.org/ahf2.aspx?pgID=877&id=253&exCompID=56|title=Virtual Library|date=6. 7. 2010|website=web.archive.org|access-date=30. 5. 2022|archive-date=6. 7. 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100706191753/http://www.armyhistory.org/ahf2.aspx?pgID=877&id=253&exCompID=56|url-status=bot: unknown}}</ref> == Djelovanja == * Operacija Orlova kandža * Operacije u Srednjoj Americi * Operacija Hitan bijes * Let Aeropostal 252 * Operacija Okrugla boca * Operacija Teška sjena * Panama * Operacija Pustinjski štit i Pustinjska oluja * Operacija Gotička zmija * Operacija Podržana demokracija * Talačka kriza u japanskom veleposlanstvu * Konferencija STO-a * Operacija Vječna sloboda * Operacija Iračka sloboda * Objektiv Medford * Spašavanje Roya Hallumsa * Uhićenje Abu Anas al-Libia * Hvatanje Abu Ahmeda Khattale * Racija u sjevernoj Siriji * Racija u istočnoj Siriji * Racija u sjevernom Iraku == Galerija == <gallery> Datoteka:Airborne and Special Forces Uday-Qusay raid, 2003.jpg|alt=|Članovi Delte mogu se vidjeti s tamnozelenim kacigama (MICH TC-2002) ispred vojnika 101. zračnodesantne divizije. Mosul, Irak, 2003. Datoteka:Delta force GIs disguised as Afghan civilians, November 2001 C.jpg|alt=|C tim, trupa 1, eskadron A, prerušen u mjesne stanovnike. Studeni, 2001. Datoteka:Black Hawk Down Super64 over Mogadishu coast.jpg|alt=|Black Hawk iznad obale Mogadishua. Datoteka:Delta-scud-hunters.jpg|alt=|Delta-scud-hunters Datoteka:Delta-schwarzkopf-hires.jpg|alt=|Deltini čuvari uz generala Schwarzkopfa. Datoteka:Delta-force-scud-hunters.jpg|alt=|Delta Force i SAS duboko iza iračkih linija. </gallery> == Reference == {{refspisak}} [[Kategorija:Vojska Sjedinjenih Američkih Država]] dnjc7r5x0lzodbgqhy49kfi0r3barhc Fam221b 0 483805 3898739 3888403 2026-06-15T09:56:41Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898739 wikitext text/x-wiki {{Infokutija gen}} '''FAM221B''' je [[protein]] koji je kod [[ljudi]] [[kodon|kodiran]] [[gen]]om '''FAM221B'''.<ref name="GeneCards entry on FAM221B">{{cite web | title = FAM221B Gene - GeneCards | url = https://www.genecards.org/cgi-bin/carddisp.pl?gene=FAM221B}}</ref> FAM221B je također poznat pod alijasom '''C9orf128''', a eksprimiran je na niskom nivou i definiran je sa 17 pristupa GenBank-u.<ref name="NCBI AceView entry on FAM221B">{{cite web | title = AceView entry on FAM221B | url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/ieb/research/acembly/av.cgi?db=human&c=mrna&q=C9orf128.c%20Aug10}} </ref> Predviđeno je da funkcionira u regulaciji [[transkripcija (genetika)|transkripcije]] kao [[transkripcijski faktor]]. ==Gen== ===Lokus=== FAM221B se nalazi oko kraja kratkog kraka ljudskog [[hromosom 9|hromosoma 9]]. [[slika:FAM221B hc9.png|thumb|left|upright=2.2|Opća pozicija gena FAM221B na ljudskom hromosomu 9 (označena crvenom linijom)]] [[slika:FAM221B ex hc9.gif|thumb|left|upright=2.2|Gensko susjedstvo lokusa FAM221B]] ===Ekspresija=== FAM221B se eksprimira na niskim nivoima u ljudskim i mišjim tkivima. Ekspresija je najveća u tkivima i ćelijama [[klicin list|zametnih ćelija]]. Ova diferencijalna ekspresija je najizraženija u tkivu [[testis]]a. U poređenju sa ''[[Homo sapiens]]'', ''[[Mus musculus]]'' pokazuje više diferencijalne ekspresije FAM221B u tkivu testisa.<ref name="Gene_Expression_Omnibus_H.sapiens">{{cite web | title = GEO GDS 3113 entry on FAM221B in Homo sapiens | url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/GDSbrowser?acc=GDS3113}} </ref> <ref name="Gene_Expression_Omnibus_M.musculus">{{cite web | title = GEO GDS 3142 entry on FAM221B in Mus musculus | url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/GDSbrowser?acc=GDS3142}} </ref> <ref name="BioGPS_H.sapiens">{{cite web | title = BioGPS entry on FAM221B in Homo sapiens | url = http://biogps.org/#goto=genereport&id=392307}} </ref> <ref name="BioGPS_M.musculus">{{cite web | title = BioGPS entry on FAM221B in Mus musculus | url = http://biogps.org/#goto=genereport&id=242408}} </ref> .Zrele [[beta-ćelije]] eksprimiraju FAM221B višim stopama nego beta-ćelije [[fetus]]a <ref name="Patentdocs">{{cite web | title = Markers for mature beta-cells and methods of using the same | url = http://www.patentsencyclopedia.com/app/20140329704}} </ref> <gallery> FAM221B expression in various tissues in Homo sapiens.png|Ekspresija gena FAM221B prema bazi BioGPS u različitim tkivima ''[[Homo sapiens]]'' FAM221B Expression in various Homo sapiens tissues.png|Ekspresija FAM221B prema bazi GEO-GDS 3113 u raznim ljudskim tkivima FAM221B expression in various tissues in Mus musculus.png|EDkspresija gena FAM221B prema bazi podataka BioGPS u raznim tkivima ''[[Mus musculus]]'' FAM221B Expression in various Mus musculus tissues.png|Ekspresija FAM221B prema bazi podataka GEO - GDS 3142 u raznim tkivima ''Mus musculus'' </gallery> ==[[iRNK]]== ===[[Alternativna prerada]] i [[izoforme]]=== FAM221B ima ukupno pet [[varijante transkripta|varijanti transkripta]]: navodnu sekvencu, izoforme X1<ref name="FAM221B Homo sapiens Isoform X1">{{cite web | title = FAM221B Homo sapiens Isoform X1 | url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/protein/XP_005251513.2}} </ref> , izoforme X2 <ref name="FAM221B Homo sapiens Isoform X2">{{cite web | title = FAM221B Homo sapiens Isoform X2 | url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/protein/XP_011516174.1}} </ref> , izoforme X3 <ref name="FAM221B Homo sapiens Isoform X3">{{cite web | title = FAM221B Homo sapiens Isoform X3 | url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/protein/XP_006716831.1}} </ref> i izoforme X4. Izoforma X4 ne postoji kod ljudi, ali se nalazi kod raznih ostalih [[primat]]a. ===Egzoni=== [[slika:AceView FAM221B exons.png|thumb|upright=2.2|right| Različite prterađene izoforme FAM221B i njihovi egzoni kao što je prikazano u AceView]] Postoji ukupno šest egzona u navodnoj sekvenci FAM221B. Međutim, ima ukupno sedam [[egzon]]a, jer je sedmi alternativni egzon. ==Protein== [[slika:PHYRE2 prediction for FAM221B secondary structure.png|thumb|PHYRE2 predviđanje sekundarne strukture FAM221B s [[alfa-heliks]]nim regijama s najjačim dokazima o prisutnosti (zaokruženo crvenom bojom)<ref name="PHYRE2 protein structure prediction tool">{{cite web | title = PHYRE2 secondary structure prediction for FAM221B | url = http://www.sbg.bio.ic.ac.uk/phyre2/phyre2_output/1682b17b2dd539de/summary.html }}{{Dead link|date=decembar 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ]] [[slika:FAM221B Predicted Phosphorylation Sites.png|thumb|upright=0.8| Predviđena mjesta [[fosforilacija]] označena na transkriptu FAM221B, određena analizom različitih izlaznih podataka programa<ref name="MyHits">{{cite web | title = MyHits motif scan for post-translational modifications | url = http://myhits.isb-sib.ch/cgi-bin/motif_scan | access-date = 27. 10. 2021 | archive-date = 14. 5. 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160514120217/http://myhits.isb-sib.ch/cgi-bin/motif_scan | url-status = dead }}</ref> <ref name="NetPhos 2.0">{{cite web | title = NetPhos 2.0 phosphorylation site predictor | url = http://www.cbs.dtu.dk/cgi-bin/webface2.fcgi?jobid=57204735000027F8A5BCEF30&wait=20}}</ref> ]] ===Opća svojstva=== Pretpostavljena sekvenca za FAM221B duga je 402 aminokiseline i teška 45,4 kilodaltona. Eksprimirane aminokiseline abnormalnom brzinom uključuju [[histidin]], [[cistein]], [[glutaminska kiselina|glutamat]] i [[tirozin]]. U poređenju sa tipskim proteinima, FAM221B eksprimira histidin na mnogo višoj frekvenciji sa 6,0% proteina, cistein na nešto višoj učestalosti sa 4,7% proteina, glutaminsku kiselinu na nešto višoj učestalosti na 11,4% proteina i tirozin sa malo višom frekvencijom od 4,7% proteina, a nižoj frekvenciji na 1,0% proteina.<ref name="San Diego Super Computer Biology WorkBench SAPS">{{cite web |title=General protein characteristics from SDSC Biology WorkBench SAPS tool |url=http://seqtool.sdsc.edu/CGI/BW.cgi#! |access-date=27. 10. 2021 |archive-date=11. 8. 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030811031404/http://seqtool.sdsc.edu/CGI/BW.cgi#! |url-status=dead }}</ref> [[Izoelektrična tačka]] FAM221B je 5,264, što sugeriše da je FAM221B [[kiselina|kiseli]] protein pri normalnom fiziološkom [[pH]] (7,4).<ref name="San Diego Super Computer Biology WorkBench SAPS" /> Postoje jaki dokazi da je FAM221B protein koji se nalazi unutar [[ćelijsko jedro|jedra]].<ref name="PSORT II prediction tool">{{cite web | title = PSORT II predictions on FAM221B | url = http://psort.hgc.jp/form2.html}} </ref> ===Kompozicijska obilježja=== Predviđa se da FAM221B u svojoj [[sekundarna struktura|sekundarnoj strukturi]] ima dva različita [[alfa-heliks]]a.<ref name="LOMETS secondary structure prediction tool">{{cite web | title = LOMETS prediction for FAM221B | url = http://zhanglab.ccmb.med.umich.edu/LOMETS/output/S77068 }}{{Dead link|date=decembar 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="MUSTER secondary structure prediction tool">{{cite web | title = MUSTER prediction for FAM221B | url = http://zhanglab.ccmb.med.umich.edu/MUSTER/output/S31524 }}{{Dead link|date=decembar 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="ExPASy SWISS-model">{{cite web | title = SWISS-model prediction and constructor for FAM221B | url = http://swissmodel.expasy.org/interactive/k2msAF/models/ | access-date = 27. 10. 2021 | archive-date = 2. 2. 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170202113657/https://swissmodel.expasy.org/interactive/k2msAF/models/ | url-status = dead }}</ref> Programi za predviđanje sekundarne strukture uključuju [[beta-list]]ove, ali nisu tako konzistentni kao dva alfa-heliksa. ===[[Posttranslacijske modifikacije]]=== Predviđa se da FAM221B ima veliki broj mjesta [[fosforilacije]]. ===Interakcije proteina=== Postoje dokazi da FAM221B stupa u interakciju s proteinima povezanim s [[autofagija|autofagijom]] 13 ([[KIAA0652]]), RB1-inducibilnim [[upredena zavojnica|upredenozavojničkim]] 1 ([[RB1CC1]]) i efrinom-B3 ([[EFNB3]]).<ref name="BioGrid protein interaction predictor">{{cite web | title = BioGrid summary for protein interactions for FAM221B | url = http://thebiogrid.org/134170/summary/homo-sapiens/fam221b.html}} </ref> Predviđa se da se ovi proteini nalaze u jedru na istom nivou pouzdanosti kao i FAM221B. ==Homologija i evolucija== FAM221B je konzerviran u [[Eutheria]]. Međutim, mogu se naći i ortologni i paralogni transkripti koji prethode precima grupe ''Boroeutherii''. ===Paralozi=== Kod ljudi postoji jedan [[paralog]] za FAM221B: [[FAM221A]]<ref name="GeneCards entry on FAM221A">{{cite web | title = FAM221A Gene - GeneCards | url = https://www.genecards.org/cgi-bin/carddisp.pl?gene=FAM221A}}</ref> Predviđeno je da se FAM221A i predački gen FAM221B nalaze kod [[prokariot]]a. {| class = "wikitable" style="width: 60%; " | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Naziv [[gen]]a''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Pristupni broj''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Dužina sekvence''' (aa) | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Identitet sekvence sa ljudskim proteinom''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|''Sličnost sekvence sa ljudskim proteinom''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Napomene''' |- |FAM221A |NP_954587.2 |402 |28% |46% |Postoji i u ostalim [[organizmi]]ma |- |} ===Ortolozi=== {| class = "wikitable" style="width: 60%; " | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''[[Rod (biologija)|Rod]] i [[vrsta]]''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Uobičajeno ime''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Divergencija od ljudske loze''' (milioni godina) | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Pristupni broj''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Dužina sekvence''' (aa) | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Identitet sekvence sa ljudskim proteinom''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Sličnost sekvence sa ljudskim proteinom''' |- |''[[majmuni Novog svijeta|Rhinopithecus roxellana]]'' | Zlatni prćastonosi majmun |29,1 |XP_010374448.1 |402 |92% |95% |- |''[[majmuni Novog svijeta|Saimiri boliviensis]]'' |Crnokapi vjeveručasti majmun |43.1 |XP_003943837.1 |402 |92% |93% |- |''[[avetnjaci|Tsuga chinensis]]'' |Kineska verirovka |85,9 |XP_006143215.1 |518 |78% |88% |- |''[[Cavia porcellus]]'' |Zamorac |90,9 |XP_003470749.1 |415 |72% |83% |- |''[[morski sisari|Odobenus rosmarus divergens]]'' |Pacifički morž |97,5 |XP_004392324.1 |398 |72% |81% |- |''[[Orcinus orca]]'' |Kit ubica |97,5 |XP_004271469.1 |410 |70% |78% |- |''[[Felis catus]]'' |Mačka |97,5 |XP_006939339.1 |429 |68% |75% |- |''[[Loxodonta africana]]'' |Afrički savanski slon |105 |XP_003407335.1 |414 |66% |78% |- |''[[kljunar|Ornithorhynchus anatinus]]'' |Kljunar |179,2 |XP_007656406.1 |262 |65% |75% |- |''[[riba|Anolis carolinensis]]'' |Karolinska anola |320,5 |XP_008122390.1 |550 |63% |69% |- |''[[zmija|Thamnophis sirtalis]]'' |Obična baštanska zmija |320,5 |XP_013924342.1 |411 |62% |74% |- |''[[krokodil|Lepisosteus oculatus]]'' |Aligator gar |429,6 |XP_015222126.1 |272 |62% |74% |- |''[[ajkula|Callorhinchus milii]]'' |Australijska duh-ajkula |482,9 |XP_007895354.1 |326 |58% |76% |- |''[[Morski ježevi|Strongylocentrotus purpuratus]]'' |Morski jež |747,8 |XP_781628.1 |409 |57% |73% |- |''[[školjke|Crassostrea gigas]]'' |Pacifička ostriga |847 |EKC20817.1 |420 |56% |70% |- |''[[pljosnate gliste|Clonorchis sinensis]]'' | Kineski jetreni metilj |847 |GAA48218.1 |359 |42% |55% |- |''[[dupljari|Nematostella vectensis]]'' |Zvjezdasta morska sasa |936 |XP_001628705.1 |244 |42% |57% |- |} ===Homologni domeni=== Postoje tri konzervirana domena unutar [[proteinska natporodica|natporodice]] FAM221B: DUF4475 ([[domen nepoznate funkcije|domena nepoznate funkcije]], <ref name="National Center for Biotechnology Information 1">{{cite web | title = NCBI entry on DUF 4475 super family | url = http://www.ncbi.nlm.nih.giv/Structure/cdd/cddsrv.cgi?uid=258890 }}{{Dead link|date=decembar 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> natporodica PRC<ref name="National Center for Biotechnology Information 2">{{cite web | title = NCBI entry on PRCC super family | url = http://www.ncbi.nlm.nih.giv/Structure/cdd/cddsrv.cgi?uid=255852 }}{{Dead link|date=decembar 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> i kaprin-1_C.<ref name="National Center for Biotechnology Information 3">{{cite web | title = NCBI entry on Caprin-1_C | url = http://www.ncbi.nlm.nih.giv/Structure/cdd/cddsrv.cgi?uid=256956 }}{{Dead link|date=decembar 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Domen nepoznate funkcije]] DUF4475 je najkonzerviraniji domen od ova tri. ==Klinički značaj== FAM221B je povezan s mutacijama u [[RNK]] komponenti [[Rnaza]] MRP, koja uzrokuje [[plejotropnost|plejotropnu]] ljudski bolest [[hipoplazija hrskavice-dlake]]. Također, kako pacijenti sa [[akutna limfoblastna leukemija|akutnom limfoblastnom leukemijom]] često nose genetičke promjene u kratkom kraku ljudskog hromozoma 9, FAM221B ima dvije konzistentne nesinonimne varijacije aminokiselina. povezane s bolešću. Kod pacijenata s akutnom limfoblastnom leukemijom, [[histidin]] je zamijenjen [[arginin]]om na poziciji 345, a [[leucin]] je zamijenjen [[fenilalanin]]om na poziciji aminokiselinskoj 277. proteina. ==Reference== {{refspisak}} ==Dopunska literatura== {{refbegin}} * {{cite journal | vauthors = Ridanpää M, van Eenennaam H, Pelin K, etal | title = Mutations in the RNA component of RNase MRP cause a pleiotropic human disease, cartilage-hair hypoplasia | journal = Cell | volume = 104 | issue = 2 | pages = 195–203 | date = 26 Jan 2001 | pmid = 11207361 | doi = 10.1016/S0092-8674(01)00205-7 | s2cid = 13977736 | doi-access = free }} * {{cite journal | vauthors = Strausberg RL, Feingold EA, Grouse LH, Derge JG, etal | title = Generation and initial analysis of more than 15,000 full-length human and mouse cDNA sequences | journal = Proc Natl Acad Sci U S A | volume = 99 | issue = 26 | date = 24 Dec 2002 | pmid = 12477932 | doi = 10.1073/pnas.242603899 | pmc=139241 | pages=16899–16903 | bibcode = 2002PNAS...9916899M | doi-access = free }} * {{cite journal | vauthors = Sarhadi VK, Lahti L, Scheinin I, etal | title = Targeted resequencing of 9p in acute lymphoblastic leukemia yields concordant results with array CGH and reveals novel genomic alterations | journal = Genomics | volume = 102 | issue = 3 | pages = 182–188 | date = 16. 1. 2013 | pmid = 23333812 | doi = 10.1016/j.ygeno.2013.01.001 | doi-access = free }} [[Kategorija:Geni na hromosomu 9]] [[Kategorija:Ljudski proteini]] [[Kategorija:Proteomika]] jg3oxod2ipfzqh1i3dacs9m4myzw0ba Tartu 0 498354 3898680 3804400 2026-06-14T13:30:18Z ~2026-34644-93 182575 Tartu coat of arms. 3898680 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naselje | ime = Tartu | naselje_vrsta = Grad | slika = {{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/2/ |image1 = Tartu kesklinn.jpg |image2 = Heart of Tartu.jpg |image3 = Eesti Rahva Muuseumi peahoone 13.jpg |image4 = Tartu Ülikooli peahoone 2012.jpg |image5 = Tartu Raekoja platsi vaade.jpg }} | slika_opis = Odozgo: Pogled na Tartu sa rijeke [[Emajõgi]], stari grad Tartu, [[Estonski nacionalni muzej]], [[Univerzitet u Tartuu]], [[Raekoja plats|Trg gradske vijećnice]] | nadimak = Glavni grad južne Estonije<ref name="visitsouthestonia">{{cite web|url=https://visitsouthestonia.com/en/destinations/tartu-city/|title=Tartu city|publisher=Visit South Estonia|access-date=24. 2. 2022|archive-date=24. 2. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224095624/https://visitsouthestonia.com/en/destinations/tartu-city/|url-status=dead}}</ref><ref name="ecb">{{cite web|url=https://www.ecb.ee/destination/tartu/|title=Tartu – European Capital of Culture 2024|publisher=Estonian Convention Bureau (ECB)|access-date=24. 2. 2022}}</ref> | moto = ''Heade mõtete linn''<br/>("Grad dobrih misli") | pushpin_karta = Estonija | koordinate = {{Coord|58|23|N|26|43|E|region:EE|display=inline,title}} | podjela_vrsta = Država | podjela_ime = {{ZD|EST}} [[Estonija]] | podjela_vrsta1 = [[Okruzi Estonije|Okrug]] | podjela_ime1 = [[Okrug Tartumaa|Tartu okrug]] | podjela_vrsta2 = [[Općine u Estoniji|Općine]] | podjela_ime2 = [[Tartu (gradska opština)|Tartu]] | uspostavljanje_naslov = Prvo spominjanje | uspostavljanje_datum = ca. 1030. | površina_ukupno = 38.80 | površina_zemlje = 37.9 | površina_vode = 1.3 | nadmorska_visina = 57.2 | stanovništvo_fusnote = <ref name="RV0240">Population of Tartu city as a settlement unit, excluding population of other settlement units of the municipality of Tartu city. [https://andmed.stat.ee/en/stat/RV0240 Population by sex, age and place of residence after the 2017 administrative reform, 1 January]. Statistics Estonia.</ref> | stanovništvo_datum = 2023 | stanovništvo_ukupno = 97435 | stanovništvo_gustoća = auto | vremenska_zona1 = EET | utc_ofset1 = +2 | vremenska_zona1_DST = EEST | utc_ofset1_DST = +3 | poštanski_broj_vrsta = [[Poštanski broj]] | poštanski_broj = 50050 do 51111 | veb-sajt = {{URL|https://tartu.ee/en}}<!-- {{URL|primjer.com}} --> | slika_zastava = Flag of Tartu, Estonia.svg | slika_štit = Tartu coat of arms.svg }} '''Tartu''' je drugi po veličini grad u [[Estonija|Estoniji]] nakon [[Talin]]a. Tartu ima 97.435 stanovnika (popis 2023).<ref name="RV0240"/> Nalazi se 186 kilometara jugoistočno od glavnog grada Talina i 245 kilometara sjeveroistočno od [[Riga|Rige]], [[Latvija]]. Tartu leži na rijeci [[Emajõgi]], koja povezuje dva najveća jezera u Estoniji, jezero [[Võrtsjärv]] i jezero [[Peipus]]. Od početka 13. vijeka do kraja 19. vijeka Tartu je u većem dijelu svijeta bio poznat po svom historijskom imenu '''Dorpat''', koje je imalo više varijanata. Tartu, najveći urbani centar južne Estonije, često se smatra "intelektualnim glavnim gradom" zemlje,<ref name="visitsouthestonia"/><ref name="ecb"/><ref>[http://www.estlandia.de/en/tourism-estonia/cities/tartu.html Tartu – the intellectual centre of Estonia] estlandia.de</ref><ref>Jonathan Bousfield ''The Rough Guide to Estonia, Latvia & Lithuania''. Rough Guides UK. [https://books.google.com/books?id=hXu0BgAAQBAJ&dq=tartu%20intellectual%20centre%20of%20estonia&pg=PA126 Page 126]</ref><ref>Sergey Chernov. [https://themoscowtimes.com/articles/tartu-estonias-intellectual-and-theater-capital-20396 Tartu: Estonia's Intellectual and Theater Capital] [[The Moscow Times]], Dec. 24 2012</ref> posebno zato što je dom najstarijeg i najpoznatijeg [[Univerzitet u Tartuu|univerziteta]] u zemlji (osnovan 1632.).<ref>{{Cite web |url=https://visittartu.com/why-tartu |title=Why Tartu?{{!}}Visit Tartu |access-date=17. 4. 2023 |archive-date=13. 5. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513203331/https://visittartu.com/why-tartu |url-status=dead }}</ref><ref>M. Mets & R. Raudsepp: Baltic Piling. CRC Press, 2013. {{ISBN|9780415643344}}.</ref> U Tartuu se nalazi i [[Vrhovni sud Estonije]], Ministarstvo obrazovanja i istraživanja, [[Estonski nacionalni muzej]] i najstarije pozorište na estonskom jeziku [[Vanemuine]]. U ovom gradu je rodno mjesto muzičkog festivala [[Laulupidu]]. Tartu će biti [[Evropski glavni grad kulture|Evropski glavni grad kulture 2024]].<ref name="ecb"/><ref>[https://www.kul.ee/en/ministry-news-and-contact/international-cooperation-and-european-union/european-capital-culture European Capital of Culture 2024] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230906181814/https://www.kul.ee/en/ministry-news-and-contact/international-cooperation-and-european-union/european-capital-culture |date=6. 9. 2023 }} — Ministry of Culture</ref><ref>[https://www.visitestonia.com/en/why-estonia/tartu-european-capital-of-culture-2024 Tartu – European Capital of Culture 2024] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211019073122/https://www.visitestonia.com/en/why-estonia/tartu-european-capital-of-culture-2024 |date=19. 10. 2021 }} – Visit Estonia</ref><ref>[https://tartu.ee/en/tartu-european-capital-of-culture-2024 Tartu – European Capital of Culture 2024] – Tartu.ee</ref> == Etmologija == Otkako je Estonija postala nezavisna država 1918., ''Tarto'' je bilo jedino ime u službenoj upotrebi, ali tokom historije ovog grada bilo je i raznih naziva za njega u drugim jezicima. Većina njih u konačnici potječe od najranijeg potvrđenog oblika, estonskog ''Tarbatu''. Na [[njemački jezik|njemačkom]], [[švedski jezik|švedskom]] i [[poljski jezik|poljskom]] jeziku grad je bio ponekad nazivan ''Dorpat'' to je trajalo do kraja 20. vijeka, varijanta ''Tarbatu''. Na [[ruski jezik|ruskom]] jeziku grad je bio poznat kao ''Юрьев'' (Jur'jev, po Juriju, krsno ime velikog kneza Jaroslava I Mudrog) i kao ''Derpt'' (Derpt, iz njemačke varijante Dorpata). Na [[latvijski jezik|latvijskom]] jeziku nazivan je varijantom ''Tērbata'', a govornici [[finski jezik|finskog]] koriste toponim ''Tartto''. Tartu leži na rijeci Emajõgi čije ime ema jõgi u prevodu na moderni estonski znači "majka rijeka". == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://tartu.ee Grad Tartu] * [http://www.visittartu.com/?set_lang_id=2 Vebsajt za turizam] * [http://www.ut.ee/en Univerzitet Tartu] * [http://meteo.physic.ut.ee/?lang=en Vrijeme u Tartu] [[Kategorija:Tartu]] [[Kategorija:Gradovi u Estoniji]] 33lirj2jrpl672fmc783xfavhngp4lf Edhem Bičakčić (1884) 0 515020 3898725 3670623 2026-06-15T01:29:55Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898725 wikitext text/x-wiki {{Infokutija politički vođa | ime = Edhem Bičakčić | slika = Edhem Bičakčić.jpg | redoslijed = 9. [[Spisak gradonačelnika Sarajeva|gradonačelnik Sarajeva]] | vrijeme_na_vlasti = 1935. – 1939. | prethodnik = [[Ibrahim Šarić]] | nasljednik = [[Muhamed Zlatar]] | vrijeme_na_vlasti2 = 1928. – 1929. | prethodnik2 = [[Ibrahim Hadžiomerović]] | nasljednik2 = [[Asim-beg Mutevelić]] | datum_rođenja = {{Datum rođenja |1884|5|3}} | mjesto_rođenja = [[Sarajevo]], [[Austro-Ugarska]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|1941|12|31|1884|05|03}} | mjesto_smrti = [[Sarajevo]], [[Kraljevina Jugoslavija]] | puno_ime = | nacionalnost = | etnicitet = | politička_stranka = [[Jugoslavenska muslimanska organizacija]] | supruga = Razija | djeca = | obrazovanje = | vjera = | potpis = | veb-sajt = }} '''Edhem Bičakčić''' (3. maja 1884. – 31. decembra 1941.) bio je [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] [[političar]] koji je postao jedini [[Spisak gradonačelnika Sarajeva|gradonačelnik Sarajeva]] koji je služio dva neuzastopna mandata, prvo od 1928. do 1929, zatim ponovo od 1935. do 1939. Bio je blizak saradnik [[Mehmed Spaho|Mehmeda Spahe]] i član [[Jugoslavenska muslimanska organizacija|Jugoslovenske muslimanske organizacije]]. Bičakčić je iznenada preminuo od srčanog udara, u 57. godini života. == Rani život i porodica == Rođen je 3. maja 1884. u [[Sarajevo|Sarajevu]], [[Austro-Ugarska]], u bošnjačkoj trgovačkoj porodici. Njegov amidža [[Salih Bičakčić]] bio je osmanski državnik i jedan od vođa otpora Austro-Ugarskoj. Zbog umiješanosti u otpor, Edhemov amidža je suđen pred vojnim sudom generala Josipa Filipovića, a na kraju je oslobođen zbog nedostatka dokaza.<ref>{{cite web|url=http://kliker.info/edhem-bicakcic-kriza-trese-a-stigao-i-cirkus-columbia/|title=KRIZA TRESE, A STIGAO I CIRKUS COLUMBIA|publisher=Kliker|date=25 June 2012|access-date=11 April 2015}}</ref> Nakon oslobađajuće presude, Salih se vratio u Sarajevo gdje je sa svojim bratom, Edhemovim ocem, osnovao nekoliko banaka u Bosni i Hercegovini. U mladosti je radio na izgradnji male hidroelektrane na Hridu, na obali Miljacke.<ref>{{cite web|url=http://www.oslobodjenje.ba/intervju/kriza-trese-a-stigao-i-cirkus-columbia- |title=Intervju: Kriza trese, a stigao i cirkus Columbia |publisher=Oslobođenje |date=25 June 2012 |access-date=13 April 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064716/http://www.oslobodjenje.ba/intervju/kriza-trese-a-stigao-i-cirkus-columbia- |archive-date=4 March 2016 }}</ref> == Prvi svjetski rat == [[CBS News]] i [[Associated Press]] izvijestili su 2010. da je razglednicu koju je Bičakčić poslao, datiranu 13. juna 1915, otkrio penzionisani zlatar koji ju je kupio na sajmu antikviteta u [[Long Beach]]u u [[Kalifornija|Kaliforniji]].<ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/news/postcard-reaches-soldiers-family-after-95-years/|title=Postcard Reaches Soldier's Family After 95 Years|work=CBS News|date=18 June 2010|access-date=11 April 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/511/Zanimljivosti/726070/Razglednica+stigla+u+Sarajevo+posle+95+godina.html|title=Razglednica stigla u Sarajevo posle 95 godina|publisher=RTS|date=19 June 2010|access-date=11 April 2015}}</ref> Bičakčić je poslao crno-bijelu fotografiju kao razglednicu svojoj supruzi Raziji, roditeljima i kćerkama Zekiji i Čamki dok je bio na službi u [[Mađarska|Mađarskoj]] tokom Prvog svjetskog rata iz grada [[Villány]].<ref>{{cite web|url=http://www.24sata.hr/cudne-vijesti/razglednica-je-do-sarajeva-putovala-dugih-95-godina-178511|title=Razglednica je do Sarajeva putovala dugih 95 godina|publisher=24 sata|date=20 June 2010|access-date=11 April 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.balkaninsight.com/en/article/wwi-postcard-reaches-bosnia-after-century-of-traveling-around-the-globe|title=WWI Postcard Reaches Bosnia After Century of Traveling Around the Globe|publisher=Balkan Insight|date=18 June 2010|access-date=11 April 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.blic.rs/Vesti/Svet/194618/Razglednica-stigla-na-odrediste-posle-95-godina|title=Razglednica stigla na odredište posle 95 godina|publisher=Blic|date=19 June 2010|access-date=11 April 2015}}</ref> Bosansko-američki zlatar koji je otkrio razglednicu nakon 95 godina, bio je u posjeti rodnom Sarajevu u junu 2010. kada je slučajno sreo Bičakčićevog unuka dok je razgledao lokalnu antikvarnicu u centru Sarajeva.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/7839125/First-World-War-Bosnian-postcard-finally-reaches-family.html|title=First World War Bosnian postcard finally reaches family|publisher=Telegraph|date=18 June 2010|access-date=11 April 2015}}</ref> Budući da je unuk imao isto prezime kao Edhem Bičakčić, zlatar je razglednicu poklonio unuku, koji je na fotografiji odmah prepoznao svog djeda.<ref>{{cite web|url=http://www.klix.ba/magazin/zanimljivosti/pismo-bosanskog-vojnika-nakon-95-godina-stiglo-na-adresu/100619002|title=Pismo bosanskog vojnika nakon 95 godina stiglo na adresu|publisher=Klix|date=19 June 2010|access-date=11 April 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.vesti-online.com/Vesti/Tema-dana/62168/Ratno-pismo-stiglo-u-Sarajevo-posle-95-godina|title=Ratno pismo stiglo u Sarajevo posle 95 godina|publisher=Vesti|date=21 June 2010|access-date=11 April 2015|archive-date=4. 3. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304120045/http://www.vesti-online.com/Vesti/Tema-dana/62168/Ratno-pismo-stiglo-u-Sarajevo-posle-95-godina|url-status=dead}}</ref> ==Reference== {{Refspisak}} ==Vanjski linkovi== *{{Commonscat-inline|Edhem Bičakčić}} {{startna kutija}} {{s-off}} {{s-bef|prije=[[Ibrahim Hadžiomerović]]}} {{s-ttl|naslov=[[Spisak gradonačelnika Sarajeva|Gradonačelnik Sarajeva]]|godine=1928–1929.}} {{s-aft|poslije=[[Asim-beg Mutevelić]]}} {{s-end}} {{startna kutija}} {{s-off}} {{s-bef|prije=[[Ibrahim Šarić]]}} {{s-ttl|naslov=[[Spisak gradonačelnika Sarajeva|Gradonačelnik Sarajeva]]|godine=1935–1939.}} {{s-aft|poslije=[[Muhamed Zlatar]]}} {{s-end}} {{Gradonačelnici Sarajeva}} {{DEFAULTSORT:Bičakčić, Edhem}} [[Kategorija:Rođeni 1844.]] [[Kategorija:Umrli 1941.]] [[Kategorija:Biografije, Sarajevo]] [[Kategorija:Gradonačelnici Sarajeva]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački političari]] [[Kategorija:Jugoslavenski političari]] jg3ih8ouyf6xgvq9azfgcre6j9p3lrg Premier League 2025/2026. 0 521900 3898696 3890403 2026-06-14T18:27:55Z Topnik95 56539 /* Godišnje nagrade */ 3898696 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sezona nogometne lige | takmičenje = [[Premijer liga Engleske]] | sezona = 2025/2026. | slika = 1 arsenal crystal palace epl champions 2026.jpg | pobjednici = [[Arsenal FC|Arsenal]]<br>4. titula Premijer lige<br>14. [[Pobjednici Premijer lige Engleske|titula prvaka Engleske]] | ispao = [[West Ham United FC|West Ham United]]<br>[[Burnley FC|Burnley]]<br>[[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]] | najbolji_strijelac = [[Erling Haaland]] [[Manchester City FC|(MCI)]]<br>(27 golova) | najbolji_igrač = | kontinentalni_kup1 = [[UEFA Liga prvaka 2026/2027.|Liga prvaka]] | kontinentalni_kup1 kvalifikovani = Arsenal<br>[[Manchester City FC|Manchester City]]<br>[[Manchester United FC|Manchester United]]<br>[[Aston Villa FC|Aston Villa]]<br>[[Liverpool FC|Liverpool]] | kontinentalni_kup2 = [[UEFA Evropska liga 2026/2027.|Evropska liga]] | kontinentalni_kup2 kvalifikovani = [[AFC Bournemouth|Bournemouth]]<br>[[Sunderland AFC|Sunderland]] | kontinentalni_kup3 = [[UEFA Konferencijska liga 2026/2027.|Konferencijska liga]] | kontinentalni_kup3 kvalifikovani = [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] | najveća_domaća_pobjeda = {{nowrap|[[Arsenal FC|Arsenal]] 5–0 [[Leeds United FC|Leeds United]]<br>{{small|(23. august 2025)}}}} | najveća_gostujuća_pobjeda = {{nowrap|[[Sunderland AFC|Sunderland]] 0–5 [[Nottingham Forest FC|Nottingham Forest]]}}<br>{{small|(24. april 2026)}} | najviše_golova = [[Fulham FC|Fulham]] 4–5 Manchester City<br>{{small|(2. decembar 2025)}} | utakmice = 380 | ukupno_golova = 1045 | najduže_pobjede = 8 utakmica<br>Aston Villa | najduže_porazi = 11 utakmica<br>Wolverhampton Wanderers | najduže_neporažen = 18 utakmica<br>Bournemouth | najduži_niz_bez_pobjede = 19 utakmica<br>Wolverhampton Wanderers | najveća_posjećenost = 74.257<br>{{nowrap|Manchester United 3–2 Burnley}}<br>{{small|(30. august 2025)}} | najmanja_posjećenost = 10.762<br>{{nowrap|[[AFC Bournemouth|Bournemouth]] 1–1 Burnley}}<br>{{small|(20. decembar 2025)}} | ukupno_gledalaca = {{formatnum:{{#expr: <!--Matchweek 1--> + 60315 + 42526 + 31478 + 46233 + 61077 + 31118 + 39678 + 29949 + 73475 + 36820 <!--Matchweek 2--> + 62462 + 51785 + 11070 + 16838 + 21285 + 60110 + 24876 + 51759 + 27512 + 52230 <!--Matchweek 3--> + 39745 + 74257 + 46267 + 61250 + 30271 + 36727 + 31485 + 30215 + 60455 + 41036 <!--Matchweek 4--> + 60167 + 11167 + 25154 + 52114 + 27327 + 52145 + 62459 + 16795 + 21678 + 52534<!--Matchweek 5--> + 60342 + 31488 + 21475 + 62455 + 30807 + 74124 + 26113 + 11212 + 46261 + 60161 <!--Matchweek 6--> + 17193 + 39597 + 25118 + 36574 + 52427 + 30226 + 60537 + 40350 + 52199 + 51890 <!--Matchweek 7--> + 11165 + 36703 + 60181 + 74004 + 39767 + 40308 + 51770 + 52189 + 29504 + 17140 <!--Matchweek 8--> + 30495 + 31620 + 21646 + 25125 + 52498 + 46578 + 27736 + 61291 + 60337 + 62452 <!--Matchweek 9--> + 36788 + 39489 + 52152 + 73987 + 17214 + 11204 + 60103 + 41988 + 29116 + 52501 <!--Matchweek 10--> + 31512 + 21538 + 25083 + 26413 + 30778 + 61202 + 60407 + 62441 + 52387 + 41476 <!--Matchweek 11--> + 61210 + 52491 + 62449 + 46799 + 39467 + 40792 + 17207 + 24326 + 30708 + 52511 <!--Matchweek 12--> + 21499 + 11216 + 31358 + 27560 + 60419 + 29976 + 52181 + 36819 + 60345 + 74158 <!--Matchweek 13--> + 17176 + 52483 + 46973 + 52244 + 60546 + 25189 + 42139 + 30522 + 62469 + 39820 <!--Matchweek 14--> + 11161 + 26700 + 52007 + 60110 + 31180 + 19365 + 28646 + 36767 + 60414 + 73938 <!--Matchweek 15--> + 42888 + 11240 + 52501 + 52436 + 52041 + 60759 + 36842 + 31293 + 27283 + 30338 <!--Matchweek 16--> + 39552 + 60429 + 19739 + 60242 + 25166 + 30579 + 47158 + 62447 + 17159 + 73951 <!--Matchweek 17--> + 52226 + 10762 + 31426 + 52454 + 27622 + 61138 + 52513 + 36334 + 43157 + 27136 <!--Matchweek 18--> + 73996 + 30778 + 60209 + 17152 + 21637 + 60466 + 62464 + 39765 + 46675 + 25186 <!--Matchweek 19--> + 21020 + 39622 + 30617 + 62438 + 60279 + 73941 + 25111 + 60343 + 17141 + 46920 <!--Matchweek 20--> + 43039 + 31373 + 29874 + 11240 + 36909 + 52514 + 51979 + 60877 + 27547 + 52503 <!--Matchweek 21--> + 62429 + 11212 + 17016 + 24841 + 51768 + 26990 + 51728 + 21047 + 51176 + 60258 <!--Matchweek 22--> + 74004 + 39704 + 36300 + 60431 + 47257 + 60857 + 30729 + 29751 + 42770 + 30172 <!--Matchweek 23--> + 62456 + 21618 + 27239 + 52469 + 11260 + 17134 + 25163 + 52134 + 60296 + 51979 <!--Matchweek 24--> + 31419 + 36858 + 30161 + 39430 + 60416 + 41415 + 73895 + 30334 + 61337 + 46370 <!--Matchweek 25--> + 36835 + 73985 + 11248 + 60312 + 21273 + 27155 + 29762 + 52032 + 31179 + 60336 <!--Matchweek 26--> + 39253 + 50196 + 59773 + 62473 + 39495 + 50717 + 29921 + 23267 + 47159 + 17224 <!--Matchweek 27--> + 43048 + 17163 + 39603 + 62437 + 52187 + 24547 + 30737 + 47222 + 61439 + 52326 <!--Matchweek 28--> + 30197 + 11240 + 20069 + 60425 + 52514 + 36838 + 31427 + 27439 + 73934 + 60296 <!--Matchweek 29--> + 11108 + 51959 + 36713 + 30247 + 42084 + 31575 + 27191 + 51965 + 52184 + 60213 <!--Matchweek 30--> + 20281 + 45497 + 60176 + 39587 + 62459 + 25155 + 73997 + 30013 + 60386 + 17155 <!--Matchweek 31--> + 29843 + 11250 + 31680 + 27323 + 52547 + 36386 + 52253 + 42130 + 61519 + 51738 <!--Matchweek 32--> + 62457 + 60210 + 17220 + 20408 + 60401 + 25141 + 30591 + 47010 + 39552 + 74018 <!--Matchweek 33--> + 17171 + 36840 + 52109 + 61167 + 39733 + 42599 + 52585 + 29458 + 52523 + 24974 <!--Matchweek 34--> + 31220 + 21259 + 11226 + 47047 + 27606 + 60314 + 62454 + 31253 + 60204 + 73773 <!--Matchweek 35--> + 36265 + 17194 + 52099 + 29632 + 60196 + 11122 + 74027 + 42767 + 39605 + 52257 <!--Matchweek 36--> + 60429 + 31587 + 27626 + 47233 + 52489 + 21196 + 24958 + 30691 + 60429 + 61048 <!--Matchweek 37--> + 43033 + 74015 + 17213 + 52590 + 36880 + 28709 + 52206 + 60274 + 11218 + 39463 <!--Matchweek 38--> + 31729 + 21057 + 0 + 27442 + 60325 + 60332 + 30741 + 0 + 0 + 62471 }}}} | prosječna_posjećenost = {{formatnum:{{#expr:((15686638/377) round 0)}}}} | prethodna_sezona = [[Premier League 2024/2025.|2024/2025.]] | sljedeća_sezona = [[Premier League 2026/2027.|2026/2027.]] }} '''Premier League 2025/2026.''' je bila 34. sezona [[Premijer liga Engleske|Premijer lige]] i 127. sezona najviše engleske lige. Raspored utakmica bio je objavljen 18. juna 2025. u 10:00 sati.<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/news/4171848|title=Dates for 2025/26 Premier League season confirmed|date=22. 11. 2024|website=PremierLeague.com|publisher=Premier League|archive-url=https://web.archive.org/web/20241126195919/https://www.premierleague.com/news/4171848|archive-date=26. 11. 2024|access-date=4. 6. 2025}}</ref> Ovo je bila prva puna sezona u kojoj se koristio poluautomatska tehnologija ofsajda, nakon što je uvedena tijekom prethodne sezone, 12. aprila 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/news/4256036|title=Semi-automated offside technology: What you need to know|date=12. 4. 2025|website=PremierLeague.com|publisher=Premier League|access-date=4. 6. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/news/4273447|title=Semi-automated offside technology to be introduced in Matchdays 32|date=1. 4. 2025|website=PremierLeague.com|publisher=Premier League|access-date=4. 6. 2025}}</ref> Sezona 2025/2026. sastojala se od 33 vikend runde i pet utakmica sredinom sedmice. [[Puma (kompanija)|Puma]] je zamijenila [[Nike, Inc.|Nike]] kao službeni dobavljač lopti za utakmice.<ref>{{Cite web|url=https://about.puma.com/en/newsroom/corporate-news/2025/17-03-2025-puma-becomes-official-partner-premier-league|title=PUMA Becomes Official Partner Of The Premier League|last=Haidarovic|first=Luke|publisher=[[Puma (kompanija)|Puma]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250318082444/https://about.puma.com/en/newsroom/corporate-news/2025/17-03-2025-puma-becomes-official-partner-premier-league|archive-date=18. 3. 2025|access-date=4. 6. 2025}}</ref><ref>{{Cite news|last=Onyeagwara|first=Nnamdi|date=17. 3. 2025|title=Premier League announces Puma as new ball supplier from 2025-26, replacing Nike|url=https://www.nytimes.com/athletic/6209235/2025/03/17/premier-league-puma-nike-ball/|archive-url=https://web.archive.org/web/20250317140522/https://www.nytimes.com/athletic/6209235/2025/03/17/premier-league-puma-nike-ball/|archive-date=17. 3. 2025|access-date=4. 6. 2025|work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/44289813/puma-supply-premier-league-matchballs-2025-26-season|title=Puma to supply PL match balls from 2025-26|date=17. 3. 2025|website=ESPN.com|access-date=4. 6. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/news/4267050|title=Premier League and PUMA announce official partnership|website=PremierLeague.com|publisher=Premier League|access-date=4. 6. 2025}}</ref> [[Liverpool FC|Liverpool]] je bio branitelj naslova, osvojivši svoj drugi naslov Premijer lige i ukupno 20. naslov engleskog prvaka u prethodnoj sezoni. [[Arsenal FC|Arsenal]] je osvojio svoj četvrti naslov prvaka Premijer lige i 14. engleski naslov s jednom utakmicom prije kraja sezone, prekinuvši 22-godišnju sušu u Premijer ligi od [[Premier League 2003/2004.|2004]]. godine, nakon što je [[Manchester City FC|Manchester City]] remizirao 1-1 u gostima protiv [[AFC Bournemouth|Bournemoutha]] 19. maja 2026.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11670/13545591/arsenal-win-premier-league-mikel-artetas-side-end-22-year-wait-for-title|title=Arsenal win Premier League: Mikel Arteta's side end 22-year wait for title|website=Sky Sports|language=en|access-date=25. 5. 2026}}</ref> Ovo je bila prva sezona u kojoj se odigrao [[derbi sjeveroistočne Engleske]] još od [[Premier League 2015/2016.|sezone 2015/2016]], nakon što je [[Sunderland AFC|Sunderland]] plasirao svoju ekipu iz [[EFL Championship|Championshipa]] putem doigravanja. == Ekipe == U ligi se natječe dvadeset ekipa – sedamnaest najboljih ekipa iz prethodne sezone i tri ekipe koje su prošle u viši rang iz [[EFL Championship|Championshipa]]. Promovirane ekipe su [[Leeds United FC|Leeds United]], [[Burnley FC|Burnley]] i [[Sunderland AFC|Sunderland]], koje se vraćaju u najvišu ligu nakon dvije, jedne, odnosno osam godina izbivanja. Zamijenili su [[Leicester City FC|Leicester City]], [[Ipswich Town FC|Ipswich Town]] i [[Southampton FC|Southampton]], koji su svi ispali nakon samo jedne sezone u najvišoj ligi. Ovo je bila druga sezona zaredom i tek treći put u historiji engleske najviše lige, gdje su sve tri promovirane ekipe ispale nakon samo jedne sezone.<ref name="opta-relegation">{{Cite web|url=https://theanalyst.com/2025/04/premier-league-promoted-sides-relegation-championship|title=The Three Promoted Premier League Sides Will Be Relegated Again - This Never Used to Happen|last=Tweedale|first=Ali|date=26. 4. 2025|website=Opta Analyst|access-date=4. 6. 2025}}</ref> === Stadioni i lokacije === {{location map+ |Engleska|width=440 |float=right |caption=Lokacije klubova Premijer lige 2025/26 |places= {{location map~ |Engleska|lat=51.5155 |long=-0.1275 |label_size=80|label=London |mark=Blue pog.svg|position=left}} {{location map~ |Engleska|lat=52.509112 |long=-1.884783 |label_size=80|label=[[Aston Villa FC|Aston Villa]]|position=right}} {{location map~ |Engleska|lat=50.7192 |long=-1.8808 |label_size=80|label=[[AFC Bournemouth|Bournemouth]]|position=left}} {{location map~ |Engleska|lat=50.861551 |long=-0.083624 |label_size=80|label=[[Brighton & Hove Albion FC|{{nowrap|Brighton & <br>Hove Albion}}]]|position=bottom}} {{location map~ |Engleska|lat=53.789 |long=-2.248 |label_size=80|label=[[Burnley FC|Burnley]]|position=top}} {{location map~ |Engleska|lat=53.438846 |long=-2.966285 |label_size=80|label=[[Everton FC|Everton]]|position=top}} {{location map~ |Engleska|lat=53.7778 |long=-1.5722 |label_size=80|label=[[Leeds United FC|{{nowrap|Leeds United}}]]|position=right}} {{location map~ |Engleska|lat=53.430845 |long=-2.960823 |label_size=80|label=[[Liverpool FC|Liverpool]]|position=left}} {{location map~ |Engleska|lat=53.483056 |long=-2.200278 |label_size=80|label=[[Manchester City FC|{{nowrap|Manchester City}}]]|position=right-->}} {{location map~ |Engleska|lat=53.463056 |long=-2.291389 |label_size=80|label=[[Manchester United FC|{{nowrap|Manchester United}}]]|position=bottom}} {{location map~ |Engleska|lat=54.9756 |long=-1.6017|label_size=80|label=[[Newcastle United FC|{{nowrap|Newcastle United}}]]|position=left}} {{location map~ |Engleska|lat=52.9399 |long=-1.1329 |label_size=80|label=[[Nottingham Forest FC|{{nowrap|Nottingham Forest}}]]|position=right}} {{location map~ |Engleska |lat=54.9146 |long=-1.3884 |label_size=80|label=[[Sunderland AFC|Sunderland]]|position=bottom}} {{location map~ |Engleska |lat=52.590225 |long=-2.130389 |label_size=80|label=[[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]]|position=left}} <!--DISPLAY OF LONDON TEAMS IN UPPER RIGHT CORNER--> {{location map~ |Engleska|mark=TransparentPlaceholder.png |marksize=1 |lat=55.7 |long=-.7|label_size=80|label='''{{nowrap|[[Nogomet u Londonu|Londonske]] ekipe:}}'''<br/> [[Arsenal FC|Arsenal]]<br/> [[Brentford FC|Brentford]]<br/> [[Chelsea FC|Chelsea]]<br/> [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]]<br/> [[Fulham FC|Fulham]]<br/> {{nowrap|[[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]]}}<br/> [[West Ham United FC|West Ham United]] }} |position=right}} :'' Napomena: Lista je poredana abecednim redom.'' {| class="wikitable sortable" !Ekipa !Lokacija !Stadion !Kapacitet |- |[[Arsenal FC|Arsenal]] | data-sort-value="London Holloway" |[[London]] {{small|([[Holloway, London|Holloway]])}} |[[Stadion Emirates|Emirates]] |style="text-align:center"|60.704 |- |[[Aston Villa FC|Aston Villa]] | data-sort-value="Birmingham" |[[Birmingham]] |[[Villa Park]] |style="text-align:center"|42.918 |- |[[AFC Bournemouth|Bournemouth]] |[[Bournemouth]] |[[Dean Court|Vitality Stadium]] |style="text-align:center"|11.307 |- |[[Brentford FC|Brentford]] | data-sort-value="London Brentford" |London {{small|([[Brentford]])}} |[[Stadion Brentford Community|Gtech Community]] |style="text-align:center"|17.250 |- |[[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] |[[Falmer]] |[[Stadion Falmer|Stadion American Express]] |style="text-align:center"|31.876 |- |[[Burnley FC|Burnley]] |[[Burnley]] |[[Turf Moor]] |style="text-align:center"|21.944 |- |[[Chelsea FC|Chelsea]] | data-sort-value="London Fulham" |London {{small|([[Fulham]])}} |[[Stamford Bridge (stadion)|Stamford Bridge]] |style="text-align:center"|40.173 |- |[[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] |London {{small|([[Selhurst]])}} |[[Selhurst Park]] |style="text-align:center"|25.194 |- |[[Everton FC|Everton]] | data-sort-value="Liverpool Vauxhall" |[[Liverpool]] {{small|([[Vauxhall, Liverpool|Vauxhall]])}} |[[Stadion Everton|Stadion Hill Dickinson]] |style="text-align:center"|52.888 |- |[[Fulham FC|Fulham]] | data-sort-value="London Fulham" |London {{small|(Fulham)}} |[[Craven Cottage]] |style="text-align:center"|29.589 |- |[[Leeds United FC|Leeds United]] |[[Leeds]] |[[Elland Road]] |style="text-align:center"|37.645 |- |[[Liverpool FC|Liverpool]] | data-sort-value="Liverpool Anfield" |Liverpool {{small|([[Anfield (suburb)|Anfield]])}} |[[Anfield]] | style="text-align:center" |61.276 |- |[[Manchester City FC|Manchester City]] | data-sort-value="Manchester Bradford" |[[Manchester]] {{small|([[Bradford, Manchester|Bradford]])}} |[[Gradski stadion u Manchesteru|Etihad]] |style="text-align:center"|52.900 |- |[[Manchester United FC|Manchester United]] | data-sort-value="Manchester Old Trafford" |[[Manchester]] {{small|([[Stretford]])}} |[[Old Trafford]] |style="text-align:center"|74.197 |- |[[Newcastle United FC|Newcastle United]] | data-sort-value="Newcastle upon Tyne" |[[Newcastle na Tyneu]] |[[St James' Park]] |style="text-align:center"|52.258 |- |[[Nottingham Forest FC|Nottingham Forest]] | data-sort-value="West Bridgford" |[[West Bridgford]] |[[City Ground]] |style="text-align:center"|30.404 |- | [[Sunderland AFC|Sunderland]] | data-sort-value="Sunderland" |[[Sunderland]] | [[Stadium of Light]] | align="center" |49.000 |- |[[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] | data-sort-value="London Tottenham" |London {{small|([[Tottenham]])}} |[[Stadion Tottenham Hotspur]] |style="text-align:center"|62.850 |- |[[West Ham United FC|West Ham United]] | data-sort-value="London Stratford" |London {{small|([[Stratford, London|Stratford]])}} |[[Stadion London]] |style="text-align:center"|62.500 |- |[[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]] | data-sort-value="Wolverhampton" |[[Wolverhampton]] |[[Stadion Molineux]] |style="text-align:center"|31.750 |} Ovo je prva sezona koju [[Everton FC|Everton]] igra na svom novom stadionu, [[Stadion Everton|Hill Dickinson Stadionu]], nakon preseljenja s [[Goodison Park]]a.<ref>{{Cite web|url=https://www.evertonstadium.com/season2526|title=Season 2025/26|website=www.evertonstadium.com|access-date=4. 6. 2025}}</ref> === Osoblje i oprema === {| class="wikitable sortable" !Ekipa !Menadžer !Kapiten !Proizvođač dresa !Sponzor (na prsima) !Sponzor (na rukavima) |- |Arsenal |data-sort-value="Tyler, Mikel"|{{flagicon|ESP}} [[Mikel Arteta]] |data-sort-value="Odegaard, Martin"|{{flagicon|NOR}} [[Martin Ødegaard]]<ref>{{cite press release|title=Martin Odegaard named captain|url=https://www.arsenal.com/news/martin-odegaard-named-captain|date=30. 7. 2022|access-date=24. 9. 2023|publisher=Arsenal Football Club|location=London}}</ref> |[[Adidas]]<ref>{{cite press release|date=1. 7. 2019|title=Adidas and Arsenal launch new partnership|publisher=Adidas|location=Herzogenaurach|url=https://news.adidas.com/football/adidas-and-arsenal-launch-new-partnership-with-2019-20-home-kit/s/a792ee1b-7f39-4f66-a095-a689e151ec5b|url-status=live|access-date=1. 7. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221090612/https://news.adidas.com/fooTBAll/adidas-and-arsenal-launch-new-partnership-with-2019-20-home-kit/s/a792ee1b-7f39-4f66-a095-a689e151ec5b|archive-date=21. 2. 2020}}</ref> |[[Emirates (aviokompanija)|Emirates]]<ref>{{cite press release|date=19. 2. 2018|title=Emirates and Arsenal Renew Sponsorship Deal|website=|publisher=Emirates|publication-place=London|url=https://www.emirates.com/media-centre/emirates-and-arsenal-renew-sponsorship-deal|url-status=live|access-date=24. 2. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20210714222642/https://www.emirates.com/media-centre/emirates-and-arsenal-renew-sponsorship-deal|archive-date=14. 7. 2021}}</ref> |[[Rwanda Development Board|Visit Rwanda]]<ref>{{cite press release|date=23. 5. 2018|title=Arsenal partner with 'Visit Rwanda'|publisher=Arsenal Football Club|location=London|url=https://www.arsenal.com/news/club-welcomes-visit-rwanda-new-partner|url-status=live|access-date=23. 5. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210802014646/https://www.arsenal.com/news/club-welcomes-visit-rwanda-new-partner|archive-date=2. 8. 2021}}</ref> |- |Aston Villa |data-sort-value="Emery, Unai"|{{flagicon|ESP}} [[Unai Emery]] |data-sort-value="McGinn, John"|{{flagicon|SCO}} [[John McGinn]]<ref>{{cite press release|title=McGinn named Aston Villa captain|url=https://www.avfc.co.uk/news/2022/july/27/mcginn-named-aston-villa-captain/|date=27. 7. 2022|access-date=24. 9. 2023|publisher=Aston Villa Football Club|location=Birmingham}}</ref> |[[Adidas]]<ref>{{cite news|title=Aston Villa land Adidas kit deal as Castore agreement ends after player complaints|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2024/01/09/aston-villa-kit-shirt-adidas-deal-castore-sawiris-emery/|newspaper=The Telegraph|location=Birmingham|date=9. 1. 2024|access-date=21. 4. 2024|last1=Wallace|first1=Sam}}</ref> |Betano<ref>{{cite press release|date=22. 4. 2024|title=Aston Villa and Betano announce Principal Partnership|url=https://www.avfc.co.uk/news/2024/april/22/aston-villa-and-betano-announce-principal-partnership-/|access-date=22. 4. 2024|publisher=Aston Villa Football Club|location=Birmingham}}</ref> |Trade Nation<ref>{{Cite press release|date=28. 5. 2024|title=Aston Villa renews partnership with Trade Nation|url=https://www.avfc.co.uk/news/2024/may/28/aston-villa-renews-partnership-with-trade-nation/|access-date=29. 5. 2024|location=Birmingham|publisher=Aston Villa Football Club}}</ref> |- |Bournemouth |{{flagicon|ESP}} [[Andoni Iraola]] |{{flagicon|ENG}} [[Adam Smith (nogometaš, rođen 1991)|Adam Smith]]<ref>{{cite news|last=Smith|first=Alexander|date=3. 9. 2024|title=Andoni Iraola on Adam Smith and Lewis Cook as AFC Bournemouth captains|url=https://www.bournemouthecho.co.uk/sport/24557213.andoni-iraola-adam-smith-lewis-cook-afc-bournemouth-captains/#:~:text=While%20Lewis%20Cook%20captained%20Bournemouth,our%20captain%20is%20Adam%20Smith.|access-date=3. 9. 2024|newspaper=Daily Echo|publisher=[[Newsquest]]|location=[[Bournemouth]]}}</ref> |[[Umbro]]<ref>{{cite press release|title=AFC Bournemouth sign new Umbro deal|date=9. 7. 2021|publisher=A.F.C. Bournemouth|location=[[Bournemouth]]|url=https://www.afcb.co.uk/news/club-news/afc-bournemouth-sign-new-umbro-deal/|access-date=4. 1. 2023|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220903121434/https://www.afcb.co.uk/news/club-news/afc-bournemouth-sign-new-umbro-deal/|archive-date=3. 9. 2022}}</ref> |Las Vegas<ref name="TGPEurope">>{{Cite press release|title=TGP Europe leaves GB market following Commission investigation|date=16. 5. 2025|publisher=UK Gambling Comission|location=London|url=https://www.gamblingcommission.gov.uk/news/article/tgp-europe-leaves-gb-market-following-commission-investigation|access-date=16. 5. 2025}}</ref> |LEOS International<ref>{{Cite press release|title=Club Signs A Two-year Partnership With LEOS International|date=24. 7. 2024|publisher=A.F.C. Bournemouth|location=Bournemouth|url=https://www.afcb.co.uk/news/2024/july/24/afc-bournemouth-signs-a-two-year-partnership-with-leos-international/|access-date=25. 7. 2024}}</ref> |- |Brentford |data-sort-value="Frank, Thomas"|{{ZD|IRS}} [[Keith Andrews (nogometaš)|Keith Andrews]] |data-sort-value="Norgaard, Christian"|{{flagicon|DEN}} [[Christian Nørgaard]]<ref>{{cite news|last=Harris|first=Jay|title=Bryan Mbeumo can be a 'key player' for Brentford in Ivan Toney's absence|url=https://theathletic.com/4538272/2023/05/21/bryan-mbeumo-brentford-leader-toney/|access-date=6. 6. 2023|work=[[The Athletic]]|location=[[London]]|publisher=[[The New York Times]]}}</ref> |[[Joma]]<ref>{{Cite web|url=https://www.brentfordfc.com/en/news/article/club-news-brentford-announce-joma-as-new-official-kit-partner|title=Brentford announce Joma as new official kit partner {{!}} Brentford FC|website=www.brentfordfc.com|access-date=22. 5. 2025}}</ref> |[[Hollywoodbets]]<ref>{{cite press release|date=29. 6. 2020|title=Brentford announce Hollywoodbets as new principal sponsor|publisher=Brentford Football Club|location=London|access-date=16. 7. 2021|url=https://www.brentfordfc.com/news/2021/july/brentford-announce-hollywoodbets-as-new-principal-partner/|archive-date=16. 7. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716162004/https://www.brentfordfc.com/news/2021/july/brentford-announce-hollywoodbets-as-new-principal-partner/|url-status=live}}</ref> |[[PensionBee]]<ref>{{cite press release|date=4. 7. 2023|title=PensionBee strengthens partnership with Brentford in new two-year enhanced deal|publisher=Brentford Football Club|location=London|access-date=13. 8. 2023|url=https://www.brentfordfc.com/en/news/video/club-news-pensionbee-partners-with-brentford-new-two-year-deal|archive-date=13. 8. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813175638/https://www.brentfordfc.com/en/news/video/club-news-pensionbee-partners-with-brentford-new-two-year-deal|url-status=live}}</ref> |- |Brighton & Hove Albion |data-sort-value="Hurzeler, Fabian"|{{flagicon|GER}} [[Fabian Hürzeler]] |data-sort-value="Dunk, Lewis"|{{flagicon|ENG}} [[Lewis Dunk]]<ref>{{cite press release|title=Dunk named as new skipper|url=https://www.brightonandhovealbion.com/news/1304468/dunk-named-as-new-skipper|date=9. 8. 2019|access-date=24. 9. 2023|publisher=Brighton & Hove Albion Football Club|location=[[Brighton]]|archive-date=19. 1. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240119172400/https://www.brightonandhovealbion.com/news/1304468/dunk-named-as-new-skipper|url-status=dead}}</ref> |[[Nike, Inc.|Nike]]<ref name="BrightonKitDeal">{{cite press release|title=New kit partnership with Nike|url=http://www.seagulls.co.uk/news/article/brighton-and-hove-albion-announce-new-kit-partnership-with-nike-1432659.aspx/|publisher=Brighton & Hove Albion Football Club|location=[[Brighton]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606234056/http://www.seagulls.co.uk/news/article/brighton-and-hove-albion-announce-new-kit-partnership-with-nike-1432659.aspx/|access-date=6. 6. 2014|archive-date=6. 6. 2014}}</ref> |[[American Express]]<ref name=BrightonKitDeal /> |[[Kissimmee, Florida|Experience Kissimmee]]<ref>{{cite press release|title=Experience Kissimmee announces partnership with Albion|url=https://www.brightonandhovealbion.com/news/4036436/experience-kissimmee-announces-partnership-with-albion|publisher=Brighton & Hove Albion Football Club|location=[[Brighton]]|date=11. 6. 2024|access-date=4. 6. 2025|archive-date=12. 6. 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240612034503/https://www.brightonandhovealbion.com/news/4036436/experience-kissimmee-announces-partnership-with-albion|url-status=dead}}</ref> |- |Burnley | {{ZD|ENG}} [[Mike Jackson (nogometaš, rođen 1973)|Mike Jackson]] (<small>privremeno</small>) | {{flagicon|ENG}} [[Josh Brownhill]] | [[Castore]]<ref>{{Cite web|url=https://www.burnleyfootballclub.com/content/castore-and-burnley-fc-announce-multi-year-partnership|title=CASTORE AND BURNLEY FC ANNOUNCE MULTI-YEAR PARTNERSHIP {{!}} BurnleyFC|website=www.burnleyfootballclub.com|access-date=11. 5. 2024}}</ref> |TBA<ref name="TGPEurope" /> | [[Vertu Motors|Bristol Street Motors]] |- |Chelsea |data-sort-value="Maresca, Enzo"|{{ZD|ENG}} [[Calum McFarlane]] (<small>privremeno</small>) |data-sort-value="James, Reece"|{{flagicon|ENG}} [[Reece James (nogometaš, rođen 1999)|Reece James]]<ref>{{cite press release|title=Reece James named Chelsea captain|url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/reece-james-named-chelsea-captain|date=9. 8. 2023|access-date=24. 9. 2023|publisher=Chelsea Football Club|location=London}}</ref> |[[Nike, Inc.|Nike]]<ref>{{cite news|title=Chelsea signs record-breaking £900m Nike kit deal|url=https://www.bbc.com/news/business-37652612|last=Wilson|first=Bill|work=BBC News|location=London|date=14. 10. 2016|access-date=4. 1. 2023|archive-date=4. 1. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230104194539/https://www.bbc.com/news/business-37652612|url-status=live}}</ref> |TBA |TBA |- |Crystal Palace |{{flagicon|AUT}} [[Oliver Glasner]] |{{flagicon|ENG}} [[Marc Guéhi]]<ref>{{cite press release|title=Guéhi: Captaincy, England and bigger ambitions|date=14. 6. 2023|publisher=Crystal Palace Football Club|location=London|url=https://www.cpfc.co.uk/news/features/marc-guehi-crystal-palace-captaincy-england-appearance/}}</ref> |[[Macron (sportswear)|Macron]]<ref>{{cite press release|title=Crystal Palace announce kit deal with Macron|date=22. 6. 2022|publisher=Crystal Palace Football Club|location=London|url=https://www.cpfc.co.uk/news/announcement/crystal-palace-announce-kit-deal-with-macron/2022-06-21/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220716051359/https://www.cpfc.co.uk/news/announcement/crystal-palace-announce-kit-deal-with-macron/2022-06-21/|archive-date=16. 7. 2022|access-date=22. 6. 2022}}</ref> |[[NET88]]<ref>{{cite press release|title=Crystal Palace announce NET88 as shirt sponsor for the 2024/25 season|date=12. 6. 2024|publisher=Crystal Palace Football Club|location=London|url=https://www.cpfc.co.uk/news/announcement/crystal-palace-announce-net88-shirt-sponsor-2024-25-season/|access-date=12. 6. 2024}}</ref> |TBA<ref name="TGPEurope" /> |- |Everton |data-sort-value="Moyes, David"|{{flagicon|SCO}} [[David Moyes]] |data-sort-value=TBA|{{ZD|IRS}} [[Séamus Coleman]] |[[Castore]]<ref>{{cite press release|title=Everton And Castore Partner In Landmark Agreement|url=https://www.evertonfc.com/news/2024/june/14/everton-and-castore-partner-in-landmark-agreement/|access-date=26. 6. 2024|publisher=Everton Football Club|location=Liverpool|date=14. 6. 2024}}</ref> |[[Stake.com]]<ref name="TGPEurope" /> |[[Christopher Ward (watchmaker)|Christopher Ward]]<ref>{{cite press release|date=16. 8. 2024|title=Christopher Ward Named Sleeve Partners|url=https://www.evertonfc.com/news/2024/august/16/christopher-ward-named-sleeve-partner/|access-date=|publisher=Everton Football Club|location=Liverpool}}</ref> |- |Fulham |data-sort-value="Silva, Marco"|{{flagicon|POR}} [[Marco Silva]] |data-sort-value=TBA|{{ZD|ŠKO}} [[Tom Cairney]] |[[Adidas]]<ref>{{cite press release|title=New Adidas partnership|url=https://www.fulhamfc.com/news/2017/october/12/new-adidas-partnership|publisher=Fulham Football Club|location=London|access-date=20. 4. 2022|date=12. 10. 2017|archive-date=15. 8. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200815024227/https://www.fulhamfc.com/news/2017/october/12/new-adidas-partnership|url-status=live}}</ref> |TBA<ref name="TGPEurope" /> |WebBeds<ref>{{Cite press release|date=7. 8. 2023|title=WebBeds Announced as Official Sleeve Partner|url=https://www.fulhamfc.com/news/2023/august/07/webbeds-announced-as-official-sleeve-partner/|access-date=19. 8. 2023|publisher=Fulham Football Club|location=London}}</ref> |- |Leeds United | {{flagicon|GER}} [[Daniel Farke]] | {{flagicon|Vels}} [[Ethan Ampadu]] | [[Adidas]] | [[Red Bull GmbH|Red Bull]]<ref>{{cite news|url=https://www.leedsunited.com/news/partnerships/33559/leeds-united-football-club-announce-red-bull-as-front-of-shirt-partner|title=Leeds United announce Red Bull as front of shirt partner|publisher=Leeds United F.C|date=30. 5. 2024}}</ref> | BOXT |- |Liverpool | data-sort-value="Slot, Arne"|{{flagicon|NED}} [[Arne Slot]] | data-sort-value="van Dijk, Virgil"|{{flagicon|NED}} [[Virgil van Dijk]]<ref>{{cite press release|title=Virgil van Dijk named new Liverpool captain, Trent Alexander-Arnold vice-captain|url=https://www.liverpoolfc.com/news/virgil-van-dijk-named-new-liverpool-captain-trent-alexander-arnold-vice-captain|date=31. 7. 2023|access-date=24. 9. 2023|publisher=Liverpool Football Club|location=Liverpool}}</ref> |[[Adidas]]<ref>{{Cite news|last=Hunter|first=Andy|date=22. 10. 2024|title=Liverpool expect to make more than £60m a year from new Adidas kit deal|url=https://www.theguardian.com/football/2024/oct/22/liverpool-leipzig-slot-adidas-kit-deal|access-date=18. 2. 2025|work=The Guardian|issn=0261-3077}}</ref> |[[Standard Chartered]]<ref>{{cite news|date=14. 7. 2022|title=LFC and Standard Chartered extend principal partnership to 2027|url=https://www.liverpoolfc.com/news/lfc-and-standard-chartered-extend-principal-partnership-2027|access-date=22. 5. 2023|work=[[Liverpool Football Club]]}}</ref> |[[Expedia]]<ref>{{cite news|date=17. 10. 2020|title=Liverpool Embarks on a Journey with Expedia|url=https://www.liverpoolfc.com/news/announcements/412266-liverpool-fc-embarks-on-a-journey-with-expedia|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120035251/https://www.liverpoolfc.com/news/announcements/412266-liverpool-fc-embarks-on-a-journey-with-expedia|archive-date=20. 1. 2021|access-date=17. 10. 2020|publisher=Liverpool F.C.}}</ref> |- |Manchester City |data-sort-value="Guardiola, Pep"|{{flagicon|ESP}} [[Pep Guardiola]] |{{ZD|POR}} [[Bernardo Silva]]<ref>{{Cite news|title=Bernardo Silva named new Manchester City captain in final year of contract|url=https://www.theguardian.com/football/2025/jun/18/bernardo-silva-to-captain-manchester-city-at-club-world-cup|newspaper=The Guardian|date=18. 6. 2025|access-date=24. 6. 2025|issn=0261-3077|language=en-GB|first=Jamie|last=Jackson}}</ref> |[[Puma (kompanija)|Puma]]<ref>{{cite news|date=28. 2. 2019|title=Manchester City strike 10-year kit deal with Puma|url=https://www.skysports.com/football/news/11679/11650329/manchester-city-strike-10-year-kit-deal-with-puma|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190603140008/https://www.skysports.com/football/news/11679/11650329/manchester-city-strike-10-year-kit-deal-with-puma|archive-date=3. 6. 2019|access-date=28. 2. 2019|work=Sky Sports|location=London}}</ref> |[[Etihad Airways]]<ref>{{cite news|title=Manchester City bank record £400m sponsorship deal with Etihad Airways|url=https://www.theguardian.com/football/2011/jul/08/manchester-city-deal-etihad-airways|newspaper=The Guardian|access-date=23. 6. 2015|location=Manchester|first=Daniel|last=Taylor|date=8. 7. 2011|archive-date=24. 7. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724164956/https://www.theguardian.com/fooTBAll/2011/jul/08/manchester-city-deal-etihad-airways|url-status=live}}</ref> |[[OKX]]<ref>{{cite press release|title=Manchester City and OKX announce new shirt sleeve Partnership|url=https://www.mancity.com/news/club/okx-to-sponsor-manchester-city-shirt-sleeve-202324-63823725|access-date=30. 6. 2023|publisher=Manchester City Football Club|location=Manchester}}</ref> |- |Manchester United |data-sort-value="Amorim, Ruben"|{{ZD|ENG}} [[Michael Carrick]] |data-sort-value="Fernandes, Bruno"|{{flagicon|POR}} [[Bruno Fernandes]]<ref>{{cite press release|title=Fernandes named United's new club captain|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/official-statement-man-utd-confirm-bruno-fernandes-as-new-club-captain|date=20. 7. 2023|access-date=24. 9. 2023|publisher=Manchester United Football Club|location=[[Manchester]]}}</ref> |[[Adidas]]<ref>{{cite news|title=Manchester United and Adidas in £750m deal over 10 years|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-28282444|work=BBC News|location=London|last=Wilson|first=Bill|access-date=23. 6. 2015|archive-date=15. 6. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200615220519/https://www.bbc.co.uk/news/business-28282444|url-status=live}}</ref> |[[Qualcomm Snapdragon]]<ref>{{Cite press release|url=https://www.reuters.com/sports/soccer/man-utd-confirm-qualcomms-snapdragon-new-shirt-sponsor-2023-09-13/|title=Man Utd confirm Qualcomm's Snapdragon as new shirt sponsor|access-date=18. 3. 2024|work=[[Reuters]]|author=Pearl Josephine Nazare|location=[[Bengaluru]]|date=13. 9. 2023}}</ref> |[[DXC Technology]]<ref>{{cite press release|title=United and Adidas launch new home shirt|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-and-adidas-launch-new-home-kit-for-2022-23-season|publisher=Manchester United Football Club|location=[[Manchester]]|access-date=8. 7. 2022|date=8. 7. 2022|archive-date=8. 7. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220708081206/https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-and-adidas-launch-new-home-kit-for-2022-23-season|url-status=live}}</ref> |- |Newcastle United |data-sort-value="Howe, Eddie"| {{flagicon|ENG}} [[Eddie Howe]] |data-sort-value="Guimarães, Bruno"|{{flagicon|BRA}} [[Bruno Guimarães]]<ref>{{cite press release|title=Newcastle name six-man leadership group, new team captain and club captain – Report|url=https://www.nufcblog.co.uk/2024/08/19/newcastle-name-six-man-leadership-group-new-team-captain-and-club-captain-report/|date=19. 8. 2024|access-date=19. 8. 2024|publisher=Newcastle United Football Club|location=[[Newcastle na Tyneu]]}}</ref> |[[Adidas]]<ref>{{Cite news|last=Whitehead|first=Jacob|title=Adidas to become new Newcastle kit manufacturer in leak from documentary|url=https://theathletic.com/4789292/2023/08/19/adidas-newcastle-kit/|access-date=4. 4. 2024|work=[[The Athletic]]|location=[[London]]|publisher=[[The New York Times]]}}</ref> |data-sort-value="Sela"|[[Sela (kompanija)|Sela]]<ref>{{cite press release|title=Newcastle United & Sela agree multi-year front of shirt partnership|url=https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/newcastle-united-sela-agree-multi-year-front-of-shirt-partnership/|publisher=Newcastle United Football Club|location=[[Newcastle na Tyneu]]|date=9. 6. 2023|access-date=9. 6. 2023|archive-date=9. 6. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230609131112/https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/newcastle-united-sela-agree-multi-year-front-of-shirt-partnership/|url-status=live}}</ref> |Noon<ref>{{cite press release|title=noon.com becomes official sleeve partner|url=https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/nooncom-becomes-official-sleeve-partner/|publisher=Newcastle United Football Club|publication-place=[[Newcastle na Tyneu]]|date=27. 6. 2022|access-date=9. 6. 2023}}</ref> |- |Nottingham Forest |data-sort-value="Espirito Santo, Nuno"|{{flagicon|POR}} [[Vítor Pereira (nogometaš, rođen 1968)|Vítor Pereira]] |data-sort-value="Yates, Ryan"|{{flagicon|ENG}} [[Ryan Yates]] |[[Adidas]]<ref>{{cite press release|date=26. 6. 2023|title=adidas becomes official kit partner of Nottingham Forest|url=https://www.nottinghamforest.co.uk/news/2023/june/28/adidas-becomes-official-kit-partner-of-nottingham-forest/|access-date=28. 6. 2023|publisher=Nottingham Forest Football Club|location=[[Nottingham]]}}</ref> |TBA<ref name="TGPEurope" /> |Ideagen<ref>{{cite press release|url=https://www.ideagen.com/company/news/ideagen-are-official-sleeve-partner-of-nottingham-forest|title=Ideagen are Official Sleeve Partner of Nottingham Forest|publisher=Ideagen|location=[[Nottingham]]|date=14. 7. 2023|access-date=30. 7. 2023}}</ref> |- |Sunderland |data-sort-value="Le Bris, Regis"|{{flagicon|FRA}} [[Régis Le Bris]] |data-sort-value="Neil, Dan"|{{flagicon|ENG}} [[Dan Neil (nogometaš)|Dan Neil]] |[[Hummel International|Hummel]]<ref>{{cite web|url=https://www.safc.com/news/club-news/2024/april/hummel-to-become-technical-kit-partner|title=hummel to become Technical Kit Partner|date=12. 4. 2024|publisher=Sunderland Football Club|access-date=16. 4. 2024}}</ref> | W88 | Seriös Group |- |Tottenham Hotspur |data-sort-value="Postecoglou, Ange"|{{ZD|ITA}} [[Roberto De Zerbi]] |data-sort-value="Son, Heung-Min"|{{ZD|ARG}} [[Cristian Romero]] |[[Nike, Inc.|Nike]]<ref>{{cite press release|title=Tottenham Hotspur announces multi-year partnership with Nike|url=http://www.tottenhamhotspur.com/news/club/announcement/tottenham-hotspur-announces-multi-year-partnership-with-nike-300617/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180628181947/http://www.tottenhamhotspur.com/news/club/announcement/tottenham-hotspur-announces-multi-year-partnership-with-nike-300617/|archive-date=28. 6. 2018|access-date=30. 6. 2017|publisher=Tottenham Hotspur Football Club|location=London}}</ref> |[[AIA Group|AIA]]<ref>{{cite news|title=Tottenham Hotspur announce new £320m shirt deal|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49110767/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116101625/https://www.bbc.co.uk/sport/football/49110767|archive-date=16. 11. 2020|access-date=25. 7. 2019|work=BBC Sport|location=Manchester}}</ref> |[[Kraken (kompanija)|Kraken]]<ref>{{cite press release|title=Tottenham Hotspur partners with Crypto Platform Kraken|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2024/july/tottenham-hotspur-partners-with-crypto-platform-kraken/|date=16. 7. 2024|access-date=16. 7. 2024|publisher=Tottenham Hotspur Football Club|location=London}}</ref> |- |West Ham United |data-sort-value="Potter, Graham"|{{flagicon|POR}} [[Nuno Espírito Santo]] |data-sort-value="Bowen, Jarrod"|{{flagicon|ENG}} [[Jarrod Bowen]]<ref>{{cite press release|title=Jarrod Bowen appointed West Ham United Club captain|url=https://www.whufc.com/news/jarrod-bowen-appointed-west-ham-united-club-captain|access-date=15. 8. 2024|publisher=West Ham United Football Club|location=London|date=15. 8. 2024}}</ref> |[[Umbro]]<ref>{{cite press release|url=https://www.whufc.com/news/articles/2019/may/02-may/umbro-extends-partnership-west-ham-united-official-technical-partner|title=Umbro extends partnership with West Ham United as official technical partner|publisher=West Ham United Football Club|location=[[London]]|date=2. 5. 2019|access-date=4. 1. 2023|archive-date=4. 1. 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230104194542/https://www.whufc.com/news/articles/2019/may/02-may/umbro-extends-partnership-west-ham-united-official-technical-partner|url-status=live}}</ref> |[[Betway]]<ref>{{cite press release|title=Hammers renew partnership with Betway|url=http://www.whufc.com/news/articles/2019/may/24-may/hammers-renew-partnership-betway|access-date=28. 5. 2023|publisher=West Ham United Football Club|location=[[London]]}}</ref> |[[QuickBooks]]<ref>{{cite press release|url=https://www.whufc.com/news/intuit-quickbooks-and-west-ham-united-launch-pioneering-sleeve-partnership-together|title=Intuit QuickBooks and West Ham United launch pioneering Sleeve Partnership together|publisher=West Ham United Football Club|location=London|date=1. 7. 2024|access-date=17. 7. 2024}}</ref> |- |Wolverhampton Wanderers |data-sort-value="Pereira, Vítor"|{{ZD|VEL}} [[Rob Edwards (nogometaš, rođen 1982)|Rob Edwards]] |data-sort-value=TBA|{{ZD|POR}} [[Toti Gomes]] |Sudu<ref>{{cite news|title=Wolves agree new kit deal with SUDU that puts club and fans first|url=https://www.wolves.co.uk/news/club/20240627-wolves-agree-new-kit-deal-with-sudu-that-puts-club-and-fans-first/|date=27. 6. 2024|access-date=27. 6. 2024|publisher=Wolverhampton Wanderers Football Club|location=[[Wolverhampton]]}}</ref> |DEBET<ref name="TGPEurope" /> |[[JD Sports]]<ref>{{cite press release|url=https://www.wolves.co.uk/news/club/20240603-wolves-join-jd-in-partnership/|title=Wolves join JD in partnership|date=5. 6. 2024|access-date=5. 6. 2024|publisher=Wolverhampton Wanderers Football Club|location=[[Wolverhampton]]}}</ref> |} === Promjene menadžera === {| class="wikitable sortable" !Ekipa !Odlazeći menadžer !Način odlaska !Datum odlaska !Pozicija na tabeli !Dolazeći menadžer !Datum dolaska |- |[[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] |{{flagicon|AUS}} [[Ange Postecoglou]]<ref>{{Cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2025/june/club-statement-ange-postecoglou-departs/|title=Club statement - Ange Postecoglou departs|website=Tottenham Hotspur|language=en|access-date=12. 6. 2025}}</ref> |Otpušten |6. Juni 2025. | rowspan="2" |Pred-sezona |{{flagicon|DEN}} [[Thomas Frank (nogometni trener)|Thomas Frank]]<ref>{{Cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2025/june/thomas-frank-joins-as-head-coach/|title=Thomas Frank joins as Head Coach|website=Tottenham Hotspur|language=en|access-date=24. 6. 2025}}</ref> |12. Juni 2025. |- |[[Brentford FC|Brentford]] |{{flagicon|DEN}} [[Thomas Frank (nogometni trener)|Thomas Frank]]<ref>{{Cite web|url=https://www.brentfordfc.com/en/news/article/first-team-thomas-frank-appointed-tottenham-head-coach-brentford-premier-league|title=Breaking news: Thomas Frank leaves Brentford to join Tottenham Hotspur as head coach|website=www.brentfordfc.com|language=en-gb|access-date=24. 6. 2025}}</ref> |Potpisao za [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham]] |12. Juni 2025. |{{ZD|IRS}} [[Keith Andrews (nogometaš)|Keith Andrews]]<ref>{{Cite web|url=https://www.brentfordfc.com/en/news/article/first-team-keith-andrews-appointed-brentford-head-coach|title=Breaking news: Brentford appoint Keith Andrews as head coach|website=www.brentfordfc.com|language=en-gb|access-date=28. 6. 2025}}</ref> |27. Juni 2025. |- |[[Nottingham Forest FC|Nottingham Forest]] |{{flagicon|POR}} [[Nuno Espírito Santo]] | rowspan="4" |Otpušten |8. Septembar 2025. |10. mjesto |{{flagicon|AUS}} [[Ange Postecoglou]]<ref>{{Cite web|url=https://www.nottinghamforest.co.uk/news/2025/september/09/forest-appoint-ange-postecoglou-as-head-coach/|title=Forest appoint Ange Postecoglou as Head Coach|last=Club|first=Nottingham Forest Football|date=9. 9. 2025|website=Nottingham Forest Football Club|access-date=13. 9. 2025}}</ref> |9. Septembar 2025. |- |[[West Ham United FC|West Ham United]] |{{flagicon|ENG}} [[Graham Potter]] |27. Septembar 2025. |19. mjesto |{{flagicon|POR}} [[Nuno Espírito Santo]]<ref>{{Cite web|url=https://www.whufc.com/news/west-ham-united-appoint-nuno-espirito-santo-head-coach|title=West Ham United appoint Nuno Espírito Santo as Head Coach {{!}} West Ham United F.C.|website=www.whufc.com|language=en|access-date=28. 9. 2025}}</ref> |27. Septembar 2025. |- |Nottingham Forest |{{flagicon|AUS}} [[Ange Postecoglou]] |18. Oktobar 2025. |18. mjesto |{{ZD|ENG}} [[Sean Dyche]]<ref>{{Cite web|url=https://www.nottinghamforest.co.uk/news/2025/october/21/sean-dyche-appointed-forest-head-coach/|title=Sean Dyche appointed Forest Head Coach|last=Club|first=Nottingham Forest Football|date=21. 10. 2025|website=Nottingham Forest Football Club|access-date=22. 10. 2025}}</ref> |21. Oktobar 2025. |- |[[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]] |{{flagicon|POR}} [[Vítor Pereira (nogometaš, rođen 1968)|Vítor Pereira]]<ref>{{Cite web|url=https://www.wolves.co.uk/news/mens-first-team/20251102-wolves-part-company-with-vitor-pereira/|title=Wolves part company with Vitor Pereira {{!}} Men's First-Team {{!}} News|website=Wolverhampton Wanderers FC|language=en|access-date=2. 11. 2025}}</ref> |2. Novembar 2025. |20. mjesto |{{ZD|VEL}} [[Rob Edwards (nogometaš, rođen 1982)|Rob Edwards]]<ref>{{Cite web|url=https://www.wolves.co.uk/news/mens-first-team/20251112-edwards-becomes-new-wolves-head-coach/|title=Edwards becomes new Wolves head coach {{!}} Men's First-Team {{!}} News|website=Wolverhampton Wanderers FC|language=en|access-date=14. 11. 2025}}</ref> |12. Novembar 2025. |- |[[Chelsea FC|Chelsea]] |{{flagicon|ITA}} [[Enzo Maresca]]<ref>{{Cite web|url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/club-statement-enzo-maresca|title=Club statement: Enzo Maresca|website=www.chelseafc.com|language=en-gb|access-date=7. 1. 2026}}</ref> |Sporazumni raskid |1. Januar 2026. |5. mjesto |{{ZD|ENG}} [[Calum McFarlane]] (<small>privremeno</small>)<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/c8exj6w3y41o|title=Enzo Maresca: Chelsea manager leaves with Blues fifth in Premier League|last=Kinsella|first=Nizaar|date=1. 1. 2026|website=BBC Sport|language=en-GB|access-date=7. 1. 2026}}</ref> |1. Januar 2026. |- |[[Manchester United FC|Manchester United]] |{{flagicon|POR}} [[Ruben Amorim]]<ref>{{Cite web|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/ruben-amorim-departs-role-as-head-coach-of-man-utd|title=Ruben Amorim departs role as head coach of Man Utd|website=www.manutd.com|language=en|access-date=7. 1. 2026}}</ref> |Otpušten |5. Januar 2026. |6. mjesto |{{ZD|ŠKO}} [[Darren Fletcher]] (<small>privremeno</small>) |5. Januar 2026. |- |Chelsea |{{ZD|ENG}} [[Calum McFarlane]] | rowspan="2" |Kraj privremenog trenera |8. Januar 2026. |8. mjesto |{{ZD|ENG}} [[Liam Rosenior]]<ref>{{Cite web|url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/liam-rosenior-appointed-chelsea-head-coach|title=Liam Rosenior appointed Chelsea head coach|website=www.chelseafc.com|language=en-gb|access-date=7. 1. 2026}}</ref> |8. Januar 2026. |- |Manchester United |{{ZD|ŠKO}} [[Darren Fletcher]] (<small>privremeno</small>) |13. Januar 2026. |6. mjesto |{{ZD|ENG}} [[Michael Carrick]]<ref>{{Cite web|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/official-statement-manchester-united-appoint-michael-carrick-as-head-coach|title=Official statement: Carrick appointed as head coach|website=www.manutd.com|language=en|access-date=18. 1. 2026}}</ref> |13. Januar 2026. |- |Tottenham Hotspur |{{flagicon|DEN}} [[Thomas Frank (nogometni trener)|Thomas Frank]]<ref>{{Cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2026/february/club-statement-thomas-frank/|title=Club statement - Thomas Frank|website=Tottenham Hotspur|language=en|access-date=11. 2. 2026}}</ref> | rowspan="2" |Otpušten |11. Februar 2026. |16. mjesto |{{ZD|HRV}} [[Igor Tudor]]<ref>{{Cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2026/february/men-s-head-coach-update-igor-tudor/|title=Men’s Head Coach Update – Igor Tudor|website=Tottenham Hotspur|language=en|access-date=23. 2. 2026}}</ref> |13. Februar 2026. |- |Nottingham Forest |{{ZD|ENG}} [[Sean Dyche]]<ref>{{Cite web|url=https://www.nottinghamforest.co.uk/news/2026/february/12/club-statement|title=club-statement|website=www.nottinghamforest.co.uk|access-date=12. 2. 2026}}</ref> |12. Februar 2026. | rowspan="2" |17. mjesto |{{flagicon|POR}} [[Vítor Pereira (nogometaš, rođen 1968)|Vítor Pereira]]<ref>{{Cite web|url=https://www.nottinghamforest.co.uk/news/2026/february/15/vitor-pereira-appointed-forest-head-coach/|title=vitor pereira appointed forest head coach|website=www.nottinghamforest.co.uk|access-date=23. 2. 2026}}</ref> |15. Februar 2026. |- |Tottenham Hotspur |{{ZD|HRV}} [[Igor Tudor]]<ref>{{Cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news|title=News {{!}} Tottenham Hotspur|website=www.tottenhamhotspur.com|language=en|access-date=14. 4. 2026}}</ref> |Sporazumni raskid |29. Mart 2026. |{{ZD|ITA}} [[Roberto De Zerbi]]<ref>{{Cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news|title=News {{!}} Tottenham Hotspur|website=www.tottenhamhotspur.com|language=en|access-date=14. 4. 2026}}</ref> |31. Mart 2026. |- |Chelsea |{{ZD|ENG}} [[Liam Rosenior]] |Otpušten |22. april 2026. |7. mjesto |{{ZD|ENG}} [[Calum McFarlane]] (<small>privremeno</small>)<ref>{{Cite web|url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/club-statement-liam-rosenior|title=Club statement: Liam Rosenior|website=www.chelseafc.com|language=en-gb|access-date=3. 5. 2026}}</ref> |22. april 2026. |- |[[Burnley FC|Burnley]] |{{flagicon|ENG}} [[Scott Parker]] |Sporazumni raskid |30. April 2026. |19. mjesto |{{ZD|ENG}} [[Mike Jackson (nogometaš, rođen 1973)|Mike Jackson]] (<small>privremeno</small>)<ref>{{Cite web|url=https://www.burnleyfootballclub.com/content/club-statement-scott-parker|title=CLUB STATEMENT: SCOTT PARKER {{!}} BurnleyFC|website=www.burnleyfootballclub.com|language=en|access-date=3. 5. 2026}}</ref> |30. April 2026. |} == Promjene pravila i inovacije == Sezona 2025/2026. sadrži nekoliko značajnih novih pravila i inovacija: * Ovo je prva puna sezona u kojoj se koristi poluautomatska tehnologija ofsajda, nakon što je uvedena krajem prošle sezone [[Premier League 2024/2025.|2024/2025]].<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4256036|title=Semi-automated offside technology: What you need to know|date=24. 2. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 9. 2025}}</ref> * Kamere koje nose suci (Ref-Cams), isprobane tijekom Svjetskog klupskog prvenstva 2025., razmatraju se za upotrebu u Premijer ligi. Iako još nisu implementirane, u tijeku su rasprave o ograničenim domaćim probnim igrama tijekom sezone.<ref>{{Cite web|url=https://eplfixtures.com/var-rule-changes-in-2025-26-premier-league/|title=VAR & Key Rule Updates for 2025–26 Premier League Season|date=24. 7. 2025|language=en-US|access-date=14. 9. 2025}}</ref> * Puma je postala novi službeni dobavljač lopti za Premijer ligu, naslijedivši Nike nakon 25-godišnjeg partnerstva.<ref>{{Cite news|title=Premier League and PUMA announce official partnership|url=https://www.premierleague.com/news/4267050|access-date=14. 9. 2025|language=en}}</ref> == Tabela Premijer lige == <onlyinclude> {{#invoke:Sports table|main|style=WDL|source=[https://www.premierleague.com/tables?co=1&se=489&ha=-1 Premier League] |result1=CLLS |result2=CLLS |result3=CLLS |result4=CLLS |result5=CLLS |result6=ELLS |result7=ELLS|result8= ECLPO|result15= ELLPX|result18=REL |result19=REL |result20=REL <!--Update team positions here--> |team_order=ARS, MCI, MUN, AVL, LIV, BOU, SUN, BHA, BRE, CHE, FUL, NEW, EVE, LEE, CRY, NFO, TOT, WHU, BUR, WOL <!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter).--> |update=complete |win_ARS=26|draw_ARS=7 |loss_ARS=5 |gf_ARS=71|ga_ARS=27<!-- Arsenal --> |win_AVL=19|draw_AVL=8 |loss_AVL=11|gf_AVL=56|ga_AVL=49<!-- Aston Villa --> |win_BOU=13|draw_BOU=18|loss_BOU=7 |gf_BOU=58|ga_BOU=54<!-- Bournemouth --> |win_BRE=14|draw_BRE=11|loss_BRE=13|gf_BRE=55|ga_BRE=52<!-- Brentford --> |win_BHA=14|draw_BHA=11|loss_BHA=13|gf_BHA=52|ga_BHA=46<!-- Brighton & Hove Albion --> |win_BUR=4 |draw_BUR=10|loss_BUR=24|gf_BUR=38|ga_BUR=75<!-- Burnley --> |win_CHE=14|draw_CHE=10|loss_CHE=14|gf_CHE=58|ga_CHE=52<!-- Chelsea --> |win_CRY=11|draw_CRY=12|loss_CRY=15|gf_CRY=41|ga_CRY=51<!-- Crystal Palace --> |win_EVE=13|draw_EVE=10|loss_EVE=15|gf_EVE=47|ga_EVE=50<!-- Everton --> |win_FUL=15|draw_FUL=7 |loss_FUL=16|gf_FUL=47|ga_FUL=51<!-- Fulham --> |win_LEE=11|draw_LEE=14|loss_LEE=13|gf_LEE=49|ga_LEE=56<!-- Leeds United --> |win_LIV=17|draw_LIV=9 |loss_LIV=12|gf_LIV=63|ga_LIV=53<!-- Liverpool --> |win_MCI=23|draw_MCI=9 |loss_MCI=6 |gf_MCI=77|ga_MCI=35<!-- Manchester City --> |win_MUN=20|draw_MUN=11|loss_MUN=7 |gf_MUN=69|ga_MUN=50<!-- Manchester United --> |win_NEW=14|draw_NEW=7 |loss_NEW=17|gf_NEW=53|ga_NEW=55<!-- Newcastle United --> |win_NFO=11|draw_NFO=11|loss_NFO=16|gf_NFO=48|ga_NFO=51<!-- Nottingham Forest --> |win_SUN=14|draw_SUN=12|loss_SUN=12|gf_SUN=42|ga_SUN=48<!-- Sunderland --> |win_TOT=10|draw_TOT=11|loss_TOT=17|gf_TOT=48|ga_TOT=57<!-- Tottenham Hotspur --> |win_WHU=10|draw_WHU=9 |loss_WHU=19|gf_WHU=46|ga_WHU=65<!-- West Ham United --> |win_WOL=3 |draw_WOL=11|loss_WOL=24|gf_WOL=27|ga_WOL=68<!-- Wolverhampton Wanderers --> <!--Team status--> |status_ARS=P |status_CRY=Z |status_WHU=I |status_WOL=I |status_BUR=I |status_text_X=Obezbijedio [[UEFA Evropska liga 2026/2027.|Evropsku ligu ligaške faze]], ali bi se ipak mogao kvalificirati za Ligu prvaka |status_text_Y=Obezbijedio [[UEFA Konferencijska liga 2026/2026.|Konferencijsku ligu play-off runde]], ali bi se ipak mogao kvalificirati za Ligu prvaka ili Evropsku ligu |status_text_Z=Mogli bi se kvalificirati za [[UEFA Evropska liga 2026/2027.|Evropsku ligu ligaške faze]], ako pobijede u finalu Konferencijske lige. <!--Team definitions (wikilinks in table)--> |name_ARS=[[Arsenal FC|Arsenal]] |name_AVL=[[Aston Villa FC|Aston Villa]] |name_BOU=[[AFC Bournemouth|Bournemouth]] |name_BHA=[[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] |name_BRE=[[Brentford FC|Brentford]] |name_BUR=[[Burnley FC|Burnley]] |name_CHE=[[Chelsea FC|Chelsea]] |name_CRY=[[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] |name_EVE=[[Everton FC|Everton]] |name_FUL=[[Fulham FC|Fulham]] |name_LEE=[[Leeds United FC|Leeds United]] |name_LIV=[[Liverpool FC|Liverpool]] |name_MCI=[[Manchester City FC|Manchester City]] |name_MUN=[[Manchester United FC|Manchester United]] |name_NEW=[[Newcastle United FC|Newcastle United]] |name_NFO=[[Nottingham Forest FC|Nottingham Forest]] |name_SUN=[[Sunderland AFC|Sunderland]] |name_TOT=[[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] |name_WHU=[[West Ham United FC|West Ham United]] |name_WOL=[[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]] <!--Table settings and rules-->|show_limit=5|class_rules=1) Broj bodova; 2) Gol-razlika; 3) Veći broj postignutih golova. <!--Qualification and relegation column definitions--> |res_col_header=QR |col_CLLS=green1|text_CLLS=Kvalifikacija za {{nowrap|[[UEFA Liga prvaka 2026/2027.|Ligaško takmičenje Lige prvaka]]}} <!--|col_ELTH=green1 |text_ELTH=Kvalifikacija za {{nowrap|[[UEFA Evropska liga 2026/2027.|Ligaško takmičenje Evropske lige]]}}--> |col_ELLS=blue1|text_ELLS=Kvalifikacija za {{nowrap|[[UEFA Evropska liga 2026/2027.|Ligaško takmičenje Evropske lige]]}} |col_ECLPO=yellow1 |text_ECLPO=Moguća kvalifikacija za {{nowrap|[[UEFA Konferencijska liga 2026/2027.|Play-off Konferencijske lige]]}} |col_ELLPX=blue2 |text_ELLPX={{nowrap|Moguća kvalifikacija za [[UEFA Evropska liga 2026/2027.|Ligaško takmičenje Evropske lige]]}} |col_REL=red1 |text_REL=Ispadaju u {{nowrap|[[EFL Championship]]}} |note_res_ELLS=Pobjednici FA kupa 2025/26. i petoplasirana ekipa kvalificiraju se za ligašku fazu Evropske lige. Ako pobjednici FA kupa završe među prvih pet, kvalificirat će se šestoplasirana ekipa. }}</onlyinclude> == Rezultati == {{#invoke:sports results|main|source=[https://www.premierleague.com/results Premier League] |update=complete |a_note=yes|matches_style=FBR |team1=ARS|team2=AVL|team3=BOU|team4=BRE|team5=BHA|team6=BUR|team7=CHE|team8=CRY|team9=EVE|team10=FUL|team11=LEE|team12=LIV|team13=MCI|team14=MUN|team15=NEW|team16=NFO|team17=SUN|team18=TOT|team19=WHU|team20=WOL |name_ARS=[[Arsenal FC|Arsenal]] |match_ARS_AVL= 4–1 |match_ARS_BOU= 1–2 |match_ARS_BRE= 2–0 |match_ARS_BHA= 2–1 |match_ARS_BUR= 1–0 |match_ARS_CHE= [[Rivalstvo Arsenal–Chelsea|2–1]] |match_ARS_CRY= 1–0 |match_ARS_EVE= 2–0 |match_ARS_FUL= 3–0 |match_ARS_LEE= 5–0 |match_ARS_LIV= 0–0 |match_ARS_MCI= [[Rivalstvo Arsenal FC–Manchester City FC|1–1]] |match_ARS_MUN= [[Derbi Arsenal–Manchester United|2–3]] |match_ARS_NEW= 1–0 |match_ARS_NFO= 3–0 |match_ARS_SUN= 3–0 |match_ARS_TOT= [[Sjevernolondonski derbi|4–1]] |match_ARS_WHU= [[Londonski derbi|2–0]] |match_ARS_WOL= 2–1 |name_AVL=[[Aston Villa FC|Aston Villa]] |match_AVL_ARS= 2–1 |match_AVL_BOU= 4–0 |match_AVL_BRE= 0–1 |match_AVL_BHA= 1–0 |match_AVL_BUR= 2–1 |match_AVL_CHE= 1–4 |match_AVL_CRY= 0–3 |match_AVL_EVE= 0–1 |match_AVL_FUL= 3–1 |match_AVL_LEE= 1–1 |match_AVL_LIV= 4–2 |match_AVL_MCI= 1–0 |match_AVL_MUN= 2–1 |match_AVL_NEW= 0–0 |match_AVL_NFO= 3–1 |match_AVL_SUN= 4–3 |match_AVL_TOT= 1–2 |match_AVL_WHU= 2–0 |match_AVL_WOL= 1–0 |name_BOU=[[AFC Bournemouth|Bournemouth]] |match_BOU_ARS= 2–3 |match_BOU_AVL= 1–1 |match_BOU_BRE= 0–0 |match_BOU_BHA= 2–1 |match_BOU_BUR= 1–1 |match_BOU_CHE= 0–0 |match_BOU_CRY= 3–0 |match_BOU_EVE= 0–1 |match_BOU_FUL= 3–1 |match_BOU_LEE= 2–2 |match_BOU_LIV= 3–2 |match_BOU_MCI= 1–1 |match_BOU_MUN= 2–2 |match_BOU_NEW= 0–0 |match_BOU_NFO= 2–0 |match_BOU_SUN= 1–1 |match_BOU_TOT= 3–2 |match_BOU_WHU= 2–2 |match_BOU_WOL= 1–0 |name_BRE=[[Brentford FC|Brentford]] |match_BRE_ARS= 1–1 |match_BRE_AVL= 1–0 |match_BRE_BOU= 4–1 |match_BRE_BHA= 0–2 |match_BRE_BUR= 3–1 |match_BRE_CHE= [[Zapadnolondonski derbi|2–2]] |match_BRE_CRY= 2–2 |match_BRE_EVE= 2–2 |match_BRE_FUL= [[Zapadnolondonski derbi|0–0]] |match_BRE_LEE= 1–1 |match_BRE_LIV= 3–2 |match_BRE_MCI= 0–1 |match_BRE_MUN= 3–1 |match_BRE_NEW= 3–1 |match_BRE_NFO= 0–2 |match_BRE_SUN= 3–0 |match_BRE_TOT= 0–0 |match_BRE_WHU= 3–0 |match_BRE_WOL= 2–2 |name_BHA=[[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] |match_BHA_ARS= 0–1 |match_BHA_AVL= 3–4 |match_BHA_BOU= 1–1 |match_BHA_BRE= 2–1 |match_BHA_BUR= 2–0 |match_BHA_CHE= 3–0 |match_BHA_CRY= [[Rivalstvo Brighton & Hove Albion FC–Crystal Palace FC|0–1]] |match_BHA_EVE= 1–1 |match_BHA_FUL= 1–1 |match_BHA_LEE= 3–0 |match_BHA_LIV= 2–1 |match_BHA_MCI= 2–1 |match_BHA_MUN= 0–3 |match_BHA_NEW= 2–1 |match_BHA_NFO= 2–1 |match_BHA_SUN= 0–0 |match_BHA_TOT= 2–2 |match_BHA_WHU= 1–1 |match_BHA_WOL= 3–0 |name_BUR=[[Burnley FC|Burnley]] |match_BUR_ARS= 0–2 |match_BUR_AVL= 2–2 |match_BUR_BOU= 0–0 |match_BUR_BRE= 3–4 |match_BUR_BHA= 0–2 |match_BUR_CHE= 0–2 |match_BUR_CRY= 0–1 |match_BUR_EVE= 0–0 |match_BUR_FUL= 2–3 |match_BUR_LEE= 2–0 |match_BUR_LIV= 0–1 |match_BUR_MCI= 0–1 |match_BUR_MUN= 2–2 |match_BUR_NEW= 1–3 |match_BUR_NFO= 1–1 |match_BUR_SUN= 2–0 |match_BUR_TOT= 2–2 |match_BUR_WHU= 0–2 |match_BUR_WOL= 1–1 |name_CHE=[[Chelsea FC|Chelsea]] |match_CHE_ARS= [[Rivalstvo Arsenal–Chelsea|1–1]] |match_CHE_AVL= 1–2 |match_CHE_BOU= 2–2 |match_CHE_BRE= [[Zapadnolondonski derbi|2–0]] |match_CHE_BHA= 1–3 |match_CHE_BUR= 1–1 |match_CHE_CRY= [[Rivalstvo Chelsea FC–Crystal Palace FC|0–0]] |match_CHE_EVE= 2–0 |match_CHE_FUL= [[Zapadnolondonski derbi|2–0]] |match_CHE_LEE= 2–2 |match_CHE_LIV= [[Rivalstvo Chelsea FC–Liverpool FC|2–1]] |match_CHE_MCI= 0–3 |match_CHE_MUN= 0–1 |match_CHE_NEW= 0–1 |match_CHE_NFO= 1–3 |match_CHE_SUN= 1–2 |match_CHE_TOT= [[Rivalstvo Chelsea FC–Tottenham Hotspur FC|2–1]] |match_CHE_WHU= 3–2 |match_CHE_WOL= 3–0 |name_CRY=[[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] |match_CRY_ARS= 1–2 |match_CRY_AVL= 0–0 |match_CRY_BOU= 3–3 |match_CRY_BRE= 2–0 |match_CRY_BHA= [[Rivalstvo Brighton & Hove Albion FC–Crystal Palace FC|0–0]] |match_CRY_BUR= 2–3 |match_CRY_CHE= [[Rivalstvo Chelsea FC–Crystal Palace FC|1–3]] |match_CRY_EVE= 2–2 |match_CRY_FUL= 1–1 |match_CRY_LEE= 0–0 |match_CRY_LIV= 2–1 |match_CRY_MCI= 0–3 |match_CRY_MUN= 1–2 |match_CRY_NEW= 2–1 |match_CRY_NFO= 1–1 |match_CRY_SUN= 0–0 |match_CRY_TOT= 0–1 |match_CRY_WHU= 0–0 |match_CRY_WOL= 1–0 |name_EVE=[[Everton FC|Everton]] |match_EVE_ARS= 0–1 |match_EVE_AVL= 0–0 |match_EVE_BOU= 1–2 |match_EVE_BRE= 2–4 |match_EVE_BHA= 2–0 |match_EVE_BUR= 2–0 |match_EVE_CHE= 3–0 |match_EVE_CRY= 2–1 |match_EVE_FUL= 2–0 |match_EVE_LEE= 1–1 |match_EVE_LIV= [[Merseyside derbi|1–2]] |match_EVE_MCI= 3–3 |match_EVE_MUN= 0–1 |match_EVE_NEW= 1–4 |match_EVE_NFO= 3–0 |match_EVE_SUN= 1–3 |match_EVE_TOT= 0–3 |match_EVE_WHU= |match_EVE_WOL= 1–1 |name_FUL=[[Fulham FC|Fulham]] |match_FUL_ARS= 0–1 |match_FUL_AVL= 1–0 |match_FUL_BOU= 0–1 |match_FUL_BRE= [[Zapadnolondonski derbi|3–1]] |match_FUL_BHA= 2–1 |match_FUL_BUR= 3–1 |match_FUL_CHE= [[Zapadnolondonski derbi|2–1]] |match_FUL_CRY= 1–2 |match_FUL_EVE= 1–2 |match_FUL_LEE= 1–0 |match_FUL_LIV= 2–2 |match_FUL_MCI= 4–5 |match_FUL_MUN= 1–1 |match_FUL_NEW= 2–0 |match_FUL_NFO= 1–0 |match_FUL_SUN= 1–0 |match_FUL_TOT= 2–1 |match_FUL_WHU= 0–1 |match_FUL_WOL= 3–0 |name_LEE=[[Leeds United FC|Leeds United]] |match_LEE_ARS= 0–4 |match_LEE_AVL= 1–2 |match_LEE_BOU= 2–2 |match_LEE_BRE= 0–0 |match_LEE_BHA= 1–0 |match_LEE_BUR= 3–1 |match_LEE_CHE= 3–1 |match_LEE_CRY= 4–1 |match_LEE_EVE= 1–0 |match_LEE_FUL= 1–0 |match_LEE_LIV= 3–3 |match_LEE_MCI= 0–1 |match_LEE_MUN= [[Rivalstvo Leeds United FC–Manchester United FC|1–1]] |match_LEE_NEW= 0–0 |match_LEE_NFO= 3–1 |match_LEE_SUN= 0–1 |match_LEE_TOT= 1–2 |match_LEE_WHU= 2–1 |match_LEE_WOL= 3–0 |name_LIV=[[Liverpool FC|Liverpool]] |match_LIV_ARS= 1–0 |match_LIV_AVL= 2–0 |match_LIV_BOU= 4–2 |match_LIV_BRE= 1–1 |match_LIV_BHA= 2–0 |match_LIV_BUR= 1–1 |match_LIV_CHE= [[Rivalstvo Chelsea FC–Liverpool FC|1–1]] |match_LIV_CRY= 3–1 |match_LIV_EVE= [[Merseyside derbi|2–1]] |match_LIV_FUL= 2–0 |match_LIV_LEE= 0–0 |match_LIV_MCI= [[Rivalstvo Liverpool FC–Manchester City FC|1–2]] |match_LIV_MUN= [[Derbi Liverpool–Manchester United|1–2]] |match_LIV_NEW= 4–1 |match_LIV_NFO= 0–3 |match_LIV_SUN= 1–1 |match_LIV_TOT= 1–1 |match_LIV_WHU= 5–2 |match_LIV_WOL= 2–1 |name_MCI=[[Manchester City FC|Manchester City]] |match_MCI_ARS= [[Rivalstvo Arsenal FC–Manchester City FC|2–1]] |match_MCI_AVL= 1–2 |match_MCI_BOU= 3–1 |match_MCI_BRE= 3–0 |match_MCI_BHA= 1–1 |match_MCI_BUR= 5–1 |match_MCI_CHE= 1–1 |match_MCI_CRY= 3–0 |match_MCI_EVE= 2–0 |match_MCI_FUL= 3–0 |match_MCI_LEE= 3–2 |match_MCI_LIV= [[Rivalstvo Liverpool FC–Manchester City FC|3–0]] |match_MCI_MUN= [[Manchester derby|3–0]] |match_MCI_NEW= 2–1 |match_MCI_NFO= 2–2 |match_MCI_SUN= 3–0 |match_MCI_TOT= 0–2 |match_MCI_WHU= 3–0 |match_MCI_WOL= 2–0 |name_MUN=[[Manchester United FC|Manchester United]] |match_MUN_ARS= [[Derbi Arsenal–Manchester United|0–1]] |match_MUN_AVL= 3–1 |match_MUN_BOU= 4–4 |match_MUN_BRE= 2–1 |match_MUN_BHA= 4–2 |match_MUN_BUR= 3–2 |match_MUN_CHE= 2–1 |match_MUN_CRY= 2–1 |match_MUN_EVE= 0–1 |match_MUN_FUL= 3–2 |match_MUN_LEE= [[Rivalstvo Leeds United FC–Manchester United FC|1–2]] |match_MUN_LIV= [[Derbi Liverpool–Manchester United|3–2]] |match_MUN_MCI= [[Manchester derby|2–0]] |match_MUN_NEW= 1–0 |match_MUN_NFO= 3–2 |match_MUN_SUN= 2–0 |match_MUN_TOT= 2–0 |match_MUN_WHU= 1–1 |match_MUN_WOL= 1–1 |name_NEW=[[Newcastle United FC|Newcastle United]] |match_NEW_ARS= 1–2 |match_NEW_AVL= 0–2 |match_NEW_BOU= 1–2 |match_NEW_BRE= 2–3 |match_NEW_BHA= 3–1 |match_NEW_BUR= 2–1 |match_NEW_CHE= 2–2 |match_NEW_CRY= 2–0 |match_NEW_EVE= 2–3 |match_NEW_FUL= 2–1 |match_NEW_LEE= 4–3 |match_NEW_LIV= 2–3 |match_NEW_MCI= 2–1 |match_NEW_MUN= 2–1 |match_NEW_NFO= 2–0 |match_NEW_SUN= [[Derbi sjeveroistočne Engleske|1–2]] |match_NEW_TOT= 2–2 |match_NEW_WHU= 3–1 |match_NEW_WOL= 1–0 |name_NFO=[[Nottingham Forest FC|Nottingham Forest]] |match_NFO_ARS= 0–0 |match_NFO_AVL= 1–1 |match_NFO_BOU= 1–1 |match_NFO_BRE= 3–1 |match_NFO_BHA= 0–2 |match_NFO_BUR= 4–1 |match_NFO_CHE= 0–3 |match_NFO_CRY= 1–1 |match_NFO_EVE= 0–2 |match_NFO_FUL= 0–0 |match_NFO_LEE= 3–1 |match_NFO_LIV= 0–1 |match_NFO_MCI= 1–2 |match_NFO_MUN= 2–2 |match_NFO_NEW= 1–1 |match_NFO_SUN= 0–1 |match_NFO_TOT= 3–0 |match_NFO_WHU= 0–3 |match_NFO_WOL= 0–0 |name_SUN=[[Sunderland AFC|Sunderland]] |match_SUN_ARS= 2–2 |match_SUN_AVL= 1–1 |match_SUN_BOU= 3–2 |match_SUN_BRE= 2–1 |match_SUN_BHA= 0–1 |match_SUN_BUR= 3–0 |match_SUN_CHE= 2–1 |match_SUN_CRY= 2–1 |match_SUN_EVE= 1–1 |match_SUN_FUL= 1–3 |match_SUN_LEE= 1–1 |match_SUN_LIV= 0–1 |match_SUN_MCI= 0–0 |match_SUN_MUN= 0–0 |match_SUN_NEW= [[Derbi sjeveroistočne Engleske|1–0]] |match_SUN_NFO= 0–5 |match_SUN_TOT= 1–0 |match_SUN_WHU= 3–0 |match_SUN_WOL= 2–0 |name_TOT=[[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] |match_TOT_ARS= [[Sjevernolondonski derbi|1–4]] |match_TOT_AVL= 1–2 |match_TOT_BOU= 0–1 |match_TOT_BRE= 2–0 |match_TOT_BHA= 2–2 |match_TOT_BUR= 3–0 |match_TOT_CHE= [[Rivalstvo Chelsea FC–Tottenham Hotspur FC|0–1]] |match_TOT_CRY= 1–3 |match_TOT_EVE= 1–0 |match_TOT_FUL= 1–2 |match_TOT_LEE= 1–1 |match_TOT_LIV= 1–2 |match_TOT_MCI= 2–2 |match_TOT_MUN= 2–2 |match_TOT_NEW= 1–2 |match_TOT_NFO= 0–3 |match_TOT_SUN= 1–1 |match_TOT_WHU= [[Londonski derbi|1–2]] |match_TOT_WOL= 1–1 |name_WHU=[[West Ham United FC|West Ham United]] |match_WHU_ARS= [[Londonski derbi|0–1]] |match_WHU_AVL= 2–3 |match_WHU_BOU= 0–0 |match_WHU_BRE= 0–2 |match_WHU_BHA= 2–2 |match_WHU_BUR= 3–2 |match_WHU_CHE= 1–5 |match_WHU_CRY= 1–2 |match_WHU_EVE= 2–1 |match_WHU_FUL= 0–1 |match_WHU_LEE= 3–0 |match_WHU_LIV= 0–2 |match_WHU_MCI= 1–1 |match_WHU_MUN= 1–1 |match_WHU_NEW= 3–1 |match_WHU_NFO= 1–2 |match_WHU_SUN= 3–1 |match_WHU_TOT= [[Londonski derbi|0–3]] |match_WHU_WOL= 4–0 |name_WOL=[[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]] |match_WOL_ARS= 2–2 |match_WOL_AVL= 2–0 |match_WOL_BOU= 0–2 |match_WOL_BRE= 0–2 |match_WOL_BHA= 1–1 |match_WOL_BUR= 2–3 |match_WOL_CHE= 1–3 |match_WOL_CRY= 0–2 |match_WOL_EVE= 2–3 |match_WOL_FUL= 1–1 |match_WOL_LEE= 1–3 |match_WOL_LIV= 2–1 |match_WOL_MCI= 0–4 |match_WOL_MUN= 1–4 |match_WOL_NEW= 0–0 |match_WOL_NFO= 0–1 |match_WOL_SUN= 1–1 |match_WOL_TOT= 0–1 |match_WOL_WHU= 3–0 }} == Statistika == === Najbolji strijelci === {| class="wikitable" |+ !Rang !Igrač !Klub !Golovi<ref name="premierleague.com">{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/stats/top/players|title=Premier League Top Player Stats - Goals, Assists, Clean Sheets|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=24. 8. 2025}}</ref> |- !1 |{{ZD|NOR}} [[Erling Haaland]] |Manchester City |27 |- !2 |{{ZD|BRA}} [[Igor Thiago]] |Brentford |22 |- !3 |{{ZD|Gana}} [[Antoine Semenyo]] |Manchester City |17 |- !4 |{{ZD|ENG}} [[Ollie Watkins]] |Aston Villa |16 |- ! rowspan="2" |5 |{{ZD|BRA}} [[João Pedro (nogometaš, rođen 2001)|João Pedro]] |Chelsea | rowspan="2" |15 |- |{{ZD|ENG}} [[Morgan Gibbs-White]] |Nottingham Forest |- ! rowspan="2" |7 |{{ZD|ŠVE}} [[Viktor Gyökeres]] |Arsenal | rowspan="2" |14 |- |{{ZD|ENG}} [[Dominic Calvert-Lewin]] |Leeds United |- ! rowspan="2" |9 |{{ZD|ENG}} [[Danny Welbeck]] |Brighton & Hove Albion | rowspan="2" |13 |- |{{ZD|FRA}} [[Eli Junior Kroupi]] |Bournemouth |} '''Napomena''' * * 10 golova za Bournemouth, 7 golova za Manchester City ==== Het−trikovi ==== {{Glavni|Spisak het-trikova u Premijer ligi Engleske}} {| class="wikitable" |+ !Igrač !Za !Protiv !Rezultat !Datum |- |{{ZD|FRA}} [[Jean-Philippe Mateta]] |Crystal Palace |Bournemouth |3–3 (D)<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cj0e8p58v9yt|title=Crystal Palace 3-3 AFC Bournemouth: Jean-Philippe Mateta hat-trick salvages draw|website=BBC Sport|language=en-GB|access-date=24. 11. 2025}}</ref> |18. Oktobar 2025. |- |{{ZD|ENG}} [[Eberechi Eze]] |Arsenal |Tottenham Hotspur |[[Sjevernolondonski derbi|4–1]] (D)<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c70j2y8pk44t|title=Arsenal vs Tottenham LIVE: Premier League score, stats & updates from North London Derby|last=Howell|first=Alex|website=BBC Sport|language=en-GB|access-date=24. 11. 2025}}</ref> |23. Novembar 2025. |- |{{ZD|NJE}} [[Kevin Schade]] | rowspan="2" |Brentford |Bournemouth |4–1 (D)<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cwyvq88n01wt|title=Brentford 4-1 Bournemouth: Kevin Schade hits a hat-trick as Bees claim impressive win|website=BBC Sport|language=en-GB|access-date=7. 1. 2026}}</ref> |27. Decembar 2025. |- |{{ZD|BRA}} [[Igor Thiago]] |Everton |4–2 (G)<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c5y23mym183t|title=Everton 2-4 Brentford: Igor Thiago hat-trick helps the Bees ease past the hosts|website=BBC Sport|language=en-GB|access-date=7. 1. 2026}}</ref> |4. Januar 2026. |- |{{ZD|ENG}} [[Cole Palmer]] | rowspan="2" |Chelsea |Wolverhampton Wanderers |3–1 (G)<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c9dvzlg498dt|title=Palmer scores first-half hat-trick in Chelsea win|website=BBC Sport|language=en-GB|access-date=8. 2. 2026}}</ref> |7. Februar 2026. |- |{{ZD|BRA}} [[João Pedro (nogometaš, rođen 2001)|João Pedro]] |Aston Villa |4–1 (G)<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c20zeq095r9t|title=Aston Villa 1-4 Chelsea: Joao Pedro hat-trick sends Champions League message|website=BBC Sport|language=en-GB|access-date=5. 3. 2026}}</ref> |4. Mart 2026. |- |{{ZD|ENG}} [[Morgan Gibbs-White]] |Nottingham Forest |Burnley |4–1 (D)<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cpqxx45x0jxt|title=Nottingham Forest v Burnley|website=BBC Sport|language=en-GB|access-date=3. 5. 2026}}</ref> |19. April 2026. |} === Clean sheetovi === [[File:David Raya in 2025 (cropped).jpg|thumb|upright=.8|[[David Raya]] je osvojio svoju treću Zlatnu rukavicu Premijer lige u tri sezone skupivši 19 clean sheetova za [[Arsenal FC|Arsenal]].]] {| class="wikitable" |+ !Rang !Igrač !Klub !Clean sheetovi<ref name="premierleague.com"/> |- !1 |{{ZD|ŠPA}} [[David Raya]] |Arsenal |19 |- !2 |{{ZD|ITA}} [[Gianluigi Donnarumma]] |Manchester City |15 |- ! rowspan="3" |3 |{{ZD|ENG}} [[Jordan Pickford]] |Everton | rowspan="3" |11 |- |{{ZD|ENG}} [[Dean Henderson]] |Crystal Palace |- |{{ZD|SRB}} [[Đorđe Petrović (nogometaš)|Đorđe Petrović]] |Bournemouth |} === Disciplina === ==== Igrač ==== * Najviše žutih kartona: '''12'''<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/stats/top/players?statMetric=yellowCards&season=2025|title=Premier League Top Player Stats – Yellow Cards|access-date=14. 9. 2025}}</ref> **{{ZD|BRA}} [[André (nogometaš, rođen 2001)|André]] (Wolverhampton Wanderers) **{{ZD|ENG}} [[James Garner (nogometaš, rođen 2001)|James Garner]] (Everton) * Najviše crvenih kartona: '''2'''<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/stats/top/players?statMetric=totalRedCards&season=2025|title=Premier League Top Player Stats – Red Cards|publisher=Premier League|access-date=14. 9. 2025}}</ref> **{{ZD|ARG}} Cristian Romero (Tottenham Hotspur) **{{ZD|FRA}} [[Wesley Fofana (nogometaš)|Wesley Fofana]] (Chelsea) ====Klub==== * Najviše žutih kartona: '''99'''<ref name="Yellow cards">{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/stats/top/clubs?statMetric=yellowCards&season=2025|title=Premier League Top Club Stats – Yellow Cards|access-date=14. 9. 2025}}</ref> **Tottenham Hotspur * Najmanje žutih kartona: '''51'''<ref name="Yellow cards"/> **Arsenal * Najviše crvenih kartona: '''8'''<ref name="Red cards">{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/stats/top/clubs?statMetric=totalRedCards&season=2025|title=Premier League Top Club Stats – Red Cards|publisher=Premier League|access-date=14. 9. 2025}}</ref> **Chelsea * Najmanje crvenih kartona: '''0'''<ref name="Red cards"/> **Arsenal **Brighton & Hove Albion **Manchester City == Nagrade == === Mjesečne nagrade === {| class="wikitable" |- !rowspan="2"|Mjesec !colspan="2"|Menadžer mjeseca !colspan="2"|Igrač mjeseca !colspan="2"|Gol mjeseca !colspan="2"|Odbrana mjeseca !rowspan="2"|Reference |- !Menadžer !Klub !Igrač !Klub !Igrač !Klub !Igrač !Klub |- !August |{{ZD|NIZ}} [[Arne Slot]] |Liverpool |{{ZD|ENG}} [[Jack Grealish]] |Everton |{{ZD|MAĐ}} [[Dominik Szoboszlai]] |Liverpool |{{ZD|ENG}} [[James Trafford]] | rowspan="2" |Manchester City |<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4407271/voted-august-2025-barclays-manager-of-the-month|title=Slot named Barclays Manager of the Month|date=12. 9. 2025|publisher=Premier League|access-date=13. 9. 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4407220/grealish-wins-first-ever-ea-sports-player-of-the-month-award|title=Grealish wins first ever EA SPORTS Player of the Month award|date=12. 9. 2025|publisher=Premier League|access-date=13. 9. 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4407226/szoboszlais-stunner-wins-guinness-goal-of-the-month-award-for-august|title=Szoboszlai makes history with Guinness Goal of the Month award|date=12. 9. 2025|publisher=Premier League|access-date=13. 9. 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4407234/trafford-wins-coca-cola-save-of-the-month-award|title=Trafford wins Coca-Cola Save of the Month award|date=12. 9. 2025|publisher=Premier League|access-date=13. 9. 2025}}</ref> |- !Septembar |{{flagicon|AUT}} [[Oliver Glasner]] |Crystal Palace |{{ZD|NOR}} [[Erling Haaland]] |Manchester City |{{ZD|ŠPA}} [[Martín Zubimendi]] |Arsenal |{{ZD|ITA}} [[Gianluigi Donnarumma]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4437276/glasner-named-barclays-manager-of-the-month|title=Glasner named Barclays Manager of the Month|date=10. 10. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=12. 10. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4437437/haaland-wins-fourth-ea-sports-player-of-the-month-award|title=Haaland wins fourth EA SPORTS Player of the Month award|date=10. 10. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=12. 10. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4437285/zubimendi-wins-guinness-goal-of-the-month|title=Zubimendi wins Guinness Goal of the Month|date=10. 10. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=12. 10. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4437238/donnarumma-wins-coca-cola-save-of-the-month-award|title=Donnarumma wins Coca-Cola Save of the Month award|date=10. 10. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=12. 10. 2025}}</ref> |- !Oktobar |{{flagicon|POR}} [[Ruben Amorim]] |Manchester United |{{ZD|KAM}} [[Bryan Mbeumo]] |Manchester United |{{ZD|ARG}} [[Emiliano Buendía]] |Aston Villa |{{ZD|SVK}} [[Martin Dúbravka]] |Burnley |<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4455472/amorim-named-barclays-manager-of-the-month|title=Amorim named Barclays Manager of the Month|date=7. 11. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=9. 11. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4455047/mbeumo-wins-his-first-ever-ea-sports-player-of-the-month-award|title=Mbeumo wins his first EA SPORTS Player of the Month award|date=7. 11. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=9. 11. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4455467/buendia-wins-guinness-goal-of-the-month|title=Buendia wins Guinness Goal of the Month|date=7. 11. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=9. 11. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4455647/dubravka-claims-coca-cola-save-of-the-month-award|title=Dubravka claims Coca-Cola Save of the Month award|date=7. 11. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=9. 11. 2025}}</ref> |- !Novembar |{{flagicon|ITA}} [[Enzo Maresca]] |Chelsea |{{ZD|BRA}} [[Igor Thiago]] |Brentford |{{ZD|SAD}} [[Tyler Adams]] |Bournemouth |{{ZD|ENG}} [[Jordan Pickford]] |Everton |<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4497487/maresca-named-barclays-manager-of-the-month|title=Maresca named Barclays Manager of the Month|date=12. 12. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 12. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4497486/thiago-wins-his-first-ea-sports-player-of-the-month-award|title=Thiago wins his first EA SPORTS Player of the Month award|date=12. 12. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 12. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4497488/adams-becomes-first-american-to-win-guinness-goal-of-the-month|title=Adams becomes first American to win Guinness Goal of the Month|date=12. 12. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 12. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4497963/pickford-equals-record-for-coca-cola-save-of-the-month-award|title=Pickford equals record for Coca-Cola Save of the Month award|date=12. 12. 2025|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 12. 2025}}</ref> |- !Decembar |{{flagicon|ESP}} [[Unai Emery]] |Aston Villa |{{ZD|ENG}} [[Dominic Calvert-Lewin]] |Leeds United |{{ZD|VEL}} [[Harry Wilson (nogometaš, rođen 1997)|Harry Wilson]] | rowspan="2" |Fulham |{{ZD|ŠPA}} [[David Raya]] |Arsenal |<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4549078/emery-named-barclays-manager-of-the-month|title=Emery named December Barclays Manager of the Month|date=16. 1. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=18. 1. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4544215/calvert-lewin-wins-first-ea-sports-player-of-the-month-award-for-six-years|title=Calvert-Lewin wins first EA SPORTS Player of the Month award for six years|date=16. 1. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=18. 1. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4549088/wilson-wins-guinness-goal-of-the-month-for-second-time|title=Wilson wins Guinness Goal of the Month for the second time|date=16. 1. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=18. 1. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4549091/raya-equals-record-for-coca-cola-save-of-the-month-award|title=Raya equals record for Coca-Cola Save of the Month award|date=16. 1. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=18. 1. 2026}}</ref> |- !Januar |{{ZD|ENG}} [[Michael Carrick]] |Manchester United |{{ZD|BRA}} [[Igor Thiago]] |Brentford |{{ZD|ENG}} [[Harrison Reed (nogometaš)|Harrison Reed]] |{{ZD|FRA}} [[Alphonse Areola]] |West Ham United |<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4587333/januarys-barclays-manager-of-the-month|title=Carrick wins first Barclays Manager of the Month award|date=13. 2. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=13. 2. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4587125/thiago-makes-history-after-winning-ea-sports-player-of-the-month-award|title=Thiago makes history after winning EA SPORTS Player of the Month award|date=13. 2. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=13. 2. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4587385/reed-wins-guinness-goal-of-the-month-award|title=Reed wins Guinness Goal of the Month award|date=13. 2. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=13. 2. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4587584/areola-wins-coca-cola-save-of-the-month-award|title=Areola wins Coca-Cola Save of the Month award|date=13. 2. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=13. 2. 2026}}</ref> |- !Februar |{{flagicon|ESP}} [[Pep Guardiola]] |Manchester City |{{ZD|Gana}} [[Antoine Semenyo]] |Manchester City |{{ZD|ENG}} [[Dominic Solanke]] |Tottenham Hotspur |{{ZD|ENG}} [[Jordan Pickford]] |Everton |<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4611431/semenyo-wins-his-first-ea-sports-player-of-the-month-award|title=Semenyo wins his first EA SPORTS Player of the Month award|date=13. 3. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=15. 3. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4611433/guardiola-named-barclays-manager-of-the-month|title=Guardiola named Barclays Manager of the Month|date=13. 3. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=15. 3. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4611596/solanke-wins-guinness-goal-of-the-month|title=Solanke wins Guinness Goal of the Month award|date=13. 3. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=15. 3. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4611611/pickford-wins-record-fourth-coca-cola-save-of-the-month-award|title=Pickford wins record fourth Coca-Cola Save of the Month award|date=13. 3. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=15. 3. 2026}}</ref> |- !Mart |{{ZD|ŠPA}} [[Mikel Arteta]] |Arsenal |{{ZD|POR}} [[Bruno Fernandes]] |Manchester United |{{ZD|DAN}} [[William Osula]] |Newcastle United |{{ZD|ENG}} [[Aaron Ramsdale]] |Newcastle United |<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4623565/arteta-wins-eighth-barclays-manager-of-the-month-award/|title=Arteta wins eighth Barclays Manager of the Month award|date=3. 4. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 4. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4623552/fernandes-matches-ronaldo-with-sixth-ea-sports-player-of-the-month-award/|title=Fernandes equals Ronaldo with sixth EA SPORTS Player of the Month award|date=3. 4. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 4. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4623619/osula-wins-guinness-goal-of-the-month-award/|title=Osula wins Guinness Goal of the Month award|date=3. 4. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 4. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4623624/ramsdale-wins-coca-cola-save-of-the-month-award/|title=Ramsdale wins Coca-Cola Save of the Month award|date=3. 4. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 4. 2026}}</ref> |- !April |{{flagicon|ESP}} [[Pep Guardiola]] |Manchester City |{{ZD|ENG}} [[Morgan Gibbs-White]] |Nottingham Forest |{{ZD|JPN}} [[Kaoru Mitoma]] |Brighton & Hove Albion |{{ZD|VEL}} [[Karl Darlow]] |Leeds United |<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4649727/guardiola-wins-13th-barclays-manager-of-the-month-award|title=Guardiola wins 13th Barclays Manager of the Month award|date=8. 5. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=9. 5. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4649690/gibbs-white-wins-his-first-ea-sports-player-of-the-month-award|title=Gibbs-White wins his first EA SPORTS Player of the Month award|date=8. 5. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=9. 5. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4650440/mitoma-equals-record-for-guinness-goal-of-the-month-award|title=Mitoma equals record for Guinness Goal of the Month award|date=8. 5. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=9. 5. 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4650528/darlow-wins-his-first-coca-cola-save-of-the-month-award|title=Darlow wins his first Coca-Cola Save of the Month award|date=8. 5. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=9. 5. 2026}}</ref> |} === Godišnje nagrade === {| class="wikitable" |+ !Nagrada !Osvajač !Klub |- |[[Menadžer sezone Premijer lige Engleske|Menadžer sezone Premijer lige]]<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4664367|title=Arteta named 2025/26 Barclays Manager of the Season|date=29. 5. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 6. 2026}}</ref> |{{ZD|ŠPA}} [[Mikel Arteta]] |Arsenal |- |[[Igrač sezone Premijer lige Engleske|Igrač sezone Premijer lige]]<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4662427/fernandes-wins-ea-sports-player-of-the-season-award/|title=Fernandes wins EA SPORTS Player of the Season award|date=23. 5. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=25. 5. 2026}}</ref> | rowspan="2" |{{ZD|POR}} [[Bruno Fernandes]] | rowspan="2" |Manchester United |- |Playmaker sezone Premijer Lige<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4591818/202526-premier-league-playmaker-award-how-the-contenders-compare-for-mosts-assists|title=Fernandes wins 2025/26 Premier League Golden Playmaker award with record|date=24. 5. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 6. 2025}}</ref> |- |[[Mladi igrač sezone Premijer lige Engleske|Mladi igrač sezone Premijer lige]]<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4662697/oreilly-named-young-player-of-the-season|title=O'Reilly named Young Player of the Season|date=23. 5. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=25. 5. 2026}}</ref> |{{ZD|ENG}} [[Nico O'Reilly]] |Manchester City |- |Gol sezone Premijer lige<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4671830|title=Reed wins Guinness Goal of the Season award|date=29. 5. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 6. 2026}}</ref> |{{ZD|ENG}} [[Harrison Reed (nogometaš)|Harrison Reed]] |Fulham |- |Najznačajniji gol sezone | | |- |Najbolja odbrana sezone<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4671994|title=Pickford wins Coca-Cola Save of the Season award|date=29. 5. 2026|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=14. 6. 2026}}</ref> |{{ZD|ENG}} [[Jordan Pickford]] |Everton |- |PFA Igrač sezone | | |- |PFA Mladi igrač sezone | | |- |FWA igrač godine<ref>{{Cite web|url=https://footballwriters.co.uk/editorial/bruno-fernandes-is-footballer-of-the-year-and-bunny-shaw-is-womens-football-of-the-year/|title=Bruno Fernandes is Footballer of the Year and Bunny Shaw is Women’s Football of the Year. – Football Writers' Association|date=8. 5. 2026|language=en-US|access-date=9. 5. 2026}}</ref> |{{ZD|POR}} [[Bruno Fernandes]] |Manchester United |} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan="13" | Tim navijača sezone Premier lige<ref>{{cite news|url=https://www.premierleague.com/news/4672010|publisher=Premier League|access-date=14. 6. 2026|title=REVEALED: Premier League Fan Team of the Season 25/26|date=30. 5. 2026}}</ref> |- ! Golman | colspan="12" | {{ZD|ŠPA}} [[David Raya]]<br>(Arsenal) |- ! Odbrana | style="width:25%;" colspan="3" | {{ZD|NIZ}} [[Jurriën Timber]]<br>(Arsenal) | style="width:25%;" colspan="3" | {{ZD|BRA}} [[Gabriel Magalhães|Gabriel]]<br>(Arsenal) | style="width:25%;" colspan="3" | {{ZD|FRA}} [[William Saliba]]<br>(Arsenal) | style="width:25%;" colspan="3" | {{ZD|ENG}} [[Nico O'Reilly]]<br>(Manchester City) |- ! Vezni | colspan="4" | {{ZD|MAĐ}} [[Dominik Szoboszlai]]<br>(Liverpool) | colspan="4" | {{ZD|ENG}} [[Declan Rice]]<br>(Arsenal) | colspan="4" | {{ZD|POR}} [[Bruno Fernandes]]<br>(Manchester United) |- ! Napad | colspan="4" | {{ZD|BRA}} [[Igor Thiago]]<br>(Brentford) | colspan="4" | {{ZD|NOR}} [[Erling Haaland]]<br>(Manchester City) | colspan="4" | {{ZD|GAN}} [[Antoine Semenyo]]<br>(Bournemouth / Manchester City) |- style="visibility:collapse;" | || || || || || || || || || || |} == Reference == {{refspisak}} {{Premijer liga Engleske}} {{Prve evropske nogometne lige 2025/26.}} [[Kategorija:2025. u Engleskoj]] [[Kategorija:2026. u Engleskoj]] [[Kategorija:Sezone Premijer lige Engleske]] mjd4lh0jfbq078bqewwxrn602kq6xze Arsenal FC – sezona 2025/2026. 0 526018 3898691 3849327 2026-06-14T18:08:34Z Topnik95 56539 3898691 wikitext text/x-wiki {{Infokutija trenutna sezona fudbalskog kluba | ime_kluba = Arsenal FC | sezona = 2025/2026. | slika = | veličina_slike = | tekst = | titula_vlasnika = | vlasnik = {{nowrap|[[Kroenke Sports & Entertainment]]}} | titula_predsjednika = | predsjednik = [[Stan Kroenke]]<br>[[Josh Kroenke]] | titula_menadžera = | menadžer = [[Mikel Arteta]] | titula4 = | osoba4 = | titula_stadiona = | stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] | liga1 = [[Premier League]] | liga1_rezultat = '''[[Premier League 2025/2026.|Prvaci]]''' | liga2 = | liga2_rezultat = | liga3 = | liga3_rezultat = | kup1 = [[FA kup]] | kup1_rezultat = ''[[FA kup 2025/2026.|Četvrtina finala]]'' | kup2 = [[Engleski Liga-kup]] | kup2_rezultat = ''[[Engleski Liga-kup 2025/2026.|Drugoplasirani]]'' | kup3 = {{nowrap|[[UEFA Liga prvaka]]}} | kup3_rezultat = ''[[UEFA Liga prvaka 2025/2026.|Drugoplasirani]]'' | kup4 = | kup4_rezultat = | kup5 = | kup5_rezultat = | kup6 = | kup6_rezultat = | kup7 = | kup7_rezultat = | najbolji_strijelac_sezone = <br>[[Viktor Gyökeres]]<br>(21) | najbolji_strijelac_lige = <br>[[Viktor Gyökeres]]<br>(14 golova) | najveća_posjećenost = 60.345 v [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]]<br>(23. novembar 2025, Premier League) | najmanja_posjećenost = 50.200 v [[FK Kairat|Kairat]]<br>(28. januar 2026, UEFA Liga prvaka) | prosječna_posjećenost = 60.214 | najveća_pobjeda = '''5–0''' v Leeds United<br>(Kući, 23. august 2025, Premier League) | najveći_poraz = '''0–2''' v [[Manchester City FC|Manchester City]]<br> ([[Stadion Wembley|Wembley]], 22. mart 2026, Finale EFL kupa) | uzorak_lr1 = _arsenal2526h | uzorak_t1 = _arsenal2526h | uzorak_dr1 = _arsenal2526h | uzorak_š1 = _arsenal2526h | uzorak_č1 = _arsenal2526hl | lijeva ruka1 = FFFFFF | tijelo1 = F00000 | desna ruka1 = FFFFFF | šorc1 = FFFFFF | čarape1 = F00000 | opis1 = Domaći | uzorak_lr2 = _arsenal2526a | uzorak_t2 = _arsenal2526a | uzorak_dr2 = _arsenal2526a | uzorak_š2 = _arsenal2526a | uzorak_č2 = _arsenal2526a | lijeva ruka2 = 192B47 | tijelo2 = 192B47 | desna ruka2 = 192B47 | šorc2 = 151D35 | čarape2 = 151D35 | opis2 = Gostujući | uzorak_lr3 = _arsenal2526t | uzorak_t3 = _arsenal2526t | uzorak_dr3 = _arsenal2526t | uzorak_š3 = _arsenal2526t | uzorak_č3 = _arsenal2526tl | lijeva ruka3 = FFFFFF | tijelo3 = FFFFFF | desna ruka3 = FFFFFF | šorc3 = 6A2335 | čarape3 = FFFFFF | opis3 = Treći | prethodna_sezona = [[Arsenal FC - sezona 2024/2025.|2024/2025.]] | naredna_sezona = [[Arsenal FC – sezona 2026/2027.|2026/2027]] | ažurirano = | vlasnici = }} '''Sezona 2025/2026.''' je bila 34. sezona [[Arsenal FC|nogometnog kluba Arsenal]] u [[Premijer liga Engleske|Premier ligi]], njihova 100. uzastopna sezona u najvišoj engleskoj ligi, čime su postali prva ekipa koja je provela 100 sezona zaredom u engleskoj najvišoj ligi, te 109. sezona u najvišoj ligi ukupno. Osim domaće lige, Arsenal je također sudjelovao u ovogodišnjim izdanjima FA kupa, EFL kupa i UEFA Lige prvaka, od kojih je to bila njihova 40. europska kampanja. Sezona je obuhvatala razdoblje od 1. jula 2025. do 30. maja 2026. 19. maja 2026., Arsenal je okrunjen kao prvak Premijer lige, a utakmica prije kraja sezone bila je neizvjesna nakon što je rival za naslov [[Manchester City FC|Manchester City]] odigrao nerješeno 1−1 protiv [[AFC Bournemouth|Bournemoutha]], što je rezultiralo prvim Arsenalovim naslovom prvaka od sezone Invincible [[Premier League 2003/2004.|2003/04.]] i 14. naslovom ukupno (4. u eri [[Premijer liga Engleske|Premijer lige]]).<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/football/story/_/id/48813813/arsenal-win-premier-league-title-2026-manchester-city-bournemouth|title=arsenal win premier league title 2026|website=www.espn.com|access-date=14. 6. 2026}}</ref> Klub je službeno proslavio svoj naslov nakon pobjede u završnoj utakmici protiv [[Crystal Palace FC|Crystal Palacea]] 24. maja. == Prvi tim == === Stručni štab === {| class="wikitable" |+ !Pozicija !Ime !Datum rođenja !Ref. |- |Menadžer |{{ZD|ŠPA}} [[Mikel Arteta]] |{{Datum rođenja|1982|03|26}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/mikel-arteta-joining-our-new-head-coach|title=Mikel Arteta joining as our new head coach|date=16. 9. 2025|website=Mikel Arteta joining as our new head coach|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref><ref>{{Cite news|title=Mikel Arteta: Arsenal appoint ex-captain as head coach|url=https://www.bbc.com/sport/football/50817660|newspaper=BBC Sport|date=20. 12. 2019|access-date=13. 9. 2025|language=en-GB}}</ref> |- | rowspan="4" |Pomoćnici |{{ZD|NIZ}} [[Albert Stuivenberg]] |{{Datum rođenja|1970|08|05}} |<ref name="Coaching team named">{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/coaching-team-named|title=Coaching team named|date=16. 9. 2025|website=Coaching team named|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref><ref name="bbc.com">{{Cite news|title=Mikel Arteta: Arsenal's new boss encouraged by early signs from players|url=https://www.bbc.com/sport/football/50912761|newspaper=BBC Sport|date=26. 12. 2019|access-date=13. 9. 2025|language=en-GB}}</ref> |- |{{ZD|ARG}} [[Gabriel Heinze]] |{{Datum rođenja|1978|04|19}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/gabriel-heinze-joins-coaching-team|title=Gabriel Heinze joins coaching team|date=16. 9. 2025|website=Gabriel Heinze joins coaching team|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref><ref>{{Cite news|title=Arsenal appoint Gabriel Heinze to join Mikel Arteta’s coaching staff|url=https://www.nytimes.com/athletic/6478034/2025/07/08/arsenal-heinze-coach-appointment/|newspaper=The New York Times|date=8. 7. 2025|access-date=13. 9. 2025|issn=0362-4331|language=en-US|first=Nnamdi|last=Onyeagwara}}</ref> |- |{{ZD|FRA}} [[Nicolas Jover]] |{{Datum rođenja|1981|10|28}} |<ref>{{Cite news|title=Arsenal appoint set-piece coach Nicolas Jover from Manchester City|url=https://www.nytimes.com/athletic/4206997/2021/07/05/arsenal-appoint-set-piece-coach-nicolas-jover-from-manchester-city/|newspaper=The New York Times|date=6. 7. 2021|access-date=13. 9. 2025|issn=0362-4331|language=en-US|first=Art de|last=Roché}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/arsenal-andreas-georgson-malmo-man-city-b944119.html|title=Arsenal hire Man City coach Jover as Georgson leaves for Malmo|last=Collings|first=Simon|date=5. 7. 2021|website=The Standard|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref> |- |{{ZD|ŠPA}} [[Miguel Molina (nogometaš)|Miguel Molina]] |{{Datum rođenja|1993|01|03}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/coaching-and-backroom-team|title=Coaching and backroom team|date=16. 9. 2025|website=Coaching and backroom team|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/mikel-arteta-appoints-three-new-22594631|title=Mikel Arteta appoints three new staff to his Arsenal backroom team|last=Wells|first=Darren|date=28. 8. 2020|website=Daily Mirror|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref> |- |Trener golmana |{{ZD|ŠPA}} [[Iñaki Caña]] |{{Datum rođenja|1975|09|19}} |<ref name="Coaching team named"/><ref name="bbc.com"/> |} === Igrači prvog tima === {{Nogometna ekipa početak|sakrijnapomenu=1}} {{Nogometna ekipa igrač|br=1|nac=ŠPA|ime=[[David Raya]]|poz=GK}} {{Nogometna ekipa igrač|br=2|nac=FRA|ime=[[William Saliba]]|poz=DF|}} {{Nogometna ekipa igrač|br=3|nac=ŠPA|ime=[[Cristhian Mosquera]]|poz=DF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=4|nac=ENG|ime=[[Ben White (nogometaš)|Ben White]]|poz=DF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=5|nac=EKV|ime=[[Piero Hincapié]]|poz=DF}} (Na posudbi iz [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]]) {{Nogometna ekipa igrač|br=6|nac=BRA|ime=[[Gabriel Magalhães]]|poz=DF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=7|nac=ENG|ime=[[Bukayo Saka]]|poz=MF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=8|nac=NOR|ime=[[Martin Ødegaard]]|poz=MF}} {{kapiten}} {{Nogometna ekipa igrač|br=9|nac=BRA|ime=[[Gabriel Jesus]]|poz=FW}} {{Nogometna ekipa igrač|br=10|nac=ENG|ime=[[Eberechi Eze]]|poz=MF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=11|nac=BRA|ime=[[Gabriel Martinelli]]|poz=FW}} {{Nogometna ekipa igrač|br=12|nac=NIZ|ime=[[Jurriën Timber]]|poz=DF}} {{Nogometna ekipa sredina}} {{Nogometna ekipa igrač|br=12|nac=ŠPA|ime=[[Kepa Arrizabalaga]]|poz=GK}} {{Nogometna ekipa igrač|br=14|nac=ŠVE|ime=[[Viktor Gyökeres]]|poz=FW}} {{Nogometna ekipa igrač|br=16|nac=DAN|ime=[[Christian Nørgaard]]|poz=MF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=19|nac=BEL|ime=[[Leandro Trossard]]|poz=FW}} {{Nogometna ekipa igrač|br=20|nac=ENG|ime=[[Noni Madueke]]|poz=FW}} {{Nogometna ekipa igrač|br=23|nac=ŠPA|ime=[[Mikel Merino]]|poz=MF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=29|nac=NJE|ime=[[Kai Havertz]]|poz=FW}} {{Nogometna ekipa igrač|br=33|nac=ITA|ime=[[Riccardo Calafiori]]|poz=DF}} {{Nogometna ekipa igrač|br=36|nac=ŠPA|ime=[[Martín Zubimendi]]|poz=MF|}} {{Nogometna ekipa igrač|br=41|nac=ENG|ime=[[Declan Rice]]|poz=MF|}} {{Nogometna ekipa igrač|br=49|nac=ENG|ime=[[Myles Lewis-Skelly]]|poz=DF|}} {{Nogometna ekipa kraj}} ==== Igrači na posudbi ==== {| class="wikitable" |+ !{{Abbr|Br.|Broj na dresu}} !Igrač !{{Abbr|Poz.|Pozicija}} !{{Abbr|Posudba|Na posudbi u}} !{{Abbr|Ref.|Reference}} |- |15 |{{ZD|POLJ}} [[Jakub Kiwior]] |Odbrana |{{ZD|POR}} [[FC Porto|Porto]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/jakub-kiwior-joins-porto-season-long-loan|title=Jakub Kiwior joins Porto on season-long loan|date=16. 9. 2025|website=Jakub Kiwior joins Porto on season-long loan|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref> |- |21 |{{ZD|POR}} [[Fábio Vieira (nogometaš, rođen 2000)|Fábio Vieira]] |Vezni |{{ZD|NJE}} [[Hamburger SV|HSV]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/fabio-vieira-joins-hamburger-sv-loan|title=Fabio Vieira joins Hamburger SV on loan|date=16. 9. 2025|website=Fabio Vieira joins Hamburger SV on loan|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref> |- |24 |{{ZD|ENG}} [[Reiss Nelson]] |Napad |{{ZD|ENG}} [[Brentford FC|Brentford]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/reiss-nelson-joins-brentford-loan-0|title=Reiss Nelson joins Brentford on loan|date=16. 9. 2025|website=Reiss Nelson joins Brentford on loan|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref> |- |31 |{{ZD|EST}} [[Karl Hein (nogometaš)|Karl Hein]] |Golman |{{ZD|NJE}} [[SV Werder Bremen|Werder]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/karl-hein-joins-werder-bremen-loan|title=Karl Hein joins Werder Bremen on loan|date=16. 9. 2025|website=Karl Hein joins Werder Bremen on loan|language=en|access-date=13. 9. 2025}}</ref> |- |22 |{{ZD|ENG}} [[Ethan Nwaneri]] |Vezni |{{ZD|FRA}} [[Olympique de Marseille|Marseille]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/ethan-nwaneri-joins-marseille-loan|title=Ethan Nwaneri joins Marseille on loan|date=7. 2. 2026|website=Ethan Nwaneri joins Marseille on loan|language=en|access-date=4. 2. 2026}}</ref> |} == Predsezona i prijateljske utakmice == {{legend inline|#CCFFCC|Pobjeda|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend inline|#FFFFCC|Neriješeno|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend inline|#FFCCCC|Izgubljeno|border=1px solid #AAAAAA}} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 23. juli 2025. |vrijeme = 13:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 1–0 |jedanaesterci1 = *[[Martin Ødegaard|Ødegaard]] {{Penpromašaj}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{pengol}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{pengol}} *[[Reiss Nelson|Nelson]] {{Penpromašaj}} *[[Jakub Kiwior|Kiwior]] {{Penpromašaj}} *[[Max Dowman|Dowman]] {{pengol}} *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{pengol}} *[[Josh Nichols|Nichols]] {{pengol}} *Salmon {{Penpromašaj}} |jedanaesterci = 5–6 |jedanaesterci2 = *{{pengol}} [[Matteo Gabbia|Gabbia]] *{{Penpromašaj}} [[Lorenzo Colombo|Colombo]] *{{pengol}} [[Samuel Chukwueze|Chukwueze]] *{{Penpromašaj}} [[Mattia Liberali|Liberali]] *{{Penpromašaj}} [[Noah Okafor|Okafor]] *{{pengol}} [[Warren Bondo|Bondo]] *{{pengol}} [[Filippo Terracciano|F. Terracciano]] *{{pengol}} [[Matteo Duțu|Duțu]] *{{pengol}} Comotto |izvještaj = https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Jul-23/arsenal-1-0-ac-milan-match-report |tim2 = [[AC Milan|Milan]] |golovi1 = *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|53}} |golovi2 = |stadion = [[Nacionalni stadion, Singapur|Nacionalni stadion]] |runda = Azijska turneja |lokacija = [[Kallang]], [[Singapur]] |gledalaca = 22.813 |sudac = Jansen Foo ([[Nogometni savez Singapura|Singapur]]) |ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 27. juli 2025. |vrijeme = 13:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 3–2 |izvještaj = https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Jul-27/arsenal-3-2-newcastle-united-match-report |tim2 = [[Newcastle United FC|Newcastle United]] |golovi1 = *[[Mikel Merino|Merino]] {{gol|33}} *[[Alex Murphy (nogometaš)|A. Murphy]] {{gol|35|a.g}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{žuti karton|38}} *[[Martin Ødegaard|Ødegaard]] {{gol|84|pen.}} |golovi2 = *[[Anthony Elanga|Elanga]] {{gol|6}} *[[Jamaal Lascelles|Lascelles]] {{žuti karton|45+1}} *[[Jacob Murphy|J. Murphy]] {{gol|58}} |jedanaesterci = |jedanaesterci1 = |jedanaesterci2 = |stadion = [[Nacionalni stadion, Singapur|Nacionalni stadion]] |runda = Azijska turneja |lokacija = Kallang, Singapur |gledalaca = 38.720 |sudac = Clarence Leow ([[Nogometni savez Singapura|Singapur]]) |ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 31. juli 2025. |vrijeme = 13:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 0–1 |izvještaj = https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Jul-31/arsenal-tottenham-hotspur-match-report |tim2 = [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] |golovi1 = *[[Mikel Merino|Merino]] {{žuti karton|90+3}} |golovi2 = *[[Rodrigo Bentancur|Bentancur]] {{žuti karton|36}} *[[Pape Matar Sarr|Sarr]] {{gol|45}} *[[Brennan Johnson|Johnson]] {{žuti karton|90+3}} |stadion = [[Kai Tak Sports Park]] |runda = Azijska turneja |lokacija = [[Kowloon]], [[Hong Kong]] |gledalaca = 49.975 |sudac = Lau Fong Hei ([[Nogometni savez Hong Konga, Kina|Hong Kong]]) |ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 6. august 2025. |vrijeme = 19:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 2–3 |izvještaj = https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Aug-06/arsenal-2-3-villarreal-match-report |tim2 = [[Villarreal CF|Villarreal]] |golovi1 = *[[Christian Nørgaard|Nørgaard]] {{gol|36}} *[[Martin Ødegaard|Ødegaard]] {{gol|76|pen.}} |golovi2 = *[[Nicolas Pépé|Pépé]] {{gol|16}} *[[Karl Etta Eyong|Etta Eyong]] {{gol|33}} *[[Pape Gueye|Gueye]] {{žuti karton|55}} *[[Arnaut Danjuma|Danjuma]] {{gol|68}} |jedanaesterci = 3–4 |jedanaesterci1 = *[[Martin Ødegaard|Ødegaard]] {{pengol}} *[[Declan Rice|Rice]] {{pengol}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{Penpromašaj}} *[[Oleksandr Zinchenko (nogometaš)|Zinchenko]] {{pengol}} *[[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{Penpromašaj}} *[[Noni Madueke|Madueke]] {{Penpromašaj}} |jedanaesterci2 = *{{pengol}} [[Alberto Moleiro|Moleiro]] *{{Penpromašaj}} [[Denis Suárez|Suárez]] *{{pengol}} [[Arnaut Danjuma|Danjuma]] *{{pengol}} [[Santi Comesaña|Comesaña]] *{{Penpromašaj}} Valou *{{pengol}} [[Pau Cabanes|Cabanes]] |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = Prijateljska |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.355 |sudac = [[Sam Barrott]] ([[Nogometni savez Engleske|Engleska]]) |ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 9. august 2025. |vrijeme = 18:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 3–0 |izvještaj = https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Aug-09/arsenal-3-0-athletic-club-match-report |tim2 = [[Athletic Bilbao]] |golovi1 = *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|35}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|37}} *[[Myles Lewis-Skelly|Lewis-Skelly]] {{žuti karton|69}} *[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|82}} |golovi2 = *[[Yuri Berchiche|Berchiche]] {{žuti karton|2}} |jedanaesterci = 6–5 |jedanaesterci1 = *[[Mikel Merino|Merino]] {{pengol}} *[[Kai Havertz|Havertz]] {{pengol}} *[[Noni Madueke|Madueke]] {{pengol}} *[[Ethan Nwaneri|Nwaneri]] {{Penpromašaj}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{pengol}} *[[William Saliba|Saliba]] {{pengol}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{pengol}} |jedanaesterci2 = *{{pengol}} [[Gorka Guruzeta|Guruzeta]] *{{pengol}} [[Robert Navarro (nogometaš)|Navarro]] *{{pengol}} [[Mikel Vesga|Vesga]] *{{pengol}} [[Nico Serrano|Serrano]] *{{Penpromašaj}} [[Maroan Sannadi|Sannadi]] *{{pengol}} [[Iñigo Lekue|Lekue]] *{{Penpromašaj}} [[Adama Boiro|Boiro]] |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = [[Emirates Cup]] |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.000 |sudac = [[Robert Jones (nogometni sudac)|Robert Jones]] ([[Nogometni savez Engleske|Engleska]]) |ishod = POB }} == Takmičenje == === Sveukupna statistika === {{Fb overview |c=5 |c1=[[Premier League 2025/2026.|Premier League]] |fm1=17. august 2025. |lm1=24. maj 2026. |sr1=1. kolo |fp1=Prvak |w1=26 |d1=7 |l1=5 |f1=71 |a1=27 |c2=[[FA kup 2025/2026.|FA kup]] |fm2=11. januar 2026. |lm2=4. april 2026.|sr2=Treća runda |fp2=Četvrtfinale|w2=3 |d2=0 |l2=1 |f2=11 |a2=4 |c3=[[Engleski Liga kup 2025/2026.|Engleski Liga kup]] |fm3=24. septembar 2025. |lm3=22. mart 2026. |sr3=Treća runda |fp3=Drugoplasirani|w3=4 |d3=1 |l3=1 |f3=9 |a3=5 |c4=[[UEFA Liga prvaka 2025/2026.|UEFA Liga prvaka]] |fm4=16. Septembar 2025. |lm4=30. maj 2026. |sr4=Ligaška faza |fp4=Drugoplasirani|w4=11 |d4=4 |l4=0 |f4=30 |a4=7 |s=[https://int.soccerway.com/teams/england/arsenal-fc/ Soccerway] }} === Premier League === {{Main|Premier League 2025/2026.}} ==== Tabela ==== {{:Premier League 2025/2026.|showteam=ARS}} ==== Statistika u Premier League ==== {{Fb_rs |dp=15 |dn=2 |di=2 |ddg=41 |dpg=11 |gp=11 |gn=5 |gi=3 |gdg=30 |gpg=16 }} ==== Rezultati po kolima ==== {{#invoke:sports rbr table|table|legendpos=b | updated=complete | rnd1=[[Derbi Arsenal–Manchester United|1]]| rnd5=[[Derbi Arsenal–Manchester City|5]]| rnd12=[[Sjevernolondonski derbi|12]]| rnd13=[[Rivalstvo Arsenal–Chelsea|13]]| rnd23=[[Derbi Arsenal–Manchester United|23]]| rnd27=31<sup>1</sup>| rnd28=[[Sjevernolondonski derbi|27]]| rnd29=[[Rivalstvo Arsenal–Chelsea|28]]| rnd30=29| rnd31=30| rnd33=[[Derbi Arsenal–Manchester City|33]] | header=Kolo | label1=Stadion | res1= [[Old Trafford|A]]/[[Emirates Stadium|H]]/[[Anfield|A]]/H/H/[[St James' Park|A]]/H/[[Craven Cottage|A]]/H/[[Turf Moor|A]]/[[Stadium of Light|A]]/H/[[Stamford Bridge (stadion)|A]]/H/[[Villa Park|A]]/H/[[Stadion Everton|A]]/H/H/[[Dean Court|A]]/H/[[City Ground|A]]/H/[[Elland Road|A]]/H/[[Stadion Brentford Community|A]]/[[Stadion Molineux|A]]/[[Stadion Tottenham Hotspur|A]]/H/[[Stadion Falmer|A]]/H/H/[[Gradski stadion u Manchesteru|A]]/H/H/[[Stadion London|A]]/H/[[Selhurst Park|A]] | label2=Rezultat | res2=W/W/L/W/D/W/W/W/W/W/D/W/D/W/L/W/W/W/W/W/D/D/L/W/W/D/D/W/W/W/W/L/L/W/W/W/W/W | label3=Pozicija | pos3=6/1/3/2/2/2/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/2/1/1/1/1/1 | label4=Bodovi | pos4=3p/6p/6p/9p/10p/13p/16p/19p/22p/25p/26p/29p/30p/33p/33p/36p/39p/42p/45p/48p/49p/50p/50p/53p/56p/57p/58p/61p/64p/67p/70p/70p/70p/73p/76p/79p/82p/85p | color_W=green1|text_W=Pobjeda | color_D=yellow1|text_D=Nerješeno | color_L=red1|text_L=Izgubljeno | color_P=lightgrey|text_P=Otkazano | text_H=Domaćin|text_A=Gost | color_1=gold|color_2–4=green1|color_5=blue1|color_18–20=red1|color_82=gold | source=[https://www.premierleague.com/tables Premier League] | notes={{plainlist| * Pozicije su nakon završenog kola, a ne nakon odigrane utakmice utakmice ili dana. * <sup>'''1'''</sup> 31. Kolo (vs. [[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]]) je pomjereno zbog Arsenalovog učešća u finalu liga kupa. }}}} ==== Utakmice ==== {{legend inline|#CCFFCC|Pobjeda|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend inline|#FFFFCC|Nerješeno|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend inline|#FFCCCC|Izgubljeno|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend inline|#FFFFFF|Buduća utakmica|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#BBBBBB|Odgođeno|border=1px solid #AAAAAA}} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 17. august 2025. |vrijeme = 17:30 |historija = |tim1 = [[Manchester United FC|Manchester United]] |rezultat = 0–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561903 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Patrick Dorgu|Dorgu]] {{žuti karton|85}} |golovi2 = *[[Riccardo Calafiori|Calafiori]] {{gol|13}}, {{žuti karton|42}} *[[David Raya|Raya]] {{žuti karton|85}} *[[Jurriën Timber|Timber]] {{žuti karton|90+1}} *[[Myles Lewis-Skelly|Lewis-Skelly]] {{žuti karton|90+3}} |stadion = [[Old Trafford]] |runda = [[Derbi Arsenal–Manchester United|1]] |lokacija = [[Trafford]] |gledalaca = 73.475 |sudac = [[Simon Hooper]] |ishod = POB |iu = }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 23. august 2025. |vrijeme = 18:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 5–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561906 |tim2 = [[Leeds United FC|Leeds United]] |golovi1 = *[[Jurriën Timber|Timber]] {{gol|34||56}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|45+1}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|48||90+5|pen.}} |golovi2 = *[[Jayden Bogle|Bogle]] {{žuti karton|9}} *[[Gabriel Gudmundsson|Gudmundsson]] {{žuti karton|80}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 2 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.110 |sudac = [[Jarred Gillett]] |ishod = POB |iu= }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 31. august 2025. |vrijeme = 17:30 |historija = |tim1 = [[Liverpool FC|Liverpool]] |rezultat = 1–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561919 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Ryan Gravenberch|Gravenberch]] {{žuti karton|29}} *[[Dominik Szoboszlai|Szoboszlai]] {{gol|83}} *[[Wataru Endo|Endo]] {{žuti karton|90+8}} |golovi2 = *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{žuti karton|66}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{žuti karton|81}} |stadion = [[Anfield]] |runda = 3 |lokacija = [[Liverpool]] |gledalaca = 60.455 |sudac = [[Chris Kavanagh (nogometni sudac)|Chris Kavanagh]] |ishod = POR |iu= }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 13. septembar 2025. |vrijeme = 13:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 3–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561926 |tim2 = [[Nottingham Forest FC|Nottingham Forest]] |golovi1 = *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{gol|32||79}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|46}} *[[Riccardo Calafiori|Calafiori]] {{žuti karton|61}} |golovi2 = *[[Neco Williams|Williams]] {{žuti karton|78}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 4 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.167 |sudac = [[Darren England]] |ishod = POB |iu= }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 21. septembar 2025. |vrijeme = 17:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 1–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561936 |tim2 = [[Manchester City FC|Manchester City]] |golovi1 = *[[Jurriën Timber|Timber]] {{žuti karton|46}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|90+3}} |golovi2 = *[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|9}} *[[Bernardo Silva|Silva]] {{žuti karton|36}} *[[Gianluigi Donnarumma|Donnarumma]] {{žuti karton|77}} |kartoni1= |kartoni2= |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 5 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.161 |sudac = [[Stuart Attwell]] |ishod = N |iu= [[Gabriel Martinelli]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 28. septembar 2025. |vrijeme = 17:30 |historija = |tim1 = [[Newcastle United FC|Newcastle United]] |rezultat = 1–2 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561952 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Nick Woltemade|Woltemade]] {{gol|34}} *[[Joelinton]] {{žuti karton|83}} *[[Dan Burn|Burn]] {{žuti karton|88}} |golovi2 = *[[Riccardo Calafiori|Calafiori]] {{žuti karton|56}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{gol|84}} *[[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{gol|90+6}} |stadion = [[St James' Park]] |runda = 6 |lokacija = [[Newcastle na Tyneu]] |gledalaca = 52.199 |sudac = [[Jarred Gillett]] |ishod = POB |iu=[[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 4. oktobar 2025. |vrijeme = 16:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 2–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561956 |tim2 = [[West Ham United FC|West Ham United]] |golovi1 = *[[Declan Rice|Rice]] {{gol|38}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|67|pen.}} |golovi2 = *[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{žuti karton|58}} *[[Lucas Paquetá|Paquetá]] {{žuti karton|69}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 7 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.181 |sudac = [[John Brooks (nogometni sudija)|John Brooks]] |ishod = POB |iu=[[Declan Rice]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 18. oktobar 2025. |vrijeme = 18:30 |historija = |tim1 = [[Fulham F.C.|Fulham]] |rezultat = 0–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561968 |tim2 = Arsenal |golovi1 = |golovi2 = *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|58}} |stadion = [[Craven Cottage]] |runda = 8 |lokacija = [[Fulham]] |gledalaca = 27.736 |sudac = [[Anthony Taylor (nogometni sudija)|Anthony Taylor]] |ishod = POB |iu=[[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 26. oktobar 2025. |vrijeme = 15:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 1–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561976 |tim2 = [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] |golovi1 = *[[Eberechi Eze|Eze]] {{gol|39}} |golovi2 = |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 9 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.103 |sudac = [[Thomas Bramall]] |ishod = POB |iu= [[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 1. novembar 2025. |vrijeme = 16:00 |historija = |tim1 = [[Burnley FC|Burnley]] |rezultat = 0–2 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2561986 |tim2 = Arsenal |golovi1 = * [[Josh Cullen (nogometaš)|Cullen]] {{žuti karton|27}} * [[Zian Flemming|Flemming]] {{žuti karton|55}} |golovi2 = * [[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|14}} * [[Declan Rice|Rice]] {{gol|35}} * [[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{žuti karton|90+5}} |stadion = [[Turf Moor]] |runda = 10 |lokacija = [[Burnley]] |gledalaca = 21.538 |sudac = [[Chris Kavanagh (nogometni sudija)|Chris Kavanagh]] |ishod = POB |iu= [[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 8. novembar 2025. |vrijeme = 18:30 |historija = |tim1 = [[Sunderland AFC|Sunderland]] |rezultat = 2–2 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562002 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Daniel Ballard|Ballard]] {{gol|36}} *[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{žuti karton|45+1}} *[[Reinildo Mandava|Mandava]] {{žuti karton|72}} *[[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|90+4}} |golovi2 = *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{žuti karton|36}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|54}} *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|74}} |stadion = [[Stadium of Light]] |runda = 11 |lokacija = [[Sunderland]] |gledalaca = 46.799 |sudac = [[Craig Pawson]] |ishod = N |iu=[[Bukayo Saka]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 23. novembar 2025. |vrijeme = 17:30 |historija = [[Sjevernolondonski derbi]] |tim1 = Arsenal |rezultat = 4–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562006 |tim2 = [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] |golovi1 = *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|36}} *[[Eberechi Eze|Eze]] {{gol|41||46||76}} *[[Declan Rice|Rice]] {{žuti karton|87}} |golovi2 = *[[Rodrigo Bentancur|Bentancur]] {{žuti karton|32}} *[[Richarlison]] {{gol|55}} *[[Cristian Romero|Romero]] {{žuti karton|70}} *[[Pedro Porro|Porro]] {{žuti karton|87}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 12 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.345 |sudac = [[Michael Oliver (nogometni sudija)|Michael Oliver]] |ishod = POB |iu= [[Eberechi Eze]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 30. novembar 2025. |vrijeme = 17:30 |historija =[[Rivalstvo Arsenal–Chelsea]] |tim1 = [[Chelsea FC|Chelsea]] |rezultat = 1–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562017 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Marc Cucurella|Cucurella]] {{žuti karton|11}} *[[Moisés Caicedo|Caicedo]] {{crveni karton|0|38}} *[[Trevoh Chalobah|Chalobah]] {{gol|48}} |golovi2 = *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{žuti karton|5}} *[[Cristhian Mosquera|Mosquera]] {{žuti karton|13}} *[[Riccardo Calafiori|Calafiori]] {{žuti karton|27}} *[[Piero Hincapié|Hincapié]] {{žuti karton|41}} *[[Myles Lewis-Skelly|Lewis-Skelly]] {{žuti karton|54}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{gol|59}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{žuti karton|88}} |stadion = [[Stamford Bridge (stadion)|Stamford Bridge]] |runda = 13 |lokacija = [[Fulham]] |gledalaca = 39.820 |sudac = [[Anthony Taylor (nogometni sudija)|Anthony Taylor]] |ishod = N |iu=[[Reece James]] (CHE) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 3. decembar 2025. |vrijeme = 20:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 2–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562026 |tim2 = [[Brentford FC|Brentford]] |golovi1 = *[[Mikel Merino|Merino]] {{gol|11}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|90+1}} |golovi2 = *[[Yehor Yarmolyuk|Yarmolyuk]] {{žuti karton|65}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 14 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.110 |sudac = [[Tony Harrington]] |ishod = POB |iu=[[Mikel Merino]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 6. decembar 2025. |vrijeme = 13:30 |historija = |tim1 = [[Aston Villa FC|Aston Villa]] |rezultat = 2–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562036 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Matty Cash|Cash]] {{gol|36}} *[[Emiliano Buendía|Buendía]] {{gol|90+5}} |golovi2 = *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|52}} *[[Riccardo Calafiori|Calafiori]] {{žuti karton|72}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{žuti karton|74}} |stadion = [[Villa Park]] |runda = 15 |lokacija = [[Birmingham]] |gledalaca = 42.888 |sudac = [[Peter Bankes]] |ishod = POR |iu=[[Matty Cash]] (AVL) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 13. decembar 2025. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 2–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562045 |tim2 = [[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]] |golovi1 = *[[Sam Johnstone|Johnstone]] {{gol|70|a.g.}} *[[Yerson Mosquera|Mosquera]] {{gol|90+4|a.g.}} |golovi2 = *[[Hwang Hee-chan]] {{žuti karton|60}} *[[Matt Doherty (nogometaš, rođen 1992)|Doherty]] {{žuti karton|65}} *[[Tolu Arokodare|Arokodare]] {{gol|90}} *[[Yerson Mosquera|Mosquera]] {{žuti karton|90+6}} *[[Emmanuel Agbadou|Agbadou]] {{žuti karton|90+8}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 16 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.242 |sudac = [[Robert Jones (nogometni sudija)|Robert Jones]] |ishod = POB |iu= [[Bukayo Saka]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 20. decembar 2025. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Everton FC|Everton]] |rezultat = 0–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562058 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Vitaliy Mykolenko|Mykolenko]] {{žuti karton|26}} *[[James Tarkowski|Tarkowski]] {{žuti karton|39}} |golovi2 = *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|27|pen.}}, {{žuti karton|56}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{žuti karton|89}} |stadion = [[Stadion Everton]] |runda = 17 |lokacija = [[Liverpool]] |gledalaca = |sudac = [[Sam Barrott]] |ishod = POB |iu= [[Declan Rice]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 27. decembar 2025. |vrijeme = 16:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 2–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562065 |tim2 = [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] |golovi1 = *[[Martin Ødegaard|Ødegaard]] {{gol|14}} *[[Georginio Rutter|Rutter]] {{gol|52|a.g.}} *[[Myles Lewis-Skelly|Lewis-Skelly]] {{žuti karton|69}} *[[Piero Hincapié|Hincapié]] {{žuti karton|90}} |golovi2 = *[[Bart Verbruggen|Verbruggen]] {{žuti karton|45+1}} *[[Lewis Dunk|Dunk]] {{žuti karton|50}} *[[Diego Coppola|Coppola]] {{žuti karton|56}} *[[Diego Gómez (Paragvajski nogometaš)|Gómez]] {{gol|64}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 18 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.209 |sudac = [[John Brooks (nogometni sudija)|John Brooks]] |ishod = POB |iu=[[Declan Rice]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 30. decembar 2025. |vrijeme = 21:15 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 4–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562075 |tim2 = [[Aston Villa FC|Aston Villa]] |golovi1 = *[[Mikel Merino|Merino]] {{žuti karton|45+1}} *[[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{gol|48}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{gol|52}} *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|69}} *[[Gabriel Jesus|Jesus]] {{gol|78}}, {{žuti karton|79}} |golovi2 = *[[Morgan Rogers|Rogers]] {{žuti karton|45+2}} *[[Lamare Bogarde|Bogarde]] {{žuti karton|81}} *[[Ollie Watkins|Watkins]] {{gol|90+4}}, {{žuti karton|90+7}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 19 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.279 |sudac = [[Darren England]] |ishod = POB |iu=[[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 3. januar 2026. |vrijeme = 18:30 |historija = |tim1 = [[AFC Bournemouth|Bournemouth]] |rezultat = 2–3 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562085 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Evanilson (nogometaš, rođen 1999)|Evanilson]] {{gol|10}} *[[Antoine Semenyo|Semenyo]] {{žuti karton|26}} *[[Eli Junior Kroupi|Kroupi]] {{gol|76}}, {{žuti karton|80}} *[[Amine Adli|Adli]] {{žuti karton|90+1}} |golovi2 = *[[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{gol|16}} *[[Declan Rice|Rice]] {{gol|54||71}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{žuti karton|70}} |stadion = [[Dean Court]] |runda = 20 |lokacija = [[Bournemouth]] |gledalaca = 11.240 |sudac = [[Chris Kavanagh (nogometni sudija)|Chris Kavanagh]] |ishod = POB |iu=[[Declan Rice]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 8. januar 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 0–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562096 |tim2 = [[Liverpool FC|Liverpool]] |golovi1 = *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{žuti karton|12}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{žuti karton|90+3}} |golovi2 = *[[Alexis Mac Allister|Mac Allister]] {{žuti karton|90}} *[[Ibrahima Konaté|Konaté]] {{žuti karton|90+3}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 21 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.258 |sudac = [[Anthony Taylor (nogometni sudija)|Anthony Taylor]] |ishod = N |iu= [[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 17. januar 2026. |vrijeme = 18:30 |historija = |tim1 = [[Nottingham Forest FC|Nottingham Forest]] |rezultat = 0–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562111 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Ola Aina|Aina]] {{žuti karton|90}} |golovi2 = *[[Jurriën Timber|Timber]] {{žuti karton|37}} |stadion = [[City Ground]] |runda = 22 |lokacija = [[West Bridgford]] |gledalaca = 30.729 |sudac = [[Michael Oliver (nogometni sudija)|Michael Oliver]] |ishod = N |iu= [[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 25. januar 2026. |vrijeme = 17:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 2–3 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562116 |tim2 = [[Manchester United FC|Manchester United]] |golovi1 = *[[Lisandro Martínez|Martínez]] {{gol|29|a.g.}} *[[Declan Rice|Rice]] {{žuti karton|64}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{gol|84}} *[[Eberechi Eze|Eze]] {{žuti karton|90+1}} |golovi2 = *[[Bryan Mbeumo|Mbeumo]] {{gol|37}} *[[Patrick Dorgu|Dorgu]] {{gol|50}} *[[Matheus Cunha|Cunha]] {{gol|87}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 23 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.296 |sudac = [[Craig Pawson]] |ishod = POR |iu= [[Patrick Dorgu]] (MUN) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 31. januar 2026. |vrijeme = 16:00 |historija = |tim1 = [[Leeds United FC|Leeds United]] |rezultat = 0–4 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562128 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Gabriel Gudmundsson|Gudmundsson]] {{žuti karton|37}} |golovi2 = *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{gol|27}} *[[Noni Madueke|Madueke]] {{gol|38}} *[[Jurriën Timber|Timber]] {{žuti karton|59}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|69}} *[[Gabriel Jesus|Jesus]] {{gol|86}} |stadion = [[Elland Road]] |runda = 24 |lokacija = [[Leeds]] |gledalaca = 36.858 |sudac = [[Stuart Attwell]] |ishod = POB |iu= [[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 7. februar 2026. |vrijeme = 16:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 3–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562136 |tim2 = [[Sunderland AFC|Sunderland]] |golovi1 = *[[William Saliba|Saliba]] {{žuti karton|26}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{gol|42}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|66||90+3}} |golovi2 = *[[Habib Diarra|Diarra]] {{žuti karton|39}} *[[Brian Brobbey|Brobbey]] {{žuti karton|40}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 25 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.312 |sudac = [[Sam Barrott]] |ishod = POB |iu= [[Viktor Gyökeres]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 12. februar 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Brentford FC|Brentford]] |rezultat = 1–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562146 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Vitaly Janelt|Janelt]] {{žuti karton|4}} *[[Mathias Jensen|Jensen]] {{žuti karton|53}} *[[Keane Lewis-Potter|Lewis-Potter]] {{gol|71}} *[[Dango Ouattara|Ouattara]] {{žuti karton|86}} |golovi2 = *[[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{žuti karton|20}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{žuti karton|30}} *[[Noni Madueke|Madueke]] {{gol|61}} |stadion = [[Stadion Brentford Community|Gtech Community]] |runda = 26 |lokacija = [[Brentford]] |gledalaca = 17.224 |sudac = [[John Brooks (nogometni sudija)|John Brooks]] |ishod = N |iu= [[Declan Rice]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 18. februar 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]] |rezultat = 2–2 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562204 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Santiago Bueno|S. Bueno]] {{žuti karton|45+4}} *[[Hugo Bueno (nogometaš, rođen 2002)|H. Bueno]] {{gol|61}} *[[Jean-Ricner Bellegarde|Bellegarde]] {{žuti karton|71}} *[[Tom Edozie|Edozie]] {{gol|90+4}} |golovi2 = *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|5}} *[[Piero Hincapié|Hincapié]] {{gol|56}} *[[Gabriel Jesus|Jesus]] {{žuti karton|90+9}} |stadion = [[Stadion Molineux]] |runda = 31 |lokacija = [[Wolverhampton]] |gledalaca = 29.843 |sudac = [[Paul Tierney (nogometni sudija)|Paul Tierney]] |ishod = N |iu=[[Declan Rice]] (ARS) |napomena=Utakmica je pomjerena zbog Arsenalovog sudjelovanja u finalu Engleskog Liga-kupa.}} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 22. februar 2026. |vrijeme = 17:30 |historija =[[Sjevernolondonski derbi]] |tim1 = [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] |rezultat = 1–4 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562163 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Randal Kolo Muani|Kolo Muani]] {{gol|34}} *[[Archie Gray|Gray]] {{žuti karton|35}} *[[Yves Bissouma|Bissouma]] {{žuti karton|86}} |golovi2 = *[[Jurriën Timber|Timber]] {{žuti karton|27}} *[[Eberechi Eze|Eze]] {{gol|32||61}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|47||90+4}} |stadion = [[Stadion Tottenham Hotspur]] |runda = 27 |lokacija = [[Tottenham]] |gledalaca = 61.439 |sudac = [[Peter Bankes]] |ishod = POB |iu=[[Viktor Gyökeres]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 1. mart 2026. |vrijeme = 17:30 |historija =[[Rivalstvo Arsenal–Chelsea]] |tim1 = Arsenal |rezultat = 2–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562166 |tim2 = [[Chelsea FC|Chelsea]] |golovi1 = *[[William Saliba|Saliba]] {{gol|21}} *[[Jurriën Timber|Timber]] {{gol|66}} *[[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{žuti karton|75}} |golovi2 = *[[Piero Hincapié|Hincapié]] {{gol|45+2|a.g.}} *[[Cole Palmer|Palmer]] {{žuti karton|59}} *[[Jorrel Hato|Hato]] {{žuti karton|65}} *[[Pedro Neto|Neto]] {{crveni karton|2|67|70}} *[[Enzo Fernández|Fernández]] {{žuti karton|79}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 28 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.296 |sudac =[[Darren England]] |ishod = POB |iu= [[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 4. mart 2026. |vrijeme = 20:30 |historija = |tim1 = [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] |rezultat = 0–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562177 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Diego Gómez (Paragvajski nogometaš)|Gómez]] {{žuti karton|52}} *[[Olivier Boscagli|Boscagli]] {{žuti karton|80}} *[[Ferdi Kadıoğlu|Kadıoğlu]] {{žuti karton|82}} *[[Yasin Ayari|Ayari]] {{žuti karton|90+4}} |golovi2 = *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|9}} *[[Cristian Mosquera|Mosquera]] {{žuti karton|11}} |stadion = [[Stadion Falmer]] |runda = 29 |lokacija = [[Brighton and Hove]] |gledalaca = 31.575 |sudac = [[Chris Kavanagh (nogometni sudija)|Chris Kavanagh]] |ishod = POB |iu=[[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 14. mart 2026. |vrijeme = 18:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 2–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562185 |tim2 = [[Everton FC|Everton]] |golovi1 = *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|89}} *[[Max Dowman|Dowman]] {{gol|90+7}} |golovi2 = |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 30 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.176 |sudac = [[Andrew Madley]] |ishod = POB |iu= [[Max Dowman]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 11. april 2026. |vrijeme = 13:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 1–2 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562205 |tim2 = [[AFC Bournemouth|Bournemouth]] |golovi1 = *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|35|pen.}}, {{žuti karton|80}} |golovi2 = *[[Eli Junior Kroupi|Kroupi]] {{gol|17}}, {{žuti karton|79}} *[[Alex Scott (nogometaš, rođen 2003)|Scott]] {{gol|74}} *[[Adrien Truffert|Truffert]] {{žuti karton|77}} *[[James Hill (nogometaš, rođen, born 2002)|Hill]] {{žuti karton|90+6}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 32 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.210 |sudac = [[Michael Oliver (nogometni sudija)|Michael Oliver]] |ishod = POR |iu= [[Alex Scott (nogometaš, rođen 2003)|Alex Scott]] (BOU) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 19. april 2026. |vrijeme = 17:30 |historija = |tim1 = [[Manchester City FC|Manchester City]] |rezultat = 2–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562221 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Rayan Cherki|Cherki]] {{gol|16}} *[[Marc Guéhi|Guéhi]] {{žuti karton|60}} *[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|65}}, {{žuti karton|83}} |golovi2 = *[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|18}} *[[Cristhian Mosquera|Mosquera]] {{žuti karton|36}} *[[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{žuti karton|83}} |stadion = [[Gradski stadion u Manchesteru]] |runda = 33 |lokacija = [[Manchester]] |gledalaca = 52.523 |sudac = [[Anthony Taylor (nogometni sudija)|Anthony Taylor]] |ishod = POR |iu=[[Erling Haaland]] (MCI) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 25. april 2026. |vrijeme = 18:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 1–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562226 |tim2 = [[Newcastle United FC|Newcastle United]] |golovi1 = *[[Eberechi Eze|Eze]] {{gol|9}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{žuti karton|71}} *[[Declan Rice|Rice]] {{žuti karton|86}} |golovi2 = *[[Dan Burn|Burn]] {{žuti karton|57}} *[[Nick Pope (nogometaš)|Pope]] {{žuti karton|74}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 34 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.204 |sudac = [[Sam Barrott]] |ishod = POB |iu=[[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 2. maj 2026. |vrijeme = 18:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 3–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562236 |tim2 = [[Fulham FC|Fulham]] |golovi1 = *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|9||45+4}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|40}} |golovi2 = *[[Saša Lukić|Lukić]] {{žuti karton|23}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 35 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.196 |sudac = [[Jarred Gillett]] |ishod = POB |iu=[[Viktor Gyökeres]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 10. maj 2026. |vrijeme = 17:30 |historija = |tim1 = [[West Ham United FC|West Ham United]] |rezultat = 0–1 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562254 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Taty Castellanos|Castellanos]] {{žuti karton|34}} *[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{žuti karton|38}} *[[Jean-Clair Todibo|Todibo]] {{žuti karton|68}} |golovi2 = *[[Bukayo Saka|Saka]] {{žuti karton|77}} *[[Cristhian Mosquera|Mosquera]] {{žuti karton|79}} *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|83}}, {{žuti karton|90+1}} *[[William Saliba|Saliba]] {{žuti karton|89}} |stadion = [[Stadion London]] |runda = 36 |lokacija = [[Stratford, London|Stratford]] |gledalaca = |sudac = [[Chris Kavanagh (nogometni sudija)|Chris Kavanagh]] |ishod = POB |iu=[[David Raya]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 18. maj 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 1–0 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562256 |tim2 = [[Burnley FC|Burnley]] |golovi1 = *[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|37}}, {{žuti karton|67}} |golovi2 = *[[Hannibal Mejbri|Mejbri]] {{žuti karton|28}} *[[Zian Flemming|Flemming]] {{žuti karton|90+1}} *[[Lucas Pires (nogometaš)|Lucas Pires]] {{žuti karton|90+4}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 37 |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 60.274 |sudac = [[Paul Tierney (nogometni sudija)|Paul Tierney]] |ishod = POB |iu= [[Gabriel Magalhães]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 24. maj 2026. |vrijeme = 17:00 |historija = |tim1 = [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] |rezultat = 1–2 |izvještaj = https://www.premierleague.com/en/match/2562267 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Jean-Philippe Mateta|Mateta]] {{gol|89}} |golovi2 = *[[Gabriel Jesus]] {{gol|42}}, {{žuti karton|74}} *[[Noni Madueke|Madueke]] {{gol|48}} |stadion = [[Selhurst Park]] |runda = 38 |lokacija = [[Selhurst]] |gledalaca = |sudac = [[Farai Hallam]] |ishod = POB |iu= [[Noni Madueke]] (ARS) }} === FA kup === {{Glavni|FA kup 2025/2026.}} Kao klub iz Premijer lige, Arsenal je ušao u FA kup u trećem kolu, igrao je protiv drugoligaša [[Portsmouth FC|Portsmoutha]]. U četvrtom kolu Arsenal je ugostio [[Wigan Athletic FC|Wigan Athletic]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/arsenal-discover-fa-cup-fourth-round-opponents|title=Arsenal to play Wigan in FA Cup fourth round|date=14. 1. 2026|website=Arsenal to play Wigan in FA Cup fourth round|language=en|access-date=12. 1. 2026}}</ref> U petom kolu Arsenal je gostovao kod [[Mansfield Town FC|Mansfield Towna]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/mansfield-town-drawn-fa-cup-fifth-round|title=Mansfield Town drawn in FA Cup fifth round|date=18. 2. 2026|website=Mansfield Town drawn in FA Cup fifth round|language=en|access-date=16. 2. 2026}}</ref> U četvrtfinalu Arsenal je igrao u gostima protiv [[Southampton FC|Southamptona]]. {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 11. januar 2026. |vrijeme = 15:00 |historija = |tim1 = [[Portsmouth FC|Portsmouth]] |rezultat = 1–4 |izvještaj = https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cx2pkje7znet |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Colby Bishop|Bishop]] {{gol|3}} *[[Luke Le Roux|Le Roux]] {{žuti karton|55}} |golovi2 = *[[Andre Dozzell|Dozzell]] {{gol|8|a.g.}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|25||51||72}} *[[Noni Madueke|Madueke]] {{Penpromašaj}} 43' *[[Myles Lewis-Skelly|Lewis-Skelly]] {{žuti karton|45}} *[[Ben White (nogometaš)|White]] {{žuti karton|68}} |stadion = [[Fratton Park]] |runda = Treće kolo |lokacija = [[Portsmouth]] |gledalaca = 20.611 |sudac = [[Tony Harrington]] |ishod = POB |iu= [[Gabriel Martinelli]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 15. februar 2026. |vrijeme = 17:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 4–0 |izvještaj = https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cn0e377e218t |tim2 = [[Wigan Athletic FC|Wigan Athletic]] |golovi1 = *[[Noni Madueke|Madueke]] {{gol|11}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|18}} *[[Jack Hunt (nogometaš)|Hunt]] {{gol|23|a.g.}} *[[Gabriel Jesus]] {{gol|27}} *[[Myles Lewis-Skelly|Lewis-Skelly]] {{žuti karton|69}} *[[Christian Nørgaard|Nørgaard]] {{žuti karton|82}} |golovi2 = *[[Owen Moxon|Moxon]] {{žuti karton|73}} *[[Will Aimson|Aimson]] {{žuti karton|83}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = Četvrto kolo |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 59.996 |sudac = [[Tim Robinson (nogometni sudija)|Tim Robinson]] |ishod = POB |iu= [[Eberechi Eze]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 7. mart 2026. |vrijeme = 13:15 |historija = |tim1 = [[Mansfield Town FC|Mansfield Town]] |rezultat = 1–2 |izvještaj = https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cj98rz2ypvdt |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Will Evans (nogometaš, rođen 1997)|Evans]] {{gol|50}} *[[Louis Reed|Reed]] {{žuti karton|60}} *[[Lucas Akins|Akins]] {{žuti karton|77}} *[[Stephen McLaughlin|McLaughlin]] {{žuti karton|80}} *[[Aaron Lewis (nogometaš)|Lewis]] {{žuti karton|90+2}} |golovi2 = *[[Noni Madueke|Madueke]] {{gol|41}} *[[Eberechi Eze|Eze]] {{gol|66}}, {{žuti karton|74}} *[[Riccardo Calafiori|Calafiori]] {{žuti karton|70}} |stadion = [[Field Mill]] |runda = Peto kolo |lokacija = [[Mansfield]] |gledalaca = 9.260 |sudac = [[Thomas Bramall]] |ishod = POB |iu= [[Will Evans (nogometaš, rođen 1997)|Will Evans]] (MAN) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 4. april 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Southampton FC|Southampton]] |rezultat = 2–1 |izvještaj = https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c4gx7vpwpq9t |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Ryan Manning|Manning]] {{žuti karton|27}} *[[Ross Stewart (nogometaš, rođen 1996)|Stewart]] {{gol|35}} *[[Shea Charles|Charles]] {{gol|85}} *[[Caspar Jander|Jander]] {{žuti karton|89}} |golovi2 = *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|68}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{žuti karton|90+3}} |stadion = [[Stadion St Mary's]] |runda = Četvrtina finala |lokacija = [[Southampton]] |gledalaca = 31.067 |sudac = [[Sam Barrott]] |ishod = POR |iu=[[Léo Scienza]] (SOU) }} === Engleski Liga-kup === {{Glavni|Engleski Liga-kup 2025/2026.}} Topnici su ušli u Engleski Liga-kup u trećem kolu kao jedna od ekipa Premijer lige koje sudjeluju u UEFA takmičenjima. Kao nositelji, izvučeni su u [[Vale Park|gostima]] ekipe [[Port Vale FC|Port Vale]] iz [[EFL League One|League One]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/carabao-cup-third-round-opponents-confirmed|title=Port Vale drawn in Carabao Cup third round|date=16. 9. 2025|website=Port Vale drawn in Carabao Cup third round|language=en|access-date=15. 9. 2025}}</ref> U četvrtom kolu Arsenal je igrao na domaćem terenu protiv [[Brighton & Hove Albion FC|Brightona]]<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/carabao-cup-fourth-round-opponents-drawn|title=Brighton drawn in Carabao Cup fourth round|date=1. 10. 2025|website=Brighton drawn in Carabao Cup fourth round|language=en|access-date=28. 9. 2025}}</ref> i u četvrtfinalu protiv [[Crystal Palace FC|Crystal Palacea]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/carabao-cup-quarter-final-draw-made|title=Crystal Palace drawn in Carabao Cup quarter-finals|date=1. 11. 2025|website=Crystal Palace drawn in Carabao Cup quarter-finals|language=en|access-date=30. 10. 2025}}</ref> U polufinalu se sastaju Arsenal i [[Chelsea FC|Chelsea]] na [[Stamford Bridge (stadion)|Stamford Bridgeu]] u prvoj utakmici, a druga i odlučujuća utakmica igra se na [[Emirates Stadium|Emiratesu]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/carabao-cup-semi-final-draw-made|title=Carabao Cup semi-final draw made|date=27. 12. 2025|website=Carabao Cup semi-final draw made|language=en|access-date=24. 12. 2025}}</ref> U finalu se klub suočio s [[Manchester City FC|Manchester Cityjem]], koji je pokušao osvojiti takmičenje prvi put od 1993. godine.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/arsenal-face-man-city-carabao-cup-final|title=Arsenal to face Man City in Carabao Cup final|date=12. 2. 2026|website=Arsenal to face Man City in Carabao Cup final|language=en|access-date=8. 2. 2026}}</ref> Manchester City je bio bolji u finalu pobjedivši rezultatom 2−0.<ref>{{Cite web|url=https://efl.com/|title=Homepage|last=EFL|website=EFL|language=en|access-date=22. 3. 2026}}</ref> {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 24. septembar 2025. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Port Vale FC|Port Vale]] |rezultat = 0–2 |izvještaj = https://www.efl.com/match-centre/g2603058 |tim2 = Arsenal |golovi1 = |golovi2 = *[[Eberechi Eze|Eze]] {{gol|8}} *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|86}} |stadion = [[Vale Park]] |runda = Treće kolo |lokacija = [[Stoke-on-Trent]] |gledalaca = 16.326 |sudac = Andrew Kitchen |ishod = POB |iu= }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 29. oktobar 2025. |vrijeme = 20:45 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 2–0 |izvještaj = https://www.efl.com/match-centre/g2606487 |tim2 = [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] |golovi1 = *[[Ethan Nwaneri|Nwaneri]] {{gol|57}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|76}} |golovi2 = *[[Diego Coppola|Coppola]] {{žuti karton|34}} *[[Olivier Boscagli|Boscagli]] {{žuti karton|86}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = Četvrto kolo |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 59.292 |sudac = [[Sam Barrott]] |ishod = POB |iu= }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 23. decembar 2025. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 1–1 |izvještaj = https://www.efl.com/match-centre/g2608196 |tim2 = [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] |golovi1 = *[[Maxence Lacroix|Lacroix]] {{gol|80|a.g.}} *[[Kepa Arrizabalaga|Arrizabalaga]] {{žuti karton|89}} |golovi2 = *[[Marc Guéhi|Guéhi]] {{gol|90+5}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = Četvrtfinale |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = |sudac = [[Stuart Attwell]] |ishod = N |iu= |jedanaesterci=8–7 |jedanaesterci1= *[[Martin Ødegaard|Ødegaard]] {{pengol}} *[[Declan Rice|Rice]] {{pengol}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{pengol}} *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{pengol}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{pengol}} *[[Riccardo Calafiori|Calafiori]] {{pengol}} *[[Jurriën Timber|Timber]] {{pengol}} *[[William Saliba|Saliba]] {{pengol}} |jedanaesterci2= *{{pengol}} [[Jean-Philippe Mateta|Mateta]] *{{pengol}} [[Justin Devenny|Devenny]] *{{pengol}} [[Will Hughes|Hughes]] *{{pengol}} [[Borna Sosa|Sosa]] *{{pengol}} [[Jefferson Lerma|Lerma]] *{{pengol}} [[Adam Wharton|Wharton]] *{{pengol}} [[Christantus Uche|Uche]] *{{Penpromašaj}} [[Maxence Lacroix|Lacroix]] }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 14. januar 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Chelsea FC|Chelsea]] |rezultat = 2–3 |izvještaj = https://www.efl.com/match-centre/g2614884 |tim2 = Arsenal |golovi1 = *[[Estêvão Willian|Estêvão]] {{žuti karton|42}} *[[Marc Cucurella|Cucurella]] {{žuti karton|44}} *[[Alejandro Garnacho|Garnacho]] {{gol|57||83}} *[[Benoît Badiashile|Badiashile]] {{žuti karton|65}} *[[Pedro Neto|Neto]] {{žuti karton|90}} |golovi2 = *[[Ben White (nogometaš)|White]] {{gol|7}} *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{žuti karton|42}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|49}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{gol|71}} *[[Kepa Arrizabalaga|Arrizabalaga]] {{žuti karton|75}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{žuti karton|78}} *[[Jurriën Timber|Timber]] {{žuti karton|90+6}} |stadion = [[Stamford Bridge (stadion)|Stamford Bridge]] |runda = Polufinale (1. utakmica) |lokacija = [[Fulham]] |gledalaca = 39.243 |sudac = [[Simon Hooper]] |ishod = POB |iu= [[Viktor Gyökeres]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 3. februar 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 1–0 |izvještaj = https://www.efl.com/match-centre/g2614886 |tim2 = [[Chelsea FC|Chelsea]] |golovi1 = *[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|90+7}} |golovi2 = *[[Liam Delap|Delap]] {{žuti karton|56}} *[[Malo Gusto|Gusto]] {{žuti karton|68}} *[[Estêvão Willian|Estêvão]] {{žuti karton|71}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = Polufinale (uzvratna utakmica) |lokacija = [[Holloway, London|Holloway]] |gledalaca = 59.452 |sudac = [[Peter Bankes]] |ishod = POB |iu= |sveukupni rezultat=4–2}} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 22. mart 2026. |vrijeme = 17:30 |historija = |tim1 = Arsenal |rezultat = 0–2 |izvještaj = https://www.efl.com/match-centre/g2625816 |tim2 = [[Manchester City FC|Manchester City]] |golovi1 = *[[Piero Hincapié|Hincapié]] {{žuti karton|16}} *[[Kepa Arrizabalaga|Arrizabalaga]] {{žuti karton|51}} *[[Ben White (nogometaš)|White]] {{žuti karton|69}} |golovi2 = *[[Abdukodir Khusanov|Khusanov]] {{žuti karton|32}} *[[Nico O'Reilly|O'Reilly]] {{gol|60||64}} |stadion =[[Stadion Wembley]] |runda = Finale |lokacija = [[Wembley]] |gledalaca = 88.486 |sudac = [[Peter Bankes]] |ishod = POR |iu= [[Nico O'Reilly]] (MCI) }} === UEFA Liga prvaka === {{Glavni|UEFA Liga prvaka 2025/2026.}} ====Ligaška faza==== Arsenalov [[UEFA koeficijent|UEFA-in klupski koeficijent]] na kraju prethodne sezone bio je 98.000 bodova. Bili su u 2. šeširu za ždrijeb ligaške faze, koji je održan 28. augusta 2025. Arsenal je nasumično izvučen da igra protiv [[FC Bayern München|Bayern Münchena]] i [[FC Inter Milano|Inter Milana]] (drugu sezonu zaredom) iz 1. šešira, [[Atlético Madrid]]a i [[Club Brugge KV|Club Bruggea]] iz 2. šešira, [[Olympiakos FC|Olympiakosa]] i [[SK Slavija Prag|Slavije Prag]] iz 3. šešira, te na kraju debitanta [[FK Kairat|Kairata]] i [[Athletic Bilbao|Athletic Bilbaa]] iz 4. šešira. =====Tabela ligaške faze===== <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |section=Table |show_limit=5 |class_rules= |source=UEFA<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/standings/ |title=League phase table |publisher=[[UEFA]] |access-date=30. 8. 2025}}</ref> <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ARS, BAY, LIV, TOT, BAR, CHE, SPO, MCI, RMA, INT, PAR, NEW, JUV, ATM, ATA, LEV, DOR, OLY, BRU, GAL, MON, QRB, BOD, BEN, MAR, PAF, USG, PSV, ATH, NAP, CPH, AJX, FRA, SLP, VIL, KAI <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_AJX=2 |draw_AJX=0 |loss_AJX=6 |gf_AJX=8 |ga_AJX=21<!--Ajax--> |win_ARS=8 |draw_ARS=0 |loss_ARS=0 |gf_ARS=23|ga_ARS=4 <!--Arsenal--> |win_ATA=4 |draw_ATA=1 |loss_ATA=3 |gf_ATA=10|ga_ATA=10<!--Atalanta--> |win_ATH=2 |draw_ATH=2 |loss_ATH=4 |gf_ATH=9 |ga_ATH=14<!--Athletic Bilbao--> |win_ATM=4 |draw_ATM=1 |loss_ATM=3 |gf_ATM=17|ga_ATM=15<!--Atlético Madrid--> |win_BAR=5 |draw_BAR=1 |loss_BAR=2 |gf_BAR=22|ga_BAR=14<!--Barcelona--> |win_LEV=3 |draw_LEV=3 |loss_LEV=2 |gf_LEV=13|ga_LEV=14<!--Bayer Leverkusen--> |win_BAY=7 |draw_BAY=0 |loss_BAY=1 |gf_BAY=22|ga_BAY=8 <!--Bayern Munich--> |win_BEN=3 |draw_BEN=0 |loss_BEN=5 |gf_BEN=10|ga_BEN=12<!--Benfica--> |win_BOD=2 |draw_BOD=3 |loss_BOD=3 |gf_BOD=14|ga_BOD=15<!--Bodø/Glimt--> |win_DOR=3 |draw_DOR=2 |loss_DOR=3 |gf_DOR=19|ga_DOR=17<!--Borussia Dortmund--> |win_CHE=5 |draw_CHE=1 |loss_CHE=2 |gf_CHE=17|ga_CHE=10<!--Chelsea--> |win_BRU=3 |draw_BRU=1 |loss_BRU=4 |gf_BRU=15|ga_BRU=17<!--Club Brugge--> |win_CPH=2 |draw_CPH=2 |loss_CPH=4 |gf_CPH=12|ga_CPH=21<!--Copenhagen--> |win_FRA=1 |draw_FRA=1 |loss_FRA=6 |gf_FRA=10|ga_FRA=21<!--Eintracht Frankfurt--> |win_GAL=3 |draw_GAL=1 |loss_GAL=4 |gf_GAL=9 |ga_GAL=11<!--Galatasaray--> |win_INT=5 |draw_INT=0 |loss_INT=3 |gf_INT=15|ga_INT=7 <!--Inter Milan--> |win_JUV=3 |draw_JUV=4 |loss_JUV=1 |gf_JUV=14|ga_JUV=10<!--Juventus--> |win_KAI=0 |draw_KAI=1 |loss_KAI=7 |gf_KAI=7 |ga_KAI=22<!--Kairat--> |win_LIV=6 |draw_LIV=0 |loss_LIV=2 |gf_LIV=20|ga_LIV=8 <!--Liverpool--> |win_MCI=5 |draw_MCI=1 |loss_MCI=2 |gf_MCI=15|ga_MCI=9 <!--Manchester City--> |win_MAR=3 |draw_MAR=0 |loss_MAR=5 |gf_MAR=11|ga_MAR=14<!--Marseille--> |win_MON=2 |draw_MON=4 |loss_MON=2 |gf_MON=8 |ga_MON=14<!--Monaco--> |win_NAP=2 |draw_NAP=2 |loss_NAP=4 |gf_NAP=9 |ga_NAP=15<!--Napoli--> |win_NEW=4 |draw_NEW=2 |loss_NEW=2 |gf_NEW=17|ga_NEW=7<!--Newcastle United--> |win_OLY=3 |draw_OLY=2 |loss_OLY=3 |gf_OLY=10|ga_OLY=14<!--Olympiacos--> |win_PAF=2 |draw_PAF=3 |loss_PAF=3 |gf_PAF=8 |ga_PAF=11<!--Pafos--> |win_PAR=4 |draw_PAR=2 |loss_PAR=2 |gf_PAR=21|ga_PAR=11<!--Paris Saint-Germain--> |win_PSV=2 |draw_PSV=2 |loss_PSV=4 |gf_PSV=16|ga_PSV=16<!--PSV Eindhoven--> |win_QRB=3 |draw_QRB=1 |loss_QRB=4 |gf_QRB=13|ga_QRB=21<!--Qarabağ--> |win_RMA=5 |draw_RMA=0 |loss_RMA=3 |gf_RMA=21|ga_RMA=12<!--Real Madrid--> |win_SLP=0 |draw_SLP=3 |loss_SLP=5 |gf_SLP=5 |ga_SLP=19<!--Slavia Prague--> |win_SPO=5 |draw_SPO=1 |loss_SPO=2 |gf_SPO=17|ga_SPO=11<!--Sporting CP--> |win_TOT=5 |draw_TOT=2 |loss_TOT=1 |gf_TOT=17|ga_TOT=7 <!--Tottenham Hotspur--> |win_USG=3 |draw_USG=0 |loss_USG=5 |gf_USG=8 |ga_USG=17<!--Union Saint-Gilloise--> |win_VIL=0 |draw_VIL=1 |loss_VIL=7 |gf_VIL=5 |ga_VIL=18<!--Villarreal--> <!--Team status--> |status_text_W=Osigurano doigravanje u play-offu (nosioci), ali se i dalje može automatski plasirati u osminu finala |status_text_X=Osigurano doigravanje u play-offu (nenosioci), ali se i dalje može automatski plasirati u osminu finala |status_text_Y=Ne mogu automatski proći u osminu finala, ali se i dalje mogu kvalificirati putem doigravanja (nosioci) |status_text_Z=Ne mogu automatski proći u osminu finala, ali se i dalje mogu kvalificirati putem doigravanja (nenosioci) <!--Team definitions--> |name_AJX={{ZD|NIZ}} [[AFC Ajax|Ajax]] |name_ARS='''{{ZD|ENG}} [[Arsenal FC|Arsenal]]''' |name_ATA={{ZD|ITA}} [[Atalanta BC|Atalanta]] |name_ATH={{ZD|ŠPA}} [[Athletic Bilbao]] |name_ATM={{ZD|ŠPA}} [[Atlético Madrid]] |name_BAR={{ZD|ŠPA}} [[FC Barcelona|Barcelona]] |name_LEV={{ZD|NJE}} [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] |name_BAY={{ZD|NJE}} [[FC Bayern München|Bayern München]] |name_BEN={{ZD|POR}} [[SL Benfica|Benfica]] |name_BOD={{ZD|NOR}} [[FK Bodø/Glimt|Bodø/Glimt]] |name_DOR={{ZD|NJE}} [[Borussia Dortmund]] |name_CHE={{ZD|ENG}} [[Chelsea FC|Chelsea]] |name_BRU={{ZD|BEL}} [[Club Brugge KV|Club Brugge]] |name_CPH={{ZD|DAN}} [[FC Copenhagen|Copenhagen]] |name_FRA={{ZD|NJE}} [[Eintracht Frankfurt]] |name_GAL={{ZD|TUR}} [[Galatasaray SK|Galatasaray]] |name_INT={{ZD|ITA}} [[Inter Milan]] |name_JUV={{ZD|ITA}} [[Juventus FC|Juventus]] |name_KAI={{ZD|KAZ}} [[FK Kairat|Kairat]] |name_LIV={{ZD|ENG}} [[Liverpool FC|Liverpool]] |name_MCI={{ZD|ENG}} [[Manchester City FC|Manchester City]] |name_MAR={{ZD|FRA}} [[Olympique de Marseille|Marseille]] |name_MON={{ZD|FRA}} [[AS Monaco FC|Monaco]] |name_NAP={{ZD|ITA}} [[SSC Napoli|Napoli]] |name_NEW={{ZD|ENG}} [[Newcastle United FC|Newcastle United]] |name_OLY={{ZD|GRČ}} [[Olympiacos FC|Olympiacos]] |name_PAF={{ZD|KIP}} [[Pafos FC|Pafos]] |name_PAR={{ZD|FRA}} [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] |name_PSV={{ZD|NIZ}} [[PSV Eindhoven]] |name_QRB={{ZD|AZE}} [[Qarabağ FK|Qarabağ]] |name_RMA={{ZD|ŠPA}} [[Real Madrid CF|Real Madrid]] |name_SLP={{ZD|ČEŠ}} [[SK Slavia Prague|Slavia Prague]] |name_SPO={{ZD|POR}} [[Sporting CP]] |name_TOT={{ZD|ENG}} [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] |name_USG={{ZD|BEL}} [[Royale Union Saint-Gilloise|Union Saint-Gilloise]] |name_VIL={{ZD|ŠPA}} [[Villarreal CF|Villarreal]] <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=R16 |result2=R16 |result3=R16 |result4=R16 |result5=R16 |result6=R16 |result7=R16 |result8=R16 |result9=POS |result10=POS |result11=POS |result12=POS |result13=POS |result14=POS |result15=POS |result16=POS |result17=POU |result18=POU |result19=POU |result20=POU |result21=POU |result22=POU |result23=POU |result24=POU |col_R16=green1 |text_R16=Prolazak u 1/8 finala (nosioci) |col_POS=blue1 |text_POS=Prolazak u play off nokaut faze (nosioci) |col_POU=blue2 |text_POU={{nowrap|Prolazak u play off nokaut faze (nenosioci)}} }}</onlyinclude> =====Statistika u ligaškoj fazi===== {{Fb_rs |dp=4 |dn=0 |di=0 |ddg=12 |dpg=3 |gp=4 |gn=0 |gi=0 |gdg=11 |gpg=1 }} =====Rezultati po kolima===== {{#invoke:sports rbr table|table|legendpos=b | update=complete | header=Kolo | label1=Stadion | res1=[[Stadion San Mamés (2013)|A]]/[[Stadion Emirates|H]]/H/[[Fortuna Arena|A]]/H/[[Jan Breydel Stadium|A]]/[[San Siro|A]]/H | label2=Rezultat | res2=W/W/W/W/W/W/W/W | label3=Pozicija | pos3=7/5/4/2/1/1/1/1 | label4=Bodovi | pos4=3p/6p/9p/12p/15p/18p/21p/24p | color_W=green1|text_W=Pobjeda | color_D=yellow1|text_D=Nerješeno | color_L=red1|text_L=Izgubljeno | color_P=lightgrey|text_P=Otkazano | text_H=Domaćin|text_A=Gost | color_1–8=green1|color_9–16=blue1|color_17–24=blue2 | source=[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/fixtures-results/ UEFA] }} =====Utakmice===== {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 16. septembar 2025. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Athletic Bilbao]] {{ZD|ŠPA}} |rezultat = 0–2 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2045908/ |tim2 = {{ZD|ENG}} Arsenal |golovi1 = *[[Mikel Jauregizar|Jauregizar]] {{žuti karton|85}} |golovi2 = *[[Declan Rice|Rice]] {{žuti karton|7}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|72}} *[[Noni Madueke|Madueke]] {{žuti karton|85}} *[[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|87}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{žuti karton|90+1}} |stadion = [[Stadion San Mamés (2013)|San Mamés]] |runda = 1 |lokacija = [[Bilbao]], Španija |gledalaca = 51.059 |sudac = Donatas Rumšas ([[Nogometni savez Litvanije|Litvanija]]) |iu= [[Gabriel Martinelli]] (ARS) |ishod=POB}} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 1. oktobar 2025. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal {{ZD|ENG}} |rezultat = 2–0 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2045930 |tim2 = {{ZD|GRČ}} [[Olympiacos FC|Olympiacos]] |golovi1 = *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|12}} *[[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{žuti karton|58}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{žuti karton|61}} *[[Declan Rice|Rice]] {{žuti karton|78}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|90+2}} |golovi2 = *[[Gabriel Strefezza|Strefezza]] {{žuti karton|90}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 2 |lokacija = [[London]], Engleska |gledalaca = 56.820 |sudac = [[François Letexier]] ([[Nogometni savez Francuske|Francuska]]) |ishod = POB |iu = [[Martin Ødegaard]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 21. oktobar 2025. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal {{ZD|ENG}} |rezultat = 4–0 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2045940 |tim2 = {{ZD|ŠPA}} [[Atlético Madrid]] |golovi1 = *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{žuti karton|38}} *[[Gabriel Magalhães|Gabriel]] {{gol|57}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|64}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|67||70}} |golovi2 = *[[José María Giménez|Giménez]] {{žuti karton|33}} *[[Robin Le Normand|Le Normand]] {{žuti karton|75}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 3 |lokacija = [[London]], Engleska |gledalaca = 59.200 |sudac = [[Davide Massa]] ([[Nogometni savez Italije|Italija]]) |ishod = POB |iu=[[Viktor Gyökeres]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 4. novembar 2025. |vrijeme = 18:45 |historija = |tim1 = [[SK Slavia Prague|Slavia Prague]] {{ZD|ČEŠ}} |rezultat = 0–3 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2045964 |tim2 = {{ZD|ENG}} Arsenal |golovi1 = *[[Christos Zafiris|Zafiris]] {{žuti karton|70}} *[[David Douděra|Douděra]] {{žuti karton|83}} *[[Youssoupha Mbodji|Mbodji]] {{žuti karton|90+6}} |golovi2 = *[[Ethan Nwaneri|Nwaneri]] {{žuti karton|24}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|32|pen.}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{žuti karton|37}}, {{gol|46||68}} *[[Christian Nørgaard|Nørgaard]] {{žuti karton|75}} *[[Myles Lewis-Skelly|Lewis-Skelly]] {{žuti karton|79}} |kartoni1= |kartoni2= |stadion = [[Fortuna Arena]] |runda = 4 |lokacija = [[Prag]], Češka |gledalaca = |sudac = [[Aliyar Aghayev]] ([[Nogometni savez Azerbejdžana|Azerbejdžan]]) |ishod = POB |iu= [[Mikel Merino]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 26. novembar 2025. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal {{ZD|ENG}} |rezultat = 3–1 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2045986 |tim2 = {{ZD|NJE}} [[FC Bayern München|Bayern München]] |golovi1 = *[[Jurriën Timber|Timber]] {{gol|22}} *[[Noni Madueke|Madueke]] {{gol|69}} *[[William Saliba|Saliba]] {{žuti karton|74}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|77}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{žuti karton|80}} |golovi2 = *[[Dayot Upamecano|Upamecano]] {{žuti karton|23}} *[[Lennart Karl|Karl]] {{gol|32}} *[[Konrad Laimer|Laimer]] {{žuti karton|43}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 5 |lokacija = [[London]], Engleska |gledalaca = 58.780 |sudac = [[Marco Guida]] ([[Nogometni savez Italije|Italija]]) |ishod = POB |iu= [[Declan Rice]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 10. decembar 2025. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Club Brugge KV|Club Brugge]] {{ZD|BEL}} |rezultat = 0–3 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2046007 |tim2 = {{ZD|ENG}} Arsenal |golovi1 = |golovi2 = *[[Noni Madueke|Madueke]] {{gol|25||47}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|56}} *[[Christian Nørgaard|Nørgaard]] {{žuti karton|65}} *[[Ben White (nogometaš)|White]] {{žuti karton|68}} |stadion = [[Stadion Jan Breydel]] |runda = 6 |lokacija = [[Brugge]], Belgija |gledalaca = 26.464 |sudac = [[Sven Jablonski]] ([[Nogometni savez Njemačke|Njemačka]]) |ishod = POB |iu=[[Noni Madueke]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 20. januar 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[FC Inter Milano|Inter Milano]] {{ZD|ITA}} |rezultat = 1–3 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2046012 |tim2 = {{ZD|ENG}} Arsenal |golovi1 = *[[Petar Sučić|Sučić]] {{gol|18}} *[[Alessandro Bastoni|Bastoni]] {{žuti karton|72}} *[[Francesco Acerbi|Acerbi]] {{žuti karton|82}} |golovi2 = *[[Gabriel Jesus|Jesus]] {{gol|10||31}} *[[Mikel Merino|Merino]] {{žuti karton|72}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|84}} *[[Declan Rice|Rice]] {{žuti karton|90+2}} |stadion = [[San Siro]] |runda = 7 |lokacija = [[Milano]], Italija |gledalaca = 72.649 |sudac = [[João Pinheiro (nogometni sudija)|João Pinheiro]] ([[Nogometni savez Portugala|Portugal]]) |ishod = POB |iu= [[Gabriel Jesus]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 28. januar 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal {{ZD|ENG}} |rezultat = 3–2 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2046034 |tim2 = {{ZD|KAZ}} [[FK Kairat|Kairat]] |golovi1 = *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|3}} *[[Riccardo Calafiori|Calafiori]] {{žuti karton|6}} *[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|15}} *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|36}} |golovi2 = *[[Jorginho (nogometaš, rođen 1997)|Jorginho]] {{gol|7|pen.}}, {{žuti karton|69}} *[[Ricardinho (nogometaš, rođen 2001)|Ricardinho]] {{gol|90+4}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 8 |lokacija = [[London]], Engleska |gledalaca = 50.200 |sudac = [[Urs Schnyder]] ([[Nogometni savez Švicarske|Švicarska]]) |ishod = POB |iu= [[Kai Havertz]] (ARS) }} ====Nokaut faza==== =====Osmina finala===== Kao rezultat prvog mjesta u ligaškoj fazi, Arsenal je bio nositelj za ždrijeb osmine finala, koji se održao 27. februara 2026., a uzvratnu utakmicu igrali su kod kuće. Prvi put od 2002. godine Arsenal je igrao protiv njemačkog Bayer Leverkusena.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/bayer-leverkusen-drawn-champions-league-last-16|title=Bayer Leverkusen drawn in Champions League last 16|date=1. 3. 2026|website=Bayer Leverkusen drawn in Champions League last 16|language=en|access-date=27. 2. 2026}}</ref> {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 11. mart 2026. |vrijeme = 18:45 |historija = |tim1 = [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] {{ZD|NJE}} |rezultat = 1–1 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2048054/ |tim2 = {{ZD|ENG}} Arsenal |golovi1 = *[[Robert Andrich|Andrich]] {{žuti karton|2}}, {{gol|46}} *[[Ernest Poku|Poku]] {{žuti karton|58}} *[[Exequiel Palacios|Palacios]] {{žuti karton|63}} *[[Álex Grimaldo|Grimaldo]] {{žuti karton|90+4}} |golovi2 = *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{žuti karton|26}} *[[Martín Zubimendi|Zubimendi]] {{žuti karton|69}} *[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|89|pen.}}, {{žuti karton|90+4}} |stadion = [[BayArena]] |runda = 1. utakmica |lokacija = [[Leverkusen]], Njemačka |gledalaca = 30.210 |sudac = [[Halil Umut Meler]] ([[Nogometni savez Turske|Turska]]) |ishod = N |iu= [[Robert Andrich]] (LEV) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 17. mart 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal {{ZD|ENG}} |rezultat = 2–0 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2048062/ |tim2 = {{ZD|NJE}} [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] |golovi1 = *[[Eberechi Eze|Eze]] {{gol|36}} *[[Declan Rice|Rice]] {{gol|63}} |golovi2 = *[[Exequiel Palacios|Palacios]] {{žuti karton|46}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 2. utakmica |lokacija = [[London]], Engleska |gledalaca = 57.537 |sudac = [[Danny Makkelie]] ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) |ishod = POB |iu= [[Declan Rice]] (ARS) |sveukupni rezultat=3–1 }} =====Četvrtina finala===== Ždrijeb za četvrtfinale automatski je određen nakon ždrijeba osmine finala 27. februara 2026. Nakon što je [[Sporting CP|Sporting]] prevladao zaostatak od tri gola iz prve utakmice protiv [[FK Bodø/Glimt|Bodø/Glimta]], Arsenal je izvučen da igra protiv portugalskog prvaka treći put u posljednje četiri evropske kampanje. Zbog višeg plasmana, klub je uzvratnu utakmicu igrao kod kuće.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/who-will-arsenal-face-ucl-quarter-finals|title=Who will Arsenal face in the UCL quarter-finals?|date=22. 3. 2026|website=Who will Arsenal face in the UCL quarter-finals?|language=en|access-date=18. 3. 2026}}</ref> {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 7. april 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Sporting CP|Sporting]] {{ZD|POR}} |rezultat = 0–1 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2048066/ |tim2 = {{ZD|ENG}} Arsenal |golovi1 = *[[Hidemasa Morita|Morita]] {{žuti karton|31}} |golovi2 = *[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|90+1}} |stadion = [[Estádio José Alvalade]] |runda = 1. utakmica |lokacija = [[Lisabon]], Portugal |gledalaca = 50.804 |sudac = [[Daniel Siebert (nogometni sudija)|Daniel Siebert]] ([[Nogometni savez Njemačke|Njemačka]]) |ishod = POB |iu= [[David Raya]] (ARS) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 15. april 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal {{ZD|ENG}} |rezultat = 0–0 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2048068/ |tim2 = {{ZD|POR}} [[Sporting CP|Sporting]] |golovi1 = |golovi2 = *[[Maximiliano Araújo|Araújo]] {{žuti karton|79}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 2. utakmica |lokacija = [[London]], Engleska |gledalaca = 58.249 |sudac = [[François Letexier]] ([[Nogometni savez Francuske|Francuska]]) |ishod = N |iu= [[Martin Zubimendi]] (ARS) |sveukupni rezultat= 1–0 }} =====Polufinale===== Ždrijeb za polufinale automatski je određen nakon ždrijeba četvrtfinala 27. februara 2026. Arsenal će se po drugi put u takmičenju suočiti s [[Atlético Madrid|Atlético Madridom]] (nakon domaće pobjede od 4–0 u ligaškoj fazi), nakon što su u prethodnom kolu pobijedili španjolskog rivala [[FC Barcelona|Barcelonu]] ukupnim rezultatom 3–2. Zbog višeg plasmana, klub je ponovno igrao uzvratnu utakmicu kod kuće. {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 29. april 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = [[Atlético Madrid]] {{ZD|ŠPA}} |rezultat = 1–1 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2048071/ |tim2 = {{ZD|ENG}} Arsenal |golovi1 = *[[Julián Alvarez|Alvarez]] {{gol|56|pen.}} *[[Dávid Hancko|Hancko]] {{žuti karton|78}} |golovi2 = *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|44|pen.}} |stadion = [[Stadion Metropolitano]] |runda = 1. utakmica |lokacija = [[Madrid]], Španija |gledalaca = 68.421 |sudac = [[Danny Makkelie]] ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) |ishod = N |iu=[[Antoine Griezmann]] (ATM) }} {{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 5. maj 2026. |vrijeme = 21:00 |historija = |tim1 = Arsenal {{ZD|ENG}} |rezultat = 1–0 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2048074/ |tim2 = {{ZD|ŠPA}} [[Atlético Madrid]] |golovi1 = *[[Bukayo Saka|Saka]] {{gol|44}} *[[Kepa Arrizabalaga|Arrizabalaga]] {{žuti karton|90+5}} |golovi2 = *[[Marc Pubill|Pubill]] {{žuti karton|81}} *[[Koke (nogometaš, rođen 1992)|Koke]] {{žuti karton|90+4}} |stadion = [[Stadion Emirates|Emirates]] |runda = 2. utakmica |lokacija = [[London]], Engleska |gledalaca = 58.874 |sudac = [[Daniel Siebert (nogometni sudija)|Daniel Siebert]] ([[Nogometni savez Njemačke|Njemačka]]) |ishod = POB |iu= [[Declan Rice]] (ARS) |sveukupni rezultat= 2–1 }} =====Finale===== {{Glavni|Finale UEFA Lige prvaka 2026.}} Nakon što je u polufinalu savladao [[Atlético Madrid]], Arsenal je stigao do tek svog drugog finala Lige prvaka u svojoj historiji, prvi put [[Finale UEFA Lige prvaka 2006.|2006]]. godine. Klub je nastojao osvojiti najprestižnije europsko takmičenje po prvi put u svojoj historiji i postati prva ekipa koja je odigrala 14 ili više utakmica u jednoj sezoni i ostala neporažena.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/arsenal-reach-202526-champions-league-final|title=Arsenal reach 2025/26 Champions League final|date=10. 5. 2026|website=Arsenal reach 2025/26 Champions League final|language=en|access-date=6. 5. 2026}}</ref> Topnici su se drugu sezonu zaredom suočiti s braniteljima naslova [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germainom]], nakon što su Parižani prethodne sezone izbacili klub u polufinalu. Arsenal je izgubio u finalu nakon izvođenja penala (4−3), nakon regularnih 1−1.{{Sklopiva nogometna kutija |id = |datum = 30. maj 2026. |vrijeme = 18:00 |historija = |tim1 = {{ZD|FRA}} [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] |rezultat = 1–1 |izvještaj = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2047742/ |tim2 = {{ZD|ENG}} Arsenal |golovi1 = *[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|65|pen.}} *[[João Neves|Neves]] {{žuti karton|90+6}} *[[Nuno Mendes (nogometaš, rođen 2002)|Mendes]] {{žuti karton|118}} |golovi2 = *[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|6}} *[[Cristhian Mosquera|Mosquera]] {{žuti karton|47}} *[[Bukayo Saka|Saka]] {{žuti karton|54}} *[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{žuti karton|98}} *[[Declan Rice|Rice]] {{žuti karton|103}} |stadion = [[Puskás Aréna]] |lokacija = [[Budimpešta]], Mađarska |gledalaca = 61.035 |sudac = [[Daniel Siebert (nogometni sudija)|Daniel Siebert]] ([[Nogometni savez Njemačke|Njemačka]]) |ishod = N |iu=[[Vitinha]] (PSG) |aet=yes|jedanaesterci=4–3|jedanaesterci1=*[[Gonçalo Ramos|Ramos]] {{pengol}} *[[Désiré Doué|Doué]] {{pengol}} *[[Nuno Mendes (nogometaš, rođen 2002)|Mendes]] {{Penpromašaj}} *[[Achraf Hakimi|Hakimi]] {{pengol}} *[[Lucas Beraldo|Beraldo]] {{pengol}}|jedanaesterci2=*{{pengol}} [[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] *{{Penpromašaj}} [[Eberechi Eze|Eze]] *{{pengol}} [[Declan Rice|Rice]] *{{pengol}} [[Gabriel Martinelli|Martinelli]] *{{Penpromašaj}} [[Gabriel Magalhães|Gabriel]]}} == Reference == <references responsive="" />{{Arsenal FC}}{{Arsenal FC sezone}} [[Kategorija:Sezone Arsenala FC]] om2dqj2o5svy72w8isfeoa8pg9r0xey Direkcija za koordinaciju policijskih tijela Bosne i Hercegovine 0 529750 3898692 3844180 2026-06-14T18:12:06Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898692 wikitext text/x-wiki {{Infokutija državno tijelo | ime = Direkcija za koordinaciju policijskih tijela Bosne i Hercegovine | slika = Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg | veličina_slike = 100px | slika_opis = | izvorno_ime = | prijašnje_ime = | država = {{ZID|Bosna i Hercegovina}} | teritorija = | osnivanje = {{Početni datum i godine|2008|04|16}} | prethodnik = | nastalo_iz = Reforma policijskih struktura u BiH | ukidanje = | nasljednik = | spojeno_u = | vrsta = Upravna organizacija sa operativnom samostalnošću | nadležnost = Koordinacija policijskih tijela, međunarodna policijska saradnja, zaštita VIP osoba i objekata | status = Aktivna | sjedište = [[Sarajevo]], [[Bosna i Hercegovina]] | koordinate = {{coord|43|50|12|N|18|20|14|E|display=inline,title}} | adresa = Aleja Bosne Srebrene bb, 71000 Sarajevo | prazna_oznaka1 = Dan Direkcije | prazni_podaci1 = 16. april | prazna_oznaka2 = Operativne veze | prazni_podaci2 = [[Interpol]], [[Europol]], [[SELEC]] | slogan = Sigurnost kroz koordinaciju | zaposleni = cca. 850 (prema sistematizaciji)<ref name="izvjestaj_2023">[http://www.dkpt.ba/izvjestaji Izvještaj o radu za 2023. godinu], Direkcija za koordinaciju policijskih tijela BiH, pristupljeno 23. decembra 2025.</ref> | budžet = cca. 41.000.000 KM (2024)<ref name="budzet">Zakon o Budžetu institucija BiH i međunarodnih obaveza BiH za 2024. godinu.</ref> | direktor = Enes Karić | šef_agencije = | ministar = ''Upražnjeno'' ([[Ministarstvo sigurnosti Bosne i Hercegovine|Ministar sigurnosti]]) | ključne_osobe = Đuro Knežević (zamjenik), Goran Amidžić (zamjenik) | matična_organizacija = [[Ministarstvo sigurnosti Bosne i Hercegovine]] | podružnice = NCB Interpol Sarajevo, Europol kontakt tačka | dokumenti = Zakon o Direkciji za koordinaciju policijskih tijela BiH | veb-sajt = {{URL|http://www.dkpt.ba}} | id = | fusnote = }} '''Direkcija za koordinaciju policijskih tijela Bosne i Hercegovine''' (DKPT BiH) je upravna organizacija u sastavu [[Ministarstvo sigurnosti Bosne i Hercegovine|Ministarstva sigurnosti Bosne i Hercegovine]], nadležna za koordinaciju rada policijskih tijela na državnom nivou, međunarodnu policijsku saradnju i razmjenu sigurnosnih informacija u Bosni i Hercegovini. Direkcija obavlja poslove komunikacije i saradnje između domaćih policijskih agencija i međunarodnih policijskih organizacija, uključujući [[Interpol]] i [[Europol]], te je nadležna za zaštitu određenih ličnosti, objekata i diplomatsko-konzularnih predstavništava Bosne i Hercegovine. Također učestvuje u standardizaciji policijskih procedura, praćenju sigurnosnog stanja i provođenju međunarodnih sporazuma iz oblasti policijske saradnje.<ref name="Zakon_policijska_struktura">{{cite web |title=Zakon o Direkciji za koordinaciju policijskih tijela i o agencijama za podršku policijskoj strukturi BiH |url=https://www.psa.gov.ba/Popisi_i_dokumenti/Zakoni/?id=1508 |website=psa.gov.ba |publisher=Agencija za policijsku podršku BiH |access-date=5. 5. 2026 |language=bs }}{{Mrtav link}}</ref> == Historija i reforma == Direkcija je osnovana na osnovu Zakona o Direkciji za koordinaciju policijskih tijela i o agencijama za podršku policijskoj strukturi Bosne i Hercegovine, koji je usvojen u [[Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine|Domu naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine]] 16. aprila 2008.<ref name="Parlament_BiH">{{cite web |title=Podaci o Zakonu o Direkciji za koordinaciju policijskih tijela i o agencijama za podršku policijskoj strukturi BiH |url=https://parlament.ba/law/LawDetails?lawId=978&lang=bs |website=parlament.ba |publisher=Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine |access-date=5. 5. 2026 |language=bs}}</ref> Njeno osnivanje predstavlja rezultat procesa reforme policijskog sistema u Bosni i Hercegovini, koji je intenziviran 2008. usvajanjem seta zakona s ciljem funkcionalnijeg povezivanja fragmentirane policijske strukture koju čine državne policijske agencije, entitetska ministarstva unutrašnjih poslova i kantonalni MUP-ovi.<ref name="Tabakovic_2022">{{cite journal |last=Tabaković |first=Senad |year=2022 |title=Reforma policije u Bosni i Hercegovini: Rješenja i izazovi u funkcioniranju policijskih agencija |journal=Zbornik radova Pravnog fakulteta Sveučilišta/Univerziteta "VITEZ" |volume=8 |pages=141–158 |url=https://www.researchgate.net/publication/362544253_REFORMA_POLICIJE_U_BOSNI_I_HERCEGOVINI_RJESENJA_I_IZAZOVI_U_FUNKCIONIRANJU_POLICIJSKIH_AGENCIJA |access-date=12. 5. 2026 |language=bs}}</ref> Iako je formalno osnovana 2008, DKPT BiH je u potpunosti postala operativna tek 2010, nakon preuzimanja kadrova, opreme i određenih nadležnosti iz drugih sigurnosnih službi, prvenstveno onih koje su bile zadužene za zaštitu VIP osoba i diplomatsko-konzularnih predstavništava. == Nadležnosti == Nadležnosti Direkcije za koordinaciju policijskih tijela BiH definisane su članom 6. Zakona o Direkciji za koordinaciju policijskih tijela i o agencijama za podršku policijskoj strukturi Bosne i Hercegovine.<ref name="Zakon_policijska_struktura" /> * Poslovi iz nadležnosti Direkcije su: ** komunikacija, saradnja i koordinacija između policijskih tijela BiH; ** komunikacija, saradnja i koordinacija između policijskih tijela BiH s odgovarajućim organima u Bosni i Hercegovini u vezi s pitanjima policijskih poslova međunarodnog karaktera ili od međunarodnog značaja, ili u vezi s pitanjima koja su u nadležnosti Suda BiH; ** komunikacija i saradnja s odgovarajućim stranim i međunarodnim organima u vezi s pitanjima policijskih poslova od međunarodnog značaja ili zajedničkog interesa; ** komunikacija, saradnja i koordinacija između policijskih tijela BiH te odgovarajućih organa u Bosni i Hercegovini s odgovarajućim stranim i međunarodnim organima; ** primjena najboljih evropskih i drugih međunarodnih praksi koje se odnose na policijska pitanja u Bosni i Hercegovini; ** standardizacija rada u vezi s policijskim pitanjima u Bosni i Hercegovini; ** dnevno objedinjavanje sigurnosnih informacija od značaja za Bosnu i Hercegovinu, kao i od značaja za obavljanje poslova iz nadležnosti policijskih tijela BiH, stalna saradnja s relevantnim policijskim i drugim tijelima i preduzimanje potrebnih mjera s ciljem koordinacije operativnih poslova policijskih tijela BiH, te dnevno praćenje stanja sigurnosti i obavještavanje nadležnih policijskih i drugih tijela BiH; ** organizovanje i provođenje fizičke i tehničke zaštite osoba i objekata organa BiH i diplomatsko-konzularnih organa koji se posebno štite u skladu s odgovarajućim zakonima, međunarodnim obavezama i drugim propisima koje donosi [[Vijeće ministara Bosne i Hercegovine|Vijeće ministara BiH]]; ** prikupljanje, praćenje, analiziranje i korištenje podataka od značaja za sigurnost Bosne i Hercegovine; ** provođenje međunarodnih ugovora o policijskoj saradnji iz nadležnosti Direkcije; ** ostali poslovi propisani zakonima i drugim propisima. * Direkcija obrađuje podatke i vodi evidencije iz svoje nadležnosti u skladu s važećim propisima. == Organizaciona struktura == Direkcijom za koordinaciju policijskih tijela BiH rukovodi direktor. Direktor ima dva zamjenika koji su za svoj rad odgovorni direktoru. Direktor i zamjenici direktora ne mogu biti iz istog konstitutivnog naroda. Direktora i zamjenike direktora imenuje [[Vijeće ministara Bosne i Hercegovine|Vijeće ministara BiH]] na prijedlog [[Ministarstvo sigurnosti Bosne i Hercegovine|ministra sigurnosti BiH]], s liste kandidata koju dostavi Nezavisni odbor, na mandat od četiri godine, uz mogućnost reimenovanja u drugom narednom mandatu.<ref name="Zakon_policijska_struktura" /> Osnovne organizacijske jedinice Direkcije za koordinaciju policijskih tijela BiH su: * Kabinet direktora<ref name="DKPT_Kabinet">{{cite web |title=Kabinet direktora |website=Direkcija za koordinaciju policijskih tijela BiH |url=https://dkpt.gov.ba/organizaciona_struktura/kabinet_direktora/default.aspx?id=79&langTag=bs-BA |access-date=12. 5. 2026 |language=bs}}</ref> * Ured za profesionalne standarde<ref name="DKPT_Standardi">{{cite web |title=Ured za profesionalne standarde |website=Direkcija za koordinaciju policijskih tijela BiH |url=https://dkpt.gov.ba/Organizaciona_struktura/Ured_profesionalne_standarde/default.aspx?id=95&langTag=bs-BA |access-date=12. 5. 2026 |language=bs}}</ref> ** Odsjek za unutrašnju kontrolu ** Odsjek za zaštitu podataka * Sektor za koordinaciju i saradnju<ref name="DKPT_Sektor">{{cite web |title=Sektor za koordinaciju i saradnju |website=Direkcija za koordinaciju policijskih tijela BiH |url=https://dkpt.gov.ba/Organizaciona_struktura/Sektor_za_koordinaciju_i_saradnju/default.aspx?id=99&langTag=bs-BA |access-date=12. 5. 2026 |language=bs}}</ref> ** Odsjek za koordinaciju policijskih tijela BiH ** Odsjek za saradnju sa policijskim i drugim tijelima u BiH ** Odsjek za standardizaciju rada policije BiH ** Operativni centar * Sektor za međunarodnu operativnu policijsku saradnju<ref name="DKPT_Interpol">{{cite web |title=Sektor za međunarodnu operativnu policijsku saradnju |website=Direkcija za koordinaciju policijskih tijela BiH |url=https://dkpt.gov.ba/Organizaciona_struktura/Interpol/default.aspx?id=103&langTag=bs-BA |access-date=12. 5. 2026 |language=bs}}</ref> ** Odsjek - NCB [[Interpol]] Sarajevo ** Odsjek za saradnju s Europolom ** Odsjek za multilateralnu i bilateralnu saradnju i implementaciju Međunarodnih ugovora * Sektor za osiguranje VIP osoba i objekata<ref name="DKPT_VIP">{{cite web |title=Sektor za osiguranje VIP osoba i objekata |website=Direkcija za koordinaciju policijskih tijela BiH |url=https://dkpt.gov.ba/organizaciona_struktura/Obl/default.aspx?id=107&langTag=bs-BA |access-date=12. 5. 2026 |language=bs}}</ref> ** Odjeljenje za osiguranje i pratnju VIP osoba *** Jedinica za neposredno osiguranje VIP osoba *** Jedinica za osiguranje VIP delegacija ** Odjeljenje za osiguranje objekata *** Jedinica za osiguranje VIP objekata *** Jedinica za osiguranje stranih DKP i rezidencija *** Jedinica za osiguranje - Banja Luka *** Jedinica za osiguranje – Mostar *** Jedinica za osiguranje – Tuzla ** Odjeljenje za operativnu podršku *** Operativno dežurstvo *** Odsjek za procjenu prijetnji *** Odsjek za kontradiverzionu, biohemijsku i sanitarnu zaštitu *** Jedinica za intervencije i podršku * Sektor za stratešku analizu, procjene, planiranje i IT podršku<ref name="DKPT_AnalizaIT">{{cite web |title=Sektor za stratešku analizu, procjene, planiranje i IT podršku |website=Direkcija za koordinaciju policijskih tijela BiH |url=https://dkpt.gov.ba/organizaciona_struktura/sektor_06/default.aspx?id=115&langTag=bs-BA |access-date=12. 5. 2026 |language=bs}}</ref> ** Odsjek za analizu i procjene ** Odsjek za istraživanja i strategije ** Odsjek za IT podršku * Sektor za ljudske resurse, pravne, finansijsko-materijalne poslove i pisarnicu<ref name="DKPT_Resursi">{{cite web |title=Sektor za ljudske resurse, pravne, finansijsko-materijalne poslove i pisarnicu |website=Direkcija za koordinaciju policijskih tijela BiH |url=https://dkpt.gov.ba/organizaciona_struktura/sektor_07/default.aspx?id=119&langTag=bs-BA |access-date=12. 5. 2026 |language=bs}}</ref> ** Odsjek za normativno-pravne poslove ** Odsjek za upravljanje ljudskim resursima ** Odsjek za finansijsko-materijalne poslove i upravljanje budžetom ** Odsjek za pisarnicu i arhivu == Također pogledajte == * [[Ministarstvo sigurnosti Bosne i Hercegovine]] * [[Državna agencija za istrage i zaštitu]] * [[Granična policija Bosne i Hercegovine]] * [[Agencija za školovanje i stručno usavršavanje kadrova]] * [[Agencija za forenzička ispitivanja i vještačenja]] * [[Agencija za policijsku podršku]] * [[Služba za poslove sa strancima]] * [[Interpol]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.dkpt.ba/ Službeni sajt] {{Agencije i institucije Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:Vladavina zakona u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Institucije Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Ministarstvo sigurnosti Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Organizacije osnovane 2008.]] pwcxao91sws5vk3e2rl4q3wgmdetfcv Šablon:Međusobni rezultati nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine 10 532709 3898695 3892203 2026-06-14T18:26:18Z Z1KA 87045 3898695 wikitext text/x-wiki ;Legenda {{legend|#bbf3bb|Više pobjeda nego poraza.|border=1px solid #AAA}} {{legend|#ffffbb|Koliko pobjeda toliko i poraza.|border=1px solid #AAA}} {{legend|#ffbbbb|Manje pobjeda nego poraza.|border=1px solid #AAA}} {{hatnote|Ažurirano od 12. juna 2026, nakon utakmice protiv [[Nogometna reprezentacija Kanade|Kanade]].}} <div style="text-align: center;">'''Međusobni rezultati Bosne i Hercegovine od 1995. do danas'''</div> {| class="wikitable sortable collapsible" style="text-align: center" |- !Protivnik!!{{Tooltip|OU|Odigrano utakmica}}!!{{Tooltip|P|Pobjede}}!!{{Tooltip|N|Neriješeno}}!!{{Tooltip|I|Izgubljeno}}!!{{Tooltip|DG|Dati golovi}}!!{{Tooltip|PG|Primljeni golovi}}!!{{Tooltip|GR|Gol-razlika}}!!Prva utakmica!!Zadnja utakmica!!Najveća pobjeda!!Najveći poraz !Utakmice |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|ALB}} |5 |2 |2 |1 |5 |4 | +1 |30. novembar 1995. |28. mart 2017. |2–0 |0–2 |[[Nogometne utakmice Albanija – Bosna i Hercegovina|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|ALG}} |1 |1 |0 |0 |1 |0 | +1 | colspan="2" |14. novembar 2012. |1–0 | rowspan="2" {{N/D}} |[[Nogometne utakmice Alžir – Bosna i Hercegovina|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|AND}} |2 |2 |0 |0 |6 |0 | +6 |28. mart 2015. |6. septembar 2015. |3–0 |[[Nogometne utakmice Andora – Bosna i Hercegovina|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|ARG}} |3 |0 |0 |3 |1 |9 | −8 |14. maj 1998. |15. juni 2014. |{{N/D}} |0–5 |[[Nogometne utakmice Argentina – Bosna i Hercegovina|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|ARM}} |4 |3 |0 |1 |10 |6 | +4 |15. oktobar 2008. |8. septembar 2019. |4–1 |2–4 |[[Nogometne utakmice Armenija – Bosna i Hercegovina|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|AUT}} |7 |1 |4 |2 |5 |7 | −2 |24. mart 2001. |18. novembar 2025. |1–0 |0–2 |[[Nogometne utakmice Austrija – Bosna i Hercegovina|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|AZE}} |1 |1 |0 |0 |1 |0 | +1 | colspan="2" |1. juni 2008. |1–0 | rowspan="3" {{N/D}} |[[Nogometne utakmice Azerbejdžan – Bosna i Hercegovina|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|BHR}} |1 |1 |0 |0 |1 |0 | +1 | colspan="2" |23. juni 2001. |1–0 |[[Nogometne utakmice Bahrein – Bosna i Hercegovina|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|BAN}} |1 |1 |0 |0 |2 |0 | +2 | colspan="2" |12. januar 2001. |2–0 |[[Nogometne utakmice Bangladeš – Bosna i Hercegovina|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|BEL}} |8 |3 |1 |4 |13 |19 | −6 |26. mart 2005. |7. oktobar 2017. |4–2 |0–4 |[[Nogometne utakmice Belgija – Bosna i Hercegovina|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|BLR}} |2 |2 |0 |0 |3 |0 | +3 |2. septembar 2011. |6. septembar 2011. |2–0 |{{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bjelorusija – Bosna i Hercegovina|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|BRA}} |2 |0 |0 |2 |1 |3 | −2 |18. decembar 1996. |28. februar 2012. |{{N/D}} |1–2 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Brazil|Spisak]] |- bgcolor="#ffffbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|BUL}} |2 |1 |0 |1 |2 |2 | 0 |20. august 2008. |23. mart 2018. |1–0 |1–2 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Bugarska|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|MNE}} |4 |1 |3 |0 |2 |1 | +1 |28. maj 2018. |23. septembar 2022. |1–0 |{{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Crna Gora|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|CZE}} |2 |0 |0 |2 |1 |6 | −5 |10. oktobar 1998. |8. septembar 1999. |{{N/D}} |0–3 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Češka|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|CHI}} |1 |1 |0 |0 |1 |0 | +1 | colspan="2" |22. januar 2001. |1–0 |{{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Čile|Spisak]] |- bgcolor="#ffffbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|DEN}} |6 |2 |2 |2 |8 |7 | +1 |8. juni 1997. |6. juni 2021. |3–0 |0–2 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Danska|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|EGY}} |1 |0 |0 |1 |0 |2 | −2 | colspan="2" |5. mart 2014. | rowspan="2" {{N/D}} |0–2 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Egipat|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|ENG}} |1 |0 |0 |1 |0 |3 | −3 | colspan="2" |3. juni 2024. |0–3 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Engleska|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|EST}} |7 |5 |1 |1 |21 |4 | +17 |5. septembar 1998. |10. oktobar 2017. |7–0 |0–1 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Estonija|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|FRO}} |2 |1 |1 |0 |3 |2 | +1 |19. august 1998. |9. juni 1999. |1–0 |{{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Farska ostrva|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|FIN}} |7 |3 |2 |2 |12 |11 | +1 |28. april 2004. |14. juni 2022. |4–1 |1–3 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Finska|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|FRA}} |6 |0 |3 |3 |4 |8 | −4 |18. august 2004. |1. septembar 2021. |{{N/D}} |0–2 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Francuska|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|GHA}} |1 |1 |0 |0 |2 |1 | +1 | colspan="2" |3. mart 2010. |2–1 | rowspan="2" {{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Gana|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|GIB}} |2 |2 |0 |0 |9 |0 | +9 |25. mart 2017. |3. septembar 2017. |5–0 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Gibraltar|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|GRČ}} |11 |1 |5 |5 |9 |17 | −8 |1. septembar 1996. |15. oktobar 2019. |3–1 |0–4 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Grčka|Spisak]] |- bgcolor="ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|GEO}} |1 |0 |0 |1 |0 |1 | −1 |25. mart 2022. |25. mart 2022. | rowspan="2" {{N/D}} |0–1 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Gruzija|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|CRO}} |4 |0 |0 |4 |6 |14 | −8 |8. oktobar 1996. |22. august 2007. |1–4 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Hrvatska|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|IDN}} |1 |1 |0 |0 |2 |0 | +2 | colspan="2" |26. februar 1997. |2–0 |{{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Indonezija|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|IRN}} |7 |1 |1 |5 |10 |19 | −9 |22. juli 2001. |12. novembar 2020. |3–1 |0–4 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Iran|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|IRL}} |3 |0 |1 |2 |1 |4 | −3 |26. maj 2012. |16. novembar 2015. |{{N/D}} |0–2 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Irska|Spisak]] |- bgcolor="#ffffbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|ISL}} |2 |1 |0 |1 |3 |1 | +2 |23. mart 2023. |11. septembar 2023. |3–0 |0–1 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Island|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|ITA}} |7 |1 |2 |4 |5 |11 |−6 |6. novembar 1996. |31. mart 2026. |2–1 |0–3 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Italija|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|ISR}} |4 |1 |1 |2 |4 |7 | −3 |11. oktobar 2000. |12. juni 2015. |3–1 |0–3 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Izrael|Spisak]] |- bgcolor="#ffffbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|JPN}} |3 |1 |1 |1 |4 |6 | −2 |28. februar 2006. |7. juni 2016. |2–1 |0–3 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Japan|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|JOR}} |2 |1 |1 |0 |2 |1 | +1 |11. mart 2000. |15. mart 2000. |2–1 |{{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Jordan|Spisak]] |- bgcolor="#ffffbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|KOR}} |2 |1 |0 |1 |3 |3 | 0 |26. maj 2006. |01. juni 2018 |3–1 |0–2 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Južna Koreja|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|JAR}} |1 |1 |0 |0 |4 |2 | +2 | colspan="2" |8. august 2001. |4–2 | rowspan="2" {{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Južnoafrička Republika|Spisak]] |- bgcolor="#ffffbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|CAN}} |1 |0 |1 |0 |1 |1 | 0 | colspan="2" |12. juni 2026. | {{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kanada|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|QAT}} |2 |0 |1 |1 |1 |3 | −2 |24. januar 2000. |10. august 2010. |{{N/D}} |0–2 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Katar|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|KAZ}} |2 |1 |1 |0 |4 |2 | +2 |7. septembar 2021. |9. oktobar 2021. |2–0 |{{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kazahstan|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|CHN}} |1 |0 |0 |1 |0 |3 | −3 | colspan="2" |2. mart 1997. |{{N/D}} |0–3 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kina|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|CYP}} |6 |3 |1 |2 |12 |10 | +2 |9. septembar 2014. |9. oktobar 2025. |2–0 |2–3 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kipar|Spisak]] |- bgcolor="#ffffbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|CRC}} |1 |0 |1 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" |27. mart 2021. |{{N/D}} | rowspan="4" {{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kostarika|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|KUW}} |1 |1 |0 |0 |1 |0 | +1 | colspan="2" |4. septembar 2021. |1–0 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kuvajt|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|LVA}} |2 |2 |0 |0 |9 |1 | +8 |11. septembar 2012. |7. juni 2013. |5–0 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Latvija|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|LIE}} |10 |9 |1 |0 |35 |3 | +32 |18. august 1999. |13. oktobar 2023. |8–1 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Lihtenštajn|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|LIT}} |6 |4 |1 |1 |10 |5 | +5 |14. oktobar 1998. |16. oktobar 2013. |3–0 |2–4 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Litvanija|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|LUX}} |9 |7 |0 |2 |18 |7 | +11 |29. mart 2003. |16. novembar 2023. |5–0 |1–4 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Luksemburg|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|HUN}} |6 |0 |3 |3 |3 |8 | −5 |10. mart 1999. |14. oktobar 2024. |{{N/D}} |1–3 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Mađarska|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|MAS}} |3 |2 |1 |0 |5 |2 | +3 |28. februar 1997. |27. juni 2001. |2–0 |{{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Malezija|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|MLT}} |5 |4 |0 |1 |13 |5 | +8 |27. januar 1999. |12. oktobar 2025. |5–2 |1–2 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Malta|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|MEX}} |4 |1 |0 |3 |2 |5 | −3 |9. februar 2011. |1. februar 2018. |1–0 |0–2 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Meksiko|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|MDA}} |2 |0 |1 |1 |2 |3 | −1 |7. oktobar 2006. |12. septembar 2007. | rowspan="3" {{N/D}} |0–1 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Moldavija|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|NGA}} |1 |0 |0 |1 |0 |1 | −1 | colspan="2" |21. juni 2014. |0–1 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Nigerija|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|NED}} |4 |0 |2 |2 |4 |9 | −5 |11. oktobar 2020. |19. novembar 2024. |1–3 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Nizozemska|Spisak]] |- bgcolor="#ffffbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|NOR}} |4 |2 |0 |2 |3 |5 | −2 |16. oktobar 2002. |17. oktobar 2007. |2–1 |0–2 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Norveška|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|GER}} |4 |0 |1 |3 |3 |13 | −10 |11. oktobar 2002. |16. novembar 2024. |{{N/D}} |0–7 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Njemačka|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|CIV}} |1 |1 |0 |0 |2 |1 | +1 | colspan="2" |30. maj 2014. |2–1 | rowspan="3" {{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Obala Slonovače|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|OMA}} |1 |1 |0 |0 |2 |1 | +1 | colspan="2" |9. juni 2009. |2–1 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Oman|Spisak]] |- bgcolor="#ffffbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|PAN}} |1 |0 |1 |0 |1 |1 | 0 | colspan="2" |6. juni 2026. | rowspan="4" {{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Panama|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|PAR}} |1 |0 |0 |1 |0 |3 | −3 | colspan="2" |21. april 1996. |0–3 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Paragvaj|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|POL}} |5 |0 |1 |4 |3 |9 | −6 |15. decembar 2007. |14. oktobar 2020. |0–3 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Poljska|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|POR}} |6 |0 |1 |5 |2 |16 | −14 |14. novembar 2009. |16. oktobar 2023. |0–5 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Portugal|Spisak]] |- bgcolor="#ffffbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|ROM}} |8 |4 |0 |4 |8 |14 | −6 |7. septembar 2002. |15. novembar 2025. |3–1 |1–4 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|SMR}} |4 |4 |0 |0 |13 |1 | +12 |4. juni 2005. |6. septembar 2025. |6–0 | rowspan="2" {{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – San Marino|Spisak]] |- bgcolor="#ffffbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|SEN}} |1 |0 |1 |0 |0 |0 | 0 | colspan="2" |27. mart 2018. | rowspan="2" {{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Senegal|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|USA}} |3 |0 |1 |2 |3 |5 | −2 |14. august 2013. |18. decembar 2021. |3–4 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Sjedinjene Američke Države|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|NIR}} |3 |2 |1 |0 |5 |2 | +3 |8. septembar 2018. |8. oktobar 2020. |2–0 |{{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Sjeverna Irska|Spisak]] |- bgcolor="#ffffbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|SMK}} |6 |1 |4 |1 |8 |8 | 0 |3. juni 1998. |29. maj 2026. |1–0 |0–1 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Sjeverna Makedonija|Spisak]] |- bgcolor="#ffffbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|SVK}} |6 |3 |0 |3 |7 |8 | −1 |20. juni 2001. |26. mart 2023. |3–2 |0–2 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Slovačka|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|SLO}} |5 |4 |0 |1 |11 |6 | +5 |10. novembar 1996. |6. februar 2013. |3–0 |1–2 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Slovenija|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|SCG}} |5 |0 |2 |3 |1 |6 | −5 |14. januar 2001. |12. oktobar 2005. | rowspan="4" {{N/D}} |0–2 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Srbija i Crna Gora|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|SCO}} |2 |0 |0 |2 |1 |3 | −2 |4. septembar 1999. |5. oktobar 1999. |1–2 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Škotska|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|SPA}} |8 |0 |2 |6 |7 |18 | −11 |2. septembar 2000. |18. novembar 2018. |2–5 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Španija|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|SWE}} |1 |0 |0 |1 |2 |4 | −2 | colspan="2" |29. maj 2010. |2–4 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švedska|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|SWI}} |1 |1 |0 |0 |2 |0 | +2 | colspan="2" |29. mart 2016. |2–0 |{{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švicarska|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|TUN}} |1 |0 |0 |1 |1 |2 | −1 | colspan="2" |5. novembar 1997. |{{N/D}} |1–2 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Tunis|Spisak]] |- bgcolor="#ffffbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|TUR}} |6 |2 |2 |2 |7 |6 | +1 |16. august 2000. |11. oktobar 2018. |2–0 |0–1 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Turska|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|UKR}} |3 |0 |1 |2 |2 |5 | −3 |12. oktobar 2021. |21. mart 2024. |{{N/D}} |0–2 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Ukrajina|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|URU}} |1 |1 |0 |0 |3 |2 | +1 | colspan="2" |18. januar 2001. |3–2 |{{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Urugvaj|Spisak]] |- bgcolor="#ffbbbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|UZB}} |2 |0 |1 |1 |1 |2 | −1 |30. juni 2001. |1. juni 2009. |{{N/D}} |1–2 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Uzbekistan|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|WAL}} |5 |2 |3 |0 |7 |3 | +4 |12. februar 2003. |26. mart 2026. |2–0 | rowspan="3" {{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Vels|Spisak]] |- bgcolor="#bbf3bb" | style="text-align:left;" |{{NOG|VIE}} |1 |1 |0 |0 |4 |0 | +4 | colspan="2" |22. februar 1997. |4–0 |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Vijetnam|Spisak]] |- bgcolor="#ffffbb" | style="text-align:left;" |{{NOG|ZIM}} |1 |0 |1 |0 |2 |2 | 0 | colspan="2" |24. februar 1997. |{{N/D}} |[[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Zimbabve|Spisak]] |- class="sortbottom" !85||289||107||68||114||398||395||+3||30. novembar 1995.||12. juni 2026.||8–1||0–7 ![[Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (1995–2019)|1995–2019]]<br>[[Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (od 2020)|2020–danas]] |} 16deu9v4aawt5g86jgzgredsqjk2h3q Šablon:Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026. 10 532822 3898713 3898669 2026-06-14T20:48:36Z Semso98 54573 3898713 wikitext text/x-wiki {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#switch: {{{1}}} |Grupa A={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source= [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=MEX, KOR, CZE, RSA <!--Update team results below (including date)--> |update=11. juna 2026 |win_MEX=1 |draw_MEX=0 |loss_MEX=0 |gf_MEX=2 |ga_MEX=0 |status_MEX=D |win_RSA=0 |draw_RSA=0 |loss_RSA=1 |gf_RSA=0 |ga_RSA=2 |status_RSA= |win_KOR=1 |draw_KOR=0 |loss_KOR=0 |gf_KOR=2 |ga_KOR=1 |status_KOR= |win_CZE=0 |draw_CZE=0 |loss_CZE=1 |gf_CZE=1 |ga_CZE=2 |status_CZE= <!--Team definitions--> |name_MEX={{NOG|MEX}} |name_RSA={{NOG|RSA}} |name_KOR={{NOG|KOR}} |name_CZE={{NOG|CZE}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa B={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=SUI, CAN, QAT, BIH <!--Update team results below (including date)--> |update=13. juna 2026 |win_CAN=0 |draw_CAN=1 |loss_CAN=0 |gf_CAN=1 |ga_CAN=1 |status_CAN=D |win_BIH=0 |draw_BIH=1 |loss_BIH=0 |gf_BIH=1 |ga_BIH=1 |status_BIH= |win_QAT=0 |draw_QAT=1 |loss_QAT=0 |gf_QAT=1 |ga_QAT=1 |status_QAT= |win_SUI=0 |draw_SUI=1 |loss_SUI=0 |gf_SUI=1 |ga_SUI=1 |status_SUI= |hth_SUI = "Fair-play" bodovi: Švicarska –1, Kanada –2, Katar –2, Bosna i Hercegovina –3. FIFA-ina rang lista (11. juni 2026): Kanada 30, Katar 56. |hth_CAN = SUI |hth_QAT = SUI |hth_BIH = SUI <!--Team definitions--> |name_CAN={{NOG|CAN}} |name_BIH={{NOG|BIH}} |name_QAT={{NOG|QAT}} |name_SUI={{NOG|SUI}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa C={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=SCO, MAR, BRA, HAI <!--Update team results below (including date)--> |update=13. juna 2026 |win_BRA=0 |draw_BRA=1 |loss_BRA=0 |gf_BRA=1 |ga_BRA=1 |status_BRA= |win_MAR=0 |draw_MAR=1 |loss_MAR=0 |gf_MAR=1 |ga_MAR=1 |status_MAR= |win_HAI=0 |draw_HAI=0 |loss_HAI=1 |gf_HAI=0 |ga_HAI=1 |status_HAI= |win_SCO=1 |draw_SCO=0 |loss_SCO=0 |gf_SCO=1 |ga_SCO=0 |status_SCO= <!--Team definitions--> |name_BRA={{NOG|BRA}} |name_MAR={{NOG|MAR}} |name_HAI={{NOG|HAI}} |name_SCO={{NOG|SCO}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa D={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=USA, AUS, TUR, PAR <!--Update team results below (including date)--> |update=13. juna 2026 |win_USA=1 |draw_USA=0 |loss_USA=0 |gf_USA=4 |ga_USA=1 |status_USA=D |win_PAR=0 |draw_PAR=0 |loss_PAR=1 |gf_PAR=1 |ga_PAR=4 |status_PAR= |win_AUS=1 |draw_AUS=0 |loss_AUS=0 |gf_AUS=2 |ga_AUS=0 |status_AUS= |win_TUR=0 |draw_TUR=0 |loss_TUR=1 |gf_TUR=0 |ga_TUR=2 |status_TUR= <!--Team definitions--> |name_USA={{NOG|USA|ime=SAD}} |name_PAR={{NOG|PAR}} |name_AUS={{NOG|AUS}} |name_TUR={{NOG|TUR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa E={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=GER, ECU, CIV, CUW <!--Update team results below (including date)--> |update=14. juna 2026 |win_GER=1 |draw_GER=0 |loss_GER=0 |gf_GER=7 |ga_GER=1 |status_GER= |win_CUW=0 |draw_CUW=0 |loss_CUW=1 |gf_CUW=1 |ga_CUW=7 |status_CUW= |win_CIV=0 |draw_CIV=0 |loss_CIV=0 |gf_CIV=0 |ga_CIV=0 |status_CIV= |win_ECU=0 |draw_ECU=0 |loss_ECU=0 |gf_ECU=0 |ga_ECU=0 |status_ECU= <!--Team definitions--> |name_GER={{NOG|GER}} |name_CUW={{NOG|CUW}} |name_CIV={{NOG|CIV}} |name_ECU={{NOG|ECU}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa F={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=NED, JPN, SWE, TUN <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=14. juna 2026 |win_NED=0 |draw_NED=0 |loss_NED=0 |gf_NED=0 |ga_NED=0 |status_NED= |win_JPN=0 |draw_JPN=0 |loss_JPN=0 |gf_JPN=0 |ga_JPN=0 |status_JPN= |win_SWE=0 |draw_SWE=0 |loss_SWE=0 |gf_SWE=0 |ga_SWE=0 |status_SWE= |win_TUN=0 |draw_TUN=0 |loss_TUN=0 |gf_TUN=0 |ga_TUN=0 |status_TUN= <!--Team definitions--> |name_NED={{NOG|NED}} |name_JPN={{NOG|JPN}} |name_SWE={{NOG|SWE}} |name_TUN={{NOG|TUN}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa G={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=BEL, EGY, IRN, NZL <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=15. juna 2026 |win_BEL=0 |draw_BEL=0 |loss_BEL=0 |gf_BEL=0 |ga_BEL=0 |status_BEL= |win_EGY=0 |draw_EGY=0 |loss_EGY=0 |gf_EGY=0 |ga_EGY=0 |status_EGY= |win_IRN=0 |draw_IRN=0 |loss_IRN=0 |gf_IRN=0 |ga_IRN=0 |status_IRN= |win_NZL=0 |draw_NZL=0 |loss_NZL=0 |gf_NZL=0 |ga_NZL=0 |status_NZL= <!--Team definitions--> |name_BEL={{NOG|BEL}} |name_EGY={{NOG|EGY}} |name_IRN={{NOG|IRN}} |name_NZL={{NOG|NZL}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa H={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ESP, CPV, KSA, URU <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=15. juna 2026 |win_ESP=0 |draw_ESP=0 |loss_ESP=0 |gf_ESP=0 |ga_ESP=0 |status_ESP= |win_CPV=0 |draw_CPV=0 |loss_CPV=0 |gf_CPV=0 |ga_CPV=0 |status_CPV= |win_KSA=0 |draw_KSA=0 |loss_KSA=0 |gf_KSA=0 |ga_KSA=0 |status_KSA= |win_URU=0 |draw_URU=0 |loss_URU=0 |gf_URU=0 |ga_URU=0 |status_URU= <!--Team definitions--> |name_ESP={{NOG|ESP}} |name_CPV={{NOG|CPV}} |name_KSA={{NOG|KSA}} |name_URU={{NOG|URU}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa I={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=FRA, SEN, IRQ, NOR <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=16. juna 2026 |win_FRA=0 |draw_FRA=0 |loss_FRA=0 |gf_FRA=0 |ga_FRA=0 |status_FRA= |win_SEN=0 |draw_SEN=0 |loss_SEN=0 |gf_SEN=0 |ga_SEN=0 |status_SEN= |win_IRQ=0 |draw_IRQ=0 |loss_IRQ=0 |gf_IRQ=0 |ga_IRQ=0 |status_IRQ= |win_NOR=0 |draw_NOR=0 |loss_NOR=0 |gf_NOR=0 |ga_NOR=0 |status_NOR= <!--Team definitions--> |name_FRA={{NOG|FRA}} |name_SEN={{NOG|SEN}} |name_IRQ={{NOG|IRQ}} |name_NOR={{NOG|NOR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa J={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ARG, ALG, AUT, JOR <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=16. juna 2026 |win_ARG=0 |draw_ARG=0 |loss_ARG=0 |gf_ARG=0 |ga_ARG=0 |status_ARG= |win_ALG=0 |draw_ALG=0 |loss_ALG=0 |gf_ALG=0 |ga_ALG=0 |status_ALG= |win_AUT=0 |draw_AUT=0 |loss_AUT=0 |gf_AUT=0 |ga_AUT=0 |status_AUT= |win_JOR=0 |draw_JOR=0 |loss_JOR=0 |gf_JOR=0 |ga_JOR=0 |status_JOR= <!--Team definitions--> |name_ARG={{NOG|ARG}} |name_ALG={{NOG|ALG}} |name_AUT={{NOG|AUT}} |name_JOR={{NOG|JOR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa K={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=POR, COD, UZB, COL <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=17. juna 2026 |win_POR=0 |draw_POR=0 |loss_POR=0 |gf_POR=0 |ga_POR=0 |status_POR= |win_COD=0 |draw_COD=0 |loss_COD=0 |gf_COD=0 |ga_COD=0 |status_COD= |win_UZB=0 |draw_UZB=0 |loss_UZB=0 |gf_UZB=0 |ga_UZB=0 |status_UZB= |win_COL=0 |draw_COL=0 |loss_COL=0 |gf_COL=0 |ga_COL=0 |status_COL= <!--Team definitions--> |name_POR={{NOG|POR}} |name_COD={{NOG|COD}} |name_UZB={{NOG|UZB}} |name_COL={{NOG|COL}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Grupa L={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Kriteriji rangiranja|Kriteriji rangiranja u grupnoj fazi]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ENG, CRO, GHA, PAN <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=17. juna 2026 |win_ENG=0 |draw_ENG=0 |loss_ENG=0 |gf_ENG=0 |ga_ENG=0 |status_ENG= |win_CRO=0 |draw_CRO=0 |loss_CRO=0 |gf_CRO=0 |ga_CRO=0 |status_CRO= |win_GHA=0 |draw_GHA=0 |loss_GHA=0 |gf_GHA=0 |ga_GHA=0 |status_GHA= |win_PAN=0 |draw_PAN=0 |loss_PAN=0 |gf_PAN=0 |ga_PAN=0 |status_PAN= <!--Team definitions--> |name_ENG={{NOG|ENG}} |name_CRO={{NOG|CRO}} |name_GHA={{NOG|GHA}} |name_PAN={{NOG|PAN}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Moguć plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} na osnovu [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|poretka trećeplasiranih]] }} |Trećeplasirani={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=1) Bodovi; 2) Gol-razlika; 3) Postignuti golovi; 4) Fair-play bodovi; 5) Posljednja [[FIFA-ina rang lista]]; 6) Prethodne FIFA-ine rang liste. |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=GrC, GrB, GrE, GrF, GrG, GrH, GrI, GrJ, GrK, GrL, GrA, GrD <!--Update team results below (including date)--> |update=14. juna 2026 |win_GrA=0 |draw_GrA=0 |loss_GrA=1 |gf_GrA=1 |ga_GrA=2 |status_GrA= |win_GrB=0 |draw_GrB=1 |loss_GrB=0 |gf_GrB=1 |ga_GrB=1 |status_GrB= |win_GrC=0 |draw_GrC=1 |loss_GrC=0 |gf_GrC=1 |ga_GrC=1 |status_GrC= |win_GrD=0 |draw_GrD=0 |loss_GrD=1 |gf_GrD=0 |ga_GrD=2 |status_GrD= |win_GrE=0 |draw_GrE=0 |loss_GrE=0 |gf_GrE=0 |ga_GrE=0 |status_GrE= |win_GrF=0 |draw_GrF=0 |loss_GrF=0 |gf_GrF=0 |ga_GrF=0 |status_GrF= |win_GrG=0 |draw_GrG=0 |loss_GrG=0 |gf_GrG=0 |ga_GrG=0 |status_GrG= |win_GrH=0 |draw_GrH=0 |loss_GrH=0 |gf_GrH=0 |ga_GrH=0 |status_GrH= |win_GrI=0 |draw_GrI=0 |loss_GrI=0 |gf_GrI=0 |ga_GrI=0 |status_GrI= |win_GrJ=0 |draw_GrJ=0 |loss_GrJ=0 |gf_GrJ=0 |ga_GrJ=0 |status_GrJ= |win_GrK=0 |draw_GrK=0 |loss_GrK=0 |gf_GrK=0 |ga_GrK=0 |status_GrK= |win_GrL=0 |draw_GrL=0 |loss_GrL=0 |gf_GrL=0 |ga_GrL=0 |status_GrL= <!--Team definitions--> |name_GrA={{NOG|CZE}} |name_GrB={{NOG|KAT}} |name_GrC={{NOG|BRA}} |name_GrD={{NOG|TUR}} |name_GrE={{NOG|CIV}} |name_GrF=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe F |name_GrG=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe G |name_GrH=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe H |name_GrI=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe I |name_GrJ=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe J |name_GrK=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe K |name_GrL=<!--{{NOG|}}-->Trećeplasirani grupe L <!--Group definitions--> |show_groups=T |group_GrA=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa A|A]] |group_GrB=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|B]] |group_GrC=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa C|C]] |group_GrD=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa D|D]] |group_GrE=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa E|E]] |group_GrF=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa F|F]] |group_GrG=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa G|G]] |group_GrH=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa H|H]] |group_GrI=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa I|I]] |group_GrJ=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa J|J]] |group_GrK=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa K|K]] |group_GrL=[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa L|L]] <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |result4=KO |result5=KO |result6=KO |result7=KO |result8=KO |col_KO=green1 |text_KO=Plasman u {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Nokaut-faza|nokaut-fazu]]|[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza|nokaut-fazu]]}} }} }}<noinclude> {{Multiple sports table preview|Grupa A|Grupa B|Grupa C|Grupa D|Grupa E|Grupa F|Grupa G|Grupa H|Grupa I|Grupa J|Grupa K|Grupa L|Trećeplasirani}} [[Kategorija:Šabloni Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Tabele grupa]] </noinclude> syce30u7qle0zcrz5rg0zaf0355vsvk DomainKeys Identified Mail 0 532851 3898709 3849426 2026-06-14T19:34:01Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898709 wikitext text/x-wiki '''DKIM''' (engleski: ''DomainKeys Identified Mail'') je standard za autentifikaciju elektronske pošte koji omogućava organizacijama da digitalno potpišu e-mail poruke u ime svoje domene. Cilj DKIM-a je smanjenje zloupotrebe e-maila, kao što su lažno predstavljanje (''phishing'') i ''spam'', potvrđivanjem da je poruka zaista poslana s ovlaštenog servera domene pošiljaoca. DKIM koristi kriptografske potpise: pošiljalac generiše digitalni potpis koji se dodaje zaglavlju poruke, dok primateljev server koristi javni ključ, objavljen u DNS zapisu domene, za provjeru autentičnosti potpisa. DKIM često radi u kombinaciji s drugim standardima za autentifikaciju e-maila, kao što su [[SPF]] (''Sender Policy Framework'') i [[DMARC]] (''Domain-based Message Authentication, Reporting, and Conformance''), kako bi se dodatno povećala sigurnost i pouzdanost elektronske komunikacije. DKIM je definisan u RFC 6376 od strane Internet Engineering Task Force (IETF) i široko je prihvaćen u industriji elektronske pošte. == Reference == * {{cite web|url=https://datatracker.ietf.org/doc/html/rfc6376|title=RFC 6376: DomainKeys Identified Mail (DKIM) Signatures|date=septembar 2011|publisher=IETF}} * {{cite web|url=https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc7208.html|title=RFC 7208: Sender Policy Framework (SPF) for Authorizing Use of Domains in Email|date=april 2014|publisher=IETF}} * {{cite web|url=https://bimicertifications.ba/sta-je-bimi|title=Šta je DKIM?|website=BIMI Certifications|publisher=BIMI Certifications|access-date=2. 4. 2026|archive-date=15. 3. 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260315141016/https://bimicertifications.ba/sta-je-bimi|url-status=dead}} == Vidi još == * [[SPF]] (''Sender Policy Framework'') * [[DMARC]] * [[BIMI]] qg6whv94rsmejo8z26z6d16azfqf0rw Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (od 2020) 0 533006 3898707 3898624 2026-06-14T18:47:25Z Z1KA 87045 /* 2026. */ 3898707 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Bosnia and Herzegovina national football team, BiH-Poland, 2020.09.07 (cropped).jpg|thumb|257x257px|[[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Reprezentacija Bosne i Hercegovine]] prije početka utakmice protiv [[Nogometna reprezentacija Poljske|reprezentacija Poljske]] 7. septembra 2020.]] Ovaj članak je spisak svih utakmica [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine]] od 1. januara 2020. pa do danas. Bosna i Hercegovina, osim prijateljskih utakmica i manjih turnira, nastupa u kvalifikacijama za [[Evropsko prvenstvo u nogometu|Evropsko]] i [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|Svjetsko prvenstvo]].<ref name="Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine">{{Cite web |url=http://www.nfsbih.ba/bih/repka.php?sub_menu=a_rep |title=Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine |work=nfsbih.ba |access-date= 10. 3. 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/teams/bosnia-herzegovina/bosnia-herzegovina/299/|title=Bosnia and Herzegovina - Bosnia-Herzegovina - Results, fixtures, squad, statistics, photos, videos and news - Soccerway|website=int.soccerway.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eu-football.info/_matches.php?id=26|title=Bosnia & Herzegovina national football team results|website=eu-football.info}}</ref> Za rezultate u periodu od 1995. do 2019, pogledajte [[Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (1995–2019)]]. == Rezultati == *{{Legenda|#BBF3BB|border=1px solid black|– Pobjeda}} *{{Legenda|#FFFFBB|border=1px solid black|– Neriješeno}} *{{Legenda|#FFBBBB|border=1px solid black|– Izgubljeno}} ===2020.=== {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Italija|Italija – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[UEFA Liga nacija 2020/2021 – liga A]] | datum = 4. septembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|2}} | tim1 = {{NOG-D|ITA}} | rezultat = 1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2029980/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Stefano Sensi|Sensi]] {{gol|67}} | golovi2 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|57}} | stadion = [[Stadio Artemio Franchi]] | lokacija = [[Firenca]], Italija | gledalaca = 0{{Efn|Zbog [[Pandemija COVID-a 19|Pandemije COVID-a 19]], sve utakmice za septembar 2020. igrane su [[Iza zatvorenih vrata (sport)|iza zatvorenih vrata]].<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/news-media/news/0260-102b2c2ace44-637fb4a08f89-1000/ |title=UEFA meets general secretaries of member associations |website=[[UEFA]] |publisher=Union of European Football Associations |date=19. 8. 2020 |access-date=1. 9. 2020}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/news-media/news/0260-103712e48c82-4059778ef426-1000/ |title=UEFA Super Cup to test partial return of spectators |website=[[UEFA]] |publisher=Union of European Football Associations |date=25. 8. 2020 |access-date=1. 9. 2020}}</ref>|naziv=Septembar 2020|grupa=lower-alpha}} | sudac = [[Anastasios Sidiropoulos]] ([[Nogometni savez Grčke|Grčka]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Poljska|Bosna i Hercegovina – Poljska]] | runda = [[UEFA Liga nacija 2020/2021 – liga A]] | datum = 7. septembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|2}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2030010/ | tim2 = {{NOG|POL}} | golovi1 = *[[Haris Hajradinović|Hajradinović]] {{gol|24|pen.}} | golovi2 = *[[Kamil Glik|Glik]] {{gol|45}} *[[Kamil Grosicki|Grosicki]] {{gol|67}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 0{{efn|naziv=Septembar 2020}} | sudac = [[Cüneyt Çakır]] ([[Nogometni savez Turske|Turska]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Sjeverna Irska|Bosna i Hercegovina – Sjeverna Irska]] | runda = [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2020 - baraž|Kvalifikacije za EP 2020 - baraž]] | datum = 8. oktobar | vrijeme = {{UTZ|20:45|2}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–1 | aet = yes | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/season=2020/matches/round=2001111/match=2028566/index.html | tim2 = {{NOG|NIR}} | golovi1 = *[[Rade Krunić|Krunić]] {{gol|14}} | golovi2 = *[[Niall McGinn|McGinn]] {{gol|53}} | jedanaesterci1 = *[[Miralem Pjanić|Pjanić]] {{pengol}} *[[Haris Hajradinović|Hajradinović]] {{penpromašaj}} *[[Edin Višća|Višća]] {{penpromašaj}} *[[Dino Hotić|Hotić]] {{pengol}} *[[Edin Džeko|Džeko]] {{pengol}} | jedanaesterci = 3–4 | jedanaesterci2 = *{{pengol}} [[Stuart Dallas|Dallas]] *{{pengol}} [[Kyle Lafferty|Lafferty]] *{{penpromašaj}} [[George Saville|Saville]] *{{pengol}} [[Conor Washington|Washington]] *{{pengol}} [[Liam Boyce|Boyce]] | stadion = [[Stadion Grbavica]]{{Efn|Utakmica je prvobitno bila planirana da se igra u [[Zenica|Zenici]], na [[Stadion "Bilino polje"|Stadionu "Bilino polje"]], ali je kasnije pomjerena u [[Sarajevo]], na [[Stadion Grbavica]].|naziv=Grbavica|grupa=lower-alpha}} | lokacija = [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 1.800<ref>{{cite news |url=https://www.irishfa.com/news/2020/october/northern-ireland-win-on-penalties-against-bosnians-in-euro-play-off-semi-final |title=Ian Baraclough's boys emerge victorious in Sarajevo showdown to secure place in final |work=[[Irish Football Association]] |date=9. 10. 2020 |access-date=9. 10. 2020}}</ref> | sudac = [[Antonio Mateu Lahoz]] ([[Nogometni savez Španije|Španija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Nizozemska|Bosna i Hercegovina – Nizozemska]] | runda = [[UEFA Liga nacija 2020/2021 – liga A]] | datum = 11. oktobar | vrijeme = {{UTZ|18:00|2}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 0–0 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2030025/ | tim2 = {{NOG|NED}} | golovi1 = | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 1.600<ref>{{cite news |title=Netherlands held by Bosnia-Herzegovina |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/54479911#tab-Line-ups |accessdate=14. 10. 2020}}</ref> | sudac = [[István Kovács (sudac)|István Kovács]] ([[Nogometni savez Rumunije|Rumunija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Poljska|Poljska – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[UEFA Liga nacija 2020/2021 – liga A]] | datum = 14. oktobar | vrijeme = {{UTZ|20:45|2}} | tim1 = {{NOG-D|POL}} | rezultat = 3–0 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2030055/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{gol|40||51}} *[[Karol Linetty|Linetty]] {{gol|45+1}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion Miejski (Wrocław)|Stadion Miejski]] | lokacija = [[Wrocław]], Poljska | gledalaca = 8.152 | sudac = [[Craig Pawson]] ([[Nogometni savez Engleske|Engleska]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija| historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Iran|Bosna i Hercegovina – Iran]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 12. novembar | vrijeme = {{UTZ|18:00|1}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 0–2 | izvještaj = https://int.soccerway.com/matches/2020/11/12/world/friendlies/bosnia-herzegovina/iran/3414781/ | tim2 = {{NOG|IRN}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Kaveh Rezaei|Rezaei]] {{gol|46}} *[[Mehdi Ghayedi|Ghayedi]] {{gol|90+1}} | stadion = [[Stadion "Asim Ferhatović Hase"]] | lokacija = [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 0{{Efn|Zbog [[Pandemija COVID-a 19|Pandemije COVID-a 19]], utakmica je odigrana [[Iza zatvorenih vrata (sport)|iza zatvorenih vrata]]|naziv=IZV|grupa=lower-alpha}} | sudac = Milovan Milačić ([[Nogometni savez Crne Gore|Crna Gora]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Nizozemska|Nizozemska – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[UEFA Liga nacija 2020/2021 – liga A]] | datum = 15. novembar | vrijeme = {{UTZ|18:00|1}} | tim1 = {{NOG-D|NED}} | rezultat = 3–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2030098/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Georginio Wijnaldum|Wijnaldum]] {{gol|6||14}} *[[Memphis Depay|Depay]] {{gol|55}} | golovi2 = *[[Smail Prevljak|Prevljak]] {{gol|63}} | stadion = [[Arena "Johan Cruijff"]] | lokacija = [[Amsterdam]], Nizozemska | gledalaca = 0{{Efn|naziv=IZV}} | sudac = [[François Letexier]] ([[Nogometni savez Francuske|Francuska]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Italija|Bosna i Hercegovina – Italija]] | runda = [[UEFA Liga nacija 2020/2021 – liga A]] | datum = 18. novembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|1}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 0–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2030124/ | tim2 = {{NOG|ITA}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Andrea Belotti|Belotti]] {{gol|22}} *[[Domenico Berardi|Berardi]] {{gol|68}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 0{{efn|naziv=IZV}} | sudac = [[Artur Soares Dias]] ([[Nogometni savez Portugala|Portugal]]) | ishod = POR }} ===2021.=== {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Finska|Finska – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Kvalifikacije na Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022 (UEFA)#Grupa D|Kvalifikacije na SP 2022.]] | datum = 24. mart | vrijeme = {{UTZ|21:45|3}} | tim1 = {{NOG-D|FIN}} | rezultat = 2–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2030766/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Teemu Pukki|Pukki]] {{gol|58||77}} | golovi2 = *[[Miralem Pjanić|Pjanić]] {{gol|55}} *[[Miroslav Stevanović|Stevanović]] {{gol|84}} | stadion = [[Olimpijski stadion (Helsinki)|Olimpijski stadion]] | lokacija = [[Helsinki]], Finska | gledalaca = 0{{efn|naziv=IZV}} | sudac = [[Anastasios Sidiropoulos]] ([[Nogometni savez Grčke|Grčka]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kostarika|Bosna i Hercegovina – Kostarika]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 27. mart | vrijeme = {{UTZ|18:00|1}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 0–0 | izvještaj = https://int.soccerway.com/matches/2021/03/27/world/friendlies/bosnia-herzegovina/costa-rica/3447279/ | tim2 = {{NOG|CRC}} | golovi1 = | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca =0{{efn|naziv=IZV}} | sudac = Nejc Kajtazovič ([[Nogometni savez Slovenije|Slovenija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Francuska|Bosna i Hercegovina – Francuska]] | runda = [[Kvalifikacije na Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022 (UEFA)#Grupa D|Kvalifikacije na SP 2022.]] | datum = 31. mart | vrijeme = {{UTZ|20:45|2}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 0–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2030818/ | tim2 = {{NOG|FRA}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Antoine Griezmann|Griezmann]] {{gol|60}} | stadion = [[Stadion Grbavica]] | lokacija = [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 0{{efn|naziv=IZV}} | sudac = [[Daniele Orsato]] ([[Nogometni savez Italije|italija]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Crna Gora|Bosna i Hercegovina – Crna Gora]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 2. juni | vrijeme = {{UTZ|21:00|2}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 0–0 | izvještaj = https://int.soccerway.com/matches/2021/06/02/world/friendlies/bosnia-herzegovina/montenegro/3451883/ | tim2 = {{NOG|MNE}} | golovi1 = | golovi2 = | stadion = [[Stadion Grbavica]] | lokacija = [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | gledalaca =0{{efn|naziv=IZV}} | sudac = Novak Simović ([[Nogometni savez Srbije|Srbija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Danska|Danska – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 6. juni | vrijeme = {{UTZ|18:00|2}} | tim1 = {{NOG-D|DEN}} | rezultat = 2–0 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/friendlies/match/2032163--denmark-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Martin Braithwaite|Braithwaite]] {{gol|18}} *[[Andreas Cornelius|Cornelius]] {{gol|73}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion Brøndby]] | lokacija = [[Brøndby]], Danska | gledalaca = 7.459 | sudac = [[Petri Viljanen]] ([[Nogometni savez Finske|Finska]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Francuska|Francuska – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Kvalifikacije na Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022 (UEFA)#Grupa D|Kvalifikacije na SP 2022.]] | datum = 1. septembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|2}} | tim1 = {{NOG-D|FRA}} | rezultat = 1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2030838/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Antoine Griezmann|Griezmann]] {{gol|40}} | golovi2 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|36}} | stadion = [[Stade de France]] | lokacija = [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]], Francuska | gledalaca = 21.754 | sudac = [[Sandro Schärer]] ([[Nogometni savez Švicarske|Švicarska]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kuvajt|Bosna i Hercegovina – Kuvajt]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 4. septembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|2}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–0 | izvještaj = https://int.soccerway.com/matches/2021/09/04/world/friendlies/bosnia-herzegovina/kuwait/3621632/ | tim2 = {{NOG|KUW}} | golovi1 = *[[Smail Prevljak|Prevljak]] {{gol|66}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca =400 | sudac = Miloš Milanović ([[Nogometni savez Srbije|Srbija]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kazahstan|Bosna i Hercegovina – Kazahstan]] | runda = [[Kvalifikacije na Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022 (UEFA)#Grupa D|Kvalifikacije na SP 2022.]] | datum = 7. septembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|2}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 2–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2030894/ | tim2 = {{NOG|KAZ}} | golovi1 = *[[Miralem Pjanić|Pjanić]] {{gol|74|pen.}} *[[Luka Menalo|Menalo]] {{gol|86}} | golovi2 = *[[Islambek Kuat|Kuat]] {{gol|52}} *[[Bakhtiyar Zaynutdinov|Zaynutdinov]] {{gol|90+5}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 3.980 | sudac = [[Yigal Frid]] ([[Nogometni savez Izraela|Izrael]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kazahstan|Kazahstan – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Kvalifikacije na Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022 (UEFA)#Grupa D|Kvalifikacije na SP 2022.]] | datum = 9. oktobar | vrijeme = 19:00 | tim1 = {{NOG-D|KAZ}} | rezultat = 0–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2030928/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Smail Prevljak|Prevljak]] {{gol|25||66}} | stadion = [[Stadion Astana]] | lokacija = [[Astana|Nur-Sultan]], Kazahstan | gledalaca = 12.897 | sudac = [[Davide Massa]] ([[Nogometni savez Italije|Italija]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Ukrajina|Ukrajina – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Kvalifikacije na Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022 (UEFA)#Grupa D|Kvalifikacije na SP 2022.]] | datum = 12. oktobar | vrijeme = {{UTZ|21:45|3}} | tim1 = {{NOG-D|UKR}} | rezultat = 1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2030951/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Andriy Yarmolenko|Yarmolenko]] {{gol|15}} | golovi2 = *[[Anel Ahmedhodžić|Ahmedhodžić]] {{gol|77}} | stadion = [[Arena Lavov]] | lokacija = [[Lavov]], Ukrajina | gledalaca = 23.810 | sudac = [[Felix Zwayer]] ([[Nogometni savez Njemačke|Njemačka]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Finska|Bosna i Hercegovina – Finska]] | runda = [[Kvalifikacije na Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022 (UEFA)#Grupa D|Kvalifikacije na SP 2022.]] | datum = 13. novembar | vrijeme = {{UTZ|15:00|1}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–3 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2030984/ | tim2 = {{NOG|FIN}} | golovi1 = *[[Luka Menalo|Menalo]] {{gol|69}} | golovi2 = *[[Marcus Forss|Forss]] {{gol|29}} *[[Robin Lod|Lod]] {{gol|51}} *[[Daniel O'Shaughnessy|O'Shaughnessy]] {{gol|73}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 10.000 | sudac = [[Michael Oliver (sudac)|Michael Oliver]] ([[Nogometni savez Engleske|Engleska]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Ukrajina|Bosna i Hercegovina – Ukrajina]] | runda = [[Kvalifikacije na Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022 (UEFA)#Grupa D|Kvalifikacije na SP 2022.]] | datum = 16. novembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|1}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 0–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2031007/ | tim2 = {{NOG|UKR}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Oleksandr Zinchenko (nogometaš)|Zinchenko]] {{gol|59}} *[[Artem Dovbyk|Dovbyk]] {{gol|79}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 3.370 | sudac = [[Antonio Mateu Lahoz]] ([[Nogometni savez Španije|Španija]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija| historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Sjedinjene Američke Države|Sjedinjene Američke Države – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 18. decembar | vrijeme = {{UTZ|17:00|-8}} | tim1 = {{NOG-D|USA}} | rezultat = 1–0 | izvještaj = https://globalsportsarchive.com/match/soccer/2021-12-19/united-states-vs-bosnia-herzegovina/2513240/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Cole Bassett|Bassett]] {{gol|89}} | golovi2 = | stadion = [[Dignity Health Sports Park]] | lokacija = [[Carson, Kalifornija|Carson]], Sjedinjene Američke Države | gledalaca = 11.044 | sudac = [[Keylor Herrera]] ([[Nogometni savez Kostarike|Kostarika]]) | ishod = POR }} ===2022.=== {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Gruzija|Bosna i Hercegovina – Gruzija]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 25. mart | vrijeme = {{UTZ|20:45|1}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 0–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/friendlies/match/2034614--bosnia-and-herzegovina-vs-georgia/ | tim2 = {{NOG|GEO}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Budu Zivzivadze|Zivzivadze]] {{gol|49}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 1.500 | sudac = [[Aleksandar Stavrev]] ([[Nogometni savez Sjeverne Makedonije|Sjeverna Makedonija]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija| historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Luksemburg|Bosna i Hercegovina – Luksemburg]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 29. mart | vrijeme = {{UTZ|20:45|2}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–0 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/friendlies/match/2034621--bosnia-and-herzegovina-vs-luxembourg/ | tim2 = {{NOG|LUX}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|86}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 6.000<ref>{{Cite web|url=https://reprezentacija.ba/355424-veca-podrska-za-bih-savez-tvrdi-da-je-6-000-navijaca-bilo-na-bilinom-polju|title = Veća podrška za BiH, Savez tvrdi da je 6.000 navijača bilo na Bilinom Polju}}</ref> | sudac = David Šmajc ([[Nogometni savez Slovenije|Slovenija]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija| historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Finska|Finska – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[UEFA Liga nacija 2022/2023 – liga B]] | datum = 4. juni | vrijeme = {{UTZ|19:00|3}} | tim1 = {{NOG-D|FIN}} | rezultat = 1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2034432/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Teemu Pukki|Pukki]] {{gol|45+1|pen.}} | golovi2 = *[[Smail Prevljak|Prevljak]] {{gol|90+3}} | stadion = [[Helsinki Olympic Stadium]] | lokacija = [[Helsinki]], Finland | gledalaca = 20.181 | sudac = [[Nick Walsh (sudac)|Nicholas Walsh]] ([[Nogometni savez Škotske|Škotska]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Bosna i Hercegovina – Rumunija]] | runda = [[UEFA Liga nacija 2022/2023 – liga B]] | datum = 7. juni | vrijeme = {{UTZ|21:05|2}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–0 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2034460/ | tim2 = {{NOG|ROU}} | golovi1 = *[[Smail Prevljak|Prevljak]] {{gol|68}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 4.500 | sudac = [[Sascha Stegemann]] ([[Nogometni savez Njemačke|Njemačka]]) | ishod = POB | napomena = Utakmica je prvobitno trebala početi u 20:45, ali je zbog nepovoljnih vremenskih uslova odgođena do 21:05. }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Crna Gora|Bosna i Hercegovina – Crna Gora]] | runda = [[UEFA Liga nacija 2022/2023 – liga B]] | datum = 11. juni | vrijeme = {{UTZ|15:00|2}} | tim1 = {{NOG-D|MNE}} | rezultat = 1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2034491/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Adam Marušić|Marušić]] {{gol|77}} | golovi2 = *[[Luka Menalo|Menalo]] {{gol|62}} | stadion = [[Gradski stadion Podgorica]] | lokacija = [[Podgorica]], Crna Gora | gledalaca = 6.555 | sudac = [[Daniele Orsato]] ([[Nogometni savez Italije|Italija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Finska|Bosna i Hercegovina – Finska]] | runda = [[UEFA Liga nacija 2022/2023 – liga B]] | datum = 14. juni 2022 | vrijeme = {{UTZ|20:45|2}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 3–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2034516/ | tim2 = {{NOG|FIN}} | golovi1 = *[[Miralem Pjanić|Pjanić]] {{gol|5|pen.}} *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|29||58}} | golovi2 = *[[Teemu Pukki|Pukki]] {{gol|10}} *[[Benjamin Källman|Källman]] {{gol|18}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 8.150 | sudac = [[Georgi Kabakov]] ([[Nogometni savez Bugarske]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Crna Gora|Bosna i Hercegovina – Crna Gora]] | runda = [[UEFA Liga nacija 2022/2023 – liga B]] | datum = 23. septembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|2}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–0 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2034545/ | tim2 = {{NOG|MNE}} | golovi1 = *[[Ermedin Demirović|Demirović]] {{gol|45+1}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 12.050 | sudac = [[Szymon Marciniak]] ([[Nogometni savez Poljske]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Rumunija – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[UEFA Liga nacija 2022/2023 – liga B]] | datum = 26. septembar | vrijeme = {{UTZ|21:45|3}} | tim1 = {{NOG-D|ROU}} | rezultat = 4–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2034561/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Dennis Man|Man]] {{gol|38}} *[[George Pușcaș|Pușcaș]] {{gol|73||86}} *[[Andrei Rațiu|Rațiu]] {{gol|79}} | golovi2 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|77}} | stadion = [[Stadion "Rapid-Giulești"]] | lokacija = [[Bukurešt]], Rumunija | gledalaca =12.693 | sudac = [[Halil Umut Meler]] ([[Nogometni savez Turske|Turska]]) | ishod = POR }} ===2023.=== {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Island|Bosna i Hercegovina – Island]] | datum = 23. mart | vrijeme = {{UTZ|20:45|1}} | runda = [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024 – grupa J|Kvalifikacije za EP 2024]] | rezultat = 3–0 | izvještaj = [https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2036312/ Izvještaj] | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = *[[Rade Krunić|Krunić]] {{gol|14||40}} *[[Amar Dedić|Dedić]] {{gol|63}} | tim2 = {{NOG|ISL}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 9.234 | sudac = [[Donatas Rumšas]] ([[Lithuanian Football Federation|Lithuania]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Slovačka|Slovačka – Bosna i Hercegovina]] | datum = 26. mart | vrijeme = {{UTZ|20:45|2}} | runda = [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024 – grupa J|Kvalifikacije za EP 2024]] | rezultat = 2–0 | izvještaj = [https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2036334/ Izvještaj] | tim1 = {{NOG-D|SVK}} | golovi1 = *[[Róbert Mak|Mak]] {{gol|13}} *[[Lukáš Haraslín|Haraslín]] {{gol|40}} | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Tehelné pole]] | lokacija = [[Bratislava]], Slovačka | gledalaca = 6.052 | sudac = [[Marco Di Bello]] ([[Nogometni savez Italije|Italija]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Portugal|Portugal – Bosna i Hercegovina]] | datum = 17. juni | vrijeme = {{UTZ|19:45|1}} | runda = [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024 – grupa J|Kvalifikacije za EP 2024]] | rezultat = 3–0 | izvještaj = [https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2036358/ Izvještaj] | tim1 = {{NOG-D|POR}} | golovi1 = *[[Bernardo Silva|B. Silva]] {{gol|44}} *[[Bruno Fernandes|Fernandes]] {{gol|77||90+3}} | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Estádio da Luz]] | lokacija = [[Lisabon]], Portugal | gledalaca = 55.058 | sudac = [[Davide Massa]] ([[Nogometni savez Italije|Italija]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Luksemburg|Bosna i Hercegovina – Luksemburg]] | datum = 20. juni | vrijeme = {{UTZ|20:45|2}} | runda = [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024 – grupa J|Kvalifikacije za EP 2024]] | rezultat = 0–2 | izvještaj = [https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2036380/ Izvještaj] | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|LUX}} | golovi2 = *[[Yvandro Borges Sanches|Borges Sanches]] {{gol|4}} *[[Danel Sinani|Sinani]] {{gol|74}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 8.600 | sudac = [[Gal Leibovitz]] ([[Nogometni savez Izraela|Izrael]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Lihtenštajn|Bosna i Hercegovina – Lihtenštajn]] | datum = 8. septembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|2}} | runda = [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024 – grupa J|Kvalifikacije za EP 2024]] | rezultat = 2–1 | izvještaj = [https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2036403/ Izvještaj] | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|3}} *[[Simon Lüchinger|Lüchinger]] {{gol|18|a.g.}} | tim2 = {{NOG|LIE}} | golovi2 = *[[Sandro Wolfinger|Wolfinger]] {{gol|21}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 6.189 | sudac = [[Sayat Karabayev]] ([[Nogometni savez Kazahstana|Kazahstan]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Island|Island – Bosna i Hercegovina]] | datum = 11. septembar | vrijeme = {{UTZ|18:45|0}} | runda = [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024 – grupa J|Kvalifikacije za EP 2024]] | rezultat = 1–0 | izvještaj = [https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2036425/ Izvještaj] | tim1 = {{NOG-D|ISL}} | golovi1 = *[[Alfreð Finnbogason|Finnbogason]] {{gol|90+1}} | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Laugardalsvöllur]] | lokacija = [[Reykjavík]], Island | gledalaca = 5.229 | sudac = [[Lawrence Visser]] ([[Nogometni savez Belgije|Belgija]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Lihtenštajn|Lihtenštajn – Bosna i Hercegovina]] | datum = 13. oktobar | vrijeme = {{UTZ|20:45|2}} | runda = [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024 – grupa J|Kvalifikacije za EP 2024]] | rezultat = 0–2 | izvještaj = [https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2036450/ Izvještaj] | tim1 = {{NOG-D|LIE}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = *[[Amar Rahmanović|Rahmanović]] {{gol|13}} *[[Miroslav Stevanović|Stevanović]] {{gol|41}} | stadion = [[Stadion Rheinpark]] | lokacija = [[Vaduz]], Lihtenštajn | gledalaca = 5.874 | sudac = [[Damian Sylwestrzak]] ([[Nogometni savez Poljske|Poljska]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Portugal|Bosna i Hercegovina – Portugal]] | datum = 16. oktobar | vrijeme = {{UTZ|20:45|2}} | runda = [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024 – grupa J|Kvalifikacije za EP 2024]] | rezultat = 0–5 | izvještaj = [https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2036472/ Izvještaj] | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|POR}} | golovi2 = *[[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{gol|5|pen.|20}} *[[Bruno Fernandes|Fernandes]] {{gol|25}} *[[João Cancelo|Cancelo]] {{gol|32}} *[[João Félix|Félix]] {{gol|41}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 13.047 | sudac = [[Halil Umut Meler]] ([[Nogometni savez Turske|Turska]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Luksemburg|Luksemburg – Bosna i Hercegovina]] | datum = 16. novembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|1}} | runda = [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024 – grupa J|Kvalifikacije za EP 2024]] | rezultat = 4–1 | izvještaj = [https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2036495/ Izvještaj] | tim1 = {{NOG-D|LUX}} | golovi1 = *[[Mathias Olesen|Olesen]] {{gol|6}} *[[Gerson Rodrigues|Rodrigues]] {{gol|30|pen.|90+5}} *[[Nihad Mujakić|Mujakić]] {{gol|55|a.g.}} | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = [[Renato Gojković]] {{gol|90+3}} | stadion= [[Stade de Luxembourg]] | lokacija= [[Luxembourg]], Luksemburg | gledalaca = 8.520 | sudac = [[Andris Treimanis]] ([[Nogometni savez Latvije|Latvija]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Slovačka|Bosna i Hercegovina – Slovačka]] | datum = 19. novembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|1}} | runda = [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024 – grupa J|Kvalifikacije za EP 2024]] | rezultat = 1–2 | izvještaj = [https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2036518/ Izvještaj] | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | tim2 = {{NOG|SVK}} | golovi1 = *[[Renato Gojković|Gojković]] {{crveni karton|2|35|63}} *[[Patrik Hrošovský|Hrošovský]] {{gol|49|a.g.|}} | golovi2 = *[[Róbert Boženík|Boženík]] {{gol|52}} *[[Ľubomír Šatka|Šatka]] {{gol|71}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 1.200 | sudac = Julian Weinberger ([[Nogometni savez Austrije|Austrija]]) | ishod = POR }} ===2024.=== {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Ukrajina|Bosna i Hercegovina – Ukrajina]] | datum = 21. mart | vrijeme = 20:45 | runda = [[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u nogometu 2024 - baraž#Put B|Kvalifikacije za EP 2024 - baraž]] | rezultat = 1–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2039644/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = *[[Mykola Matviyenko|Matviyenko]] {{gol|56|a.g.}} | tim2 = {{NOG|UKR}} | golovi2 = *[[Roman Yaremchuk|Yaremchuk]] {{gol|85}} *[[Artem Dovbyk|Dovbyk]] {{gol|88}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 10.992 | sudac = [[Felix Zwayer]] ([[Nogometni savez Njemačke|Njemačka]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Engleska|Engleska – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 3. juni | vrijeme = 19:45 [[GMT]] | tim1 = {{NOG-D|ENG}} | rezultat = 3–0 | izvještaj = https://uk.soccerway.com/matches/2024/06/03/world/friendlies/england/bosnia-herzegovina/4315492/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Cole Palmer|Palmer]] {{gol|60|pen.}} *[[Trent Alexander-Arnold|Alexander-Arnold]] {{gol|85}} *[[Harry Kane|Kane]] {{gol|89}} | golovi2 = | stadion = [[St James' Park]] | lokacija = [[Newcastle na Tyneu]], Engleska | gledalaca = 50.061 | sudac = Rohit Saggi ([[Nogometni savez Norveške|Norveška]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Italija|Italija – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 9. juni | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|ITA}} | rezultat = 1–0 | izvještaj = https://uk.soccerway.com/matches/2024/06/09/world/friendlies/italy/bosnia-herzegovina/4320165/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Davide Frattesi|Frattesi]] {{gol|38}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Carlo Castellani"]] | lokacija = [[Empoli]], Italija | gledalaca = 12.000 | sudac = Chrysovalantis Theouli ([[Nogometni savez Kipra|Kipar]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Nizozemska|Nizozemska – Bosna i Hercegovina]] | datum = 7. septembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | runda = [[UEFA Liga nacija 2024/2025 – liga A]] | tim1 = {{NOG-D|NED}} | rezultat = 5–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2040065/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Joshua Zirkzee|Zirkzee]] {{gol|13}} *[[Tijjani Reijnders|Reijnders]] {{gol|45+2}} *[[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|56}} *[[Wout Weghorst|Weghorst]] {{gol|88}} *[[Xavi Simons|Simons]] {{gol|90+2}} | golovi2 = *[[Ermedin Demirović|Demirović]] {{gol|27}} *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|73}} | stadion = [[Stadion "Philips"]] | lokacija = [[Eindhoven]], Nizozemska | gledalaca = 31.139 | sudac = Donatas Rumšas ([[Nogometni savez Litvanije|Litvanija]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Mađarska|Mađarska – Bosna i Hercegovina]] | datum = 10. septembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | runda = [[UEFA Liga nacija 2024/2025 – liga A]] | tim1 = {{NOG-D|HUN}} | rezultat = 0–0 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2040093/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = | golovi2 = | stadion = [[Puskás Aréna]] | lokacija = [[Budimpešta]], Mađarska | gledalaca = 46,443 | sudac = [[Marco Guida]] ([[Nogometni savez Italije|Italija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Njemačka|Bosna i Hercegovina – Njemačka]] | datum = 11. oktobar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | runda = [[UEFA Liga nacija 2024/2025 – liga A]] | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2040107/ | tim2 = {{NOG|GER}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|70}} | golovi2 = *[[Deniz Undav|Undav]] {{gol|30||36}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.000 | sudac = [[François Letexier]] ([[Nogometni savez Francuske|Francuska]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Mađarska|Bosna i Hercegovina – Mađarska]] | datum = 14. oktobar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | runda = [[UEFA Liga nacija 2024/2025 – liga A]] | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 0–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2040137/ | tim2 = {{NOG|HUN}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Dominik Szoboszlai|Szoboszlai]] {{gol|38||50|pen.}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 8.329 | sudac = [[Anthony Taylor (sudac)|Anthony Taylor]] ([[Nogometni savez Engleske|Engleska]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Njemačka|Njemačka – Bosna i Hercegovina]] | datum = 16. novembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+01:00]]) | runda = [[UEFA Liga nacija 2024/2025 – liga A]] | tim1 = {{NOG-D|GER}} | rezultat = 7–0 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2040168/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Jamal Musiala|Musiala]] {{gol|2}} *[[Tim Kleindienst|Kleindienst]] {{gol|23||79}} *[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|37}} *[[Florian Wirtz|Wirtz]] {{gol|50||57}} *[[Leroy Sané|Sané]] {{gol|66}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Europa-Park"]] | lokacija = [[Freiburg im Breisgau]], Njemačka | gledalaca = 28.143 | sudac = [[Vassilis Fotias]] ([[Nogometni savez Grčke|Grčka]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Nizozemska|Bosna i Hercegovina – Nizozemska]] | datum = 19. novembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+01:00]]) | runda = [[UEFA Liga nacija 2024/2025 – liga A]] | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2040189/ | tim2 = {{NOG|NED}} | golovi1 = *[[Ermedin Demirović|Demirović]] {{gol|67}} | golovi2 = *[[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|24}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 4.134 | sudac = [[Aliyar Aghayev]] ([[Nogometni savez Azerbejdžana|Azerbejdžan]]) | ishod = N }} ===2025.=== {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Rumunija – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Kvalifikacije za SP 2026.]] | datum = 21. mart | vrijeme = 20:45 | tim1 = {{NOG-D|RUM}} | rezultat = 0–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044163/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Armin Gigović|Gigović]] {{gol|14}} | stadion = [[Arena Națională]] | lokacija = [[Bukurešt]], Rumunija | gledalaca = 49.413 | sudac = [[Danny Makkelie]] ([[Nogometni savez Nizozemske|Nizozemska]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kipar|Bosna i Hercegovina – Kipar]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 24. mart | vrijeme = 20:45 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 2–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044176/ | tim2 = {{NOG|KIP}} | golovi1 = *[[Ermedin Demirović|Demirović]] {{gol|22}} *[[Haris Hajradinović|Hajradinović]] {{gol|56}} | golovi2 = *[[Ioannis Pittas|Pittas]] {{gol|45+2}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 7.464 | sudac = Rohit Saggi ([[Nogometni savez Norveške|Norveška]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – San Marino|Bosna i Hercegovina – San Marino]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 7. juni | vrijeme = 15:00 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–0 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044196/ | tim2 = {{NOG|SMR}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|66}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.828 | sudac = {{ZD|POR}} [[Luis Godinho]] | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Slovenija – Bosna i Hercegovina|Slovenija – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 10. juni | vrijeme = 18:00 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|SVN}} | rezultat = 2–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/friendlies/match/2044863--slovenia-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Benjamin Verbič|Verbič]] {{gol|63}} *[[Andrés Vombergar|Vombergar]] {{gol|88|pen.}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion Z'dežele]] | lokacija = [[Celje]], Slovenija | gledalaca = 12.073 | sudac = [[Nikola Dabanović]] ([[Nogometni savez Crne Gore|Crna Gora]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – San Marino|San Marino – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 6. septembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|SMR}} | rezultat = 0–6 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044228/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = | golovi2 = *[[Benjamin Tahirović|Tahirović]] {{gol|21}} *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|70||72}} *[[Samed Baždar|Baždar]] {{gol|81}} *[[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{gol|85}} *[[Nihad Mujakić|Mujakić]] {{gol|90}} | stadion = [[Stadion San Marino]] | lokacija = [[Serravalle]], San Marino | gledalaca = 2.740 | sudac = [[Enea Jorgji]] ([[Nogometni savez Albanije|Albanija]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Austrija – Bosna i Hercegovina|Austrija – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 9. septembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044256/ | tim2 = {{NOG|AUT}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|50}} | golovi2 = *[[Marcel Sabitzer|Sabitzer]] {{gol|49}} *[[Konrad Laimer|Laimer]] {{gol|65}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.700 | sudac = [[Jesús Gil Manzano]] ([[Nogometni savez Španije|Španija]]) | ishod = POR }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Kipar|Kipar – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 9. oktobar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|KIP}} | rezultat = 2–2 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044261/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Konstantinos Laifis|Laifis]] {{gol|45+1}} *[[Ioannis Pittas|Pittas]] {{gol|90+7|pen.}} | golovi2 = *[[Nikola Katić|Katić]] {{gol|10}} *[[Neofytos Michail|Michail]] {{gol|36|a.g.}} | stadion = [[AEK Arena]] | lokacija = [[Larnaka]], Kipar | gledalaca = 2.355 | sudac = [[Lawrence Visser]] ([[Nogometni savez Belgije|Belgija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Malta – Bosna i Hercegovina|Malta – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 12. oktobar | vrijeme = 19:00 [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] ([[UTC+02:00]]) | tim1 = {{NOG-D|MLT}} | rezultat = 1–4 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/friendlies/match/2045902--malta-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Paul Mbong|P. Mbong]] {{gol|60|pen.}} | golovi2 = *[[Amar Memić|Memić]] {{gol|16}} *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|53}} *[[Benjamin Tahirović|Tahirović]] {{gol|84}} *[[Nail Omerović|Omerović]] {{gol|86}} | stadion = [[Stadion Ta' Qali]] | lokacija = [[Ta' Qali]], Malta | gledalaca = | sudac = [[Vitālijs Spasjoņņikovs]] ([[Nogometni savez Latvije|Latvija]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Bosna i Hercegovina – Rumunija]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 15. novembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 3–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044326/ | tim2 = {{NOG|RUM}} | golovi1 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|49}} *[[Esmir Bajraktarević|Bajraktarević]] {{gol|79}} *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|90+4}} | golovi2 = *[[Daniel Bîrligea|Bîrligea]] {{gol|17}} | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 11.459 | sudac = [[Michael Oliver (sudac)|Michael Oliver]] ([[Nogometni savez Engleske|Engleska]]) | ishod = POB }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Austrija – Bosna i Hercegovina|Austrija – Bosna i Hercegovina]] | runda = Kvalifikacije za SP 2026. | datum = 18. novembar | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|AUT}} | rezultat =1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044343/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 =*[[Michael Gregoritsch|Gregoritsch]] {{gol|77}} | golovi2 =*[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|12}} | stadion = [[Stadion "Ernst Happel"]] | lokacija = [[Beč]], Austrija | gledalaca = | sudac = [[João Pinheiro]] ([[Nogometni savez Portugala|Portugal]]) | ishod = N }} === 2026. === {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Vels|Vels – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 - baraž|Kvalifikacije za SP 2026 – baraž]] | datum = 26. mart | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG-D|WAL}} | rezultat = 1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2047075--wales-vs-bosnia-and-herzegovina/ | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi1 = *[[Daniel James (nogometaš)|D. James]] {{gol|51}} | golovi2 = *[[Edin Džeko|Džeko]] {{gol|86}} | jedanaesterci1 = *[[Harry Wilson (nogometaš, rođen 1997)|Wilson]] {{pengol}} *[[Mark Harris (velški nogometaš)|Harris]] {{pengol}} *[[Brennan Johnson|Johnson]] {{penpromašaj}} *[[Neco Williams|Williams]] {{penpromašaj}} | jedanaesterci2 = *{{penpromašaj}} [[Ermedin Demirović|Demirović]] *{{pengol}} [[Haris Tabaković|Tabaković]] *{{pengol}} [[Ivan Bašić|Bašić]] *{{pengol}} [[Amir Hadžiahmetović|Hadžiahmetović]] *{{pengol}} [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] | jedanaesterci = 2–4 | stadion = [[Stadion "Cardiff City"]] | lokacija = [[Cardiff]], Vels | gledalaca = 32.487 | sudac = [[István Kovács (sudac)|István Kovács]] ([[Nogometni savez Rumunije|Rumunija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Italija|Bosna i Hercegovina – Italija]] | runda = [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 - baraž|Kvalifikacije za SP 2026 – baraž]] | datum = 31. mart | vrijeme = 20:45 [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] ([[UTC+01:00]]) | tim1 = {{NOG|BIH}} | rezultat = 1–1 | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2047082/ | tim2 = {{NOG|ITA}} | golovi1 = *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{gol|79}} | golovi2 = *[[Moise Kean|Kean]] {{gol|15}} | jedanaesterci1 = *[[Benjamin Tahirović|Tahirović]] {{pengol}} *[[Haris Tabaković|Tabaković]] {{pengol}} *[[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{pengol}} *[[Esmir Bajraktarević|Bajraktarević]] {{pengol}} | jedanaesterci2 = *{{penpromašaj}} [[Pio Esposito|Esposito]] *{{pengol}} [[Sandro Tonali|Tonali]] *{{penpromašaj}} [[Bryan Cristante|Cristante]] | jedanaesterci = 4–1 | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = 9.500 <ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2026/2047082_FR.pdf |title=Full Time Report KO Play-offs – Bosnia and Herzegovina v Italy |publisher=UEFA |date=31. 3. 2026 |access-date=31. 3. 2026}}</ref> | sudac = [[Clément Turpin]] ([[Nogometni savez Francuske|Francuska]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Sjeverna Makedonija|Bosna i Hercegovina – Sjeverna Makedonija]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 29. maj | vrijeme = {{UTZ|20:30|+2}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 0–0 | tim2 = {{NOG|SMK}} | izvještaj = https://www.uefa.com/european-qualifiers/friendlies/match/2048309--bosnia-and-herzegovina-vs-north-macedonia/ | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Sarajevo]], Bosna i Hercegovina | stadion = [[Stadion "Asim Ferhatović Hase"]] | gledalaca = 28.961 | sudac = [[Rade Obrenović]] ([[Nogometni savez Slovenije|Slovenija]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Panama|Panama – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Prijateljska utakmica|Prijateljska]] | datum = 6. juni | vrijeme = {{UTZ|14:00|−5}} | tim1 = {{NOG-D|PAN}} | rezultat = 1–1 | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/cesdwwnxbc5fmajgroc0hqzy2/dezv8l0fzgcxtejl0dwmy1gyc/2m1wojm5bt709wu4kugtytxqs/9xhggrpjt1ekjbsxslvrprhg4 | golovi1 = *[[Jiovany Ramos|Ramos]] {{gol|45+2}} | golovi2 = *[[Nikola Katić|Katić]] {{gol|24}} | lokacija = [[Saint Louis]], Sjedinjene Američke Države | stadion = [[Energizer Park]] | gledalaca = 20.000 | sudac = [[Luis Enrique Santander]] ([[Nogometni savez Meksika|Meksiko]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 12. juni 2026. | vrijeme = {{UTZ|15:00|−4}} | tim1 = {{NOG-D|CAN}} | rezultat = 1–1 | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 | golovi1 = *[[Cyle Larin|Larin]] {{goal|78}} | golovi2 = *[[Jovo Lukić|Lukić]] {{goal|21}} | lokacija = [[Toronto]], Kanada | stadion = [[BMO Field]] | gledalaca = 43.002 | sudac = [[Facundo Tello]] ([[Nogometni savez Argentine|Argentina]]) | ishod = N }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švicarska|Švicarska – Bosna i Hercegovina]] | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 18. juni | vrijeme = {{UTZ|12:00|−7}} | tim1 = {{NOG-D|SUI}} | rezultat = | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Inglewood, Kalifornija|Inglewood]], Sjedinjene Američke Države | stadion = [[Stadion "SoFi"]] | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Katar|Bosna i Hercegovina – Katar]] | runda = [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Grupa B|Svjetsko prvenstvo 2026.]] | datum = 24. juni | vrijeme = {{UTZ|12:00|−7}} | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = | tim2 = {{NOG|QAT}} | izvještaj = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 | golovi1 = | golovi2 = | lokacija = [[Seattle]], Sjedinjene Američke Države | stadion = [[Lumen Field]] | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Poljska|Poljska – Bosna i Hercegovina]] | datum = 25. septembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+2}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2048013/ | tim1 = {{NOG-D|POL}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Nacionalni stadion (Varšava)|stadion Narodowy]] | lokacija = [[Varšava]], Poljska | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Rumunija – Bosna i Hercegovina]] | datum = 28. septembar | vrijeme = {{UTZ|21:45|+3}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047984/ | tim1 = {{NOG-D|ROU}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Arena Națională]] | lokacija = [[Bukurešt]], Rumunija | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švedska|Bosna i Hercegovina – Švedska]] | datum = 2. oktobar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+2}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047964/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|SWE}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Poljska|Bosna i Hercegovina – Poljska]] | datum = 5. oktobar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+2}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | izvještaj = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047939/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|POL}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Švedska|Švedska – Bosna i Hercegovina]] | datum = 14. novembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+1}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | report = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047890/ | tim1 = {{NOG-D|SWE}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|BIH}} | golovi2 = | stadion = [[Nationalarenan]] | lokacija = [[Solna]], Švedska | gledalaca = | sudac = | ishod = }} {{Sklopiva nogometna kutija | historija = [[Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Rumunija|Bosna i Hercegovina – Rumunija]] | datum = 17. novembar | vrijeme = {{UTZ|20:45|+1}} | runda = [[UEFA Liga nacija 2026/2027 – liga B]] | rezultat = | report = https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2047917/ | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | golovi1 = | tim2 = {{NOG|ROU}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion "Bilino polje"]] | lokacija = [[Zenica]], Bosna i Hercegovina | gledalaca = | sudac = | ishod = }} == Statistika == {{Međusobni rezultati nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} == Također pogledajte == * [[Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine (1995–2019)]] * [[Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine]] * [[Nogometni savez Bosne i Hercegovine]] == Napomene == {{Spisaknapomena}} == Reference == {{refspisak}} == Vanjski linkovi == * [https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/BIH?gender=men Bosna i Hercegovina na službenoj web stranici FIFA-e] {{Simboli jezika|en|engleski}} * [https://www.uefa.com/nationalassociations/BIH/ Bosna i Hercegovina na službenoj web stranici UEFA-e] {{Simboli jezika|en|engleski}} * [https://www.nfsbih.ba/ Službena web stranica Nogometnog saveza Bosne i Hercegovine] * [https://www.rsssf.org/tablesb/bos-intres.html Bosna i Hercegovina] na rsssf.org {{Simboli jezika|en|engleski}} {{Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine}} {{Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine}} {{Utakmice nogometnih reprezentacija}} [[Kategorija:Utakmice nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine|*]] [[Kategorija:Nogometna reprezentacija Bosne i Hercegovine]] mheg1qfur08q6wbeopwceeo8xx0ff1c Šablon:Statistika Bosne i Hercegovine na svjetskim prvenstvima u nogometu 10 533061 3898693 3828760 2026-06-14T18:13:05Z Z1KA 87045 3898693 wikitext text/x-wiki {{-}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" width=90% |- ! colspan="10" | [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|Svjetsko prvenstvo]] ! rowspan="15" | ! colspan="7" | [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu|Kvalifikacije]] |- !width=10%|{{Tooltip|Godina|Godina održavanja turnira}} !width=15%|Runda !width=5%|{{Tooltip|Poz.|Pozicija na Svjetskom prvenstvu}} !width=5%|{{Tooltip|OU|Odigrano utakmica}} !width=5%|{{Tooltip|P|Pobjede}} !width=5%|{{Tooltip|N|Neriješeno}} !width=5%|{{Tooltip|I|Izgubljeno}} !width=5%|{{Tooltip|DG|Dati golovi}} !width=5%|{{Tooltip|PG|Primljeni golovi}} !Sastav ! width="5%" |{{Tooltip|OU|Odigrano utakmica}} !width=5%|{{Tooltip|P|Pobjede}} !width=5%|{{Tooltip|N|Neriješeno}} !width=5%|{{Tooltip|I|Izgubljeno}} !width=5%|{{Tooltip|DG|Dati golovi}} !width=5%|{{Tooltip|PG|Primljeni golovi}} !width=5%|{{Tooltip|Poz.|Pozicija na Svjetskom prvenstvu}} |- |[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1930.|1930]]–[[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1990.|1990.]] | colspan="9" |''Učestvovala u sastavu'' {{ZD|Kraljevina SHS}}''{{NOG|SFRJ|ime=Jugoslavije}}'' | colspan="7" |''Učestvovala u sastavu'' {{ZD|Kraljevina SHS}}''{{NOG|SFRJ|ime=Jugoslavije}}'' |- |{{ZD|SAD}} [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1994.|1994]]. | colspan="9" align="center" | ''Nije mogla učestvovati.'' | colspan="7" align="center" | ''Nije mogla učestvovati.'' |- |{{ZD|FRA|1974}} [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|1998]]. | colspan="9" rowspan="4" | ''Nije se kvalificirala.''||8||3||0||5||9||14||4/5 |- |{{ZD|JKO}} {{ZD|JAP}} [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|2002]].||8||2||2||4||12||12||4/5 |- |{{ZD|NJE}} [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2006.|2006]].||10||4||4||2||12||9||3/6 |- |{{ZD|JAR}} [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|2010]].||12||6||1||5||25||15||2/6 {{Malo|([[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010 - baraž|izgubila u baražu]])}} |- |{{ZD|BRA}} [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2014.|2014]].||Grupna faza||20.||3||1||0||2||4||4 |[[Igrači na Svjetskom prvenstvu u nogometu 2014.#Bosna i Hercegovina|Sastav]]||10||8||1||1||30||6||1/6 |- |{{ZD|RUS}} [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018.|2018]]. | colspan="9" rowspan="2" | ''Nije se kvalificirala.'' ||10||5||2||3||24||13||3/6 |- |{{ZD|KAT}} [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|2022]].||8||1||4||3||9||12||4/5 |- |{{ZD|KAN}} {{ZD|MEX}} {{ZD|SAD}} [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|2026]]. |Grupna faza |'''—''' |1 |0 |1 |0 |1 |1 |[[Igrači na Svjetskom prvenstvu u nogometu 2026.#Bosna i Hercegovina|Sastav]] |10 |5 |4 |1 |19 |9 |2/5 {{Malo|([[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 - baraž|pobijedila u baražu]])}} |- |{{ZD|MAR}} {{ZD|POR}} {{ZD|ŠPA}} [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2030.|2030]]. | colspan="9" rowspan="2" |''Učestvovati će u kvalifikacijama.'' | colspan="7" rowspan="2" |''Učestvovati će u kvalifikacijama.'' |- |{{ZD|KSA}} [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2034.|2034]]. |- !UKUPNO !Grupna faza !20. !3 !1 !0 !2 !4 !4 !'''—''' !76 !34 !18 !24 !140 !90 !'''—''' |} {{-}} <noinclude> {{Rezultati nogometnih reprezentacija u kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo}} [[Kategorija:Šabloni nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine]] </noinclude> 78kd7lwbm6dpprg1ey3acc36siopkzo Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E 0 533139 3898714 3898635 2026-06-14T20:54:14Z Semso98 54573 /* Njemačka – Curaçao */ 3898714 wikitext text/x-wiki '''Grupa E''' [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.]] igrat će se od 14. do 25. juna 2026.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=4. 2. 2024 |access-date=4. 2. 2024}}</ref> Grupu čine [[Nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]], [[Nogometna reprezentacija Curaçaa|Curaçao]], [[Nogometna reprezentacija Obale Slonovače|Obala Slonovače]] i [[Nogometna reprezentacija Ekvadora|Ekvador]]. Dvije najbolje plasirane ekipe, a moguće i trećeplasirana ekipa, plasirat će se u [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Šesnaestina finala|šesnaestinu finala]].<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=maj 2025 |access-date=7. 6. 2025 |archive-date=23. 6. 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Tabela== {{Tabele grupa Svjetskog prvenstva u nogometu 2026.|Grupa E}} U [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – nokaut-faza#Šesneastina finala|šesnaestini finala]]:<ref name="regulations"/> * Pobjednik grupe E će igrati protiv trećeplasirane ekipe iz [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A|grupe A]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|grupe B]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa C|grupe C]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D|grupe D]] ili [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa F|grupe F]]. * Drugoplasirana ekipa grupe E će igrati protiv drugoplasirane ekipe [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa I|grupe I]]. * Trećeplasirana ekipa grupe B ima mogućnost se plasirati i igrati protiv pobjednika [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa A|grupe A]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa B|grupe B]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa D|grupe D]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa G|grupe G]], [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa K|grupe K]] ili [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa L|grupe LE]] (ako bude među [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.#Poredak trećeplasiranih|osam najboljih trećeplasiranih ekipa]] iz grupne faze). ==Utakmice== Sva navedena vremena su lokalna.<ref name="match schedule"/> ===Njemačka – Curaçao=== <section begin=E1 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|14}} |time=12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |team1={{NOG-D|GER}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E#Njemačka – Curaçao|7–1}} |team2={{NOG|CUW}} |goals1= *[[Felix Nmecha|Nmecha]] {{goal|6}} *[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{goal|38}} *[[Kai Havertz|Havertz]] {{goal|45+5|pen.|88}} *[[Jamal Musiala|Musiala]] {{goal|47}} *[[Nathaniel Brown (nogometaš)|Brown]] {{goal|68}} *[[Deniz Undav|Undav]] {{goal|78}} |goals2= *[[Livano Comenencia|Comenencia]] {{goal|2}} |stadium=[[NRG Stadium]], [[Houston]] |attendance=68.021 |referee=[[Jalal Jayed]] ([[Nogometni savez Maroka|Maroko]]) |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 }}<section end=E1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ger26h |pattern_b = _ger26hA |pattern_ra = _ger26h |pattern_sh = _ger26h |pattern_so = _ger26hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000000 |socks = FFFFFF |title = Njemačka<ref name="GER-CUW line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12473/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Group E – Germany v. Curaçao |publisher=[[FIFA]] |date=June 14, 2026 |access-date=June 14, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cur26h |pattern_b = _cur26hA |pattern_ra = _cur26h |pattern_sh = _cur26h2 |pattern_so = _cur26hl |leftarm = 344fc0 |body = 344fc0 |rightarm = 344fc0 |shorts = FFFF00 |socks = 344fc0 |title = Curaçao<ref name="GER-CUW line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Manuel Neuer]] |- |CB ||'''6''' ||[[Joshua Kimmich]] ([[Kapiten (nogomet)|c]]) || || {{suboff|83}} |- |CB ||'''4''' ||[[Jonathan Tah]] || || {{suboff|72}} |- |CB ||'''15'''||[[Nico Schlotterbeck]] |- |RM ||'''23'''||[[Felix Nmecha]] || || {{suboff|72}} |- |CM ||'''10'''||[[Jamal Musiala]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''5''' ||[[Aleksandar Pavlović (nogometaš)|Aleksandar Pavlović]] |- |LM ||'''18'''||[[Nathaniel Brown (nogometaš)|Nathaniel Brown]] || || {{suboff|72}} |- |RF ||'''19'''||[[Leroy Sané]] |- |CF ||'''7''' ||[[Kai Havertz]] |- |LF ||'''17'''||[[Florian Wirtz]] |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |FW ||'''26'''||[[Deniz Undav]] || || {{subon|64}} |- |DF ||'''22'''||[[David Raum]] || || {{subon|72}} |- |DF ||'''2''' ||[[Antonio Rüdiger]] || || {{subon|72}} |- |MF ||'''8''' ||[[Leon Goretzka]] || || {{subon|72}} |- |DF ||'''3''' ||[[Waldemar Anton]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|[[Julian Nagelsmann]] |} |valign="top"|[[File:GER-CUW 2026-06-14.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Eloy Room]] |- |RB ||'''5''' ||[[Sherel Floranus]] |- |CB ||'''23'''||[[Riechedly Bazoer]] |- |CB ||'''18'''||[[Armando Obispo]] |- |LB ||'''24'''||[[Deveron Fonville]] |- |DM ||'''10'''||[[Leandro Bacuna]] ([[Kapiten (nogomet)|c]]) |- |CM ||'''8''' ||[[Livano Comenencia]] |- |CM ||'''21'''||[[Tahith Chong]] || || {{suboff|82}} |- |RF ||'''12'''||[[Sontje Hansen]] || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Jürgen Locadia]] || || {{suboff|65}} |- |LF ||'''7''' ||[[Juninho Bacuna]] |- |colspan=3|'''Izmjene:''' |- |FW ||'''11'''||[[Jeremy Antonisse]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''16'''||[[Jearl Margaritha]] || || {{subon|65}} |- |FW ||'''19'''||[[Gervane Kastaneer]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Selektor:''' |- |colspan=3|{{flagicon|NED}} [[Dick Advocaat]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Igrač utakmice:''' '''Pomoćne sudije:'''<ref name="GER-CUW line-ups"/> <br />Zakaria Brinsi ([[Nogometni savez Maroka|Maroko]]) <br />Mostafa Akarkad ([[Nogometni savez Maroka|Maroko]]) <br />'''Četvrti sudija:''' <br />[[Abongile Tom]] ([[Nogometni savez Južnoafričke Republike|Južnoafrička Republika]]) <br />'''Rezervni pomoćni sudija:''' <br />[[Zakhele Siwela]] ([[Nogometni savez Južnoafričke Republike|Južnoafrička Republika]]) <br />'''VAR sudija:''' <br />Hamza El-Fariq ([[Nogometni savez Maroka|Maroko]]) <br />'''Pomoćni VAR sudija:''' <br />Nicolás Gallo ([[Nogometni savez Kolumbije|Kolumbija]]) <br />'''Pomoćni VAR sudija za podršku:''' <br />[[Shaun Evans (referee)|Shaun Evans]] ([[Nogometni savez Australije|Australija]]) |} ===Obala Slonovače – Ekvador=== <section begin=E2 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|14}} |time=19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |team1={{NOG-D|CIV}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E#Obala Slonovače – Ekvador|Utakmica 9}} |team2={{NOG|ECU}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 }}<section end=E2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _civ26h |pattern_b = _civ26h |pattern_ra = _civ26h |pattern_sh = _civ26h |pattern_so = _civ26hl |leftarm = ff7d1d |body = ff7d1d |rightarm = ff7d1d |shorts = ff7d1d |socks = ff7d1d |title = {{nowrap|Obala Slonovače}} }} |{{Football kit |pattern_la = _ecu26a |pattern_b = _ecu26a |pattern_ra = _ecu26a |pattern_sh = _ecu25a |pattern_so = |leftarm = 0D183B |body = 0D183B |rightarm = 0D183B |shorts = FF0000 |socks = FFFFFF |title = Ekvador }} |} <!--{| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Igrač utakmice:''' '''Pomoćne sudije:''' <br />'''Četvrti sudija:''' <br />'''Rezervni pomoćni sudija:''' <br />'''VAR sudija:''' <br />'''Pomoćni VAR sudija:''' <br />'''Pomoćni VAR sudija za podršku:''' ([[Nogometni savez |]]) |}--> ===Njemačka – Obala Slonovače=== <section begin=E3 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|20}} |time=16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |team1={{NOG-D|GER}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E#Njemačka – Obala Slonovače|Utakmica 33}} |team2={{NOG|CIV}} |goals1= |goals2= |stadium=[[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 }}<section end=E3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ger26h |pattern_b = _ger26hA |pattern_ra = _ger26h |pattern_sh = _ger26h |pattern_so = _ger26hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000000 |socks = FFFFFF |title = Njemačka }} |{{Football kit |pattern_la = _civ26h |pattern_b = _civ26h |pattern_ra = _civ26h |pattern_sh = _civ26h |pattern_so = _civ26hl |leftarm = ff7d1d |body = ff7d1d |rightarm = ff7d1d |shorts = ff7d1d |socks = ff7d1d |title = {{nowrap|Obala Slonovače}} }} |} <!--{| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Igrač utakmice:''' '''Pomoćne sudije:''' <br />'''Četvrti sudija:''' <br />'''Rezervni pomoćni sudija:''' <br />'''VAR sudija:''' <br />'''Pomoćni VAR sudija:''' <br />'''Pomoćni VAR sudija za podršku:''' ([[Nogometni savez |]]) |}--> ===Ekvador – Curaçao=== <section begin=E4 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|20}} |time=19:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |team1={{NOG-D|ECU}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E#Ekvador – Curaçao|Utakmica 34}} |team2={{NOG|CUW}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 }}<section end=E4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ecu26h |pattern_b = _ecu26h |pattern_ra = _ecu26h |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm = FFE80B |body = FFE80B |rightarm = FFE80B |shorts = ffd700 |socks = ffd700 |title = Ekvador }} |{{Football kit |pattern_la = _cur26h |pattern_b = _cur26hA |pattern_ra = _cur26h |pattern_sh = _cur26h |pattern_so = _cur26hl |leftarm = 344fc0 |body = 344fc0 |rightarm = 344fc0 |shorts = 344fc0 |socks = 344fc0 |title = Curaçao }} |} <!--{| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Igrač utakmice:''' '''Pomoćne sudije:''' <br />'''Četvrti sudija:''' <br />'''Rezervni pomoćni sudija:''' <br />'''VAR sudija:''' <br />'''Pomoćni VAR sudija:''' <br />'''Pomoćni VAR sudija za podršku:''' ([[Nogometni savez |]]) |}--> ===Curaçao – Obala Slonovače=== <section begin=E5 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|25}} |time=16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |team1={{NOG-D|CUW}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E#Curaçao – Obala Slonovače|Utakmica 55}} |team2={{NOG|CIV}} |goals1= |goals2= |stadium=[[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 }}<section end=E5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _cur26h |pattern_b = _cur26hA |pattern_ra = _cur26h |pattern_sh = _cur26h |pattern_so = _cur26hl |leftarm = 344fc0 |body = 344fc0 |rightarm = 344fc0 |shorts = 344fc0 |socks = 344fc0 |title = Curaçao }} |{{Football kit |pattern_la = _civ26h |pattern_b = _civ26h |pattern_ra = _civ26h |pattern_sh = _civ26h |pattern_so = _civ26hl |leftarm = ff7d1d |body = ff7d1d |rightarm = ff7d1d |shorts = ff7d1d |socks = ff7d1d |title = {{nowrap|Obala Slonovače}} }} |} <!--{| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Igrač utakmice:''' '''Pomoćne sudije:''' <br />'''Četvrti sudija:''' <br />'''Rezervni pomoćni sudija:''' <br />'''VAR sudija:''' <br />'''Pomoćni VAR sudija:''' <br />'''Pomoćni VAR sudija za podršku:''' ([[Nogometni savez |]]) |}--> ===Ekvador – Njemačka=== <section begin=E6 />{{Football box |date={{Start date|2026|6|25}} |time=16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |team1={{NOG-D|ECU}} |score={{score link|Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026 – grupa E#Ekvador – Njemačka|Utakmica 56}} |team2={{NOG|GER}} |goals1= |goals2= |stadium=[[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |attendance= |referee= |report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 }}<section end=E6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ecu26h |pattern_b = _ecu26h |pattern_ra = _ecu26h |pattern_sh = _ecu26h |pattern_so = _ecu26hl |leftarm = FFE80B |body = FFE80B |rightarm = FFE80B |shorts = 253167 |socks = 0D183B |title = Ekvador }} |{{Football kit |pattern_la = _ger26a |pattern_b = _ger26a |pattern_ra = _ger26a |pattern_sh = _ger26a |pattern_so = _ger26al |leftarm = DD42AA |body = DD42AA |rightarm = DD42AA |shorts = 241E76 |socks = 241E76 |title = Njemačka }} |} <!--{| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Igrač utakmice:''' '''Pomoćne sudije:''' <br />'''Četvrti sudija:''' <br />'''Rezervni pomoćni sudija:''' <br />'''VAR sudija:''' <br />'''Pomoćni VAR sudija:''' <br />'''Pomoćni VAR sudija za podršku:''' ([[Nogometni savez |]]) |}--> ==Reference== {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} {{FIFA SP 2026.}} {{DEFAULTSORT:Group E}} [[Kategorija:Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Grupa E]] j2km9rj25og45hvkoawoe4dipc7l7y8 Fahir Jahić 0 533545 3898738 3836830 2026-06-15T09:35:51Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 3 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898738 wikitext text/x-wiki {{Infokutija bokser | ime = Fahir Jahić | slika = Fahir_Jahić_-_Šico.jpg | veličina_slike = 250px | opis_slike = Fahir Jahić 2015. | nadimak = Šico | mjesto_rođenja = [[Tuzla]], [[NR Bosna i Hercegovina]], [[FNR Jugoslavija]] | državljanstvo = [[Jugoslavija|jugoslavensko]], [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovačko]] | sport = [[boks]] | klub = [[BK Sloboda Tuzla]] }} '''Fahir Jahić''', poznat i kao '''Šico''', bosanskohercegovački je i nekadašnji jugoslavenski [[boks]]er iz [[Tuzla|Tuzle]]. Nastupao je za [[BK Sloboda Tuzla]], a u [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|jugoslavenskom]] [[Amaterski boks|amaterskom boksu]] zabilježen je kao prvak države u finalu prvenstva Jugoslavije 1972. protiv [[Husein Mahmutović|Huseina Mahmutovića]].<ref name="BoxRec">{{cite web |title=Fahir Jahic |url=https://boxrec.com/en/box-am/1406340 |website=BoxRec |access-date=23. 4. 2026 }}</ref> U kasnijim osvrtima na historiju tuzlanskog boksa navodi se i kao dvostruki prvak Jugoslavije.<ref name="Avaz2018">{{cite news |title=Lakše bih prebrodio gubitak ruke, ovako sam kao golub bez krila |url=https://avaz.ba/vijesti/bih/414920/lakse-bih-prebrodio-gubitak-ruke-ovako-sam-kao-golub-bez-krila |work=Dnevni avaz |date=17. 9. 2018 |access-date=23. 4. 2026 }}</ref> == Karijera == Jahić je potekao iz tuzlanskog boksa i nastupao za [[BK Sloboda Tuzla|Bokserski klub Sloboda]]. U djelimično sačuvanim evidencijama međunarodnih i domaćih amaterskih takmičenja pojavljuje se od 1970, kada je nastupio u juniorskom susretu Jugoslavija – Bugarska u [[Vrnjačka Banja|Vrnjačkoj Banji]] te na turniru "Zlatna rukavica" u [[Beograd]]u.<ref name="BoxRec" /><ref name="GoldenGloves1970">{{cite web |title=14. Golden Gloves - Belgrade, Yugoslavia - November 28-29 1970 |url=https://amateur-boxing.strefa.pl/Tournaments/GoldenGlovesBelgrade1970.html |website=Amateur Boxing Results |access-date=23. 4. 2026 |archive-date=29. 4. 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260429080204/https://amateur-boxing.strefa.pl/Tournaments/GoldenGlovesBelgrade1970.html |url-status=dead }}</ref> Početkom 1971. nastupio je za selekciju SR Bosne i Hercegovine u meču protiv SR Hrvatske u [[Sarajevo|Sarajevu]], u kategoriji do 51 kg.<ref name="Dual1971">{{cite web |title=Duals Bosnia-Croatia - Sarajevo, Yugoslavia - February 14 1971 |url=https://amateur-boxing.strefa.pl/DualsLeague/1971/DualBosnia_Croatia.html |website=Amateur Boxing Results |access-date=23. 4. 2026 |archive-date=24. 4. 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260424155201/https://amateur-boxing.strefa.pl/DualsLeague/1971/DualBosnia_Croatia.html |url-status=dead }}</ref> Najveći uspjeh iz njegove karijere jeste naslov prvaka Jugoslavije 1972. u [[Zrenjanin]]u, gdje je prema dostupnoj sportskoj bazi pobijedio Huseina Mahmutovića u finalu državnog prvenstva.<ref name="BoxRec" /> Ista sezona zabilježena je i u nezavisnoj bazi rezultata jugoslavenskih prvenstava, koja Jahića navodi među finalistima završnice u Zrenjaninu.<ref name="Yug1972">{{cite web |title=26. Yugoslav National Championships - Zrenjanin - March 2-5 1972 |url=https://amateur-boxing.strefa.pl/Nationalchamps/Yugoslavia1972.html |website=Amateur Boxing Results |access-date=23. 4. 2026 }}{{Mrtav link}}</ref> Jahić je i nakon toga ostao prisutan na jugoslavenskoj amaterskoj sceni. Nastupio je na "Zlatnoj rukavici" 1973, a zabilježen je i na državnom prvenstvu 1974. u [[Banja Luka|Banjoj Luci]].<ref>{{cite web |title=17. Golden Gloves - Novi Sad, Subotica & Belgrade, Yugoslavia - November 28 - December 1 1973 |url=https://amateur-boxing.strefa.pl/Tournaments/GoldenGlovesBelgrade1973.html |website=Amateur Boxing Results |access-date=23. 4. 2026 |archive-date=25. 4. 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425214816/https://amateur-boxing.strefa.pl/Tournaments/GoldenGlovesBelgrade1973.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Banja Luka - April 26-30 1974 |url=https://amateur-boxing.strefa.pl/Nationalchamps/Yugoslavia1974.html |website=Amateur Boxing Results |access-date=23. 4. 2026 }}</ref> == Priznanja i naslijeđe == Jahić je početkom 1970-ih ubrajan među zapažene sportiste Tuzle. U izboru lista ''Front slobode'' za najbolje sportiste Tuzle za 1971. svrstan je među deset najuspješnijih sportista grada, dok je [[BK Sloboda Tuzla]] u istom izboru naveden među najuspješnijim sportskim kolektivima. U kasnijim pregledima historije sporta u Tuzli njegovo ime se redovno navodi među istaknutim bokserima grada. U dokumentarnom filmu ''San o krugovima'', premijerno prikazanom 2016. u [[Bosanski kulturni centar Tuzla|Bosanskom kulturnom centru Tuzla]], Jahić je bio jedan od učesnika, a spomenut je i među bokserima koji govore o [[Marijan Beneš|Marijanu Benešu]] i tuzlanskoj sportskoj tradiciji.<ref name="FENA2016">{{cite news |title=Premijerno prikazan "San o krugovima", film o tuzlanskim olimpijcima |url=https://www.glas.ba/2016/12/07/fena-novost-premijerno-prikazan-san-o-krugovima-film-o-tuzlanskim-olimpijcima/ |work=FENA / Glas.ba |date=7. 12. 2016 |access-date=23. 4. 2026 }}</ref> == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Jahić, Fahir}} [[Kategorija:Bosanskohercegovački bokseri]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački sportisti 20. vijeka]] [[Kategorija:Biografije, Tuzla]] ikhkf80o84qlajcqmmiejyfp2g0entc Farah Zeynep Abdullah 0 533860 3898740 3895306 2026-06-15T10:01:01Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 0 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898740 wikitext text/x-wiki {{Infokutija glumac | ime = Farah Zeynep Abdullah | slika = | opis_slike = | puno_ime = Farah Zeynep Abdullah | datum_rođenja = {{datum rođenja i godine|1989|8|17}} | mjesto_rođenja = [[Istanbul]], [[Turska]] | nacionalnost = [[turska]] | zanimanje = [[glumica]], [[pjevačica]], producentica | aktivne_godine = 2010–danas | veb-sajt = {{URL|fzaofficial.com}} }} '''Farah Zeynep Abdullah''' (rođena 17. augusta 1989. u [[Istanbul]]u) turska je [[glumica]], [[pjevačica]] i producentica. Širu prepoznatljivost stekla je ulogom Aylin Akarsu u turskoj televizijskoj seriji ''Öyle Bir Geçer Zaman Ki'' (''Kako vrijeme prolazi''), a zatim glavnim ili zapaženim ulogama u filmovima ''Kelebeğin Rüyası'' (''San leptira''), ''Bi Küçük Eylül Meselesi'' (''Mala septembarska afera''), ''Unutursam Fısılda'' (''Šapni ako zaboravim''), ''Bizim İçin Şampiyon'' (''Šampion'') i ''Bergen''.<ref name="medyapim">{{cite web |title=Farah Zeynep Abdullah |url=https://medyapim.com/en/kisi/farah-zeynep-abdullah/ |website=Med Yapım |language=en |access-date=4. 5. 2026}}</ref><ref name="boxoffice">{{cite web |title=Farah Zeynep Abdullah |url=https://boxofficeturkiye.com/kisi/farah-zeynep-abdullah--451 |website=Box Office Türkiye |language=tr |access-date=4. 5. 2026}}</ref> == Biografija == Rođena je u Istanbulu. Otac joj je [[Irak|iračko]]-[[Turkmeni|turkmenskog]] porijekla, a majka turskog i [[Bošnjaci u Turskoj|bošnjačkog]] porijekla.<ref name="arman">{{cite web |last=Arman |first=Ayşe |title=İsmimi ben de çok seviyorum |url=https://www.armanayse.com/farah-zeynep-abdullah-ismimi-ben-de-cok-seviyorum/ |website=Ayşe Arman |language=tr |date=10. 3. 2021 |access-date=4. 5. 2026}}</ref> U razgovoru s Ayşe Arman, na pitanje o porijeklu odgovorila je da je pitanje "odakle je" složeno i da se ukratko smatra Istanbuljankom.<ref name="arman"/> Dio srednjoškolskog obrazovanja pohađala je u Francuskoj gimnaziji Saint-Michel u Istanbulu, a zatim je školovanje nastavila u [[Engleska|Engleskoj]].<ref name="medyapim"/> Prema biografskim izvorima, studirala je francuski jezik, dramu i medije na [[Univerzitet u Kentu|Univerzitetu u Kentu]], a univerzitetsko obrazovanje privremeno je prekinula nakon što je dobila ulogu u seriji ''Öyle Bir Geçer Zaman Ki''.<ref name="medyapim"/> == Karijera == Abdullah je televizijsku karijeru počela 2010. u seriji ''Öyle Bir Geçer Zaman Ki'' (''Kako vrijeme prolazi'').<ref name="klix-kako">{{cite web |title="Kako vrijeme prolazi" na programu TV1 Mreže |url=https://www.klix.ba/magazin/film-tv/kako-vrijeme-prolazi-na-programu-tv1-mreze/110919001 |website=Klix.ba |date=19. 9. 2011 |access-date=4. 5. 2026}}</ref> Nakon toga igrala je Şuru Verjenskayu u historijskoj seriji ''Kurt Seyit ve Şura'' (''Prognani – Seyit i Şura'').<ref name="tvprofil-kurt">{{cite web |title=Prognani - Sejit i Šura |url=https://tvprofil.com/ba/show/18800654/kurt-seyit-ve-sura |website=TVProfil |access-date=4. 5. 2026 }}{{Mrtav link}}</ref> U seriji ''Muhteşem Yüzyıl: Kösem'', nastavku franšize ''Sulejman Veličanstveni'', tumačila je Faryu Bethlen, a zatim je igrala naslovnu ulogu u muzičkoj drami ''Gülizar''.<ref name="kanald-gulizar">{{cite web |title=Farah Zeynep Abdullah - Gülizar |url=https://www.kanald.com.tr/gulizar/oyuncular/farah-zeynep-abdullah |website=Kanal D |language=tr |access-date=4. 5. 2026}}</ref> Od 2020. do 2021. igrala je İnci Özdemir u psihološkoj dramskoj seriji ''Masumlar Apartmanı'' (''Duhovi prošlosti'').<ref name="novabh-duhovi">{{cite web |title=Duhovi prošlosti |url=https://novabh.tv/show/duhovi-proslosti/ |website=Nova BH |access-date=4. 5. 2026}}</ref> Filmsku karijeru započela je u drami ''Kelebeğin Rüyası'' (''San leptira''), u režiji Yılmaza Erdoğana.<ref name="san-leptira">{{cite web |title=San leptira |url=https://filmovanje.com/filmovi/item/the-dream-of-a-butterfly |website=Filmovanje |access-date=4. 5. 2026}}</ref> Film je izabran kao turski kandidat za nagradu [[Oscar za najbolji strani film]] za [[87. dodjela "Oscara"|2014]].<ref name="aa-oscar">{{cite web |title=Turkish movie 'Kelebegin Ruyasi' to run for Oscar |url=https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkish-movie-kelebegin-ruyasi-to-run-for-oscar/221129 |website=Anadolu Agency |language=en |date=3. 9. 2013 |access-date=4. 5. 2026}}</ref> Godine 2014. igrala je glavne uloge u filmovima ''Bi Küçük Eylül Meselesi'' (''Mala septembarska afera'') i ''Unutursam Fısılda'' (''Šapni ako zaboravim'').<ref name="filmofil-mala">{{cite web|title=Neopodnošljiva privlačnost nesretnog strašila ljubavi|url=https://filmofil.ba/clanci/neopodnosljiva-privlacnost-nesretnog-strasila-ljubavi|website=Filmofil.ba|date=4. 7. 2014|access-date=4. 5. 2026}}</ref><ref name="scena-sapni">{{cite web|title=Ne propustite: Tjedan turskog filma u kinu Europa!|url=https://www.scena.hr/kultura/ne-propustite-tjedan-turskog-filma/|website=Scena.hr|date=16. 5. 2016|access-date=4. 5. 2026}}</ref> U filmu ''Arif V 216'' iz 2018. tumačila je tursku pjevačicu [[Ajda Pekkan|Ajdu Pekkan]], a iste godine igrala je Begüm Atman u biografskoj sportskoj drami ''Bizim İçin Şampiyon'' (''Šampion'').<ref name="imdb-arif">{{cite web |title=Arif V 216 (2018) - Farah Zeynep Abdullah as Ajda Pekkan |url=https://www.imdb.com/title/tt6697582/characters/nm4198135/ |website=IMDb |access-date=4. 5. 2026}}</ref><ref name="artkino-sampion">{{cite web |title=Šampion |url=https://www.art-kino.org/hr/film/sampion-TR |website=Art-kino Croatia |access-date=4. 5. 2026}}</ref> Godine 2022. igrala je naslovnu ulogu u biografskom filmu ''Bergen'', o turskoj arabesknoj pjevačici [[Bergen (pjevačica)|Bergen]]. Film je u Turskoj imao više od 5,48 miliona gledalaca.<ref name="bergen-box">{{cite web |title=Bergen |url=https://boxofficeturkiye.com/film/bergen--2015133 |website=Box Office Türkiye |language=tr |access-date=4. 5. 2026}}</ref> Godine 2023. igrala je Bihter u filmu ''Bihter'', novoj adaptaciji romana ''[[Aşk-ı Memnu]]'' Halita Ziye Uşaklıgila.<ref name="imdb-bihter">{{cite web |title=Bihter |url=https://www.imdb.com/title/tt26258488/ |website=IMDb |access-date=4. 5. 2026}}</ref> == Filmografija == === Film === {| class="wikitable sortable" ! Godina !! Naslov !! Uloga !! Napomena |- | 2013 || ''Kelebeğin Rüyası'' (''San leptira'') || Mediha Sessiz || sporedna uloga |- | 2014 || ''Bi Küçük Eylül Meselesi'' (''Mala septembarska afera'') || Eylül || glavna uloga |- | 2014 || ''Unutursam Fısılda'' (''Šapni ako zaboravim'') || Hatice / Ayperi || glavna uloga |- | 2015 || ''Barbie in Rock 'N Royals'' || princeza Courtney || turska sinhronizacija |- | 2016 || ''Ekşi Elmalar'' (''Kisele jabuke'') || Muazzez || glavna uloga<ref name="kinoteka-kisele">{{cite web |title=Kisele jabuke |url=https://kinokinoteka.hr/program/kisele-jabuke/ |website=Kino Kinoteka |access-date=4. 5. 2026}}</ref> |- | 2018 || ''Arif V 216'' || Ajda Pekkan || sporedna uloga |- | 2018 || ''Bizim İçin Şampiyon'' (''Šampion'') || Begüm Atman || glavna uloga |- | 2022 || ''Bergen'' || Bergen || glavna uloga; koproducentica |- | 2023 || ''Bihter'' || Bihter Yöreoğlu || glavna uloga |} === Televizija === {| class="wikitable sortable" ! Godina !! Naslov !! Uloga !! Kanal |- | 2010–2012 || ''Öyle Bir Geçer Zaman Ki'' (''Kako vrijeme prolazi'') || Aylin Akarsu / Talaşoğlu || Kanal D |- | 2014 || ''Kurt Seyit ve Şura'' (''Prognani – Seyit i Şura'') || Alexandra "Şura" Verjenskaya || Star TV |- | 2016–2017 || ''Muhteşem Yüzyıl: Kösem'' (''Sulejman Veličanstveni: Kösem'') || Farya Bethlen || Fox |- | 2018 || ''Gülizar'' || Gülizar || Kanal D |- | 2020–2021 || ''Masumlar Apartmanı'' (''Duhovi prošlosti'') || İnci Özdemir / Derenoğlu || TRT 1 |- | 2023 || ''Kızılcık Şerbeti'' || Dilruba || Show TV |} == Diskografija == Abdullah je pjevala u više projekata u kojima je glumila. U filmu ''Unutursam Fısılda'' (''Šapni ako zaboravim'') izvodila je pjesme povezane s likom Ayperi, u filmu ''Arif V 216'' izvodila je pjesme iz repertoara Ajde Pekkan, a za film ''Bergen'' snimila je pjesme iz repertoara Bergen.<ref name="boxoffice"/><ref name="bergen-box"/> == Nagrade i priznanja == Za ulogu u seriji ''Öyle Bir Geçer Zaman Ki'' (''Kako vrijeme prolazi'') dobila je nagradu Antalya Television Awards za najbolju sporednu glumicu.<ref name="medyapim"/> Za film ''Kelebeğin Rüyası'' (''San leptira'') nagrađena je kao najbolja sporedna glumica na dodjeli nagrada Udruženja filmskih pisaca Turske, a za ''Bergen'' je dobila nagradu SİYAD-a za najbolju glavnu glumicu.<ref name="imdb-awards">{{cite web |title=Farah Zeynep Abdullah - Awards |url=https://www.imdb.com/name/nm4198135/awards/ |website=IMDb |access-date=4. 5. 2026}}</ref><ref name="siyad">{{cite web |title=55. SİYAD Ödülleri sahiplerini buldu |url=https://siyad.org/55-siyad-odulleri-sahiplerini-buldu/ |website=SİYAD |language=tr |access-date=4. 5. 2026}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Abdullah, Farah Zeynep}} [[Kategorija:Rođeni 1989.]] [[Kategorija:Biografije, Istanbul]] [[Kategorija:Turske pjevačice]] [[Kategorija:Turski producenti]] [[Kategorija:Turski glumci]] [[Kategorija:Turski državljani bošnjačkog porijekla]] [[Kategorija:Živi ljudi]] s4uzwvurr9z5a48hmojwcvbzitbaojj Desalinizacija 0 533906 3898685 3891221 2026-06-14T16:49:15Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 2 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898685 wikitext text/x-wiki [[Slika:Reverse osmosis desalination plant.JPG|thumb|right|350x350px| Postrojenje za desalinizaciju reverznom osmozom u [[Barcelona|Barceloni]] [[Španija]].]] '''Desalinizacija''', '''desalinacija''' je '''odsoljavanje''', vještački proces kojim se slana voda (uglavnom [[slana voda]]) pretvara u [[slatka voda|slatku vodu]]. Općenito, desalinizacija je uklanjanje soli i minerala iz neke supstance.<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/desalination "Desalination"] (definition), ''The American Heritage Science Dictionary'', via dictionary.com. Retrieved August 19, 2007.</ref> Moguće je desalinizirati slanu vodu, posebno morsku vodu, kako bi se proizvela voda za ljudsku potrošnju ili [[navodnjavanje]], pri čemu se kao nusproizvod proizvodi [[slana voda]].<ref name="PanagopoulosHaralambousLoizidou2019">{{Cite journal|last1=Panagopoulos|first1=Argyris|last2=Haralambous|first2=Katherine-Joanne|last3=Loizidou|first3=Maria|date=November 25, 2019|title=Desalination brine disposal methods and treatment technologies – A review|journal=The Science of the Total Environment|volume=693|doi=10.1016/j.scitotenv.2019.07.351|issn=1879-1026|pmid=31374511|bibcode=2019ScTEn.69333545P|s2cid=199387639}}</ref> Interes za desalinizaciju uglavnom se fokusira na isplativo obezbjeđivanje slatke vode za ljudsku upotrebu. Uz recikliranu otpadnu vodu, to je jedan od rijetkih vodnih resursa nezavisnih od [[padavina]].<ref name="Fischetti2007">{{Cite journal |last=Fischetti |first=Mark |date=September 2007 |title=Fresh from the Sea |url=https://archive.org/details/sim_scientific-american_2007-09_297_3/page/118 |journal=Scientific American|volume=297 |pmid=17784633 |issue=3 |pages=118–119|doi=10.1038/scientificamerican0907-118 |bibcode=2007SciAm.297c.118F}}</ref> Kako se naglasak na potrebu za [[slatka voda|slatkom vodom]] globalno pojačava, desalinizacija je postala ključni dio strategija za globalnu sigurnost vode. Prema pregledu iz 2019. godine u časopisu ''Science of the Total Environment'', širom svijeta se proizvodi oko 95 miliona kubnih metara desalinizirane vode dnevno, a očekuje se da će potražnja za takvom vodom značajno porasti kako bi se smanjio globalni jaz u snabdijevanju vodom. Zbog potrošnje energije, desalinizacija morske vode je uglavnom skuplja od slatke vode iz [[površinska voda| površinskih ]] ili [[podzemna voda|podzemnih voda]], [[reciklirana voda|vode]] i [[konzervacija vode]]. Međutim, ove alternative nisu uvijek dostupne i iscrpljivanje rezervi je kritičan problem širom svijeta.<ref name="EbrahimiNajafpourYousefiKebria2019">{{cite journal |doi=10.1016/j.desal.2018.01.002 |title=Performance of microbial desalination cell for salt removal and energy generation using different catholyte solutions |journal=Desalination |volume=432 |page=1 |year=2019 |last1=Ebrahimi |first1=Atieh |last2=Najafpour |first2=Ghasem D |last3=Yousefi Kebria |first3=Daryoush }}</ref><ref name="Transcript">{{cite web |title=Making the Deserts Bloom: Harnessing nature to deliver us from drought, Distillations Podcast and transcript, Episode 239 |url=https://www.sciencehistory.org/distillations/podcast/making-the-deserts-bloom |website=Science History Institute|date=March 19, 2019 |access-date=August 27, 2019}}</ref><ref name=":1">{{cite journal |last1=Elsaid |first1=Khaled |last2=Kamil |first2=Mohammed |last3=Sayed |first3=Enas Taha |last4=Abdelkareem |first4=Mohammad Ali |last5=Wilberforce |first5=Tabbi |last6=Olabi |first6=A. |title=Environmental impact of desalination technologies: A review |journal=[[Science of the Total Environment]] |date=2020 |volume=748 |doi=10.1016/j.scitotenv.2020.141528|pmid=32818886 |bibcode=2020ScTEn.74841528E }}</ref> Procesi desalinizacije koriste ili termalne metode (u slučaju [[destilacija| destilacije]]) ili metode zasnovane na membrani (npr. u slučaju [[reverzna osmoza|reverzne osmoze]]).<ref name="Cohen 2021 p.">{{cite book | last=Cohen | first=Yoram | title=Materials and Energy | chapter=Advances in Water Desalination Technologies | publisher=WORLD SCIENTIFIC | year=2021 | volume=17 | isbn=978-981-12-2697-7 | issn=2335-6596 | doi=10.1142/12009 | page=| s2cid=224974880 }}</ref><ref name="IWA2022">{{Cite book |url=https://iwaponline.com/ebooks/book/850/Reducing-the-Greenhouse-Gas-Emissions-of-Water-and |title=Reducing the Greenhouse Gas Emissions of Water and Sanitation Services: Overview of emissions and their potential reduction illustrated by utility know-how |date=2022 |publisher=IWA Publishing |isbn=978-1-78906-317-2 |editor-last=Alix |editor-first=Alexandre |language=en |doi=10.2166/9781789063172 |s2cid=250128707 |editor-last2=Bellet |editor-first2=Laurent |editor-last3=Trommsdorff |editor-first3=Corinne |editor-last4=Audureau |editor-first4=Iris}}</ref>{{rp|24}} Od 2020. godine, globalni kapacitet desalinizacije iznosio je otprilike 97 miliona m³/dan iz preko 16.800 operativnih postrojenja, s ugovorenim projektima koji podižu ukupni potencijalni kapacitet preko 114 miliona m³/dan širom svijeta.<ref>{{Cite journal |last1=Eke |first1=Joyner |last2=Yusuf |first2=Ahmed |last3=Giwa |first3=Adewale |last4=Sodiq |first4=Ahmed |date=December 1, 2020 |title=The global status of desalination: An assessment of current desalination technologies, plants and capacity |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0011916420313114 |journal=Desalination |volume=495 |doi=10.1016/j.desal.2020.114633 |bibcode=2020Desal.49514633E |issn=0011-9164|url-access=subscription }}</ref> U 2018. godini, globalni energetski intenzitet desalinizacije iznosio je oko 3 kWh/m<sup>3</sup> (u 2018. godini), što je poboljšano za faktor 10 sa 20–30 kWh/m<sup>3</sup> u 1970.<ref name="IWA2022" />{{rp|24}} Ipak, desalinizacija je predstavljala oko 25% energije koju je potrošio [[vodni sektor]] u 2016. godini.<ref name="IWA2022" />{{rp|24}} Ključne kompanije u industriji desalinizacije uključuju Acciona, Dow, Evoqua Water Technologies, Siemens AG, DuPont, Doosan Enerbility, Toray Industries Inc. i Xylem.<ref>{{Cite press release |publisher=Research and Markets |date=March 7, 2025 |title=Desalination Market Forecast Report and Competitive Analysis 2025–2033 Featuring Acciona, Dow, Evoqua Water Technologies, Siemens, DuPont, Doosan Enerbility, Toray Industries, Xylem |url=https://www.globenewswire.com/news-release/2025/03/07/3038838/28124/en/Desalination-Market-Forecast-Report-and-Competitive-Analysis-2025-2033-Featuring-Acciona-Dow-Evoqua-Water-Technologies-Siemens-DuPont-Doosan-Enerbility-Toray-Industries-Xylem.html |access-date=December 8, 2025 |via=GlobeNewswire News Room |language=en-us}}</ref> {{clear}} ==Historija== {{glavni|Destilacija|Destilirana voda}} ===Antičko doba=== Rani koncepti vezani za desalinizaciju mogu se pratiti do [[Aristotel]]a, koji je u djelu ''[[Meteorologija (Aristotel)|Meteorologija]]'' primijetio da se prilikom isparavanja morske vode nastala para kondenzuje kao [[slatka voda]], a ne kao [[slana voda|slana]]. Ovo odražava rano razumijevanje isparavanja i kondenzacije. Također je opisao kako posuda od voska može zadržati pitku vodu nakon uranjanja u morsku vodu, što sugerira primitivni oblik filtracije.<ref>Aristotle with E.W. Webster, trans., ''Meteorologica'', in: Ross, W. D., ed., ''The Works of Aristotle'', vol. 3, (Oxford, England: Clarendon Press, 1931), Book III, [https://archive.org/stream/workstranslatedi03arisuoft#page/n71/mode/2up §358: 16–18 and §359: 1–5.]</ref> Spominjanje desalinizacije morske vode pojavilo se i u drevnoj Kini. Tekstovi povezani s [[Period zaraćenih država|Periodom zaraćenih država]] i [[dinastija Han|Istočnom dinastijom Han]] opisuju kako su bambusove prostirke korištene za kuhanje riže na pari razvile tanki vanjski sloj nakon duže upotrebe, za koji se vjerovalo da ima svojstva upijanja [[soli]].<ref name=":2">{{Cite journal |last1=Zhang |first1=Huachao |last2=Xu |first2=Haoyuan |date=March 1, 2021 |title=Investigation and Research on the Status Quo of Informatization Development at Home and Abroad |journal=IOP Conference Series: Earth and Environmental Science |volume=692 |issue=2 |doi=10.1088/1755-1315/692/2/022040 |bibcode=2021E&ES..692b2040Z |issn=1755-1307 |doi-access=free }}</ref> Općenito, primjeri eksperimentiranja u desalinizaciji pojavljivali su se tokom antike i srednjeg vijeka, iako su ostali ograničenog obima i primjene.<ref>Vidi: *Joseph Needham, Ho Ping-Yu, Lu Gwei-Djen, Nathan Sivin, ''Science and Civilisation in China: Volume 5, Chemistry and Chemical Technology'' (Cambridge, England: Cambridge University Press, 1980), [https://books.google.com/books?id=xrNDwP0pS8sC&pg=PA60 p. 60.] *Alexander of Aphrodisias (fl. 200 A.D.) wrote, in his commentary on Aristotle's ''Meteorology'', that if a lid is placed on a boiling pot of seawater, fresh water will condense on the lid. *In his ''Hexaemeron'', Homily IV, § 7, Basil of Caesarea (c. 329–379 AD) mentioned that sailors produced fresh water via distillation. Saint Basil with Sister Agnes Clare Way, trans., ''Saint Basil Exegetic Homilies'' (Washington, DC: The Catholic University of America Press, 1963), p. 65. [https://books.google.com/books?id=AWxwDmFvDiwC&pg=PA65 From p. 65:] "Moreover, it is possible to see the water of the sea boiled by sailors, who, catching the vapors in sponges, relieve their thirst fairly well in times of need."</ref> Međutim, desalinizacija velikih razmjera nije postala izvodljiva sve do modernog perioda.<ref>{{cite web |title=Sample |url=http://www.desware.net/Sample-Chapters/D01/01-003.pdf |website=www.desware.net}}</ref> {{clear}} ===Srednji vijek i renesansa (5.–17. stoljeće)=== Tokom srednjeg vijeka, desalinizacija je ostala ograničena i prvenstveno se zasnivala na [[destilacija| destilaciji]], u kojoj se morska voda zagrijavala da bi se proizvela para koja se zatim kondenzovala u slatku vodu. Ove metode su uglavnom bile malog obima i korištene su u specifičnim okolnostima, posebno u pomorskim okruženjima.<ref name="Birkett1984">{{Cite journal |last=Birkett |first=James D. |date=January 1, 1984 |title=A brief illustrated history of desalination: From the bible to 1940 |journal=Desalination |language=en |volume=50 |pages=17–52 |doi=10.1016/0011-9164(84)85014-6 |bibcode=1984Desal..50...17B |issn=0011-9164}}</ref> Značajan doprinos renesansi došao je od [[Leonardo da Vinci|Leonarda da Vincija]], koji je predložio da se destilirana voda može efikasnije proizvoditi prilagođavanjem [[destilator]]a na šporet.<ref>J. R. Partington, History of Chemistry, Vol. 2–3, Macmillan, London, 1962.</ref> U Centralnoj Evropi, tehnike destilacije su se također nastavile razvijati tokom ovog perioda, iako ne uvijek specifično za desalinizaciju.<ref name="Birkett1984" /> Historijski zapisi iz 16. stoljeća opisuju upotrebu uređaja za desalinizaciju u vanrednim uvjetima. Jedan primjer se mogao dogoditi 1560. godine na ostrvu uz obalu [[Tunis]]a, gdje je opkoljeni španski garnizon navodno izgradio destilator za proizvodnju slatke vode, iako tehnički detalji aparata nisu poznati.<ref name="Birkett1984"/><ref name="NebbiaMenozzi1966">{{Cite journal |last1=Nebbia |first1=G. |last2=Menozzi |first2=G.N. |date=1966 |title=Aspetti storici della dissalazione |journal=Acqua Ind. |volume=41–42 |pages=3–20}}</ref> ===Predindustrijski i rani moderni period (16.–18. stoljeće)=== Prije [[Industrijska revolucija|Industrijske revolucije]], desalinizacija se uglavnom koristila na prekookeanskim brodovima, gdje je pristup slatkoj vodi bio neophodan za duga putovanja. Destilacija na brodovima se koristila za dopunjavanje uskladištenih zaliha kada je to bilo potrebno.<ref>{{Cite journal |last=Haarhoff |first=Johannes |date=February 1, 2009 |title=The Distillation of Seawater on Ships in the 17th and 18th Centuries |journal=Heat Transfer Engineering |volume=30 |issue=3 |pages=237–250 |bibcode=2009HTrEn..30..237H |doi=10.1080/01457630701266413 |issn=0145-7632 |s2cid=121765890}}</ref> Interes za desalinizaciju porastao je tokom 17. stoljeća. Ličnosti poput [[Francis Bacon| Francisa Bacona]] i [[Walter Raleigh|Waltera Raleigha]] raspravljale su o metodama prečišćavanja vode, dok je Sir [[Richard Hawkins]] izvještavao da je snabdijevao svoju posadu slatkom vodom, destilacijom morske vode na [[brod]]u.<ref name="NebbiaMenozzi1966" /><ref>{{Cite journal |last=Baker |first=M.N. |date=1981 |title=Quest for Pure Water |journal=Am. Water Works Assoc. 2nd Ed. |volume=1}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Haarhoff |first=Johannes |date=February 1, 2009 |title=The Distillation of Seawater on Ships in the 17th and 18th Centuries |journal=Heat Transfer Engineering |volume=30 |issue=3 |pages=237–250 |bibcode=2009HTrEn..30..237H |doi=10.1080/01457630701266413 |issn=0145-7632 |s2cid=121765890}}</ref> Ovaj rastući interes odrazio se u prvim patentima za aparat za desalinizaciju. Patenti su odobreni 1675. i 1683. godine Williamu Walcotu i Robertu Fitzgeraldu i drugima, iako nijedan izum nije ušao u široku upotrebu zbog poteškoća u skaliranju tehnologije.<ref>W. Walcot, Purifying Water, Britain No. 184, 1675</ref><ref>R. Fitzgerald et al, Purifying Salt Water, Britain No. 226, 1683.</ref><ref name="Birkett1984" /> Tokom ovog perioda, napredak je ostao postepen i nisu zabilježena veća poboljšanja osnovnog procesa destilacije između sredine 17. i kraja 18. stoljeća.<ref name="Birkett1984" /> Kada je fregata ''[[Protector (fregata iz 1779.)|Protector]]'' prodata [[Danska|Danskoj]] 1780-ih i preimenovana u ''Hussaren'', njen aparat za destilaciju je detaljno proučen i dokumentovan.<ref>{{Cite web |title=Enkel Søgning |url=http://www.orlogsbasen.dk/visskib.asp?skib=Hussaren&la=1 |website=www.orlogsbasen.dk |access-date=February 12, 2020 |archive-date=July 29, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200729204853/http://www.orlogsbasen.dk/visskib.asp?skib=Hussaren&la=1 }}</ref> U [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]], [[Thomas Jefferson]] kasnije je sastavio ranije metode desalinizacije zasnovane na toploti i distribuirao praktične smjernice za njihovu pomorsku upotrebu.<ref>{{cite web |author=Thomas Jefferson |date=November 21, 1791 |title=Report on Desalination of Sea Water |url=https://founders.archives.gov/documents/Jefferson/01-22-02-0296}}</ref><ref>{{Cite web |title=Desalination of Sea Water |url=https://www.monticello.org/site/research-and-collections/desalination-sea-water |website=Thomas Jefferson's Monticello}}</ref> ===Industrijska era (19. stoljeće)=== Metode desalinizacije značajno su se promijenile od početka 19. toljeća širenjem [[parna mašina| parne mašine]] i napretkom termodinamike. Rastuća potražnja za čistom vodom za parne kotlove, zajedno sa širenjem evropskog kolonijalizma u sušne regije, stvorila je povoljne uslove za dalji razvoj tehnologija desalinizacije.<ref name="Birkett1984" /><ref>{{Cite book |last=Lyle |first=Oliver |url={{google books|plainurl=yes|id=dtgTngEACAAJ}} |title=The Efficient Use of Steam: Written for the Fuel Efficiency Committee of the Ministry of Fuel and Power |date=1956 |publisher=H.M. Stationery Office |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Fraser-Macdonald |first=A. |url={{google books|plainurl=yes|id=yJxBAAAAIAAJ}} |title=Our Ocean Railways: Or, The Rise, Progress, and Development of Ocean Steam Navigation |date=1893 |publisher=Chapman and Hall, Limited |language=en}}</ref> Uvedeni su efikasniji termalni sistemi, uključujući [[višestruki isparivač|višestruke isparivače]], što je omogućilo ponovnu upotrebu toplote u nekoliko faza.<ref name="Birkett1984"/> Godine 1852., [[Alphonse René le Mire de Normandy]] patentirao je vertikalnu cijevnu jedinicu za destilaciju morske vode koja je postala široko korištena, posebno u pomorskim primjenama, zbog svog relativno jednostavnog [[dizajn]]a i lahkoće konstrukcije.<ref name="Birkett1984"/> Do druge polovine 19. stoljeća, postrojenja za desalinizaciju na kopnu počela su se češće pojavljivati.<ref name="Birkett2010">{{Cite book |last=Birkett |first=James D. |title=History, Development and Management of Water Resources |date=May 15, 2010 |publisher=EOLSS Publishers |isbn=978-1-84826-419-9 |volume=I |page=381 |language=en |chapter=History of Desalination Before Large-Scale Use |chapter-url={{google books|plainurl=yes|id=8bfODAAAQBAJ|page=381}}}}</ref> Tokom 1860-ih, američka vojska je instalirala isparivače Normandy u [[Key West]]u i [[Dry Tortugas]]u.<ref name="Birkett1984"/><ref name="Birkett2010" /><ref>{{cite journal|last=Birkett |first=J. D. |title=The 1861 de Normandy desalting unit at Key West |journal=International Desalination & Water Reuse Quarterly |volume=7 |issue=3 |pages=53–57}}</ref> Tokom 1880-ih, još jedno postrojenje je instalirano u [[Suakin]]u, za obezbjeđivanje slatke vode za britanske trupe, koristeći šestostepenu destilaciju.<ref name="Birkett1984"/><ref name="Birkett2010"/> ===20. stoljeće=== [[Tehnologija]] desalinizacije značajno je napredovala nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. Razvijene su i široko primijenjene termičke metode poput višeefektivne i višestepene bljeskalice, posebno u regijama sa ograničenim resursima [[slatka voda|slatke vode]]. Desalinizacija smrzavanjem i odmrzavanjem se također pojavila kao alternativni pristup, zasnovan na procesima [[kristalizacija|kristalizacije]].<ref>{{Cite journal |last1=Mao |first1=Shudi |last2=Onggowarsito |first2=Casey |last3=Feng |first3=An |last4=Zhang |first4=Stella |last5=Fu |first5=Qiang |last6=Nghiem |first6=Long D. |date=2023 |title=A cryogel solar vapor generator with rapid water replenishment and high intermediate water content for seawater desalination |journal=Journal of Materials Chemistry A |volume=11 |issue=2 |pages=858–867 |doi=10.1039/d2ta08317e |issn=2050-7488}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Zambrano |first1=A. |last2=Ruiz |first2=Y. |last3=Hernández |first3=E. |last4=Raventós |first4=M. |last5=Moreno |first5=F.L. |date=June 2018 |title=Freeze desalination by the integration of falling film and block freeze-concentration techniques |journal=Desalination |volume=436 |pages=56–62 |doi=10.1016/j.desal.2018.02.015 |bibcode=2018Desal.436...56Z |hdl=2117/116164 |issn=0011-9164 |hdl-access=free }}</ref> U 1955., Ured za slanu vodu osnovan je unutar [[Ministarstvo unutrašnjih poslova Sjedinjenih Američkih Država|Ministarstva unutrašnjih poslova Sjedinjenih Američkih Država]] radi promocije istraživanja i razvoja u desalinizaciji.<ref name="Transcript" /><ref name="Records">{{cite web |date=August 15, 2016 |title=Records of the office of Saline Water |url=https://www.archives.gov/research/guide-fed-records/groups/380.html}}</ref><ref>{{Cite web |title=Saline Water Act |url=https://uscode.house.gov/statviewer.htm?volume=66&page=328 |access-date=January 20, 2024 |website=uscode.house.gov}}</ref> Ovi napori doprinijeli su izgradnji postrojenja za destilaciju i elektrodijalizu i podstakli međunarodnu saradnju u toj oblasti.<ref>{{Cite journal |last=Committee Progress Report |date=1966 |title=Saline-Water Conversion |journal=Journal (American Water Works Association) |volume=58 |issue=10 |pages=1231–1237 |doi=10.1002/j.1551-8833.1966.tb01688.x |jstor=41264584 |issn=0003-150X}}</ref> Jedan od najvažnijih dostignuća 20. stoljeća bila je reverzna [[osmoza]] (RO), proces zasnovan na membrani u kojem [[pritisak]] propušta slanu vodu kroz [[polupropusna membrana|polupropusnu membranu]], koja zadržava rastvorene [[soli]]. Do kraja 1960-ih i početka 1970-ih, RO se pojavio kao obećavajuća alternativa termičkoj desalinizaciji. Istraživanja su provedena na univerzitetima u Kaliforniji i od strane kompanija, uključujući [[Dow Chemical Company]] i [[DuPont]].<ref>{{cite web |author=David Talbot |date=November 23, 2015 |title=Bankrolling the 10 Breakthrough Technologies: Megascale Desalination |url=http://www.ide-tech.com/blog/publication/bankrolling-10-breakthrough-technologies-megascale-desalination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161003210024/http://www.ide-tech.com/blog/publication/bankrolling-10-breakthrough-technologies-megascale-desalination/ |archive-date=October 3, 2016 |access-date=October 3, 2016}}</ref> Prvo industrijsko postrojenje za desalinizaciju u Sjedinjenim Američkim Državama otvoreno je u [[Freeport, Teksas|Freeportu, Teksas]], 1961. godine nakon dugotrajne regionalne suše.<ref name="Transcript"/> Prvo komercijalno RO postrojenje za bočatu vodu otvoreno je u Kaliforniji 1.965.<ref>{{cite book |last1=Fujiwara |first1=Masatoshi |last2=Aoshima |first2=Yaichi |title=Mechanisms for Long-Term Innovation Technology and Business Development of Reverse Osmosis Membranes |date=2022 |publisher=Springer Nature |location=Singapore |isbn=978-981-19-4895-4 |page=59}}</ref> [[Sidney Loeb]] i kolege sa [[Univerzitet Kalifornije, Los Angeles|Univerziteta Kalifornije, Los Angeles]] pomogli su u razvoju velikih pilot sistema koji su pokazali izvodljivost RO za vodosnabdijevanje općina.<ref>{{Cite journal |last=Loeb |first=Sidney |date=January 1, 1984 |title=Circumstances leading to the first municipal reverse osmosis desalination plant |journal=Desalination |volume=50 |pages=53–58 |doi=10.1016/0011-9164(84)85015-8 |bibcode=1984Desal..50...53L |issn=0011-9164}}</ref> U 1975., Prvo postrojenje za desalinizaciju morske vode reverznom osmozom pušteno je u rad. ===21. stoljeće i moderni razvoj=== Od početka 21. stoljeća, kapaciteti za desalinizaciju su se brzo proširili, sa hiljadama postrojenja koja rade širom svijeta, posebno na Bliskom istoku.<ref name="AngelakisValipourChooAhmedBabaKumarToorWang2021">{{Cite journal |last1=Angelakis |first1=Andreas N. |last2=Valipour |first2=Mohammad |last3=Choo |first3=Kwang-Ho |last4=Ahmed |first4=Abdelkader T. |last5=Baba |first5=Alper |last6=Kumar |first6=Rohitashw |last7=Toor |first7=Gurpal S. |last8=Wang |first8=Zhiwei |date=August 16, 2021 |title=Desalination: From Ancient to Present and Future |journal=Water |volume=13 |issue=16 |page=2222 |doi=10.3390/w13162222 |doi-access=free |bibcode=2021Water..13.2222A |issn=2073-4441 |hdl=11147/11590 |hdl-access=free }}</ref> [[Reverzna osmoza]] postala je dominantna tehnologija desalinizacije zbog svoje skalabilnosti i energetskih performansi.<ref name="AngelakisValipourChooAhmedBabaKumarToorWang2021" /> Istraživanja u 21. stoljeću sve su se više fokusirala na efikasnost i održivost. To je uključivalo integraciju obnovljivih izvora [[energija|energije]], poput [[solarna energija|sunčane]] i energije vjetra u sisteme desalinizacije, kao i razvoj naprednih [[membrana]], uključujući materijale na bazi grafena, biomimetičke, keramičke i nanokompozitne materijale.<ref>{{Cite journal |last1=Al-Obaidi |first1=Mudhar A. |last2=Alsadaie |first2=Salih |last3=Alsarayreh |first3=Alanood |last4=Sowgath |first4=Md. Tanvir |last5=Mujtaba |first5=Iqbal M. |date=April 11, 2024 |title=Integration of Renewable Energy Systems in Desalination |journal=Processes |language=en |volume=12 |issue=4 |page=770 |doi=10.3390/pr12040770 |doi-access=free |issn=2227-9717}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Graphene oxide-based membranes for water desalination and purification|first1=Saurabh Kr|last1=Tiwary|first2=Maninderjeet|last2=Singh|first3=Shubham Vasant|last3=Chavan|first4=Alamgir|last4=Karim|date=March 27, 2024|journal=npj 2D Materials and Applications|volume=8|issue=1|pages=1–19|doi=10.1038/s41699-024-00462-z|doi-access=free}}</ref> Od 2021. godine, oko 22.000 postrojenja za desalinizaciju je širom svijeta bilo u funkciji.<ref name="AngelakisValipourChooAhmedBabaKumarToorWang2021" /> ==Primjene== {{external media | width = 160px | float = upright | headerimage= | audio1 = [https://www.sciencehistory.org/distillations/podcast/making-the-deserts-bloom "Making the Deserts Bloom: Harnessing nature to deliver us from drought"], Distillations Podcast and transcript, Episode 239, March 19, 2019, [[Institut za historiju nauke]] }} [[Slika:Multiflash.svg|thumb|upright=1.5| Shema [[višestepens fleš destilacija|višestepenog fleš desalinatora]]<br />A – [[vodena para|para]] u &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;B – morska voda u &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;C – nestala pitka voda <br />D – slana voda (otpad))&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;E – [[kondenzacja|kondenzat]] out&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;F – izmjenjivač toplote&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;G – sakupljanje kondenzacije (desalinizirana voda)<br />H – grijač slane vode<br /> Posuda pod pritiskom djeluje kao protivstrujni izmjenjivač toplote. Vakuumska pumpa snižava pritisak u posudi kako bi olakšala isparavanje zagrijane morske vode ([[slana voda|slane vode]]) koja ulazi u posudu s desne strane (tamnije nijanse označavaju nižu temperaturu). Para se kondenzuje na cijevima na vrhu posude u kojima se svježa morska voda kreće s lijeva na desno.]] Danas, širom svijeta radi oko 21.000 postrojenja za desalinizaciju. Najveća su u [[UAE|Ujedinjenim Arapskim Emiratima]], [[Saudijska Arabija|Saudijskoj Arabiji]] i [[Izrael]]u. Najveće svjetsko postrojenje za desalinizaciju nalazi se u Saudijskoj Arabiji (Postrojenje za desalinizaciju i elektranu Ras Al-Khair) s kapacitetom od 1.401.000 kubnih metara dnevno.<ref>{{Cite web|title=Largest water desalination plant|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/425709-largest-water-desalination-plant|access-date=August 21, 2020|website=Guinness World Records|language=en-GB}}</ref> Desalinizacija je sada skupa u poređenju s većinom alternativnih izvora vode, a samo vrlo mali dio ukupne ljudske potrošnje zadovoljava se desalinizacijom.<ref>{{Cite journal |last1=Do Thi |first1=Huyen Trang |last2=Pasztor |first2=Tibor |last3=Fozer |first3=Daniel |last4=Manenti |first4=Flavio |last5=Toth |first5=Andras Jozsef |date=January 2021 |title=Comparison of Desalination Technologies Using Renewable Energy Sources with Life Cycle, PESTLE, and Multi-Criteria Decision Analyses |journal=Water |language=en |volume=13 |issue=21 |page=3023 |doi=10.3390/w13213023 |issn=2073-4441|doi-access=free |bibcode=2021Water..13.3023D |hdl=11311/1197124 |hdl-access=free }}</ref> Obično je ekonomski praktično samo za visokovrijedne namjene (kao što su kućanstva i industrija) u sušnim područjima. Međutim, postoji porast desalinizacije za poljoprivrednu upotrebu za [[Kontrola slanosti tla|desalinizaciju tla]]. Mnogi pomorski brodovi i podmornice također koriste desalinizaciju. Najšira upotreba je u gusto naseljenim područjima kao što su [[Singapur]]<ref>{{Cite web |last=Theng |first=Charlotte Kng Yoong |date=September 16, 2022 |title=From NEWater to vertical farming: Key milestones in Singapore's 50-year journey towards sustainability {{!}} The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/singapore/environment/mse-from-newater-to-vertical-farming-key-milestones-singapore-50-year-journey-towards-sustainability |access-date=April 21, 2023 |website=www.straitstimes.com |language=en}}</ref> ili [[California]]<ref>{{Cite news |last=Canon |first=Gabrielle |date=May 11, 2022 |title=California to decide fate of controversial desalination plant amid brutal drought |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/environment/2022/may/11/california-desalination-plant-water-drought |access-date=April 21, 2023 |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 3, 2022 |title=Mini desalination plants could refresh the parched West |url=https://www.popsci.com/environment/desalination-drought-california/ |access-date=April 21, 2023 |website=Popular Science |language=en-US}}</ref> a posebno u [[Perzijski zaliv| Perzijskom zalivu]].<ref>{{Cite journal |last1=Le Quesne |first1=W. J. F. |last2=Fernand |first2=L. |last3=Ali |first3=T. S. |last4=Andres |first4=O. |last5=Antonpoulou |first5=M. |last6=Burt |first6=J. A. |last7=Dougherty |first7=W. W. |last8=Edson |first8=P. J. |last9=El Kharraz |first9=J. |last10=Glavan |first10=J. |last11=Mamiit |first11=R. J. |date=December 1, 2021 |title=Is the development of desalination compatible with sustainable development of the Arabian Gulf? |journal=Marine Pollution Bulletin |language=en |volume=173 |issue=Pt A |doi=10.1016/j.marpolbul.2021.112940 |pmid=34537571 |bibcode=2021MarPB.17312940L |s2cid=237574682 |issn=0025-326X|doi-access=free }}</ref> Troškovi energije u procesima desalinizacije znatno variraju ovisno o salinitetu vode, veličini postrojenja i vrsti procesa. Sada su troškovi desalinizacije morske vode, naprimjer, veći nego kod tradicionalnih izvora vode, ali se očekuje da će se troškovi nastaviti smanjivati s tehnološkim poboljšanjima koja uključuju, ali nisu ograničena na, poboljšanu efikasnost,<ref name="WarsingerBatch">{{cite journal |last1=Warsinger |first1=David M. |last2=Tow |first2=Emily W. |last3=Nayar |first3=Kishor G. |last4=Maswadeh |first4=Laith A. |last5=Lienhard V |first5=John H. |date=2016 |title=Energy efficiency of batch and semi-batch (CCRO) reverse osmosis desalination |url=https://dspace.mit.edu/bitstream/1721.1/105441/4/CCRO%20with%20tank%20journal%20paper%20v116%20Preprint.pdf |journal=Water Research |volume=106 |pages=272–282 |bibcode=2016WatRe.106..272W |doi=10.1016/j.watres.2016.09.029 |hdl=1721.1/105441 |pmid=27728821 |doi-access=free}}</ref> smanjenje zauzete površine postrojenja, poboljšanja rada i optimizacije postrojenja, efikasnija prethodna obrada sirovina i jeftiniji izvori [[energija| energije]].<ref>{{Cite journal |last=Thiel |first=Gregory P. |date=June 1, 2015 |title=Salty solutions |journal=Physics Today |volume=68 |issue=6 |pages=66–67 |bibcode=2015PhT....68f..66T |doi=10.1063/PT.3.2828 |issn=0031-9228 |doi-access=free}}</ref> Iako se navodi da troškovi padaju i da je tehnologija za bogata područja u blizini okeana generalno pozitivna, studija iz 2005. godine tvrdila je: "Desalinisana voda može biti rješenje za neke regije s nedostatkom vode, ali ne i za siromašna mjesta, duboko u unutrašnjosti kontinenta ili na velikim nadmorskim visinama. Nažalost, to uključuje i neka od mjesta s najvećim problemima s vodom.", i "Zaista, potrebno je podići vodu za 2000 m ili je transportovati više od 1600 km da bi troškovi transporta bili jednaki troškovima desalinizacije."<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=Yuan |title=Evaluating the costs of desalination and water transport |journal=Water Resources Research |date=March 2, 2005 |volume=41 |issue=3 |page=03003 | |doi=10.1029/2004WR003749|bibcode=2005WRR....41.3003Z |hdl=11858/00-001M-0000-0011-FF1E-C |s2cid=16289710 |hdl-access=free }}</ref> Stoga bi moglo biti ekonomičnije transportovati slatku vodu s nekog drugog mjesta nego je desalinizirati. Na mjestima daleko od mora, poput [[New Delhi]]ja, ili na visokim nadmorskim visinama, poput [[Mexico City]]ja, troškovi transporta mogli bi se podudarati s troškovima desalinizacije. Desalinizirana voda je također skupa na mjestima koja su i donekle udaljena od mora i donekle visoka, kao što su [[Rijad]] i [[Harare]]. Nasuprot tome, na drugim lokacijama troškovi transporta su mnogo manji, kao što su [[Peking]], [[Bangkok]], [[Zaragoza]], [[Phoenix, Arizona]] i, naravno, obalni gradovi poput [[Tripoli]]ja, [[Libija]].<ref>Yuan Zhou and Richard S.J. Tol. {{cite web|date=December 9, 2004|title=Evaluating the costs of desalination and water transport|url=http://www.uni-hamburg.de/Wiss/FB/15/Sustainability/DesalinationFNU41_revised.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325031333/http://www.uni-hamburg.de/Wiss/FB/15/Sustainability/DesalinationFNU41_revised.pdf|archive-date=March 25, 2009|access-date=August 20, 2007|publisher=Hamburg University|type=Working paper}}</ref> After desalination at [[Jubail]], Saudi Arabia, water is pumped 320&nbsp;km inland to [[Riyadh]].<ref>[http://www.redorbit.com/news/science/1367352/desalination_is_the_solution_to_water_shortages/ Desalination is the Solution to Water Shortages], redOrbit, May 2, 2008,</ref> Za obalne gradove, desalinizacija se sve više smatra konkurentnim izborom. U 2023. godini, [[Izrael]] je koristio desalinizaciju za obnavljanje zaliha vode u [[Galilejsko jezero| Galilejskom jezeru]].<ref>[https://www.yahoo.com/news/israel-refills-sea-galilee-supplying-215147564.html Israel refills the Sea of Galilee, supplying Jordan on the way], Reuters, January 30, 2023, [https://web.archive.org/web/20230131022001/https://www.yahoo.com/news/israel-refills-sea-galilee-supplying-215147564.html Archive], [https://www.youtube.com/watch?v=F1pogU_5TYY, Video at Reuters YouTube channel]</ref> Nisu svi uvjereni da je desalinizacija ekonomski isplativa ili ekološki održiva u doglednoj budućnosti. [[Debbie Cook]] je 2011. napisala da postrojenja za desalinizaciju mogu biti energetski intenzivna i skupa. Stoga bi regije s nedostatkom vode mogle biti bolje da se fokusiraju na očuvanje ili druga rješenja za vodosnabdijevanje nego da ulažu u postrojenja za desalinizaciju.<ref>[http://blogs.ei.columbia.edu/2011/01/17/desalination-unlocking-lessons-from-yesterdays-solution-part-1/ Desalination: Unlocking Lessons from Yesterday's Solution (part 1)], Water Matters, January 17, 2009.</ref> ==Tehnologije== <noinclude>{{Desaliniziranje}}<noinclude> Najčešći procesi desalinizacije su [[destilacija]] i [[reverzna osmoza]].<ref>{{Cite book |last=Shammas |first=Nazih K. |title=Water and wastewater engineering: water supply and wastewater removal |url=https://archive.org/details/fairgeyerokunswa0000sham |date=2011 |publisher=Wiley |others=Lawrence K. Wang |isbn=978-0-470-41192-6 |location=Hoboken, N.J. |oclc=639163996}}</ref> Postoji nekoliko metoda.<ref>{{cite journal |last1=Curto |first1=Domenico |last2=Franzitta |first2=Vincenzo |last3=Guercio |first3=Andrea |title=A Review of the Water Desalination Technologies |journal=[[Applied Sciences (journal)|Applied Sciences]] |date=2021 |volume=11 |issue=2 |page=670 |doi=10.3390/app11020670 |doi-access=free|hdl=10447/479195 |hdl-access=free }}</ref> Svaka ima prednosti i nedostatke, ali sve su korisne. Metode se mogu podijeliti na membranske (npr. reverzna osmoza) i termalne (npr. [[višestepena fleš destilacija]]).<ref name="PanagopoulosHaralambousLoizidou2019" /> Tradicionalni proces desalinizacije je destilacija, tj. ključanje i ponovna – [[kondenzacija]] morske vode kako bi se ostavile so i nečistoće.<ref>{{Cite web|url=http://www.oas.org/usde/publications/unit/oea59e/ch21.htm|title=2.2 Desalination by distillation|website=www.oas.org}}</ref> Danas postoje dvije tehnologije koje zauzimaju veliku većinu svjetskih kapaciteta za desalinizaciju: [[višestepena fleš destilacija]] i [[reverzna osmoza]]. === Destilacija === ====Solarna destilacija==== [[Solarna destilacija]] oponaša prirodni ciklus vode u vodi, u kojem sunce zagrijava morsku vodu dovoljno da dođe do isparavanja.<ref name=Khawaji/> Nakon isparavanja, [[vodena para]] se kondenzuje na hladnu površinu.<ref name=Khawaji/> Postoje dvije vrste solarne desalinizacije. Prva vrsta koristi fotonaponske ćelije za pretvaranje solarne energije u električnu energiju za napajanje desalinizacije. Druga vrsta pretvara solarnu energiju u toplinu i poznata je kao desalinizacija na solarni termalni pogon. ====Prirodno isparavanje==== Voda može isparavati kroz nekoliko drugih fizičkih efekata osim [[sunčevo zračenje|sunčevog zračenja]]. Ovi efekti su uključeni u multidisciplinarnu metodologiju desalinizacije u [[IBTS-staklenik]]u. IBTS je industrijska elektrana za desalinizaciju (elektrana) s jedne strane i staklenik koji radi na prirodnom ciklusu vode (umanjen u omjeru 1:10) s druge strane. Različiti procesi isparavanja i kondenzacije odvijaju se u niskotehnološkim postrojenjima, dijelom pod zemljom i u arhitektonskom obliku same zgrade. Ovaj integrirani biotekturni sistem je najpogodniji za ozelenjavanje pustinje velikih razmjera jer ima površinu od km² za destilaciju vode, a isto vrijedi i za transformaciju krajolika u ozelenjavanju pustinje, odnosno regeneraciju prirodnih ciklusa slatke vode. ====Vakuumska destilacija==== Kod vakuumske destilacije se smanjuje [[atmosferski pritisak]], čime se smanjuje temperatura potrebna za isparavanje vode. Tečnosti ključaju kada je [[pritisak pare]] jednak ambijentalnom pritisku, a pritisak pare raste s temperaturom. U suštini, tečnosti ključaju na nižoj temperaturi, kada je ambijentalni atmosferski pritisak manji od uobičajenog. Dakle, zbog smanjenog pritiska, može se iskoristiti "otpadna" toplota niske temperature iz proizvodnje električne energije ili industrijskih procesa. ====Višestepena fleš destilacija==== Voda se isparava i odvaja od morske vode putem [[višestepena fleš destilacija|višestepene fleš destilacije]], koja predstavlja niz [[fleš isparavanje|fleš isparavanja]].<ref name=Khawaji>{{cite journal|last1=Khawaji|first1=Akili D.|last2=Kutubkhanah|first2=Ibrahim K.|last3=Wie|first3=Jong-Mihn|title=Advances in seawater desalination technologies|journal=Desalination|volume=221|issue=1–3|pages=47–69|doi=10.1016/j.desal.2007.01.067|date=March 2008|bibcode=2008Desal.221...47K }}</ref> Svaki sljedeći fleš proces koristi energiju oslobođenu kondenzacijom vodene pare iz prethodnog koraka.<ref name=Khawaji/> ====Višestruka destilacija==== [[Višestruka destilacija]] (MED) funkcioniše kroz niz koraka koji se nazivaju "efekti".<ref name=Khawaji/> Dolazna voda se pršće po cijevima, koje se zatim zagrijavaju da bi se stvorila para. Para se zatim koristi za zagrijavanje sljedeće serije dolazne morske vode.<ref name=Khawaji/> Da bi se povećala efikasnost, para koja se koristi za zagrijavanje morske vode može se uzeti iz obližnjih elektrana.<ref name=Khawaji/> Iako je ova metoda [[termodinamika|termodinamički]] najefikasnija među metodama koje se pokreću toplotom,<ref name=WarsingerEntropy>{{cite journal|last1=Warsinger|first1=David M.|last2=Mistry|first2= Karan H.|last3=Nayar|first3=Kishor G.|last4=Chung|first4=Hyung Won|last5=Lienhard V|first5=John H.|title=Entropy Generation of Desalination Powered by Variable Temperature Waste Heat|journal=Entropy|volume=17|issue=12|pages=7530–7566|doi=10.3390/e17117530|date=2015|bibcode=2015Entrp..17.7530W|url=http://dspace.mit.edu/bitstream/1721.1/100423/1/Entropy%20Generation%20of%20Desalination%20Powered%20by%20Variable%20Temperature%20Waste%20Heat%2c%20Warsinger.pdf|doi-access=free}}</ref> Postoji nekoliko ograničenja, kao što su maksimalna temperatura i maksimalni broj efekata.<ref name="Al-Shammiri">{{cite journal|title=Multi-effect distillation plants: state of the art|last2=Safar|first2=M.|date=November 1999|journal=Desalination|volume=126|issue=1–3|pages=45–59|doi=10.1016/S0011-9164(99)00154-X|last1=Al-Shammiri|first1=M.|bibcode=1999Desal.126...45A }}</ref> ====Destilacija kompresijom pare==== [[Isparavanje kompresijom pare]] uključuje korištenje mehaničkog kompresora ili mlaznog toka za kompresiju pare prisutne iznad tekućine.<ref name="WarsingerEntropy"/> Komprimirana para se zatim koristi za obezbjeđivanje toplote potrebne za isparavanje ostatka morske vode.<ref name="Khawaji"/> Budući da ovaj sistem zahtijeva samo energiju, isplativiji je ako se održava u malom obimu.<ref name="Khawaji"/> ==== Membranska destilacija ==== [[Membranska destilacija]] koristi temperaturnu razliku preko membrane za isparavanje pare iz rastvora slane vode i kondenzaciju čiste vode na hladnijoj strani.<ref name="WarsingerFramework">{{cite journal|last1=Warsinger|first1=David M.|last2=Tow|first2=Emily W.|last3=Swaminathan|first3=Jaichander|last4=Lienhard V|first4=John H.|date=2017|title=Theoretical framework for predicting inorganic fouling in membrane distillation and experimental validation with calcium sulfate|url=https://dspace.mit.edu/bitstream/1721.1/107916/1/Theoretical%20framework%20for%20predicting%20inorganic%20fouling%20in%20membrane%20distillation%20and%20experimental%20validation%20with%20calcium%20sulfate-%20warsinger%20preprint.pdf|journal=Journal of Membrane Science|volume=528|pages=381–390|doi=10.1016/j.memsci.2017.01.031|bibcode=2017JMeSc.528..381W |doi-access=free}}</ref> Dizajn membrane može imati značajan utjecaj na efikasnost i trajnost. Studija je otkrila da je membrana stvorena koaksijalnim [[elektrospinningom]] od [[PVDF-HFP]] i [[Aerogel|silika aerogela]] bila u stanju filtrirati 99,99% [[soli]] nakon kontinuirane 30-dnevne upotrebe.<ref>{{Cite web|last=Irving|first=Michael|date=July 6, 2021|title=Mixed up membrane desalinates water with 99.99 percent efficiency|url=https://newatlas.com/materials/desalination-membrane-coaxial-electrospinning-nanofibers/|url-status=live|access-date=July 7, 2021|website=New Atlas|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210706034413/https://newatlas.com/materials/desalination-membrane-coaxial-electrospinning-nanofibers/ |archive-date=July 6, 2021 }}</ref> === Osmoza === ====Reverzna osmoza==== [[Datoteka:PlantaSchemaNotional.png|thumb|upright=1.6| Shematski prikaz tipičnog postrojenja za desalinizaciju koje koristi [[reverzna osmoza|reverznu osmozu]]. Utvrđeno je da hibridna postrojenja za desalinizaciju koja koriste [[#Smrzavanje-odmrzavanje|tečni azot smrzavanjem-odmrzavanjem]] u kombinaciji s reverznom osmozom poboljšavaju efikasnost.<ref>{{cite journal |last1=Najim |first1=Abdul |title=A review of advances in freeze desalination and future prospects |journal=npj Clean Water |publisher=[[Nature (journal)|Nature]] |language=en |doi=10.1038/s41545-022-00158-1 |date=April 19, 2022|volume=5 |issue=1|s2cid=248231737 |doi-access=free |bibcode=2022npjCW...5...15N }}</ref> ]] [[Slika:Diagram-of-Tampa-Bay-Seawater-Desalination-Plant-Process-25.png|thumb|upright=1.6| Postrojenje za reverznu osmozu u Tampa Bayu, [[Florida]].]] Vodeći proces desalinizacije u smislu instaliranog kapaciteta i godišnjeg rasta je [[reverzna osmoza]] (RO).<ref>{{cite journal|title=State-of-the-art of reverse osmosis desalination|year=2007|last1=Fritzmann|first1=C|last2=Lowenberg|first2=J|last3=Wintgens|first3=T|last4=Melin|first4=T|journal=Desalination|volume=216|issue=1–3|pages=1–76|doi=10.1016/j.desal.2006.12.009|bibcode=2007Desal.216....1F }}</ref> RO membranski procesi koriste polupropusne membrane i primijenjeni [[pritisak]] (na strani dovoda membrane) kako bi se preferencijalno izazvalo prodiranje vode kroz membranu, a istovremeno odbacile soli. Membranski sistemi [[Postrojenje za reverznu osmozu|postrojenja za reverznu osmozu]] obično koriste manje energije od procesa termičke desalinizacije.<ref name=WarsingerEntropy/> Reverzna osmoza koristi tankoslojnu kompozitnu membranu, koja se sastoji od ultratankog, aromatskog [[poliamid]]nog tankog filma. Ovaj poliamidni film daje membrani transportna svojstva, dok ostatak tankoslojne kompozitne membrane pruža mehaničku podršku. Poliamidni film je gusti [[polimer]] bez šupljina s velikom površinom, što omogućava njegovu visoku propusnost vode.<ref>{{cite journal|doi=10.1073/pnas.1804708115|pmid=30104388|title=Electron tomography reveals details of the internal microstructure of desalination membranes|year=2018|last1=Culp|first1=T.E.|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=115|issue=35|pages=8694–8699|pmc=6126755|bibcode=2018PNAS..115.8694C|doi-access=free}}</ref> Studija iz 2021. godine otkrila je da je propusnost vode prvenstveno određena unutrašnjom raspodjelom mase na nanoskalnim razinama aktivnog sloja poliamida.<ref>{{Cite journal|last1=Culp|first1=Tyler E.|last2=Khara|first2=Biswajit|last3=Brickey|first3=Kaitlyn P.|last4=Geitner|first4=Michael|last5=Zimudzi|first5=Tawanda J.|last6=Wilbur|first6=Jeffrey D.|last7=Jons|first7=Steven D.|last8=Roy|first8=Abhishek|last9=Paul|first9=Mou|last10=Ganapathysubramanian|first10=Baskar|last11=Zydney|first11=Andrew L.|date=January 1, 2021|title=Nanoscale control of internal inhomogeneity enhances water transport in desalination membranes|url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.abb8518|journal=Science|language=en|volume=371|issue=6524|pages=72–75|doi=10.1126/science.abb8518|issn=0036-8075|pmid=33384374|bibcode=2021Sci...371...72C|s2cid=229935140|url-access=subscription}}</ref> Proces reverzne osmoze zahtijeva održavanje. Faktori koji utiču na efikasnost: jonska kontaminacija (kalcijum, magnezijum itd.); [[rastvoreni organski ugljenik]] (DOC); bakterije; virusi; [[koloidi]] i nerastvorljive čestice; [[bioobrastanje]] i [[obrastanje|nakupljanje kamenca]], te uništavanje membrane u ekstremnim slučajevima. Da bi se ublažila šteta, uvode se različite faze predtretmana. Inhibitori protiv nakupljanja kamenca uključuju kiseline i druga sredstva kao što su organski polimeri [[poliakrilamid]] i [[polimaleinska kiselina]], [[fosfonat]]i i [[polifosfat]]i.<ref>{{Cite book|title=Membranverfahren – Grundlagen der Modul und Anlagenauslegung|last=Rautenbach|first=Melin|publisher=Springer Verlag Berlin|year=2007|isbn=978-3-540-00071-6|location=Germany}}</ref><ref>{{Cite book|title=Seawater Desalination – Impacts of Brine and Chemical Discharge on the Marine Environment|publisher=Sabine Lattemann, Thomas Höppner|isbn=978-0-86689-062-5|date=January 1, 2003}}</ref> Inhibitori obraštanja su [[biocidi]] (kao oksidansi protiv bakterija i virusa), kao što su [[hlor]], [[ozon]], [[natrij]] ili [[kalcij-hipohlorit]]. U redovnim intervalima, ovisno o kontaminaciji membrane; promjenjivim uslovima morske vode; ili kada to zahtijevaju procesi praćenja, membrane je potrebno očistiti, što se naziva hitno ili šok ispiranje. Ispiranje se vrši inhibitorima u rastvoru slatke vode i sistem se mora isključiti. Ovaj postupak je ekološki rizičan, jer se kontaminirana voda preusmjerava u okean bez tretmana. Osjetljiva [[morsko stanište|morska staništa]] mogu biti nepovratno oštećena.<ref>{{Cite book|title=Membranverfahren – Grundlagen der Modul und Anlagenauslegung|last=Rautenbach|first=Melin|publisher=Springer Verlag Berlin|year=2007|isbn=978-3-540-00071-6|location=Germany}}</ref><ref>{{Cite book|title=Seawater Desalination – Impacts of Brine and Chemical Discharge on the Marine Environment|publisher=Sabine Lattemann, Thomas Höppner|isbn=978-0-86689-062-5|date=January 1, 2003}}</ref> Jedinice za desalinizaciju na solarni pogon koje nisu povezane s mrežom koriste solarnu energiju za punjenje međuspremnika na brdu morskom vodom.<ref>{{cite web |title=Access to sustainable water by unlimited resources {{!}} Climate innovation window |url=https://climateinnovationwindow.eu/innovations/access-sustainable-water-unlimited-resources |website=climateinnovationwindow.eu |access-date=February 22, 2019 |archive-date=August 4, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230804105115/https://climateinnovationwindow.eu/innovations/access-sustainable-water-unlimited-resources }}</ref> Proces reverzne osmoze prima morsku vodu pod pritiskom u satima bez sunčeve svjetlosti putem gravitacije, što rezultira održivom proizvodnjom pitke vode bez potrebe za fosilnim gorivima, električnom mrežom ili [[baterija]]ma.<ref>{{cite web |title=Solving fresh water scarcity, using only the sea, sun, earth & wind |url=http://www.glispa.org/glispa-bright-spots/27-emerging-bright-spots/206-elemental |website=www.glispa.org|date=March 7, 2023 }}</ref><ref>{{cite web |title=From Plentiful Seawater to Precious Drinking Water |url=https://sidsgbn.org/2018/03/20/tackling-water-scarcity-on-islands/ |website=SIDS Global Business Network |date=March 20, 2018 |access-date=January 31, 2019 |archive-date=October 22, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211022065212/https://sidsgbn.org/2018/03/20/tackling-water-scarcity-on-islands/ }}</ref><ref>{{cite web |title=HH Sheikh Maktoum bin Mohammed bin Rashid Al Maktoum honours 10 winners from 8 countries at Mohammed bin Rashid Al Maktoum Global Water Award |url=http://www.suqia.ae/en/media-center/news/112-2017-04-27 |website=Suqia |language=en-gb }}{{Mrtav link}}</ref> Nano-cijevi se također koriste za istu funkciju (tj. reverzna osmoza). Reverzna osmoza u dubokom moru (DSRO) instalira opremu na morskom dnu kako bi se voda progurala kroz RO membrane koristeći prirodni pritisak vode u okeanu.<ref name=":0">{{Cite web |last=Chant |first=Tim De |date=December 10, 2024 |title=Exclusive: A new wave of desalination startups argues that deeper is better |url=https://techcrunch.com/2024/12/10/a-new-wave-of-desalination-startups-argues-that-deeper-is-better/ |access-date=May 14, 2025 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Studija iz 2021. godine sugerirala je da DSRO može poboljšati energetsku efikasnost u poređenju sa standardnim RO i do 50%.<ref>{{Cite journal |last1=Fasano |first1=Matteo |last2=Morciano |first2=Matteo |last3=Bergamasco |first3=Luca |last4=Chiavazzo |first4=Eliodoro |last5=Zampato |first5=Massimo |last6=Carminati |first6=Stefano |last7=Asinari |first7=Pietro |date=December 15, 2021 |title=Deep-sea reverse osmosis desalination for energy efficient low salinity enhanced oil recovery |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0306261921010242 |journal=Applied Energy |volume=304 |doi=10.1016/j.apenergy.2021.117661 |bibcode=2021ApEn..30417661F |issn=0306-2619|hdl=11696/75400 |hdl-access=free }}</ref> Koncept DSRO-a je odavno poznat, ali je tek nedavno postao izvodljiv zahvaljujući tehnološkom napretku industrije nafte i plina na velikim dubinama, što je privuklo investicije u ranoj fazi razvoja DSRO startupova. Postrojenje za desalinizaciju reverznom osmozom u zaljevu Tampa trenutno svakodnevno osigurava oko 25 miliona galona pitke vode za regiju, što pokazuje koliko postrojenja za reverznu osmozu mogu biti učinkovita i korisna u djelovanju.<ref>{{Cite web |title=Tampa Bay Seawater Desalination |url=https://www.tampabaywater.org/tampa-bay-seawater-desalination/ |access-date=December 10, 2025 |website=Tampa Bay Water |language=en-US}}</ref> ==== Direktna osmoza ==== [[Direktna osmoza]] koristi polupropusnu membranu za odvajanje vode od rastvorenih materija. Pokretačka snaga za ovo odvajanje je gradijent osmotskog pritiska, kao što je "izvlačenje" rastvora visoke koncentracije.<ref name="PanagopoulosHaralambousLoizidou2019"/> === Smrzavanje-odmrzavanje === Desalinizacija smrzavanjem-odmrzavanjem (ili desalinizacija smrzavanjem) koristi smrzavanje za uklanjanje slatke vode iz slane vode. Slana voda se prska tokom uslova smrzavanja u sloj gdje se nakuplja gomila leda. Kada se sezonski uslovi zagriju, prirodno desalinizovana otopljena voda se obnavlja. Ova tehnika se oslanja na produžene periode prirodnih uslova ispod temperature smrzavanja..<ref>{{cite web |url=https://www.usbr.gov/research/dwpr/reportpdfs/report071.pdf |title=Demonstration of the Natural Freeze-Thaw Process for the Desalination of Water From The Devils Lake Chain to Provide Water for the City of Devils Lake |first1=John E. |last1=Boysen |first2=Bradley G. |last2=Stevens |date=August 2002}}</ref> Drugačija metoda zamrzavanja i odmrzavanja, koja ne zavisi od vremenskih uslova, a koju je izumio [[Alexander Zarchin]], zamrzava morsku vodu u [[vakuum]]u. Pod uslovima vakuuma, led, desalinizovan, se topi i preusmjerava za sakupljanje, a so se sakuplja. ===Elektrodijaliza=== [[Elektrodijaliza]] koristi električni potencijal za premještanje soli kroz parove naelektrisanih membrana, koje zadržavaju so u naizmjeničnim kanalima.<ref>{{cite journal|author1-link=Bart Van der Bruggen |last1=Van der Bruggen|first1=Bart|last2=Vandecasteele|first2=Carlo|title=Distillation vs. membrane filtration: overview of process evolutions in seawater desalination|journal=Desalination|volume=143|issue=3|pages=207–218|doi=10.1016/S0011-9164(02)00259-X|date=June 2002|bibcode=2002Desal.143..207V }}</ref> Postoji nekoliko varijanti elektrodijalize, kao što su konvencionalna elektrodijaliza i [[reverzna elektrodijaliza]].<ref name="PanagopoulosHaralambousLoizidou2019"/> Elektrodijaliza može istovremeno ukloniti sol i [[ugljična kiselina|ugljičnu kiselinu]] iz morske vode.<ref>{{Cite journal |last1=Mustafa |first1=Jawad |last2=Mourad |first2=Aya A. -H. I. |last3=Al-Marzouqi |first3=Ali H. |last4=El-Naas |first4=Muftah H. |date=June 1, 2020 |title=Simultaneous treatment of reject brine and capture of carbon dioxide: A comprehensive review |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0011916419316042 |journal=Desalination |language=en |volume=483|doi=10.1016/j.desal.2020.114386 |bibcode=2020Desal.48314386M |s2cid=216273247 |issn=0011-9164|url-access=subscription }}</ref> Preliminarne procjene ukazuju na to da se troškovi takvog [[uklanjanje ugljik- dioksida|uklanjanja ugljika]] mogu platiti velikim dijelom, ako ne i u potpunosti, prodajom desalinizirane vode proizvedene kao nusproizvod.<ref>{{Cite journal |last1=Mustafa |first1=Jawad |last2=Al-Marzouqi |first2=Ali H. |last3=Ghasem |first3=Nayef |last4=El-Naas |first4=Muftah H. |last5=Van der Bruggen |first5=Bart |date=February 2023 |title=Electrodialysis process for carbon dioxide capture coupled with salinity reduction: A statistical and quantitative investigation |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0011916422007184 |journal=Desalination |language=en |volume=548|doi=10.1016/j.desal.2022.116263|bibcode=2023Desal.54816263M |s2cid=254341024 |url-access=subscription }}</ref> === Mikrobna desalinizacija === {{Glavni|Mikrobna ćelija za desalinizaciju}} Mikrobne ćelije za desalinizaciju su biološki [[elektrohemija|elektrohemijski]] sistemi koji implementiraju upotrebu elektroaktivnih bakterija za desalinizaciju vode ''[[in situ]]'', koristeći prirodni anodni i katodni gradijent elektroaktivnih bakterija i tako stvarajući interni [[superkondenzator]].<ref name="EbrahimiNajafpourYousefiKebria2019" /> Upotreba mikrobnih ćelija za desalinizaciju je još uvijek u pilot-fazi i fazi testiranja za velika postrojenja za desalinizaciju. Prva demonstracijska lokacija pokrenuta je u Deniji, [[Španija]], pod nazivom MIDES-projekt. Projekat je pokazao da korištenje mikrobnih ćelija za desalinizaciju rezultira izuzetno niskim cijenama energije.<ref>{{Cite web |title=First microbial-powered desalination demo site opens in Spain {{!}} Dutch Water Sector |url=https://www.dutchwatersector.com/news/first-microbial-powered-desalination-demo-site-opens-in-spain |access-date=December 8, 2025 |website=www.dutchwatersector.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Reddy |first1=Santhosh |last2=Dey |first2=Kaushik |last3=Dsilva Winfred Rufuss |first3=D. |last4=Arulvel |first4=S. |last5=Akinaga |first5=Takeshi |date=October 1, 2024 |title=Forward osmosis desalination: A critical review focussing on recent advancements in draw solution recovery techniques for enhanced efficiency and regeneration |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2213343724020992 |journal=Journal of Environmental Chemical Engineering |volume=12 |issue=5 |doi=10.1016/j.jece.2024.113968 |issn=2213-3437|url-access=subscription }}</ref> === Desalinizacija pokretana talasima === Sistemi za desalinizaciju pokretani talasima uglavnom pretvaraju mehaničko kretanje valova direktno u hidrauličnu energiju za reverznu osmozu.<ref name="Hicks Mitcheson Pleass Salevan 1989 pp. 81–94">{{cite journal | last1=Hicks | first1=Douglas C. | last2=Mitcheson | first2=George R. | last3=Pleass | first3=Charles M. | last4=Salevan | first4=James F. | title=Delbouy: Ocean wave-powered seawater reverse osmosis desalination systems | url=https://archive.org/details/sim_desalination_1989-11_73_1-3/page/80 | journal=Desalination | publisher=Elsevier BV | volume=73 | year=1989 | issn=0011-9164 | doi=10.1016/0011-9164(89)87006-7 | pages=81–94| bibcode=1989Desal..73...81H }}</ref> Takvi sistemi imaju za cilj maksimiziranje efikasnosti i smanjenje troškova izbjegavanjem pretvaranja u električnu energiju, minimiziranjem viška pritiska iznad osmotskog pritiska i inovacijama u hidrauličnim i komponentama za energiju talasa.<ref name="Brodersen Bywater Lanter Schennum 2022 p=115393">{{cite journal | last1=Brodersen | first1=Katie M. | last2=Bywater | first2=Emily A. | last3=Lanter | first3=Alec M. | last4=Schennum | first4=Hayden H. | last5=Furia | first5=Kumansh N. | last6=Sheth | first6=Maulee K. | last7=Kiefer | first7=Nathaniel S. | last8=Cafferty | first8=Brittany K. | last9=Rao | first9=Akshay K. | last10=Garcia | first10=Jose M. | last11=Warsinger | first11=David M. | title=Direct-drive ocean wave-powered batch reverse osmosis | journal=Desalination | publisher=Elsevier BV | volume=523 | year=2022 | issn=0011-9164 | doi=10.1016/j.desal.2021.115393| arxiv=2107.07137 | bibcode=2022Desal.52315393B | s2cid=235898906 }}</ref> Jedan takav pristup je desalinizacija korištenjem potopljenih plutača, pristup [[snaga talasa|snage talasa]] koji se koristi od strane [[CETO]]<ref>{{cite web|date=February 2015|title=Perth Wave Energy Project|url=http://arena.gov.au/project/perth-wave-energy-project/|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201220304/http://arena.gov.au/project/perth-wave-energy-project/|archive-date=February 1, 2016|access-date=January 26, 2016|website=Australian Renewable Energy Agency|publisher=Government of Australia|quote=This project is the world's first commercial-scale wave energy array that is connected to the grid and has the ability to produce desalinated water.}}</ref> i Oneka.<ref name="v390">{{cite web | title=Oneka's Floating Desalination Buoys Set to Revolutionise Water Access | website=H2O Global News | date=December 5, 2023 | url=https://h2oglobalnews.com/onekas-floating-desalination-buoys-set-to-revolutionise-water-access/ | access-date=January 19, 2025}}</ref> Postrojenja za desalinizaciju na pogon talasaa počela su s radom od strane CETO-a na [[Garden Island (Zapadna Australija)|Garden Islandu]] u Zapadnoj Australiji 2013.<ref>[http://www.waterworld.com/articles/wwi/print/volume-28/issue-6/regional-spotlight-asia-pacific/wave-powered-desalination-riding-high-in-australia.html Wave-powered Desalination Riding High in Australia] – WaterWorld</ref> i u [[Perth]]u u 2015.,<ref>{{cite web|title=World's first wave-powered desalination plant now operational in Perth|url=https://www.engineersaustralia.org.au/portal/news/worlds-first-wave-powered-desalination-plant-now-operational-perth|website=www.engineersaustralia.org.au}}</ref> Oneka ima instalacije u [[Čile]]u, [[Florida|Floridi]], [[California|Kaliforniji]] i na [[Karibi]]ma.<ref name="v390"/> === Desalinizacija pomoću vjetra === [[Energija]] vjetra se također može kombinirati s desalinizacijom. Slično energiji tlasa, direktna konverzija mehaničke energije u hidrauličnu energiju može smanjiti komponente i gubitke pri napajanju reverzne osmoze.<ref name="f476">{{cite journal | last1=Esquivel-Puentes | first1=Helber Antonio | last2=Vacca | first2=Andrea | last3=Chamorro | first3=Leonardo P. | last4=Garcia-Bravo | first4=Jose | last5=Warsinger | first5=David M. | last6=Castillo | first6=Luciano | title=Simultaneous electricity generation and low-energy-intensive water desalination using a hydraulic wind turbine | journal=Desalination | volume=601 | date=2025 | doi=10.1016/j.desal.2025.118526 | bibcode=2025Desal.60118526E }}</ref> Energija [[vjetar|vjetra]] je također razmatrana za spajanje s tehnologijama termalne desalinizacije.<ref name="n968">{{cite journal | last1=Abdelkareem | first1=Mohammad Ali | last2=Al Radi | first2=Muaz | last3=Mahmoud | first3=Montaser | last4=Sayed | first4=Enas Taha | last5=Salameh | first5=Tareq | last6=Alqadi | first6=Rashid | last7=Kais | first7=El-Cheikh Amer | last8=Olabi | first8=A.G. | title=Recent progress in wind energy-powered desalination | journal=Thermal Science and Engineering Progress | volume=47 | date=2024 | doi=10.1016/j.tsep.2023.102286 | bibcode=2024TSEP...4702286A }}</ref> === Desalinizacija termoforezom === U aprilu 2024.,<ref>{{Cite journal |last1=XU |first1=Shuqi |last2=Hutchinson |first2=Alice |last3=Taheri |first3=Mahdiar |last4=Corry |first4=Ben |last5=Torres |first5=Juan |date=April 8, 2024 |title=Thermodiffusive desalination |journal=Nature Communications |language=en |volume=15 |issue=1 |page=2996 |bibcode=2024NatCo..15.2996X |doi=10.1038/s41467-024-47313-5 |pmc=10999432 |pmid=38584165}}</ref> objavljeni su eksperimentalni rezultati desalinizacije pomoću [[termoforeza|termoforeze]]. Ova tehnika, nazvana termodifuzna desalinizacija, propušta slanu vodu kroz kanal koji je izložen temperaturnom gradijentu, ortogonalnom na tok fluida. Zbog termoforeze, vrste migriraju pod ovim temperaturnim gradijentom. Zatim su odvojili vodu u frakcije i mogli su postići pad koncentracije NaCl od 3,3% nakon tri prolaska kroz kanal sa stopom oporavka (volumen toka desalinizacije u odnosu na originalni volumen napojne vode) od 12,5%. U 2025., eksperimentalno su demonstrirani isti procesi kroz Burgersovu kaskadu,<ref>{{Cite journal |last1=Xu |first1=Shuqi |last2=Torres |first2=Juan F. |date=May 2025 |title=All-liquid thermal desalination and brine concentration via multichannel thermodiffusion |journal=Nature Water |language=en |volume=3 |issue=5 |pages=617–631 |doi=10.1038/s44221-025-00428-5 |bibcode=2025NatWa...3..617X |issn=2731-6084|doi-access=free }}</ref>a prethodno je pokazano da poboljšava termodifuzijsko odvajanje u plinovima.<ref>{{Cite journal |last1=Kyoda |first1=Takeshi |last2=Saiki |first2=Takumi |last3=Matsumoto |first3=Sohei |last4=Watanabe |first4=Shinya |last5=Ono |first5=Naoki |date=2022 |title=Performance improvement of a micro-structured gas separator utilizing the Soret effect |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/jtst/17/1/17_21-00271/_article |journal=Journal of Thermal Science and Technology |volume=17 |issue=1 |pages=21–00271 |doi=10.1299/jtst.21-00271|bibcode=2022JJTST..17...21K |doi-access=free }}</ref> S uređajem iste površine kao i jednokanalni uređaj 2024. godine, postigli su poboljšanja u padu koncentracije i stopi oporavka. Identificirali su proces kao efikasniji za tretman hipersaline [[slana voda|slane vode]], što implicira mogućnosti u tretmanu slane vode (minimalno ili nulto ispuštanje tekućine) i oporavka resursa iz slane vode. ==Aspekti dizajna== ===Potrošnja energije=== Potrošnja energije u procesu desalinizacije ovisi o slanosti vode. Desalinizacija [[boćatna voda| boćatne vode]] zahtijeva manje energije od desalinizacije [[morska voda| morske]].<ref name="Panagopoulos2020">{{Cite journal|last=Panagopoulos|first=Argyris|date=December 1, 2020|title=A comparative study on minimum and actual energy consumption for the treatment of desalination brine|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0360544220318405|journal=Energy|language=en|volume=212|doi=10.1016/j.energy.2020.118733|bibcode=2020Ene...21218733P |s2cid=224872161|issn=0360-5442|url-access=subscription}}</ref> Energetski intenzitet desalinizacije morske vode se poboljšao: sada iznosi oko 3 kWh/m<sup>3</sup> (u 2018. godini), što je smanjenje od faktora 10 sa 20-30 kWh/m<sup>3</sup> u 1970. godini.<ref name="IWA2022" />{{rp|24}} Ovo je slično potrošnji energije drugih zaliha slatke vode koje se transportuju na velike udaljenosti,<ref>Wilkinson, Robert C. (March 2007) [http://www.westbasin.org/files/general-pdfs/Energy--UCSB-energy-study.pdf "Analysis of the Energy Intensity of Water Supplies for West Basin Municipal Water District"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121220210850/http://www.westbasin.org/files/general-pdfs/Energy--UCSB-energy-study.pdf |date=December 20, 2012 }}, Table on p. 4</ref> ali mnogo više od lokalnih zaliha slatke vode koje koriste 0,2 kWh/m³ ili manje.<ref>[http://www.circleofblue.org/waternews/wp-content/uploads/2010/08/EPRI-Volume-4.pdf "U.S. Electricity Consumption for Water Supply & Treatment"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130617040130/http://www.circleofblue.org/waternews/wp-content/uploads/2010/08/EPRI-Volume-4.pdf |date=June 17, 2013 }}, pp. 1–4 Table 1-1, Electric Power Research Institute (EPRI) Water & Sustainability (Volume 4), 2000</ref> Utvrđena je minimalna potrošnja energije za desalinizaciju morske vode od oko 1 kWh/m³,<ref name="Panagopoulos2020" /><ref>Elimelech, Menachem (2012) [http://www.nwri-usa.org/documents/Elimelech_000.pdf "Seawater Desalination"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140223110451/http://www.nwri-usa.org/documents/Elimelech_000.pdf |date=February 23, 2014 }}, p. 12 ff</ref><ref>{{Cite journal | doi = 10.1021/es801330u| pmid = 19068794| title = Energy Issues in Desalination Processes| journal = Environmental Science & Technology| volume = 42| issue = 22| pages = 8193–201| year = 2008| last1 = Semiat | first1 = R. |bibcode = 2008EnST...42.8193S }}</ref> isključujući predfiltraciju i pumpanje ulaza/ispusta. Ispod 2 kWh/m³<ref>[http://www.usbr.gov/research/AWT/reportpdfs/ADC_SWRO_DA.pdf "Optimizing Lower Energy Seawater Desalination"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150618132743/http://www.usbr.gov/research/AWT/reportpdfs/ADC_SWRO_DA.pdf |date=June 18, 2015 }}, p. 6 figure 1.2, Stephen Dundorf at the IDA World Congress November 2009</ref> postignut je membranskom tehnologijom reverzne osmoze, ostavljajući ograničen prostor za daljnje smanjenje energije, budući da je potrošnja energije reverzne osmoze 1970-ih iznosila 16 kWh/m<sup>3</sup>.<ref name="Panagopoulos2020"/> Snabdijevanje svih američkih domaćinstava vodom desalinizacijom povećalo bi potrošnju energije za oko 10%, što je otprilike količina energije koju koriste kućni hladnjaci.<ref>[http://www.amtaorg.com/wp-content/uploads/7_MembraneDesalinationPowerUsagePutInPerspective.pdf "Membrane Desalination Power Usage Put In Perspective" ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140424044855/http://www.amtaorg.com/wp-content/uploads/7_MembraneDesalinationPowerUsagePutInPerspective.pdf |date=April 24, 2014 }}, American Membrane Technology Association (AMTA) April 2009</ref> Domaća potrošnja vode predstavlja relativno mali dio ukupne potrošnje vode.<ref>[https://water.usgs.gov/edu/wateruse-total.html] Total Water Use in the United States</ref> {| class="wikitable sortable wiki table" |+ Potrošnja energije načina desalinizacije morske vode (kWh/m<sup>3</sup>)<ref>[http://www.desware.net/Energy-Requirements-Desalination-Processes.aspx "Energy Requirements of Desalination Processes"], ''Encyclopedia of Desalination and Water Resources'' (DESWARE). Retrieved June 24, 2013</ref> |- style="line-height:120%;" ! Metod dezalinozacije ⇨ ! rowspan="2" | [[Višestepena fleš destilacija|Višestepena<br />Fleš<br />"MSF"]] ! rowspan="2" | [[Višestepena destilacija|Višestepena<br />destilacija<br />"MED"]] ! rowspan="2" | [[Desaliizacija kompresijom pare|Mehanička<br />kompresija pare<br />"MVC"]] ! rowspan="2" | [[Reverzna osmoza|Reverzna<br />osmoza<br />"RO"]] |- style="line-height:120%;" ! Energija ⇩ |- | Električna energija || 4–6 || 1,5–2,5 || 7–12 || 3–5,5 |- | Toplotna energija || 50–110 || 60–110 || ''none'' || ''none'' |- | Električni ekvivalent toplotne energije || 9,5–19,5 || 5–8,5 || ''none'' || ''none'' |- | Ukupna ekvivalentna električna energija || 13,5–25,5 || 6,5–11 || 7–12 || 3–5,5 |} Napomena: "Električni ekvivalent" odnosi se na količinu električne energije koja se može generirati korištenjem date količine toplotne energije i odgovarajućeg turbogeneratora. Ovi proračuni ne uključuju energiju potrebnu za izgradnju ili obnovu potrošenih artikala. S obzirom na energetski intenzivnu prirodu desalinizacije i povezane ekonomske i ekološke troškove, desalinizacija se općenito smatra posljednjim rješenjem nakon [[uštede vode]]. Ali to se mijenja kako cijene nastavljaju padati. ===Kogeneracija=== [[Kogeneracija]] proizvodi korisnu toplotnu energiju i električnu energiju iz jednog procesa. Kogeneracija može obezbijediti iskoristivu toplotu za desalinizaciju u integrisanom ili "dvostrukom" postrojenju gdje elektrana obezbjeđuje energiju za desalinizaciju. Alternativno, proizvodnja energije u postrojenju može biti namijenjena proizvodnji pitke vode (samostalno postrojenje) ili se višak energije može proizvesti i uključiti u energetsku mrežu. Kogeneracija ima različite oblike i teoretski bi se mogao koristiti bilo koji oblik proizvodnje energije. Međutim, većina trenutnih i planiranih kogeneracijskih postrojenja za desalinizaciju koristi ili fosilna goriva ili nuklearnu energiju kao izvor energije. Većina postrojenja se nalazi na Bliskom istoku ili u Sjevernoj Africi, koji koriste svoje naftne resurse za kompenzaciju ograničenih vodnih resursa. Prednost postrojenja s dvostrukom namjenom je što mogu biti efikasnija u potrošnji energije, što desalinizaciju čini održivijom.<ref>{{Cite journal | doi = 10.1016/j.desal.2005.03.095| title = Overview of hybrid desalination systems – current status and future prospects| journal = Desalination| volume = 186| issue = 1–3| page = 207| year = 2005| last1 = Hamed | first1 = O. A. | bibcode = 2005Desal.186..207H| citeseerx = 10.1.1.514.4201}}</ref><ref>{{Cite journal | doi = 10.1016/j.desal.2004.06.053| title = The role of nuclear desalination in meeting the potable water needs in water scarce areas in the next decades| journal = Desalination| volume = 166| page = 1| year = 2004| last1 = Misra | first1 = B. M. | last2 = Kupitz | first2 = J.| bibcode = 2004Desal.166....1M}}</ref> [[Slika:Shevchenko BN350 desalinati.jpg|thumb|upright=1.3| Reaktor [[BN-350|Shevchenko BN-350]], bivši nuklearni pogon za desalinizaciju u [[Kazahstan]]u]] Sadašnji trend u postrojenjima s dvojnom namjenom su hibridne konfiguracije, u kojima se permeat iz desalinizacije reverznom osmozom miješa s destilatom iz termičke desalinizacije. U osnovi, dva ili više procesa desalinizacije kombiniraju se zajedno s proizvodnjom energije. Takva postrojenja su implementirana u [[Saudijska Arabija|Saudijskoj Arabiji]], u [[Jeddah]]u i [[Yanbu]]u.<ref>{{Cite journal | doi = 10.1016/S0011-9164(04)00151-1| title = Hybrid systems in seawater desalination – practical design aspects, present status and development perspectives| journal = Desalination| volume = 164| page = 1| year = 2004| last1 = Ludwig | first1 = H. | issue = 1| bibcode = 2004Desal.164....1L}}</ref> Tipični [[supernosač]] u američkoj vojsci sposoban je koristiti nuklearnu energiju za desalinizaciju {{convert|1500000|L|abbr=on}} vode dnevno.<ref>Tom Harris (August 29, 2002) [http://science.howstuffworks.com/aircraft-carrier2.htm How Aircraft Carriers Work]. Howstuffworks.com. Retrieved May 29, 2011.</ref> ===Alternative desalinizaciji=== Povećana [[ušteda vode]] i efikasnost ostaju najisplativiji pristupi u područjima s velikim potencijalom za poboljšanje efikasnosti praksi korištenja vode<ref>Gleick, Peter H., Dana Haasz, Christine Henges-Jeck, Veena Srinivasan, Gary Wolff, Katherine Kao Cushing, and Amardip Mann. (November 2003.) [http://www.pacinst.org/reports/urban_usage/waste_not_want_not_full_report.pdf "Waste not, want not: The potential for urban water conservation in California."] (Website). ''Pacific Institute''. Retrieved September 20, 2007.</ref> Rekultivacija otpadnih voda pruža višestruke prednosti u odnosu na desalinizaciju slane vode,<ref>Cooley, Heather, Peter H. Gleick, and Gary Wolff. (June 2006.) ''Pacific Institute''. Retrieved September 20, 2007.</ref> iako obično koristi membrane za desalinizaciju.<ref name="50years">{{cite journal | last=Warsinger | first=David | title=Desalination Innovations Needed to Ensure Clean Water for the Next 50 Years | journal=The Bridge | publisher=National Academy of Engineering | volume=50 (S) | year=2020 }}</ref> [[Urbani oticaj]] i prikupljanje oborinskih voda također pružaju prednosti u tretiranju, obnavljanju i čuvaljnju podzemnih voda.<ref>Gleick, Peter H., Heather Cooley, David Groves (September 2005). [http://pacinst.org/reports/california_water_2030/ca_water_2030.pdf "California water 2030: An efficient future."]. ''Pacific Institute''. Retrieved September 20, 2007.</ref> Predložena alternativa desalinizaciji na američkom jugozapadu je komercijalni uvoz vode u velikim količinama iz područja bogatih vodom, bilo [[tanker]]ima za naftu pretvorenim u transportere vode ili cjevovodima. Ideja je politički nepopularna u Kanadi, gdje su vlade nametnule trgovinske barijere izvozu vode u velikim količinama kao rezultat zahtjeva iz NAFTA-e (Sjevernoameričkog sporazuma o slobodnoj trgovini).<ref>[http://www.sunbeltwater.com/docs.shtml Sun Belt Inc. Legal Documents] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100218135610/http://www.sunbeltwater.com/docs.shtml |date=February 18, 2010 }}. Sunbeltwater.com. Retrieved May 29, 2011.</ref> [[Kalifornijski odjel za vodne resurse]] (''California Department of Water Resources'') i Kalifornijski državni odbor za kontrolu vodnih resursa (''California State Water Resources Control Board'') podnijeli su izvještaj državnoj zakonodavnoj vlasti u kojem preporučuju da gradski dobavljači vode postignu standard efikasnosti korištenja vode u zatvorenom prostoru od 55 američkih galona (USgal) po glavi stanovnika dnevno do 2023. godine, smanjujući na 47 američkih galona (USgal) dnevno do 2025. godine, te 42 američke galona (USgal) do 2030. godine i kasnije.<ref>State Agencies Recommend Indoor Residential Water Use Standard to Legislature, California Department of Water Resources, November 30, 2021, [https://water.ca.gov/News/News-Releases/2021/Nov-21/State-Agencies-Recommend-Indoor-Residential-Water-Use-Standard Original], [https://web.archive.org/web/20211202140532/https://water.ca.gov/News/News-Releases/2021/Nov-21/State-Agencies-Recommend-Indoor-Residential-Water-Use-Standard Archive]</ref><ref>[https://www.sacbee.com/news/california/water-and-drought/article239028703.html Myth about huge California fines for shower and laundry usage won't die. Here's what's true], The Sacramento Bee, January 8, 2020</ref><ref>[https://www.cbsnews.com/news/marin-county-california-water-restrictions-drought/ Some in California have to limit their daily water usage to 55 gallons. Here's what that means for everyday activities], CBS News, December 8, 2021</ref> ==Troškovi== Faktori koji određuju troškove desalinizacije uključuju kapacitet i vrstu postrojenja, lokaciju, napojnu vodu, radnu snagu, energiju, finansiranje i odlaganje koncentrata. Troškovi desalinizacije morske vode (infrastruktura, energija i održavanje) uglavnom su veći od troškova slatke vode iz rijeka ili podzemnih voda, recikliranja vode i očuvanja vode, ali alternative su dostupne samo ponekad. Troškovi desalinizacije u 2013. godini kretali su se od 0,45 do 1,00 USD/m³. Više od polovine troškova dolazi direktno od troškova energije, a budući da su cijene energije vrlo nestabilne, stvarni troškovi mogu znatno varirati.<ref name="Zhang 2012">{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/269694158 |last=Zhang|first=S.X.|author2=V. Babovic |title=A real options approach to the design and architecture of water supply systems using innovative water technologies under uncertainty|journal=Journal of Hydroinformatics|volume=14|pages=13–29|date=2012|issue=1 |doi=10.2166/hydro.2011.078|bibcode=2012JHyin..14...13Z |doi-access=free}}</ref> Cijena netretirane slatke vode u zemljama u razvoju može doseći pet američkih dolara po kubnom metru.<ref>[http://www.ipsnews.net/2008/08/development-somalia-finding-water-in-mogadishu/ "Finding Water in Mogadishu"]''IPS news item 2008''</ref> Od 1975. godine, tehnologija desalinizacije je značajno napredovala, smanjujući prosječni trošak proizvodnje jednog kubnog metra slatke vode iz morske vode sa 1,10 dolara u 2000. na približno 0,50 dolara danas. Poboljšana efikasnost desalinizacije je primarni faktor koji doprinosi ovom smanjenju. Potrošnja energije ostaje značajna komponenta troškova, čineći i do polovine ukupnih troškova procesa desalinizacije.<ref name="x074">{{cite web | last=Sisson | first=Patrick | title=Water, hold the salt | website=Sherwood News | date=November 11, 2024 | url=https://sherwood.news/world/desalination-billion-dollar-industry/ | access-date=November 16, 2024}}</ref> Desalinizacija može značajno opteretiti [[Električna mreža|energetske mreže]], posebno u regijama s ograničenim energetskim resursima. Na primjer, u otočnoj državi Cipar, desalinizacija čini otprilike 5% ukupne potrošnje energije u zemlji.<ref name="x074" /> Globalno tržište desalinizacije procijenjeno je na 20 milijardi dolara u 2023. godini. S rastućim stanovništvom u sušnim obalnim regijama, predviđa se da će se ovo tržište udvostručiti do 2032. godine. U 2023., globalni kapacitet desalinizacije dostigao je 99 miliona kubnih metara dnevno, što je značajno povećanje u odnosu na 27 miliona kubnih metara dnevno u 2003. godini.<ref name="x074"/> {| class="wikitable" |+Poređenje troškova metoda desalinizacije !Metoda!Cijena (US$/liter) |- | Pasivna solarna energija (energetska efikasnost 30,42%)<ref>{{Cite conference|last1=Tiwari|first1=Anil Kr.|last2=Tiwari|first2=G. N.|date=January 1, 2006|title=Evaluating the Performance of Single Slope Passive Solar Still for Different Slope of Cover and Water Depths by Thermal Modeling: In Moderate Climatic Condition|conference=ASME 2006 International Solar Energy Conference |pages=545–553|publisher=ASMEDC|doi=10.1115/isec2006-99057|isbn=0-7918-4745-4}}</ref> Pasivna solarna energija (energetska efikasnost 30,42%) F)<ref>{{Cite web|url=https://solarmagazine.com/no-batteries-needed-low-cost-solar-desalination-system-green-namibia-desert-coast/|title=No Batteries Needed: Can Low-Cost Solar Desalination System "Green" Namibia's Desert Coast?|last=Andrew Burger|date=June 20, 2019|website=Solar Magazine|language=en-US|access-date=April 5, 2020}}</ref> !< 0,001 |- |Reverzna osmoza (koncentrovana solarna energija)<ref>{{Cite web|url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2018-05/s-htw051618.php|title=How the world could have 100 percent solar desalination|website=EurekAlert!|language=en|access-date=April 5, 2020}}{{Mrtav link}}</ref> !0,0008 |- |Reverzna osmoza (fotovoltaična energija)<ref>{{Cite journal|last1=Alsheghri|first1=Ammar|last2=Sharief|first2=Saad Asadullah|last3=Rabbani|first3=Shahid|last4=Aitzhan|first4=Nurzhan Z.|date=August 1, 2015|title=Design and Cost Analysis of a Solar Photovoltaic Powered Reverse Osmosis Plant for Masdar Institute|journal=Energy Procedia|series=Clean, Efficient and Affordable Energy for a Sustainable Future: The 7th International Conference on Applied Energy (ICAE2015)|language=en|volume=75|pages=319–324|doi=10.1016/j.egypro.2015.07.365|issn=1876-6102|doi-access=free|bibcode=2015EnPro..75..319A }}</ref> !0,000825 |} {| class="wikitable" |+ Prosječna potrošnja vode i troškovi snabdijevanja desalinizacijom morske vode po cijeni od 1 USD po kubnom metru (±50%) |- ! Područje !! Potrošnja<br />Litar/osoba/dan !! Cijena desalinizacije vode<br />USD/osoba/dan |- | [[SAD]] ||{{0}}378 ||{{0}}0,38 |- | [[Evropa]] ||{{0}}189 ||{{0}}0,19 |- | [[Afrika]] ||{{0}}{{0}}57 ||{{0}}0,06 |- | Minimalna preporučena vrijednost UN-a||{{0}}{{0}}49 ||{{0}}0,05 |} Desalinizacijski [[destilator]] kontroliše pritisak, temperaturu i koncentraciju slane vode kako bi se optimizirala efikasnost. Desalinizacija na [[nuklearnu energiju|Nuklearni pogon]] može biti ekonomična u velikim razmjerima.<ref>{{cite web |url=http://www.world-nuclear.org/info/inf71.html |title=Nuclear Desalination |publisher=[[World Nuclear Association]] |date=January 2010 |access-date=February 1, 2010 |archive-date=December 19, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111219212254/http://www.world-nuclear.org/info/inf71.html }}</ref><ref>Maude Barlow, and Tony Clarke, [http://www.thenation.com/doc/20020902/barlow "Who Owns Water?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100429154115/http://www.thenation.com/doc/20020902/barlow |date=April 29, 2010 }} ''The Nation'', 2002-09-02, via thenation.com. Retrieved August 20, 2007.</ref> U 2014., [[izrael]]ski pogoni u Haderi, Palmahimu, Aškelonu i Soreku desalinizirali su vodu za manje od 0,40 američkih dolara po kubnom metru.<ref>[https://www.haaretz.com/news/national/1.570374 Over and drought: Why the end of Israel's water shortage is a secret] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150429140932/http://www.haaretz.com/news/national/1.570374 |date=29. 4. 2015 }}, Haaretz, January 24, 2014</ref> Od 2006. godine, [[Singapur]] je desalinizirao vodu po cijeni od 0,49 američkih dolara po kubnom metru.<ref>[http://www.edie.net/news/news_story.asp?id=11402&channel=0 "Black & Veatch-Designed Desalination Plant Wins Global Water Distinction,"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100324144203/http://www.edie.net/news/news_story.asp?id=11402&channel=0 |date=March 24, 2010 }} (Press release). Black & Veatch Ltd., via edie.net, May 4, 2006. Retrieved August 20, 2007.</ref> U 2025., Postrojenje za desalinizaciju otvoreno je u [[Rizhao]]u u Kini, s prijavljenim troškovima desalinizacije od 2 RMB (0,28 USD) po kubnom metru, a pogonjeno je otpadnom toplotom.<ref>{{cite web |title=China launches cheapest desalination plant |url=https://chinaeconomicreview.com/china-launches-cheapest-desalination-plant/ |publisher=China Economic Review |access-date=January 13, 2026 |language=en |date=December 8, 2025}}</ref> ==Okolišni odnosi== ===Unos=== U Sjedinjenim Američkim Državama, strukture za unos rashladne vode regulirane su od strane [[Agencija za zaštitu okoliša Sjedinjenih Američkih Država|Agencija za zaštitu okoliša]] (EPA). Ove strukture mogu imati isti uticaj na okoliš kao i usisi postrojenja za desalinizaciju. Prema EPA-i, strukture za unos vode uzrokuju štetan uticaj na okoliš usisavanjem [[ribe]] i [[školjke|školjki]] ili njihove jaja u industrijski sistem. Tamo [[organizmi]] mogu biti ubijeni ili ozlijeđeni toplotom, fizičkim [[stres]]om ili hemikalijama. Veći organizmi mogu biti ubijeni ili ozlijeđeni kada se zaglave na mrežama na prednjoj strani strukture za unos.<ref>[https://www.epa.gov/cooling-water-intakes Water: Cooling Water Intakes (316b)]. water.epa.gov.</ref> Alternativne vrste unosa koje ublažavaju ove utjecaje uključuju bunare na plaži, ali oni zahtijevaju više energije i veće troškove.<ref>Cooley, Heather; Peter Gleick and Wolff, Gary (2006) [http://pacinst.org/wp-content/uploads/sites/21/2015/01/desalination-grain-of-salt.pdf ''Desalination, With a Grain of Salt. A California Perspective''], Pacific Institute for Studies in Development, Environment, and Security. {{ISBN|1-893790-13-4}}</ref> Postrojenje za desalinizaciju [[Kwinana]] otvoreno je u australijskom gradu [[Perth]] 2007. godine. Voda tamo i u postrojenju za desalinizaciju [[Gold Coast]] u [[Queenslandu]] i postrojenju za desalinizaciju [[Kurnell]] u [[Sydney]]u crpi se brzinom od {{convert|0.1|m/s|abbr=on}}, što je dovoljno sporo da [[ribe]] pobjegnu. Postrojenje osigurava gotovo {{convert|140000|m3|abbr=on}} čiste vode dnevno.<ref name=npr>Sullivan, Michael (June 18, 2007) [https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=11134967 "Australia Turns to Desalination Amid Water Shortage"]. NPR.</ref> U 2025. Corpus Christi u [[Teksas]]u je otkazao veliki projekat desalinizacije zbog kontroverzi oko ekoloških i finansijskih problema.<ref>{{Cite web |title=Texas Standard for Sept. 4, 2025: Corpus Christi cancels controversial desalination project |url=https://www.texasstandard.org/stories/today-on-texas-standard-september-4-2025/|access-date=December 10, 2025 |website=Texas Standard |language=en-US}}</ref> ===Odliv=== Procesi desalinizacije proizvode velike količine [[slana voda|slane vode]], moguće na temperaturi višoj od sobne, i sadrže ostatke hemikalija za prethodnu obradu i čišćenje, njihove nusprodukte reakcija i teške metale zbog korozije (posebno u postrojenjima baziranim na termalnim [[energija]]ma).<ref name="PanagopoulosHaralambous2020">{{Cite journal|last1=Panagopoulos|first1=Argyris|last2=Haralambous|first2=Katherine-Joanne|date=October 1, 2020|title=Minimal Liquid Discharge (MLD) and Zero Liquid Discharge (ZLD) strategies for wastewater management and resource recovery – Analysis, challenges and prospects|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2213343720307673|journal=Journal of Environmental Chemical Engineering|language=en|volume=8|issue=5|doi=10.1016/j.jece.2020.104418|s2cid=225309628|issn=2213-3437|url-access=subscription}}</ref><ref>Greenberg, Joel (March 20, 2014) [http://www.mcclatchydc.com/2014/03/20/221880/israel-no-longer-worried-about.html "Israel no longer worried about its water supply, thanks to desalination plants"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140324202006/http://www.mcclatchydc.com/2014/03/20/221880/israel-no-longer-worried-about.html |date=March 24, 2014 }}, ''The McClatchy Company''</ref> Hemijska predtretman i čišćenje su neophodni u većini postrojenja za desalinizaciju, što obično uključuje sprečavanje biološkog obrastanja, stvaranja kamenca, pjenjenja i korozije u [[termoelektrana]]ma, te biološkog obrastanja, suspendovanih čvrstih materija i naslaga kamenca u membranskim postrojenjima.<ref>{{cite journal|doi=10.1016/j.desal.2007.03.009 |title=Environmental impact and impact assessment of seawater desalination|year=2008|last1=Lattemann|first1=Sabine|last2=Höpner|first2=Thomas|journal=Desalination|volume=220|issue=1–3|page=1|bibcode=2008Desal.220....1L }}</ref> Da bi se ograničio uticaj na okolinu vraćanja slane vode u okean, ona se može razrijediti drugim tokom vode koji ulazi u okean, kao što je ispust [[Prečišćavanje otpadnih voda|prečišćavanje otpadnih voda]] ili elektrane. Kod srednjih do velikih elektrana i postrojenja za desalinizaciju, protok rashladne vode u elektrani vjerovatno će biti nekoliko puta veći od protoka u postrojenju za desalinizaciju, što smanjuje salinitet kombinacije. Druga metoda za razrjeđivanje slane vode je miješanje putem difuzora u zoni miješanja. Na primjer, kada cjevovod koji sadrži slanu vodu dosegne morsko dno, može se podijeliti u mnogo grana, od kojih svaka postepeno ispušta slanu vodu kroz male rupe duž svoje dužine. Miješanje se može kombinovati sa razrjeđivanjem u elektrani ili postrojenju za otpadne vode. Sistemi sa nultom tečnošću mogu se usvojiti za tretman slane vode prije odlaganja.<ref name="PanagopoulosHaralambous2020" /><ref>Szeptycki, L., E. Hartge, N. Ajami, A. Erickson, W. N. Heady, L. LaFeir, B. Meister, L. Verdone, and J.R. Koseff (2016). Marine and Coastal Impacts on Ocean Desalination in California. Dialogue report compiled by Water in the West, Center for Ocean Solutions, Monterey Bay Aquarium and The Nature Conservancy, Monterey, CA. https://www.scienceforconservation.org/assets/downloads/Desal_Whitepaper_2016.pdf</ref> Prema nedavnim globalnim procjenama, ispuštanje slane vode iz postrojenja za desalinizaciju sada premašuje količinu proizvedene slatke vode, što ukupno iznosi oko 142 miliona m³/dan. Ovi rezultati sve više zabrinjavaju zbog povećanja slanosti mora, poremećaja ekosistema i ekološkog otiska širenja desalinizacije.<ref>{{Cite web |url=https://ourworld.unu.edu/en/quenching-humanitys-freshwater-thirst-creates-a-salty-threat |access-date=December 8, 2025 |website=Our World|title=Quenching Humanity's Freshwater Thirst Creates a Salty Threat|date=2019-02-07|last=Jones|first=Edward|first2=Manzoor|last2=Qadir|first3=Vladimir|last3=Smakhtin|publisher=United Nations University}}</ref> Novije studije su izazvale zabrinutost zbog efekata mikroplastike i hemijskih ostataka koji se unose tokom procesa desalinizacije. Hemikalije za predtretman, sredstva protiv kamenca i sredstva za čišćenje mogu doprinijeti tragovima zagađivača u tokovima otpadnih voda ako se ne upravljaju pravilno. Iako su ovi uticaji uglavnom manji od problema povezanih sa slanom vodom, oni pokazuju važnost unapređenja monitoringa okoliša i usvajanja čistijih tehnologija predtretmana.<ref>{{Cite web |title=Environmental Effects of Desalination {{!}} Pacific Environment Data Portal |url=https://pacific-data.sprep.org/dataset/environmental-effects-desalination |access-date=December 8, 2025 |website=pacific-data.sprep.org |archive-date=16. 2. 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216071145/https://pacific-data.sprep.org/dataset/environmental-effects-desalination |url-status=dead }}</ref> Druga mogućnost je da se postrojenje za desalinizaciju učini pokretnim, čime se sprječava nakupljanje slane vode na jednoj lokaciji. Neka takva pokretna (povezana s brodom) postrojenja za desalinizaciju su već izgrađena.<ref>{{Cite web|url=https://www.theexplorer.no/solutions/waterfountain-innovative-floating-desalination-system/|title=Innovative floating desalination system|website=www.theexplorer.no}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://waterfountain.no/|title=Oisann Engineering|website=Oisann Engineering}}</ref> Slana voda je gušća od morske vode i stoga tone na dno okeana i može oštetiti [[ekosistem]]. Primijećeno je da se oblak slane vode s vremenom smanjuje do razrijeđene koncentracije, što rezultira malim ili nikakvim uticajem na okoliš. Međutim, studije su pokazale da razrjeđivanje može biti obmanjujuće zbog dubine na kojoj se dogodilo. Ako se razrjeđivanje primijeti ljeti, to može biti posljedica sezonskog termoklinskog događaja koji sprječava koncentriranu slanu vodu da potone na morsko dno. Ovo može poremetiti vode iznad morskog dna. Primijećeno je da se raspršivanje slane vode iz postrojenja za desalinizaciju širi nekoliko kilometara daleko, potencijalno šteteći udaljenim ekosistemima. Pažljivo ponovno uvođenje uz odgovarajuće mjere i studije okoliša može smanjiti ovaj problem.<ref>{{cite journal |last1=Yolanda Fernández-Torquemada |title=Dispersion of brine discharge from seawater reverse osmosis desalination plants |journal=Desalination and Water Treatment |date=March 16, 2009 |volume=5 |issue=1–3 |pages=137–145 |doi=10.5004/dwt.2009.576 |bibcode=2009DWatT...5..137F |hdl=10045/11309 |hdl-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Panagopoulos|first1=Argyris|last2=Haralambous|first2=Katherine-Joanne|date=December 1, 2020|title=Environmental impacts of desalination and brine treatment – Challenges and mitigation measures|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0025326X20308912|journal=Marine Pollution Bulletin|language=en|volume=161|issue=Pt B|doi=10.1016/j.marpolbul.2020.111773|pmid=33128985|bibcode=2020MarPB.16111773P |s2cid=226224643|issn=0025-326X|url-access=subscription}}</ref> === Potrošnja energije === Očekuje se da će se potražnja za energijom za desalinizaciju na Bliskom istoku, uzrokovana ozbiljnom nestašicom vode, udvostručiti do 2030. godine. Trenutno, ovaj proces prvenstveno koristi [[fosilno gorivo| fosilna goriva]], koja čine preko 95% njegovog izvora energije. U 2023. godini, desalinizacija je potrošila gotovo polovinu energije stambenog sektora u regiji.<ref>{{Cite web |date=March 22, 2024 |title=Energy is vital to a well-functioning water sector – Analysis |url=https://www.iea.org/commentaries/energy-is-vital-to-a-well-functioning-water-sector |access-date=April 19, 2024 |website=IEA |language=en-GB}}</ref> Većina vode za piće koja se konzumira u [[Izrael]]u, [[Saudijska Arabijia|Saudijskoj Arabiji]], [[Oman]]u i [[Kuvajt]]u proizvodi se desalinizacijom.<ref>{{cite news |last1=Shankar |first1=Priyanka |title=How targeting of desalination plants could disrupt water supply in the Gulf |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/8/how-targeting-of-desalination-plants-could-disrupt-water-supply-in-the-gulf |access-date=9 March 2026 |work=Al Jazeera |date=8 March 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Why the Middle East’s Desalination Plants Are Critical |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-war-news-updates-2026/card/why-the-middle-east-s-desalination-plants-are-critical-iPiXNsAQBDn54K38qbVi |access-date=9 March 2026 |work=The Wall Street Journal |date=8 March 2026}}</ref> ===Ostala pitanja=== Zbog prirode procesa, potrebno je postaviti biljke na otprilike 25 hektara zemlje na ili blizu obale.<ref name="Einav">{{cite journal|last1=Einav|first1=Rachel|last2=Harussi|first2=Kobi|last3=Perry|first3=Dan|date=February 2003|title=The footprint of the desalination processes on the environment|journal=Desalination|volume=152|issue=1–3|pages=141–154|doi=10.1016/S0011-9164(02)01057-3|bibcode=2003Desal.152..141E }}</ref> U slučaju postrojenja izgrađenog u unutrašnjosti, cijevi se moraju položiti u zemlju kako bi se omogućio lak usis i odvod.<ref name=Einav /> Međutim, kada se cijevi polože u zemlju, postoji mogućnost curenja u obližnje vodonosnike i kontaminacije.<ref name=Einav /> Osim ekoloških rizika, buka koju stvaraju određene vrste postrojenja za desalinizaciju može biti glasna.<ref name=Einav /> ==Zdravstveni aspekti== === Nedostatak joda === Desalinizacija uklanja [[jod]] iz vode i mogla bi povećati rizik od poremećaja uzrokovanih [[nedostatak joda|nedostatkom joda]]. [[Izrael]]ski istraživači tvrdili su da postoji moguća veza između desalinizacije morske vode i nedostatka joda,<ref>[http://www.agri.huji.ac.il/newsletter/july2014.html "מידעון הפקולטה"]. ''מידעון הפקולטה לחקלאות מזון וסביבה עש רוברט ה סמית''. agri.huji.ac.il. July 2014</ref> otkrivanjem deficita joda kod odraslih osoba izloženih vodi siromašnoj jodom<ref>Yaniv Ovadia. [https://www.researchgate.net/publication/263220648_Estimated_iodine_intake_and_status_in_euthyroid_adults_exposed_to_iodine-poor_water "Estimated iodine intake and status in adults exposed to iodine-poor water"]. ''ResearchGate''.</ref> istovremeno sa sve većim udjelom vode za piće u njihovom području dobivene reverznom osmozom morske vode (SWRO).<ref>{{cite journal|url=http://www.iccidd.org/newsletter/idd_aug13_israel_1.pdf|title=Seawater desalination and iodine deficiency: is there a link?|journal=IDD Newsletter|date=August 2013 |vauthors=Ovadia YS, Troen AM, Gefel D }}</ref> Kasnije su otkrili vjerojatne poremećaje uzrokovane nedostatkom joda kod stanovništva koje se oslanja na desaliniziranu morsku vodu.<ref>{{cite journal|title=Can desalinated seawater contribute to iodine-deficiency disorders? An observation and hypothesis |journal=Public Health Nutrition |first1=Yaniv S|last1=Ovadia |first2=Dov|last2=Gefel |first3=Dorit|last3=Aharoni |first4=Svetlana|last4=Turkot |first5=Shlomo|last5=Fytlovich |first6=Aron M|last6=Troen |date=October 2016 |volume=19 |issue=15 |pages=2808–2817 |doi=10.1017/S1368980016000951 |pmid=27149907|pmc=10271113 |doi-access=free }}</ref> U 2017., izraelski istraživači sugerirali su moguću vezu između prekomjerne upotrebe desalinizirane vode i nacionalnog nedostatka joda.<ref>{{cite web|url=https://www.jta.org/2017/03/27/news-opinion/israel-middle-east/researchers-find-israeli-children-at-risk-from-iron-deficiency-likely-due-to-desalinated-water|title=Millions of Israeli children said at risk of stunted development, possibly from desalinated water|website=jta.org|access-date=October 22, 2017|date=March 27, 2017}}</ref> Otkrili su visok stepen nedostatka joda u opštoj populaciji Izraela: 62% djece školske dobi i 85% trudnica je ispod raspona adekvatnosti, prema [[SZO]].<ref>{{cite web|url=http://new.huji.ac.il/en/article/34005|title=High burden of Iodine deficiency found in Israel's first national survey – האוניברסיטה העברית בירושלים – The Hebrew University of Jerusalem|website=new.huji.ac.il|access-date=October 22, 2017}}</ref> Također su istaknuli nacionalnu ovisnost o desaliniziranoj vodi osiromašenoj jodom, odsustvo univerzalnog programa jodiranja soli i izvještaje o povećanoj upotrebi lijekova za štitnjaču u Izraelu kao moguće razloge niskog unosa joda u stanovništvu.<ref>{{Cite journal |last1=Ovadia |first1=Yaniv S. |last2=Arbelle |first2=Jonathan E. |last3=Gefel |first3=Dov |last4=Brik |first4=Hadassah |last5=Wolf |first5=Tamar |last6=Nadler |first6=Varda |last7=Hunziker |first7=Sandra |last8=Zimmermann |first8=Michael B. |last9=Troen |first9=Aron M. |date=August 2017 |title=First Israeli National Iodine Survey Demonstrates Iodine Deficiency Among School-Aged Children and Pregnant Women |url=https://www.liebertpub.com/doi/10.1089/thy.2017.0251 |journal=Thyroid |language=en |volume=27 |issue=8 |pages=1083–1091 |doi=10.1089/thy.2017.0251 |pmid=28657479 |issn=1050-7256|url-access=subscription }}</ref> U godini u kojoj je provedeno istraživanje, količina vode proizvedene iz postrojenja za desalinizaciju predstavlja oko 50% količine slatke vode koja se isporučuje za sve potrebe i oko 80% vode koja se isporučuje za domaće i industrijske potrebe u Izraelu.<ref>{{cite web|url=http://www.water.gov.il/Hebrew/WaterResources/Desalination/Pages/default.aspx|title=Israeli Water Authority|website=water.gov.il|access-date=October 22, 2017}}</ref> ==Eksperimentalne tehnike== Ostale tehnike desalinizacije uključuju: ===Otpadna toplota=== Tehnologije desalinizacije na termički pogon često se predlažu za upotrebu s izvorima otpadne toplote niskih temperatura, jer niske temperature nisu korisne za procesnu toplotu, potrebnu u mnogim industrijskim procesima, ali su idealne za niže temperature potrebne za desalinizaciju.<ref name=WarsingerEntropy/> Takvo uparivanje s otpadnom toplptom može čak poboljšati električni proces: dizelski generatori obično osiguravaju električnu energiju u udaljenim područjima. Oko 40–50% proizvedene energije je niskokvalitetna toplota koja napušta motor putem auspuha.<ref name=WarsingerEntropy/> Spajanje tehnologije termičke desalinizacije, kao što je sistem membranske destilacije, na ispuh dizel motora, prenamjenjuje ovu niskokvalitetnu toplptu za desalinizaciju. Sistem aktivno hladi dizel generator, poboljšavajući njegovu efikasnost i povećavajući proizvodnju električne energije. To rezultira energetski neutralnim rješenjem za desalinizaciju. Primjer postrojenja naručila je holandska kompanija [[Aquaver]] u martu 2014. za [[Gulhi]] na [[Maldivi]]ma.<ref>[http://www.eip-water.eu/desalination-plant-powered-waste-heat-opens-maldives/ "Desalination plant powered by waste heat opens in Maldives"] ''European Innovation Partnerships (EIP) news''. Retrieved March 18, 2014</ref><ref>[http://www.desalination.com/wdr/50/8/island-finally-gets-its-own-supply/ "Island finally gets its own water supply"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140318193613/http://www.desalination.com/wdr/50/8/island-finally-gets-its-own-supply |date=March 18, 2014 }}, ''Global Water Intelligence'', February 24, 2014. Retrieved March 18, 2014</ref> ===Niskotemperaturna termalna obrada=== Izvorno proizašla iz istraživanja [[konverzija termalne energije okeana|konverzije termalne energije okeana]], [[niskotemperaturna termalna desalinizacija]] (LTTD) koristi prednost ključanja vode na niskom pritisku, čak i na [[temperatura okoline|temperaturi okoline]]. Sistem koristi pumpe za stvaranje okruženja niskog pritiska i niske temperature u kojem voda ključa na temperaturnom gradijentu od {{convert|8|-|10|C-change}} između dva volumena vode. Hladna okeanska voda se dovodi iz dubina do {{convert|600|m|abbr=on}}. Ova voda se pumpa kroz zavojnice kako bi se kondenzovala [[vodena para]]. Rezultirajući kondenzat je prečišćena voda. LTTD može iskoristiti temperaturni gradijent dostupan u [[elektrana]]ma, gdje se velike količine toplih otpadnih voda ispuštaju iz postrojenja, smanjujući unos energije potreban za stvaranje temperaturnog gradijenta.<ref name="isope1">{{cite web|last=Sistla|first=Phanikumar V.S.|title=Low Temperature Thermal DesalinbationPLants|url=http://www.isope.org/publications/proceedings/ISOPE_OMS/OMS%202009/papers/M09-83Sistla.pdf|work=Proceedings of the Eighth (2009) ISOPE Ocean Mining Symposium, Chennai, India, September 20–24, 2009|publisher=International Society of Offshore and Polar Engineers|access-date=June 22, 2010|display-authors=etal|archive-url=https://web.archive.org/web/20111004094556/http://www.isope.org/publications/proceedings/ISOPE_OMS/OMS%202009/papers/M09-83Sistla.pdf|archive-date=October 4, 2011}}</ref> Eksperimenti su provedeni u SAD-u i [[Japan]]u, kako bi se testirao ovaj pristup. U Japanu je Univerzitet Saga testirao sistem raspršivanja i bljeskalice.<ref>Haruo Uehara and Tsutomu Nakaoka [http://www.ioes.saga-u.ac.jp/VWF/general-review_e.html Development and Prospective of Ocean Thermal Energy Conversion and Spray Flash Evaporator Desalination] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120322075415/http://www.ioes.saga-u.ac.jp/VWF/general-review_e.html |date=March 22, 2012 }}. ioes.saga-u.ac.jp</ref> Na [[Havaji]]ma, Nacionalna energetska laboratorija testirala je OTEC postrojenje otvorenog ciklusa sa proizvodnjom slatke vode i električne energije koristeći temperaturnu razliku od 20°C između površinske vode i vode na dubini od oko 500 m. LTTD je proučavao indijski Nacionalni institut za tehnologiju okeana (NIOT) 2004. godine. Njihovo prvo LTTD postrojenje otvoreno je 2005. godine u Kavarattiju na ostrvima Lakshadweep. Kapacitet postrojenja je 100000 L/dan, uz kapitalni trošak od 50 miliona INR (922.000 €). Postrojenje koristi duboku vodu na temperaturi od 10 do 12°C.<ref name="irc">{{Cite web |last=Nair |first=N.B. |date=November 24, 2018 |title=Indian Scientists Develop World's First Low Temperature Thermal Desalination Plant |url=https://www.indiatimes.com/news/india/indian-scientists-develop-worlds-first-low-temperature-thermal-desalination-plant/articleshow/129082227.html |access-date=January 1, 2019 |website=Indiatimes |language=en}}</ref> U 2007., NIOT je otvorio eksperimentalno, plutajuće LTTD postrojenje uz obalu [[Chennai]], kapaciteta 1000000 L/dan. Manje postrojenje je izgrađeno 2009. godine u termoelektrani Sjeverni Chennai kako bi se dokazala primjena LTTD-a tamo gdje je dostupna voda za hlađenje elektrane.<ref name="isope1"/><ref>[http://www.headlinesindia.com/archive_html/18April2007_35210.html Floating plant, India] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080827213914/http://www.headlinesindia.com/archive_html/18April2007_35210.html |date=August 27, 2008 }}. Headlinesindia.com (April 18, 2007). Retrieved May 29, 2011.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20071031012249/http://www.hindu.com/2007/04/21/stories/2007042109200400.htm Tamil Nadu / Chennai News : Low temperature thermal desalination plants mooted]. The Hindu (April 21, 2007). Retrieved March 20, 2011.</ref> ===Termoionski proces=== U oktobru 2009. godine, Saltworks Technologies je najavio proces koji koristi solarnu ili drugu termalnu energiju za pokretanje ionske struje koja uklanja sve ione [[natrij]]a i [[hlor]]a iz vode pomoću membrana za ionsku izmjenu.<ref>[http://www.economist.com/sciencetechnology/displayStory.cfm?story_id=14743791 Current thinking], ''The Economist'', October 29, 2009</ref> U Jacksonvilleu na [[Florida|Floridi]], tim predvođen kompanijom Arctic Solar dizajnirao je solarno-termalni sistem za desalinizaciju koji koristi termički osjetljiv [[rastvarač]] za usisavanje vode. Arctic Solar je zatim dizajnirao vanjski složeni parabolični koncentrator za zagrijavanje rastvarača i njegovo odvajanje od generirane slatke vode. Kompanija će testirati svoje ideje u Centru za istraživanje i očuvanje vode kompanije Southern Company u Georgiji.<ref>{{Cite web |title=American-Made Challenges: Solar Desalination Prize Round 2 |url=https://www.energy.gov/eere/solar/american-made-challenges-solar-desalination-prize-round-2 |access-date=December 8, 2025 |website=Energy.gov |language=en}}</ref> ===Isparavanje i kondenzacija za usjeve=== [[staklenik s morskom vodom]] koristi prirodne procese isparavanja i kondenzacije unutar [[staklenik]]a koji se napaja solarnom energijom za uzgoj usjeva u sušnom obalnom zemljištu. === Polarizacija koncentracije iona === U 2022. godini, koristeći tehniku koja je koristila više faza [[polarizacija koncentracije|polarizacije koncentracije]] iona (ICP) nakon čega slijedi jedna faza [[elektrodijaliza| elektrodijalize]], istraživači sa ''Massachusetts Institute of Technology'' uspjeli su stvoriti prijenosnu jedinicu za desalinizaciju bez filtera, sposobnu za uklanjanje i rastvorenih soli i [[suspenzija|suspendovanih]] čvrstih materija]].<ref name="YoonKwonKangBrackHan2022">{{Cite journal |last1=Yoon |first1=Junghyo |last2=Kwon |first2=Hyukjin J. |last3=Kang |first3=SungKu |last4=Brack |first4=Eric |last5=Han |first5=Jongyoon |date=May 17, 2022 |title=Portable Seawater Desalination System for Generating Drinkable Water in Remote Locations |url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.est.1c08466 |journal=Environmental Science & Technology |language=en |volume=56 |issue=10 |pages=6733–6743 |doi=10.1021/acs.est.1c08466 |pmid=35420021 |bibcode=2022EnST...56.6733Y |s2cid=248155686 |issn=0013-936X|url-access=subscription }}</ref> [[Dizajn]]iran za upotrebu od strane nestručnjaka u udaljenim područjima ili tokom prirodnih katastrofa, kao i u vojnim operacijama, prototip je veličine kofera, dimenzija 42 × 33,5 × 19 cm<sup>3</sup> i težine 9,25 kg.<ref name="YoonKwonKangBrackHan2022"/> Proces je potpuno automatizovan, obavještavajući korisnika kada je voda sigurna za piće, a može se kontrolisati jednim dugmetom ili aplikacijom za [[pametni telefon]]. Budući da ne zahtijeva pumpu visokog pritiska, proces je veoma energetski efikasan, trošeći samo 20 Wat-sati po litru proizvedene vode za piće, što ga čini sposobnim za napajanje uobičajenim prenosivim [[solarni panel| solarnim panelima]]. Korištenje dizajna bez filtera pri niskom pritisku ili zamjenjivih filtera značajno smanjuje potrebe za održavanjem, dok se sam uređaj sam čisti.<ref name="MIT2022">{{Cite web |title=From seawater to drinking water, with the push of a button |url=https://news.mit.edu/2022/portable-desalination-drinking-water-0428 |access-date=August 3, 2022 |website=MIT News {{!}} Massachusetts Institute of Technology |date=April 28, 2022 |language=en}}</ref> Međutim, uređaj je ograničen na proizvodnju 0,33 litara vode za piće u minuti.<ref name="YoonKwonKangBrackHan2022" /> Postoji i zabrinutost da će onečišćenje utjecati na dugoročnu pouzdanost, posebno u vodi s visokom [[mutnoćom]]. Istraživači rade na povećanju efikasnosti i stope proizvodnje s namjerom da komercijalizuju proizvod u budućnosti, međutim značajno ograničenje je oslanjanje na skupe materijale u trenutnom dizajnu.<ref name="MIT2022" /> ===Ostali pristupi=== Desaliniziranje zasnovano na adsorpciji (AD) oslanja se na svojstva apsorpcije vlage određenih materijala kao što je silika gel.<ref>{{cite web|title=Studija sistema za desalinizaciju adsorpcijom silika gela|url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/82463/8/02whole.pdf|work=Jun Wei WU|access-date=3. novembar 2016.}}<ref> ==== Direktna osmoza ==== Jedan proces je komercijalizirao Modern Water PLC koristeći [[direktna osmoza|direktnu osmozu]], a prijavljeno je da je nekoliko postrojenja u funkciji.<ref>{{cite journal|title=FO plant completes 1-year of operation|url=http://www.modernwater.co.uk/files/files/WDR%20-%2044.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20241222200124/http://www.modernwater.co.uk/files/files/WDR%20-%2044.pdf|archive-date=December 22, 2024|access-date=May 28, 2011|journal=Water Desalination Report|date=November 15, 2010|pages=2–3}}</ref><ref>{{cite news|title=Modern Water taps demand in Middle East|url=http://www.modernwater.co.uk/files/files/demand_mdeast_n.pdf|access-date=May 28, 2011|newspaper=The Independent|date=November 23, 2009|archive-date=July 15, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250715040920/http://www.modernwater.co.uk/files/files/demand_mdeast_n.pdf}}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=https://www.osmotic-engineering.com/wp-content/uploads/2019/08/PER11-198.pdf|chapter=Forward Osmosis Desalination: A Commercial Reality|author1=Thompson N.A. |author2=Nicoll P.G. |date=September 2011|publisher=International Desalination Association|title= Proceedings of the IDA World Congress|location=Perth, Western Australia}}</ref> ==== Desalinizacija na bazi hidrogela ==== [[Datoteka:TOC new.png|thumb|upright=1.3|Shema mašine za desalinizaciju: kutija za desalinizaciju zapremine <math>V_{box} sadrži gel zapremine <math>V_{gel} koji je sitom odvojen od vanjske zapremine rastvora <math>V_{out} = V_{box} - V_{gel}. Kutija je povezana sa dva velika rezervoara sa visokim i niskim salinitetom pomoću dvije slavine koje se mogu otvarati i zatvarati po želji. Lanac od kanti izražava potrošnju slatke vode, nakon čega slijedi ponovno punjenje rezervoara sa niskim salinitetom slanom vodom.<ref name="RudBorisovKosovan2018">{{cite journal|title=Thermodynamic model for a reversible desalination cycle using weak polyelectrolyte hydrogels|journal=Desalination|volume=442|page=32|doi=10.1016/j.desal.2018.05.002 |ref=Rud2018|year=2018|last1=Rud|first1=Oleg|last2=Borisov|first2=Oleg|last3=Košovan|first3=Peter|bibcode=2018Desal.442...32R |s2cid=103725391}}</ref>]] Ideja metode je u tome da kada hidrogel dođe u kontakt sa vodenim rastvorom soli, on bubri, apsorbujući rastvor sa jonskim sastavom drugačijim od originalnog. Ovaj rastvor se može lako iscijediti iz gela pomoću sita ili mikrofiltracijske membrane. Kompresija gela u zatvorenom sistemu dovodi do promjene koncentracije soli, dok kompresija u otvorenom sistemu, dok gel razmjenjuje jone sa zapreminom, dovodi do promjene broja jona.<ref name="RudBorisovKosovan2018"/> Posljedica kompresije i bubrenja u uslovima otvorenog i zatvorenog sistema oponaša obrnuti Carnotov ciklus frižidera. Jedina razlika je u tome što umjesto toplote ovaj ciklus prenosi jone soli iz zapremine niskog saliniteta u zapreminu visokog saliniteta. Slično Carnotovom ciklusu, ovaj ciklus je potpuno reverzibilan, tako da u principu može raditi sa idealnom termodinamičkom efikasnošću.<ref name="RudBorisovKosovan2018"/> Budući da metoda ne koristi osmotske membrane, može se takmičiti sa metodom reverzne osmoze. Osim toga, za razliku od reverzne osmoze, ovaj pristup nije osjetljiv na kvalitet napojne vode i njene sezonske promjene, te omogućava proizvodnju vode bilo koje željene koncentracije.<ref name="RudBorisovKosovan2018"/> ==== Male solarne elektrane ==== [[Sjedinjene Američke Države]], [[Francuska]] i [[Ujedinjeni Arapski Emirati]] rade na razvoju praktične [[solarna desalinizacija|solarne desalinizacije]].<ref>[http://cleantechnica.com/2015/01/25/uae-france-announce-partnership-jointly-fund-renewable-energy-projects/ UAE & France Announce Partnership To Jointly Fund Renewable Energy Projects], Clean Technica, January 25, 2015</ref> AquaDania WaterStillar je instaliran u Dahabu, [[Egipat]], i u Playa del Carmen, [[Meksiko]]. Ovim pristupom, solarni termalni kolektor površine dva kvadratna metra može destilirati od 40 do 60 litara dnevno iz bilo kojeg lokalnog izvora vode – pet puta više od konvencionalnih destilatora. Eliminira potrebu za plastičnim PET bocama ili transportom vode koji troši energiju.<ref>[http://www.barrymansfield.com/pdf/Tapping%20A%20Market%20CNBC%20European%20Business.pdf Tapping the Market], CNBC European Business, October 1, 2008</ref> U centralnoj [[Kalifornija|Kaliforniji]], startap kompanija WaterFX razvija metodu desalinizacije na solarni pogon koja može omogućiti korištenje lokalne vode, uključujući i otjecajnu vodu koja se može tretirati i ponovo koristiti. Slana podzemna voda u regiji bi se tretirala kako bi postala slatka voda, a u područjima blizu okeana bi se mogla tretirati morska voda.<ref>{{cite web|last1=Peters|first1=Adele|title=Can This Solar Desalination Startup Solve California Water Woes?|url=http://www.fastcoexist.com/3026234/can-this-solar-desalination-startup-solve-california-water-woes|work=Fast Company|access-date=February 24, 2015|date=February 10, 2014}}</ref> === Desalinizacija na bazi energije === Integriranje obnovljive energije u procese desalinizacije ključna je strategija za ublažavanje velike potražnje za energijom i utjecaja konvencionalne desalinizacije na okoliš. Dok se većina današnjih postrojenja za desalinizaciju napaja uglavnom fosilnim gorivima, neka koriste solarnu, vjetroelektranu, geotermalnu energiju i energiju talasa. Ovi sistemi su posebno privlačni u rijetko naseljenim i udaljenim regijama u kojima nedostaje pristup mreži, ali obnovljivih resursa ima u izobilju.<ref>Ghaffour, N., Bundschuh, J., Mahmoudi, H., & Goosen, M. F. (2015). Renewable energy-driven desalination technologies: A comprehensive review on challenges and potential applications. ''Desalination, 356'', 94–114. https://doi.org/10.1016/j.desal.2014.10.024</ref> ==== Desalinizacija na solarni pogon ==== Postoje dvije vrste desalinizacije na solarni pogon; ona zasnovana na solarnoj termici i ona zasnovana na fotonaponskim sistemima. Solarna termalna desalinizacija koristi koncentrovanu solarnu energiju (CSP) ili solarne kolektore za proizvodnju toplote za primjene poput višeefektivne destilacije (MED), višestepene fleš destilacije (MSF) ili membranske destilacije (MD). Poređenja radi, sistemi pokretani fotonaponskim sistemima koriste sunčevu svjetlost za proizvodnju energije za pokretanje jedinica za reverznu osmozu (RO) ili elektrodijalizu. Materijali za faznu promjenu, nanofluidi i moderne tehnologije skladištenja toplote široko se koriste za poboljšanje efikasnosti malih solarnih destilatora i hibridnih sistema (Ghaffour, 2016). Naprimjer, modularni uređaji za solarnu destilaciju uvedeni su u priobalnim selima u Sjevernoj Africi i na Bliskom istoku, isporučujući do 5.000 litara čiste vode dnevno bez emisija stakleničkih plinova (GHG) (IRENA, 2022).<ref>Al-Karaghouli, A., & Kazmerski, L. L. (2013). Energy consumption and water production cost of conventional and renewable-energy-powered desalination processes. ''Renewable and Sustainable Energy Reviews, 24'', 343–356. https://doi.org/10.1016/j.rser.2013.03.057</ref> ==== Sistemi na vjetar i hibridi ==== Desalinizacijski sistemi pogonjeni vjetrom koriste mehaničku ili električnu energiju iz vjetroturbina za rad RO jedinica ili za pritisak napojne vode. Hibridni sistemi vjetro-solarnih panela se testiraju u različitim vremenskim uslovima kako bi se izbjegli nestabilni uslovi. U Španiji, integrisano postrojenje za desalinizaciju vjetro-fotonautike nalazi se na Kanarskim ostrvima i zabilježilo je smanjenje operativnih troškova od 40% u poređenju sa sistemima za desalinizaciju zasnovanim na mreži zahvaljujući implementaciji 2019. godine (Al-Karaghouli & Kazmerski, 2013).<ref>Davies, P. A. (2010). A solar-assisted heat pump sea water desalination system. ''Desalination, 250''(1), 402–407. https://doi.org/10.1016/j.desal.2009.09.073</ref> ==== Primjena geotermalne energije i tretmana otpadne toplote ==== Geotermalni resursi na niskim temperaturama i industrijska otpadna toplota mogu dovoditi toplotnu energiju u sisteme za desalinizaciju kako bi se poboljšala efikasnost sistema za desalinizaciju za procese oporavka vode i proizvodnje. Geotermalna desalinizacija je uvedena na Islandu i u Turskoj, gdje se podzemna toplota koristi za napajanje MED ili niskotemperaturnih destilacijskih jedinica (Narayan, 2019). Također, otpadna toplota iz dizel generatora ili proizvodnih pogona ili industrijskih izvora može biti dio membranskog destilacijskog sistema koji se također skladišti u procesu obrade na licu mjesta, a koji je inherentno bez energije (Gude, 2016).<ref>Bouguecha, S. A., & Dhahbi, M. (2003). Solar-assisted membrane distillation desalination system. ''Desalination, 156''(1–3), 121–128. https://doi.org/10.1016/S0011-9164(03)00333-8</ref> ==== Tehnološke inovacije ==== Nauka o materijalima također transformira paradigme obnovljivih izvora energije. Predložene su nanostrukturne membrane, s poboljšanom propusnošću i odbacivanjem soli kako bi se prevladala visoka potražnja za energijom za RO pogonjen solarnom energijom (Shen et al., 2021). Nadalje, istražuje se kapacitivna deionizacija (CDI) pogonjena solarnom energijom ili fototermalna membranska destilacija koja koristi materijale koji apsorbiraju sunčevu svjetlost za lokalno zagrijavanje na površini membrane, značajno povećavajući protok pare, ali smanjujući onečišćenje (Shatat et al., 2014).<ref>Shatat, M., Riffat, S. B., & Powell, R. (2013). Potential of solar desalination in the Gulf Cooperation Council countries. ''Renewable and Sustainable Energy Reviews, 28'', 246–259. https://doi.org/10.1016/j.rser.2013.07.042</ref> ==== Ekonomske i ekološke implikacije ==== Kapitalni troškovi koje zahtijeva desalinizacija iz obnovljivih izvora su relativno visoki, ali je proizvodnja energije varijabilna. Sistemi za desalinizaciju na solarni i vjetar sada rade u komercijalnim razmjerima u regijama kao što su [[Bliski istok]], [[Australija]] i obale Sjedinjenih Američkih Država.<ref>{{Cite web |date=November 14, 2023 |title=Veolia inaugurates the largest solar power plant on a desalination plant in the Middle East |url=https://www.veolia.com/en/our-media/news/veolia-inaugurates-largest-solar-power-plant-desalination-plant-middle-east |access-date=December 6, 2025 |website=Veolia |language=en}}</ref> Ali analiza životnog ciklusa pokazuje da je ekološki otisak sistema za desalinizaciju na solarni ili vjetar pogon mnogo manji od onog kod procesa baziranih na fosilnim gorivima. Prema IRENA-i (2022), u poređenju sa konvencionalnim metodama, obnovljiva desalinizacija može smanjiti emisije ugljika i do 80%. U nekoliko obalnih regija, nivelisana cijena vode iz PV-RO hibridnih sistema pada ispod 1 dolara po kubnom metru i približava se desalinizaciji pogonjenoj mrežom.<ref>Kalogirou, S. A. (2005). Seawater desalination using renewable energy sources. ''Progress in Energy and Combustion Science, 31''(3), 242–281. https://doi.org/10.1016/j.pecs.2005.03.001</ref> ==== Primjene u društvenom i regionalnom kontekstu ==== U humanitarnim i vanmrežnim primjenama, desalinizacija iz obnovljivih izvora je važan alat. Prijenosne solarne jedinice za desalinizaciju već se razvijaju za pomoć u slučaju katastrofa i vojnu upotrebu. One će im obezbijediti pitku vodu iz morske ili bočate vode i zahtijevat će vrlo malo održavanja. Nacionalni institut za okeansku tehnologiju (NIOT) uspješno je pokrenuo solarno potpomognute jedinice za desalinizaciju na ostrvskim teritorijama u Indiji, dok pilot projekti u Kaliforniji koriste koncentrisanu solarnu energiju za tretman poljoprivrednog otjecanja ([[UN|Ujedinjene nacije]], 2023).<ref>Ali, M. T., Fath, H. E. S., & Armstrong, P. R. (2011). A comprehensive techno-economical review of indirect solar desalination. ''Renewable and Sustainable Energy Reviews, 15''(8), 4187–4199. https://doi.org/10.1016/j.rser.2011.06.006</ref><ref>World Bank. (2020). Renewable Energy Desalination: An Emerging Solution to Close the Water Gap in the Middle East and North Africa. World Bank Report. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/12219</ref> ==== Budući izgledi ==== Svijet u cjelini pokazuje ogroman potencijal obnovljive desalinizacije, jer zemlje rade na održivim rješenjima za prevazilaženje nestašice vode. Kako se razvijaju nove tehnologije poput skladištenja energije, umjetne inteligencije za optimizaciju procesa i grafenskih membrana, očekuje se da će se postići još bolja efikasnost. Dok se tehnologija desalinizacije nastavlja razvijati, Međunarodno udruženje za desalinizaciju procjenjuje da bi 20% novih kapaciteta desalinizacije trebalo dolaziti iz obnovljivih izvora do 2035. godine (IRENA, 2022). Uprkos nizu izazova, kao što su troškovi, povremenost i potreba za povećanjem implementacije obnovljivih izvora, integracija obnovljivih izvora se smatra jednim od najodrživijih pristupa održivom sakupljanju vode u novom vijeku.<ref>Elimelech, M., & Phillip, W. A. (2011). The future of seawater desalination: Energy, technology, and the environment. ''Science, 333''(6043), 712–717. https://doi.org/10.1126/science.1200488</ref> ==== Passarell ==== Passarell proces koristi smanjeni [[atmosferski pritisak]], umjesto toplote za pokretanje evaporativne desalinizacije. Čista vodena para generirana destilacijom se zatim komprimira i kondenzira pomoću naprednog kompresora. Proces kompresije poboljšava efikasnost destilacije stvaranjem smanjenog pritiska u komori za isparavanje. Kompresorska [[centrifuga]] centrifugira čistu vodenu paru nakon što se provuče kroz demister (uklanjajući zaostale nečistoće) uzrokujući njen pritisak na cijevi u komori za sakupljanje.<ref>[http://www.waterdesalination.com/theory.htm The "Passarell" Process]. Waterdesalination.com (November 16, 2004). Retrieved May 14, 2012.</ref> Kompresija pare povećava njenu temperaturu. Toplota se prenosi na ulaznu vodu koja ulazi u cijevi, isparavajući vodu u cijevima. [[Vodena para]] kondenzuje se na vanjskoj strani cijevi kao proizvodna voda. Kombinacijom nekoliko fizičkih procesa, Passarell omogućava recikliranje većine energije sistema kroz procese isparavanja, odmagljivanja, kompresije pare, kondenzacije i kretanja vode.<ref>[http://www.waterdesalination.com/theory.htm The "Passarell" Process]. Waterdesalination.com (November 16, 2004). Retrieved May 14, 2012.</ref> ==== Geotermalna energija ==== Geotermalna energija može pokrenuti desalinizaciju. Na većini lokacija, [[geotermalna desalinizacija]] je bolja od korištenja rijetkih podzemnih ili površinskih voda, kako sa ekološkog tako i sa ekonomskog aspekta. ==== Nanotehnologija ==== [[Nanocjevna membrana|Nanocjevne membrane]] veće propusnosti od [[membrana]] date generacije mogu dovesti do smanjenja površine postrojenja za desalinizaciju metodom rotora. Također je sugerisano da će upotreba takvih membrana dovesti do smanjenja energije potrebne za desalinizaciju.<ref name="LLNL">{{cite press release |title = Nanotube membranes offer possibility of cheaper desalination |publisher = Lawrence Livermore National Laboratory Public Affairs |date = May 18, 2006 |url = http://www.llnl.gov/pao/news/news_releases/2006/NR-06-05-06.html |access-date = September 7, 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20061001091253/http://www.llnl.gov/pao/news/news_releases/2006/NR-06-05-06.html |archive-date = October 1, 2006 }}</ref> Hermetičke, sulfonirane [[Nanotehnologija|nano]]-kompozitne membrane pokazale su se sposobnima za uklanjanje različitih zagađivača<!-- U prethodnoj izjavi se tvrdilo da se "gotovo svi zagađivači uklanjaju..." Ovo nije ispravna izjava. Izjava bi se trebala fokusirati na ono što je zapravo prikazano i dokazano. --> do nivoa dijelova na milijardu, <!-- Ova izjava je nejasna i nije korisna. Potrebno je spomenuti specifičan proces ili izjavu treba ukloniti. -->i imaju malu ili nikakvu osjetljivost na visoke nivoe koncentracije [[soli]].<ref>{{cite web|last=Cao|first=Liwei|url=https://patents.google.com/patent/US8222346/en?oq=Dais+Analytic+desalination |title=Patent US8222346 – Block copolymers and method for making same |access-date=July 9, 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=Wnek|first=Gary|url=https://patents.google.com/patent/US6383391/en?oq=Dais+Analytic+desalination |title=Patent US6383391 – Water-and ion-conducting membranes and uses thereof |access-date=July 9, 2013}}</ref><ref>{{cite news|last=Cao|first=Liwei|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/dais-analytic-corporation-announces-product-sale-to-asia-functional-waste-water-treatment-pilot-and-key-infrastructure-appointments-210236821.html |title= Dais Analytic Corporation Announces Product Sale to Asia, Functional Waste Water Treatment Pilot, and Key Infrastructure Appointments |agency=PR Newswire |date=June 5, 2013 |access-date=July 9, 2013}}</ref> ==== Biomimeza ==== [[Biomimetika]]: [[Biološka membrana|membrane]] su još jedan pristup.<ref>{{cite web |url= http://www.sandia.gov/water/desal/research-dev/membrane-tech.html |title=Sandia National Labs: Desalination and Water Purification: Research and Development |publisher=sandia.gov |year=2007 |access-date=July 9, 2013}}</ref> ==== Elektrohemijski ==== U 2008., Siemens Water Technologies je najavio tehnologiju koja primjenjuje električna polja za desalinizaciju jednog kubnog metra vode, koristeći pritom samo navodnih 1,5 kWh energije. Ako je tačno, ovaj proces bi potrošio polovinu energije u odnosu na druge procese.<ref>[http://news.asiaone.com/News/AsiaOne%2BNews/Singapore/Story/A1Story20080623-72473.html Team wins $4m grant for breakthrough technology in seawater desalination] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090414025925/http://news.asiaone.com/News/AsiaOne%2BNews/Singapore/Story/A1Story20080623-72473.html |date=April 14, 2009 }}, The Straits Times, June 23, 2008</ref> Od 2012. demonstracijsko postrojenje je radilo u [[Singapur]]u.<ref>{{cite web|url=http://www.mining.com/new-desalination-process-uses-50-less-energy-78254/|title=New desalination process uses 50% less energy {{!}} MINING.com|date=September 6, 2012|website=MINING.com|language=en-US|access-date=June 11, 2016}}</ref> Researchers at the University of Texas at Austin and the University of Marburg are developing more efficient methods of electrochemically mediated seawater desalination.<ref>{{cite web|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2013/06/130627125525.htm|title=Chemists Work to Desalinate the Ocean for Drinking Water, One Nanoliter at a Time|work=Science Daily|date=June 27, 2013|access-date=June 29, 2013}}</ref> ==== Elektrokinetički šokovi ==== Proces koji koristi elektrokinetičke udarne valove može se koristiti za postizanje desalinizacije bez membrane na sobnoj temperaturi i pritisku.<ref>{{cite journal |url=http://microfluidics.stanford.edu/Publications/ITP/Shkolnikov%202012%20Desalination%20and%20hydrogen,%20chlorine,%20and%20sodium%20hydroxide%20production%20via%20electrophoretic%20ion%20exchange%20and%20precipitation.pdf |title=Desalination and hydrogen, chlorine, and sodium hydroxide production via electrophoretic ion exchange and precipitation |volume=14 |issue=32 |pages=11534–45 |first1=Viktor |last1=Shkolnikov |journal=Physical Chemistry Chemical Physics |date=April 5, 2012 |access-date=July 9, 2013 |doi=10.1039/c2cp42121f |pmid=22806549 |last2=Bahga |first2=Supreet S. |last3=Santiago |first3=Juan G. |bibcode=2012PCCP...1411534S |archive-date=December 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211208155008/http://microfluidics.stanford.edu/Publications/ITP/Shkolnikov%202012%20Desalination%20and%20hydrogen,%20chlorine,%20and%20sodium%20hydroxide%20production%20via%20electrophoretic%20ion%20exchange%20and%20precipitation.pdf }}</ref> U ovom procesu, anioni i kationi u slanoj vodi se zamjenjuju karbonatnim anionima i kalcijevim kationima, respektivno, korištenjem elektrokinetičkih udarnih valova. Kalcijumovi i karbonatni ioni reaguju formirajući kalcijum karbonat, koji se taloži, ostavljajući slatku vodu. Teorijska [[Energetska efikasnost (fizika)|energetska efikasnost]] ove metode je u rangu sa [[elektrodijalizom]] i [[reverznom osmozom]]. ==== Ekstrakcija rastvaračem pri promjeni temperature ==== Ekstrakcija rastvaračem pri promjeni temperature (TSSE) koristi rastvarač umjesto membrane ili visokih temperatura. [[Ekstrakcija rastvaračem]] je uobičajena tehnika u [[hemijskom inženjerstvu]]. Može se aktivirati niskotemperaturnom toplotom (manje od 70°C), što možda ne zahtijeva aktivno zagrijavanje. U jednoj studiji, TSSE je uklonio do 98,4 % [[soli]] u slanoj vodi.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnet.com/news/scientists-discover-game-changing-way-to-remove-salt-from-water/|title=Scientists discover a game-changing way to remove salt from water|first=Claire|last=Reilly|website=CNET}}</ref> U slanu vodu se dodaje [[rastvarač]] čija se topljivost mijenja s temperaturom. Na sobnoj temperaturi rastvarač odvlači molekule vode od soli. Rastvarač opterećen vodom se zatim zagrijava, što uzrokuje da rastvarač oslobodi vodu bez soli.<ref>{{Cite web|url=https://singularityhub.com/2019/06/18/inching-towards-abundant-water-new-progress-in-desalination-tech/|title=Inching Towards Abundant Water: New Progress in Desalination Tech|last=Ramirez|first=Vanessa Bates|date=June 18, 2019|website=Singularity Hub|language=en-US|access-date=June 19, 2019}}</ref> Može desalinizirati izuzetno slanu salamuru do sedam puta slanije od okeana. Poređenja radi, trenutne metode mogu obraditi samo dvostruko slaniju salamuru. ==== Energija talasa ==== Mali priobalni sistem koristi energiju talasa za desalinizaciju 30–50 m³/dan. Sistem radi bez vanjskog napajanja i napravljen je od recikliranih plastičnih boca.<ref>{{Cite web |last=Blain |first=Loz |date=November 21, 2022 |title=Wave-powered buoys vastly reduce the ecological cost of desalination |url=https://newatlas.com/good-thinking/oneka-wave-power-desalination/ |access-date=November 25, 2022 |website=New Atlas |language=en-US}}</ref> == Upotreba širom svijeta == Trade Arabia tvrdi da [[Saudijska Arabija]] proizvodi 7,9 miliona kubnih metara desalinizirane vode dnevno, ili 22% ukupne svjetske proizvodnje, zaključno s krajem 2021. godine.<ref>{{Cite web |last=n.a. |date=May 31, 2022 |title=Saudi Arabia announces new water projects worth $667 million |url=https://smartwatermagazine.com/news/smart-water-magazine/saudi-arabia-announces-new-water-projects-worth-667-million |access-date=April 19, 2024 |website=Smart Water Magazine |language=en}}</ref> {{glavni|Desalinizacija po državama}} ==U prirodi== [[Datoteka:Saltcrystals on avicennia marina var resinifera leaves.JPG|thumb|upright=0.5| List mangrove s kristalima soli]] [[Isparavanje]] vode iznad okeana u [[kruženju vode u prirodi]] je prirodni proces desalinizacije. Formiranje [[morski led|morskog leda]] proizvodi led s malo soli, mnogo niže nego u morskoj vodi. Morske [[ptice]] destiliraju morsku vodu koristeći [[protivstrujna izmjena|protivstrujnu izmjenu]] u [[slana žlijezda|žlijezdi]] s [[čudesna mreža|čudesnom mrežom]]. [[Žlijezda]] [[Na+/K+-ATPaza|luči visoko koncentriranu slanu vodu]] koja se nalazi blizu nozdrva iznad kljuna. Ptica zatim "kihne" slanu vodu. Budući da [[slatka voda]] obično nije dostupna u njihovom okruženju, neke morske ptice, poput [[pelikani|[pelikana]], [[burnjak|burnjaka]], [[albatros]]a, [[galeb]]ova i [[čigre|čigri]], posjeduju ovu žlijezdu, koja im omogućava da piju slanu vodu iz svog okruženja dok su daleko od kopna.<ref>{{cite book|last1=Proctor|first1=Noble S.|last2=Lynch|first2=Patrick J.|title=Manual of Ornithology|url=https://archive.org/details/manualofornithol0000proc|isbn=978-0-300-07619-6|year=1993|publisher=Yale University Press}}</ref><ref>{{cite web|last=Ritchison|first=Gary|title=Avian osmoregulation|url=http://people.eku.edu/ritchisong/bird_excretion.htm|access-date=April 16, 2011|archive-date=September 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180913150428/http://people.eku.edu/ritchisong/bird_excretion.htm}} including images of the gland and its function</ref> [[Mangrove]] rastu u morskoj vodi; luče so tako što je zarobljavaju u dijelovima korijena, koje zatim jedu životinje (obično [[rakovi]]). Dodatna so uklanja se skladištenjem u lišću koje otpada. Neke vrste mangrova imaju žlijezde na lišću, koje funkcioniraju na sličan način kao žlijezda za desalinizaciju morskih ptica. Sol se izvlači na vanjski dio lista u obliku malih kristala, koji zatim otpadaju s lista. [[Vrbe]] i [[trska]] apsorbiraju sol i druge zagađivače, učinkovito desalinizirajući vodu. Ovo se koristi u vještačkim [[močvara]]ma, za pročišćavanje otpadnih voda.<ref>{{cite web|url=https://www2.humboldt.edu/arcatamarsh/enhancement4.html|title=Enhancement Marshes|website=Arcata's Wastewater Treatment Plant & The Arcata Marsh and Wildlife Sanctuary|access-date=April 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20110808022211/http://www.humboldt.edu/arcatamarsh/enhancement4.html|archive-date=August 8, 2011}}</ref> ==Društvo i kultura== Uprkos problemima povezanim s procesima desalinizacije, javna podrška njenom razvoju može biti vrlo visoka.<ref>{{cite journal |last1=Ibrahim |first1=Yazan |last2=Ismail |first2=Roqaya A. |last3=Ogungbenro |first3=Adetola |last4=Pankratz |first4=Tom |last5=Banat |first5=Fawzi |last6=Arafat |first6=Hassan A. |title=The sociopolitical factors impacting the adoption and proliferation of desalination: A critical review |journal=Desalination |date=January 15, 2021 |volume=498 |doi=10.1016/j.desal.2020.114798|bibcode=2021Desal.49814798I |s2cid=228881693 }}</ref><ref name="Heck">{{cite journal|last1=Heck|first1=N.|last2=Paytan|first2=A.|last3=Potts|first3=D.C.|last4=Haddad|first4=B.|date=2016|title=Predictors of local support for a seawater desalination plant in a small coastal community|journal=Environmental Science and Policy|volume=66|pages=101–111|doi=10.1016/j.envsci.2016.08.009|doi-access=free|bibcode=2016ESPol..66..101H }}</ref> One survey of a Southern California community saw 71.9% of all respondents being in support of desalination plant development in their community.<ref name="Heck" /> U mnogim slučajevima, velika nestašica slatke vode odgovara većoj javnoj podršci razvoju desalinizacije, dok područja s niskom nestašicom vode imaju tendenciju da imaju manju javnu podršku za njen razvoj.<ref name="Heck" /> ==Također pogledajte== {{div col|colwidth=18em}} * [[Metal-organski okvir]] * [[Generator atmosferske vode]] * [[Isparavanje rose]] * [[Fleksibilna barža]] * [[Vrhunac vode]] * [[Tehnologija pumpanja leda]] * [[SaltMod|Model desalinizacije tla]] * [[Salinitet tla]] * [[SahysMod|Model saliniteta tla i podzemnih voda]] {{div col end}} ==Reference== {{refspisak}} ==Vanjski linkovi== {{Commonscat|Desalination}} * [http://www.idadesal.org International Desalination and Reuse Association] * [http://www.edsoc.com/ European Desalination Society] * [http://www.dme-gmbh.de/desalination-technology/technology-basics/working-principles-in-desalination-systems/ Working principles in desalination systems] * [http://www.desware.net/ Encyclopedia of Desalination and Water Resources] {{Prirodni resursi}} {{Authority control}} [[Kategorija: Ekologija]] [[Kategorija: Filteri]] [[Kategorija: Slatka voda]] [[Kategorija: Vodosnabdijevanje]] [[Kategorija: Desalinizacija vode]] [[Kategorija: Prečišćavanje vode]] f1vd8vgi7qpg4wf2s1imctmb3kwca6c Turnir Merdeka 2001. 0 534006 3898697 3841207 2026-06-14T18:31:03Z Z1KA 87045 Z1KA premjestio je stranicu [[Merdeka turnir 2001.]] na [[Turnir Merdeka 2001.]] 3841207 wikitext text/x-wiki {{Infokutija međunarodno nogometno takmičenje | naziv_turnira = Merdeka turnir | godina = 2001. | slika = | veličina_slike = 200px | opis_slike = | država = Malezija | grad = [[Kuala Lumpur]] | datumi = 21–30. juni | br_ekipa = 8 | konfederacije = 2 | stadioni = 1 | gradovi = 1 | šampion_drugo = {{NOG|UZB}} | broj = 1 | drugi_drugo = {{NOG|BIH}} | treći_drugo = | četvrti_drugo = | utakmice = 15 | golovi = 37 | posjećenost = | najbolji_strijelac = {{ZD|BHR}} [[Hussain Ali Ahmed]] (3 gola) | najbolji_igrač = | prethodnasezona = [[Merdeka turnir 2000.|2000.]] | sljedećasezona = [[Merdeka turnir 2006.|2006.]] }} '''[[Merdeka turnir]] 2001.''' bio je 37. u nizu [[Malezija|malezijski]] nogometni turnir organizovan u spomen na [[Dan nezavisnosti Malezije|Dan nezavisnosti]] [[Dan nezavisnosti Malezije|Malezije]]. Održan je u [[Kuala Lumpur]]u od 21. do 30. juna 2001. Osvojila ga je [[Nogometna reprezentacija Uzbekistana]] pobjedom protiv [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] rezultatom 2:1 u [[produžeci]]ma. == Učesnici == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Reprezentacija !Konfederacija !FIFA rang<br>{{Malo|(20. juni 2001)}} |- | style="text-align:left;" |{{NOG|BHR}} |[[Azijska nogometna konfederacija|AFC]] |119. |- |style="text-align:left;"|{{NOG|BIH}} |[[UEFA]] |78. |- | style="text-align:left;" |{{NOG|IND}} | rowspan="3" |[[Azijska nogometna konfederacija|AFC]] |113. |- | style="text-align:left;" |{{NOG|MAS}} {{Malo|(domaćin)}} | rowspan="2" |110. |- | style="text-align:left;" |{{NOGU|23|MAS}} |- |style="text-align:left;"|{{NOG|SVK}} |[[UEFA]] |30. |- |style="text-align:left;"|{{NOGU|23|THA}} | rowspan="2" |[[Azijska nogometna konfederacija|AFC]] |60. |- |style="text-align:left;"|{{NOG|UZB}} |64. |} == Stadioni == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="4" |[[Malezija]]{{Lokacijska karta+|Malezija|float=none|height=280|width=280|caption=|places= {{Lokacijska karta~|Malezija|lat=3.14778|long=101.69528|label=[[Kuala Lumpur|<span style="color:Red; font-size:87%;">Kuala Lumpur</span>]]|mark=Red pog.svg|position=right}} }} ![[Kuala Lumpur]] |- |[[Stadion Merdeka]] |- |Kapacitet: '''25.000''' |- |[[Datoteka:Stadium Merdeka Complete.jpg|200x200piksel]] |} ==Rezultati== ===Grupna faza=== ==== Grupa A ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !{{Tooltip|Poz.|Pozicija}} ! width="165" |Reprezentacija ! width="20" |{{Tooltip|OU|Odigrano utakmica}} ! width="20" |{{Tooltip|P|Pobjede}} ! width="20" |{{Tooltip|N|Neriješeno}} ! width="20" |{{Tooltip|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Tooltip|DG|Dati golovi}} ! width="20" |{{Tooltip|PG|Primljeni golovi}} ! width="20" |{{Tooltip|GR|Gol-razlika}} ! width="20" |{{Tooltip|Bod.|Bodovi}} !Kvalifikacija |- style="background: #ccffcc;" |'''1.''' | style="text-align:left;" |{{NOG|BIH}}||3||2||1||0||4||2||+2 |7 | rowspan="2" |Prolazi u [[Merdeka turnir 2001.#Nokaut faza|nokaut fazu]] |- style="background: #ccffcc;" |'''2.''' | style="text-align:left;" |{{NOG|BHR}}||3||2||0||1||6||3||+3 |6 |- bgcolor="" |3. | style="text-align:left;" |{{NOG|SVK}}||3||1||0||2||2||3||–1 |3 | rowspan="2" | |- bgcolor="" |4. | style="text-align:left;" |{{NOG|MAS}}||3||0||1||2||4||8||–4 |1 |} {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 21. juni | vrijeme = 18:30 | tim1 = {{NOG-D|SVK}} | rezultat = 0–1 | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = | golovi1 = | golovi2 = [[Milan Jambor]] {{gol|63|o.g.}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 21. juni | vrijeme = 20:30 | tim1 = {{NOG-D|MAS}} | rezultat = 2–4 | tim2 = {{NOG|BHR}} | izvještaj = | golovi1 = [[Abdul Ghani Malik (footballer)|Abdul Ghani Malik]] {{gol|25}}<br>[[Gilbert Cassidy Gawing]] {{gol|52}} | golovi2 = [[Talal Yusuf]] {{gol|3}}<br>[[Hussain Ali Ahmed]] {{gol|70||85||90}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 23. juni | vrijeme = 18:30 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–0 | tim2 = {{NOG|BHR}} | izvještaj = | golovi1 = [[Almin Kulenović]] {{gol|3}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 23. juni | vrijeme = 20:30 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 0–2 | tim2 = {{NOG|SVK}} | izvještaj = | golovi1 = | golovi2 = [[Mario Breska]] {{gol|13||41}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 25. juni | vrijeme = 18:30 | tim1 = {{NOG-D|BHR}} | rezultat = 2–0 | tim2 = {{NOG|SVK}} | izvještaj = | golovi1 = | golovi2 = [[Rashed Jamal]] {{gol|35||66}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 25. juni | vrijeme = 20:30 | tim1 = {{NOG-D|MAS}} | rezultat = 2–2 | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = | golovi1 = [[Rusdi Suparman]] {{gol|70}}<br>[[Ahmad Shahrul Azhar]] {{gol|83}} | golovi2 = [[Mohd Imran Ahmad]] {{gol|48|o.g.}} <br>[[Enes Mešanović]] {{gol|74}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ==== Grupa B ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !{{Tooltip|Poz.|Pozicija}} ! width="165" |Reprezentacija !width="20"|{{Tooltip|OU|Odigrano utakmica}} !width="20"|{{Tooltip|P|Pobjede}} !width="20"|{{Tooltip|N|Neriješeno}} !width="20"|{{Tooltip|I|Izgubljeno}} !width="20"|{{Tooltip|DG|Dati golovi}} !width="20"|{{Tooltip|PG|Primljeni golovi}} !width="20"|{{Tooltip|GR|Gol-razlika}} ! width="20" |{{Tooltip|Bod.|Bodovi}} !Kvalifikacija |- style="background: #ccffcc;" |'''1.''' | style="text-align:left;" |{{NOG|UZB}}||3||3||0||0||5||1||+4 |9 | rowspan="2" |Prolazi u [[Merdeka turnir 2001.#Nokaut faza|nokaut fazu]] |- style="background: #ccffcc;" |'''2.''' | style="text-align:left;" |{{NOGU|23|MAS}}||3||2||0||1||4||4||0 |6 |- bgcolor= |3. | style="text-align:left;" |{{NOGU|23|THA}}||3||1||0||2||3||3||0 |3 | rowspan="2" | |- bgcolor= |4. | style="text-align:left;" |{{NOG|IND}}||3||0||0||3||2||6||–4 |0 |} {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 22. juni | vrijeme = 18:30 | tim1 = {{NOGU-D|23|THA}} | rezultat = 0–1 | tim2 = {{NOG|UZB}} | izvještaj = | golovi1 = | golovi2 = [[Bakhtiyor Hamidullaev]] {{gol|69}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 22. juni | vrijeme = 20:30 | tim1 = {{NOGU-D|23|MAS}} | rezultat = 2–1 | tim2 = {{NOG|IND}} | izvještaj = | golovi1 = [[Indra Putra Mahayuddin]] {{gol|46}}<br>[[Mohd Nizaruddin Yusof]] {{gol|74}} | golovi2 = [[Jules Alberto]] {{gol|85}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 24. juni | vrijeme = 18:30 | tim1 = {{NOGU-D|23|MAS}} | rezultat = 0–2 | tim2 = {{NOG|IND}} | izvještaj = | golovi1 = | golovi2 = [[Andrey Vlasichev]] {{gol|62}}<br>[[Bakhodir Seytkamalov]] {{gol|71}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 24. juni | vrijeme = 20:30 | tim1 = {{NOG-D|IND}} | rezultat = 0–2 | tim2 = {{NOGU|23|THA}} | izvještaj = | golovi1 = | golovi2 = [[Manit Noyvach]] {{gol|17}} <br> [[Nirut Surasiang]] {{gol|71}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 26. juni | vrijeme = 18:30 | tim1 = {{NOG-D|UZB}} | rezultat = 2–1 | tim2 = {{NOG|IND}} | izvještaj = | golovi1 = [[Bakhtiyor Hamidullaev]] {{gol|19}}<br>[[Anvar Berdiev]] {{gol|32}} | golovi2 = [[I.M. Vijayan]] {{gol|45}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 26. juni | vrijeme = 20:30 | tim1 = {{NOGU-D|23|MAS}} | rezultat = 2–1 | tim2 = {{NOGU|23|THA}} | izvještaj = | golovi1 = [[S. Jayaprakash]] {{gol|32}}<br>[[Rajan Koran|K. Rajan]] {{gol|84}} | golovi2 = [[Wuttiya Yong-ant]] {{gol|75}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} === Nokaut faza === {{Polufinale | RD1-team1 = {{NOG|BIH}} | RD1-score1 = 2 | RD1-team2 = {{NOGU|23|MAS}} | RD1-score2 = 0 | RD1-team3 = {{NOG|UZB}} | RD1-score3 = 2 | RD1-team4 = {{NOG|BHR}} | RD1-score4 = 0 | RD2-team1 = {{NOG|BIH}} | RD2-score1 = 1 | RD2-team2 = {{NOG|UZB}} | RD2-score2 = 2 }} ==== Polufinale ==== {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 28. juni | vrijeme = 18:30 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 2–0 | tim2 = {{NOGU|23|MAS}} | izvještaj = | golovi1 = [[Jasmin Hurić]] {{gol|12}}<br>[[Almin Kulenović]] {{gol|19}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 28. juni | vrijeme = 20:30 | tim1 = {{NOG-D|UZB}} | rezultat = 2–0 | tim2 = {{NOG|23|BHR}} | izvještaj = | golovi1 = [[Bakhodir Seytkamalov]] {{gol|89||90}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ==== Finale ==== {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 30. juni | vrijeme = 20:30 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–2 | tim2 = {{NOG|UZB}} | izvještaj = | golovi1 = [[Velimir Brašnić]] {{gol|90}} | golovi2 = [[Leonid Koshelev]] {{gol|83}}<br>[[Bakhtiyor Hamidullaev]] {{gol|119}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = | aet = y }} == Statistika == === Strijelci === ;3 gola * {{ZD|BHR}} [[Hussain Ali Ahmed]] ;2 gola * {{ZD|SVK}} [[Mario Breska]] * {{ZD|BHR}} [[Rashed Jamal]] * {{ZD|UZB}} [[Bakhtiyor Hamidullaev]] ;1 gol {{Div col|colwidth=30em}} * {{ZD|MAS}} [[Abdul Ghani Malik]] * {{ZD|MAS}} [[Gilbert Cassidy Gawing]] * {{ZD|BHR}} [[Talal Yusuf]] * {{ZD|BIH}} [[Almin Kulenović]] * {{ZD|MAS}} [[Rusdi Suparman]] * {{ZD|MAS}} [[Ahmad Shahrul Azhar]] * {{ZD|BIH}} [[Enes Mešanović]] * {{ZD|MAS}} [[Indra Putra Mahayuddin]] * {{ZD|MAS}} [[Mohd Nizaruddin Yusof]] * {{ZD|IND}} [[Jules Alberto]] * {{ZD|UZB}} [[Andrey Vlasichev]] * {{ZD|UZB}} [[Bakhodir Seytkamalov]] * {{ZD|THA}} [[Manit Noyvach]] * {{ZD|THA}} [[Nirut Surasiang]] * {{ZD|UZB}} [[Anvar Berdiev]] * {{ZD|IND}} [[I.M. Vijayan]] * {{ZD|MAS}} [[S. Jayaprakash]] * {{ZD|MAS}} [[K. Rajan]] * {{ZD|THA}} [[Wuttiya Yong-ant]] {{Div col end}} == Također pogledajte == * [[Merdeka turnir]] * [[Merdeka turnir 2000.]] * [[Merdeka turnir 2006.]] == Reference == {{Refspisak}} {{Merdeka turnir}} [[Kategorija:2001. u nogometu]] [[Kategorija:2001. u Maleziji]] [[Kategorija:Merdeka turnir|2001]] [[Kategorija:Sportska takmičenja u Maleziji]] oxy3agez1rztd2bef6i5qqqbdw01xpo 3898701 3898697 2026-06-14T18:31:22Z Z1KA 87045 3898701 wikitext text/x-wiki {{Infokutija međunarodno nogometno takmičenje | naziv_turnira = Turnir Merdeka | godina = 2001. | slika = | veličina_slike = 200px | opis_slike = | država = Malezija | grad = [[Kuala Lumpur]] | datumi = 21–30. juni | br_ekipa = 8 | konfederacije = 2 | stadioni = 1 | gradovi = 1 | šampion_drugo = {{NOG|UZB}} | broj = 1 | drugi_drugo = {{NOG|BIH}} | treći_drugo = | četvrti_drugo = | utakmice = 15 | golovi = 37 | posjećenost = | najbolji_strijelac = {{ZD|BHR}} [[Hussain Ali Ahmed]] (3 gola) | najbolji_igrač = | prethodnasezona = [[Turnir Merdeka 2000.|2000.]] | sljedećasezona = [[Turnir Merdeka 2006.|2006.]] }} '''[[Turnir Merdeka]] 2001.''' bio je 37. u nizu [[Malezija|malezijski]] nogometni turnir organizovan u spomen na [[Dan nezavisnosti Malezije|Dan nezavisnosti]] [[Dan nezavisnosti Malezije|Malezije]]. Održan je u [[Kuala Lumpur]]u od 21. do 30. juna 2001. Osvojila ga je [[Nogometna reprezentacija Uzbekistana]] pobjedom protiv [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] rezultatom 2:1 u [[produžeci]]ma. == Učesnici == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Reprezentacija !Konfederacija !FIFA rang<br>{{Malo|(20. juni 2001)}} |- | style="text-align:left;" |{{NOG|BHR}} |[[Azijska nogometna konfederacija|AFC]] |119. |- |style="text-align:left;"|{{NOG|BIH}} |[[UEFA]] |78. |- | style="text-align:left;" |{{NOG|IND}} | rowspan="3" |[[Azijska nogometna konfederacija|AFC]] |113. |- | style="text-align:left;" |{{NOG|MAS}} {{Malo|(domaćin)}} | rowspan="2" |110. |- | style="text-align:left;" |{{NOGU|23|MAS}} |- |style="text-align:left;"|{{NOG|SVK}} |[[UEFA]] |30. |- |style="text-align:left;"|{{NOGU|23|THA}} | rowspan="2" |[[Azijska nogometna konfederacija|AFC]] |60. |- |style="text-align:left;"|{{NOG|UZB}} |64. |} == Stadioni == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="4" |[[Malezija]]{{Lokacijska karta+|Malezija|float=none|height=280|width=280|caption=|places= {{Lokacijska karta~|Malezija|lat=3.14778|long=101.69528|label=[[Kuala Lumpur|<span style="color:Red; font-size:87%;">Kuala Lumpur</span>]]|mark=Red pog.svg|position=right}} }} ![[Kuala Lumpur]] |- |[[Stadion Merdeka]] |- |Kapacitet: '''25.000''' |- |[[Datoteka:Stadium Merdeka Complete.jpg|200x200piksel]] |} ==Rezultati== ===Grupna faza=== ==== Grupa A ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !{{Tooltip|Poz.|Pozicija}} ! width="165" |Reprezentacija ! width="20" |{{Tooltip|OU|Odigrano utakmica}} ! width="20" |{{Tooltip|P|Pobjede}} ! width="20" |{{Tooltip|N|Neriješeno}} ! width="20" |{{Tooltip|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Tooltip|DG|Dati golovi}} ! width="20" |{{Tooltip|PG|Primljeni golovi}} ! width="20" |{{Tooltip|GR|Gol-razlika}} ! width="20" |{{Tooltip|Bod.|Bodovi}} !Kvalifikacija |- style="background: #ccffcc;" |'''1.''' | style="text-align:left;" |{{NOG|BIH}}||3||2||1||0||4||2||+2 |7 | rowspan="2" |Prolazi u [[Turnir Merdeka 2001.#Nokaut faza|nokaut fazu]] |- style="background: #ccffcc;" |'''2.''' | style="text-align:left;" |{{NOG|BHR}}||3||2||0||1||6||3||+3 |6 |- bgcolor="" |3. | style="text-align:left;" |{{NOG|SVK}}||3||1||0||2||2||3||–1 |3 | rowspan="2" | |- bgcolor="" |4. | style="text-align:left;" |{{NOG|MAS}}||3||0||1||2||4||8||–4 |1 |} {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 21. juni | vrijeme = 18:30 | tim1 = {{NOG-D|SVK}} | rezultat = 0–1 | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = | golovi1 = | golovi2 = [[Milan Jambor]] {{gol|63|o.g.}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 21. juni | vrijeme = 20:30 | tim1 = {{NOG-D|MAS}} | rezultat = 2–4 | tim2 = {{NOG|BHR}} | izvještaj = | golovi1 = [[Abdul Ghani Malik (footballer)|Abdul Ghani Malik]] {{gol|25}}<br>[[Gilbert Cassidy Gawing]] {{gol|52}} | golovi2 = [[Talal Yusuf]] {{gol|3}}<br>[[Hussain Ali Ahmed]] {{gol|70||85||90}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 23. juni | vrijeme = 18:30 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–0 | tim2 = {{NOG|BHR}} | izvještaj = | golovi1 = [[Almin Kulenović]] {{gol|3}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 23. juni | vrijeme = 20:30 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 0–2 | tim2 = {{NOG|SVK}} | izvještaj = | golovi1 = | golovi2 = [[Mario Breska]] {{gol|13||41}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 25. juni | vrijeme = 18:30 | tim1 = {{NOG-D|BHR}} | rezultat = 2–0 | tim2 = {{NOG|SVK}} | izvještaj = | golovi1 = | golovi2 = [[Rashed Jamal]] {{gol|35||66}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 25. juni | vrijeme = 20:30 | tim1 = {{NOG-D|MAS}} | rezultat = 2–2 | tim2 = {{NOG|BIH}} | izvještaj = | golovi1 = [[Rusdi Suparman]] {{gol|70}}<br>[[Ahmad Shahrul Azhar]] {{gol|83}} | golovi2 = [[Mohd Imran Ahmad]] {{gol|48|o.g.}} <br>[[Enes Mešanović]] {{gol|74}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ==== Grupa B ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !{{Tooltip|Poz.|Pozicija}} ! width="165" |Reprezentacija !width="20"|{{Tooltip|OU|Odigrano utakmica}} !width="20"|{{Tooltip|P|Pobjede}} !width="20"|{{Tooltip|N|Neriješeno}} !width="20"|{{Tooltip|I|Izgubljeno}} !width="20"|{{Tooltip|DG|Dati golovi}} !width="20"|{{Tooltip|PG|Primljeni golovi}} !width="20"|{{Tooltip|GR|Gol-razlika}} ! width="20" |{{Tooltip|Bod.|Bodovi}} !Kvalifikacija |- style="background: #ccffcc;" |'''1.''' | style="text-align:left;" |{{NOG|UZB}}||3||3||0||0||5||1||+4 |9 | rowspan="2" |Prolazi u [[Turnir Merdeka 2001.#Nokaut faza|nokaut fazu]] |- style="background: #ccffcc;" |'''2.''' | style="text-align:left;" |{{NOGU|23|MAS}}||3||2||0||1||4||4||0 |6 |- bgcolor= |3. | style="text-align:left;" |{{NOGU|23|THA}}||3||1||0||2||3||3||0 |3 | rowspan="2" | |- bgcolor= |4. | style="text-align:left;" |{{NOG|IND}}||3||0||0||3||2||6||–4 |0 |} {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 22. juni | vrijeme = 18:30 | tim1 = {{NOGU-D|23|THA}} | rezultat = 0–1 | tim2 = {{NOG|UZB}} | izvještaj = | golovi1 = | golovi2 = [[Bakhtiyor Hamidullaev]] {{gol|69}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 22. juni | vrijeme = 20:30 | tim1 = {{NOGU-D|23|MAS}} | rezultat = 2–1 | tim2 = {{NOG|IND}} | izvještaj = | golovi1 = [[Indra Putra Mahayuddin]] {{gol|46}}<br>[[Mohd Nizaruddin Yusof]] {{gol|74}} | golovi2 = [[Jules Alberto]] {{gol|85}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 24. juni | vrijeme = 18:30 | tim1 = {{NOGU-D|23|MAS}} | rezultat = 0–2 | tim2 = {{NOG|IND}} | izvještaj = | golovi1 = | golovi2 = [[Andrey Vlasichev]] {{gol|62}}<br>[[Bakhodir Seytkamalov]] {{gol|71}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 24. juni | vrijeme = 20:30 | tim1 = {{NOG-D|IND}} | rezultat = 0–2 | tim2 = {{NOGU|23|THA}} | izvještaj = | golovi1 = | golovi2 = [[Manit Noyvach]] {{gol|17}} <br> [[Nirut Surasiang]] {{gol|71}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 26. juni | vrijeme = 18:30 | tim1 = {{NOG-D|UZB}} | rezultat = 2–1 | tim2 = {{NOG|IND}} | izvještaj = | golovi1 = [[Bakhtiyor Hamidullaev]] {{gol|19}}<br>[[Anvar Berdiev]] {{gol|32}} | golovi2 = [[I.M. Vijayan]] {{gol|45}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 26. juni | vrijeme = 20:30 | tim1 = {{NOGU-D|23|MAS}} | rezultat = 2–1 | tim2 = {{NOGU|23|THA}} | izvještaj = | golovi1 = [[S. Jayaprakash]] {{gol|32}}<br>[[Rajan Koran|K. Rajan]] {{gol|84}} | golovi2 = [[Wuttiya Yong-ant]] {{gol|75}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} === Nokaut faza === {{Polufinale | RD1-team1 = {{NOG|BIH}} | RD1-score1 = 2 | RD1-team2 = {{NOGU|23|MAS}} | RD1-score2 = 0 | RD1-team3 = {{NOG|UZB}} | RD1-score3 = 2 | RD1-team4 = {{NOG|BHR}} | RD1-score4 = 0 | RD2-team1 = {{NOG|BIH}} | RD2-score1 = 1 | RD2-team2 = {{NOG|UZB}} | RD2-score2 = 2 }} ==== Polufinale ==== {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 28. juni | vrijeme = 18:30 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 2–0 | tim2 = {{NOGU|23|MAS}} | izvještaj = | golovi1 = [[Jasmin Hurić]] {{gol|12}}<br>[[Almin Kulenović]] {{gol|19}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ---- {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 28. juni | vrijeme = 20:30 | tim1 = {{NOG-D|UZB}} | rezultat = 2–0 | tim2 = {{NOG|23|BHR}} | izvještaj = | golovi1 = [[Bakhodir Seytkamalov]] {{gol|89||90}} | golovi2 = | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = }} ==== Finale ==== {{Sklopiva nogometna kutija | datum = 30. juni | vrijeme = 20:30 | tim1 = {{NOG-D|BIH}} | rezultat = 1–2 | tim2 = {{NOG|UZB}} | izvještaj = | golovi1 = [[Velimir Brašnić]] {{gol|90}} | golovi2 = [[Leonid Koshelev]] {{gol|83}}<br>[[Bakhtiyor Hamidullaev]] {{gol|119}} | stadion = [[Stadion Merdeka]] | lokacija = [[Kuala Lumpur]] | gledalaca = | sudac = | aet = y }} == Statistika == === Strijelci === ;3 gola * {{ZD|BHR}} [[Hussain Ali Ahmed]] ;2 gola * {{ZD|SVK}} [[Mario Breska]] * {{ZD|BHR}} [[Rashed Jamal]] * {{ZD|UZB}} [[Bakhtiyor Hamidullaev]] ;1 gol {{Div col|colwidth=30em}} * {{ZD|MAS}} [[Abdul Ghani Malik]] * {{ZD|MAS}} [[Gilbert Cassidy Gawing]] * {{ZD|BHR}} [[Talal Yusuf]] * {{ZD|BIH}} [[Almin Kulenović]] * {{ZD|MAS}} [[Rusdi Suparman]] * {{ZD|MAS}} [[Ahmad Shahrul Azhar]] * {{ZD|BIH}} [[Enes Mešanović]] * {{ZD|MAS}} [[Indra Putra Mahayuddin]] * {{ZD|MAS}} [[Mohd Nizaruddin Yusof]] * {{ZD|IND}} [[Jules Alberto]] * {{ZD|UZB}} [[Andrey Vlasichev]] * {{ZD|UZB}} [[Bakhodir Seytkamalov]] * {{ZD|THA}} [[Manit Noyvach]] * {{ZD|THA}} [[Nirut Surasiang]] * {{ZD|UZB}} [[Anvar Berdiev]] * {{ZD|IND}} [[I.M. Vijayan]] * {{ZD|MAS}} [[S. Jayaprakash]] * {{ZD|MAS}} [[K. Rajan]] * {{ZD|THA}} [[Wuttiya Yong-ant]] {{Div col end}} == Također pogledajte == * [[Turnir Merdeka]] * [[Turnir Merdeka 2000.]] * [[Turnir Merdeka 2006.]] == Reference == {{Refspisak}} {{Turnir Merdeka}} [[Kategorija:2001. u nogometu]] [[Kategorija:2001. u Maleziji]] [[Kategorija:Merdeka turnir|2001]] [[Kategorija:Sportska takmičenja u Maleziji]] r5jdju2b3qk3cqzmqgrefcd9q3rj721 Razgovor:Turnir Merdeka 2001. 1 534009 3898699 3841219 2026-06-14T18:31:04Z Z1KA 87045 Z1KA premjestio je stranicu [[Razgovor:Merdeka turnir 2001.]] na [[Razgovor:Turnir Merdeka 2001.]] 3841219 wikitext text/x-wiki {{Stranica za razgovor}} {{CEE proljeće 2026.|korisnik=Z1KA|tema=sport|država=Bosna i Hercegovina|država2=Slovačka|država3=Međunarodne teme}} bagojt0kkmcep89ohis4pumvz42tht7 Turnir Merdeka 0 534231 3898702 3894685 2026-06-14T18:31:53Z Z1KA 87045 3898702 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometno takmičenje | naziv = Turnir Merdeka | izvorni_naziv = Pestabola Merdeka | slika = Pestabola Merdeka.png | veličina_slike = 200px | opis_slike = Logo turnira. | organizuje = [[Nogometni savez Malezije]] | osnovano = {{Početni datum i godine|1957}} | ukinuto = | regija = {{ZID|Malezija}} ([[Azijska nogometna konfederacija|AFC]]) | broj_ekipa = 4 {{Malo|([[Turnir Merdeka 2024.|2024]])}} | kvalifikator_za = | povezana_takmičenja = | domaći_kupovi = | međunarodni_kupovi = | trenutni_šampion = {{NOG|MAS}} | broj_titule = 13 | najuspješniji_klub = | najuspješnija_ekipa = {{NOG|MAS}} | broj_titula = 13 | emiteri = | uzrečica = | veb-sajt = | trenutno = [[Turnir Merdeka 2024.|2024.]] }} '''Turnir Merdeka''' ({{Jez-ms|Pestabola Merdeka}}) jest [[nogomet]]ni turnir koji u [[Malezija|Maleziji]] organizuje [[Nogometni savez Malezije]] u spomen na [[Dan nezavisnosti Malezije|Dan nezavisnosti]]. Turnir je osnovan 1957, a posljednji put je u punom obliku [[Turnir Merdeka 2024.|održan 2024]]. Uglavnom se igra na [[Stadion Merdeka|stadionu Merdeka]] u [[Kuala Lumpur]]u.<ref>{{cite web|url=https://www.nst.com.my/news/2015/09/98540/stadium-merdeka-soul-nation|title=Stadium Merdeka soul of the nation|publisher=[[New Straits Times]]|accessdate=30. 8. 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207065327/https://www.nst.com.my/amp/news/2015/09/98540/stadium-merdeka-soul-nation|archivedate=7. 12. 2021|url-status=dead}}</ref> "''Merdeka''" je malajska riječ (posuđena iz sanskrta) za nezavisnost ili slobodu. Od 2024. turnir je održan 43 puta, iako sa smanjenom učestalošću u posljednjim decenijama. Prva reprezentacija koja je osvojila takmičenje bila je [[Nogometna reprezentacija Hong Konga|Hong Kong XI]], koja je bila sastavljena od igrača iz [[Prva liga Hong Konga u nogometu|Prve lige Hong Konga]]. [[Malezija]] je najuspješnija ekipa na turniru sa 13 titula, a slijedi [[Južna Koreja]] sa 11 titule. Posljednji osvajač turnira je [[Nogometna reprezentacija Malezije|Malezija]]. Merdeka je najstariji pozivni nogomenti turnir u [[Azija|Aziji]], a utakmice na turniru se od strane [[FIFA]]-e smatraju međunarodnim "A" prijateljskim utakmicama. == Historija == [[Datoteka:1958 Merdeka Cup Winner, Malaya.jpg|thumb|left|Osvajači drugog izdanja Merdeka turnira 1958, [[nogometna reprezentacija Malajske Federacije]], pet godina prije spajanja i formiranja [[Malezija|Malezije]]. Na slici se nalaze: [[Tunku Abdul Rahman]] (sredina), prvi [[Premijer Malezije|premijer Malajske Federacije]], te tadašnji predsjednik [[Nogometni savez Malezije|Nogometnog saveza Malajske Federacije]] i [[Azijska nogometna konfederacija|AFC]]-a.<ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/60th-anniversary-asias-history-makers-60th-anniversary-news/asian-icons-tunku-abdul-rahman-putra-al|title=ASIAN ICONS: TUNKU ABDUL RAHMAN PUTRA AL HAJ|publisher=[[Asian Football Confederation|AFC]] at [[Wayback Machine]]|date=5. 8. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160923085438/https://www.the-afc.com/60th-anniversary-asias-history-makers-60th-anniversary-news/asian-icons-tunku-abdul-rahman-putra-al|accessdate=13. 1. 2018|archive-date=23. 9. 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://olympic.org.my/museum/hof/ind/tarn.htm|title= OCM Sports Museum & Hall of Fame: Tunku Abdul Rahman|publisher=[[Olympic Council of Malaysia|OCM]] at [[Wayback Machine]]|date=12. 4. 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412094508/https://olympic.org.my/museum/hof/ind/tarn.htm|accessdate=15. 1. 2019|archive-date=12. 4. 2010}}</ref> ]] Turnir Merdeka je najstariji azijski nogometni turnir koji poziva nogometne reprezentacije da se takmiče još od 1957.<ref>{{cite web|url=http://www.nst.com.my/sports/soccer/glory-beckons-malaysia-1.350803|title=Glory beckons Malaysia|author=Ajitpal Singh|publisher=[[New Straits Times]]|date=7. 9. 2013|access-date=28. 2. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20130908002123/https://www.nst.com.my/sports/soccer/glory-beckons-malaysia-1.350803|archive-date=8. 9. 2013|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.malaysia.or.kr/asapro/board/show.htm?bn=board07&categoryValue=0&jk=81&stSLT=count&thisPage=86&startTextId=850&buffer=3801&searchTemp=&srchValue=&fmlid=2990&pkid=2943|title="Hari Merdeka" Observed in Seoul|author=Ted Gim|work=The Seoul Times|publisher=malaysia.or.kr|date=2. 9. 2008|access-date=28. 2. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220205107/http://www.malaysia.or.kr/asapro/board/show.htm?bn=board07&categoryValue=0&jk=81&stSLT=count&thisPage=86&startTextId=850&buffer=3801&searchTemp=&srchValue=&fmlid=2990&pkid=2943|archive-date=20. 12. 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=https://menafn.com/1105063006/Merdeka-Cup-To-Restart-Again-India-May-Feature-Feels-AIFF-Chief|title=Merdeka Cup To 'Restart' Again! India May Feature, Feels AIFF Chief|publisher=MENAFN|date=22. 10. 2022|access-date=22. 10. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221022123214/https://menafn.com/1105063006/Merdeka-Cup-To-Restart-Again-India-May-Feature-Feels-AIFF-Chief|archive-date=22. 10. 2022|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite book|title=Asiaweek|url=https://books.google.com/books?id=WytBAQAAIAAJ|year=1990|publisher=Asiaweek Limited}}</ref> Turnir se nekada nazivao i "Mini Azijski kup" između 1960-ih i 1980-ih, a osnovao ga je bivši predsjednik AFC-a, [[Tunku Abdul Rahman]].<ref>{{cite web|url=https://bebasnews.my/2021/04/22/piala-fam-pestabola-merdeka-bakal-kembali/|title=Piala FAM, Pestabola Merdeka bakal kembali|trans-title=FAM Cup, Pestabola Merdeka will return|language=Malay|publisher=Bebas News|accessdate=2. 3. 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220228114206/https://bebasnews.my/2021/04/22/piala-fam-pestabola-merdeka-bakal-kembali/|archivedate=28. 2. 2022|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://theshillongtimes.com/2023/10/13/india-eye-glory-in-mini-asia-cup/|title=India eye glory in 'mini Asia Cup'|publisher=[[The Shillong Times]]|accessdate=13. 10. 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231120163459/https://theshillongtimes.com/2023/10/13/india-eye-glory-in-mini-asia-cup/|archivedate=20. 11. 2023|url-status=dead}}</ref> U to vrijeme, predsjednik [[FIFA]]-e, [[Sir Stanley Rous]], bio je jednako iznenađen što je novozavisna azijska zemlja mogla uspješno organizirati nogometni turnir gdje je sve troškove gostujućih timova u potpunosti snosio domaćin.<ref>{{cite web|url=https://legasilagenda.com/2023/08/15/pestabola-merdeka-warisan-tunku-abdul-rahman/|title=Pestabola Merdeka: The legacy of Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj's Wisdom and Courage|publisher=Legasi Lagenda|accessdate=15. 8. 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231124124009/https://legasilagenda.com/2023/08/15/pestabola-merdeka-warisan-tunku-abdul-rahman/|archivedate=24. 11. 2023|url-status=dead}}</ref> Turnir Merdeka se pokazao kao ogroman uspjeh, inspirirajući slične turnire poput [[Turnira godišnjice Jakarte]] u [[Indonezija|Indoneziji]], [[Kraljevski kup (Tajland)|Kraljevskog kupa]] u [[Tajland]]<nowiki/>u i [[Kup Koreje|Predsjedničkog kupa]] u [[Južna Koreja|Južnoj Koreji]].<ref>{{cite web|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/sunday-vibes/2019/01/450291/hope-floats-stalled-merdeka-tournament|title=Hope Floats For Stalled Merdeka Tournament|publisher=New Straits Times|accessdate=2. 3. 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220302085624/https://www.nst.com.my/lifestyle/sunday-vibes/2019/01/450291/hope-floats-stalled-merdeka-tournament|archivedate=2. 3. 2022|url-status=dead}}</ref> Iako se turnir održavao godišnje od 1957. do 1988, održan je samo 11 puta od 1989. do 2024. Od kasnih 1950-ih do ranih 1980-ih, bio je to prestižan turnir među azijskim nacijama jer su učesnici slali svoje najbolje igrače.<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/08/31/halcyon-days-of-malaysian-football/|title=Halcyon days of Malaysian football|author=Eric Samuel|work=[[The Star (Malezija)|The Star]]|date=31. 8. 2017|access-date=28. 2. 2018|archive-date=10. 6. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210610102356/https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/08/31/halcyon-days-of-malaysian-football/ |url-status=live }}</ref> Nakon 1980-ih, interes za kup je opao i od strane ljubitelja nogometa i od strane nogometnih timova, jer su se mnoge azijske nacije više fokusirale na kvalifikacijske faze za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu]] i [[AFC Azijski kup|AFC Azijskom kupu]].<ref>{{cite web|url=https://www.semuanyabola.com/pestabola-merdeka-akan-dianjurkan-mengikut-kalendar-fifa/|title=Pestabola Merdeka Akan Dianjurkan Mengikut Kalendar FIFA|trans-title=Pestabola Merdeka Will Be Organized According to the FIFA Calendar|author=Sulaiman Ismail|work=Semuanya Bola|language=ms|date=25. 12. 2018|access-date=25. 12. 2018|archive-date=27. 7. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210727121207/https://www.semuanyabola.com/pestabola-merdeka-akan-dianjurkan-mengikut-kalendar-fifa/|url-status=live }}</ref> Prvo izdanje turnira održano je u [[Turnir Merdeka 1957.|augustu i septembru 1957]], a [[britanski Hong Kong]] je postao prvi šampion.<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/community/2014/05/13/sporting-landmarks-through-the-years/|title=Sporting landmarks through the years|author=T. Avineshwaran|work=The Star|date=13. 5. 2004|access-date=28. 2. 2018|archive-date=1. 3. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164556/https://www.thestar.com.my/news/community/2014/05/13/sporting-landmarks-through-the-years/|url-status=live}}</ref> Međutim, od tada su turnir isključivo dominirali [[Nogometna reprezentacija Malezije|Malezija]], [[Nogometna reprezentacija Južne Koreje|Južna Koreja]], [[Nogometna reprezentacija Mjanmara|Mjanmar]], [[Nogometna reprezentacija Indonezije|Indonezija]] i mnoge druge zemlje, uključujući [[Južna Amerika|južnoameričke]] i [[Evropa|evropske]] klubove.<ref>{{cite web| url= https://legasilagenda.com/2021/08/31/merdeka-64/| title= Happy 64th Independence Day - Legasi Lagenda| date= 31. 8. 2021| access-date= 7. 3. 2023| archive-date= 7. 3. 2023| archive-url= https://web.archive.org/web/20230307142408/https://legasilagenda.com/2021/08/31/merdeka-64/| url-status= live}} 31 August 2021</ref> [[Nogometna reprezentacija Malajske Federacije|Malajska Federacija]] (nakon ujedinjenja [[Nogometna reprezentacija Malezije|Malezija]]) je ekskluzivno podizala trofej 13 puta, 10 puta je bila drugoplasirana, od čega je dva puta dijelila pobjedničko postolje s [[Nogometna reprezentacija Južne Koreje|Južnom Korejom]] ([[Turnir Merdeka 1960.|1960.]] i [[Turnir Merdeka 1979.|1979]]), dok je Južna Koreja osvajale turnir 11 puta. [[Nogometna reprezentacija Indonezije|Indonezija]], [[Nogometna reprezentacija Kineskog Taipeja|Tajvan]] i [[Nogometna reprezentacija Mjanmara|Mjanmar]] imaju višestruka osvajanja. Ostale prvake čine: [[Nogometna reprezentacija Maroka|Maroko]] ([[Turnir Merdeka 1980.|1980]]), [[Nogometna reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] ([[Turnir Merdeka 2000.|2000]]), [[Nogometna reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] ([[Turnir Merdeka 2001.|2001]]), [[Olimpijska nogometna reprezentacija Čehoslovačke|Čehoslovačka olimpijska ekipa]] ([[Turnir Merdeka 1987.|1987]]) i [[Austrija|austrijski]] [[Admira Wacker|SK Admira Wacker]] ([[Turnir Merdeka 1991.|1991]]), [[Njemačka|njemački]] [[Hamburger SV]] ([[Turnir Merdeka 1988.|1988]]), [[Argentina|argentinski]] [[Buenos Aires]] XI ([[Turnir Merdeka 1983.|1983]]) i [[brazil]]ski [[Santa Catarina (savezna država)|Santa Catarina]] XI ([[Turnir Merdeka 1982.|1982]]). Brazilske savezne države [[São Paulo (savezna država)|São Paulo]] XI, [[Minas Gerais]] XI i [[America FC (Rio de Janeiro)|America FC]] završili su kao drugoplasirani, kao i [[Nogometna reprezentacija Japana|Japan]] i [[Nogometna reprezentacija Indije|Indija]]. Posljednje izdanje turnira održano je u [[Turnir Merdeka 2024.|septembru 2024]]. Četiri reprezentacije, uz Maleziju, bile su [[Nogometna reprezentacija Libana|Liban]], [[Nogometna reprezentacija Filipina|Filipini]] i [[Nogometna reprezentacija Tadžikistana|Tadžikistan]]. Turnir koristi isti format kao i izdanje iz [[Turnir Merdeka 2023.|2023]], gdje su bolje rangirani timovi dobili slobodan period u polufinalu, a ostali su čekali samo u finalu.<ref>{{cite web|url=https://www.nst.com.my/sports/football/2024/06/1061292/fam-invite-three-countries-merdeka-tournament |title=FAM to invite three countries for Merdeka Tournament &#124; New Straits Times}}</ref> == Izdanja == Ispod je spisak finala Merdeka turnira od 1957.<ref>{{cite web|url=https://www.international-football.net/competition-overview?compet-id=Merdeka%20Tournament|title=Merdeka Tournament|publisher=International football.net|date=25. 10. 2008|access-date=31. 8. 2012|archive-date=23. 9. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923153423/https://www.international-football.net/competition-overview?compet-id=Merdeka%20Tournament|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesm/merdeka.html|title=Merdeka Tournament (Malaysia)|author=Neil Morrison|publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]]|date=10. 9. 2015|access-date=28. 2. 2018|archive-date=19. 7. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220719120322/https://www.rsssf.org/tablesm/merdeka.html|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align: center;" |+ !# !Godina !style="background:gold;"|{{Gold1}} Osvajač(i) !Rezultat !style="background:silver;"|{{Silver2}} Viceprvak |- !1. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 1957.|1957.]] |align="left" |{{NOG|Hong Kong|1910|ime=Hong Kong XI}}{{efn|naziv="HK"|[[Hong Kong]] je poslao svoju ekipu koja je sačinjavala igrače koji su predstavljali nogometne reprezentacije [[Nogometna reprezentacija Kineskog Taipeja|Republike Kine (Tajvan)]] ili [[Nogometna reprezentacija Hong Konga|Hong Konga]] od 1957. do 1961. Od 1963. do 1968. ekipa je zvanično predstavljala [[Tajvan|Republiku Kinu (Tajvan)]], ali je bila staastavljena od nogometaša Republike Kine sa prebivalištem u Hong Kongu. Od 1965. pa nadalje, Hong Kong i Tajvan učestvovale su zasebno.}} |[[Bergerov sistem]] |align="left" |{{NOG|IDN}} |- !2. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 1958.|1958.]] |align="left" |{{NOG|MAL}} |[[Bergerov sistem]] |align="left" |{{NOG|Hong Kong|1910|ime=Hong Kong XI}}{{efn|naziv="HK"}} |- !3. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 1959.|1959.]] |align="left" |{{NOG|MAL}} |[[Bergerov sistem]] |align="left" |{{NOG|IND}} |- !4. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 1960.|1960.]] |align="left" |{{NOG|MAL}} i {{NOG|KOR|1949}} |0–0{{efn|naziv="podijeljena"|Titula je podijeljena nakon što je utakmica završila neriješeno.}} |— |- !5. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Medeka turnir 1961.|1961.]] |align="left" |{{NOG|IDN}} |2–1 |align="left" |{{NOG|MAL}} |- !6. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 1962.|1962.]] |align="left" |{{NOG|IDN}} |2–1 |align="left" |{{NOG|PAK}} |- !7. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Medeka turnir 1963.|1963.]] |align="left" |{{NOG|TAI}}{{efn|naziv="HK"}} |[[Bergerov sistem]] |align="left" |{{NOG|JPN|1947}} |- !8. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Medeka turnir 1964.|1964.]] |align="left" |{{NOG|BUR|1948}} |1–0 |align="left" |{{NOG|IND}} |- !9. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Medeka turnir 1965.|1965.]] |align="left" |{{NOG|KOR|1949}} i {{NOG|TAI}}{{efn|naziv="HK"}} |1–1{{efn|naziv="podijeljena"}} |— |- !10. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Medeka turnir 1966.|1966.]] |align="left" |{{NOG|VSO}} |1–0 |align="left" |{{NOG|BUR|1948}} |- !11. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Medeka turnir 1967.|1967.]] |align="left" |{{NOG|BUR|1948}} i {{NOG|KOR|1949}}{{efn|Zastupana od strane [[Yangzee FC]].}} |0–0{{efn|naziv="podijeljena"}} |— |- !12. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Medeka turnir 1968.|1968.]] |align="left" |{{NOG|MAS}} |3–0 |align="left" |{{NOG|BUR|1948}} |- !13. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Medeka turnir 1969.|1969.]] |align="left" |{{NOG|IDN}} |3–2 |align="left" |{{NOG|MAS}} |- !14. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Medeka turnir 1970.|1970.]] |align="left" |{{NOG|KOR|1949}} |1–0 |align="left" |{{NOG|BUR|1948}} |- !15. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 1971.|1971.]] |align="left" |{{NOG|BUR|1948}} |1–0 |align="left" |{{NOG|IDN}} |- !16. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 1972.|1972.]] |align="left" |{{NOG|KOR|1949}} |2–1 |align="left" |{{NOG|MAS}} |- !17. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 1973.|1973.]] |align="left" |{{NOG|MAS}} |3–1 |align="left" |{{NOG|KUW}} |- !18. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 1974.|1974.]] |align="left" |{{NOG|MAS}} |1–0 |align="left" |{{NOG|KOR|1949|ime=Južna Koreja B}} |- !19. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 1975.|1975.]] |align="left" |{{NOG|KOR|1949}} |1–0 |align="left" |{{NOG|MAS}} |- !20. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka :ms:Pestabola Merdeka 1976|1976.]] |align="left" |{{NOG|MAS}} |2–0 |align="left" |{{NOG|JPN|1947}} |- !21. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 1977.|1977.]] |align="left" |{{NOG|KOR|1949}} |1–0 |align="left" |{{NOG|IRQ|1963}} |- !22. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 1978.|1978.]] |align="left" |{{NOG|KOR|1949}} |2–0 |align="left" |{{NOG|IRQ|1963}} |- !23. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 1979.|1979.]] |align="left" |{{NOG|MAS}} i {{NOG|KOR|1949|ime=Južna Koreja B}} |0–0{{efn|naziv="podijeljena"}} |— |- !24. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 1980.|1980.]] |align="left" |{{NOG|MAR}} |2–1 |align="left" |{{NOG|MAS}} |- !25. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 1981.|1981.]] |align="left" |{{NOG|IRQ|1963}} |1–0 |align="left" |{{NOG-ZD|BRA|1968}} [[São Paulo (savezna država)|São Paulo XI]] |- !26. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Medeka turnir 1982.|1982.]] |align="left" |{{NOG-ZD|BRA|1968}} [[Santa Catarina (savezna država)|Santa Catarina XI]] |3–0 |align="left" |{{NOG|GHA}} |- !27. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Medeka turnir 1983.|1983.]] |align="left" |{{NOG-ZD|ARG}} [[Buenos Aires|Buenos Aires XI]] |2–1 |align="left" |{{NOG|ALG|ime=Alžir XI}} |- !28. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Medeka turnir 1984.|1984.]] |align="left" |{{NOG|KOR|1949|ime=Južna Koreja B}} |2–0 |align="left" |{{NOG-ZD|BRA|1968}} [[Minas Gerais|Minas Gerais XI]] |- !29. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Medeka turnir 1985.|1985.]] |align="left" |{{NOG|KOR|1949|ime=Južna Koreja B}} ||7–4<br>{{Malo|{{aet}}}} |align="left" |{{NOG-ZD|BRA|1968}} [[America FC (Rio de Janeiro)|America FC]] |- !30. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Medeka turnir 1986.|1986.]] |align="left" |{{NOG|MAS}} |3–0 |align="left" |{{NOG|TCH|ime=Čehoslovačka XI}} |- !31. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Medeka turnir 1987.|1987.]] |align="left" |{{NOGO|TCH|ime=Čehoslovačka Olimpijski XI}} |3–2 |align="left" |{{NOG|KOR|1984}} |- !32. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Medeka turnir 1988.|1988.]] |align="left" |{{NOG-ZD|FRG}} [[Hamburger SV]] |1–0 |align="left" |{{NOG-ZD|AUT}} [[FC Tirol Innsbruck|Tirol Innsbruck]] |- !33. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Medeka turnir 1991.|1991.]] |align="left" |{{NOG-ZD|AUT}} [[Admira Wacker]] |3–0 |align="left" |{{NOGU|23|CHN|ime=Kina Olimpijski XI}} |- !34. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 1993.|1993.]] |align="left" |{{NOG|MAS}} |3–1 |align="left" |{{NOG|KOR|1984|ime=Južna Koreja B}} |- !35. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 1995.|1995.]] |align="left" |{{NOG|IRQ|1991}} |2–0 |align="left" |{{NOG-ZD|HUN}} [[Vasas SC|Budapesti Vasas]] |- !36. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 2000.|2000.]] |align="left" |{{NOG|NZL}} |2–0 |align="left" |{{NOG|MAS}} |- !37. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 2001.|2001.]] |align="left" |{{NOG|UZB}} |2–1 |align="left" |{{NOG|BIH}} |- !38. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 2006.|2006.]] |align="left" |{{NOG|MYA|1974}} |2–1 |align="left" |{{NOG|IDN}} |- !39. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 2007.|2007.]] |align="left" |{{NOGU|23|MAS}} |3–1 |align="left" |{{NOG|MYA|1974}} |- !40. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 2008.|2008.]] |align="left" |{{NOGU|22|VIE}} |0–0<br>{{Malo|6–5 {{pen.}}}} |align="left" |{{NOG|MAS}} |- !41. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 2013.|2013.]] |align="left" |{{NOGU|23|MAS}} |2–0 |align="left" |{{NOGU|23|MYA}} |- !42. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 2023.|2023.]] |align="left" |{{NOG|TJK}} |2–0 |align="left" |{{NOG|MAS}} |- !43. ! scope="row" style="text-align: center;"|[[Turnir Merdeka 2024.|2024.]] |align="left" |{{NOG|MAS}} |1–0 |align="left" |{{NOG|LBN}} |} == Statistika == Ispod su rezultati i statistika turnira od 1957. === Statistika ekipa === ==== Najuspješnije konfederacije ==== {| class="wikitable" !# !Konfederacija !Skr. ! style="background:gold; text-align:center;" |{{Gold1}} ! style="background:silver; text-align:center;" |{{Silver2}} !Ukupno |- !1. |[[Azijska nogometna konfederacija]] |AFC | style="background:gold; text-align:center;" |40 | style="background:silver; text-align:center;" |29 !69 |- !2. |[[UEFA|Evropska nogometna konfederacija]] |UEFA | style="background:gold; text-align:center;" |3 | style="background:silver; text-align:center;" |4 !7 |- !3. |[[Južnoamerička nogometna konfederacija]] |CONMEBOL | style="background:gold; text-align:center;" |2 | style="background:silver; text-align:center;" |4 !6 |- !4. |[[Afrička nogometna konfederacija]] |CAF | style="background:gold; text-align:center;" |1 | style="background:silver; text-align:center;" |2 !3 |- !5. |[[Okeanijska nogometna konfederacija]] |OFC | style="background:gold; text-align:center;" |1 | style="background:silver; text-align:center;" |0 !1 |} ==== Najuspješnije reprezentacije ==== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align: center;" |+ !# !Reprezentacija ! style="background:gold;" |{{Gold1}} Osvajač(i) ! style="background:silver;" |{{Silver2}} Viceprvak !Ukupno |- !1. | align="left" |{{NOG|MAS}}{{efn|Uključujući rezultate i statistiku ekipa: {{NOG|MAL}} i {{NOGU|23|MAS}}.|naziv=MAS-MAL}} |13{{efn|Uključujući 2 zajedničke titule.|naziv=2ZT}} |8 |20 |- !2. | align="left" |{{NOG|KOR}}{{efn|Uključujući rezultate i statistiku ekipa: {{NOG|KOR|ime=Južna Koreja B}} i {{NOGU|23|KOR}}.}} |11{{efn|Uključujući 4 zajedničke titule.|naziv=4ZT}} |3 |14 |- !3. | align="left" |{{NOG|MYA}}{{efn|Uključujući rezultate i statistiku ekipa: {{NOG|BUR|1974}} i {{NOGU|22|MYA}}.}} |4{{efn|naziv="1ZT"|Uključujući 1 zajedničku titulu.}} |5 |9 |- !4. | align="left" |{{NOG|IDN}} |3 |3 |6 |- !5. | align="left" |{{NOG|IRQ}} |2 |2 |4 |- ! rowspan="2" |6. | align="left" |{{NOG|TAI}}{{efn|naziv="HK"}} |2{{efn|naziv="1ZT"}} |0 |2 |- | align="left" |{{NOG|VIE}}{{efn|Uključujući rezultate i statistiku ekipa: {{NOG|VSO}} i {{NOGU|23|VIE}}.}} |2 |0 |2 |- ! rowspan="2" |8. | align="left" |{{NOG|Hong Kong|1910|ime=Hong Kong XI}}{{efn|naziv="HK"}} |1 |1 |2 |- | align="left" |{{NOG|TCH}}{{efn|Uključujući rezultate i statistiku ekipa: {{NOG|TCH|ime=Čehoslovačka XI}} i {{NOGO|TCH|ime=Čehoslovačka Olimpijski XI}}.}} |1 |1 |2 |- ! rowspan="4" |10. | align="left" |{{NOG|MAR}} |1 |0 |1 |- | align="left" |{{NOG|NZL}} |1 |0 |1 |- | align="left" |{{NOG|UZB}} |1 |0 |1 |- | align="left" |{{NOG|TJK}} |1 |0 |1 |- ! rowspan="2" |14. | align="left" |{{NOG|IND}} |0 |2 |2 |- | align="left" |{{NOG|JPN|1947}} |0 |2 |2 |- ! rowspan="7" |16. | align="left" |{{NOG|PAK}} |0 |1 |1 |- | align="left" |{{NOG|KUW}} |0 |1 |1 |- | align="left" |{{NOG|GHA}} |0 |1 |1 |- | align="left" |{{NOG|ALG|ime=Alžir XI}} |0 |1 |1 |- | align="left" |{{NOGU|23|CHN|ime=Kina Olimpijski XI}} |0 |1 |1 |- | align="left" |{{NOG|BIH}} |0 |1 |1 |- | align="left" |{{NOG|LBN}} |0 |1 |1 |} ==== Najuspješniji klubovi ili savezne države ==== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align: center;" |+ !# !Klub ! style="background:gold;" |{{Gold1}} Osvajač ! style="background:silver;" |{{Silver2}} Viceprvak !Ukupno |- ! rowspan="4" |1. | align="left" |{{NOG-ZD|BRA|1968}} [[Santa Catarina (savezna država)|Santa Catarina XI]] |1 |0 |1 |- | align="left" |{{NOG-ZD|ARG}} [[Buenos Aires|Buenos Aires XI]] |1 |0 |1 |- | align="left" |{{NOG-ZD|FRG}} [[Hamburger SV]] |1 |0 |1 |- | align="left" |{{NOG-ZD|AUT}} [[Admira Wacker|SK Admira Wacker]] |1 |0 |1 |- ! rowspan="5" |5. | align="left" |{{NOG-ZD|BRA|1968}} [[São Paulo (savezna država)|São Paulo XI]] |0 |1 |1 |- | align="left" |{{NOG-ZD|BRA|1968}} [[Minas Gerais|Minas Gerais XI]] |0 |1 |1 |- | align="left" |{{NOG-ZD|BRA|1968}} [[FC America (Rio de Janeiro)|FC America]] |0 |1 |1 |- | align="left" |{{NOG-ZD|AUT}} [[FC Tirol Innsbruck|Tirol Innsbruck]] |0 |1 |1 |- | align="left" |{{NOG-ZD|HUN}} [[Vasas SC|Budapesti Vasas]] |0 |1 |1 |} === Statistika igrača === ==== Ukupno najviše golova ==== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align: center;" |- ! # ! Igrač ! Ekipa ! {{Tooltip|BOU|Broj odigranih utakmica}} ! {{Tooltip|BPG|Broj postignutih golova}} !Omjer !{{Tooltip|Ref.|Reference}} |- !1. | align="left" | [[Mokhtar Dahari]] | align="left" | {{NOG|MAS}} | 50 | '''36''' |0.72 |<ref>{{Cite web |title=Mohamed Mokhtar Dahari – Century of International Appearances |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/malay-dahari-intlg.html |access-date=15. 10. 2023 |website=www.rsssf.org}}</ref> |- !2. | align="left" | [[Kunishige Kamamoto]] | align="left" | {{NOG|JPN}} | 18 | '''22''' |1.22 |<ref>{{cite web |last=Hatano |first=Morio |title=Kunishige Kamamoto - Goals in international matches |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/kamamoto-intlg.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304122241/http://www.rsssf.com/miscellaneous/kamamoto-intlg.html |archive-date=4. 3. 2016 |access-date=15. 10. 2019 |website=[[RSSSF]]}}</ref> |- !3. | align="left" | [[Abdul Kadir (footballer)|Abdul Kadir]] | align="left" | {{NOG|IDN}} | 36 | '''22''' |0.61 |<ref name="Kamamoto">{{cite web |last=Nazim |first=Samsun |title=Abdul Kadir - Century of International Appearances |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/indo-kadir-intlg.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230013052/http://www.rsssf.com/miscellaneous/indo-kadir-intlg.html |archive-date=30. 12. 2021 |access-date=5. 2. 2022 |website=[[RSSSF]]}}</ref> |- !4. | align="left" | [[Cha Bum-kun]] | align="left" | {{NOG|KOR}} | 34 | '''21''' |0.62 |<ref>{{cite web |last=Villante |first=Eric |title=Bum-Kun Cha - Century of international appearances |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/cha-intl.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324222306/https://www.rsssf.org/miscellaneous/cha-intl.html |archive-date=24. 3. 2023 |access-date=30. 3. 2023 |website=[[RSSSF]]}}</ref> |- !5. | align="left" | [[Abdul Ghani Minhat]] | align="left" | {{NOG|MAS}} | 32 | '''19''' |0.60 |<ref>{{cite web |last=Villante |first=Eric |title=Abdul Ghani Minhat – Goals in International Matches |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/malay-minhat-intlg.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415105514/http://www.rsssf.com/miscellaneous/malay-minhat-intlg.html |archive-date=15. 4. 2021 |access-date=5. 2. 2022 |website=[[RSSSF]]}}</ref> |} ==== Najviše golova po izdanju ==== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ !Godina !Igrač !Ekipa !{{Tooltip|BPG|Broj postignutih golova}} |- ! rowspan="2" |[[Medeka turnir 1986.|1986.]] |[[Krishanu Dey]] |{{NOG|IND}} | rowspan="3" align="center" |6 |- |[[Zainal Abidin Hassan]] |{{NOG|MAS}} |- ![[Medeka turnir 1987.|1987.]] |[[Václav Daněk]] |{{NOGO|TCH|ime=Čehoslovačka Olimpijski XI}} |- ![[Medeka turnir 1988.|1988.]] |[[Peter Pacult]] |{{NOG-ZD|AUT}} [[FC Tirol Innsbruck|Tirol Innsbruck]] | align="center" |5 |- ![[Medeka turnir 1991.|1991.]] |[[Ernst Ogris]] |{{NOG-ZD|AUT}} [[Admira Wacker|SK Admira Wacker]] | rowspan="2" align="center" |4 |- ![[Turnir Merdeka 1993.|1993.]] |[[Petar Aleksandrov]] |{{NOG-ZD|SWI}} [[FC Aarau|Aarau]] |- ![[Turnir Merdeka 1995.|1995.]] |[[Lee Woo-young]] |{{NOG|KOR|1949|ime=Južna Koreja B}} | rowspan="5" align="center" |3 |- ![[Turnir Merdeka 2000.|2000.]] |[[Chris Killen]] |{{NOG|NZL}} |- ! rowspan="2" |[[Turnir Merdeka 2001.|2001.]] |[[Bakhtiyor Hamidullaev]] |{{NOG|UZB}} |- |[[Husain Ali]] |{{NOG|BHR}} |- ![[Turnir Merdeka 2006.|2006.]] |[[Indra Putra Mahayuddin]] |{{NOG|MAS}} |- ![[Turnir Merdeka 2007.|2007.]] |[[Safee Sali]] |{{NOGU|23|MAS}} | align="center" |4 |- ![[Turnir Merdeka 2008.|2008.]] |[[Safee Sali]] (2) |{{NOG|MAS}} | align="center" |5 |- ![[Turnir Merdeka 2013.|2013.]] |[[Rozaimi Rahman]] |{{NOGU|23|MAS}} | align="center" |3 |- ! rowspan="8" style="text-align: center;" |[[Turnir Merdeka 2023.|2023.]] |[[Sunil Chhetri]] | rowspan="2" |{{NOG|IND}} | rowspan="13" align="center" |1 |- |[[Naorem Mahesh Singh]] |- |[[Arif Aiman|Arif Aiman Hanapi]] | rowspan="4" |{{NOG|MAS}} |- |[[Dion Cools]] |- |[[La'Vere Corbin-Ong]] |- |[[Faisal Halim]] |- |[[Shahrom Samiev]] | rowspan="2" |{{NOG|TJK}} |- |[[Rustam Soirov]] |- ! rowspan="5" style="text-align: center;" |[[Turnir Merdeka 2024.|2024.]] |[[Jihad Ayoub]] |{{NOG|LBN}} |- |[[Romel Morales]] | rowspan="3" |{{NOG|MAS}} |- |[[Safawi Rasid]] |- |[[Syamer Kutty Abba]] |- |[[Jefferson Tabinas]] |{{NOG|PHI}} |} == Također pogledajte == * [[Nogometna reprezentacija Malezije]] * [[LG kup (nogomet)]] * [[Kirin kup]] * [[Millennium Super Soccer kup]] == Napomene == {{Spisaknapomena}} == Reference == {{Refspisak}} {{Turnir Merdeka}} [[Kategorija:Merdeka turnir|*]] [[Kategorija:1957. u Maleziji]] [[Kategorija:Azijska nogometna takmičenja]] [[Kategorija:Sportska takmičenja u Maleziji]] [[Kategorija:Nogometna reprezentacija Malezije]] mhvmxj44iq2aocjm2veq2zyssh4yzw4 Dijabetes tipa 1 0 534874 3898688 3898004 2026-06-14T17:34:49Z InternetArchiveBot 118070 Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.5 3898688 wikitext text/x-wiki {{razlikovati|Diabetes mellitus|Dijabetes tipa 2}} {{Infokutija zdravstveno stanje | ime = Dijabetes tipa 1 | sinonimi = Dijabetes melitus tipa 1, dijabetes melitus ovisan o insulinu (IDDM), mladalački dijabetes | slika = Blue circle for diabetes.svg | opis_slike = Plavi krug, simbol za dijabetes | specijalnost = [[Endokrinologija]] | simptomi = [[poliurija|Učestalo mokrenje]], [[polidipsija|povećana žeđ]], [[gubitak težine]] | komplikacije = [[Dijabeteska ketoacidoza]], teška [[hipoglikemija]], [[kardiovaskularna bolest| kardiovaskularne bolesti]] i oštećenje [[oči]]ju, [[bubreg]]a i [[živac]]a | pojava = U bilo kojoj [[životna dob|dobi]]; tokom nekoliko dana do sedmica | trajanje = Doživotno | uzroci = Tijelo ne proizvodi dovoljno [[insulin]]a | rizici = Porodična historija, [[celijakija]], [[autoimunske bolesti]] | dijagnoza = Visok nivo šećera u krvi, [[autoantitijelo|autoantitijela]] usmjerena na ćelije koje proizvode insulin | diferencijalna_dijagnoza =[[Dijabetes tipa 2]] | prevencija = [[Teplizumab]] (odgađa početak, ali ne sprečava trajno početak bolesti) | liječenje = Praćenje šećera u krvi, ubrizgavanje insulina, upravljanje ishranom | lijek = [[Teplizumab]], [[insulin]] | prognoza = 10-12 godina kraće [[očekivano trajanje života]]<ref>{{cite journal |last1=Zheng |first1=Yan |last2=Permanyer |first2=Iñaki |last3=Canudas-Romo |first3=Vladimir |last4=Aburto |first4=José Manuel |last5=Nigri |first5=Andrea |last6=Plana-Ripoll |first6=Oleguer |date=2023 |title=Lifespan variation among people with a given disease or condition |journal=PLOS ONE |volume=18 |issue=9 |doi=10.1371/journal.pone.0290962 |doi-access=free |issn=1932-6203 |pmid=37656703 |pmc=10473533 |bibcode=2023PLoSO..1890962Z}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Livingstone |first1=Shona J. |last2=Levin |first2=Daniel |last3=Looker |first3=Helen C. |last4=Lindsay |first4=Robert S. |last5=Wild |first5=Sarah H. |last6=Joss |first6=Nicola |last7=Leese |first7=Graham |last8=Leslie |first8=Peter |last9=McCrimmon |first9=Rory J. |last10=Metcalfe |first10=Wendy |last11=McKnight |first11=John A. |last12=Morris |first12=Andrew D. |last13=Pearson |first13=Donald W. M. |last14=Petrie |first14=John R. |last15=Philip |first15=Sam |date=2015-01-06 |title=Estimated life expectancy in a Scottish cohort with type 1 diabetes, 2008-2010 |journal=JAMA |volume=313 |issue=1 |pages=37–44 |doi=10.1001/jama.2014.16425 |issn=1538-3598 |pmc=4426486 |pmid=25562264}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Arffman |first1=Martti |last2=Hakkarainen |first2=Pirjo |last3=Keskimäki |first3=Ilmo |last4=Oksanen |first4=Tuula |last5=Sund |first5=Reijo |date=April 2023 |title=Long-term and recent trends in survival and life expectancy for people with type 1 diabetes in Finland |journal=Diabetes Research and Clinical Practice |volume=198 |doi=10.1016/j.diabres.2023.110580 |issn=1872-8227 |pmid=36804193|doi-access=free}}</ref> | frekvencija = Globalno 9 miliona slučajeva<ref name=WHO11/>; oko 80.000 djece oboli od ove bolesti svake godine. }} '''Dijabetes tipa 1''' ('''T1D''') ili '''dijabetes melitus tipa 1''', je [[autoimunska bolest]] koja nastaje kada [[imunski sistem]] tijela uništi [[beta-ćelija|beta-ćelije]] u [[pankreas|gušterači]], koje proizvode hormon [[insulin]]. Tijelu je potreban insulin za skladištenje i pretvaranje [[šećer u krvi| šećera u krvi]] u [[energija|energiju]]. Dijabetes tipa 1 rezultira [[hiperglikemija|visokim nivoom šećera u krvi]] u tijelu prije liječenja. Uobičajeni simptomi uključuju [[poliurija|često mokrenje]], [[polidipsija|povećanu žeđ]], [[polifagija|povećanu glad]], gubitak težine i druge komplikacije.<ref>{{cite journal |vauthors=Torpy JM, Lynm C, Glass RM |title=JAMA patient page. Type 1 diabetes |journal=JAMA |volume=298 |issue=12 |page=1472 |date=September 2007 |pmid=17895465 |doi=10.1001/jama.298.12.1472}}</ref> Dodatni simptomi mogu uključivati zamagljen vid, [[umor]] i sporo [[zacjeljivanje rana]] (zbog smanjenog [[krvotok|protoka krvi]]).<ref name=NIH2014Type>{{cite web |title=Types of Diabetes |date=February 2014 |website=NIDDK |url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/what-is-diabetes?dkrd=hiscr0001 |access-date=31 July 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816162556/https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/types |archive-date=16 August 2016}}</ref> Dok neki slučajevi traju duže, simptomi se obično pojavljuju u roku od nekoliko sedmica ili mjeseci.<ref>{{cite web |title=NIDDK Central Repository - Diabetes Prevention Trial of Type 1 Diabetes (DPT-1) |url=https://repository.niddk.nih.gov/studies/dpt-1/#:~:text=The%20Diabetes%20Prevention%20Trial%E2%80%94Type,relatives%20of%20patients%20with%20diabetes|archive-url=https://web.archive.org/web/20190604213427/https://repository.niddk.nih.gov/studies/dpt-1/#:~:text=The%20Diabetes%20Prevention%20Trial%E2%80%94Type,relatives%20of%20patients%20with%20diabetes|archive-date=4 June 2019}}</ref> Uzrok dijabetesa tipa 1 nije u potpunosti shvaćen,<ref name=WHO2016>{{cite web |title=Diabetes Fact sheet N°312 |work=WHO |date=November 2016 |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs312/en/ |access-date=29 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130826174444/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs312/en/ |archive-date=26 August 2013}}</ref> ali se vjeruje da uključuje kombinaciju [[genetika|genetičkih]] i [[stanište|okolišnih]] faktora.<ref>{{cite journal |date=2008 |author14=Type 1 Diabetes Genetics Consortium |title=HLA DR-DQ haplotypes and genotypes and type 1 diabetes risk: Analysis of the type 1 diabetes genetics consortium families |journal=Diabetes |volume=57 |issue=4 |pages=1084–1092 |vauthors=Erlich H, Valdes AM, Noble J, Carlson JA, Varney M, Concannon P, Mychaleckyj JC, Todd JA, Bonella P, Fear AL, Lavant E, Louey A, Moonsamy P |pmid=18252895 |doi=10.2337/db07-1331 |pmc=4103420}}</ref><ref name="NIH2014Cau"/> Osnovni mehanizam uključuje [[autoimunost|autoimunsko]] uništavanje [[beta-ćelija]] koje proizvode insulin u [[pankreas|gušterači]].<ref name=NIH2014Type/> [[Dijabetes]] se dijagnosticira testiranjem nivoa šećera ili [[glikirani hemoglobin| glikiranog hemoglobina]] (HbA1C) u krvi.<ref name=Change2014/><ref name=NIH2015Diag>{{cite web |title=Diagnosis of Diabetes and Prediabetes |date=May 2015 |website=NIDDK |url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/diagnosis-diabetes-prediabetes |access-date=31 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816185123/https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/diagnosis-diabetes-prediabetes |archive-date=16 August 2016}}</ref> Dijabetes tipa 1 može se razlikovati od [[dijabetes tipa 2| dijabetesa tipa 2]], testiranjem na prisustvo [[autoantitijela]] i/ili smanjenjem nivoa/odsustvom [[C-peptid]]a. Ne postoji poznati način za sprječavanje dijabetesa tipa 1. Liječenje insulinom je neophodno za preživljavanje.<ref name=NIH2014Cau>{{cite web |title=Causes of Diabetes |date=August 2014 |website=NIDDK |url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/symptoms-causes?dkrd=hiscr0005 |access-date=31 July 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810063435/https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/causes |archive-date=10 August 2016}}</ref> [[Terapija insulinom]] obično se daje injekcijom neposredno pod kožu, ali se može primijeniti i pomoću [[insulinska pumpa| insulinske pumpice]].<ref>{{cite web |title=Alternative Devices for Taking Insulin |date=July 2016 |website=NIDDK |url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/manage-monitoring-diabetes/alternative-devices-taking-insulin |access-date=31 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816170132/https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/manage-monitoring-diabetes/alternative-devices-taking-insulin |archive-date=16 August 2016}}</ref> [[Dijabetička dijeta]], [[fizička vježba|vježbanje]] i promjene načina života smatraju se temeljima liječenja.<ref name=NIH2014Type/> Ako se ne liječi, dijabetes može uzrokovati mnoge komplikacije.<ref name=WHO2016/> Komplikacije relativno brzog početka uključuju dijabetičku [[ketoacidoza| ketoacidozu]] i neketonsku hiperosmnu komu.<ref name=Change2014/> Dugoročne komplikacije uključuju kardiovaskularne bolesti, [[moždani udar]], hronično zatajenje bubrega, čir na stopalu i [[retinopatija|retinopatiju]], oštećenje [[oči]]ju.<ref name=WHO2016/> Nadalje, budući da insulin snižava razinu [[šećer u krvi|šećera u krvi]] komplikacije mogu nastati zbog [[hipoglikemija| hipoglikemije]], ako se uzima više [[insulin]]a nego što je potrebno.<ref name=Change2014/> Dijabetes tipa 1 čini otprilike 5–10% svih slučajeva dijabetesa.<ref name=Lancet06>{{cite journal |vauthors=Daneman D |title=Type 1 diabetes |journal=Lancet |volume=367 |issue=9513 |pages=847–858 |date=March 2006 |pmid=16530579 |doi=10.1016/S0140-6736(06)68341-4 |s2cid=21485081}}</ref> Broj oboljelih ljudi širom svijeta nije poznat, iako se procjenjuje da oko 80.000 djece oboli od ove bolesti svake godine.<ref name=Change2014>{{cite journal |vauthors=Chiang JL, Kirkman MS, Laffel LM, Peters AL |title=Type 1 diabetes through the life span: a position statement of the American Diabetes Association |journal=Diabetes Care |volume=37 |issue=7 |pages=2034–2054 |date=July 2014 |pmid=24935775 |doi=10.2337/dc14-1140 |pmc=5865481}}</ref> Procjenjuje se da se u Sjedinjenim Američkim Državama broj pogođenih kreće između jednog i tri miliona ljudi.<ref name=Change2014/><ref>{{cite web |title=Fast Facts Data and Statistics about Diabetes |publisher=American Diabetes Association |url=http://professional.diabetes.org/ResourcesForProfessionals.aspx?cid=91777 |access-date=25 July 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151216001425/http://professional.diabetes.org/ResourcesForProfessionals.aspx?cid=91777 |archive-date=16 December 2015}}</ref> Stope bolesti uveliko variraju, s otprilike jednim novim slučajem na 100.000 godišnje u [[Istočna Azija| Istočnoj Aziji] i [[Latinska Amerika| Latinskoj Americi] i oko 30 novih slučajeva na 100.000 godišnje u [[Skandinavija|Skandinaviji]] i [[Kuvajt]]u.<ref>{{cite book |title=Global report on diabetes |date=2016 |publisher=World Health Organization |isbn=978-92-4-156525-7 |pages=26–27 |url=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/204871/1/9789241565257_eng.pdf?ua=1 |access-date=31 July 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007002653/http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/204871/1/9789241565257_eng.pdf?ua=1 |archive-date=7 October 2016}}</ref><ref>{{cite book |vauthors=Skyler J |title=Atlas of diabetes |date=2012 |publisher=Springer |location=New York |isbn=978-1-4614-1028-7 |pages=67–68 |edition=4th |url=https://books.google.com/books?id=5n-RhyGrrpcC&pg=PA68 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908155611/https://books.google.com/books?id=5n-RhyGrrpcC&pg=PA68 |archive-date=8 September 2017}}</ref> Obično počinje kod djece i mladih odraslih osoba, ali može početi u bilo kojoj dobi.<ref name=NIH2014Cau/><ref name=":5"/> {{TOC limit}} == Znaci i simptomi == [[Slika:Main symptoms of diabetes.png|thumb|upright=1.6| Pregled najznačajnijih simptoma neliječenog dijabetesa tipa 1]] Dijabetes tipa 1 može se razviti u bilo kojoj dobi, s vrhuncem pojave tokom djetinjstva i adolescencije. S druge strane, pojava u odrasloj dobi često se u početku pogrešno dijagnosticira kao [[dijabetes tipa 2|tip 2]].<ref name=":5">{{cite journal |last1=Fang |first1=Michael |last2=Wang |first2=Dan |last3=Echouffo-Tcheugui |first3=Justin B |last4=Selvin |first4=Elizabeth |title=Age at Diagnosis in U.S. Adults With Type 1 Diabetes |journal=Ann Intern Med |date=2023 |volume=176 |issue=11 |pages=1567–1568 |pmid=37748184 |doi=10.7326/M23-1707 |pmc=10841362}}</ref><ref>{{cite web |last1=McNulty |first1=Rose |title=Many Cases of Adult-Onset T1D Are Diagnosed After Age 30, Study Finds |date=7 October 2023 |website=ajmc |url=https://www.ajmc.com/view/many-cases-of-adult-onset-t1d-are-diagnosed-after-age-30-study-finds |access-date=29 April 2024}}</ref>{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020|loc=Table 36.1}}<ref name=":4">{{cite journal |title=WHAT IS TYPE 1 DIABETES? |date=April 18, 2016 |journal=Diabetes Daily |url=https://www.diabetesdaily.com/learn-about-diabetes/basics/what-is-type-1-diabetes/}}</ref> Glavni [[Znaci i simptomi#Znaci|znak]] dijabetesa tipa 1 je vrlo visok šećer u krvi, koji se kod djece obično manifestira kao nekoliko dana do sedmica [[poliurija|povećanog mokrenja]], [[polidipsija| polidipsije]] (povećane žeđi) i gubitka težine nakon izlaganja faktoru koji ga izaziva, uključujući infekcije, [[fizička vježba|naporne vježbe]] i [[dehidracija| dehidraciju]].<ref>{{cite journal |date=2003 |author10=Finnish TRIGR Study Group |title=Enterovirus infections as a risk factor for type I diabetes: Virus analyses in a dietary intervention trial |journal=Clinical and Experimental Immunology |volume=132 |issue=2 |pages=271–277 |vauthors=Sadeharju K, Hämäläinen AM, Knip M, Lönnrot M, Koskela P, Virtanen SM, Ilonen J, Akerblom HK, Hyöty H |pmid=12699416 |doi=10.1046/j.1365-2249.2003.02147.x |pmc=1808709}}</ref><ref>{{cite journal |title=Ketoacidosis in Children and Adolescents with Newly Diagnosed Type 1 Diabetes During the COVID-19 Pandemic in Germany |date=2020 |journal=JAMA |volume=324 |issue=8 |pages=801–804 |vauthors=Kamrath C, Mönkemöller K, Biester T, Rohrer TR, Warncke K, Hammersen J, Holl RW |pmid=32702751 |doi=10.1001/jama.2020.13445 |pmc=7372511}}</ref><ref>{{cite journal |title=Diabetic Ketoacidosis in Children and Adolescents; Dia]]gnostic and Therapeutic Pitfalls |date=2023 |journal=Diagnostics |volume=13 |issue=15 |page=2602 |vauthors=Kostopoulou E, Sinopidis X, Fouzas S, Gkentzi D, Dassios T, Roupakias S, Dimitriou G |pmid=37568965 |doi=10.3390/diagnostics13152602 |doi-access=free |pmc=10416834}}</ref>{{sfn|Wolsdorf|Garvey|2016|loc="Type 1 Diabetes"}}{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020|loc="Clinical presentation"}} Djeca također mogu iskusiti polifagiju, povećan apetit, zamagljen vid, noćno [[mokrenje]] u krevet, ponavljajuće infekcije kože, [[kandidijaza|kandidijazu]] [[perineum]]a, razdražljivost i smanjenu mentalnu oštroumnost.{{sfn|Wolsdorf|Garvey|2016|loc="Type 1 Diabetes"}}{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020|}} Odrasli s dijabetesom tipa 1 obično imaju raznolikije [[Znaci i simptomi|simptome]], koji se javljaju tokom mjeseci, a ne dana ili sedmica.{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|p=2449}}{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020|}} Dugotrajni nedostatak insulina može uzrokovati [[dijabeteska ketoacidoza| dijabetesku ketoacidozu]], koju karakteriziraju miris [[voće|voća]], mentalna konfuzija, uporni [[umor]], suha ili crvena [[koža]], bolovi u trbuhu, [[mučnina]] ili [[povraćanje]] i [[dispnea|otežano disanje]].{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|p=2449}}<ref name=ADA-Keto>{{cite web |title=DKA (Ketoacidosis) & Ketones |publisher=American Diabetes Association |url=https://www.diabetes.org/diabetes/complications/dka-ketoacidosis-ketones |access-date=28 July 2021}}</ref> [[krvni test|Analize krvi]] i [[urin|mokraće]] otkrivaju neuobičajeno visoku razinu glukoze i ketona u krvi i urinu.{{sfn|Delli|Lernmark|2016|loc="Signs and symptoms"}} Neliječena ketoacidoza može brzo napredovati do gubitka svijesti, kome i smrti.{{sfn|Delli|Lernmark|2016|loc="Znaci i simptomi"}} Procenat djece čiji dijabetes tipa 1 počinje epizodom dijabeteske ketoacidoze uveliko varira u zavisnosti od geografskog područja, od samo 15% u dijelovima Evrope i Sjeverne Amerike do čak 80% u zemljama u razvoju.{{sfn|Delli|Lernmark|2016|loc="Znaci i simptomi"}} ==Uzroci== Dijabetes tipa 1 uzrokovan je uništavanjem [[beta-ćelija|β-ćelija]]—jedinih ćelija u tijelu koje proizvode [[insulin]]— i posljedičnim progresivnim nedostatkom insulina. Bez insulina, tijelo ne može efikasno reagovati na porast šećera u krvi. Zbog toga, osobe sa dijabetesom imaju perzistentnu hiperglikemiju.{{sfn|Katsarou|Gudbjörnsdottir|Rawshani|Dabelea|2017|p=1}} U 70–90% slučajeva, β-ćelije uništava vlastiti [[imunski sistem]], iz razloga koji nisu u potpunosti jasni.{{sfn|Katsarou|Gudbjörnsdottir|Rawshani|Dabelea|2017|p=1}} Najbolje proučene komponente ovog autoimunskog odgovora su [[antitijela]] usmjerena na β-ćelije koja počinju da se razvijaju u mjesecima ili godinama prije pojave simptoma.{{sfn|Katsarou|Gudbjörnsdottir|Rawshani|Dabelea|2017|p=1}} Tipično, neko će prvo razviti antitijela protiv [[insulin]]a ili proteina [[GAD65]], a na kraju i antitijela protiv proteina [[PTPRN|IA-2]]. [[PTPRN2|IA-2β]] i/ili [[ZNT8]]. Osobe s višim nivoom ovih antitijela, posebno one koje ih razviju ranije u životu, imaju veći rizik od razvoja simptomskog dijabetesa tipa 1.{{sfn|Katsarou|Gudbjörnsdottir|Rawshani|Dabelea|2017|loc="Epidemiologija"}} Okidač za razvoj ovih antitijela ostaje nejasan.{{sfn|Katsarou|Gudbjörnsdottir|Rawshani|Dabelea|2017|loc="Uvod"}} Izneseno je nekoliko teorija koje objašnjavaju, a uzrok može uključivati genetičku predispoziciju, dijabetogeni okidač i/ili izloženost [[antigen]]u.<ref name=knip2005>{{cite journal |vauthors=Knip M, Veijola R, Virtanen SM, Hyöty H, Vaarala O, Akerblom HK |title=Environmental triggers and determinants of type 1 diabetes |journal=Diabetes |volume=54 |issue=Suppl 2 |pages=S125–S136 |date=December 2005 |pmid=16306330 |doi=10.2337/diabetes.54.suppl_2.S125 |doi-access=free}}</ref> Preostalih 10–30% dijabetičara tipa 1 ima uništenje [[beta ćelija|β-ćelija]], ali nema znakova autoimunosti; ovo se naziva [[idiopatska bolest|idiopatski]] dijabetes tipa 1 (njegov uzrok je nepoznat).{{sfn|Katsarou|Gudbjörnsdottir|Rawshani|Dabelea|2017|p=1}} ===Okolinski faktori=== Različiti [[rizici po zdravlje okoliša|rizici po okoliš]] proučavani su u pokušaju da se shvati šta pokreće uništavanje β-ćelija [[autoimunost]]. Mnogi aspekti okoliša i životne historije povezani su s blagim povećanjem rizika od dijabetesa tipa 1; međutim, veza između svakog rizika i dijabetesa često ostaje nejasna. Rizik od dijabetesa tipa 1 je nešto veći kod djece čije su majke gojazne ili starije od 35 godina, ili kod djece rođene carskim rezom.{{sfn|Norris|Johnson|Stene|2020|loc="Okolinski faktori"}} Slično tome, povećanje tjelesne težine djeteta u prvoj godini života, ukupna težina i indeks tjelesne mase (BMI) povezani su s blago povećanim rizikom od dijabetesa tipa 1.{{sfn|Norris|Johnson|Stene|2020|loc=" Okolinski faktori"}} Neke prehrambene navike također su povezane s rizikom od dijabetesa tipa 1, naime konzumacija kravljeg mlijeka i unos šećera u prehrani.{{sfn|Norris|Johnson|Stene|2020|loc=" Okolinski faktori"}} Studije na životinjama i neke velike studije na ljudima pronašle su male veze između rizika od dijabetesa tipa 1 i unosa glutena ili dijetalnih vlakana; Međutim, druge velike studije na ljudima nisu pronašle takvu povezanost.{{sfn|Norris|Johnson|Stene|2020|loc=" Okolinski faktori"}} Mnogi potencijalni okidači okoline istraženi su u velikim studijama na ljudima i utvrđeno je da nisu povezani s rizikom od dijabetesa tipa 1, uključujući trajanje dojenja, vrijeme uvođenja kravljeg mlijeka u prehranu, unos vitamina D, nivo aktivnog [[vitamin D|vitamina D]] u krvi i unos omega-3 [[masne kiseline|masnih kiselina]] od strane majke.{{sfn|Norris|Johnson|Stene|2020|loc="Okolinski faktori"}}{{sfn|Norris|Johnson|Stene|2020|loc="Trendovi u epidemiologiji"}} Dugogodišnja hipoteza o okidaču iz okoliša je da neke virusne infekcije u ranom životu doprinose razvoju dijabetesa tipa 1. Veliki dio ovog rada fokusirao se na enteroviruse, pri čemu su neke studije pronašle blage veze s dijabetesom tipa 1, a druge nisu pronašle nikakvu.{{sfn|Norris|Johnson|Stene|2020|loc="Infekcije"}} Velike studije na ljudima tražile su, ali još nisu pronašle vezu između dijabetesa tipa 1 i raznih drugih virusnih infekcija, uključujući infekcije majke tokom trudnoće.{{sfn|Norris|Johnson|Stene|2020|loc="Infekcije"}} Suprotno tome, neki su pretpostavili da smanjena izloženost patogenima u razvijenom svijetu povećava rizik od autoimunih bolesti, što se često naziva [[higijenska hipoteza]]. Različite studije faktora povezanih s higijenom - uključujući prenatrpanost domaćinstava, posjećivanje vrtića, gustoću naseljenosti, vakcinaciju djece, antihelmintske lijekove i upotrebu antibiotika tokom ranog života ili trudnoće - ne pokazuju povezanost s dijabetesom tipa 1.{{sfn|Norris|Johnson|Stene|2020|loc="Hipoteza o higijeni i pokazatelji izloženosti mikrobima"}} ===[[Genetika]]=== Dijabetes tipa 1 je djelimično uzrokovan genetikom, a članovi porodice dijabetičara tipa 1 imaju veći rizik od razvoja bolesti. U općoj populaciji, rizik od razvoja dijabetesa tipa 1 je oko 1/250. Za nekoga čiji roditelj ima dijabetes tipa 1, rizik raste na 1–9%. Ako brat ili sestra imaju dijabetes tipa 1, rizik je 6–7%. Ako nečiji identični blizanac ima dijabetes tipa 1, postoji rizik od 30–70% da ga i sami razviju. {{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|p=2450}} Oko polovine nasljednosti bolesti posljedica je varijacija u tri [[MHC klasa II|HLA klasa II]] gena uključena u [[antigenska prezentacija|prezentaciju antigena]]: ''[[HLA-DRB1]]'', ''[[HLA-DQA1]]'' i ''[[HLA-DQB1]]''.{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|p=2450}} [[Haplotip|obrasci varijacija]] povezani s povećanim rizikom od dijabetesa tipa 1 nazivaju se [[HLA-DR3]] i [[HLA-DR4]]-[[HLA-DQ8]], i česti su kod ljudi evropskog porijekla. Obrazac povezan sa smanjenim rizikom od dijabetesa tipa 1 naziva se [[HLA-DR15]]-[[HLA-DQ6]].{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|p=2450}} Velike [[GWAS|studije asocijacije na nivou cijelog genoma]] identificirale su desetine drugih gena povezanih s rizikom od dijabetesa tipa 1, uglavnom gene uključene u [[imunski sistem]].{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|p=2450}} ===Hemikalije i lijekovi=== Neki lijekovi mogu smanjiti proizvodnju insulina ili oštetiti β ćelije, što rezultira bolešću koja podsjeća na dijabetes tipa 1. [[antivirusni lijek]] [[didanozin]] izaziva upalu pankreasa kod 5 do 10% onih koji ga uzimaju, ponekad uzrokujući trajno oštećenje β-ćelija.{{sfn|Repaske|2016|loc="Dodatni lijekovi koji smanjuju oslobađanje insulina"}} Slično tome, do 5% onih koji uzimaju anti-[[protozoalni]]l lijek [[pentamidin]] doživljavaju uništavanje β-ćelija i dijabetes.{{sfn|Repaske|2016}} Nekoliko drugih lijekova uzrokuje dijabetes reverzibilnim smanjenjem lučenja insulina, naime [[statini]] (koji također mogu oštetiti β-ćelije), [[imunosupresivi]] nakon transplantacije [[ciklosporin A]] i [[takrolimus]], lijek za [[leukemija|leukemiju]] [[L-asparaginaza]] i [[antibiotik]] [[gatifloksicin]].{{sfn|Repaske|2016}}{{sfn|Repaske|2016}} ===Postoperativne promjene=== Jedan od uzroka dijabetesa tipa 1 je operacija. To je zbog uništavanja ili namjernog uklanjanja dijela ili cijelog [[pankreas]]a. To u velikoj mjeri smanjuje broj beta-otočića sposobnih za proizvodnju insulina, što rezultira stečenim oblikom dijabetesa tipa 1, poznatim kao pankreatogeni [[dijabetes melitus]].<ref>{{citation |last1=Fuks |first1=David |title=Enhanced recovery after hepatopancreatobiliary surgery |date=2016 |work=Laparoscopic Liver, Pancreas, and Biliary Surgery |pages=141–147 |publisher=John Wiley & Sons, Ltd |language=en |isbn=978-1-118-78116-6 |last2=Aloia |first2=Thomas A. |last3=Gayet |first3=Brice |doi=10.1002/9781118781166.ch9 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781118781166.ch9 |access-date=2025-01-15|url-access=subscription }}</ref> Ovaj tip dijabetesa se najčešće javlja kod pacijenata koji se podvrgavaju pankreatoduodenektomiji (poznatoj i kao Whippleova procedura) ili totalnoj [[pankreatektomija|pankreatektomiji]].<ref>{{cite journal |last1=Lee |first1=Cynthia Ying Chian |last2=Depczynski |first2=Barbara |last3=Poynten |first3=Ann |last4=Haghighi |first4=Koroush S. |title=Diabetes-related outcomes after pancreatic surgery |date=2020 |journal=ANZ Journal of Surgery |language=en |volume=90 |issue=10 |pages=2004–2010 |issn=1445-2197 |doi=10.1111/ans.16129 |pmid=32691521 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/ans.16129|url-access=subscription }}</ref> Pacijenti koji se podvrgnu totalnoj pankreatektomiji medicinski se prepoznaju kao "krhki dijabetičari". Ova nomenklatura obavještava medicinske stručnjake da pacijent nema proizvodnju insulina i da mu je potreban opsežan nadzor kako bi se izbjegla teška [[hiperglikemija|hiper–]] ili [[hipoglikemija]].<ref>{{citation |last1=Nevler |first1=Avinoam |title=Survival and Late Morbidity after Resection of Pancreatic Cancer |date=2023 |work=The Pancreas |pages=1218–1231 |publisher=John Wiley & Sons, Ltd |language=en |isbn=978-1-119-87600-7 |last2=Yeo |first2=Charles J. |doi=10.1002/9781119876007.ch156 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781119876007.ch156 |access-date=2025-01-15|url-access=subscription }}</ref> Hipoglikemija je znatno zabrinjavajuća kod ovih pacijenata zbog mogućnosti kome, pa čak i smrti, jer uzrokuje suptilnija oštećenja tokom dužeg vremenskog perioda i utiče na [[svijest]] samo u težim slučajevima. Mnogim od ovih pacijenata je potrebna insulinska pumpa koja stalno ubrizgava insulin kako bi smanjila nivo [[šećer]]a u [[krv]]i.<ref>{{citation |last1=Helmberger |first1=Thomas K. |title=Diseases of the Pancreas |date=2023 |work=Diseases of the Abdomen and Pelvis 2023-2026: Diagnostic Imaging |pages=131–143 |editor-last=Hodler |editor-first=Juerg |place=Cham |publisher=Springer International Publishing |language=en |isbn=978-3-031-27355-1 |last2=Manfredi |first2=Riccardo |editor2-last=Kubik-Huch |editor2-first=Rahel A. |editor3-last=Roos |editor3-first=Justus E. |editor4-last=von Schulthess |editor4-first=Gustav K. |doi=10.1007/978-3-031-27355-1_9 |doi-access=free }}</ref> ==Dijagnoza== Dijabetes se obično dijagnosticira analizom krvi koja pokazuje neuobičajeno visok šećer u krvi. [[Svjetska zdravstvena organizacija]] definira dijabetes kao nivo šećera u krvi od 7,0 mmol/L (126 mg/dL) ili više nakon [[post]]a od najmanje osam sati, ili nivo glukoze od 11,1 mmol/L (200 mg/dL) ili više dva sata nakon oralnog testa [[tolerancija glukoze| tolerancije glukoze]].<ref name=WHO2006>{{cite book |title=Definition and Diagnosis of Diabetes Mellitus and Intermediate Hyperglycemia |publisher=World Health Organization |location=Geneva |page=1 |year=2006 |isbn=978-92-4-159493-6 |url=https://www.who.int/diabetes/publications/Definition%20and%20diagnosis%20of%20diabetes_new.pdf |access-date=28 July 2021}}</ref> [[Američko dijabetičko udruženje]] (ADA) dodatno preporučuje dijagnozu dijabetesa za svakoga sa simptomima hiperglikemije i nivoom šećera u krvi u bilo kojem trenutku na ili iznad 11,1 mmol/L, ili nivoom [[glikirani hemoglobin|glikiranog hemoglobina]] ([[hemoglobin A]]1C) na ili iznad 48 mmol/mol (6,5%).<ref name=ADA2021>{{cite journal |author=American Diabetes Association |title=2. Classification and Diagnosis of Diabetes: ''Standards of Medical Care in Diabetes-2021'' |journal=Diabetes Care |volume=44 |issue=Suppl 1 |pages=S15–S33 |date=January 2021 |publisher=American Diabetes Association |pmid=33298413 |doi=10.2337/dc21-S002 |doi-access=free}}</ref> Nakon što se postavi dijagnoza dijabetesa, dijabetes tipa 1 se razlikuje od drugih tipova analizom krvi na prisustvo [[autoantitijela]] koja ciljaju različite komponente beta-ćelije.{{sfn|Butler|Misselbrook|2020}} Najčešće dostupni testovi detektuju antitijela protiv [[glutaminska dekarboksilaza|glutaminske dekarboksilaze]], [[citoplazma|citoplazme]] [[beta-ćelija]] ili insulina, od kojih je svaki ciljan antitijelima kod oko 80% dijabetičara tipa 1.{{sfn|Butler|Misselbrook|2020}} Neki zdravstveni radnici također imaju pristup testovima na antitijela koja ciljaju proteine beta ćelija [[insulinom-vezani-2|IA-2]] i [[transporter cinka 8|ZnT8]]; Ova antitijela su prisutna kod oko 58% odnosno 80% osoba s dijabetesom tipa 1.{{sfn|Butler|Misselbrook|2020}} Neki također testiraju [[C-peptid]], nusprodukt sinteze insulina. Vrlo niski nivoi [[C-peptid]]a ukazuju na dijabetes tipa 1.{{sfn|Butler|Misselbrook|2020}} [[prosjek|Srednja]] dob dijagnoze dijabetesa tipa 1 u [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]] je 24 godine.<ref>{{cite web |url=https://www.usnews.com/news/health-news/articles/2023-09-28/over-a-third-of-adults-with-type-1-diabetes-werent-diagnosed-until-after-30 |title=Preko trećine odraslih osoba s dijabetesom tipa 1 nije dijagnosticiran do nakon 30. godine |work=SAD Vijesti i svjetski izvještaj |datum=28. septembar 2023. |datum pristupa=23. maj 2025.}}<ref> ==Upravljanje== {{glavni|Upravljanje dijabetesom}} Osnova liječenja dijabetesa tipa 1 je redovno ubrizgavanje insulina za upravljanje hiperglikemijom.{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|p=2453}} Injekcije insulina putem [[subkutana injekcija|subkutane injekcije]] pomoću [[šprica|šprice]] ili [[insulinska pumpa| insulinske pumpice]] su neophodne više puta dnevno, prilagođavajući doze unosu hrane, nivou glukoze u krvi i fizičkoj aktivnosti.{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|p=2453}} Cilj liječenja je održavanje šećera u krvi u normalnom rasponu 80–130 mg/dL (4,4–7,2 mmol/L) prije obroka; <180 mg/dL (10,0 mmol/L) nakon—što češće moguće.{{sfn|Katsarou|Gudbjörnsdottir|Rawshani|Dabelea|2017|p=11}} Da bi se to postiglo, osobe s dijabetesom često prate nivo glukoze u krvi kod kuće. Oko 83% dijabetičara tipa 1 prati glukozu u krvi putem [[praćenje glukoze u krvi|kapilarnog testiranja krvi]]: ubodom prsta kako bi se uzela kap krvi i određivanjem glukoze u krvi pomoću [[glukometar]]a.{{sfn|Smith|Harris|2018}} Američko udruženje za dijabetes preporučuje testiranje glukoze u krvi oko 6–10 puta dnevno: prije svakog obroka, prije vježbanja, prije spavanja, povremeno nakon obroka i kad god neko osjeti simptome [[hipoglikemije]].{{sfn|Smith|Harris|2018}} Oko 17% osoba s dijabetesom tipa 1 koristi [[kontinuirani monitor glukoze]], uređaj sa senzorom ispod kože koji stalno mjeri nivo glukoze i prenosi te nivoe na vanjski uređaj.{{sfn|Smith|Harris|2018}} Kontinuirano praćenje glukoze povezano je s boljom kontrolom šećera u krvi nego samo testiranje kapilarne krvi; Međutim, kontinuirano praćenje glukoze obično je znatno skuplje. {{sfn|Smith|Harris|2018}} Zdravstveni radnici također mogu pratiti nivo hemoglobina A1C, koji odražava prosječan nivo šećera u krvi u posljednja tri mjeseca. {{sfn|Američko udruženje za dijabetes (6)|2021}} Američko udruženje za dijabetes preporučuje cilj održavanja nivoa hemoglobina A1C ispod 7% za većinu odraslih i 7,5% za djecu. {{sfn|Američko udruženje za dijabetes (6)|2021}}{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018}} Cilj [[insulin]]ske terapije je oponašanje normalne sekrecije insulina u [[pankreas|gišterači]]: niski nivoi insulina su stalno prisutni kako bi podržali osnovni [[metabolizam]], plus dvofazna sekrecija dodatnog insulina kao odgovor na [[hiperglikenija|visok šećer u krvi]], a zatim produžena faza kontinuirane sekrecije insulina. {{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020}} To se postiže kombinovanjem različitih insulinskih preparata koji djeluju različitom brzinom i trajanjem. Standardni tretman za dijabetes tipa 1 je bolus [[insulin|brzodjelujući insulin) 10–15 minuta prije svakog obroka ili užine, te po potrebi za korekciju hiperglikemije. Osim toga, konstantno niski nivoi insulina postižu se jednom ili dvije dnevne doze insulina (dugodjelujući insulin) ili stabilnom infuzijom insulinskom pumpom. Tačna doza insulina koja je prikladna za svaku injekciju zavisi od sadržaja obroka/užine i osjetljivosti osobe na insulin, te je stoga obično izračunava osoba s dijabetesom ili član porodice ručno ili pomoću pomoćnog uređaja (kalkulator, grafikon, [[mobilna aplikacija]], itd.).{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020}} Osobama koje ne mogu upravljati ovim intenzivnim režimima insulina ponekad se propisuju alternativni planovi koji se oslanjaju na mješavine brzog ili [[vrste insulina|kratkog djelovanja]] i [[vrste insulina|srednje dugog djelovanja]] insulina, koji se primjenjuju u određeno vrijeme uz obroke u unaprijed planirano vrijeme i sastav ugljikohidrata.{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020}} [[Nacionalni institut za izvrsnost u zdravstvu i njezi]] sada preporučuje zatvoreno-petljaste insulinske sisteme kao opciju za sve žene s dijabetesom tipa 1 koje su trudne ili planiraju trudnoću.<ref>{{cite web |title=Overview {{!}} Diabetes in pregnancy: management from preconception to the postnatal period {{!}} Guidance {{!}} NICE |date=2015-02-25 |website=nice.org.uk |url=https://www.nice.org.uk/guidance/ng3 |access-date=2024-01-31}}</ref><ref>{{cite journal |title=Automated Insulin Delivery in Women with Pregnancy Complicated by Type 1 Diabetes |last1=Lee |first1=Tara T.M. |last2=Collett |first2=Corinne |last3=Bergford |first3=Simon |last4=Hartnell |first4=Sara |last5=Scott |first5=Eleanor M. |last6=Lindsay |first6=Robert S. |last7=Hunt |first7=Katharine F. |last8=McCance |first8=David R. |last9=Barnard-Kelly |first9=Katharine |last10=Rankin |first10=David |last11=Lawton |first11=Julia |last12=Reynolds |first12=Rebecca M. |last13=Flanagan |first13=Emma |last14=Hammond |first14=Matthew |last15=Shepstone |first15=Lee |date=2023-10-26 |journal=New England Journal of Medicine |language=en |volume=389 |issue=17 |pages=1566–1578 |issn=0028-4793 |pmid=37796241 |doi=10.1056/NEJMoa2303911 |url=https://www.nejm.org/doi/10.1056/NEJMoa2303911 |access-date=31 January 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105204533/https://www.nejm.org/doi/10.1056/NEJMoa2303911 |archive-date=5 November 2023|url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |title=Closed-loop insulin systems are effective for pregnant women with type 1 diabetes |date=16 January 2024 |journal=NIHR Evidence |doi=10.3310/nihrevidence_61786 |url=https://evidence.nihr.ac.uk/alert/closed-loop-insulin-systems-are-effective-for-pregnant-women-with-type-1-diabetes/|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref> Lijek koji nije insulin, a koji je odobrila američka [[Administracija za hranu i lijekove]] za liječenje dijabetesa tipa 1 je [[amilinski]] analog [[pramlintid]], koji zamjenjuje beta-ćelijski hormon amilin. Dodavanje pramlintida injekcijama insulina za vrijeme obroka smanjuje porast šećera u krvi nakon obroka, poboljšavajući kontrolu šećera u krvi. {{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020|loc="Upotreba dodatnih lijekova kod dijabetesa tipa 1"}} Povremeno se osobama s dijabetesom tipa 1 propisuju [[metformin]], [[agonist receptora glukagonu sličnog peptida-1|agonisti GLP-1 receptora]], [[inhibitor dipeptidil peptidaze-4]] ili [[inhibitor SGLT2]] [[upotreba izvan odobrenih indikacija|izvan odobrenih indikacija]]. Manje od 5% ljudi s dijabetesom tipa 1 koristi ove lijekove.{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|p=2453}} ===Životni stil=== Osim insulina, glavni način na koji dijabetičari tipa 1 kontroliraju šećer u krvi je učenje kako različite namirnice utječu na njihov nivo šećera u krvi. To se prvenstveno postiže praćenjem unosa [[ugljikohidrat]]a, vrste hrane s najvećim uticajem na šećer u krvi.{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020}} Općenito, ljudima s dijabetesom tipa 1 savjetuje se da slijede individualizirani plan prehrane, a ne unaprijed određeni.<ref name=ups>{{cite journal |vauthors=Seckold R, Fisher E, de Bock M, King BR, Smart CE |title=The ups and downs of low-carbohydrate diets in the management of Type 1 diabetes: a review of clinical outcomes |journal=Diabetic Medicine |volume=36 |issue=3 |pages=326–334 |date=March 2019 |type=Review |pmid=30362180 |doi=10.1111/dme.13845 |s2cid=53102654 |quote=Low-carbohydrate diets are of interest for improving glycaemic outcomes in the management of Type 1 diabetes. There is limited evidence to support their routine use in the management of Type 1 diabetes.}}</ref> Postoje [[kamp]]ovi za djecu kako bi ih naučili kako i kada koristiti ili pratiti unos insulina bez roditeljske pomoći.<ref>{{cite journal |vauthors=Ly TT |title=Technology and type 1 diabetes: Closed-loop therapies |date=2015 |journal=Current Pediatrics Reports |volume=3 |issue=2 |pages=170–176 |doi=10.1007/s40124-015-0083-y |s2cid=68302123}}</ref> Budući da psihički stres može imati negativan učinak na dijabetes, preporučuje se niz mjera, uključujući: vježbanje, pronalaženje novog hobija ili pridruživanje dobrotvornoj organizaciji, između ostalog.<ref>{{cite web |title=Stress |publisher=American Diabetes Association |website=diabetes.org |url=http://www.diabetes.org/living-with-diabetes/complications/mental-health/stress.html |access-date=11 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141112012601/http://www.diabetes.org/living-with-diabetes/complications/mental-health/stress.html |archive-date=12 November 2014}}</ref> Redovna tjelovježba je ključna za održavanje cjelokupnog zdravlja, iako je učinak tjelovježbe na šećer u krvi teško predvidjeti.{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020}} [[Egzogen]]i insulin može sniziti šećer u krvi, izlažući osobe s dijabetesom riziku od hipoglikemije tokom i neposredno nakon vježbanja, a zatim ponovo sedam do jedanaest sati nakon vježbanja (što se naziva "efekat kašnjenja").{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020}} Suprotno tome, [[vježbanje u intervalima visokog intenziteta]] (HIIT) može rezultirati nedostatkom insulina i posljedičnom hiperglikemijom.{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020}} Rizik od hipoglikemije može se kontrolirati započinjanjem vježbanja kada je šećer u krvi relativno visok (iznad 100 mg/dL ili 5,5 mmol/L), unosom ugljikohidrata tokom ili ubrzo nakon vježbanja nakon vježbanja i smanjenje količine ubrizganog insulina unutar dva sata od planiranog vježbanja.{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020}} Slično tome, rizik od hiperglikemije izazvane vježbanjem može se kontrolirati izbjegavanjem vježbanja kada su nivoi insulina vrlo niski, kada je šećer u krvi izuzetno visok (iznad 350 mg/dL ili 19,4 mmol/L) ili kada se osoba ne osjeća dobro.{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020}} Kada se fokusiramo na vrstu vježbanja, prve dvije studije se eksplicitno fokusiraju na ulogu vježbanja u upravljanju dijabetesom, pri čemu prva studija istražuje koristi HIIT-a za psihičko i fizičko zdravlje kod dijabetesa tipa 1, a druga se fokusira na učinkovitost vježbanja kod [[dijabetes tipa 2|dijabetesa tipa 2]].<ref name=":6">{{cite journal |last1=Alarcón-Gómez |first1=Jesús |last2=Chulvi-Medrano |first2=Iván |last3=Martin-Rivera |first3=Fernando |last4=Calatayud |first4=Joaquín |title=Effect of High-Intensity Interval Training on Quality of Life, Sleep Quality, Exercise Motivation and Enjoyment in Sedentary People with Type 1 Diabetes Mellitus |date=January 2021 |journal=International Journal of Environmental Research and Public Health |language=en |volume=18 |issue=23 |issn=1660-4601 |pmid=34886337 |doi=10.3390/ijerph182312612 |doi-access=free |pmc=8656786}}</ref><ref name=":7">{{cite journal |last=Lumb |first=Alistair |title=Diabetes and exercise |date=2014-12-01 |journal=Clinical Medicine |volume=14 |issue=6 |pages=673–676 |issn=1470-2118 |pmid=25468857 |doi=10.7861/clinmedicine.14-6-673 |pmc=4954144}}</ref> Međutim, treća studija razmatra implikacije pogrešne dijagnoze dijabetesa, što se indirektno odnosi na vježbanje, naglašavajući važnost pravilnog upravljanja dijabetesom prije bavljenja fizičkom aktivnošću.<ref name=":8">{{cite journal |last1=Tosur |first1=Mustafa |last2=Huang |first2=Xiaofan |last3=Inglis |first3=Audrey S. |last4=Aguirre |first4=Rebecca Schneider |last5=Redondo |first5=Maria J. |title=Inaccurate diagnosis of diabetes type in youth: prevalence, characteristics, and implications |date=2024-04-17 |journal=Scientific Reports |language=en |volume=14 |issue=1 |page=8876 |issn=2045-2322 |bibcode=2024NatSR..14.8876T |pmid=38632329 |doi=10.1038/s41598-024-58927-6 |pmc=11024140}}</ref> Što se tiče uticaja koje vježbanje ima, prva i druga studija ističu vježbanje kao koristan alat za upravljanje dijabetesom, ali predstavljaju različite ishode.<ref name=":6"/><ref name=":7"/> Kod dijabetesa tipa 2, vježbanje se pokazalo kao moćan alat za poboljšanje glikemijske kontrole i smanjenje kardiovaskularnog rizika. Kod dijabetesa tipa 1, iako vježbanje može poboljšati lipidne profile i druge aspekte zdravlja, ono ne mora nužno dovesti do bolje kontrole šećera u krvi, a postoje i dodatne prepreke, poput straha od hipoglikemije.<ref name=":7"/> Međutim, prva studija otkriva da HIIT i dalje može biti učinkovit u poboljšanju psihičkog blagostanja i pridržavanja vježbanja kod dijabetesa tipa 1, pokazujući da vježbanje ima širu korist od same metaboličke kontrole.<ref name=":6"/> Sve tri studije pružaju uvid u prepreke vježbanju kod dijabetesa. Prva studija spominje strah od hipoglikemije i nisku motivaciju kao izazove za dijabetes tipa 1, dok druga pojačava problem fluktuacija šećera u krvi i nepredvidljivosti vježbanja za osobe s dijabetesom tipa 1.<ref name=":6"/><ref name=":7"/> Treća studija je više fokusirana na šire implikacije pogrešne dijagnoze, ali implicira da vježbanje može biti kontraproduktivno ili štetno ako se dijabetes djeteta pogrešno dijagnosticira.<ref name=":8"/> Kada se razmatraju drugi faktori poput psihičkih i motivacijskih, prva studija stavlja snažan naglasak na psihičke faktore poput uživanja u vježbanju i intrinzične motivacije, sugerirajući da je prevazilaženje psiholoških barijera ključno za pridržavanje vježbanja kod dijabetesa tipa 1.<ref name=":6"/> Nasuprot tome, druga studija je više fokusirana na fizičke i metaboličke efekte vježbanja, s manjim naglaskom na motivaciju ili uživanje, iako ukratko spominje da su mnoge osobe s dijabetesom tipa 1 i dalje motivirane za vježbanje zdravstvenim koristima ili inspiracijom od drugih.<ref name=":7"/> Kliničke implikacije pokazuju da se prve dvije studije fokusiraju na učinkovitost vježbanja za specifične tipove dijabetesa, dok se treća Studija naglašava važnost tačne dijagnoze za odgovarajuću njegu.<ref name=":6"/><ref name=":8"/><ref name=":7"/> Ovo ukazuje na to da programi vježbanja moraju biti prilagođeni ne samo vrsti dijabetesa, već i zdravstvenom stanju pojedinca i planu liječenja. Treća studija naglašava da bez pravilne dijagnoze i liječenja, preporuke za vježbanje mogu biti neprikladne ili nesigurne.<ref name=":8"/> Ukratko, dok prve dvije studije istražuju koristi i izazove vježbanja kod različitih tipova dijabetesa, treća studija naglašava važnost tačne dijagnoze i liječenja prije bavljenja fizičkom aktivnošću. Zajedno, ove studije ističu složene interakcije između vježbanja, tipa dijabetesa, liječenja i individualnih izazova. ===Transplantacija=== U nekim slučajevima, ljudi mogu primiti [[transplantacija organa|transplantate]] pankreasa ili izoliranih otočićnih ćelija kako bi se obnovila proizvodnja insulina i ublažili simptomi dijabetesa. [[Transplantacija pankreasa|Transplantacija cijelog pankreasa]] je rijetka, dijelom zbog malog broja dostupnih donorskih organa i potrebe za doživotnom [[imunosupresivna terapija|imunosupresivnom terapijom]] kako bi se spriječilo [[odbacivanje transplantata]].{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020}}<ref name=ADA-Transplant>{{cite journal |vauthors=Robertson RP, Davis C, Larsen J, Stratta R, Sutherland DE |title=Pancreas and islet transplantation in type 1 diabetes |journal=Diabetes Care |volume=29 |issue=4 |page=935 |date=April 2006 |pmid=16567844 |doi=10.2337/diacare.29.04.06.dc06-9908 |doi-access=free}}</ref> Američko udruženje za dijabetes preporučuje transplantaciju pankreasa samo kod osoba kojima je potrebna i transplantacija bubrega ili koje imaju poteškoća s redovnom terapijom insulinom i imaju ponovljene teške nuspojave loše kontrole šećera u krvi.<ref name=ADA-Transplant/> Većina transplantacija [[pankreas]]a vrši se istovremeno s transplantacijom bubrega, pri čemu oba organa potiču od istog donora organa.{{sfn|Dean|Kukla|Stegall|Kudva|2017}} Transplantirani pankreas nastavlja funkcionirati najmanje pet godina kod oko tri četvrtine primalaca, što im omogućava da prestanu uzimati insulin.{{sfn|Dean|Kukla|Stegall|Kudva|2017}} [[Transplantacija otočića|Transplantacija samo otočića]] postala je sve češća.{{sfn|Shapiro|Pokrywczynska|Ricordi|2017}} Pankreasni otočići su izolirani iz pankreasa donora, a zatim se ubrizgava u portnu venu primatelja iz koje se implantira u jetru primafslja.{{sfn|Rickels|Robertson|2019}} Kod gotovo polovine primatelja, transplantacija otočića nastavlja dovoljno dobro funkcionirati da im i dalje nije potreban egzogeni insulin pet godina nakon transplantacije.{{sfn|Rickels|Robertson|2019}} Ako [[transplantacija]] ne uspije, primatelji mogu primiti naknadne injekcije otočića od dodatnih donora u portnu venu.{{sfn|Rickels|Robertson|2019}} Kao i kod transplantacije cijelog pankreasa, transplantacija otočića zahtijeva doživotnu [[imunosupresija| imunosupresiju]] i ovisi o ograničenoj zalihi donorskih organa; stoga je slično ograničen na osobe s teškim, slabo kontroliranim dijabetesom i one koji su imali ili su zakazani za transplantaciju bubrega. {{sfn|Shapiro|Pokrywczynska|Ricordi|2017}}{{sfn|Shapiro|Pokrywczynska|Ricordi|2017}} Novi pristup Sana Biotechnology su hipoimunski otočići dobiveni od donora, koji su [[GMO|genetički modificirani]] (B2M−/−, CIITA−/−, CD47+) tako da budu nevidljivi imunskom sistemu, čime se eliminira potreba za imunosupresivima. Otočići od kadavernih donora se dispergiraju, a CRISPR/Cas 9 koristi se za prekid gena B2M i CIITA, a transdukcija CD47 se izvodi pomoću lentivirusnog vektora (LVV). Uspješno konstruirane otočiće se zatim ponovo grupišu kako bi formirale pseudootočiće.<ref>{{Cite journal |last=Hu |first=Xiaomeng |last2=White |first2=Kathy |last3=Young |first3=Chi |last4=Olroyd |first4=Ari G. |last5=Kievit |first5=Paul |last6=Connolly |first6=Andrew J. |last7=Deuse |first7=Tobias |last8=Schrepfer |first8=Sonja |date=2024-03-07 |title=Hypoimmune islets achieve insulin independence after allogeneic transplantation in a fully immunocompetent non-human primate |url=https://www.cell.com/cell-stem-cell/abstract/S1934-5909(24)00044-4 |journal=Cell Stem Cell |language=English |volume=31 |issue=3 |pages=334–340.e5 |doi=10.1016/j.stem.2024.02.001 |issn=1934-5909 |pmid=38335966}}</ref> U 2025., prijavljeno je da je prva osoba s dijabetesom tipa 1 uspješno transplantirana od strane hipoimunskih otočića. Otočići su proizvodili insulin bez potrebe da pacijent uzima imunosupresore.<ref>{{Cite journal |last=Carlsson |first=Per-Ola |last2=Hu |first2=Xiaomeng |last3=Scholz |first3=Hanne |last4=Ingvast |first4=Sofie |last5=Lundgren |first5=Torbjörn |last6=Scholz |first6=Tim |last7=Eriksson |first7=Olof |last8=Liss |first8=Per |last9=Yu |first9=Di |last10=Deuse |first10=Tobias |last11=Korsgren |first11=Olle |last12=Schrepfer |first12=Sonja |date=2025-09-04 |title=Survival of Transplanted Allogeneic Beta Cells with No Immunosuppression |url=http://www.nejm.org/doi/10.1056/NEJMoa2503822 |journal=New England Journal of Medicine |language=en |volume=393 |issue=9 |pages=887–894 |doi=10.1056/NEJMoa2503822 |issn=0028-4793}}</ref> Alogena (donorska) ćelijska terapija pankreasnim otočićima [[donislecel]] (Lantidra) odobrena je za medicinsku upotrebu u Sjedinjenim Američkim Državama u junu 2023.<ref name="FDA PR 20230628">{{cite press release |title=FDA Approves First Cellular Therapy to Treat Patients with Type 1 Diabetes |date=28 June 2023 |website=U.S. Food and Drug Administration (FDA) |url=https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-cellular-therapy-treat-patients-type-1-diabetes |access-date=28 June 2023}} {{Source-attribution}}</ref> === Kontinuirano praćenje glukoze === Kontinuirano praćenje glukoze (CGM) jeste metoda praćenja nivoa glukoze u krvi pomoću nosivog senzora koji pruža mjerenja u realnom vremenu, uključujući indeks upravljanja glukozom, vrijeme u rasponu, vrijeme hipoglikemije, vrijeme hiperglikemije i varijabilnost glukoze. <ref>{{Citation |last=Bergenstal |first=Richard M. |title=Understanding Continuous Glucose Monitoring Data |date=2018 |work=Role of Continuous Glucose Monitoring in Diabetes Treatment |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538967/ |access-date=2026-03-21 |series=ADA Clinical Compendia Series |place=Arlington (VA) |publisher=American Diabetes Association |pmid=34251769}}</ref>. CGM has been found to offer improved glycemic control, which reduces hypogylcemic events and diabetic emergencies<ref>{{Cite journal |last=Manov |first=Andre E. |last2=Chauhan |first2=Sukhjinder |last3=Dhillon |first3=Gundip |last4=Dhaliwal |first4=Athena |last5=Antonio |first5=Sabrina |last6=Donepudi |first6=Ashrita |last7=Jalal |first7=Yema N. |last8=Nazha |first8=Jonathan |last9=Banal |first9=Melissa |last10=House |first10=Joseph |date=July 2023 |title=The Effectiveness of Continuous Glucose Monitoring Devices in Managing Uncontrolled Diabetes Mellitus: A Retrospective Study |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10460137/ |journal=Cureus |volume=15 |issue=7 |doi=10.7759/cureus.42545 |doi-access=free|issn=2168-8184 |pmc=10460137 |pmid=37637581}}</ref>. Američko udruženje za dijabetes (ADA) je 2016. godine široko preporučilo upotrebu CGM-a za osobe s dijabetesom tipa 1, a trenutno oko 49,78% pacijenata koristi ovu tehnologiju.<ref>{{Cite journal |last=Lacy |first=Mary E. |last2=Lee |first2=Katherine E. |last3=Atac |first3=Omer |last4=Heier |first4=Kory |last5=Fowlkes |first5=John |last6=Kucharska-Newton |first6=Anna |last7=Moga |first7=Daniela C. |date=2024-01-19 |title=Patterns and Trends in Continuous Glucose Monitoring Utilization Among Commercially Insured Individuals With Type 1 Diabetes: 2010–2013 to 2016–2019 |url=https://diabetesjournals.org/clinical/article/42/3/388/154160/Patterns-and-Trends-in-Continuous-Glucose |journal=Clinical Diabetes |language=en |volume=42 |issue=3 |pages=388–397 |doi=10.2337/cd23-0051 |issn=0891-8929 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251130070552/https://diabetesjournals.org/clinical/article/42/3/388/154160/Patterns-and-Trends-in-Continuous-Glucose |archive-date=30. 11. 2025 |access-date=22. 5. 2026 |url-status=live }}</ref>. ==Patogeneza== Dijabetes tipa 1 je rezultat uništavanja beta ćelija pankreasa, iako šta izaziva to uništavanje ostaje nejasno.{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018}} Osobe sa dijabetesom tipa 1 imaju tendenciju da imaju više CD8+ [[T-ćelija]] i [[B-ćelija]] koje specifično ciljaju antigene ostrvaca u odnosu na one bez dijabetesa tipa 1, što ukazuje na ulogu [[adaptivni imunski sistem|adaptivnog imunskog sistema]] u uništavanju beta ćelija.{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018}}{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|loc="Dijagnoza"}} Dijabetičari tipa 1 također imaju tendenciju da imaju smanjenu funkciju [[regulatorna T-ćelija|regulacijskih T-ćelija]], što može pogoršati [[autoimunost]].{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018}} Uništavanje [[beta-ćelija]] rezultira upalom [[Langerhansovi otočići| Langerhansovih otočića]], zvanom [[insulitis]]. Ovi upaljeni otočići obično sadrže CD8+ T-ćelije i – u manjoj mjeri – [[CD4+ T ćelije]].{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018}} Abnormalnosti u gušterači ili samim beta-ćelijama također mogu doprinijeti uništavanju [[beta-ćelija]]. [[Pankreas]] osoba s dijabetesom tipa 1 obično je manji, lakši i ima abnormalne krvne sudove, inervaciju živaca i organizaciju [[vanćelijski matriks|vanćelijskog matriksa]].{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018}} Osim toga, [[beta-ćelije]] osoba s dijabetesom tipa 1 ponekad [[ekspresija gena|prekomjerno eksprimiraju]] molekule [[MHC klase I|HLA klase I]] (odgovorne za signalizaciju [[imunsku sistem| imunskom sistemu]]) i imaju povećan [[stres endoplazmatskog retikuluma]] i probleme sa [[translacijom (biologija)|sintezom]] i [[savijanjem proteina|savijanjem]] novih proteina, od kojih bi bilo koji mogao doprinijeti njihovoj smrti.{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018}} Mehanizam kojim [[beta-ćelije]] zapravo umiru vjerovatno uključuje i [[nekroptoza|nekroptozu]] i [[apoptoza|apoptozu]], izazvane ili pogoršane CD8+ [[T-ćelija]]ma i [[makrofag]]ima.{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020}} Nekroptozu mogu izazvati aktivirane T-ćelije – koje luče toksične [[granzim]] ei [[perforin]] – ili indirektno kao rezultat [[ishemija|smanjenog protoka krvi]] ili stvaranja [[ROS|reaktivnih vrsta kisika]].{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020}} Kako neke beta-ćelije umiru, mogu osloboditi ćelijske komponente koje pojačavaju [[imunski odgovor]], pogoršavajući upalu i ćelijski smrt.{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020}} Pankreas kod osoba sa dijabetesom tipa 1 također pokazuje znakove apoptoze beta-ćelija, povezane s aktivacijom puteva [[janus kinaza]] i [[TYK2]].{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020}} Djelimična ablacija funkcije [[beta-ćelija]] dovoljna je da izazove dijabetes; pri dijagnozi, osobe sa dijabetesom tipa 1 često još uvijek imaju detektabilnu funkciju beta-ćelija. Nakon što se započne terapija insulinom, mnogi ljudi doživljavaju ponovno oživljavanje funkcije beta-ćelija i mogu neko vrijeme provesti s malo ili nimalo terapije insulinom – što se naziva "faza medenog mjeseca".{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018}} Ovo na kraju nestaje kako se beta-ćelije nastavljaju uništavati i ponovo je potrebna terapija insulinom.{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018}} Uništavanje beta-ćelija nije uvijek potpuno, jer 30–80% dijabetičara tipa 1 proizvodi male količine insulina godinama ili decenijama nakon dijagnoze.{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018}} ===Disfunkcija alfa ćelija=== Početak autoimunskog dijabetesa prati oštećena sposobnost regulacije hormon [[glukagon]],<ref name="Farhy_2015">{{cite journal |vauthors=Farhy LS, McCall AL |title=Glucagon – the new 'insulin' in the pathophysiology of diabetes |journal=Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care |volume=18 |issue=4 |pages=407–414 |date=July 2015 |pmid=26049639 |doi=10.1097/mco.0000000000000192 |s2cid=19872862}}</ref> koji djeluje antagonistički s insulinom kako bi regulirao šećer u krvi i [[metabolizam]]. Progresivno uništavanje beta-ćelija dovodi do disfunkcije u susjednim [[alfa-ćelija]]ma, koje luče glukagon, pogoršavajući odstupanja od euglikemije u oba smjera; prekomjerna proizvodnja glukagona nakon obroka uzrokuje oštriju hiperglikemiju, a neuspjeh u stimulaciji glukagona nakon hipoglikemije sprječava glukagonom posredovano spašavanje nivoa [[gčukoza|glukoze]].<ref name="Yosten_2018">{{cite journal |vauthors=Yosten GL |title=Alpha cell dysfunction in type 1 diabetes |journal=Peptides |volume=100 |pages=54–60 |date=February 2018 |pmid=29412832 |doi=10.1016/j.peptides.2017.12.001 |s2cid=46878644}}</ref> ====Hiperglukagonemija==== Početak dijabetesa tipa 1 prati povećanje lučenja [[glukagon]]a nakon obroka. Izmjereno je povećanje do 37% tokom prve godine dijagnoze, dok nivoi C-peptida (koji ukazuje na insulin izveden iz otočića) opadaju i do 45%.<ref>{{cite journal |vauthors=Brown RJ, Sinaii N, Rother KI |title=Too much glucagon, too little insulin: time course of pancreatic islet dysfunction in new-onset type 1 diabetes |journal=Diabetes Care |volume=31 |issue=7 |pages=1403–1404 |date=July 2008 |pmid=18594062 |doi=10.2337/dc08-0575 |pmc=2453684}}</ref> Proizvodnja insulina će nastaviti opadati kako imunološki sistem uništava beta ćelije, a insulin izveden iz otočića će se i dalje zamjenjivati terapijskim [[egzogen]]im insulinom. Istovremeno, postoji mjerljiva [[hipertrofija]] i [[hiperplazija]] [[alfa-ćelija]] u ranoj fazi bolesti, što dovodi do povećane mase alfa-ćelija. Ovo, zajedno sa smanjenom sekrecijom insulina iz [[beta-ćelija]], počinje objašnjavati porast nivoa glukagona koji doprinosi hiperglikemiji.<ref name="Yosten_2018"/> Neki istraživači vjeruju da je disregulacija glukagona primarni uzrok hiperglikemije u ranoj fazi.<ref>{{cite journal |vauthors=Unger RH, Cherrington AD |title=Glucagonocentric restructuring of diabetes: a pathophysiologic and therapeutic makeover |journal=The Journal of Clinical Investigation |volume=122 |issue=1 |pages=4–12 |date=January 2012 |pmid=22214853 |doi=10.1172/JCI60016 |pmc=3248306}}</ref> Vodeće hipoteze o uzroku postprandijalne hiperglukagonemije sugeriraju da egzogena terapija insulinom nije adekvatna za zamjenu izgubljene intraisletne signalizacije do alfa ćelija, koja je prethodno bila posredovana pulsatilnom sekrecijom insulina iz beta-ćelija.<ref>{{cite journal |vauthors=Meier JJ, Kjems LL, Veldhuis JD, Lefèbvre P, Butler PC |title=Postprandial suppression of glucagon secretion depends on intact pulsatile insulin secretion: further evidence for the intraislet insulin hypothesis |journal=Diabetes |volume=55 |issue=4 |pages=1051–1056 |date=April 2006 |pmid=16567528 |doi=10.2337/diabetes.55.04.06.db05-1449 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal |vauthors=Cooperberg BA, Cryer PE |title=Beta-cell-mediated signaling predominates over direct alpha-cell signaling in the regulation of glucagon secretion in humans |journal=Diabetes Care |volume=32 |issue=12 |pages=2275–2280 |date=December 2009 |pmid=19729529 |doi=10.2337/dc09-0798 |pmc=2782990}}</ref> Prema ovoj radnoj hipotezi, intenzivna insulinska terapija pokušala je oponašati prirodne profile lučenja insulina u terapijama egzogenim insulinskim [[infuzija]]ma.<ref>{{cite journal |vauthors=Paolisso G, Sgambato S, Torella R, Varricchio M, Scheen A, D'Onofrio F, Lefèbvre PJ |title=Pulsatile insulin delivery is more efficient than continuous infusion in modulating islet cell function in normal subjects and patients with type 1 diabetes |journal=The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism |volume=66 |issue=6 |pages=1220–1226 |date=June 1988 |pmid=3286673 |doi=10.1210/jcem-66-6-1220}}</ref> Kod mladih osoba s dijabetesom tipa 1, neobjašnjive smrti mogu biti uzrokovane noćnom hipoglikemijom, koja izaziva abnormalne srčane ritmove ili srčanom autonomnom neuropatijom, oštećenjem živaca koji kontroliraju srčanu funkciju. ====Hipoglikemijsko oštećenje glukagona==== Lučenje [[glukagon]]a se normalno povećava pri padu nivoa glukoze, ali normalan odgovor glukagona na hipoglikemiju je smanjen kod dijabetičara tipa 1.<ref name="Banarer_2002">{{cite journal |vauthors=Banarer S, McGregor VP, Cryer PE |title=Intraislet hyperinsulinemia prevents the glucagon response to hypoglycemia despite an intact autonomic response |journal=Diabetes |volume=51 |issue=4 |pages=958–965 |date=April 2002 |pmid=11916913 |doi=10.2337/diabetes.51.4.958 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal |vauthors=Raju B, Cryer PE |title=Loss of the decrement in intraislet insulin plausibly explains loss of the glucagon response to hypoglycemia in insulin-deficient diabetes: documentation of the intraislet insulin hypothesis in humans |journal=Diabetes |volume=54 |issue=3 |pages=757–764 |date=March 2005 |pmid=15734853 |doi=10.2337/diabetes.54.3.757 |doi-access=free}}</ref> Nedostaje detekcija glukoze u beta ćelijama i posljedična supresija lučenja primijenjenog insulina, što dovodi do hiperinsulinemije otočića koja inhibira oslobađanje glukagona.<ref name="Banarer_2002"/><ref name="Tesfaye_2010">{{cite journal |vauthors=Tesfaye N, Seaquist ER |title=Neuroendocrine responses to hypoglycemia |journal=Annals of the New York Academy of Sciences |volume=1212 |issue=1 |pages=12–28 |date=November 2010 |bibcode=2010NYASA1212...12T |pmid=21039590 |doi=10.1111/j.1749-6632.2010.05820.x |pmc=2991551}}</ref> Autonomni impulsi u alfa ćelije su daleko važniji za stimulaciju glukagona u umjerenim do teškim oblicima hipoglikemije, ali autonomni odgovor je na nekoliko načina oslabljen. Ponavljajuća hipoglikemija dovodi do metaboličkih prilagođavanja u područjima mozga koja detektuju glukozu, pomjerajući prag za kontraregulatornu aktivaciju [[SNS|simpatičkog nervnog sistema]], kako bi se smanjila koncentracija glukoze.<ref name="Tesfaye_2010"/> Ovo je poznato kao nesvjesnost hipoglikemije. Naknadna [[hipoglikemija]] praćena je oštećenjem slanja kontraregulatornih signala otočićima i [[kora nadbubrežne žlijezde| korteksu nadbubrežne žlijezde]]. To objašnjava nedostatak stimulacije glukagona i oslobađanja [[adrenalin]]a, koji bi normalno stimulirali i pojačali oslobađanje i proizvodnju glukoze iz jetre, spašavajući dijabetičare od teške hipoglikemije, kome i smrti. Brojne hipoteze su postavljene u potrazi za ćelijskim mehanizmom nesvjesnosti hipoglikemije. Konsenzus još nije postignut.<ref name="Reno_2013">{{cite journal |vauthors=Reno CM, Litvin M, Clark AL, Fisher SJ |title=Defective counterregulation and hypoglycemia unawareness in diabetes: mechanisms and emerging treatments |journal=Endocrinology and Metabolism Clinics of North America |volume=42 |issue=1 |pages=15–38 |date=March 2013 |pmid=23391237 |doi=10.1016/j.ecl.2012.11.005 |pmc=3568263}}</ref> Glavne hipoteze sažete su u sljedećoj tabeli:<ref>{{cite journal |vauthors=Martín-Timón I, Del Cañizo-Gómez FJ |title=Mechanisms of hypoglycemia unawareness and implications in diabetic patients |journal=World Journal of Diabetes |volume=6 |issue=7 |pages=912–926 |date=July 2015 |pmid=26185599 |doi=10.4239/wjd.v6.i7.912 |doi-access=free |pmc=4499525}}</ref><ref name="Tesfaye_2010"/><ref name="Reno_2013"/> {| class="wikitable" | colspan="2" |Mehanizmi nesvjesnosti hipoglikemije |- |Superkompenzacija glikogena |Povećane zalihe [[glikogena]] u [[astrocitima]] mogu doprinijeti dodatnim [[glikozil]] jedinicama za metabolizam, suzbijajući percepciju hipoglikemije od strane centralnog nervnog sistema. |- |Poboljšan metabolizam glukoze |Izmijenjeni transport glukoze i poboljšana metabolička efikasnost pri ponavljajućoj hipoglikemiji ublažavaju oksidativni stres koji bi aktivirao simpatički odgovor. |- |Hipoteza o alternativnom gorivu |Smanjena ovisnost o glukozi, suplementacija laktata iz astrocita ili ketoni zadovoljavaju metaboličke potrebe i smanjuju stres za mozak. |- |Komunikacija neurona u mozgu |[Hipotalamus|Hipotalamusna]] inhibitorna [[GABA]] normalno se smanjuje tokom hipoglikemije, dezinhibirajući signale za simpatički tonus. Ponavljajuće epizode hipoglikemije rezultiraju povećanjem bazalnog [[GABA]], koji se normalno ne smanjuje tokom sljedeće hipoglikemije. Inhibitorni tonus ostaje, a simpatički tonus se ne povećava. |} Osim toga, autoimunski dijabetes karakterizira gubitak simpatičke inervacije specifične za otočiće.<ref name="Mundinger_2016">{{cite journal |vauthors=Mundinger TO, Taborsky GJ |title=Early sympathetic islet neuropathy in autoimmune diabetes: lessons learned and opportunities for investigation |journal=Diabetologia |volume=59 |issue=10 |pages=2058–2067 |date=October 2016 |pmid=27342407 |doi=10.1007/s00125-016-4026-0 |pmc=6214182}}</ref> Ovaj gubitak predstavlja smanjenje od 80-90% [[SNS|simpatičkih nervnih završetaka]] ostrvaca, dešava se rano u progresiji bolesti i traje tokom celog života pacijenta.<ref>{{cite journal |vauthors=Mundinger TO, Mei Q, Foulis AK, Fligner CL, Hull RL, Taborsky GJ |title=Human Type 1 Diabetes Is Characterized by an Early, Marked, Sustained, and Islet-Selective Loss of Sympathetic Nerves |journal=Diabetes |volume=65 |issue=8 |pages=2322–2330 |date=August 2016 |pmid=27207540 |doi=10.2337/db16-0284 |pmc=4955989}}</ref> Povezan je s autoimunskim aspektom dijabetesa tipa 1 i ne javlja se kod dijabetičara tipa 2. U ranoj fazi [[autoimubost|autoimunskog događaja]], aktivira se skraćivanje [[akson]]a u simpatičkim živcima otočića. Povećani [[neurotrofni faktor izveden iz mozga|BDNF]] i [[reaktivne vrste kisika|ROS]] koji nastaju uslijed [[insulitis]]a i smrti beta-ćelija stimuliraju [[receptor faktora rasta nerva niskog afiniteta|p75 neurotrofinski receptor]] (p75<sup>NTR</sup>), koji djeluje na skraćivanje aksona. [[Aksoni]] su normalno zaštićeni od skraćivanja aktivacijom receptora tropomiozinske receptorske kinaze A (Trk A) pomoću [[nervni faktor rasta|NGF]], koji u otočićima prvenstveno proizvode beta-ćelije. Progresivno autoimunsko uništavanje [[beta-ćelija]], stoga, uzrokuje i aktivaciju faktora skraćivanja i gubitak zaštitnih faktora simpatičkih živaca otočića. Ovaj jedinstveni oblik neuropatije je obilježje dijabetesa tipa 1 i ima ulogu u gubitku glukagonske pomoći kod teške hipoglikemije.<ref name="Mundinger_2016"/> ==Komplikacije== {{Glavni|Komplikacije dijabetesa}} Najhitnije komplikacije dijabetesa tipa 1 su uvijek prisutni rizici loše kontrole šećera u krvi: teška [[hipoglikemija]] i dijabeteska ketoacidoza. Hipoglikemija – obično [[šećer u krvi]] ispod 70 mg/dL (3,9 mmol/L) – pokreće oslobađanje [[epinefrin]]a i može uzrokovati da se ljudi osjećaju drhtavo, [[anksioznost|anksiozno]] ili razdražljivo.<ref name=ADAHypo>{{cite web |title=Hypoglycemia (Low blood sugar) |publisher=American Diabetes Association |url=https://www.diabetes.org/healthy-living/medication-treatments/blood-glucose-testing-and-control/hypoglycemia |access-date=20 March 2022}}</ref> Osobe s hipoglikemijom mogu također osjetiti [[glad]], [[mučnina|mučninu]], [[znojenje]], [[groznica|groznicu]], [[glavobolja|glavobolje]], [[vrtoglavica|vrtoglavicu]] i [[tahikardija|ubrzan rad srca]].<ref name=ADAHypo/> Neki osjećaju vrtoglavicu, pospanost ili slabost.<ref name=ADAHypo/> Teška hipoglikemija može se brzo razviti, uzrokujući konfuziju, probleme s koordinacijom, gubitak [[svijest]]i i [[epilepsijski napad| napade]].<ref name=ADAHypo/>{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|p=2455}} U prosjeku, osobe s dijabetesom tipa 1 dožive hipoglikemiju koja zahtijeva dodatnu pomoć 16–20 puta na 100 osoba-godina, a događaj koji dovodi do [[nesvijest]]i ili [[epilepsijski napad|napada]] 2–8 puta na 100 osoba-godina.{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|p=2455}} Američko udruženje za dijabetes preporučuje liječenje hipoglikemije prema "pravilu 15-15": pojesti 15 grama [[ugljikohidrat]]a, a zatim pričekati 15 minuta prije provjere šećera u krvi; ponavljati dok [[šećer u krvi]] ne bude najmanje 70 mg/dL (3,9 mmol/L).<ref name=ADAHypo/> Teška [[hipoglikemija]] koja oštećuje sposobnost osobe da jede obično se liječi [[glukagon|injekcijskim glukagonom]], koji pokreće oslobađanje glukoze iz [[jetra|jetre]] u [[krvotok]].<ref name=ADAHypo/> Osobe s ponovljenim napadima hipoglikemije mogu razviti nesvjesnost hipoglikemije, gdje se prag šećera u krvi na kojem doživljavaju simptome hipoglikemije smanjuje, povećavajući rizik od teških hipoglikemijskih događaja.{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|}} Stope teške hipoglikemije uglavnom su opale zbog pojave brzodjelujućih i dugodjelujućih insulinskih proizvoda 1990-ih i početkom 2000-ih;{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020|}} međutim, akutna hipoglikemija i dalje uzrokuje 4–10% smrtnih slučajeva povezanih s dijabetesom tipa 1.{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|p=2455}} Drugi trajni rizik je [[dijabeteska ketoacidoza]] – stanje u kojem nedostatak insulina rezultira time da ćelije sagorijevaju [[masti]] umjesto šećera, proizvodeći toksične [[keton]]e kao nusprodukt.<ref name=ADA-Keto/> Simptomi ketoacidoze mogu se brzo razviti, s čestim mokrenjem, prekomjernom žeđi, mučninom, povraćanjem i jakim bolovima u trbuhu, što je sve uobičajeno.{{sfn|Cashen|Petersen|2019|}} Teža ketoacidoza može rezultirati [[Kussmaul disanje|otežanim disanjem]] i gubitkom svijesti zbog [[cerebralni edem|cerebralnog edema]].{{sfn|Cashen|Petersen|2019|}} Osobe s dijabetesom tipa 1 doživljavaju dijabetesku ketoacidozu 1–5 puta dnevno 100 osoba-godina, od kojih većina rezultira hospitalizacijom.{{sfn|Cashen|Petersen|2019|loc="Epidemiology"}} 13–19% smrtnih slučajeva povezanih s dijabetesom tipa 1 uzrokovano je ketoacidozom,{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|p=2455}} , što ketoacidozu čini vodećim uzrokom smrti kod osoba s dijabetesom tipa 1 mlađih od 58 godina.{{sfn|Cashen|Petersen|2019|}} ===Dugoročne komplikacije=== Pored akutnih komplikacija dijabetesa, dugotrajna hiperglikemija rezultira [[mikroangiopatija|oštećenjem malih krvnih sudova]] u cijelom tijelu. Ovo oštećenje se posebno manifestuje u [[oči]]ma, [[nerv]]ima i [[bubrezi]]ma, uzrokujući [[dijabeteska retinopatija|dijabetesku retinopatiju]], [[dijabeteska neuropatija|dijabetesku neuropatiju]], odnosno [[dijabeteska nefropatija| dijabetesku nefropatiju]].{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|}} U očima, dugotrajno visok šećer u krvi uzrokuje da krvni sudovi u [[mrežnjača|mrežnjači]] postanu krhki.{{sfn|Brownlee|Aiello|Sun|Cooper|2020|}} Osobe sa dijabetesom tipa 1 također imaju povećan rizik od [[kardiovaskularna bolest|kardiovaskularnih bolesti]], za koje se procjenjuje da skraćuju život prosječnog dijabetičara tipa 1 za 8–13 godina.{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|p=2456}} Kardiovaskularne bolesti <ref name="pmid16505242">{{cite journal |vauthors=Devaraj S, Glaser N, Griffen S, Wang-Polagruto J, Miguelino E, Jialal I |title=Increased monocytic activity and biomarkers of inflammation in patients with type 1 diabetes |journal=Diabetes |volume=55 |issue=3 |pages=774–779 |date=March 2006 |pmid=16505242 |doi=10.2337/diabetes.55.03.06.db05-1417 |doi-access=free}}</ref> as well as neuropathy<ref name="pmid16043739">{{cite journal |vauthors=Granberg V, Ejskjaer N, Peakman M, Sundkvist G |title=Autoantibodies to autonomic nerves associated with cardiac and peripheral autonomic neuropathy |journal=Diabetes Care |volume=28 |issue=8 |pages=1959–1964 |date=August 2005 |pmid=16043739 |doi=10.2337/diacare.28.8.1959 |doi-access=free}}</ref> mogu imati i [[autoimunost|autoimunsku]] osnovu. Žene sa dijabetesom tipa 1 imaju 40% veći rizik od smrti u poređenju sa muškarcima sa dijabetesom tipa 1.<ref>{{cite journal |vauthors=Huxley RR, Peters SA, Mishra GD, Woodward M |title=Risk of all-cause mortality and vascular events in women versus men with type 1 diabetes: a systematic review and meta-analysis |journal=The Lancet. Diabetes & Endocrinology |volume=3 |issue=3 |pages=198–206 |date=March 2015 |pmid=25660575 |doi=10.1016/S2213-8587(14)70248-7|hdl=20.500.11937/15312 |hdl-access=free }}</ref> Oko 12 % ljudi s dijabetesom tipa 1 ima kliničku depresiju.<ref name="Roy, T. 2012">{{cite journal |vauthors=Roy T, Lloyd CE |title=Epidemiology of depression and diabetes: a systematic review |journal=Journal of Affective Disorders |volume=142 |issue=Suppl |pages=S8–21 |date=October 2012 |pmid=23062861 |doi=10.1016/S0165-0327(12)70004-6}}</ref> Oko 6 % ljudi s dijabetesom tipa 1 također ima [[celijakija| celijakiju]], ali u većini slučajeva nema probavnih simptoma<ref name=ElfstromSundstrom2014>{{cite journal |vauthors=Elfström P, Sundström J, Ludvigsson JF |title=Systematic review with meta-analysis: associations between coeliac disease and type 1 diabetes |journal=Alimentary Pharmacology & Therapeutics |volume=40 |issue=10 |pages=1123–1132 |date=November 2014 |pmid=25270960 |doi=10.1111/apt.12973 |doi-access=free |s2cid=25468009}}</ref><ref name=SeeKaukinen2015>{{cite journal |vauthors=See JA, Kaukinen K, Makharia GK, Gibson PR, Murray JA |title=Practical insights into gluten-free diets |journal=Nature Reviews. Gastroenterology & Hepatology |volume=12 |issue=10 |pages=580–591 |date=October 2015 |type=Review |pmid=26392070 |doi=10.1038/nrgastro.2015.156 |s2cid=20270743 |quote=Coeliac disease in T1DM is asymptomatic&nbsp;...Clinical manifestations of coeliac disease, such as abdominal pain, gas, bloating, diarrhoea, and weight loss can be present in patients with T1DM, but are often attributed to poor control of diabetes, gastroparesis, or diabetic neuropathy}}</ref> ili se pogrešno pripisuju lošoj kontroli dijabetesa, gastroparezi ili dijabetičkoj neuropatiji.<ref name=SeeKaukinen2015/> U većini slučajeva, celijakija se dijagnosticira nakon pojave dijabetesa tipa 1. Povezanost celijakije s dijabetesom tipa 1 povećava rizik od komplikacija, poput retinopatije i smrtnosti. Ova povezanost može se objasniti zajedničkim genetičkim faktorima i upalom ili nutritivnim nedostacima uzrokovanim neliječenom celijakijom, čak i ako se dijabetes tipa 1 prvo dijagnosticira.<ref name=ElfstromSundstrom2014/> ===Infekcija urinarnog trakta=== Osobe s dijabetesom pokazuju povećanu stopu [[infekcija urinarnog trakta]].<ref>{{cite journal |vauthors=Chen HS, Su LT, Lin SZ, Sung FC, Ko MC, Li CY |title=Increased risk of urinary tract calculi among patients with diabetes mellitus – a population-based cohort study |journal=Urology |volume=79 |issue=1 |pages=86–92 |date=January 2012 |pmid=22119251 |doi=10.1016/j.urology.2011.07.1431}}</ref> Razlog je taj što je disfunkcija mokraćnog mjehura češća kod osoba s dijabetesom nego kod osoba bez dijabetesa zbog dijabetičke nefropatije. Kada je prisutna, nefropatija može uzrokovati smanjenje osjeta u [[mokraćni mjehur| mokraćnom mjehuru]], što zauzvrat može uzrokovati povećanje rezidualnog urina, faktor rizika za infekcije mokraćnog trakta.<ref>{{cite journal |vauthors=James R, Hijaz A |title=Lower urinary tract symptoms in women with diabetes mellitus: a current review |journal=Current Urology Reports |volume=15 |issue=10 |date=October 2014 |pmid=25118849 |doi=10.1007/s11934-014-0440-3 |s2cid=30653959}}</ref> ===Seksualna disfunkcija=== [[Seksualna disfunkcija]] kod osoba sa dijabetesom često je rezultat fizičkih faktora poput oštećenja živaca i slabe cirkulacije, te psihičkih faktora poput []stres]]a i/ili [[depresija (raspoloženje)|depresije]] uzrokovanih zahtjevima bolesti.<ref name="Sexual Dysfunction in Women">{{cite web |title=Sexual Dysfunction in Women |publisher=Diabetes Digital Media Ltd |website=Diabetes.co.uk |url=https://www.diabetes.co.uk/sexual-dysfunction-in-women.html |access-date=28 November 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141109021341/http://www.diabetes.co.uk/sexual-dysfunction-in-women.html |archive-date=9 November 2014}}</ref> Najčešći seksualni problemi kod muškaraca s dijabetesom su problemi s [[erekcija|erekcijom]] i [[ejakulacija| ejakulacijom]]: "Kod dijabetesa, [[krvni sud]]ovi koji opskrbljuju erektilno tkivo [[penis]]a mogu postati tvrdi i suženi, sprječavajući adekvatnu opskrbu krvlju potrebnu za čvrstu erekciju. Oštećenje živaca uzrokovano lošom kontrolom glukoze u krvi također može uzrokovati da ejakulat odlazi u mjehur umjesto kroz penis tokom ejakulacije, što se naziva retrogradna ejakulacija. Kada se to dogodi, [[sperma]] napušta tijelo urinom." Drugi uzrok erektilne disfunkcije su reaktivne vrste kisika koje nastaju kao rezultat bolesti. [[Antioksidans]]i mogu se koristiti u borbi protiv ovoga.<ref>{{cite journal |vauthors=Goswami SK, Vishwanath M, Gangadarappa SK, Razdan R, Inamdar MN |title=Efficacy of ellagic acid and sildenafil in diabetes-induced sexual dysfunction |journal=Pharmacognosy Magazine |volume=10 |issue=Suppl 3 |pages=S581–S587 |date=August 2014 |pmid=25298678 |doi=10.4103/0973-1296.139790 |doi-access=free |pmc=4189276 |id={{ProQuest|1610759650}}}}</ref> Seksualni problemi su česti kod žena koje imaju dijabetes, uključujući smanjenu osjetljivost u [[genitalija]]ma, suhoću, poteškoće/nemogućnost postizanja [[orgazam|orgazma]], bol tokom seksa i smanjen [[libido]]. Dijabetes ponekad smanjuje nivo [[estrogen]]a kod [[žena]], što može uticati na [[vagina|vaginsku lubrikaciju]]. Manje se zna o [[korelacija]]ma između dijabetesa i seksualne disfunkcije kod žena nego kod muškaraca. [[Oralne kontracepcijske pilule]] mogu uzrokovati neravnotežu šećera u krvi kod žena koje imaju dijabetes. Promjene doze mogu pomoći u rješavanju toga, uz rizik od [[nuspojava]] i komplikacija. Žene s dijabetesom tipa 1 pokazuju veću stopu [[sindrom policistastih jajnika|sindroma policistastih jajnika]] (PCOS) od normalne).<ref>{{cite journal |vauthors=Escobar-Morreale HF, Roldán B, Barrio R, Alonso M, Sancho J, de la Calle H, García-Robles R |title=High prevalence of the polycystic ovary syndrome and hirsutism in women with type 1 diabetes mellitus |journal=The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism |volume=85 |issue=11 |pages=4182–4187 |date=November 2000 |pmid=11095451 |doi=10.1210/jcem.85.11.6931 |doi-access=free}}</ref> Razlog tome može biti što su [[jajnici]] izloženi visokim koncentracijama [[insulin]]a, budući da žene s dijabetesom tipa 1 mogu imati čestu [[hiperglikemija|hiperglikemiju]].<ref>{{cite journal |vauthors=Codner E, Escobar-Morreale HF |title=Clinical review: Hyperandrogenism and polycystic ovary syndrome in women with type 1 diabetes mellitus |journal=The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism |volume=92 |issue=4 |pages=1209–1216 |date=April 2007 |pmid=17284617 |doi=10.1210/jc.2006-2641 |doi-access=free}}</ref> ===Autoimunski poremećaji=== Osobe s dijabetesom tipa 1 imaju povećan rizik od razvoja nekoliko [[autoimunski poremećaj| autoimunskih poremećaja]], posebno problema sa štitnjačom – oko 20% osoba s dijabetesom tipa 1 ima [[hipotireoza| hipo–]] ili [[hipertireoza|hipertireozu]], obično uzrokovanu [[Hashimotov tireoiditis| Hashimotovim tireoiditisom]], odnosno [[Gravesina bolest| Gravesinom bolešću]].{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020|}}{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|p=2455}} [[Celijakija]] pogađa 2–8% osoba s dijabetesom tipa 1 i češća je kod onih koji su bili mlađi u vrijeme dijagnoze dijabetesa i kod [[kavkazoid]]a.{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020|}} Dijabetičari tipa 1 također imaju povećan rizik [[reumatoidni artritis|reumatoidnog artritisa]], [[lupus]]a, [[autoimunski gastritis| autoimunskog gastritisa]], [[perniciozna anemija perniciozne anemije]], [[vitiligo|vitiliga]] i [[Addisonova bolest|Addisonove bolesti]].{{sfn|DiMeglio|Evans-Molina|Oram|2018|p=2455}} Suprotno tome, složeni autoimunski sindromi uzrokovani mutacijama u genima povezanim s imunošću ''[[AIRE]]'' (uzrokuju [[autoimunski poliglandulni sindrom]]), ''[[FoxP3]]'' (uzrokuju [[IPEX- sindrom]]) ili ''[[STAT3]]'' uključuju dijabetes tipa 1 u svoje efekte.{{sfn|Redondo|Steck|Pugliese|2018|}} ==Prevencija== U toku su istraživanja metoda za prevenciju dijabetesa tipa 1.<ref>{{cite web |title=What is Type 1 Diabetes? |url=https://www.nhs.uk/conditions/type-1-diabetes/what-is-type-1-diabetes/ |publisher=National Health Service (NHS) |date=31 October 2024 |access-date=28 October 2025}}</ref> Razvoj simptoma dijabetesa može biti odgođen kod nekih osoba koje imaju visok rizik od razvoja bolesti. FDA je 2022. godine odobrila intravenoznu injekciju [[teplizumab]]a, kako bi se odgodilo napredovanje dijabetesa tipa 1 kod osoba starijih od osam godina koje su već razvile autoantitijela povezana s dijabetesom i probleme s kontrolom šećera u krvi. U toj populaciji, [[monoklonsko antitijelo]] anti-CD3] teplizumab može odgoditi razvoj simptoma dijabetesa tipa 1 za oko dvije godine.<ref>{{cite web |title=FDA Approves Tzield |publisher=Drugs.com |date=November 2022 |url=https://www.drugs.com/newdrugs/fda-approves-tzield-teplizumab-mzwv-delay-onset-stage-3-type-1-diabetes-5929.html |access-date=15 February 2023}}</ref> Pored anti-CD3 [[antitijela]], testirano je nekoliko drugih imunosupresivnih sredstava, kako bi se spriječilo uništavanje [[beta-ćelija]]. Velika ispitivanja liječenja [[ciklosporin]]om sugerišu da ciklosporin može poboljšati lučenje insulina kod osoba kojima je nedavno dijagnosticiran dijabetes tipa 1; međutim, osobe koje su prestale uzimati ciklosporin brzo su prestale proizvoditi insulin, a nefrotoksičnost ciklosporina za [[bubreg]]e i povećani rizik od [[kancer|raka]] spriječili su ljude da ga koriste dugoročno.{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020|}} Nekoliko drugih imunosupresivnih sredstava – [[prednizon]], [[azatioprin]], [[antitimocit-globulin]], [[mikofenolat]] i antitijela protiv [[CD20]] i [[IL2RA|IL2 receptor α]] – bili su predmet istraživanja. Nijedno nije pružilo trajnu zaštitu od razvoja dijabetesa tipa 1.{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020|}} Također su provedena klinička ispitivanja koja su pokušavala izazvati [[imunotolerancija]] vakcinacijom insulinom, GAD65 i raznim kratkim peptidima koje ciljaju imunske ćelije tokom dijabetesa tipa 1; nijedno još nije odgodilo ili spriječilo razvoj bolesti.{{sfn|von Scholten|Kreiner|Gough|von Herrath|2021|}} Nekoliko ispitivanja pokušalo je intervencije u ishrani s nadom da će smanjiti [[autoimunost]] koja dovodi do dijabetesa tipa 1. Studije koje su uskraćivale [[kravlje mlijeko]] ili davale [[dojenčad]]i formulu bez goveđeg insulina smanjile su razvoj antitijela usmjerenih na [[beta-ćelija|β-ćelije]], ali nisu spriječile razvoj dijabetesa tipa 1.{{sfn|Dayan|Korah|Tatovic|Bundy|2019|}} Slično tome, studije koje su osobama s visokim rizikom davale injekcije insulina, oralnog insulina ili [[nikotinamid]] nisu spriječile razvoj dijabetesa.{{sfn|Dayan|Korah|Tatovic|Bundy|2019|}} Druge strategije koje se istražuju za prevenciju dijabetesa tipa 1 uključuju [[genska terapija|gensku terapiju]], terapiju [[matične ćelije|matičnim ćelijama]] i modulaciju crijevnog [[mikrobiom]]a. Pristupi genskoj terapiji su još uvijek u ranoj fazi. Cilj im je promijeniti genetičke faktore koji doprinose uništavanju beta-ćelija, uređivanjem [[imunski odgovor|imunskih odgovora]].<ref>{{cite journal |last1=Chellappan |first1=Dinesh Kumar |last2=Sivam |first2=Nandhini S. |last3=Teoh |first3=Kai Xiang |last4=Leong |first4=Wai Pan |last5=Fui |first5=Tai Zhen |last6=Chooi |first6=Kien |last7=Khoo |first7=Nico |last8=Yi |first8=Fam Jia |last9=Chellian |first9=Jestin |last10=Cheng |first10=Lim Lay |last11=Dahiya |first11=Rajiv |last12=Gupta |first12=Gaurav |last13=Singhvi |first13=Gautam |last14=Nammi |first14=Srinivas |last15=Hansbro |first15=Philip Michael |title=Gene therapy and type 1 diabetes mellitus |date=2018-12-01 |journal=Biomedicine & Pharmacotherapy |volume=108 |pages=1188–1200 |issn=0753-3322 |pmid=30372820 |doi=10.1016/j.biopha.2018.09.138 |doi-access=free}}</ref> Terapije matičnim ćelijama se također istražuju, s nadom da mogu regenerirati beta ćelije koje proizvode insulin ili ih zaštititi od imunskog napada.<ref>{{cite journal |title=Current progress in stem cell therapy for type 1 diabetes mellitus |date=2020 |journal=Stem Cell Research & Therapy |volume=11 |issue=1 |vauthors=Chen S, Du K, Zou C |pmid=32641151 |doi=10.1186/s13287-020-01793-6 |doi-access=free |pmc=7346484}}</ref> U toku su ispitivanja koja koriste [[matične ćelije]] za obnavljanje funkcije beta-ćelija ili regulaciju [[imunski odgovor|imunskog odgovora]]. Modifikacija crijevne mikrobiote upotrebom [[probiotik]]a, prebiotika ili specifičnih dijeta također je privukla pažnju. Neki dokazi ukazuju na to da crijevni mikrobiom ima ulogu u regulaciji [[imunost]]i, a istraživači traže da li bi promjena [[mikrobiom]]a mogla smanjiti rizik od autoimunosti i, posljedično, dijabetesa tipa 1.<ref>{{cite journal |last=Vaarala |first=Outi |title=Gut microbiota and type 1 diabetes |date=2012 |journal=The Review of Diabetic Studies |volume=9 |issue=4 |pages=251–259 |issn=1614-0575 |pmid=23804264 |doi=10.1900/RDS.2012.9.251 |doi-broken-date=12 July 2025 |pmc=3740694}}</ref> Tolerogene terapije, koje nastoje izazvati [[imunotolerancija|imunsku toleranciju]] na [[beta-ćelija|beta-ćelijske]] [[antigen]]e, još su jedno područje interesa. Tehnike poput korištenja dendritnih ćelija ili regulatornih [[T-ćelija]] konstruiranih za poticanje tolerancije na beta-ćelije proučavaju se u kliničkim ispitivanjima, iako ovi pristupi ostaju eksperimentalni.<ref>{{cite journal |last1=Bluestone |first1=Jeffrey A. |last2=Herold |first2=Kevan |last3=Eisenbarth |first3=George |title=Genetics, pathogenesis and clinical interventions in type 1 diabetes |date=2010-04-29 |journal=Nature |volume=464 |issue=7293 |pages=1293–1300 |issn=1476-4687 |bibcode=2010Natur.464.1293B |pmid=20432533 |doi=10.1038/nature08933 |pmc=4959889}}</ref> Evo dokaza koji ukazuju na to da određene virusne infekcije mogu izazvati dijabetes tipa 1.<ref>{{cite journal |title=Viruses and Type 1 Diabetes: From Enteroviruses to the Virome |date=2021 |journal=Microorganisms |volume=9 |issue=7 |page=1519 |vauthors=Isaacs SR, Foskett DB, Maxwell AJ, Ward EJ, Faulkner CL, Luo JY, Rawlinson WD, Craig ME, Kim KW |pmid=34361954 |doi=10.3390/microorganisms9071519 |doi-access=free |pmc=8306446}}</ref> Sistematski pregled i meta-analize 60 studija pokazale su da izloženost enterovirusima povećava rizik.<ref>{{cite journal |vauthors=Isaacs SR, Roy A, Dance B, Ward EJ, Foskett DB, Maxwell AJ, Rawlinson WD, Kim KW, Craig ME |title=Enteroviruses and risk of islet autoimmunity or type 1 diabetes: systematic review and meta-analysis of controlled observational studies detecting viral nucleic acids and proteins |date=2023 |journal=The Lancet Diabetes & Endocrinology |volume=11 |issue=8 |pages=578–592 |doi=10.1016/S2213-8587(23)00122-5 |pmid=37390839}}</ref> Enterovirus B, enterovirus C, koksakivirus B1 i koksakivirus B4 povezani su s povećanim rizikom. Infekcije tokom trudnoće također su povezane s povećanim rizikom od dijabetesa tipa 1 kod potomstva, s enterovirusima <ref>{{cite journal |vauthors=Allen DW, Kim KW, Rawlinson WD, Craig ME |title=Maternal virus infections in pregnancy and type 1 diabetes in their offspring: Systematic review and meta-analysis of observational studies |date=2018 |journal=Reviews in Medical Virology |volume=28 |issue=3 |doi=10.1002/rmv.1974 |pmid=29569297}}</ref><ref>{{cite journal |vauthors=Yue Y, Tang Y, Tang J, Shi J, Zhu T, Huang J, Qiu X, Zeng Y, Li W, Qu Y, Mu D |title=Maternal infection during pregnancy and type 1 diabetes mellitus in offspring: a systematic review and meta-analysis |date=2018 |journal=Epidemiology & Infection |volume=146 |issue=16 |pages=2131–2138 |doi=10.1017/S0950268818002455 |pmid=30152300 |pmc=6453004 }}</ref>, rubela virus <ref>{{cite journal |vauthors=Rogers MA, Kim C |title= Congenital infections as contributors to the onset of diabetes in children: A longitudinal study in the United States, 2001-2017 |journal=Pediatric Diabetes |date=2020 |volume=21 |issue=3 |pages=456–459 |doi=10.1111/pedi.12957 |pmid=31820549 |pmc= 10545449 }}</ref><ref>{{cite journal |vauthors= Ginsberg-Fellner F, Witt ME, Fedun B, Taub F, Dobersen MJ, McEvoy RC, Cooper LZ, Notkins AL, Rubinstein P |title=Diabetes mellitus and autoimmunity in patients with the congenital rubella syndrome |journal=Reviews of Infectious Diseases |date=1985 |volume=7 Suppl 1 |pages=S170-176 |doi=10.1093/clinids/7.supplement_1.s170 |pmid=3890104}}</ref> i citomegalovirus <ref>{{cite journal |vauthors=Rogers MA, Kim C |title= Congenital infections as contributors to the onset of diabetes in children: A longitudinal study in the United States, 2001-2017 |journal=Pediatric Diabetes |date=2020 |volume=21 |issue=3 |pages=456–459 |doi=10.1111/pedi.12957 |pmid=31820549 |pmc= 10545449 }}</ref> pokazuju povećan rizik. [[Vakcinacija]] protiv rotavirusa kod male djece povezana je sa smanjenjem stope incidencije dijabetesa tipa 1.<ref>{{cite journal |vauthors=Kosmeri C, Klapas A, Evripidou N, Kantza E, Serbis A, Siomou E, Ladomenou F |title=Rotavirus Vaccination Protects Against Diabetes Mellitus Type 1 in Children in Developed Countries: A Systematic Review and Meta-Analysis |journal=Vaccines |date=2025 |volume=13 |issue=1 |page=50 |doi=10.3390/vaccines13010050 |doi-access=free |pmid=39852829 |pmc=11769441 }}</ref> Countries that implemented a nationwide rotavirus vaccination program have shown a decline in the incidence of type 1 diabetes in young children (<5 years of age)<ref>{{cite journal |vauthors=Rogers MA |title=Decline in Type 1 Diabetes in Young Children After Rotavirus Vaccination: Data From 8 Countries |journal=American Journal of Preventive Medicine Focus |date=2025 |volume=4 |issue=6 |doi=10.1016/j.focus.2025.100409 | pmid=41078994 |pmc=12508837 }}</ref> Rezultati su bili izraženiji kod pentavalentne vakcine protiv rotavirusa nego kod monovalentne vakcine.<ref>{{cite journal |vauthors=Rogers MA |title=Decline in Type 1 Diabetes in Young Children After Rotavirus Vaccination: Data From 8 Countries |journal=American Journal of Preventive Meicine Focus |date=2025 |volume=4 |issue=6 |doi=10.1016/j.focus.2025.100409 | pmid=41078994 |pmc=12508837 }}</ref><ref>{{cite journal |vauthors=Rogers MA, Basu T, Kim C |title=Lower Incidence Rate of Type 1 Diabetes after Receipt of the Rotavirus Vaccine in the United States, 2001-2017 |journal=Scientific Reports |date=2019 |volume=9 |issue=1 |doi=10.1038/s41598-019-44193-4 | pmid=31197227 |pmc=6565744 |bibcode=2019NatSR...9.7727R }}</ref> Istražuju se kombinirane imunoterapije, kako bi se postigla trajnija imunska zaštita, korištenjem više agenasa zajedno. Naprimjer, anti-CD3 [[antitijela]] mogu se kombinirati s drugim imunomodulatornim agensima kao što su blokatori IL-1 ili inhibitori kontrolnih tačaka.<ref>{{cite journal |title=Combination Immunotherapy for Type 1 Diabetes |date=2017 |journal=Current Diabetes Reports |volume=17 |issue=7 |vauthors=Bone RN, Evans-Molina C |pmid=28534310 |doi=10.1007/s11892-017-0878-z |pmc=5774222}}</ref> Konačno, istraživači proučavaju kako faktori okoline poput infekcija, prehrane i stresa mogu utjecati na imunološku regulaciju putem epigenetičkih modifikacija. Nada je da bi ciljanje ovih epigenetičkih promjena moglo odgoditi ili spriječiti pojavu dijabetesa tipa 1 kod osoba s visokim rizikom.<ref>{{cite journal |title=The Role of Epigenetics in Type 1 Diabetes |date=2017 |journal=Current Diabetes Reports |volume=17 |issue=10 |vauthors=Jerram ST, Dang MN, Leslie RD |pmid=28815391 |doi=10.1007/s11892-017-0916-x |pmc=5559569}}</ref> ==Epidemiologija== Dijabetes tipa 1 čini procijenjenih 10–15% svih slučajeva dijabetesa {{sfn|Katsarou|Gudbjörnsdottir|Rawshani|Dabelea|2017|loc="Epidemiologija"}} ili 9&nbsp; miliona slučajeva širom svijeta.<ref name="WHO11">{{cite web |date=14 November 2024 |title=Diabetes |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241115092255/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes |archive-date=15 November 2024 |access-date=28 August 2025 |work=World Health Organization |at=Type 1 diabetes |quote=In 2017 there were 9 million people with type 1 diabetes; the majority of them live in high-income countries.}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Rosen |first=Meghan |date=September 2025 |title=Hope for a diabetes treatment without insulin injections |url=<!-- accessed paper copy --> |department=News: Health & Medicine |magazine=[[Science News]] |page=12 |volume=207 |issue=9 |quote=Type 1 diabetes affects over 8 million people worldwide.}}</ref> Simptomi se mogu pojaviti u bilo kojoj dobi, ali početak je najčešći kod djece, s dijagnozama nešto češćima kod djece od 5 – 7 godina, a mnogo češćima oko [[pubertet]]a.{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020|loc="Dijagnoza"}}{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020|}} Za razliku od većine autoimunskih bolesti, dijabetes tipa 1 je nešto češći kod muškaraca nego kod žena.{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020|loc="Dijagnoza"}} U 2006. godini, dijabetes tipa 1 je pogodilo 440.000 djece mlađe od 14 godina i bio je primarni uzrok dijabetesa kod onih mlađih od 15 godina.<ref name=Epi07>{{cite journal |vauthors=Aanstoot HJ, Anderson BJ, Daneman D, Danne T, Donaghue K, Kaufman F, Réa RR, Uchigata Y |title=The global burden of youth diabetes: perspectives and potential |journal=Pediatric Diabetes |volume=8 |issue=s8 |pages=1–44 |date=October 2007 |series=8 |pmid=17767619 |doi=10.1111/j.1399-5448.2007.00326.x |doi-access=free |s2cid=222102948}}</ref>{{sfn|Katsarou|Gudbjörnsdottir|Rawshani|Dabelea|2017|loc="Epidemiologija"}} Stope se uveliko razlikuju po zemljama i regijama. Incidencija je najveća u [[Skandinavija| Skandinaviji]], sa 30–60 novih slučajeva na 100.000 djece godišnje, srednja u SAD-u i južnoj Evropi sa 10–20 slučajeva na 100.000 godišnje, a najniža u [[Kina|Kini]], većem dijelu[[Azija|Azije]] i [[Južna Amerika|Južnoj Americi]] sa 1–3 slučaja na 100.000 godišnje.{{sfn|Norris|Johnson|Stene|2020|}} U [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]], dijabetes tipa 1 i 2 je 2015. godine pogodilo oko 208.000 mladih mlađih od 20 godina. Preko 18.000 mladih se svake godine dijagnosticira dijabetes tipa 1. Svake godine oko 234.051 Amerikanaca umre zbog dijabetesa (tipa I ili II) ili komplikacija povezanih s dijabetesom, a 69.071 ima dijabetes kao primarni uzrok smrti..<ref name=":0">{{cite web |title=Fast Facts |website=American Diabetes Association |url=http://professional.diabetes.org/admin/UserFiles/0%20-%20Sean/Documents/Fast_Facts_3-2015.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429125655/http://professional.diabetes.org/admin/UserFiles/0%20-%20Sean/Documents/Fast_Facts_3-2015.pdf |archive-date=29 April 2015}}</ref> U [[Australija|Australiji]] je kod oko milion ljudi dijagnosticiran dijabetes, a od tog broja, 130.000 ljudi ima dijagnozu dijabetesa tipa 1. Australija je šesta najveća u svijetu po broju djece mlađe od 14 godina. Između 2000. i 2013. godine utvrđeno je 31.895 novih slučajeva, od čega 2.323 u 2013., što predstavlja stopu od 10–13 slučajeva na 100.000 ljudi svake godine. [[Aboridžini|autohtoni Australci]] i stanovnici Torresovog prolaza manje su pogođeni.<ref>{{cite web |title=Incidence of type 1 diabetes in Australia 2000–2013 |last=Australian Institute of Health and Welfare |date=2015 |url=https://www.aihw.gov.au/reports/diabetes/incidence-type-1-diabetes-australia-2000-2013/summary |access-date=13 February 2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007000927/http://www.aihw.gov.au/WorkArea/DownloadAsset.aspx?id=60129550898 |archive-date=7 October 2016}}</ref><ref>{{cite web |vauthors=Shaw J |title=diabetes: the silent pandemic and its impact on Australia |date=2012 |url=https://static.diabetesaustralia.com.au/s/fileassets/diabetes-australia/e7282521-472b-4313-b18e-be84c3d5d907.pdf |access-date=19 October 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007001154/https://static.diabetesaustralia.com.au/s/fileassets/diabetes-australia/e7282521-472b-4313-b18e-be84c3d5d907.pdf |archive-date=7 October 2016}}</ref> Od 1950-ih, incidencija dijabetesa tipa 1 postepeno se povećava širom svijeta u prosjeku za 3–4% godišnje.{{sfn|Norris|Johnson|Stene|2020|loc="Trendovi u epidemiologiji"}} Povećanje je izraženije u zemljama koje su započele s nižom incidencijom dijabetesa tipa 1.{{sfn|Norris|Johnson|Stene|2020|loc="Trendovi u epidemiologiji"}} ==Dijabetes tipa 1 kod mladih== Dijabetes tipa 1, poznat i kao dijabetes "mladalačkog početka", u porastu je kod djece i adolescenata mlađih od 15 godina.<ref name=":9">{{cite journal |last1=Petschnig |first1=Renate |last2=Wagner |first2=Thomas |last3=Robubi |first3=Armin |last4=Baron |first4=Ramon |title=Effect of Strength Training on Glycemic Control and Adiponectin in Diabetic Children |date=October 2020 |journal=Medicine & Science in Sports & Exercise |language=en-US |volume=52 |issue=10 |pages=2172–2178 |issn=0195-9131 |pmid=32301853 |doi=10.1249/MSS.0000000000002356 |url=https://journals.lww.com/acsm-msse/fulltext/2020/10000/effect_of_strength_training_on_glycemic_control.13.aspx|url-access=subscription }}</ref> Dijabetes tipa 1 je [[autoimunska bolest]] u kojoj tijelo napada beta-ćelije koje proizvodi [[gušterača]]; što uzrokuje nedostatak insulina u tijelu.<ref name=":10">{{cite journal |last1=García-Hermoso |first1=Antonio |last2=Ezzatvar |first2=Yasmin |last3=Huerta-Uribe |first3=Nidia |last4=Alonso-Martínez |first4=Alicia M. |last5=Chueca-Guindulain |first5=Maria J. |last6=Berrade-Zubiri |first6=Sara |last7=Izquierdo |first7=Mikel |last8=Ramírez-Vélez |first8=Robinson |title=Effects of exercise training on glycaemic control in youths with type 1 diabetes: A systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials |date=June 2023 |journal=European Journal of Sport Science |language=en |volume=23 |issue=6 |pages=1056–1067 |issn=1746-1391 |pmid=35659492 |doi=10.1080/17461391.2022.2086489 |hdl=2454/43706 |hdl-access=free |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1080/17461391.2022.2086489}}</ref> Broj dijagnoza raste širom svijeta.<ref name=":10"/> ===Liječenje vježbanjem=== Djeca s dijabetesom tipa 1 obično regulišu nivo šećera u krvi redovnim injekcijama insulina; Međutim, vježbanje također može imati vitalnu ulogu u liječenju dijabetesa tipa 1.<ref name=":9"/> Kod mladih s dijabetesom tipa 1, [[fizička vježba|vježbanje]] je povezano s boljom kontrolom šećera u krvi.<ref name=":10"/> Nivoi HbA1c se značajno smanjuju kada djeca s dijabetesom tipa 1 učestvuju u strukturiranim intervencijama vježbanja.<ref name=":10"/> U jednoj studiji, Garcia-Hermoso i kolege otkrili su da visokointenzivno vježbanje, istovremeni trening, intervencija vježbanja u trajanju od 24 sedmice ili duže i sesije vježbanja u trajanju od 60 minuta ili više uzrokuju veće smanjenje HbA1c kod djece s dijabetesom tipa 1.<ref name=":10"/> Garcia-Hermoso et all. također su primijetili da sesije vježbanja u trajanju od 60 minuta ili više, visokointenzivno vježbanje i istovremene intervencije treninga dovode do smanjenja doze insulina dnevno.<ref name=":10"/> Osim toga, Petschnig et all. proučavali su učinak treninga snage na nivo šećera u krvi i otkrili su da djeca s dijabetesom tipa 1 koja su izvodila vježbe treninga snage tokom 17 sedmica nisu iskusila nikakve promjene u nivoima [[hemoglobin|HbA1c]], ali nakon 32 sedmice treninga došlo je do značajnog smanjenja nivoa HbA1c.<ref name=":9"/> Petschnig i kolege primijetili su također značajno smanjenje nivoa šećera u krvi nakon treninga snage.<ref name=":9"/> Konačno, Studijska grupa Mreže za istraživanje dijabetesa kod djece otkrila je da su djeca koja su učestvovala u produženim aerobnim vježbama nakon škole doživjela smanjenje nivoa glukoze u plazmi za 40% ispod njihovih početnih vrijednosti.<ref name=":11">{{cite journal |last=The Diabetes Research in Children Network (DirecNet) Study Group |title=The Effects of Aerobic Exercise on Glucose and Counterregulatory Hormone Concentrations in Children With Type 1 Diabetes |date=2006-01-01 |journal=Diabetes Care |language=en |volume=29 |issue=1 |pages=20–25 |issn=0149-5992 |pmid=16373890 |doi=10.2337/diacare.29.1.20 |pmc=2396943}}</ref> Studijska grupa Mreže za istraživanje dijabetesa kod djece primijetila je da se nivo šećera u krvi brzo smanjuje u prvih 15 minuta vježbanja i nastavlja padati tokom 75-minutne sesije.<ref name=":11"/> Grupa za istraživanje dijabetesa je također otkrila da je nakon učešća u produženom aerobnom vježbanju, 83% učesnika imalo smanjenje nivoa šećera u krvi za najmanje 25%.<ref name=":11"/> Pokazalo se da visokointenzivne i istovremene trenažne intervencije,<ref name=":10"/> trening snage,<ref name=":9"/> i produženo aerobno vježbanje<ref name=":11"/> pomažu u smanjenju nivoa HbA1c i glukoze u krvi kod djece sa dijabetesom tipa 1; stoga, pokazujući da vježbanje igra vitalnu ulogu u liječenju dijabetesa tipa 1.<ref name=":9"/> ==Historija== {{Glavni|Historija dijabetesa}} Vezu između dijabetesa i oštećenja gušterače prvi je opisao njemački patolog [[Martin Benno Schmidt|Martin Schmidt]], koji je u radu iz 1902. godine primijetio upalu oko otočića gušterače djeteta koje je umrlo od dijabetesa.{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020|}} Vezu između ove upale i početka dijabetesa dalje je razvio [[Shields Warren]] tokom 1920-ih,<!--izvor je nejasan. Podsjetnik da se ovo detaljnije istraži--> termin "insulitis" skovao je [[Hanns von Meyenburg]] 1940. godine kako bi opisao ovaj [[fenomen]].{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|}} Dijabetes tipa 1 opisan je kao [[autoimunska bolest]] 1970-ih, na osnovu zapažanja da su autoantitijela protiv otočića otkrivena kod dijabetičara s drugim autoimunskim nedostacima.<ref>{{cite journal |vauthors=Bottazzo GF, Florin-Christensen A, Doniach D |title=Islet-cell antibodies in diabetes mellitus with autoimmune polyendocrine deficiencies |journal=Lancet |volume=2 |issue=7892 |pages=1279–1283 |date=November 1974 |pmid=4139522 |doi=10.1016/s0140-6736(74)90140-8}}</ref> Također je 1980-ih pokazano da imunosupresivne terapije mogu usporiti napredovanje bolesti, što dodatno podržava ideju da je dijabetes tipa 1 autoimunski poremećaj.<ref>{{cite journal |vauthors=Herold KC, Vignali DA, Cooke A, Bluestone JA |title=Type 1 diabetes: translating mechanistic observations into effective clinical outcomes |journal=Nature Reviews. Immunology |volume=13 |issue=4 |pages=243–256 |date=April 2013 |pmid=23524461 |doi=10.1038/nri3422 |pmc=4172461}}</ref> Naziv "mladalački dijabetes" korišten je ranije jer se često prvi put dijagnosticira u djetinjstvu. ==Društvo i kultura== {{glavni|Spisak osoba s dijabetesom tipa 1}} Procijenjeno je da dijabetes tipa 1 i 2 uzrokuje 10,5 milijardi dolara godišnjih medicinskih troškova (875 dolara mjesečno po dijabetičaru) i dodatnih 4,4 milijarde dolara indirektnih troškova (366 dolara mjesečno po osobi s dijabetesom) u SAD-u.<ref>{{cite news |vauthors=Johnson L |title=Study: Cost of diabetes $218B |agency=Associated Press |work=USA Today |date=18 November 2008 |url=https://www.usatoday.com/news/health/2008-11-18-diabetes-cost_N.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120701180245/http://www.usatoday.com/news/health/2008-11-18-diabetes-cost_N.htm |archive-date=1 July 2012}}</ref> U Sjedinjenim Američkim Državama 245 milijardi dolara svake godine se pripisuje dijabetesu. Osobe kojima je dijagnosticiran dijabetes imaju 2,3 puta veće troškove zdravstvene zaštite od osoba koje nemaju dijabetes. Jedan od deset dolara zdravstvene zaštite troši se na osobe s dijabetesom tipa 1 i 2.<ref name=":0"/> ==Istraživanje== {{klavni|Upravljanje dijabetesom#Istraživanje}} Finansiranje istraživanja dijabetesa tipa 1 potiče od vlade, industrije (npr. farmaceutskih kompanija) i dobrotvornih organizacija. Vladino finansiranje u Sjedinjenim Američkim Državama distribuira se putem [[Nacionalni instituti za zdravlje|Nacionalnih instituta za zdravlje]], a u [[UK|Velikoj Britaniji]] putem [[Nacionalni institut za istraživanje zdravlja i njege|Nacionalnog instituta za istraživanje zdravlja i njege]] ili [[Vijeće za medicinska istraživanja (Ujedinjeno Kraljevstvo)|Vijeća za medicinska istraživanja]]. [[Fondacija za istraživanje juvenilnog dijabetesa]] (JDRF), koju su osnovali roditelji djece s dijabetesom tipa 1, najveći je svjetski pružatelj dobrotvornog finansiranja za istraživanje dijabetesa tipa 1.<ref>{{cite web |title=About JDRF |website=JDRF |url=https://www.jdrf.org/about/ |access-date=24 March 2024}}</ref> Druge dobrotvorne organizacije uključuju [[Američko udruženje za dijabetes]], [[Diabetes UK]], Fondaciju za istraživanje i zdravlje dijabetesa,<ref>{{cite web |title=About DRWF |website=Diabetes Research & Wellness Foundation |url=https://www.diabeteswellness.net/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511223632/http://www.diabeteswellness.net/ |archive-date=11 May 2013}}</ref> [[Diabetes Australia]] i [[Kanadsko udruženje za dijabetes]]. ===Vještački pankreas=== Također je uložen značajan napor da se razvije potpuno [[automatizirani sistem za isporuku insulina]] ili "vještački pankreas" koji bi mogao osjećati nivo glukoze i ubrizgavati odgovarajući insulin bez svjesnog unosa korisnika.{{sfn|Boughton|Hovorka|2020|}} Trenutni "hibridni sistemi zatvorene petlje" koriste kontinuirani monitor glukoze za očitavanje nivoa šećera u krvi i potkožnu insulinsku pumpu za isporuku insulina; Međutim, zbog kašnjenja između injekcije insulina i njegovog djelovanja, trenutni sistemi zahtijevaju od korisnika da inicira [[insulin]] prije uzimanja obroka.{{sfn|Boughton|Hovorka|2020|loc="Regulatorno odobrenje sistema zatvorene petlje"}} Nekoliko poboljšanja ovih sistema trenutno prolazi kroz klinička ispitivanja na ljudima, uključujući sistem s dva hormona koji ubrizgava [[glukagon]] pored insulina i implantabilni uređaj koji ubrizgava insulin [[intraperitonealna injekcija|intraperitonealno]] gdje se može brže apsorbirati.<ref>{{cite journal |vauthors=Ramli R, Reddy M, Oliver N |title=Artificial Pancreas: Current Progress and Future Outlook in the Treatment of Type 1 Diabetes |journal=Drugs |volume=79 |issue=10 |pages=1089–1101 |date=July 2019 |pmid=31190305 |doi=10.1007/s40265-019-01149-2 |hdl=10044/1/71348 |hdl-access=free |s2cid=186207231}}</ref> ===Modeli bolesti=== Različiti [[modelni organizam|životinjski modeli]] bolesti koriste se za razumijevanje patogeneze i etiologije dijabetesa tipa 1. Danas dostupni modeli dijabetesa tipa 1 mogu se podijeliti na spontano autoimunske, hemijski inducirane, virusom inducirane i genetički inducirane..<ref name=":1">{{cite book |title=Animal models of diabetes: methods and protocols |publisher=Humana Press |date=2020 |vauthors=King AJ |isbn=978-1-0716-0385-7 |location=New York, NY |oclc=1149391907}}{{page needed|date=October 2022}}</ref> Miš [[NOD miševi|negojazni dijabetičari]] (NOD) je najšire proučavani model dijabetesa tipa 1.<ref name=":1"/> To je [[inbred soj]] koji spontano razvija dijabetes tipa 1 kod 30–100% ženki miševa, ovisno o uvjetima smještaja.{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020|loc="Životinjski modeli"}} Dijabetes kod NOD miševa uzrokovan je nekoliko gena, prvenstveno genima [[MHC|glavnog kompleksa histokompatibilnosti]] uključenim u [[prezentacija antigena| prezentaciju antigena]].{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020|}} Poput dijabetičara, NOD-[[miševi]] razvijaju autoantitijela u otočićima i upalu u otočićima, nakon čega slijedi smanjena proizvodnja insulina i hiperglikemija.{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020|}}<ref>{{cite web |title=NOD/ShiLtJ |publisher=The Jackson Laboratory |url=https://www.jax.org/strain/001976 |access-date=18. januar 2022.}}<ref> Neke karakteristike ljudskog dijabetesa su preuveličane kod NOD miševa, naime, miševi imaju težu upalu Langerhansovih otočića od ljudi i imaju mnogo izraženiju spolnu pristranost, pri čemu ženke razvijaju dijabetes mnogo češće od mužjaka.{{sfn|Atkinson|Mcgill|Dassau|Laffel|2020|}} Kod NOD miševa, početak insulitisa javlja se u dobi od 3–4 sedmice. [[Langerhansovi otočići]] infiltrirani su CD4+, CD8+ [[T-limfocit]]ima, [[NK-ćelija]]ma, [[B-limfocit]]ima, [[dendritska ćelija|dendritskim ćelijama]], [[makrofag]]ima i [[neutrofil]]ima, slično procesu bolesti kod ljudi.<ref name=":2">{{cite journal |vauthors=Pandey S, Dvorakova MC |title=Future Perspective of Diabetic Animal Models |journal=Endocrine, Metabolic & Immune Disorders Drug Targets |volume=20 |issue=1 |pages=25–38 |date=2020-01-07 |pmid=31241444 |doi=10.2174/1871530319666190626143832 |pmc=7360914}}</ref> Pored spola, uslovi uzgoja, sastav crijevnog [[mikrobiom]]a ili ishrana takođe utiču na pojavu dijabetesa tipa 1.<ref>{{cite book |vauthors=Chen D, Thayer TC, Wen L, Wong FS |title=Animal Models of Diabetes |chapter=Mouse Models of Autoimmune Diabetes: The Nonobese Diabetic (NOD) Mouse |series=Methods in Molecular Biology |volume=2128 |pages=87–92 |date=2020 |publisher=Springer US |isbn=978-1-0716-0384-0 |veditors=King AJ |place=New York, NY |pmid=32180187 |doi=10.1007/978-1-0716-0385-7_6 |pmc=8253669}}</ref> BioBreeding Diabetes-Prone (BB) pacov je još jedan široko korišten spontani eksperimentalni model za T1D. Početak dijabetesa javlja se kod čak 90% jedinki (bez obzira na spol) u dobi od 8–16 sedmica.<ref name=":2"/> Tokom insulitisa, otočići pankreasa su infiltrirani [[T-limfocit]]ima, B- limfocitima, [[makrofag]]ima i [[NK-ćelija]]ma, s razlikom u odnosu na ljudski tok insulitisa što su CD4+ T-limfociti značajno smanjeni, a CD8+ T-limfociti gotovo da i ne postoje. Spomenuta limfopenija je glavni nedostatak ovog modela. Bolest karakterizira [[hiperglikemija]], [[hipoinsulinemija]], gubitak težine, [[ketonurija]] i potreba za insulinskom terapijom za preživljavanje.<ref name=":2"/> BB-pacovi koriste se za proučavanje genetičkih aspekata T1D-a, a i za intervencijske studije i studije dijabeteske nefropatije.<ref name=":2"/> BB-pacovi koriste se za proučavanje genetičkih aspekata T1D-a, a koriste se i za intervencijske studije i studije dijabeteske nefropatije.<ref name=":2"/><ref>{{cite book |vauthors=Lenzen S, Arndt T, Elsner M, Wedekind D, Jörns A |title=Animal Models of Diabetes |chapter=Rat Models of Human Type 1 Diabetes |series=Methods in Molecular Biology |volume=2128 |pages=69–85 |date=2020 |publisher=Springer US |isbn=978-1-0716-0384-0 |place=New York, NY |veditors=King AJ |pmid=32180186 |doi=10.1007/978-1-0716-0385-7_5 |s2cid=212741496}}</ref> Pacovi LEW-1AR1/-iddm potiču od kongenitalnih Lewis pacova i predstavljaju rjeđi spontani model za dijabetes tipa 1. Ovi pacovi razvijaju dijabetes u dobi od oko 8–9 sedmica bez razlika u spolu, za razliku od NOD-miševa..<ref>{{cite journal |vauthors=Al-Awar A, Kupai K, Veszelka M, Szűcs G, Attieh Z, Murlasits Z, Török S, Pósa A, Varga C |title=Experimental Diabetes Mellitus in Different Animal Models |journal=Journal of Diabetes Research |volume=2016 |date=2016 |pmid=27595114 |doi=10.1155/2016/9051426 |doi-access=free |pmc=4993915}}</ref> In LEW mice, diabetes presents with hyperglycemia, glycosuria, ketonuria, and polyuria.<ref>{{cite journal |vauthors=Lenzen S, Tiedge M, Elsner M, Lortz S, Weiss H, Jörns A, Klöppel G, Wedekind D, Prokop CM, Hedrich HJ |title=The LEW.1AR1/Ztm-iddm rat: a new model of spontaneous insulin-dependent diabetes mellitus |journal=Diabetologia |volume=44 |issue=9 |pages=1189–1196 |date=September 2001 |pmid=11596676 |doi=10.1007/s001250100625 |doi-access=free}}</ref><ref name=":2"/> Prednost modela je progresija predijabetesne faze, koja je vrlo slična ljudskoj bolesti, s infiltracijom otočića imunskim ćelijama, otprilike sedmicu dana prije nego što se uoči [[hiperglikemija]]. Ovaj model je pogodan za intervencijske studije ili za traženje prediktivnih [[biomarker]]a. Također je moguće promatrati pojedinačne faze infiltracije pankreasa imunskim ćelijama. Prednost kongenih LEW miševa je također dobra održivost nakon manifestacije T1D-a (u usporedbi s NOD miševima i BB pacovima).<ref name=":3">{{cite journal |vauthors=Lenzen S |title=Animal models of human type 1 diabetes for evaluating combination therapies and successful translation to the patient with type 1 diabetes |journal=Diabetes/Metabolism Research and Reviews |volume=33 |issue=7 |date=October 2017 |pmid=28692149 |doi=10.1002/dmrr.2915 |s2cid=34331597}}</ref> ====Hemijski inducirano==== Hemijski spojevi aloksan i [[streptozotocin]] (STZ) koriste se često za izazivanje dijabetesa i uništavanje β-ćelija u [[modelni organizam|mišjim/pacovskim životinjskim modelima]].<ref name=":2"/> U oba slučaja, to je citotoksični analog glukoze, koji prolazi kroz GLUT2 transport i akumulira se u β-ćelijama, uzrokujući njihovo uništenje. Hemijski izazvano uništavanje [[beta-ćelija|β-ćelija]] dovodi do smanjene proizvodnje insulina, hiperglikemije i gubitka težine kod eksperimentalne životinje.<ref>{{cite journal |vauthors=Radenković M, Stojanović M, Prostran M |title=Experimental diabetes induced by alloxan and streptozotocin: The current state of the art |journal=Journal of Pharmacological and Toxicological Methods |volume=78 |pages=13–31 |date=March 2016 |pmid=26596652 |doi=10.1016/j.vascn.2015.11.004}}</ref> [[modelni organizam|Životinjski modeli]] pripremljeni na ovaj način pogodni su za istraživanje lijekova i terapija za snižavanje šećera u krvi (npr. za testiranje novih insulinskih preparata). Također su najčešće korišteni genetički inducirani model dijabetesa tipa 1, takozvani AKITA miš (izvorno C57BL/6NSIc miš). Razvoj dijabetesa kod AKITA miševa uzrokovan je spontanom [[tačkasta mutacija|tačkastom mutacijom]] u genu Ins2, koji je odgovoran za ispravan sastav insulina u [[endoplazmatski retikulum|endoplazmatskom retikulumu]]. Smanjena proizvodnja insulina tada je povezana s hiperglikemijom, polidipsijom i [[poliuruja|poliurijom]]. Ako se teški dijabetes razvije u roku od 3–4 sedmice, AKITA miševi preživljavaju najviše 12 sedmica bez intervencije liječenja. Opis etiologije bolesti pokazuje da, za razliku od spontanih modela, rane faze bolesti nisu praćene [[insulitis]]om.<ref>{{cite book |vauthors=Salpea P, Cosentino C, Igoillo-Esteve M |title=Animal Models of Diabetes |chapter=A Review of Mouse Models of Monogenic Diabetes and ER Stress Signaling |series=Methods in Molecular Biology |volume=2128 |pages=55–67 |date=2020 |publisher=Springer US |isbn=978-1-0716-0384-0 |place=New York, NY |veditors=King AJ |pmid=32180185 |doi=10.1007/978-1-0716-0385-7_4 |hdl=2013/ULB-DIPOT:oai:dipot.ulb.ac.be:2013/326378 |s2cid=212740474}}</ref> AKITA miševi koriste se za testiranje lijekova usmjerenih na smanjenje stresa endoplazmatskog retikuluma, za testiranje transplantacije [[Langerhansovi otočići|otočića]] i za proučavanje komplikacija povezanih s dijabetesom poput nefropatije, simpatičke autonomnske neuropatije i vaskularnih bolesti<ref name=":2"/><ref>{{cite book |vauthors=Chang JH, Gurley SB |chapter=Assessment of Diabetic Nephropathy in the Akita Mouse |title=Animal Models in Diabetes Research |series=Methods in Molecular Biology |volume=933 |pages=17–29 |date=2012 |publisher=Humana Press |isbn=978-1-62703-067-0 |veditors=Hans-Georg J, Hadi AH, Schürmann A |place=Totowa, NJ |pmid=22893398 |doi=10.1007/978-1-62703-068-7_2}}</ref> za testiranje transplantacijskih terapija. Njihova prednost je uglavnom niska cijena; nedostatak je [[citotoksičnost]] hemijskih spojeva.<ref>{{cite book |vauthors=King AJ, Estil Les E, Montanya E |title=Animal Models of Diabetes |chapter=Use of Streptozotocin in Rodent Models of Islet Transplantation |series=Methods in Molecular Biology |volume=2128 |pages=135–147 |date=2020 |publisher=Springer US |isbn=978-1-0716-0384-0 |place=New York, NY |veditors=King AJ |pmid=32180191 |doi=10.1007/978-1-0716-0385-7_10 |s2cid=212739708}}</ref> ====Genetički inducirani==== Dijabetes tipa 1 (T1D) je multifaktorijalna [[autoimunska bolest]] sa snažnom genetičkom komponentom. Iako faktori okoline također imaju značajnu ulogu, genetička predispozicija za T1D je dobro utvrđena, s nekoliko gena i lokusa uključenih u razvoj bolesti. Najznačajniji genetički doprinos T1D-u dolazi iz regije [[HLA|ljudskog leukocitnog antigena (HLA)]] na [[hromosom 6|hromosomu 6, sekvenca p21]].<ref>{{cite journal |last1=Sia |first1=Charles |last2=Weinem |first2=Michael |title=The role of HLA class I gene variation in autoimmune diabetes |date=2005 |journal=The Review of Diabetic Studies |volume=2 |issue=2 |pages=97–109 |issn=1614-0575 |pmid=17491685 |doi=10.1900/RDS.2005.2.97 |doi-broken-date=12 July 2025 |pmc=1783552}}</ref> Geni [[HLA]] klase II, posebno '''[[HLA-DR]]''' i '''[[HLA-DQ]]''', najjače su genetičke determinante rizika od dijabetesa tipa 1. Specifične kombinacije [[alela]] kao što su '''HLA-[[DR3-DQ2]]''' i '''[[HLA-DR4-DQ8]]]''' povezane su s većim rizikom od razvoja dijabetesa tipa 1.<ref name="Todd 457–467">{{cite journal |last=Todd |first=John A. |title=Etiology of type 1 diabetes |date=2010-04-23 |journal=Immunity |volume=32 |issue=4 |pages=457–467 |issn=1097-4180 |pmid=20412756 |doi=10.1016/j.immuni.2010.04.001 |doi-access=free }}</ref> Pojedinci koji nose oba ova [[haplotip]]a ([[heterozigot]]ni DR3/DR4) imaju još veći rizik. Smatra se da ove HLA varijante utiču na sposobnost imunskog sistema da razlikuje vlastite i tuđe antigene, što dovodi do autoimunskog uništavanja beta-ćelija [[pankreas|gušterače]].<ref>{{cite journal |last=Roep |first=Bart O. |title=The role of T-cells in the pathogenesis of Type 1 diabetes: from cause to cure |date=March 2003 |journal=Diabetologia |volume=46 |issue=3 |pages=305–321 |issn=0012-186X |pmid=12687328 |doi=10.1007/s00125-003-1089-5 }}</ref> Suprotno tome, neki [[HLA]] [[haplotip]]ovi, kao što je '''HLA-DR15-DQ6''', povezani su sa zaštitom od dijabetesa tipa 1, što ukazuje na to da varijacije u ovim genima povezanim s imunskim sistemom mogu ili predisponirati ili zaštititi od bolesti.<ref>{{cite journal |last1=Noble |first1=Janelle A. |last2=Erlich |first2=Henry A. |title=Genetics of type 1 diabetes |date=January 2012 |journal=Cold Spring Harbor Perspectives in Medicine |volume=2 |issue=1 |issn=2157-1422 |pmid=22315720 |doi=10.1101/cshperspect.a007732 |pmc=3253030}}</ref> Pored HLA, više gena koji nisu HLA povezani su s predispozicijom za dijabetes tipa 1. [[GWAS| Studije asocijacije na nivou cijelog genoma]] (GWAS) identificirale su preko 50 lokusa povezanih s povećanim rizikom od dijabetesa tipa 1.<ref>{{cite journal |last1=Grant |first1=Struan F. A. |last2=Hakonarson |first2=Hakon |title=Genome-wide association studies in type 1 diabetes |date=April 2009 |journal=Current Diabetes Reports |volume=9 |issue=2 |pages=157–163 |issn=1539-0829 |pmid=19323961 |doi=10.1007/s11892-009-0026-5 }}</ref> Neki od najznačajnijih gena uključuju: * '''[[INS]]''': Gen za insulin (INS) na [[hromosom 11|hromosomu 11]]m sekvenca p15, jedan je od najranije identifikovanih gena koji nisu [[HLA]] povezani sa dijabetesom tipa 1. [[VNTR|Polimorfizam varijabilnog broja tandemskih ponavljanja]] (VNTR) u promotorskoj regiji gena za insulin utiče na njegovu ekspresiju u [[timus]]u, pri čemu određeni [[alel]]i smanjuju sposobnost razvoja imunotolerancije na insulin, ključni autoantigen kod dijabetesa tipa 1.<ref>{{cite journal |title=Genetics of Type 1 Diabetes |date=2011 |journal=Clinical Chemistry |volume=57 |issue=2 |pages=176–185 |vauthors=Steck AK, Rewers MJ |pmid=21205883 |doi=10.1373/clinchem.2010.148221 |pmc=4874193}}</ref> * '''[[PTPN22]]''': Ovaj gen kodira protein [[tirozin]]-[[fosfataza|fosfatazu]] uključenu u signalizaciju T-ćelijskih receptora. Uobičajeni [[jednonukleotidni polimorfizam]] (SNP), '''R620W''', u genu PTPN22 povezan je s povećanim rizikom od dijabetesa tipa 1 i drugih autoimunskih bolesti, što ukazuje na njegovu ulogu u modulaciji [[imunski odgovor| imunskog odgovora]].<ref>{{cite journal |last1=Vang |first1=Torkel |last2=Miletic |first2=Ana V. |last3=Bottini |first3=Nunzio |last4=Mustelin |first4=Tomas |title=Protein tyrosine phosphatase PTPN22 in human autoimmunity |date=September 2007 |journal=Autoimmunity |volume=40 |issue=6 |pages=453–461 |issn=0891-6934 |pmid=17729039 |doi=10.1080/08916930701464897 }}</ref> * '''[[IL2RA]]''': Gen za [[interleukin]]-2 receptor alfa (IL2RA), koji se nalazi na [[hromosom| hromosomu 10, sekvenca p15]], ima ključnu ulogu u regulaciji imunotolerancije i aktivaciji [[T-ćelija]]. Varijante u IL2RA utiču na podložnost dijabetesu tipa 1, mijenjajući funkciju regulatornih T-ćelija, koje pomažu u održavanju imunske [[homeostaza|homeostaze]].<ref>{{cite journal |last1=Garg |first1=Garima |last2=Tyler |first2=Jennifer R. |last3=Yang |first3=Jennie H. M. |last4=Cutler |first4=Antony J. |last5=Downes |first5=Kate |last6=Pekalski |first6=Marcin |last7=Bell |first7=Gwynneth L. |last8=Nutland |first8=Sarah |last9=Peakman |first9=Mark |last10=Todd |first10=John A. |last11=Wicker |first11=Linda S. |last12=Tree |first12=Timothy I. M. |title=Type 1 diabetes-associated IL2RA variation lowers IL-2 signaling and contributes to diminished CD4+CD25+ regulatory T cell function |date=2012-05-01 |journal=Journal of Immunology |volume=188 |issue=9 |pages=4644–4653 |issn=1550-6606 |pmid=22461703 |doi=10.4049/jimmunol.1100272 |pmc=3378653}}</ref> * '''[[CTLA4]]''': Gen CTLA4 (citostatični protein 4 povezan s [[T-limfocit]]ima) je još jedan gen povezan s [[imunski sistem|imunskim sistemom]] dijabetesa tipa 1. CTLA4 djeluje kao negativni regulator aktivacije T-ćelija, a određene varijante povezane su s oštećenom imunskom regulacijom i većim rizikom od [[autoimunost]]i. Dijetets tipa 1 se smatra [[poligensko nasljeđivanje|poligenskom bolešću]], što znači da više gena doprinosi njenom razvoju. Dok pojedinačni geni daju različite stepene rizika, kombinacija nekoliko genetičkih faktora, zajedno s okidačima iz okoline, na kraju dovodi do pojave bolesti.<ref>{{citation |last1=Dean |first1=Laura |title=Genetic Factors in Type 1 Diabetes |date=2004-07-07 |work=The Genetic Landscape of Diabetes [Internet] |publisher=National Center for Biotechnology Information (US) |language=en |last2=McEntyre |first2=Jo |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK1662/ |access-date=2024-10-20}}</ref> Family studies show that T1D has a relatively high heritability, with siblings of affected individuals having about a 6–10% risk of developing the disease, compared to a 0.3% risk in the general population.<ref>{{cite journal |last1=Leslie |first1=R. David |last2=Evans-Molina |first2=Carmella |last3=Freund-Brown |first3=Jacquelyn |last4=Buzzetti |first4=Raffaella |last5=Dabelea |first5=Dana |last6=Gillespie |first6=Kathleen M. |last7=Goland |first7=Robin |last8=Jones |first8=Angus G. |last9=Kacher |first9=Mark |last10=Phillips |first10=Lawrence S. |last11=Rolandsson |first11=Olov |last12=Wardian |first12=Jana L. |last13=Dunne |first13=Jessica L. |title=Adult-Onset Type 1 Diabetes: Current Understanding and Challenges |date=November 2021 |journal=Diabetes Care |volume=44 |issue=11 |pages=2449–2456 |issn=1935-5548 |pmid=34670785 |doi=10.2337/dc21-0770 |pmc=8546280}}</ref> Na rizik od dijabetesa tipa 1 također utiče prisustvo oboljelih srodnika prvog stepena. Naprimjer, djeca očeva s dijabetesom tipa 1 imaju veći rizik od razvoja bolesti u usporedbi s djecom majki s dijabetesom tipa 1. Monozigotni (identični) blizanci imaju stopu podudarnosti od oko 30–50%, što naglašava važnost i genetičkih i okolišnih faktora u nastanku bolesti.<ref name="Todd 457–467"/> Nedavna istraživanja su se također usredotočila na ulogu [[epigenetika|epigenetike]] i [[interakcija gena]] i okoline u razvoju dijabetesa tipa 1.<ref>{{cite book |last1=Xie |first1=Zhiguo |last2=Chang |first2=Christopher |last3=Huang |first3=Gan |last4=Zhou |first4=Zhiguang |title=Epigenetics in Allergy and Autoimmunity |date=2020 |chapter=The Role of Epigenetics in Type 1 Diabetes |chapter-url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32445098/ |series=Advances in Experimental Medicine and Biology |volume=1253 |pages=223–257 |issn=0065-2598 |isbn=978-981-15-3448-5 |pmid=32445098 |doi=10.1007/978-981-15-3449-2_9}}</ref> Smatra se da faktori okoline poput virusnih [[infekcija]], prehrane u ranom djetinjstvu i sastava crijevnog [[mikrobiom]]a pokreću autoimunski proces kod genetički predisponiranih osoba.<ref>{{cite journal |title=Environmental Factors Associated With Type 1 Diabetes |date=2019 |journal=Frontiers in Endocrinology |volume=10 |vauthors=Esposito S, Toni G, Tascini G, Santi E, Berioli MG, Principi N |pmid=31555211 |doi=10.3389/fendo.2019.00592 |doi-access=free |pmc=6722188}}</ref> Epigenetičke modifikacije, poput [[metilacija DNK|metilacije DNK]] i modifikacije [[histon]]a, mogu uticati na ekspresiju gena, kao odgovor na ove okolišne okidače, dodatno modulirajući rizik od razvoja dijabetesa tipa 1. Iako je postignut veliki napredak u razumijevanju genetičke osnove dijabetesa tipa 1, tekuća istraživanja imaju za cilj razotkriti složenu interakciju između genetičke predispozicije, imunske regulacije i uticaja okoline koji doprinose [[patogeneza|patogenezi]] bolesti.<ref>{{cite journal |last1=Mittal |first1=Rahul |last2=Camick |first2=Nathanael |last3=Lemos |first3=Joana R. N. |last4=Hirani |first4=Khemraj |title=Gene-environment interaction in the pathophysiology of type 1 diabetes |date=2024-01-26 |journal=Frontiers in Endocrinology |language=English |volume=15 |issn=1664-2392 |pmid=38344660 |doi=10.3389/fendo.2024.1335435 |doi-access=free |pmc=10858453}}</ref> ====Virusno inducirani==== Virusne infekcije imaju ulogu u razvoju nekoliko [[autoimunska bolest|autoimunskih bolesti]], uključujući dijabetes tipa 1. Međutim, mehanizmi kojima su virusi uključeni u indukciju dijabetesa tipa 1 nisu u potpunosti shvaćeni. Modeli izazvani virusima koriste se za proučavanje etiologije i patogeneze bolesti, posebno mehanizama kojima faktori okoline doprinose ili štite od pojave dijabetesa tipa 1.<ref>{{cite book |vauthors=Christoffersson G, Flodström-Tullberg M |title=Animal Models of Diabetes |chapter=Mouse Models of Virus-Induced Type 1 Diabetes |volume=2128 |pages=93–105 |date=2020 |publisher=Springer US |isbn=978-1-0716-0384-0 |series=Methods in Molecular Biology |place=New York, NY |veditors=King AJ |pmid=32180188 |doi=10.1007/978-1-0716-0385-7_7 |s2cid=212739248}}</ref> Među najčešće korištenim su [[koksaki virus]], [[virus limfocitnog horiomeningitisa]], [[virus encefalomiokarditisa]] i [[virus Kilham pacova]]. Primjeri životinja izazvanih virusom uključuju NOD miševe zaražene koksaki B4 virusom koji su razvili dijabetes tipa 1 u roku od dvije sedmice.<ref>{{cite journal |vauthors=King AJ |title=The use of animal models in diabetes research |journal=British Journal of Pharmacology |volume=166 |issue=3 |pages=877–894 |date=June 2012 |pmid=22352879 |doi=10.1111/j.1476-5381.2012.01911.x |pmc=3417415}}</ref> ==Reference== {{refspisak}} ==Citieani radovi== {{Refbegin|30em}} * {{cite journal |author=American Diabetes Association |title=6. Glycemic Targets: ''Standards of Medical Care in Diabetes-2021'' |journal=Diabetes Care |volume=44 |issue=Suppl 1 |pages=S73–S84 |date=January 2021 |pmid=33298417 |doi=10.2337/dc21-S006 |doi-access=free |s2cid=228087604 |ref={{harvid|American Diabetes Association (6)|2021}}}} * {{cite book |vauthors=Atkinson MA, Mcgill DE, Dassau E, Laffel L |chapter=Type 1 diabetes mellitus |title=Williams Textbook of Endocrinology |url=https://archive.org/details/williamstextbook0000unse_v0s2 |publisher=Elsevier |date=2020 |pages=[https://archive.org/details/williamstextbook0000unse_v0s2/page/1403 1403]–1437}} * {{cite journal |vauthors=Boughton CK, Hovorka R |title=The artificial pancreas |journal=Curr Opin Organ Transplant |volume=25 |issue=4 |pages=336–342 |date=August 2020 |pmid=32618719 |doi=10.1097/MOT.0000000000000786 |s2cid=220326946}} * {{cite book |vauthors=Brownlee M, Aiello LP, Sun JK, Cooper ME, Feldman EL, Plutzky J, Boulton AJ |chapter=Complications of Diabetes Mellitus |title=Williams Textbook of Endocrinology |url=https://archive.org/details/williamstextbook0000unse_v0s2 |publisher=Elsevier |date=2020 |pages=[https://archive.org/details/williamstextbook0000unse_v0s2/page/1438 1438]–1524 |isbn=978-0-323-55596-8}} * {{cite journal |vauthors=Butler AE, Misselbrook D |title=Distinguishing between type 1 and type 2 diabetes |journal=The BMJ |volume=370 |date=August 2020 |pmid=32784223 |doi=10.1136/bmj.m2998 |s2cid=221097632}} * {{cite journal |vauthors=Cashen K, Petersen T |title=Diabetic Ketoacidosis |journal=Pediatr Rev |volume=40 |issue=8 |pages=412–420 |date=August 2019 |pmid=31371634 |doi=10.1542/pir.2018-0231 |s2cid=199381655}} * {{cite journal |vauthors=Dayan CM, Korah M, Tatovic D, Bundy BN, Herold KC |title=Changing the landscape for type 1 diabetes: the first step to prevention |journal=Lancet |volume=394 |issue=10205 |pages=1286–1296 |date=October 2019 |pmid=31533907 |doi=10.1016/S0140-6736(19)32127-0 |s2cid=202575545}} * {{cite journal |vauthors=Dean PG, Kukla A, Stegall MD, Kudva YC |title=Pancreas transplantation |journal=The BMJ |volume=357 |date=April 2017 |pmid=28373161 |doi=10.1136/bmj.j1321 |s2cid=11374615}} * {{cite book |vauthors=Delli AJ, Lernmark A |chapter=Type 1 (insulin-dependent) diabetes mellitus: etiology, pathogenesis, prediction, and prevention |title=Endocrinology: Adult and Pediatric |url=https://archive.org/details/endocrinologyadu0001unse |pages=672–690 |edition=7 |publisher=Saunders |date=2016 |veditors=Jameson JL |isbn=978-0-323-18907-1}} * {{cite journal |vauthors=DiMeglio LA, Evans-Molina C, Oram RA |title=Type 1 diabetes |journal=Lancet |volume=391 |issue=10138 |pages=2449–2462 |date=June 2018 |pmid=29916386 |doi=10.1016/S0140-6736(18)31320-5 |pmc=6661119}} * {{cite journal |vauthors=Katsarou A, Gudbjörnsdottir S, Rawshani A, Dabelea D, Bonifacio E, Anderson BJ, Jacobsen LM, Schatz DA, Lernmark Å |title=Type 1 diabetes mellitus |journal=Nature Reviews. Disease Primers |volume=3 |date=March 2017 |pmid=28358037 |doi=10.1038/nrdp.2017.16 |s2cid=23127616}} * {{cite journal |vauthors=Norris JM, Johnson RK, Stene LC |title=Type 1 diabetes-early life origins and changing epidemiology |journal=The Lancet. Diabetes & Endocrinology |volume=8 |issue=3 |pages=226–238 |date=March 2020 |pmid=31999944 |doi=10.1016/S2213-8587(19)30412-7 |pmc=7332108}} * {{cite journal |vauthors=Redondo MJ, Steck AK, Pugliese A |title=Genetics of type 1 diabetes |journal=Pediatric Diabetes |volume=19 |issue=3 |pages=346–353 |date=May 2018 |pmid=29094512 |doi=10.1111/pedi.12597 |pmc=5918237}} * {{cite journal |vauthors=Repaske DR |title=Medication-induced diabetes mellitus |journal=Pediatr Diabetes |volume=17 |issue=6 |pages=392–7 |date=September 2016 |pmid=27492964 |doi=10.1111/pedi.12406 |doi-access=free |s2cid=4684512}} * {{cite journal |vauthors=Rickels MR, Robertson RP |title=Pancreatic Islet Transplantation in Humans: Recent Progress and Future Directions |journal=Endocr Rev |volume=40 |issue=2 |pages=631–668 |date=April 2019 |pmid=30541144 |doi=10.1210/er.2018-00154 |pmc=6424003}} * {{cite journal |vauthors=Shapiro AM, Pokrywczynska M, Ricordi C |title=Clinical pancreatic islet transplantation |journal=Nat Rev Endocrinol |volume=13 |issue=5 |pages=268–277 |date=May 2017 |pmid=27834384 |doi=10.1038/nrendo.2016.178 |s2cid=28784928}} * {{cite journal |vauthors=Smith A, Harris C |title=Type 1 diabetes: Management strategies |journal=American Family Physician |date=August 2018 |volume=98 |issue=3 |pages=154–156 |pmid=30215903 |url=https://www.aafp.org/afp/2018/0801/p154.html |access-date=12 January 2022}} * {{cite journal |vauthors=von Scholten BJ, Kreiner FF, Gough SC, von Herrath M |title=Current and future therapies for type 1 diabetes |journal=Diabetologia |volume=64 |issue=5 |pages=1037–1048 |date=May 2021 |pmid=33595677 |doi=10.1007/s00125-021-05398-3 |pmc=8012324}} * {{cite book |chapter=Management of Diabetes in Children |title=Endocrinology: Adult and Pediatric |year=2016 |last1=Wolsdorf |first1=Joseph I. |last2=Garvey |first2=Katharine C. |pages=854–882.e6 |isbn=978-0-323-18907-1 |doi=10.1016/B978-0-323-18907-1.00049-4}} {{Refend}} ==Vanjski linkovi== {{Commonscat|Diabetes Mellitus Type 1}} * [https://www.niddk.nih.gov/about-niddk/strategic-plans-reports/diabetes-in-america-2nd-edition Diabetes in America, 2nd Edition] (textbook) (PDFs) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110425052512/http://diabetes.niddk.nih.gov/dm/pubs/america/contents.htm |date=25 April 2011}} – National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) * [https://diabetesatlas.org/ IDF Diabetes Atlas] * [http://www.diabetes.org/type-1-diabetes.jsp Type&nbsp;1 Diabetes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091030082136/https://www.diabetes.org/type-1-diabetes.jsp |date=30 October 2009}} at the [[American Diabetes Association]] * [https://diabetesjournals.org/care/issue/42/Supplement_1 ADA's Standards of Medical Care in Diabetes 2019] {{Medicinski izvori | DiseasesDB=3649 | ICD10={{ICD10|E|10||e|10}} | ICD9={{ICD9|250.01}} | OMIM=222100 | MedlinePlus=000305 | eMedicineSubj=med | eMedicineTopic=546 | MeshID=D003922 | Scholia=Q124407 }} {{Dijabetes}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Autoimune bolesti]] [[Kategorija:Vrste dijabetesa]] [[Kategorija:Endokrinologija]] [[Kategorija:Nasljedne bolesti i poremećaji]] [[Kategorija:Sindromi]] sbsmvkkn15up1zzawp9pm4zrda1ta3s Akira Toriyama 0 535350 3898679 3898510 2026-06-14T12:08:34Z Akir-toj 182441 3898679 wikitext text/x-wiki {{Infokutija osoba | ime = Akira Toriyama | slika = Mural de Akira Toriyama en La Victoria, Lima.jpg | opis = Mural Posvećen Akira Toriyami u [[Lima]], [[Peru]] | izvorno_ime = 鳥山明 | izvorni_jezik = ja | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1955|04|05}} | mjesto_rođenja = Kiyosu, [[Japan]] | datum_smrti = {{Datum smrti i godine|2024|03|01|1955|04|05}} | mjesto_smrti = [[Japan]] | zanimanje = Manga autor | godine_aktivnosti = 1978–2024 | značajna_djela = Dragon Ball, Dr. Slump, Dragon Quest, Chrono Trigger | supružnik = Yoshimi Katō | potpis = Signature of Akira Toriyama.svg }} '''Akira Toriyama''' ([[Japanski jezik|japanski]]:鳥山明 5. april 1955. – 1. mart 2024.) bio je japanski [[manga]] umjetnik i dizajner likova. Smatra se jednim od najvećih i najutjecajnijih autora u historiji mange. Stvorio je brojne izuzetno utjecajne i popularne serijale, a njegov najpoznatiji i najuspješniji projekat je franšiza ''[[Dragonball|Dragon Ball]]''. Toriyama je prvo stekao širu prepoznatljivost stvaranjem manga serijala ''Dr. Slump'', koji je bio serijaliziran u Shueishinom časopisu ''[[Weekly Shōnen Jump]]''. Za najbolji ''shōnen'' serijal 1981. godine osvojio je Shogakukanovu nagradu za mangu. ''Dr. Slump'' je kasnije prodat u više od 35 miliona primjeraka u [[Japan|Japanu]]. Adaptiran je u [[anime]], a drugi serijal je kreiran 1997. godine, 13 godina nakon što je manga završena. Toriyama je pisao i ilustrirao mangu ''Dragon Ball'' od 1984. do 1995. godine. Ona je postala jedan od najprodavanijih [[manga]] serijala svih vremena, sa 260 miliona prodatih primjeraka širom svijeta,<ref>{{Cite web|url=https://corp.toei-anim.co.jp/en/press/press-220615.html|title=DRAGON BALL SUPER: SUPER HERO GLOBAL THEATRICAL RELEASE DATES {{!}} Press Release {{!}} TOEI ANIMATION CO., LTD.|website=corp.toei-anim.co.jp|access-date=2026-06-11}}</ref> i smatra se ključnim djelom za povećanje tiraža mangi do njihovog vrhunca sredinom 1980-ih i sredinom 1990-ih godina. U inostranstvu se anime adaptacijama ''Dragon Balla'' pripisuju zasluge za rast međunarodne popularnosti animea. Pored rada na mangama, Toriyama je djelovao kao dizajner likova za brojne videoigre, kao što su Square Enixov serijal ''Dragon Quest'' i ''Chrono Trigger'', te ''Blue Dragon''. == Smrt == Toriyama je preminuo 1. marta 2024. godine od akutnog subduralnog hematoma u 68. godini života. Održana je privatna sahrana kojoj su prisustvovali samo članovi njegove porodice.<ref>{{Cite news|title=Dragon Ball: Japan manga creator Akira Toriyama dies|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-68444060|date=2024-03-08|access-date=2026-06-11|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/culture/2024/03/08/dragon-ball-akira-toriyama-dies/|title=‘Dragon Ball’ creator Akira Toriyama dies at 68|last=Speed|first=Jessica|date=2024-03-08|website=The Japan Times|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref> Njegova produkcijska kuća, Bird Studio, objavila je vijest o njegovoj smrti sedmicu dana kasnije, 8. marta. Prema izvorima bliskim Toriyami, u februaru 2024. godine planirao je podvrgnuti se operaciji tumora na mozgu.<ref>{{Cite web|url=https://www.sponichi.co.jp/entertainment/news/2024/03/08/articles/20240308s00041000269000c.html|title=鳥山明さん 命を奪った急性硬膜下血腫とは ほとんどが頭部外傷によるもので死亡率は60％ - スポニチ Sponichi Annex 芸能|website=スポニチ Sponichi Annex|language=ja|access-date=2026-06-11}}</ref> Vijest o njegovoj smrti izazvala je val tuge među obožavateljima njegovih djela, koji su se oglasili na društvenim mrežama kako bi izrazili saučešće i odali počast njegovom naslijeđu.<ref>{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/2024/03/08/akira-toriyama-death-dragon-ball-fans-social-media/72895353007/|title=Fans, social media pay tribute to 'Dragon Ball' creator Akira Toriyama following death|last=Walrath-Holdridge|first=Mary|website=USA TODAY|language=en-US|access-date=2026-06-11}}</ref> Brojni poznati autori mangi i videoigara, uključujući kreatore serijala ''One Piece'', ''Naruto'', ''Bleach'' i ''Dragon Quest'', odali su počast Toriyami. Saučešće su izrazili i visoki svjetski zvaničnici, poput francuskog predsjednika [[Emmanuel Macron|Emmanuela Macrona]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fox13now.com/entertainment/entertainment-world-leaders-mourn-akira-toriyama|title=Entertainment, world leaders mourn Akira Toriyama|last=Romney|first=Stephen|date=2024-03-09|website=FOX 13 News Utah (KSTU)|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>, japanskog glavnog sekretara kabineta Yoshimase Hayashija, te ministarstava vanjskih poslova [[Kina|Kine]] i [[El Salvador|Salvadora]], ističući njegov ogroman globalni utjecaj<ref>{{Cite web|url=https://comicbook.com/anime/news/dragon-ball-china-official-statement-akira-toriyama-statement/|title=Dragon Ball: China Mourns Akira Toriyama in Official Government Statement|last=Valentine|first=Evan|date=2024-03-08|website=ComicBook.com|language=en-US|access-date=2026-06-11}}</ref>. == Nagrade i odlikovanja == Godine 2019., Toriyama je odlikovan titulom viteza francuskog Reda umjetnosti i književnosti<ref>{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2019-05-31/dragonball-creator-akira-toriyama-knighted-by-france/.147351|title=Dragonball Creator Akira Toriyama Knighted by France|date=2026-06-11|website=Anime News Network|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref> (''Ordre des Arts et des Lettres'') za svoj doprinos umjetnosti. U oktobru 2024. godine, Toriyama je posthumno uvršten u Kuću slavnih Harveyjevih nagrada<ref>{{Cite web|url=https://www.harveyawards.com/en-us/about/news/the-harvey-awards-announce-five-hall-of-fame-inductees-for-2024.html|title=The Harvey Awards Announce Five Hall of Fame Inductees For 2024|website=www.harveyawards.com|language=en-US|access-date=2026-06-11}}</ref> (Harvey Awards Hall of Fame). = <small>Reference</small> = s55a3rr55u2vfpnk7u63jjm1lowqfla Predsvjesno 0 535369 3898712 3898675 2026-06-14T20:32:25Z Bosancica by MK 173186 Završen prijevod cijelog teksta sa Wikipedia en 3898712 wikitext text/x-wiki {{Šablon:Psihoanaliza}} U [[psihoanaliza|psihoanalizi]], '''predsvjesno''' označava dio psihe koji se nalazi neposredno izvan trenutne [[svijest]]i, ali joj prethodi. Sadržaji poput misli i sjećanja smatraju se predsvjesnim ako u datom trenutku nisu aktivno prisutni u svijesti, ali istovremeno nisu ni [[Potiskivanje|potisnuti]]. Zbog toga oni ostaju lako dostupni prisjećanju i mogu relativno lako preći u svjesno stanje. Ovu teorijsku formulaciju [[Sigmund Freud]] je izvorno pripisao [[Josef Breuer|Josefu Breueru]].<ref name="Freud_1963">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |editor-last=Rieff |editor-first=Philip |date=1963 |title=General Psychological Theory: Papers on Metapsychology |publisher=Collier Books |location=New York |url=https://web.english.upenn.edu/~cavitch/pdf-library/Freud_Unconscious.pdf |access-date=13. 6. 2026 |language=en}}</ref> U svom topografskom modelu psihe Freud je razlikovao predsvjesno ({{de|Das Vorbewusste}}) od svjesnog ({{de|Das Bewusste}}) i nesvjesnog ({{de|Das Unbewusste}}).<ref name="Freud_1963" /> Predsvjesno se također odnosi na informacije koje su dostupne za [[Kognicija|kognitivnu obradu]], iako se u datom trenutku ne nalaze u polju svjesne spoznaje. Jedan od najučestalijih oblika takve obrade jeste [[priming (psihologija)|priming]] (kognitivni podsticaj), kod kojeg prethodno izlaganje nekom podražaju utječe na kasniju obradu informacija. Ostali karakteristični primjeri predsvjesne obrade obuhvataju [[fenomen "na vrhu jezika"]] i [[slijepi vid]].<ref name="Sternberg_2012">{{cite book |last1=Sternberg |first1=Robert J. |last2=Sternberg |first2=Karin |date=2012 |title=Cognitive Psychology |edition=6. |publisher=Wadsworth, Cengage Learning |isbn=978-1-111-34476-4 |url=https://cs.um.ac.ir/images/87/books/Cognitive%20Psychology_Strenberg%206th%20.pdf |access-date=14. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Freudov topografski model == Sigmund Freud je 1900. godine, u djelu ''[[Tumačenje snova (Freud)|Tumačenje snova]]'', uveo postavku da nesvjesni um ne predstavlja tek jednostavnu suprotnost svijesti. Prema njegovom shvatanju, unutar [[Psihički aparat|psihičkog aparata]] postoje dvije zasebne sfere izvan neposredne svijesti: [[Nesvjesni um|nesvjesno]] i predsvjesno.<ref name="Freud_1953">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1953 |title=The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud, Volume V (1900–1901): The Interpretation of Dreams (Second Part) and On Dreams |editor1-last=Strachey |editor1-first=James |editor2-last=Freud |editor2-first=Anna |publisher=Hogarth Press |location=London |url=https://archive.org/details/completepsycholo0005unse/page/n7/mode/2up |access-date=14. 6. 2026 |language=en}}</ref> Pojam nesvjesnog Freud je rezervisao isključivo za sadržaje koji su nedostupni svjesnom uvidu, dok je termin predsvjesno koristio za područje koje posreduje između nesvjesnog i svjesnog sistema. Predsvjesno djeluje kao svojevrsni filter ili prag koji reguliše pristup sadržaja u svijest, a funkcionalno je povezano i s voljnom kontrolom pažnje i motorike.<ref name="Freud_1953" /> Ovu teorijsku razliku Freud je obrazložio sljedećim riječima: {{Citat|... postoje dvije vrste nesvjesnog – jedna koja se pod često prisutnim okolnostima lako pretvara u svjesno, i druga kod koje je takva transformacija otežana te se ostvaruje samo uz znatan napor ili se možda nikada ne ostvaruje. [...] Nesvjesno koje je samo latentno, pa stoga lako postaje svjesno, nazivamo ‘predsvjesnim’, dok naziv ‘nesvjesno’ zadržavamo za ono drugo.<ref name="Freud_1933">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1933 |title=New Introductory Lectures On Psycho-analysis |publisher=Carlton House |location=New York |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.49982 |access-date=11. 6. 2026 |language=en}}</ref>}} Kako objašnjava [[David Stafford-Clark]]: {{Citat|Ako je svijest ukupnost svega čega smo svjesni, tada je predsvjesno rezervoar svega onoga čega se možemo prisjetiti, odnosno svega što je dostupno voljnom prisjećanju – svojevrsno skladište pamćenja. Time nesvjesno područje psihičkog života obuhvata primitivnije nagone i impulse koji utječu na naše postupke, a da ih pritom ne moramo biti u potpunosti svjesni, kao i sve značajne sklopove ideja ili sjećanja snažno emocionalno obojenih, koji su nekada bili prisutni u svijesti, ali su naknadno potisnuti, tako da joj više nisu dostupni, čak ni putem introspekcije ili svjesnog nastojanja da ih se prisjetimo.<ref name="StaffordClark_1966">{{cite book |last=Stafford-Clark |first=David |date=1966 |title=What Freud Really Said |publisher=Schocken Books |location=New York |url=https://archive.org/details/whatfreudreallys00stafrich |access-date=14. 6. 2026 |language=en}}</ref>}} Freudov izvorni [[Njemački jezik|njemački izraz]] za predsvjesno bio je ''das Vorbewusste'',<ref name="Freud_1963" /> dok je za nesvjesno koristio termin ''das Unbewusste''. === Karakteristike === Freud je smatrao da se predsvjesno odlikuje sposobnošću provjere stvarnosti, dostupnošću sjećanja koja se mogu prizvati u [[svijest]] te, prije svega, povezanošću s verbalnim predstavama (predstavama riječi), što predstavlja osnovnu razliku u odnosu na sadržaje [[Nesvjesni um|nesvjesnog]].<ref name="Freud_1963" /> U drugom poglavlju djela ''[[Ego i id]]'', Freud objašnjava da se suštinska razlika između nesvjesne i predsvjesne predstave sastoji u tome što su nesvjesne predstave zasnovane na sadržajima koji nisu neposredno dostupni svijesti, dok predsvjesne predstave mogu dospjeti u svijest putem svojih veza s verbalnim predstavama.<ref name="Freud_1966">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1966 |title=The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud, Volume XIX (1923–1925): The Ego and the Id and Other Works |publisher=The Hogarth Press and the Institute of Psycho-Analysis |location=London |url=https://archive.org/details/standardeditiono0019freu_dfi9 |access-date=11. 6. 2026 |language=en}}</ref> Verbalne predstave predstavljaju tragove sjećanja koji su nekada bili opažaji, pa stoga mogu ponovo postati svjesni.<ref name="Freud_1966" /> Freud je smatrao da se sadržaji nesvjesnog mogu prenijeti u predsvjesno samo ukoliko se uspostave posredne veze između nesvjesne misli i odgovarajuće riječi ili slike prisutne u predsvjesnom.<ref name="Freud_1966" /> === Odnos prema idu, egu i super-egu === {{Glavni|Id, ego i super-ego}} Razlikovanje svjesnog, predsvjesnog i nesvjesnog predstavlja ono što je Freud nazivao topografskim modelom psihe, odnosno podjelom psihičkog života prema nivou dostupnosti sadržaja svijesti.<ref name="Freud_1966" /> Godine 1923. Freud je, pored ove topografske podjele, razvio i strukturalni model psihe, uvodeći tri međusobno povezana psihička sistema: [[id, ego i super-ego]].<ref name="Freud_1933" /> Iako se ovi sistemi djelimično preklapaju s podjelom na svjesno, predsvjesno i nesvjesno, oni predstavljaju zaseban način razumijevanja strukture psihe.<ref name="Freud_1933" /> [[Id, ego i super-ego|Ego]] predstavlja organizovanu cjelinu psihičkih procesa i najčešće je povezan sa svjesnim funkcionisanjem. Međutim, njegovi dijelovi mogu djelovati i na predsvjesnom nivou, naročito kada kontrolišu ili ograničavaju pristup nesvjesnih sadržaja svijesti. Budući da ego može pružati otpor određenim psihičkim sadržajima, pojedini njegovi aspekti mogu djelovati i izvan svijesti, odnosno biti nesvjesni u dinamičkom smislu.<ref name="Freud_1966" /> [[Id, ego i super-ego|Id]] je potpuno nesvjesni dio psihe koji sadrži nagonske težnje, instinkte i potisnute sadržaje. Ego je u stalnoj interakciji s idom nastojeći da njegove zahtjeve uskladi sa zahtjevima vanjske stvarnosti. Prema Freudu, ego predstavlja razum, prosuđivanje i prilagođavanje stvarnosti, dok id predstavlja izvor nagonskih impulsa i duboko ukorijenjenih strasti.<ref name="Freud_1966" /> [[Id, ego i super-ego|Super-ego]] predstavlja unutrašnji sistem moralnih normi, vrijednosti i ideala. On se razvija tokom djetinjstva kroz proces socijalizacije i identifikacije s roditeljskim i društvenim autoritetima, a Freud je smatrao da njegovo formiranje u velikoj mjeri zavisi od razrješenja [[Edipov kompleks|Edipovog kompleksa]].<ref name="Freud_1966" /> Super-ego djeluje kao unutrašnji moralni autoritet koji procjenjuje postupke pojedinca i usmjerava njegovo ponašanje prema usvojenim idealima i društvenim normama. == U terapijskom kontekstu == U kliničkoj praksi, predsvjesni nivo psihičkog funkcionisanja prepoznaje se kao glavno polje neposrednog terapeutskog rada.<ref name="Casement_1985">{{cite book |last=Casement |first=Patrick |date=1985 |title=On Learning from the Patient |publisher=Tavistock Publications |location=London ; New York |url=https://archive.org/details/onlearningfrompa0000case |access-date=14. 6. 2026 |language=en}}</ref> Budući da se predsvjesni sadržaji, za razliku od duboko potisnutih nesvjesnih sila, mogu bez većih prepreka dovesti u polje svjesne spoznaje, oni predstavljaju materijal koji je najpogodniji za kliničko istraživanje, verbalizaciju i interpretaciju. U psihoanalitičkom procesu razlikuju se pacijentove predsvjesne [[transfer]]ne fantazije od onih koje pripadaju nesvjesnom sistemu psihe.<ref name="Sandler_1997">{{cite book |last1=Sandler |first1=Joseph |last2=Dare |first2=Christopher |last3=Holder |first3=Alex |date=1997 |title=Freud's Models of the Mind: An Introduction |publisher=Karnac Books |location=London |url=https://archive.org/details/isbn_1855751674 |isbn=978-1-85575-167-5 |access-date=14. 6. 2026 |language=en}}</ref> Predsvjesne transferne fantazije nalaze se na samoj granici osvještavanja i mogu postati dostupne pacijentovom uvidu uz relativno mali napor i usmjeravanje pažnje, dok nesvjesne fantazije zahtijevaju znatno složeniji proces dugotrajne analize i savladavanja [[Odbrambeni mehanizmi|odbrambenih mehanizama]]. Psihijatar [[Eric Berne]] smatrao je da predsvjesno obuhvata znatno šire područje psihičkog života nego što se to obično pretpostavlja. Prema njegovom mišljenju, prenaglašavanje uloge nesvjesnog u tradicionalnoj [[Psihoanaliza|psihoanalizi]] dovelo je do toga da i analitičari i pacijenti potcijene stvarni uticaj i važnost predsvjesnih procesa u svakodnevnom funkcionisanju i samoj [[Psihoterapija|terapiji]].<ref name="Berne_1974">{{cite book |last=Berne |first=Eric |date=1974 |title=What Do You Say After You Say Hello?: The Psychology of Human Destiny |publisher=Bantam Books |url=https://archive.org/details/whatdoyousayafte0000eric |access-date=14. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Također pogledajte == * [[Svijest]] * [[Jacques Lacan]] * [[Filozofija uma]] * [[Subliminalna percepcija]] * [[Nesvjesni um]] == Reference == {{Refspisak}} == Dodatna literatura == * Virginia Hamilton, ''The Analyst's Preconscious'' (1996), {{ISBN|978-0881632217}} [https://books.google.com.ni/books?id=Da3rAgAAQBAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false (Digitalizovano na Google Books)] == Vanjski linkovi == * [http://www.claesdavidson.se/downloads/davidson_problem_preconscious.pdf Davidson, C. The Problem of the Preconscious] {{en simbol}} {{Analitička psihologija}} {{Ljudski psihološki razvoj}} {{Pamćenje}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nesvjesni um]] [[Kategorija:Frojdovska psihologija]] [[Kategorija:Analitička psihologija]] [[Kategorija:Mentalni procesi]] [[Kategorija:Psihoanalitička terminologija]] [[Kategorija:Psihodinamika]] [[Kategorija:Psihoanalitička teorija]] fy21qco29ikb4gnwino2eokxljx01f6 Stol za 4 0 535370 3898681 2026-06-14T13:46:05Z Akir-toj 182441 Nova stranica: {{Infokutija TV-emisija | ime = Stol za 4 | žanr = Kulinarstvo | bazirano_na = Come Dine With Me | voditelj = Elvisa Muratović | država = [[Bosna i Hercegovina]] | jezik = Bosanski | broj_sezona = 26 | trajanje = 45 minuta | produkcijska_kompanija = [[OBN (TV-kanal)]] | prvo_emitiranje = 2011. | web_stranica = https://obn.ba/index.php/emisije/stol-za-4/ | naslov_web_stranice = Stol za 4 OBN Televizijs | web... 3898681 wikitext text/x-wiki {{Infokutija TV-emisija | ime = Stol za 4 | žanr = Kulinarstvo | bazirano_na = Come Dine With Me | voditelj = Elvisa Muratović | država = [[Bosna i Hercegovina]] | jezik = Bosanski | broj_sezona = 26 | trajanje = 45 minuta | produkcijska_kompanija = [[OBN (TV-kanal)]] | prvo_emitiranje = 2011. | web_stranica = https://obn.ba/index.php/emisije/stol-za-4/ | naslov_web_stranice = Stol za 4 OBN Televizijs | web_stranica_produkcije = https://obn.ba/ | naslov_web_stranica_produkcije = OBN }} '''Stol za 4''' je [[Bosna i Hercegovina|bosanskohercegovačka]] kulinarsko-zabavna televizijska emisija koja se emitira na programu [[OBN|OBN televizije]]. Jedna je od najgledanijih i najdugovječnijih emisija ovog tipa u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. Format emisije je baziran na popularnom britanskom formatu ''[[Come Dine with Me]]''. == Format emisije == Koncept emisije prati četiri amaterska kuhara iz različitih gradova i regija Bosne i Hercegovine koji se takmiče u pripremi najbolje večere. Svaki učesnik ima zadatak da u svom domu ugosti preostala tri takmičara, pripremi večeru od tri slijeda (predjelo, glavno jelo i desert) i osigura dobru atmosferu.<ref>{{Cite web|url=https://obn.ba/index.php/emisije/stol-za-4/|title=Stol za 4 – OBN TV|language=bs-BA|access-date=2026-06-14}}</ref> Nakon svake večere, gosti tajno ocjenjuju domaćina ocjenama od 1 do 10, uzimajući u obzir kvalitet hrane, dekoraciju stola, gostoprimstvo i opći dojam. Takmičar koji na kraju ciklusa skupi najviše bodova proglašava se pobjednikom sedmice i osvaja nagradu. == Voditelji i produkcija == Zaštitno lice i dugogodišnja voditeljica emisije je bila [[Maja Munda]].<ref>{{Cite web|url=https://www.072info.com/maja-munda-stol-za-4-je-obiljezio-moj-zivot/|title=Maja Munda: Stol za 4 je obilježio moj život {{!}} 072info|date=2018-09-26|language=hr|access-date=2026-06-14}}</ref> Od 2021. godine voditeljica emisije je [[Elvisa Muratović]]<ref>{{Cite web|url=https://avaz.ba/showbiz/jet-set/661754/elvisa-muratovic-voditeljica-emisije-obn-tv-a-stol-za-4-ne-trudim-se-stati-u-cipele-maje-munde|title=Elvisa Muratović, voditeljica emisije OBN TV-a "Stol za 4": Ne trudim se "stati u cipele" Maje Munde|date=2021-06-26|website=Dnevni avaz|language=hr|access-date=2026-06-14}}</ref> Ekipa emisije putuje širom Bosne i Hercegovine, čime emisija osim kulinarskog ima i kulturno-geografski karakter, jer prikazuje različite običaje, lokalne specijalitete te urbane i ruralne sredine. == Reference == {{Reference}} == Vanjski linkovi == * [https://www.obn.ba Zvanična stranica OBN televizije] * <!-- Dodati link na zvanični YouTube kanal ili Facebook stranicu emisije --> [[Kategorija:Televizijske emisije u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Kulinarske televizijske emisije]] [[Kategorija:OBN televizija]] fuorimtq7dwj8m4fpzwuojtbc3veup6 Merdeka turnir 2001. 0 535371 3898698 2026-06-14T18:31:04Z Z1KA 87045 Z1KA premjestio je stranicu [[Merdeka turnir 2001.]] na [[Turnir Merdeka 2001.]] 3898698 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Turnir Merdeka 2001.]] 42nl1cgl0lau5gaw9wgrfrn36lbd5wk Razgovor:Merdeka turnir 2001. 1 535372 3898700 2026-06-14T18:31:04Z Z1KA 87045 Z1KA premjestio je stranicu [[Razgovor:Merdeka turnir 2001.]] na [[Razgovor:Turnir Merdeka 2001.]] 3898700 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Razgovor:Turnir Merdeka 2001.]] jaicwgm038qchrs09umda904bacm3tv Kateksa 0 535373 3898717 2026-06-14T22:10:02Z Bosancica by MK 173186 Preveden prvi dio teksta sa Wikipedia en 3898717 wikitext text/x-wiki {{Šablon:Psihoanaliza}} U [[psihoanaliza|psihoanalizi]], '''kateksa''' (ili '''emocionalno ulaganje''') označava proces usmjeravanja i vezivanja [[Mentalna energija|psihičke, odnosno emocionalne energije]] za određenu osobu, objekat, ideju ili mentalnu predstavu.<ref name="Laplanche_1974">{{cite book |last1=Laplanche |first1=Jean |last2=Pontalis |first2=Jean-Bertrand |date=1974 |title=The Language of Psycho-analysis |publisher=W. W. Norton & Company |location=New York |url=https://archive.org/details/languageofpsycho00lapl |isbn=978-0-393-01105-0 |access-date=14. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Hall_1954">{{cite book |last=Hall |first=Calvin S. |date=1954 |title=A Primer of Freudian Psychology |publisher=New American Library |location=New York |url=https://archive.org/details/primeroffreudian00hall |access-date=14. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Porijeklo termina == Termin kateksa (cathexis) potiče od starogrčke riječi ''káthexis'' (κάθεξις), a u psihoanalitičku terminologiju uveo ga je [[James Strachey]] kao prevod [[Njemački jezik|njemačkog izraza]] ''Besetzung'', koji je [[Sigmund Freud]] koristio u svojim radovima.<ref name="Laplanche_1974" /><ref name="Gay_1989">{{cite book |last=Gay |first=Peter |date=1989 |title=Freud: A Life for Our Time |publisher=W. W. Norton & Company |url=https://archive.org/details/freudlifeforourt00gayp/page/n15/mode/2up |isbn=978-0-393-07234-1 |page=465n |access-date=14. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Nagera_2014">{{cite book |editor-last=Nagera |editor-first=Humberto |date=2014 |orig-date=1970 |title=Basic Psychoanalytic Concepts on Metapsychology, Conflicts, Anxiety and Other Subjects |publisher=Routledge |location=Abingdon-on-Thames |url=https://books.google.ba/books?id=9xmvAwAAQBAJ |isbn=978-1-317-67042-1 |access-date=14. 6. 2026 |language=en}}</ref> Sam Freud je ranije, u jednom pismu [[Ernest Jones|Ernestu Jonesu]], na engleskom jeziku upotrijebio riječ ''interest'' (interes) kako bi približio značenje ovog pojma.<ref name="Gay_1989" /> [[Peter Gay]] je kritikovao Stracheyjev prijevod izraza ''Besetzung'' terminom ''cathexis'' (kateksa), smatrajući ga nepotrebno ezoteričnim i stručnim izrazom koji zamjenjuje Freudov izvorni pojam. Prema njegovom mišljenju, Besetzung je riječ iz svakodnevnog njemačkog jezika bogata asocijativnim značenjima, među kojima su "okupacija" (npr. vojnim snagama) ili "naboj" (npr. [[Električni naboj|električni]]),<ref name="Gay_1989" /> iako se navodi da Gay griješi u pogledu ovog posljednjeg primjera. == Također pogledajte == * [[Akateksa]] * [[Anala fiksacija]] * [[Kateksa tijela]] * [[Kondenzacija (psihologija)]] * [[Dekateksis]] * [[Oralna faza]] * [[Otpor (psihoanaliza)|Otpor]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.enotes.com/cathexis-reference/cathexis-187347 Kateksa] {{en simbol}} * [https://www.verywellmind.com/cathexis-and-anticathexis-2795843 Kateksa i antikateksa] {{en simbol}} * [https://chicagoanalysis.org/blog/conditions-and-diagnoses/cathexis-emotional-energy/ Kateksa: Emocionalna energija] {{en simbol}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Frojdovska psihologija]] [[Kategorija:Koncepti o selfu]] [[Kategorija:Psihodinamika]] [[Kategorija:Psihoanalitička terminologija]] [[Kategorija:Psihoanalitička teorija]] [[Kategorija:Psihološki modeli]] t00afasmghlf7z81r57u3p4w8p7y5ne 3898718 3898717 2026-06-14T22:12:52Z Bosancica by MK 173186 3898718 wikitext text/x-wiki {{Šablon:Psihoanaliza}} U [[psihoanaliza|psihoanalizi]], '''kateksa''' (ili '''emocionalno ulaganje''') označava proces usmjeravanja i vezivanja [[Mentalna energija|psihičke, odnosno emocionalne energije]] za određenu osobu, objekat, ideju ili mentalnu predstavu.<ref name="Laplanche_1974">{{cite book |last1=Laplanche |first1=Jean |last2=Pontalis |first2=Jean-Bertrand |date=1974 |title=The Language of Psycho-analysis |publisher=W. W. Norton & Company |location=New York |url=https://archive.org/details/languageofpsycho00lapl |isbn=978-0-393-01105-0 |access-date=14. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Hall_1954">{{cite book |last=Hall |first=Calvin S. |date=1954 |title=A Primer of Freudian Psychology |publisher=New American Library |location=New York |url=https://archive.org/details/primeroffreudian00hall |access-date=14. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Porijeklo termina == Termin kateksa (cathexis) potiče od starogrčke riječi ''káthexis'' (κάθεξις), a u psihoanalitičku terminologiju uveo ga je [[James Strachey]] kao prijevod [[Njemački jezik|njemačkog izraza]] ''Besetzung'', koji je [[Sigmund Freud]] koristio u svojim radovima.<ref name="Laplanche_1974" /><ref name="Gay_1989">{{cite book |last=Gay |first=Peter |date=1989 |title=Freud: A Life for Our Time |publisher=W. W. Norton & Company |url=https://archive.org/details/freudlifeforourt00gayp/page/n15/mode/2up |isbn=978-0-393-07234-1 |page=465n |access-date=14. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Nagera_2014">{{cite book |editor-last=Nagera |editor-first=Humberto |date=2014 |orig-date=1970 |title=Basic Psychoanalytic Concepts on Metapsychology, Conflicts, Anxiety and Other Subjects |publisher=Routledge |location=Abingdon-on-Thames |url=https://books.google.ba/books?id=9xmvAwAAQBAJ |isbn=978-1-317-67042-1 |access-date=14. 6. 2026 |language=en}}</ref> Sam Freud je ranije, u jednom pismu [[Ernest Jones|Ernestu Jonesu]], na engleskom jeziku upotrijebio riječ ''interest'' (interes) kako bi približio značenje ovog pojma.<ref name="Gay_1989" /> [[Peter Gay]] je kritikovao Stracheyjev prijevod izraza ''Besetzung'' terminom ''cathexis'' (kateksa), smatrajući ga nepotrebno ezoteričnim i stručnim izrazom koji zamjenjuje Freudov izvorni pojam. Prema njegovom mišljenju, ''Besetzung'' je riječ iz svakodnevnog njemačkog jezika bogata asocijativnim značenjima, među kojima su "okupacija" (npr. vojnim snagama) ili "naboj" (npr. [[Električni naboj|električni]]),<ref name="Gay_1989" /> iako se navodi da Gay griješi u pogledu ovog posljednjeg primjera. == Također pogledajte == * [[Akateksa]] * [[Anala fiksacija]] * [[Kateksa tijela]] * [[Kondenzacija (psihologija)]] * [[Dekateksis]] * [[Oralna faza]] * [[Otpor (psihoanaliza)|Otpor]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.enotes.com/cathexis-reference/cathexis-187347 Kateksa] {{en simbol}} * [https://www.verywellmind.com/cathexis-and-anticathexis-2795843 Kateksa i antikateksa] {{en simbol}} * [https://chicagoanalysis.org/blog/conditions-and-diagnoses/cathexis-emotional-energy/ Kateksa: Emocionalna energija] {{en simbol}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Frojdovska psihologija]] [[Kategorija:Koncepti o selfu]] [[Kategorija:Psihodinamika]] [[Kategorija:Psihoanalitička terminologija]] [[Kategorija:Psihoanalitička teorija]] [[Kategorija:Psihološki modeli]] jmr0sl6xwbiyy2bkqaywnqq4do8c2ar 3898721 3898718 2026-06-15T00:09:34Z Bosancica by MK 173186 Završen prijevod cijelog teksta sa Wikipedia en 3898721 wikitext text/x-wiki {{Šablon:Psihoanaliza}} U [[psihoanaliza|psihoanalizi]], '''kateksa''' (ili '''emocionalno ulaganje''') označava proces usmjeravanja i vezivanja [[Mentalna energija|psihičke, odnosno emocionalne energije]] za određenu osobu, objekat, ideju ili mentalnu predstavu.<ref name="Laplanche_1974">{{cite book |last1=Laplanche |first1=Jean |last2=Pontalis |first2=Jean-Bertrand |date=1974 |title=The Language of Psycho-analysis |publisher=W. W. Norton & Company |location=New York |url=https://archive.org/details/languageofpsycho00lapl |isbn=978-0-393-01105-0 |access-date=14. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Hall_1954">{{cite book |last=Hall |first=Calvin S. |date=1954 |title=A Primer of Freudian Psychology |publisher=New American Library |location=New York |url=https://archive.org/details/primeroffreudian00hall |access-date=14. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Porijeklo termina == Termin kateksa (cathexis) potiče od starogrčke riječi ''káthexis'' (κάθεξις), a u psihoanalitičku terminologiju uveo ga je [[James Strachey]] kao prijevod [[Njemački jezik|njemačkog izraza]] ''Besetzung'', koji je [[Sigmund Freud]] koristio u svojim radovima.<ref name="Laplanche_1974" /><ref name="Gay_1989">{{cite book |last=Gay |first=Peter |date=1989 |title=Freud: A Life for Our Time |publisher=W. W. Norton & Company |url=https://archive.org/details/freudlifeforourt00gayp/page/n15/mode/2up |isbn=978-0-393-07234-1 |page=465n |access-date=14. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Nagera_2014">{{cite book |editor-last=Nagera |editor-first=Humberto |date=2014 |orig-date=1970 |title=Basic Psychoanalytic Concepts on Metapsychology, Conflicts, Anxiety and Other Subjects |publisher=Routledge |location=Abingdon-on-Thames |url=https://books.google.ba/books?id=9xmvAwAAQBAJ |isbn=978-1-317-67042-1 |access-date=14. 6. 2026 |language=en}}</ref> Sam Freud je ranije, u jednom pismu [[Ernest Jones|Ernestu Jonesu]], na engleskom jeziku upotrijebio riječ ''interest'' (interes) kako bi približio značenje ovog pojma.<ref name="Gay_1989" /> [[Peter Gay]] je kritikovao Stracheyjev prijevod izraza ''Besetzung'' terminom ''cathexis'' (kateksa), smatrajući ga nepotrebno ezoteričnim i stručnim izrazom koji zamjenjuje Freudov izvorni pojam. Prema njegovom mišljenju, ''Besetzung'' je riječ iz svakodnevnog njemačkog jezika bogata asocijativnim značenjima, među kojima su "okupacija" (npr. vojnim snagama) ili "naboj" (npr. [[Električni naboj|električni]]),<ref name="Gay_1989" /> iako se navodi da Gay griješi u pogledu ovog posljednjeg primjera. == Upotreba == Freud je kateksu definisao raspodjelu [[libido|libida]], ističući, na primjer, da su misli koje se javljaju u snovima povezane s različitim količinama emocionalnog naboja ([[Afekt (psihologija)|afekt]]a).<ref name="Freud_1933">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1933 |title=New Introductory Lectures On Psycho-analysis |publisher=Carlton House |location=New York |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.49982 |access-date=11. 6. 2026 |language=en}}</ref> Kateksa, odnosno alokacija emocionalnog naboja, može biti pozitivnog ili negativnog karaktera, zbog čega su neki Freudovi sljedbenici govorili i o kateksi [[Nagon smrti|mortida]], odnosno destruktivnoj ili agresivnoj psihičkoj energiji.<ref name="Berne_1968">{{cite book |last=Berne |first=Eric |date=1968 |title=A Layman's Guide to Psychiatry and Psychoanalysis |publisher=Simon and Schuster |location=New York |url=https://archive.org/details/laymansguidetop00bern/page/2/mode/2up |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> Skup takvih srodnih ideja i mentalnih predstava koje su povezane istim emocionalnim nabojem (katekstirane), Freud je nazvao [[Kompleks (psihologija)|kompleksom]].<ref name="Freud_1977">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1977 |title=Five Lectures on Psycho-Analysis |publisher=W. W. Norton & Company |location=New York |url=https://archive.org/details/fivelecturesonps00freu |isbn=978-0-393-00847-0 |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> Freud je funkcionisanje psihoseksualnih energija često opisivao kvazifizikalnim terminima.<ref name="Freud_1933" /> Tako je frustraciju uslijed neostvarenih libidinalnih želja prikazivao kao blokadu katektirane psihičke energije koja se s vremenom nakuplja i zahtijeva oslobađanje alternativnim putevima. Prema njegovom shvatanju, do takvog oslobađanja može doći putem [[Regresija (psihologija)|regresije]], odnosno vraćanja na ranije razvojne faze i ponovnog usmjeravanja psihičke energije prema prethodnim pozicijama ili [[Fiksacija (psihologija)|fiksacijama]]. Energija se također može izraziti kroz [[Autoerotizam|autoerotsko]] zadovoljstvo u fantaziji usmjereno prema ranijim seksualnim objektima, što je Freud nazivao "objektnim kateksama".<ref name="Freud_1933" /> Kako bi objasnio mehanizme kojima se takvi procesi ograničavaju, Freud je koristio termin "[[Antikateksa|antikateksa]]" ili kontranaboj.<ref name="Felluga_2015">{{cite book |last=Felluga |first=Dino |date=2015 |title=Critical Theory: The Key Concepts |publisher=Taylor & Francis |location=London |isbn=978-1-317-51429-9 |url=https://books.google.ba/books/about/Critical_Theory_The_Key_Concepts.html?id=OHdKCAAAQBAJ |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> Ovim pojmom označavao je psihičku energiju koju [[Id, ego i super-ego|ego]] ulaže radi blokiranja regresivnih pokušaja pražnjenja katektirane energije, odnosno radi [[Potiskivanje|potiskivanja]] neprihvatljivih želja i impulsa. Prema Freudovom shvatanju, takvo potiskivanje ne uklanja libidinalnu energiju, već je zadržava pod pritiskom. Poput pare u parnoj mašini, katektirana energija se nakuplja sve dok ne pronađe alternativne ispušne ventile. To se može manifestovati kroz [[Sublimacija (psihologija)|sublimaciju]], [[Reaktivna formacija|reaktivnu formaciju]] ili kroz stvaranje različitih simptoma, koji ponekad mogu značajno ograničavati svakodnevno funkcionisanje pojedinca.<ref name="Freud_1933" /> [[M. Scott Peck]] pravi razliku između ljubavi i katekse. Prema njegovom tumačenju, kateksa predstavlja početnu fazu zaljubljenosti i snažne emocionalne [[Međuljudska privlačnost|privlačnosti]] u odnosu, dok [[ljubav]] označava trajnu posvećenost, brigu i odgovornost prema drugoj osobi. Za Pecka, kateksa se od ljubavi razlikuje po svojoj prolaznoj i dinamičnoj prirodi, dok je ljubav rezultat svjesnog i kontinuiranog opredjeljenja za odnos s drugom osobom.<ref name="Peck_1978">{{cite book |last=Peck |first=M. Scott |date=1978 |title=The Road Less Traveled: A New Psychology of Love, Traditional Values and Spiritual Growth |publisher=Simon & Schuster |location=New York |url=https://archive.org/details/roadlesstraveled0000unse |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Objektni odnosi == Freud je rani razvoj doživljavao kao proces u kojem se objekti (ljudi i predmeti iz okoline) katekstiraju libidinalnom energijom, što je smatrao jednim od središnjih aspekata psihičkog razvoja.<ref name="Freud_1933" /> Posebno je naglašavao da se psihički odnosi prema objektima formiraju kroz ulaganje psihičke energije u njih. U opisu procesa tugovanja, Freud je pokazao kako se kateksa povlači iz izgubljenog objekta, što predstavlja važan mehanizam psihičke prerade gubitka. Upravo kroz analizu povlačenja katektirane energije u procesu žalovanja, dao je jedan od osnovnih doprinosa kasnijem razvoju [[Teorija objektnih odnosa|teorije objektnih odnosa]].<ref name="Symington_2018">{{cite book |last=Symington |first=Neville |date=2018 |title=Narcissism: A New Theory |publisher=Routledge |isbn=978-1-85575-047-0 |url=https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9780429902246_A35080221/preview-9780429902246_A35080221.pdf |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Misaoni procesi == Freud je mišljenje smatrao svojevrsnim eksperimentalnim procesom u kojem je prisutna minimalna količina katekse, "na isti način kao što general pomjera male figure po karti".<ref name="Freud_1933" /> Freud ovim poređenjem naglašava da je mišljenje zapravo bezbjedna, kontrolisana i ekonomična unutrašnja laboratorija uma. Ona omogućava osobi da eksperimentiše s idejama i planira postupke uz minimalan utrošak energije, čuvajući se od stvarnih grešaka u vanjskom svijetu. Nasuprot tome, u slučajevima [[deluzija]] (sumanutih ideja), Freud je smatrao da dolazi do hiperkateksije – prekomjernog ulaganja psihičke energije u ideje koje su ranije bile zanemarene ili ocijenjene kao neobične. Takvo "preopterećenje" idejama, prema njemu, predstavlja jedan od mehanizama koji doprinose nastanku [[Psihopatologija|psihopatologije]].<ref name="Freud_1914">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1922 |title=Psychopathology of Everyday Life |publisher=T. Fisher Unwin Ltd |location=London |url=https://archive.org/download/psychopathologyo00freu/psychopathologyo00freu.pdf |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Umjetnost == [[Eric Berne]] je ukazao na mogućnost da [[Dječija umjetnost|dječija umjetnost]] često ne prikazuje objektivni izgled predmeta, već intenzitet katekse koju je dijete u njega uložilo. Na taj način, umjetnički izraz kod djece može više odražavati snagu emocionalnog ulaganja u objekat nego njegovu stvarnu vizuelnu formu.<ref name="Berne_1968" /> == Kritike == Kritičari naglašavaju da pojam "kateksa" unosi potencijalno zavaravajuću analogiju s [[Neurofiziologija|neurofiziologijom]]. Prema njihovom mišljenju, zamisao o "punjenju" ili ulaganju energije može imati smisla kada se govori o ljudskim mislima i idejama, ali je potpuno neprimjenjiva kada se govori o vanjskim objektima.<ref name="Laplanche_1974" /> Dodatna nejasnoća u Freudovoj upotrebi ovog pojma uočava se u suprotstavljanju dva različita značenja katekse. S jedne strane, on je posmatra kao mjerljivu količinu neodređene energije (libida), dok ga s druge strane opisuje kao kvalitativno specifičnu vrstu osjećaja – kao što je, na primjer, "kateksa čežnje" (gdje energija ima sasvim određen emotivni ton).<ref name="Laplanche_1974" /> == Također pogledajte == * [[Akateksa]] * [[Anala fiksacija]] * [[Kateksa tijela]] * [[Kondenzacija (psihologija)]] * [[Dekateksis]] * [[Oralna faza]] * [[Otpor (psihoanaliza)|Otpor]] == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * [http://www.enotes.com/cathexis-reference/cathexis-187347 Kateksa] {{en simbol}} * [https://www.verywellmind.com/cathexis-and-anticathexis-2795843 Kateksa i antikateksa] {{en simbol}} * [https://chicagoanalysis.org/blog/conditions-and-diagnoses/cathexis-emotional-energy/ Kateksa: Emocionalna energija] {{en simbol}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Frojdovska psihologija]] [[Kategorija:Koncepti o selfu]] [[Kategorija:Psihodinamika]] [[Kategorija:Psihoanalitička terminologija]] [[Kategorija:Psihoanalitička teorija]] [[Kategorija:Psihološki modeli]] f56jr2y83ljxnfus4785pcngv1uttbh Teorija nagona 0 535374 3898735 2026-06-15T07:45:06Z Bosancica by MK 173186 Preveden prvi dio teksta sa Wikipedia en 3898735 wikitext text/x-wiki U [[Psihologija|psihologiji]], '''teorija nagona''', poznata i kao '''doktrina nagona''',<ref name="Melon_1996">{{cite web |last=Mélon |first=Jean |date=1996 |title=Notes on the History of the Szondi Movement |url=https://www.szondiforum.org/t419.htm |website=Szondi Forum |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> predstavlja teorijski pristup koji nastoji objasniti, klasifikovati i definisati psihološke nagone. Nagon se smatra psihološkim, pobuđenim stanjem nastalim uslijed narušavanja [[Homeostaza|homeostaze]],<ref name="Seward_1956">{{cite journal |last=Seward |first=John P. |date=May 1956 |title=Drive, incentive, and reinforcement |journal=Psychological Review |volume=63 |issue=3 |pages=195–203 |doi=10.1037/h0048229 |url=https://www.researchgate.net/publication/10243657_Drive_incentive_and_reinforcement |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> koje proizlazi iz urođenih bioloških potreba i ima sposobnost pokretanja i usmjeravanja ponašanja pojedinca.<ref name="Szondi_1972">{{cite book |last=Szondi |first=Leopold |date=1972 |title=Lehrbuch der Experimentellen Triebdiagnostik |edition=4. |publisher=Verlag Hans Huber |location=Bern, Stuttgart, Wien |isbn=3-456-30513-3 |url=https://szondi.ch/wp-content/publikationen/Szondi%20Lehrbuch%20der%20experimentellen%20Triebdiagnostik.pdf |access-date=15. 6. 2026 |language=de}}</ref> Teorija nagona zasniva se na pretpostavci da se organizmi rađaju s određenim biološkim ili fiziološkim potrebama te da njihovo nezadovoljenje stvara stanje napetosti ili unutrašnje neravnoteže. Kada se potreba zadovolji, intenzitet nagona se smanjuje, a organizam se vraća u stanje homeostaze i relaksacije. Prema ovoj teoriji, nagon s vremenom jača ukoliko potreba ostane nezadovoljena te djeluje putem sistema povratne sprege, na način sličan radu termostata koji održava zadanu temperaturu.<ref name="GuyEvans_2024">{{cite web |last=Guy-Evans |first=Olivia |date=2024 |title=Drive-Reduction Theory of Motivation In Psychology |url=https://www.simplypsychology.org/drive-reduction-theory.html |website=Simply Psychology |editor-last=McLeod |editor-first=Saul |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Psihoanaliza == {{Šablon:Psihoanaliza}} U [[Psihoanaliza|psihoanalizi]], teorija nagona ({{de|Triebtheorie ili Trieblehre}})<ref name="Melon_1996" /> odnosi se na teorijsku postavku o nagonima, [[Motivacija|motivaciji]] ili [[instinkt]]ima koji su usmjereni prema određenim objektima.<ref name="Fotopoulou_2012">{{cite book |date=2012 |title=From the Couch to the Lab: Trends in Psychodynamic Neuroscience |editor-last1=Fotopoulou |editor-first1=Aikaterini |editor-last2=Pfaff |editor-first2=Donald |editor-last3=Conway |editor-first3=Martin A. |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-960052-6 |page=49 |url=https://books.google.ba/books?id=A1xAwkEJzkEC&dq=drive+theory&pg=PA49 |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema ovom shvatanju, kada homeostatski mehanizmi registruju unutrašnju neravnotežu, javlja se nagon čija je funkcija ponovno uspostavljanje ravnoteže.<ref name="Hockenbury_2011">{{cite book |last=Hockenbury |first=Don H. |date=2011 |title=Discovering psychology |edition=5. |publisher=Worth Publishers |location=New York, NY |url=https://archive.org/details/discoveringpsych0000hock_v3l8 |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Sigmund Freud]] je 1927. istakao da je teorija nagona upravo ono što psihoanalizi najviše nedostaje. Protivio se [[Sistematika ličnosti|sistematici ličnosti]] u psihologiji, odbacujući je kao oblik paranoje, te je umjesto toga nagone klasifikovao putem dihotomija. Među njima su najpoznatije podjele na nagon života i [[Nagon smrti|nagon smrti]] ([[Eros]] i [[Tanatos]]) te na seksualne nagone i nagone ega (samoodržanja).<ref name="Melon_1996" /> Freudovo djelo ''[[Nelagoda u kulturi]]'' objavljeno je u [[Njemačka|Njemačkoj]] 1930, u vrijeme kada je [[Adolf Hitler|uspon fašizma]] već bio u toku, a upozorenja na mogućnost novog evropskog rata izazivala su suprotstavljene pozive na naoružavanje i pacifizam. U takvom društvenom i političkom kontekstu Freud je napisao: {{Citat|Pred razornim silama koje su se oslobodile, sada se može očekivati da će druga od dvije ‘nebeske sile’, vječni Eros, uložiti svu svoju snagu kako bi se održao uz svog jednako besmrtnog protivnika.<ref name="Freud_1930">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1930 |title=Civilization And Its Discontents |publisher=The Hogarth Press and The Institute of Psycho-Analysis |location=London |series=The International Psycho-Analytical Library |issue=17 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.221667/mode/2up |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref>}} Godine 1947. [[Mađarska|mađarski]] [[Psihijatrija|psihijatar]] i psiholog [[Leopold Szondi]] nastojao je razviti sistematsku teoriju nagona.<ref name="Melon_1996" /><ref name="Szondi_1972" /> Njegov dijagram nagona ([[Szondijev test|Szondijev dijagram nagona]]) opisan je kao revolucionaran doprinos psihologiji jer je omogućio cjelovitije sagledavanje strukture i međusobnih odnosa nagona te postavio temelje za razvoj teorijske psihijatrije i psihoanalitičke antropologije. Leopold Szondi je isticao da teorija nagona treba pružiti sintetički prikaz cjelokupne nagonske aktivnosti, slično načinu na koji bijela svjetlost daje jedinstven utisak, ali i omogućiti razlaganje te cjeline na pojedinačne komponente, kao što se svjetlost može rastaviti na spektar boja. Prema njegovom mišljenju, upravo je takav pristup bio neophodan za dublje razumijevanje ljudske ličnosti i ponašanja.<ref name="Szondi_1952">{{cite book |last=Szondi |first=Léopold |date=1952 |title=Experimental Diagnostics of Drives |publisher=Grune & Stratton |location=New York |url=https://www.szondiforum.org/Exp%20Diagnostics%20Character.pdf |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Bornemisza_2017">{{cite journal |last=Bornemisza |first=Ágnes |date=2017 |title=Lipót Szondi’s Fate Analysis on the Movie ‘Sunshine’ by István Szabó |journal=Szondiana: Journal of fate analysis and contributions to depth psychology |publisher=International Szondi Association (ISA) |volume=37 |issue=1 |url=https://szondi.ch/wp-content/uploads/2018/07/Szondiana-2017-37.pdf |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Rani koncepti teorije privrženosti == U ranoj [[Teorija privrženosti|teoriji privrženosti]], [[John Dollard]] i [[Neal E. Miller]] (1950) predložili su teoriju redukcije nagona kao objašnjenje mehanizama nastanka privrženosti kod dojenčadi. Prema ovoj teoriji, novorođenčad se rađa s urođenim nagonima, poput gladi i žeđi, koje može zadovoljiti jedino njegovatelj, najčešće majka. Kroz proces [[Klasično uslovljavanje|klasičnog uslovljavanja]] dijete postepeno povezuje majku sa zadovoljavanjem svojih potreba i smanjenjem napetosti izazvanih nagonima, što dovodi do formiranja primarne veze privrženosti. Međutim, ovu teoriju dovela su u pitanje istraživanja [[Harry Harlow|Harryja Harlowa]], posebno eksperimenti o odvajanju mladunaca rezus majmuna od majki. Rezultati tih istraživanja pokazali su da tjelesna bliskost, osjećaj sigurnosti i ugode imaju veću motivacijsku vrijednost od samog zadovoljenja gladi, što je ukazalo na to da se privrženost ne može objasniti isključivo redukcijom bioloških nagona.<ref name="Harlow_1959">{{cite journal |last1=Harlow |first1=Harry F. |last2=Zimmermann |first2=Robert R. |date=21. 8. 1959 |title=Affectional Responses in the Infant Monkey |journal=Science |volume=130 |issue=3373 |pages=421–432 |publisher=American Association for the Advancement of Science |url=https://www.jstor.org/stable/1758036 |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Reference == {{Refspisak}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Psihoanalitička terminologija]] [[Kategorija:Međuljudski odnosi]] o6564m2lhvcro9jusz8snw31d331g3v 3898736 3898735 2026-06-15T08:28:46Z Bosancica by MK 173186 Završen prijevod cijelog teksta sa Wikipedia en 3898736 wikitext text/x-wiki U [[Psihologija|psihologiji]], '''teorija nagona''', poznata i kao '''doktrina nagona''',<ref name="Melon_1996">{{cite web |last=Mélon |first=Jean |date=1996 |title=Notes on the History of the Szondi Movement |url=https://www.szondiforum.org/t419.htm |website=Szondi Forum |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> predstavlja teorijski pristup koji nastoji objasniti, klasifikovati i definisati psihološke nagone. Nagon se smatra psihološkim, pobuđenim stanjem nastalim uslijed narušavanja [[Homeostaza|homeostaze]],<ref name="Seward_1956">{{cite journal |last=Seward |first=John P. |date=1956 |title=Drive, incentive and reinforcement |journal=Psychological Review |volume=63 |issue=3 |pages=195–203 |doi=10.1037/h0048229 |url=https://www.researchgate.net/publication/10243657_Drive_incentive_and_reinforcement |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> koje proizlazi iz urođenih bioloških potreba i ima sposobnost pokretanja i usmjeravanja ponašanja pojedinca.<ref name="Szondi_1972">{{cite book |last=Szondi |first=Leopold |date=1972 |title=Lehrbuch der Experimentellen Triebdiagnostik |edition=4. |publisher=Verlag Hans Huber |location=Bern, Stuttgart, Wien |isbn=3-456-30513-3 |url=https://szondi.ch/wp-content/publikationen/Szondi%20Lehrbuch%20der%20experimentellen%20Triebdiagnostik.pdf |access-date=15. 6. 2026 |language=de}}</ref> Teorija nagona zasniva se na pretpostavci da se organizmi rađaju s određenim biološkim ili fiziološkim potrebama te da njihovo nezadovoljenje stvara stanje napetosti ili unutrašnje neravnoteže. Kada se potreba zadovolji, intenzitet nagona se smanjuje, a organizam se vraća u stanje homeostaze i relaksacije. Prema ovoj teoriji, nagon s vremenom jača ukoliko potreba ostane nezadovoljena te djeluje putem sistema povratne sprege, na način sličan radu termostata koji održava zadanu temperaturu.<ref name="GuyEvans_2024">{{cite web |last=Guy-Evans |first=Olivia |date=2024 |title=Drive-Reduction Theory of Motivation In Psychology |url=https://www.simplypsychology.org/drive-reduction-theory.html |website=Simply Psychology |editor-last=McLeod |editor-first=Saul |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Psihoanaliza == {{Šablon:Psihoanaliza}} U [[Psihoanaliza|psihoanalizi]], teorija nagona ({{de|Triebtheorie ili Trieblehre}})<ref name="Melon_1996" /> odnosi se na teorijsku postavku o nagonima, [[Motivacija|motivaciji]] ili [[instinkt]]ima koji su usmjereni prema određenim objektima.<ref name="Fotopoulou_2012">{{cite book |date=2012 |title=From the Couch to the Lab: Trends in Psychodynamic Neuroscience |editor-last1=Fotopoulou |editor-first1=Aikaterini |editor-last2=Pfaff |editor-first2=Donald |editor-last3=Conway |editor-first3=Martin A. |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-960052-6 |page=49 |url=https://books.google.ba/books?id=A1xAwkEJzkEC&dq=drive+theory&pg=PA49 |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prema ovom shvatanju, kada homeostatski mehanizmi registruju unutrašnju neravnotežu, javlja se nagon čija je funkcija ponovno uspostavljanje ravnoteže.<ref name="Hockenbury_2011">{{cite book |last=Hockenbury |first=Don H. |date=2011 |title=Discovering psychology |edition=5. |publisher=Worth Publishers |location=New York, NY |url=https://archive.org/details/discoveringpsych0000hock_v3l8 |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> [[Sigmund Freud]] je 1927. istakao da je teorija nagona upravo ono što psihoanalizi najviše nedostaje. Protivio se [[Sistematika ličnosti|sistematici ličnosti]] u psihologiji, odbacujući je kao oblik paranoje, te je umjesto toga nagone klasifikovao putem dihotomija. Među njima su najpoznatije podjele na nagon života i [[Nagon smrti|nagon smrti]] ([[Eros]] i [[Tanatos]]) te na seksualne nagone i nagone ega (samoodržanja).<ref name="Melon_1996" /> Freudovo djelo ''[[Nelagoda u kulturi]]'' objavljeno je u [[Njemačka|Njemačkoj]] 1930, u vrijeme kada je [[Adolf Hitler|uspon fašizma]] već bio u toku, a upozorenja na mogućnost novog evropskog rata izazivala su suprotstavljene pozive na naoružavanje i pacifizam. U takvom društvenom i političkom kontekstu Freud je napisao: {{Citat|Pred razornim silama koje su se oslobodile, sada se može očekivati da će druga od dvije ‘nebeske sile’, vječni Eros, uložiti svu svoju snagu kako bi se održao uz svog jednako besmrtnog protivnika.<ref name="Freud_1930">{{cite book |last=Freud |first=Sigmund |date=1930 |title=Civilization And Its Discontents |publisher=The Hogarth Press and The Institute of Psycho-Analysis |location=London |series=The International Psycho-Analytical Library |issue=17 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.221667/mode/2up |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref>}} Godine 1947. [[Mađarska|mađarski]] [[Psihijatrija|psihijatar]] i psiholog [[Leopold Szondi]] nastojao je razviti sistematsku teoriju nagona.<ref name="Melon_1996" /><ref name="Szondi_1972" /> Njegov dijagram nagona ([[Szondijev test|Szondijev dijagram nagona]]) opisan je kao revolucionaran doprinos psihologiji jer je omogućio cjelovitije sagledavanje strukture i međusobnih odnosa nagona te postavio temelje za razvoj teorijske psihijatrije i psihoanalitičke antropologije. Leopold Szondi je isticao da teorija nagona treba pružiti sintetički prikaz cjelokupne nagonske aktivnosti, slično načinu na koji bijela svjetlost daje jedinstven utisak, ali i omogućiti razlaganje te cjeline na pojedinačne komponente, kao što se svjetlost može rastaviti na spektar boja. Prema njegovom mišljenju, upravo je takav pristup bio neophodan za dublje razumijevanje ljudske ličnosti i ponašanja.<ref name="Szondi_1952">{{cite book |last=Szondi |first=Léopold |date=1952 |title=Experimental Diagnostics of Drives |publisher=Grune & Stratton |location=New York |url=https://www.szondiforum.org/Exp%20Diagnostics%20Character.pdf |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref><ref name="Bornemisza_2017">{{cite journal |last=Bornemisza |first=Ágnes |date=2017 |title=Lipót Szondi’s Fate Analysis on the Movie ‘Sunshine’ by István Szabó |journal=Szondiana: Journal of fate analysis and contributions to depth psychology |publisher=International Szondi Association (ISA) |volume=37 |issue=1 |url=https://szondi.ch/wp-content/uploads/2018/07/Szondiana-2017-37.pdf |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Rani koncepti teorije privrženosti == U ranoj [[Teorija privrženosti|teoriji privrženosti]], [[John Dollard]] i [[Neal E. Miller]] (1950) predložili su teoriju redukcije nagona kao objašnjenje mehanizama nastanka privrženosti kod dojenčadi. Prema ovoj teoriji, novorođenčad se rađa s urođenim nagonima, poput gladi i žeđi, koje može zadovoljiti jedino njegovatelj, najčešće majka. Kroz proces [[Klasično uslovljavanje|klasičnog uslovljavanja]] dijete postepeno povezuje majku sa zadovoljavanjem svojih potreba i smanjenjem napetosti izazvanih nagonima, što dovodi do formiranja primarne veze privrženosti. Međutim, ovu teoriju dovela su u pitanje istraživanja [[Harry Harlow|Harryja Harlowa]], posebno eksperimenti o odvajanju mladunaca rezus majmuna od majki. Rezultati tih istraživanja pokazali su da tjelesna bliskost, osjećaj sigurnosti i ugode imaju veću motivacijsku vrijednost od samog zadovoljenja gladi, što je ukazalo na to da se privrženost ne može objasniti isključivo redukcijom bioloških nagona.<ref name="Harlow_1959">{{cite journal |last1=Harlow |first1=Harry F. |last2=Zimmermann |first2=Robert R. |date=1959 |title=Affectional Responses in the Infant Monkey |journal=Science |volume=130 |issue=3373 |pages=421–432 |publisher=American Association for the Advancement of Science |url=https://www.jstor.org/stable/1758036 |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Socijalna psihologija == U [[Socijalna psihologija|socijalnoj psihologiji]] teoriju nagona primijenio je [[Robert Zajonc]] 1965. kako bi objasnio fenomen [[Socijalna facilitacija|socijalne facilitacije]]. Prema [[Socijalna facilitacija|efektu publike]], prisustvo pasivne publike u nekim situacijama može poboljšati izvođenje zadatka, dok ga u drugim može otežati. Zajoncova teorija nagona pretpostavlja da smjer ovog učinka zavisi od toga da li zadatak uključuje dominantan odgovor koji je ispravan ili dominantan odgovor koji je pogrešan. Dominantan odgovor predstavlja reakciju kojoj je pojedinac najskloniji u datoj situaciji. Kada se zadatak doživljava kao jednostavan ili dobro uvježban, dominantan odgovor je najčešće ispravan. Nasuprot tome, kod složenih ili nedovoljno uvježbanih zadataka dominantan odgovor često je pogrešan.<ref name="Zajonc_1965">{{cite journal |last=Zajonc |first=Robert B. |date=1965 |title=Social Facilitation |journal=Science |volume=149 |issue=3681 |pages=269–274 |publisher=American Association for the Advancement of Science |url=https://www.jstor.org/stable/1715944 |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> Prisustvo pasivne publike povećava nivo pobuđenosti ili psihološke aktivacije pojedinca. Povećana pobuđenost podstiče ispoljavanje dominantnih odgovora, odnosno onih reakcija koje su pojedincu najdostupnije na osnovu njegovih postojećih znanja i vještina. Ako je dominantan odgovor ispravan, socijalno prisustvo poboljšava uspješnost izvođenja zadatka. Međutim, ako je dominantan odgovor pogrešan, prisustvo drugih osoba dovodi do slabijeg efekta.<ref name="Zajonc_1965" /> === Potvrđujući dokazi === Ovakav obrazac ponašanja prvi je uočio [[Norman Triplett]] (1898) posmatrajući bicikliste koji su se takmičili u grupi u poređenju s biciklistima koji su vozili sami. Utvrđeno je da samo prisustvo drugih takmičara dovodi do boljeg učinka.<ref name="McLeod_2023">{{cite web |last=McLeod |first=Saul |date=2023 |title=Social Facilitation Theory In Psychology |url=https://www.simplypsychology.org/social-facilitation.html |website=Simply Psychology |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> Sličan efekat zabilježio je i Shisan Chen (1937) kod [[Mravi|mrava]] prilikom izgradnje kolonija.<ref name="Chen_1937">{{cite journal |last=Chen |first=Shisan C. |date=oktobar 1937 |title=Social Modification of the Activity of Ants in Nest-Building |journal=Physiological Zoology |volume=10 |issue=4 |pages=420–436 |publisher=The University of Chicago Press |url=https://www.jstor.org/stable/30151428 |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> Ipak, tek kada je [[Robert Zajonc]] tokom 1960-ih godina počeo sistematski proučavati ovaj fenomen, započela su empirijska istraživanja usmjerena na objašnjenje efekta publike i mehanizama [[Socijalna facilitacija|socijalne facilitacije]].<ref name="Hamilton_Lind_2016">{{cite journal |last1=Hamilton |first1=Antonia F. de C. |last2=Lind |first2=Francesca |date=2016 |title=Audience effects: What can they tell us about social neuroscience, theory of mind and autism? |journal=Culture and Brain |volume=4 |issue=2 |pages=159–177 |doi=10.1007/s40167-016-0044-5 |pmid=27867833 |pmc=5095155 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5095155/ |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> Zajoncova teorija nagona zasniva se, između ostalog, na eksperimentu kojim je ispitivan učinak socijalne facilitacije kod [[žohar]]a. U istraživanju su pojedinačni žohari puštani u cijev na čijem se kraju nalazio izvor svjetlosti. Utvrđeno je da su žohari, u prisustvu drugih žohara koji su služili kao posmatrači, značajno brže stizali do svjetlosti u odnosu na žohare iz kontrolne grupe koji nisu imali publiku. Međutim, kada su žohari u istim uslovima morali prolaziti kroz labirint, njihova uspješnost bila je slabija u prisustvu posmatrača. Ovi rezultati pokazali su da prisustvo drugih jedinki poboljšava izvođenje jednostavnih ili dobro savladanih zadataka, dok otežava izvođenje složenijih zadataka kod kojih dominantan odgovor nije ispravan.<ref name="Zajonc_1969">{{cite journal |last1=Zajonc |first1=Robert B. |last2=Heingartner |first2=Alexander |last3=Herman |first3=Edward M. |date=1969 |title=Social enhancement and impairment of performance in the cockroach |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=13 |issue=2 |pages=83–92 |doi=10.1037/h0028063 |url=https://www.researchgate.net/publication/232571996_Social_enhancement_and_impairment_of_performance_in_the_cockroach |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> == Strah od procjene == Cottrellov [[Model straha od procjene|model straha od procjene]] kasnije je dopunio ovu teoriju uvođenjem dodatne varijable u objašnjenje [[Socijalna facilitacija|socijalne facilitacije]]. Prema njegovom shvatanju, ispravnost dominantnih odgovora utječe na socijalnu facilitaciju samo onda kada postoji očekivanje društvene nagrade ili kazne na osnovu postignutog učinka. Njegovo istraživanje razlikovalo se od Zajoncovog po tome što je uključivalo dodatni eksperimentalni uslov u kojem su ispitanici izvršavali zadatke u prisustvu publike sa povezom preko očiju, koja stoga nije mogla procjenjivati njihovo izvođenje. Rezultati su pokazali da u takvim okolnostima nije dolazilo do efekta socijalne facilitacije, što je navelo Cottrella na zaključak da očekivanje procjene vlastitog učinka predstavlja važan faktor u nastanku ovog fenomena.<ref name="Markus_1978">{{cite journal |last=Markus |first=Hazel |date=1978 |title=The Effect of Mere Presence on Social Facilitation: An Unobtrusive Test |journal=Journal of Experimental Social Psychology |volume=14 |issue=4 |pages=389–397 |doi=10.1016/0022-1031(78)90034-3 |hdl=2027.42/22584 |url=https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/22584/0000132.pdf?sequence=1&isAllowed=y |access-date=15. 6. 2026 |language=en}}</ref> Međutim, strah od procjene smatra se značajnim prvenstveno u socijalnoj facilitaciji kod ljudi, dok sličan mehanizam nije potvrđen kod drugih životinjskih vrsta.<ref name="McLeod_2023" /> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * {{cite book |editor-last=Nagera |editor-first=Humberto |chapter=Instinct and Drive |chapter-url=https://books.google.com/books?id=qbWuAwAAQBAJ&q=%22Instinct+and+Drive%22&pg=PA19 |title=Basic Psychoanalytic Concepts on the Theory of Instincts |url=https://books.google.com/books?id=qbWuAwAAQBAJ |year=2014 |orig-year=1970 |publisher=Routledge |location=Abingdon-on-Thames |isbn=978-1-317-67045-2}} {{en simbol}} * {{cite book |last1=Laplanche |first1=Jean |last2=Pontalis |first2=Jean-Bertrand |chapter=Instinct (or Drive) |chapter-url=https://books.google.com/books?id=DCpokE8C2WgC&q=%22Instinct+(or+Drive)+&pg=PA214 |title=The Language of Psycho-analysis |url=https://books.google.com/books?id=DCpokE8C2WgC |publisher=Karnac Books |location=London |year=1988 |edition=reprint, revised |orig-year=1973 |isbn=978-0-946-43949-2}} {{en simbol}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Psihoanalitička terminologija]] [[Kategorija:Međuljudski odnosi]] ph94id6kaejea9qy04hn0xdnj7rl972