Wikipedia bxrwiki https://bxr.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D1%8E%D1%83%D1%80_%D1%85%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Меди Тусхай Хэлэлсэхэ Хэрэглэгшэ Хэрэглэгшые хэлэлсэхэ Википеэди Википеэди тухай хэлэлсэхэ Файл Файл хэлэлсэхэ MediaWiki MediaWiki хэлэлсэхэ Загбар Загбар хэлэлсэхэ Туһаламжа Туһаламжа хэлэлсэл Категори Категори хэлэлсэхэ TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk Улаан Баатар 0 4343 74696 74616 2026-06-13T13:12:29Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74696 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс һуурин |name = Улаан Баатар |official_name = |other_name = |native_name = Улаанбаатар |native_name_lang = mn |nickname = <center>УБ, Нийслэл, Хот</center> |settlement_type = [[Монголой аймагнууд|Муниципалитет]]<!--such as Town, Village, City, Borough etc.--> |total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> |motto = |image_skyline = UlaanBaatar-2009.jpg |imagesize = 300px |image_caption = Улаан Баатар хото |image_flag = Flag of Ulaanbaatar, Mongolia.svg |flag_size = 150px |image_seal = |seal_size = |image_shield = Ulanbataar.svg |shield_size = 100px |image_map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=8|frame-lat=47.90|frame-long=107.05}} |pushpin_map = Mongolia |pushpin_map_caption= |pushpin_relief = 1 |subdivision_type = Улас |subdivision_name = [[Монгол]] |subdivision_type1 = |subdivision_name1 = |governing_body = Эрхэтэн' </br>Ниислэл Хотоной Хуралай Түлөөлэгшэд |leader_title = Ниислэл Хотоной губернатор ба Улаан Баатарай хотын дарга |leader_name = [[Долгорсүрэнгийн Сумъяабазар]] ([[Монголой Арадай Нам|МАН]])<ref>{{cite news |last1=Sh |first1=Chimeg |title=Шинэ хотын даргад боломж, хариуцлагыг нь үүрүүл! |url=https://news.mn/r/2364501/ |agency=News.mn |date=2020-10-26 |accessdate=2021-06-12 |archivedate=2023-04-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230406215335/https://news.mn/r/2364501/ }}</ref> |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = Үргөө байгуулагдаһан |established_date = 1639 |established_title2 = Ехэ Хүреэ болоһон |established_date2 = 1709 |established_title3 = Мүнөөнэй байдаг газар |established_date3 = 1778 |established_title4 = Ниислэл Хүреэ болоһон |established_date4 = 1911 |established_title5 = Улаан Баатар болоһон |established_date5 = 1924 |area_magnitude = |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 4704.4 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = 1816.3 |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_metro_km2 = |population_as_of = 2020 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 1,466,125<ref name="1212.mn">{{cite web |url=https://www.1212.mn/BookLibraryDownload.ashx?url=Ulaanbaatar_XAOCT_Negdsen_dun.pdf&ln=Mn |title=Хүн ам, орон сууцны 2020 оны улсын ээлжит тооллого - Нийслэлийн нэгсэн дүн |publisher=1212.mn |access-date=2021-04-24 |accessdate=2021-06-12 |archivedate=2025-08-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250823120012/https://www.1212.mn/BookLibraryDownload.ashx?url=Ulaanbaatar_XAOCT_Negdsen_dun.pdf&ln=Mn }}</ref> |population_density_km2 = 311 |population_density_sq_mi = 807 |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |blank_name_sec1 = [[Human Development Index|HDI]] (2018) |blank_info_sec1 = 0.810<ref>{{cite web |last1=Sub-national HDI |title=Area Database – Global Data Lab |url=https://globaldatalab.org/shdi/shdi/MNG/?levels=1%2B4&interpolation=0&extrapolation=0&nearest_real=0&years=2018 |website=hdi.globaldatalab.org |language=en}}</ref> – <span style="color:#090;">маша үндэр</span> |timezone = H |utc_offset = +08:00 |coordinates = {{coord|47|55|13|N|106|55|02|E|region:MN|display=it}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = 1350 |elevation_ft = 4429 |postal_code_type = Почтын индекс |postal_code = 210 xxx |blank1_name_sec1 = Уласай дугаар |blank1_info_sec1 = УБ, УН |blank2_name_sec1 = [[ISO 3166-2]] |blank2_info_sec1 = MN-1 |website = {{URL|http://www.ulaanbaatar.mn/}} }} '''Улаан Баатар''' ([[Монгол хэлэн|монг.]] ''Улаанбаатар'') — [[Монгол Улас]]ай ниислэл хото. Улаанбаатар хото Монголой түб хэһэгтэ, урданай Алтан хонхорто, мүнөө Туул-Сэлби голой хонхорто, далайн нюрууһаа 1300-1350 метр үндэртэ оршодог, Богдохаан, Сонгинохайрхан, Шэнгэлтэй ба Баянзүрхэн гэжэ дүрбэн хада уулануудаар хүреэлэгдэнхэй. 4 704,4 км² талмайтай. 1693 он соо Шэрээтэ сагаан нуурта Үндэр Гэгээниие залажа ордон үргөө босоhон сагhаа эхилэн ниислэл хотой түүхые тоолоно. 1778 он соо газарhаа нүүлэгүй тогтобо. Урид сагта шажан, худалдаанай түб байhан бол 1911 онhоо уласай ниислэл хото боложо, ХХ зуунда үндэр барилганууд баригдажа, үйлэдбэрилэл эхилээ. Улаанбаатар хото хадаа МУ-ай улас түрэ, эдэй засаг, эрдэм болбосоролой түб ха юм. == Нэр == 1639 он соо Шэрээтэ сагаан нуурай газар Занабазарийе бурханай шажанай богдо гэжэ үргэмжилжэ ордон үргөө бариhан сагhаа томо болсоор Улаанбаатар хото болоо. Түүхэн соо олон нэрые солиhон байна. 1639 онhоо Үргөө (ᠥᠷᠭᠦᠭᠡ), 1651 онhоо Номой хүреэн (ᠨᠣᠮ ᠤᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠨ), 1706 онhоо Ехэ хүреэн (ᠶᠡᠬᠡ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠨ), 1912 онhоо Ниислэл хүреэн (ᠨᠡᠶᠢᠰᠯᠡᠯ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠨ) гэжэ байгаад 1924 онhоо мүнөөдэр хүртэр Улаан Баатар (ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ) гэжэ нэрлэжэ байна. 20-р зуунай эхин соо Богдой хүрээ, Да хүрээ, Хүреэн гэжэ ойлгодог байhан шэнги одоо УБ, Ниислэл гэжэ бэшэхэ, Хото гэжэ хөөрэлдэхэдэ тодорхой мэдэдэг болжээ.  === Гадаада орон соо === Европо зүгэй хэлэн соо түрүүшын удаа Урга ''(Urga)'' гэжэ байhан бол одоо Улан-Батор ''(Ulan Bator)'' гэхэ маягаар галиглажа нэрлэн байна. Һүүлын үедэ ''Ulaanbaatar'' гэжэ нэрлэжэ байна. ==Түүхэ== Монголой нюуса товчоогой мэдээсэһээр, «XII зуун жэлэй хоёрдохи хахадта Хэрэйдүүдэй ударидагша Тоорил хаанай гэр Туул хара бутаг гэжэ газарта оршодог байгаа» гэжэ шэнжэлэгшэдэй тоосоогоор мүнөөнэй хонхорто Улаанбаатар оршодог. Агууехэ Монголой эзэнтэ гүрэнэй түрүүшын ниислэл Хархорум Орхон голой хонхорто баригдажа, Юань уласай һандарһанай һүүлдэ Миниин добтололгоһоо хоёр дахин шатаһан. Тэрээнһээ хойшо монголшууд үнинэй нүүдэлшэ, нүүдэлшэ болоод, хото бодхоохоёо оролдонгүй, гэртээ, хари гүрэндэ дайлалдаа. Тэрэнэй үрэ дүндэ монголшуудай хото нютагуудые бариха ажаябуулга һэргэжэ, түрүүшын Абтай Зайн хаан Хар Хорумой захада Эрдэнэ дасан бодхообо. Түшээт хаан Гомбодоржиин хүбүүн Занабазар 1639 ондо түрүүшын Богд Жавзандамбын ноён гэжэ хүндэлэгдэһэн, 1639 ондо Ехэ Монголой хормойдо Ширээт Сагаан нуурай эрьедэ, Доодо Монголой хада уулануудай ара талада мүнөө үеын Уворхангай аймагай Бурд Сүмын дэбисхэр, хожомынь «Шара бүһын хото» гэжэ алдаршаһан, мүнөөнэй һуури болоһон юм. 1639—1778 онуудай хоорондо Орхон, Тамир, Туул голой хонхорнуудаар 28 дахин нүүжэ ябаһанай удаа энэ бүлэ 1778 ондо мүнөө байһан газартаа түбхинэжэ, Их Хрэмэ гэжэ нэрэтэй болоһон юм. Иигэжэ Эрдэнэ зуун дасанай досоо мүнхэ галтай Баруун байшан гаргажа, Занабазарай байшантай нэгэдэжэ, Ширээ Сагаан нуур абаашагдаа. Баруун байшан гүрэнэй гал гуламтын һүлдэ тэмдэг байгаа. Гүрэнэй болон шажанай гол үнэтэ зүйлнүүдые нэгэдхэжэ, ниислэл байгуулагдаһан гэжэ үзэдэг. 1756 ондо түрүүшын «Цаниг» гэһэн шажанай һургуули байгуулагдажа, 1786 онһоо хойшо Сэцэн хаан, Түшээт хаан хоёр Манж Амбандта можо ударидажа байгаа. 1780—1870 онуудай хоорондо 70 гаран тогтомол дугангууд, дасангууд баригдаһан, илангаяа мүнөөнэй Гандантэченлин дасан 1809 ондо, Дамбадаржаалин дасан. 1861 ондо Ородой консулын газар байгуулагдаа. Хүрэйн хүн зон олошоржо, 1910 ондо 50 мянга гаран хүрэбэ == Зүүлтэ == <references /> == Холбооһон == * [http://www.infomongolia.com/ct/ci/208/137/Ulaanbaatar%20General%20Information/ Ulaanbaatar] General Information about Ulan-Bator, Up-to-date {{en icon}} * [http://map.gogo.mn/en/ Digital map of Ulan Bator] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916172821/http://map.gogo.mn/en/ |date=2008-09-16 }} yurt districts including {{en icon}} * [http://www.iras.ucalgary.ca/~volk/sylvia/Pozdneyev.htm «Urga or Da Khuree»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051124235219/http://www.iras.ucalgary.ca/~volk/sylvia/Pozdneyev.htm |date=2005-11-24 }} from A. M. Pozdneyev’s ''Mongolia and the Mongols'' * [http://ulaanbaatar.mn Ulaanbaatar.mn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120806195622/http://ulaanbaatar.mn/ |date=2012-08-06 }} — Улаанбаатар хотын албан ёсны вэбсайт * [http://www.citycouncil.mn/ Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210509103300/https://citycouncil.mn/ |date=2021-05-09 }} — албан ёсны сайт * [http://www.mayor.mn/ Хотын дарга] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130118133949/http://mayor.mn/ |date=2013-01-18 }} — албан ёсны сайт ;Бусад * [http://map.gogo.mn/ Улаанбаатар хотын газрын зураг] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120920001144/http://map.gogo.mn/ |date=2012-09-20 }} {{commons|Ulan Bator|Улаан Баатар}} [[Категори:Улаан Баатар]] [[Категори:Азиин ниислэлнүүд]] [[Категори:1639 ондо үүдхэн байгуулагдаhан һуурин]] c1h9ytvvtcr55twzvhv1v1ihhfa3a34 Шотланд 0 8328 74697 74623 2026-06-13T13:59:03Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74697 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс UK country | native_name = {{native name|sco|Scotland|nbsp=omit|nolink=on|parensize=90%}}<br />{{native name|gd|Alba|nbsp=omit|nolink=on|parensize=90%}} | image_flag = Flag of Scotland.svg | image_coat = Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg | flag_type = [[Шотландын Туг|Туг]] | symbol_type = [[Шотландын Хаанай Һүлдэ|Хаанай Һүлдэ]] | image_map = File:Scotland_in_the_UK_and_Europe.svg | national_motto = {{native phrase|sco|"[[In My Defens God Me Defend]]"|italics=off|parensize=90%|nbsp=omit}}<br />{{smaller|"Минии хамгаалгын түлөө Бурхан намайе хамгаалаарай"}} | national_anthem = [[Шотландын Үндэһэнэй Түрын Дуулал|Ондо ондоо]] | status = [[Ехэ Британиин Уласууд|Улас]] | capital = [[Эдинбург]]<br />{{smaller|{{coord|55|57|11|N|3|11|20|W|display=inline}}}} | largest_city = [[Глазго]]<br />{{smaller|{{coord|55|51|40|N|4|15|00|W|type:city_region:GB|display=inline}}}} | languages_type = Тоогдоһон </br>хэлэнүүд | languages = [[Шотландын Англи хэлэн|Англи]]</br> [[Скотс хэлэн|Скотс]]</br> [[Шотланд кельт хэлэн|Шотланд кельт]]</br> [[Британиин Дохёоной Хэлэн]] | languages2_sub = yes | ethnic_groups ={{Collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;font-size:100%; | title = Арад түмэн| | 96.0% Сагаан | 2.7% Ази | 0.7% Хара | 0.4% Холимог | 0.2% Араб | 0.1% бусад<ref name="ethnicity"/> }} | ethnic_groups_year = 2011 | religion = 53.8% [[Шотланд дахи Христосой шажан|Христос]]<br />—32.4% [[Шотландын Сүмэ]]<br />—15.9% [[Шотланд дахи Католицизм|Ромын Католик]]<br />—5.5% [[Шотланд дахи Шажан#Христосой шажан|Бусад]]<br />36.7% [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас дахи Шажангүйн үзэл|Шажангүй]]<br />1.4% [[Шотланд дахи Лалын шажан|Ислам]]<br />0.3% [[Шотланд дахи Индуизм|Индуизм]]<br />0.2% [[Шотланд дахи Буддын шажан|Буддизм]]<br />0.2% [[Шотланд дахи Сикх шажан|Сикх]]<br />0.1% [[Шотланд дахи Еврейшүүдэй түүхэ|Иудаизм]]<br />0.3% [[Шотланд дахи Шажан|Бусад]]<ref>Other religion{{Cite web|url=https://www.gov.scot/publications/analysis-religion-2001-census/pages/2/|title=Analysis of Religion in the 2001 Census - gov.scot|website=www.gov.scot|access-date=8 October 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/documents/censusresults/release2a/scotland/KS209SCb.pdf|title=Scotland's Census 2011 – National Records of Scotland|last=Scotland's Census|date=27 March 2011|website=Scotland's Census|access-date=8 October 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/documents/2011-census-key-results-from-releases-2a-to-2d/|title=2011 Census: Key Results from Releases 2A to 2D|website=Scotland's Census}}</ref> | demonym = Скотс{{*}}[[Шотландшууд]] | type = | legal_jurisdiction = [[Шотландын хуули|Шотланд]] | government_type = [[Үндэһэн хуулита хаанта засагта улас|Үндэһэн хуулита хаанта улас]]дахи [[Шотландын деволюци|дамжуулһан]] [[Парламент|парламентын хуули гаргадаг орган]] | monarch = [[II Елизавета]]<!--The name of the current monarch remains "Elizabeth II". A consensus on this has been reached NUMEROUS times on the discussion page; please take any disagreement there. DO ''not'' EDITWAR.--> | prime_minister = [[Борис Джонсон]] | first_minister = [[Никола Стерджен]] | deputy_first_minister = [[Джон Суинни]] | secretary_of_state = [[Алистер Джек]] | number_of_mps = 59 | legislature = [[Шотландын Парламент]] | sovereignty_type = Түүхэ | established_event1 = [[Альбагай хаанта уласай уг гарбал|Байгуулагдаһан]] | established_date1 = 9-р зуун {{smaller|([[Үндэһэнэй домог|заншилаар]]&nbsp;843 он)}} | established_event2 = [[Эдинбург–Нортгемптоной Хэрээ|Эдинбург–</br>Нортгемптоной </br>Хэрээ]] | established_date2 = 1328 оной 3 һарын 17 | established_event3 = [[Бервикэй Хэрээ (1357)|Бервикэй Хэрээ]] | established_date3 = 1357 оной 10 һарын 3<ref>{{Cite web|url=https://www.historyscotland.com/history/the-treaty-of-berwick-was-signed-on-this-day-in-scottish-history/|title=The Treaty of Berwick was signed - On this day in Scottish history|date=3 October 2020|website=History Scotland}}</ref> | established_event4 = [[1707 оной Холбооной Акт|Англитай холбоо]] | established_date4 = 1707 оной 5 һарын 1 | established_event5 = [[1998 оной Шотландын Акт|Деволюци]] | established_date5 = 1998 оной 11 һарын 19 | area_rank = | area_km2 = 77933 | area_sq_mi = 30090 | area_footnote =<ref name=ONSCOUNTRYPROFILES>[http://www.ons.gov.uk/ons/publications/re-reference-tables.html?edition=tcm%3A77-325257 Region and Country Profiles, Key Statistics and Profiles, October 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924095611/http://www.ons.gov.uk/ons/publications/re-reference-tables.html?edition=tcm%3A77-325257 |date=2015-09-24 }}, ONS. Retrieved 9 August 2015.</ref> | area_label = Газар нютаг | percent_water = 3.00% | population_rank = | population_estimate = {{increaseNeutral}} 5,463,300<ref name="ONS-pop-ests-June2018"/> | population_estimate_year = 2019 | population_census = 5,313,600<ref name=autogenerated3>{{cite web|url=http://www.gro-gov.scot/statistics/theme/population/estimates/mid-year/2012/index.html|title= Population estimates by sex, age and administrative area, Scotland, 2011 and 2012 |date=8 August 2013 |publisher=National Records of Scotland |access-date=8 August 2013}}</ref> | population_census_year = 2011 | population_density_km2 = 67.5 | population_density_sq_mi = 174.1 | population_density_rank = | GDP_nominal_per_capita_rank = | GDP_nominal = £166 тэрбум <br />($212т)<ref>{{Cite web|url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/bulletins/regionaleconomicactivitybygrossdomesticproductuk/1998to2019/pdf|title=Regional economic activity by gross domestic product, UK: 1998 to 2019, UK- Office for National Statistics|first=Trevor |last=Fenton|website=www.ons.gov.uk}}</ref> | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = £30,560<br />($39007) | Gini_year = | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini = <!--number only--> | Gini_ref = | Gini_rank = | HDI_year = 2019 | HDI_change = <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.925<!--number only--> | HDI_ref =<ref>{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=21 July 2021}}</ref> | HDI_rank = 4 | cctld = [[.scot]] | patron_saints = {{unbulleted list |style=white-space:nowrap; | [[Saint Andrew]]<ref>{{cite web|url=http://www.scotland.org/about/history-tradition-and-roots/features/culture/st-andrews.html |title=''St Andrew—Quick Facts'' |website=Scotland. org—The Official Online Gateway |access-date=2 December 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071111134544/http://scotland.org/about/history-tradition-and-roots/features/culture/st-andrews.html |archive-date=11 November 2007 }}</ref><ref>{{cite web |website=Catholic Online |title=St Andrew |url=http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=109 |access-date=15 November 2011}}</ref> | [[Saint Margaret of Scotland|Saint Margaret]]<ref>{{cite web |website=Catholic Online |title=St Margaret of Scotland |url=http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=304 |access-date=15 November 2011}}</ref><ref>{{cite web |website=Catholic Online |title=Patron saints |url=http://www.catholic.org/saints/patron.php?letter=S |access-date=15 November 2011}}</ref> | [[Saint Columba]]<ref>{{cite web |website=Catholic Online |title=St Columba |url=http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=419 |access-date=15 November 2011}}</ref> }} |religion_year=2011}}<!-- Please DO ''not'' change "part of the United Kingdom" to "constituent country" or similar without getting consensus on the talk page first, as the wording has been decided on multiple occasions. --> '''Шотланд''' ({{lang-sco|Scotland}}, {{lang-gd|[[Alba]]}} {{IPA-gd|ˈal̪ˠapə||Alba-gd.ogg}}) [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас]]ые бүридүүлэгшэ улас юм. Тус уласынь газар зүйн байралалай хубида [[Ехэ Британи]] аралай хойто хэһэгтэ оршохо ба урда талаараа [[Англи]] улас, зүүн талаараа [[Хойто тэнгис]], баруун хойто талаараа [[Атлантын далай]], баруун урда талаараа [[Хойто һубаг]], [[Ирландын тэнгис|Ирландын тэнгисээр]] тус тус хүреэлэгдэһэн. Шотландиин эхэ газарые ''Хойто Исль'' болон ''Гебрид'' гэжэ хубааха ба ниитэ '''790''' аралһаа бүридэнэ.<ref name="Scottish Executive">{{cite web| title = Scottish Executive Resources| work = Scotland in Short| url = http://www.scotland.gov.uk/Resource/Doc/923/0010669.pdf| format = PDF| date = 17 February 2007| publisher = Scottish Executive| accessdate = September 14, 2006| archivedate = 19 November 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20131119135658/http://www.scotland.gov.uk/Resource/Doc/923/0010669.pdf}}</ref> [[Лох-Несс]] нуурынь байгаалиин зүй тогтолой хэб шэнжээрээ дэлхэйдэ нэн алдартай бэлэй. Тус уласай хоёрдохи томо хото [[Эдинбург]]ынь ниислэлынь болоод [[Европ]]ын санхүүгэй томохон түбтэ тоосогдодог<ref name=globalfinancialcentresindex>{{cite web| title = Global Financial Centres Index| work = | url = http://issuu.com/pillarofhercules/docs/gfci/11?mode=a_p| format = | date = September 2008| publisher = City of London| accessdate = June 30, 2010| archivedate = January 5, 2014| archiveurl = https://web.archive.org/web/20140105040322/http://issuu.com/pillarofhercules/docs/gfci/11?e=1128816%2F2654140}}</ref> бол хамагай томо хото болохо [[Глазго]]нь үйлэдбэрилэлэй хүгжэлээрээ дэлхэйн хотонуудые түрүүлэгшэ, гурбадахи томо хото [[Абердин]]иинь газарай тоһоной нөөсэ баялиг ехэтэй тула энэ һалбариингаа Европын түб юм.<ref>[http://www.aberdeencity.gov.uk/equalitydiversity/eqd_ourcity.asp Aberdeen City Council website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100922092924/http://www.aberdeencity.gov.uk/EqualityDiversity/eqd_OurCity.asp |date=2010-09-22 }} ''"Aberdeen's buoyant modern economy - is fuelled by the oil industry, earning the city its epithet as 'Oil Capital of Europe'."'.' Retrieved 01 December 2009.</ref> Уһанай нөөсэ баялигынь Атлантын далай болон Хойто тэнгисһээ тэдхэгдэдэг тула мүн адли баян нөөсэтэй ороной тоондо ородог.<ref>{{cite book |title=The Scottish Adjacent Waters Boundaries Order |year=1999 |publisher=The Stationery Office Limited |url=http://www.opsi.gov.uk/si/si1999/19991126.htm |location=London |isbn=0 11 059052 X| accessdate=2007-09-20 }}</ref> Хаанта уласай статустай байха үедөө [[1707 он|1707 ондо]] [[Англи|Англиин Хаанта уластай]] нэгэдэн [[Ехэ Британи|Ехэ Британи, Хойто Ирландын Нэгэдэһэн Хаанта Уласые]] байгуулалсаһан түүхэтэй. == Зурагай сомог == <gallery> Scottish Cabinet, 2018.jpg|Шотландын Засагай газарай танхим Debating chamber, Scottish Parliament (31-05-2006).jpg|Парламентын ордон Glasgow City Chambers, Glasgow.jpg|[[Глазго]] хото Scotland map-en.jpg|Шотландын газарай зураг </gallery> == Хотонууд == :''Ниислэл'' [[Эдинбург]] хото. {| |valign="top"| * [[Абердин]] * Аймут * Аллапул * Аллоа * Алфорд * Арброт * Ардроссан * Баки * Баррхед * Беллсхилл * Бернтайленд * Берсден * Бишопбриггс * Бонхилл * Брихин * Бродик * Галашилс * Галстон * Гиффнок * [[Глазго]] * Гленротс * Гретна-Грин * Гринок * Далкит * Далмеллингтон * Дамбартон * Дамфрис * Данбар * Данди * Данкельд * Данфермлин * Жедбург |width="33"| |valign="top"| * Инвергордон * Инверкитинг * Инвернесс * Ирвин * Кайл-оф-Лохалш * Каллен * Келсо * Керколди * Керкубри * Керкуолл * Килбирни * Килмарнок * Кинлохберви * Киркинтиллох * Колдстрим * Крифф * Кэмпбелтаун * Лейт * Леруик * Линлитгоу * Локерби * Лоссимут * Лохгилпхед * Массельбург * Мелроуз * Мотеруэлл * Мохлин * Норт-Бервик * Ньютаун-Сент-Босвеллс * Нэрн |width="33"| |valign="top"| * Обан * Охинлек * Пейсли * Перт * Питлохри * Питтенвим * Порт-Эллен * Портри * Прествик * Ренфру * Ротсей * Селкерк * Селкёрк * Сент-Эндрюс * Стерлинг * Стивенстон * Странраер * Тобермори * Трун * Турсо * Уигтаун * Уик * Фолкерк * Форт-Уильям * Форфар * Хеленсбург * Хоик * Эйр * Элгин |} == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} == Нэмэлтээр уншажа болото == * Brown, Dauvit, (1999) ''Anglo-French acculturation and the Irish element in Scottish Identity'' in Smith, Brendan (ed.), ''Insular Responses to Medieval European Change'', [[Cambridge University Press]], pp.&nbsp;135–53 * Brown, Michael (2004) ''The Wars of Scotland, 1214–1371'', Edinburgh University Press., pp.&nbsp;157–254 * Devine, T.M [1999] (2000). ''The Scottish Nation 1700–2000'' (New Ed. edition). London:Penguin. ISBN 0-14-023004-1 * {{cite book|first= David N.|last=Dumville|chapter=St Cathrуe of Metz and the Hagiography of Exoticism|title=Irish Hagiography: Saints and Scholars|location=Dublin|year= 2001|publisher=Four Courts Press|pages=172–176|isbn=978-1851824861|unused_data= editor}} * [[George T. Flom|Flom, George Tobias]]. ''Scandinavian influence on Southern Lowland Scotch. A Contribution to the Study of the Linguistic Relations of English and Scandinavian'' ([[Columbia University Press]], New York. 1900) * {{cite book|first=Maire|last=Herbert|chapter=Rн Йrenn, Rн Alban, kingship and identity in the ninth and tenth centuries|editor=Simon Taylor (ed.)|title=Kings, Clerics and Chronicles in Scotland, 500–1297|location=Dublin|year=2000|publisher=Four Courts Press|pages=63–72|isbn=1851825169}} * MacLeod, Wilson (2004) ''Divided Gaels: Gaelic Cultural Identities in Scotland and Ireland: c.1200–1650''. [[Oxford University Press]]. * Pope, Robert (ed.), ''Religion and National Identity: Wales and Scotland, c.1700-2000'' ([[University of Wales Press]], 2001) * Sharp, L. W. ''The Expansion of the English Language in Scotland'', (Cambridge University Ph.D. [[thesis]], 1927), pp.&nbsp;102–325; * [[Hugh Trevor-Roper|Trevor-Roper, Hugh]], ''The Invention of Scotland: Myth and History'', Yale, 2008, ISBN 0-300-13686-2 == Холбооһон == * [http://www.scotland.org/ Scotland.org] - Шотландын албан ёсны онлайн хөтөч * [http://www.scotland.gov.uk/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516045815/http://www.scotland.gov.uk/ |date=2008-05-16 }} - Шотландын Засгийн газар * [http://www.scottish.parliament.uk/] - Шотландын парламент * [http://www.nas.gov.uk/] - Шотландын Үндэсний Архивын газар * [http://www.nls.uk/digitallibrary/map/index.html Газрын зураг] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051123045535/http://www.nls.uk/digitallibrary/map/index.html |date=2005-11-23 }} * [http://www.nls.uk/digitallibrary/index.html Цахим номын сан] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060206175033/http://www.nls.uk/digitallibrary/index.html |date=2006-02-06 }} Шотландын Үндэсний Төв номын сан * [http://www.scotland.gov.uk/resource/doc/76169/0019773.pdf Шотландын 2005 оны эдийн засгийн үзүүлэлтүүд] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061107194044/http://www.scotland.gov.uk/resource/doc/76169/0019773.pdf |date=2006-11-07 }} (.pdf) {{Европо}} [[Категори:Шотланд]] [[Категори:Ехэ Британи]] [[Категори:Европо]] {{stub}} 2dikcpt8awq4krp0e5ptux6j23np3jy Социализм 0 9667 74695 74004 2026-06-13T12:53:33Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74695 wikitext text/x-wiki [[File:Red flag II.svg|thumb|Улаан туг хадаа социализмын гол тэмдэг]] '''Социализм''' ''(франц. socialisme, лат. socialis — ниигэмэй)'' гү, али '''ниигэм журам''' гээшэ ниигэмэй шударга ёһон, эрхэ сүлөө ба тэгшэ байдалые туйлай зорилгоор гаргадаг үзэл һургаал юм. Мүн эдэ заршамуудые бэелүүлдэг ниигэмэй байгуулгые социализм гэдэг.<ref name="BEV">Большой энциклопедический словарь</ref> Ниигэм журам [[Хүрэнгэтэ журам|капитализмые]] унагаагаад, ерээдүйдэ түүхын эсэс болохо түгэс түгэлдэр ниигэмые ([[коммунизм]]) байгуулха зорилготойгоор нөөсые хэрэглэдэг дэглэм юм.<ref name="ivin"><span class="citation">[http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_philosophy/1131/СОЦИАЛИЗМ Философия: Энциклопедический словарь]&#x20;&#x2F;&#x20;Под ред. А. А. Ивина.&nbsp;— Москва: Гардарики, 2004.&nbsp;— 1074&nbsp;с.&nbsp;</span></ref> Социализм хадаа миин гансал ниигэмэй үзэл бэшэː эдэй засагай талаар социализм олониитын үмсые гү, али хубиин үмсэ ба [[байгаалиин нөөсэ]] олониитын харьялта доро табихые уряалан номнодог.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/551569/socialism ''Социализм на сайте Энциклопедии Британника'']</ref> Үмсын ниигэмшүүлгэ, ниитын болголго социализмын эгээн шухала, «үндэһэн» шэнжэ шанарнуудай нэгэ гэжэ үзэнэ<ref>{{Cite web |title=Э.  |url=http://www.sno.pro1.ru/lib/frolov/3-18.htm |accessdate=2016-10-18 |archivedate=2014-03-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140307132104/http://www.sno.pro1.ru/lib/frolov/3-18.htm }}</ref>. «Социализм» гэһэн нэрэ томьёо Пьер Леругай «Индивидуализм ба социализм» (1834) бүтээлдэ түрүүшынхиеэ хэрэглэгдэбэ<ref>[http://www.kakprosto.ru/kak-87705-chto-takoe-socializm Что такое социализм]</ref><ref>{{Cite web |title=СОЛИДАРИЗМ И СОЦИАЛИЗМ |url=http://ntsrs.ru/liter/vosch/ss1.htm |accessdate=2016-10-18 |archivedate=2012-11-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121103191648/http://ntsrs.ru/liter/vosch/ss1.htm }}</ref><ref>{{Cite web |title=Г.Аккерман. Кто придумал слово «социализм» |url=http://www.rfi.fr/acturu/articles/111/article_2677.asp |accessdate=2016-10-18 |archivedate=2013-10-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131009001607/http://www.rfi.fr/acturu/articles/111/article_2677.asp }}</ref>. [[Владимир Ленин|В.]] [[Владимир Ленин|И.]] [[Владимир Ленин|Ленинэй]] хэлэһэнэй ёһоор, «социализм — болбол бүхы арадай ашагай түлөө эрьюулһэн ушарһаа капиталис монополи бэшэ болоһон гүрэнэй-капиталис монополи юм»<ref>''[[Владимир Ленин|В. И. Ленин]].'' «Грозящая катастрофа и как с ней бо­роться» (1920). == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} {{1000 үгүүлэл}} [[Категори:Улас түрэ]] {{poli-stub}} cdl2w8av5dxyjnq6pa2js7qamish2au