Wikipedia cebwiki https://ceb.wikipedia.org/wiki/Unang_Panid MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Medya Espesyal Hisgot Gumagamit Hisgot sa Gumagamit Wikipedia Hisgot sa Wikipedia Payl Hisgot sa Payl MediaWiki Hisgot sa MediaWiki Plantilya Hisgot sa Plantilya Tabang Hisgot sa Tabang Kategoriya Hisgot sa Kategoriya TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 31123 37017957 37009232 2026-04-15T16:07:59Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 37017957 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Department_of_France| department=Indre|number=36| region=[[Centre (France)|Centre]]| prefecture=[[Châteauroux]]| subprefectures=[[Le Blanc]]<br />[[La Châtre]]<br />[[Issoudun]]| population=231,139|pop_date=1999|pop_rank=ika-81|density=34| area=6791|area_scale=9| arrond=4|cantons=26|communes=247| president=[[Louis Pinton]]|pres_party=| img_coa=Blason département fr Indre.svg| alt_map = Indre-Position.png }} :''Alang sa ubang gamit sa maong pulong, tan-awa ang [[Indre (pagtino)]].'' Ang '''Indre''' usa sa mga [[departamento]] sa [[Pransiya]]. Kini nahimutang sa tunga-tungang bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa [[Sapa sa Indre]]. == Kasaysayan == Ang Indre usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong [[Marso 4]], [[1790]] panahon sa [[Rebolusyong Pranses]]. Kini gimugna gikan sa bahin sa kanhi [[lalawigan (Pransiya)|lalawigan]] sa [[Berry (lalawigan)|Berry]]. == Heyograpiya == Ang Indre karon kabahin sa [[rehiyon (Pransiya)|rehiyon]] sa [[Centre]]. Kini gipalibotan sa mga departamento sa [[Indre-et-Loire]], [[Loir-et-Cher]], [[Cher]], [[Creuse]], ug [[Vienne]]. == Demograpiya == Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga ''Indriens''. == Tan-awa usab == * [[Mga kanton sa Indre]] * [[Mga komyun sa Indre]] * [[Mga arrondissement sa Indre]] ==Mga sumpay sa gawas== * {{fr icon}}[http://www.indre.pref.gouv.fr/ Balayan sa ''prefecture''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090123031446/http://www.indre.pref.gouv.fr/ |date=2009-01-23 }} * {{fr icon}}[http://www.cg36.fr/ Balayan sa ''Conseil Général''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831000551/http://www.cg36.fr/ |date=2023-08-31 }} * http://www.indrenature.net/ [[Kategoriya:Indre|*]] jp8p90hnxk29551ckbtvv4ez9lnxyhk 4 36496 37017951 35077439 2026-04-15T12:52:11Z Zekeseven 141470 37017951 wikitext text/x-wiki {{Short description|Publikong sekondaryang eskwelahan sa Iligan, Pilipinas}} {{Infobox school | name = Iligan City National High School | native_name = | image = | caption = | motto = | established = Hulyo 1, 1963 | type = Publikong sekondaryang eskwelahan | affiliation = Department of Education | principal = | enrollment = | grades = Grade 7–12 | address = Barangay Mahayahay | city = Iligan City | province = Lanao del Norte | country = Pilipinas | campus = Urban | colors = | nickname = }} '''Ang Iligan City National High School''' (ICNHS) usa ka publikong sekondaryang eskwelahan nga nahimutang sa Barangay Mahayahay, Iligan City, Lanao del Norte, Pilipinas. Naghatag kini og edukasyon sa junior ug senior high school ubos sa K–12 nga programa sa Department of Education (DepEd).<ref name="wikimapia">{{cite web |title=Iligan City National High School |url=https://wikimapia.org/128971/Iligan-City-National-High-School |website=Wikimapia |access-date=2026-04-15}}</ref> == Kasaysayan == Ang Iligan City National High School gitukod niadtong Hulyo 1, 1963 pinaagi sa inisyatibo sa kanhi mayor sa Iligan nga si Camilo P. Cabili. Sa sinugdan, nagtanyag lamang kini og unang ug ikaduhang tuig sa high school, nga adunay 264 ka estudyante ug 13 ka magtutudlo.<ref name="history">{{cite web |title=History of the School |url=https://iligan-cnhs.blogspot.com/2009/07/history-of-school.html |website=Iligan CNHS Blog |access-date=2026-04-15}}</ref> Pag-abot sa 1983, misaka ang gidaghanon sa estudyante ngadto sa kapin sa 7,000. Sa maong tuig usab, ang eskwelahan gi-nasyonalisa ug opisyal nga ginganlan og Iligan City National High School, uban sa suporta sa pondo gikan sa nasodnong gobyerno.<ref name="history" /> == Kampus == Ang eskwelahan nahimutang sa Barangay Mahayahay, Iligan City, duol sa nagkadaiyang urban ug edukasyonal nga institusyon sama sa Mindanao State University – Iligan Institute of Technology.<ref name="wikimapia" /> == Akademiko == Ang eskwelahan nagsunod sa K–12 Basic Education Curriculum nga gipahimutang sa Department of Education. Naglakip kini sa mosunod: * Junior High School (Grade 7–10) * Senior High School (Grade 11–12) Ang kurikulum gituyo aron maandam ang mga estudyante alang sa kolehiyo, trabaho, ug negosyo. == Administrasyon == Ang Iligan City National High School ubos sa Schools Division sa Iligan City ug gimandoan sa Department of Education. Ang eskwelahan gipangulohan sa usa ka principal uban sa suporta sa mga magtutudlo ug administratibong kawani.<ref name="wikimapia" /> == Tan-awa usab == * [[Iligan City]] * [[Mindanao State University – Iligan Institute of Technology]] * [[Department of Education (Pilipinas)]] == Mga reperensya == {{Reflist}} [[Category:Mga hayskul sa Pilipinas]] [[Category:Mga eskwelahan sa Iligan]] [[Category:Mga institusyong pang-edukasyon nga natukod niadtong 1963]] jtdwst2fjj9jkdm0g4swmkhnqzzv0x4 37017952 37017951 2026-04-15T12:53:07Z Zekeseven 141470 Blanked the page 37017952 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 37017953 37017952 2026-04-15T12:54:08Z Saroj 42034 Restored revision 16538968 by [[Special:Contributions/Josefwintzent Libot|Josefwintzent Libot]] ([[User talk:Josefwintzent Libot|talk]]) (TwinkleGlobal) 37017953 wikitext text/x-wiki Ang Wikipedya nagsalig lamang sa mga tampo gikan sa iyang mga gumagamit. Ikaw lamang gayod ang bugtong modesisyon unsay angay mong sulaton dinhi sa Wikipedya. Hinuon ania kami mga sugyot alang sa '''sulatonong mga artikulo''' aron matabangan kadtong gustog ideya asa magsugod. * [[Special:Wantedpages|labing gipangitang mga panid!]] * Mga artikulo nga may kalabotan sa Kabisay-an ug Mindanao ** Mga gobernador sa imong lalawigan, pananglitan ang [[Talaan sa mga gobernador sa Sugbo|mga gobernador sa Sugbo]] ug ubang dapit nga Bisaya ** [[Talaan sa mga magsusulat sa Sinugboanon|Mga magsusulat nga Bisaya]] ** [[Talaan sa mga bandang BisRock|Mga bandang BisRock]] ** [[Talaan sa mga lungsod ug mga dakbayan sa Pilipinas diin gitabi ang Sinugboanon|Ang imong lungsod]] * Mga artikulo nga may kalabotan sa Pilipinas ** [[Talaan sa mga presidente sa Pilipinas|Mga presidente sa Pilipinas]] ** [[:en:Category:Philippines|Mga artikulo sa Iningles nga Wikipedya kabahin sa Pilipinas]] *[[Wikipedia:Talaan_sa_mga_artikulo_nga_angayng_anaa_sa_matag_Wikipedya|Mga artikulo nga angayng anaa sa matag Wikipedya]] * Mga artikulo nga sayon ra sugdan ** Mga nasod ** Mga bantogang tawo ** Mga paborito nimong websayt o balayan sa Internet ==Tan-awa usab== * [[Wikipedia:Mga mahimo mo karon dayon|Mga mahimo mo karon dayon]] [[Category:Wikipedya]] tqr6h2lzkjviuu5jiqofxnar6ub72g8 0 47022 37017949 33655415 2026-04-15T12:24:28Z Zekeseven 141470 37017949 wikitext text/x-wiki [[File:Ph_locator_cagayan_tuguegarao.png|270px|right]] Ang ''' Tuguegarao ''' ikatulo nga klaseng dakbayan nahimutang sa probensya sa [[Cagayan]], [[Pilipinas]]. Adunay kinatibok-an gidak-on nga 144.80 kilometros quadrado ug nahimutang ikatulo nga distrito. <br> Sumala sa census ni acting 2025, dunay 176,116 katawo. Ang gitudlo nga kodigo postal mao ang 3500. == Mga reperensya == {{reflist}} * [http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} {{ Cagayan }} {{saha-Pilipinas}} {{DEFAULTSORT:Tuguegarao}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Cagayan]] sx7jcu3e0u70jlo91hur92o6bo8t6kp 0 50914 37017972 37017936 2026-04-16T10:05:05Z Jhonny Paul Lagura 141498 37017972 wikitext text/x-wiki {{Napiling artikulo}} {{Infobox settlement |official_name = Dakbayan sa Iligan |other_name = |native_name_1 = ''Lungsod ng Iligan'' |native_name_1_lang = tl |native_name_2 = ''City of Iligan'' |native_name_2_lang = en |nickname = Industrial Center of the South and City of Majestic Waterfalls |settlement_type = |motto = |image_skyline = MariaCristinaFallsJuly2006.jpg |imagesize = |image_caption = Busay sa Maria Cristina |image_flag = |flag_size = |image_seal = Ph seal lanao del norte iligan city.png |seal_size = |image_shield = |shield_size = |city_logo = |citylogo_size = |image_map = Ph_locator_lanao del norte_iligan.png |mapsize = |map_caption = Mapa sa [[Lanao del Norte]] gipakita asa nahimutang ang Dakbayan sa Iligan. |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |pushpin_map = <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |subdivision_type1 = Rehiyon |subdivision_name1 = [[Amihanang Mindanao]] (Rehiyon X) |subdivision_type2 = Lalawigan |subdivision_name2 = [[Lanao del Norte]] |subdivision_type3 = Distrito |subdivision_name3 = Bugtong Distrito sa Dakbayan sa Iligan |subdivision_type4 = Mga [[Baranggay]] |subdivision_name4 = 44 |subdivision_type5 = |subdivision_name5 = |government_type = |leader_title = Mayor |leader_name = Frederick W. Siao ([[Nacionalista Party|NP]]) |leader_title1 = Bise Mayor |leader_name1 = Ernest Oliver "Wekwek" C. Uy (United Iligan Party ( UIP) |leader_title2 = |leader_name2 = |established_title = |established_date = |established_title2 = Gitukod (isip lungsod) |established_date2 = 1832 |established_title3 = Gitukod (isip dakbayan) |established_date3 = ika-16 sa Hunyo, 1950 |area_magnitude = |unit_pref = metric |area_footnotes = |area_total_km2 = 813.37 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |population_as_of = 2020 Census |population_footnotes = |population_note = |population_total = 399,061 |population_density_km2 = 450 |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |timezone = [[Philippine Standard Time|PST]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=6 |latm=7 |lats= |latNS=N |longd=125 |longm=10 |longs= |longEW=E |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = Kodigo sa Postal |postal_code = 9200 |area_code = 63 |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = [http://www.iligan.gov.ph www.iligan.gov.ph ] |footnotes = |population=363,115}} <!-- Infobox ends --> Ang '''Dakbayan sa Iligan''' ([[Tinagalog]]: ''Lungsod ng Iligan''; [[Iningles]]: ''City of Iligan'') mao ang usa ka unang klase nga dakbayan sa lalawigan sa [[Lanao del Norte]], [[Amihanang Mindanao]], [[Pilipinas]], ug mao ang kanhi nga kaulohan sa lalawigan. Adunay kinatibok-an gidak-on nga 813.37 kilometros quadrado ug nahimutang nga nag-inusara nga distrito. <br>Sumala sa census ni aging 2024, dunay <mark>'''368,132'''</mark> katawo. Ang gitudlo nga kodigo postal mao ang 9200. == Kasaysayan == Nagsugod ang Iligan sa usa ka barangay sa Bayug, 2.5 ka kilometro amihanan sa karong Poblasyon. Mao ang labing una nga sityo sa mga lumad nga lumulupyo sa dagat, nga gitawag nila ug mga Maragat. Pagka ika-16 ka siglo, nalupig ang mga lumad sa mga langyaw sa Kabisay-an hilabi na ang Kaharian sa Panglao. Matod pa sa usa ka magsasaysay nga Heswita, si Padre Francisco Combes, ang Hari sa Ternate sa isla sa Mollucas misulong sa Panglao. Maong ang mga Panglao naghaw-as padulong sa [[Dakbayan sa Dapitan|Dapitan]]. Didto sa Dapitan, ang nahibiling Prinsipe sa Panglao, si Pagbuaya, gidawat ang usa ka ekspedisyon ni [[Miguel Lopez de Legazpi]]. Dayon, ang anak ni Pagbuaya, si Manook, nabunyagan isip Pedro Manuel Manook. Si Manook ilang gisulong ug gilupig ang usa ka barangay nga Higaonon sa Bayug ug nagtukod og kristiyanismong purok. Ang purok kanunay makalingkawas gikan sa pag-asdang sa ubang mga kaaway tungod sa pagsalig sa Ginoo ug sa ilang "patron saint" nga si San Miguel. Ang mga unang Iliganon nagbalhin sa ilang purok gikan sa Bayug padulong sa Iligan.<ref>Camilo P. Cabili, [http://www.iligan.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=472&Itemid=1 Early History], Iligan City Official Website</ref> Ang ngalang Iligan gikan sa Hinigaonon nga pulong "iligan" o "ilijan", buot ipasabot, "kota sa panalipod" batok sa mga pag-asdang nga ginabuhat sa mga pirata ug ubang tribu nga masupilon. Ang kuta nga ginatawag nga Kutang San Francis Xavier, nagama sa tuigang 1642, gihimong panalipod sa mga Iliganon atol sa pag-asdang sa mga tulisan. Apan, nabanlas ang kuta tungod sa baha. Laing kuta na sad ang gigama, nga gitawag nila og Kuta Victoria o Cota de Iligan. Sa tuigang 1850, mitungod sa baha, ubos ni Don Remigio Cabili, ang gobernadorsilyo atong panahona, gigama na sad ang laing kuta ug gibalhin ang poblasyon sa kaarang Iligan didto sa baba sa Suba Tubod karong panahona. Usa ka lungsod na ang Iligan sa Lalawigan sa Misamis sa tuig 1832. Apan, wala silay kaugalingong pangdumala sa relihiyon tungod kay bahin pa kini sa Cagayan de Oro, ang kaulohan sa lalawigan. Sa tuigang 1903, ang Lalawigan sa Moro namugna na ug gihimo ang Iligan isip kaulohan sa Distrito sa Lanao. Pagka tuig 1907, ang kaulohan sa Distrito sa Lanao gibalhin sa Dansalan (ang [[Dakbayan sa Marawi]] karon).<ref>Prof. Patrocenia T. Acut, [http://www.iligan.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=594&Itemid=609 Iligan During the American Period], Iligan City Official Website</ref> Gibiyaan sa mga Kastila ang Iligan sa tuig 1899, tugaan ug agi sa umaabot nga kusog sa mga Amerikano sa tuig 1900. Pagka tuig 1914, ang Iligan nahimong usa ka lungsod nga walo ka baryo, uban ang Lungsod sa Mandulog. Human sa 40 ka tuig sa kahapsay ug kalinaw, ang mga kusog sa Hapon misulong sa Iligan sa tuig 1942. Ang pagluwas sa Iligan gibuhat sa mga kusog sa Philippine Commonwealth diin natuya ang mga Hapon hangtod sa tuig 1944 hangtod 1945. Sa ika-15 sa Nobyembre 1944, ang dakbayan nagsaulog og Adlaw sa Commonwealth aron isaulog ang paghuman sa kapintas ug pagsakop nga gibuhat sa mga Hapon.<ref>Prof. Leonor Buhion Enderes, [http://www.iligan.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=387&Itemid=353 Japanese Occupation in Iligan City], Iligan City Official Website</ref> Gigamit sa samang pag-utlan isip lungsod, ang Iligan nahimong dakbayan sa Lanao del Norte sa ika-16 sa Hunyo, 1950. Nadeklarar na siya isip usa ka dakbayan nga unang klase sa tuig 1969 ug giusab ug pagmatang isip First Class City "A" sa unang adlaw sa Hulyo, 1977 pinaagi sa Presidential Decree No. 465. Sa tuig 1983, giusab na sad ang pagmatang isip labing urbanisadong dakbayan. == Heyograpiya == Ang Dakbayan sa Iligan giutlanan sa lungsod sa [[Lugait, Misamis Oriental]] sa amihanan, mga lalawigan sa [[Baloi, Lanao del Norte|Baloi]], [[Linamon, Lanao del Norte|Linamon]], ug [[Tagolooan, Lanao del Norte|Tagoloan]] sa habagatan, mga territoryo sa [[Lanao del Sur]] ug [[Bukidnon]] sa sidlakan, ug [[Look sa Iligan]] sa kasadpan. Nailhan na siya isip Dakbayan sa mga Halangdong Busay, adunay 23 ka busay sa Iligan. Usa sa mga busay mao ang Busay sa Maria Cristina, mao ang gigamit sa pagdagan sa kuryente, ug ang Busay sa Limunsudan. Nailhan pod ang Iligan isip Kaulohan sa Industriya sa Habagatan. Nagdagan og kuryente gikan sa tubig para sa Mindanao pinaagi sa National Power Corporation (NAPOCOR). Ang dakbayan nagpahimutang og mga industriya sama sa puthaw, lata, semento, ug galingan ug harina. Didto sa kasadpan dapit, ang [[Look sa Iligan]] naghatag og salakyang pangdagat. Sa sidlakang dapit, gikan sa patag naghatag og agianan padulong sa bungtod ug bukid nga naay daghang mga busay ug mga tubod nga bugnaw. === Klima === Ang klima sa Iligan nahulog sa ikatulong tipo nga klima, nga ang panahon dili kaayo mailhan. Ang pag-apod sa ulan tupong ra sa tibuok tuig. Kay nahimutang man ang dakbayan sa tropikal nga dapit, ang dakbayan dili makasinati og bugnaw nga panahon. Dili pod masinati ang kusog nga panahon kay gawas siya sa bakos sa bagyo. Ug ang mga bukid nahimo sad og panalipod batok sa kusog nga panahon. == Salakayan == === Dagat === Adunay lima ka kompanya sa pagpaluwan nga nag-alagad sa [[Maynila]], [[Dakbayan sa Sugbo]], ug [[Dakbayan sa Ozamiz]]: Superferry, Cebu Ferries, Carlos A. Gothong Lines, Negros Navigation, Sulpicio Lines ug Cokaliong Shipping Lines. === Yuta === Ang Rural Transit (RTMI) ug ang Super 5 Transport mao ang mga unang salakyan sa yuta sa dakbayan. Ang Integrated Bus and Jeepney Terminal (IBJT) moatiman og mga biyahe padulong ug gikan sa [[Dakbayan sa Cagayan de Oro]] ug uban bahin sa [[Misamis Oriental]], samtang ang Southbound Bus and Jeepney Terminal moatiman sa mga biyahe padulong ug gikan sa mga lungsod habagatan sa dakbayan. Ang unang salakyan sa dakbayan lamang mao ang mga jeepneys. Adunay mga tartanilya sa dakabayan hilabi na didto sa Barangay Pala-o ug Barangay Tambacan. === Hangin === Ang dakbayan adunay tugpahanang nahimutang sa [[Baloi, Lanao del Norte|Baloi]] mao nga [[Tugpahanan sa Maria Cristina]]. Ang Aerolift, ang kanhing airline, miundag og pangalagad tungod sa pagbangga sa mga estruktura sa Tugpahanang Panglokal sa Manila ug nalugi ang kompanya. Kiniy hinungdan sa pagkatapos sa pangalagad gikan ug padulong sa tugpahanan. Sukad ato, wala nay gamit ang tugpahanan. Inig abli sa Tugpahanan Pangkalibotanon sa Lagindingan sa tuig 2012, mailisan ang Tugpahanan sa Lumbia ug ang Tugpahanan sa Baloi. Kining tugpahanan mao ang kaulohang proyekto sa Cagayan de Oro-Iligan Corridor. == Katawhan ug kultura == Ang gidaghanan sa mga tawo sa Iligan nabahin sa relihiyon kay ang mga Kristyano (93.61%). Ang mga Iliganon gilangkoban sa mga Muslim, Sugboanon, pipila ka Tagalog, mga lumad, ug mga langyaw sa ubang dapit. Ang [[Sinugboanon]] maoy labawng gilitok nga pinulongan (93%), samtang ang uban nanaglitok sa pinulongang [[Tinagalog]], [[Minaranaw]], [[Hiniligaynon]], [[Inilokano]], [[Chavacano]], ug [[Winaray]]. Daghan usab sa mga tawo ning maong dakbayan makasulti og tin-aw nga [[Iningles]]. == Kagamhanan == Ang Dakbayan sa Iligan mao ang labing urbanisadong dakbayan ug gawas na siya sa Lalawigan sa Lanao del Norte. Ang mga rehistradong botante sa dakbayan dili kabotar og mga kandidato sa probinsiya sama sa Gobernador ug Bise Gobernador. Ang City Hall nahimutang sa Bungtod sa Buhanginan sa Barangay Pala-o. Ang estruktura sa kagamhanan adunay usa ka mayor, usa ka bise-mayor, ug napulog-duha (12) ka konsehal. Matag ginamhan nagpabotar sa publiko sa tulo ka tuig nga termino ug mahimo nagpabotar isip ginamhan sa sunod nga tulo ka termino. Ang pandumala sa dakbayan mogunit sa usa ka ginamhan isip tagdumala sa dakbayan. Ang Republic Act No. 9724, ang akto nga ibulag ang Dakbayan sa Iligan gikan sa Unang Distrito sa Lalawigan sa Lanao del Norte, giaprobahan sa Pres. Gloria Macapagal-Arroyo niaging ika-20 sa Oktubre, 2009. Busa, ang Dakbayan sa Iligan adunay kaugalingong distritong kongreso isip Bugtong Distrito sa Dakbayan sa Iligan.<ref>[http://www.iligan.gov.ph/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=3425 REPUBLIC ACT No. 9724: AN ACT SEPARATING THE CITY OF ILIGAN FROM THE FIRST LEGISLATIVE DISTRICT OF THE PROVINCE OF LANAO DEL NORTE TO CONSTITUTE THE LONE LEGISLATIVE DISTRICT OF THE CITY OF ILIGAN.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002093850/http://www.iligan.gov.ph/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=3425 |date=2011-10-02 }}</ref> == Ekonomiya == Ang ekonomiya sa Iligan labihang nagsalig sa bug-at nga industriya. Human sa paghimo sa Maria Cristina (Agus VI) Hydroelectric Plant sa National Power Corporation (NPC, NAPOCOR) sa tuig 1950, ang dakbayan nakasinati og dali nga pagpaindustriya nga mipadayon hangtod sa tuig 1980. Natukod ang kinadak-ang planta sa puthaw sa nasod, National Steel Corporation atong panahona.<ref>Prof. Geoffrey G. Salgado, [http://www.iligan.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=426 Iligan: A History of the Phenomenal Growth of an Industrial City], Iligan City Official Website</ref> Atol sa Krisis Pinansyal sa Asya sa tuig 1997, ang dakbayan nakasinati sa labing grabe nga kahinay sa pagtubo sa ekonomiya. Ubay-ubay nga planta ang nangasira, hilabi na ang National Steel Corporation. Ang pagkasira sa NSC nakagama sa ginatawag og "''domino effect''" sa ubang industriya nga gasalig niining plantaha, hinungdang nasira o nag-antos sa dakong problema sa pinansyal.<ref>Maricar T. Manuzon, [http://www.philippinebusiness.com.ph/archives/magazine/vol11-2004/11-1/agenda.htm A Giant Awakens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080228064628/http://www.philippinebusiness.com.ph/archives/magazine/vol11-2004/11-1/agenda.htm |date=2008-02-28 }}, Philippine Business Magazine</ref> Nakabalik ang dakbayan pagtubo sa ekonomiya niini pag-ablig usab sa National Steel Coropration, nga ginganlan na ning higayona og Global Steelworks Infrastructures, Inc. sa tuig 2004.<ref>Genalyn D. Kabiling, [http://www.mb.com.ph/issues/2004/02/04/MAIN200402041232.html National Steel Plant reopens], Manila Bulletin Online</ref>Sa Oktubre 2005, ang GSII nag-usab og bag-ong ngalan nga pangkorporasyon: Global Steel Philippines (SPV-AMC), Inc. nagpakita nga dili lang sa pagsalig alang sa Pilipinas, kon dili ang pagpakita nga kusog, hayag, ug nagahiusa nga pagtambong sa brand sa Asya, Aprika, ug Uropa.<ref>[http://www.prweb.com/releases/2005/08/prweb273857.htm GSII Changes Name to Global Steel Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140307204537/http://www.prweb.com/releases/2005/08/prweb273857.htm |date=2014-03-07 }}, PRWEB August 19, 2005</ref> Tungod sa kasinatian sa krises, ang kagamhanan sa dakbayan naglihok nga dili lang magsalig sa bug-at nga industriya. Ang mga ekonomiya nga nagpaila mao ang turismo, pang-uma, ug patigayon sa pang-uma. Sa proyektong One Town, One Product (OTOP) sa Department of Trade and Industry, ang dakbayan naghimo ug abaka ug ilang mga produkto.<ref>[http://www.otopphilippines.gov.ph/microsite.aspx?rid=11&provid=28&prodid=97 Abaca of Iligan City], One Town, One Product Philippines.</ref> Ang ubang produkto sa Iligan mao ang Sukang Pinakurat, Sukang Sinarapan, ug ang Honey-man-C. Ang mga planta nga industriyal sa pagkakaron ug ang ilang nahimutangan mao ang nagsunod: * Treasure Steel Corporation (kanhi National Steel Corporation) — Barangay Suarez * Mabuhay Vinyl Corporation — Barangay Maria Cristina * Granexport Manufacturing Corporation — Barangay Kiwalan * Petronas Energy Philippines, Inc. — Barangay Dalipuga * Pilmico Foods Corporation — Barangay Kiwalan * Pilmico Iligan Feedmill — Barangay Kiwalan * Platinum Group Metals Corporation (kanhi Maria Cristina Chemical Industries, Inc.) — Barangay Maria Cristina * San Miguel Corporation-Iligan Coconut Oil Plant — Barangay Santa Filomena * Refractories Corporation of the Philippines — Barangay Dalipuga * Iligan Cement Corporation — Barangay Kiwalan * Mindanao Portland Cement Corporation — Barangay Kiwalan * Holcim Philippines, Inc. (kanhi Alsons Cement Corp.) — Barangay Dalipuga (sa ubang pasilidad, ang planta mismo nahimutang sa Lungsod sa Lugait) * Iligan Bar and Rod Mill — Barangay Suarez == Mga bangko == Ang Dakbayan sa Iligan adunay mga bangko aron moalagad sa mga kinahanglan sa dakbayan ug sa lalawigan sa Lanao del Norte. Mao ni ang nagsunod: * Metrobank * Philippine National Bank * Bank of the Philippine Islands * Landbank * PSbank * Banco De Oro * Union Bank * China Bank * United Coconut Planters Bank * PBcom * Banco Filipino * Security Bank * One Network Bank * Rizal Commercial Banking Corporation == Telekomunikasyon == Ang mga linya sa telepono sa Dakbayan sa Iligan gidugtong sa [[Maranao Telephone Company]] (mub-an isip MaraTel, kauban sa [[PLDT]]), PilTel, ug [[Globe Telecom]]. Telekomunikasyon sa tangkilepono giatiman sa [[Smart Communications]], [[Globe Handyphone]], ug [[Sun Cellullar]]. Ang dakbayan adunay tulo ka ''channel'' sa telebisyon. Mao ang [[ABS-CBN]], [[GMA Network]], ug [[Studio 23]]. == Mga Baranggay == Ang Dakbayan sa Iligan nabahin ngadto sa 44 ka [[baranggay]]. <table> <tr><td valign="top"> * Abuno * Acmac * Bagong Silang * Bonbonon * Bunawan * Buru-un * Dalipuga * Del Carmen * Digkilaan * Ditucalan * Dulag * Hinaplanon * Hindang * Kabacsanan * Kalilangan </td><td valign="top"> * Kiwalan * Lanipao * Luinab * Mahayahay * Mainit * Mandulog * Maria Cristina * Pala-o * Panoroganan * Poblacion * Puga-an * Rogongon * San Miguel * San Roque * Santiago </td><td valign="top"> * Saray-Tibanga (Saray) * Santa Elena (Tominobo Ilaya) * Santa Filomena * Santo Rosario * Suarez * Tambacan * Tibanga (Canaway) * Tipanoy * Tomas Cabili (Tominobo Proper) * Tubod * Ubaldo Laya * Upper Hinaplanon * Upper Tominobo * Villaverde </td></tr> </table> === Santa Filomena === Ang Baranggay Santa Filomena nga distansiya lang og mga pito ka kilometro gikan sa sentro sa Iligan paingon sa lalawigan sa [[Misamis Oriental]]. Sityo Pandan kanhi ang Sta. Filomena sa 1912, sakop sa munisipyo sa Iligan nga na-Chartered City sa Hunyo 16, 1950. Ang mga lumulupyo kaniadto sa Pandan mga tal Iliganon, ug paglabay sa pipila ka tuig, may mga pamilyang lalin gikan sa [[Sugbo]], [[Bohol]], [[Ilocos]], [[Bicol]], [[Siquijor]] ug [[Lanao]]. Yano lamang ang panginabuhi sa katawhan kaniadto sama sa panagat, pamimingka ug suman; lahi karon nga ang klasipikasyon sa Sta. Filomena usa na ka Industrial Zone. Aduna na kiniy upat ka pundok sa Urban Poor— ang Palmira Homeowners Assn., ug hut-ong sa pagpanginabuhi. Pito ra ka sityo kaniadto ang Brgy. Sta. Filomena: Pandan, Acmac, Barinaut, Lambaguhon, Dawag, Matuog ug Kiwalan. Sa pagkakaron, nahimulag na ang ubang mga sityo sama sa Kiwalan ug Acmac ug uban pa nga nangahimo nang baranggay. Ang Sta. Filomena karon gilangkob na sa 21 ka purok. Sa Disyembre 1966 pinaagi sa SP City Ordinance 323, nahimo nang baranggay ang Sta. Filomena. Sukad niadto, ang nangapiling mga baranggay kapitan mao sila si Telesporo Peñaflor, 1972; Antonio M. Palafox, 1982; Carmelito Ates, 1982; Lonmgino Halibas, 1988; ug Editha Y. Palafox, 1989. Sa 1973, natukod ning maong dapit ang Filipinas-Eslon nga ang produkto mao ang mga tubo sa tubig. Sa 1975 nakaangkon na usab ang Sta. Filomena og laing planta— ang Iligan Coconut Oil Mill. Niini, midagsa ang mga tawo sa Purok Valderama. Sa 1982, natukod ang Caltex Depot, ug sunod nga natukod ang planta sa apog nga mao ang Summa Alta Tierra. Naangkon usab sa Brgy. Sta. Filomena ang dugang talagsaong mga kalamboan sama sa Regs Beach Resort diin nahimo sab kining ''lodging house'', Snowland By The Sea, Tellies Beach, Halibas Beach, Ello’s Beach ug nasundan sa Chelina Beach Resort & Lodging House nga aduna usay ''restaurant''. Gawas sa mga dapit lulinghayawan, aduna usay mga ''public high school'' ug ingon man mga ''Catholic school'' nga gipangtukod alang sa edukasyon sa kabataan dinhi sa Brgy. Filomena. Kasagarang relihiyon nga gisagop sa katawhan ning dapita mao ang Roman Catholic, Born Again, Seventh Day Adventist, Iglesia Ni Kristo, Baptist, UCCP, ug Redeemer. Giatiman usab sa pamunoan ni Brgy. Kapitan Palafox ang bahin sa maayong panglawas sa katawhan. Pipila lamang ang matawag nga ''mal-nourish'' ning dapita ug kompleto ang imyunisasyon nga gihatag sa mga ''health personnel''. Maihap lamang ang ''out-of-school youth'', kasagaran sa kabatan-onan nanagtungha gayod. Lakip usab sa gihatagan og pagtagad sa mga opisyal sa baranggay ang problema sa polyusyon. Ug bisan pa nga ang Sta. Filomena may mga pabrika — mga timailhan sa usa ka dapit nga mauswagon, kiniy usa gihapon ka malinawon nga baranggay sa Iligan. === Santo Rosario === Ang Baranggay Santo Rosario adunay walo (8) ka purok (zones sa Iningles). Nagbulang gikan sa Baranggay Hinaplanon sa tuig 1986 ubos sa pagdumala ni Presidente Corazon C. Aquino. Ang unang kapitan sa baranggay mao si Jose Guadalupe Zalsos. Kasagara sa baranggay kay lugar lamang sa panimalay, apan gihinayhinayan ug usab nga mahimo na ug lugar sa pagpatigayon. === Tibanga === Ang Baranggay Timbanga mao ang puluy-anan sa MGA UNGGOY - [[Mindanao State University - Iligan Institute of Monkey|Iligan Institute of Technology]] ug Mindanao Sanitarium Hospital. Mao sad ang puluy-anan sa tulo ka estasyon sa telebisyon: ABS-CBN (Channel 4), GMA (Channel 11) ug Studio 23 (Channel 26). === Villaverde === Ang Baranggay Villaverde (Villa Verde, Green Village sa Iningles) may 33.25 ka ektarya nga gilapdon. Gilangkob kini sa 13 ka purok. Kasagaran sa mga lumulupyo dinhi mga Sugbuanon, 60%; samtang nabahin ang 40% sa mga Muslim, Bol-anon, Chabacano, Tagalog, Ilocano, Ilonggo, Bicolano, ug mga magpapatigayong Insek. Danihon ang dagkong mga magpapatigayon aron sila magtukod og balay-patigayon sa Brgy. Villa Verde, Siyudad sa Iligan. Kini ang unang gipangandoy ni Brgy. Kapitan Crispina B. Nadorra-Manaloto, ug kauban niyang mga opisyal sa baranggay nga natukod ilawom sa R.A. Res. Nos. 767 C.O. No. 1933 niadtong [[ika-22 sa Hulyo]], [[1991]]. Karon nagbuntaog na ang pruyba nga natuman ang gidamgo nga kalamboan sa usa sa 44 ka baranggay sa Iligan City. Kamulong gitrabaho ang upat ka andana nga Gaisano Mall nga nagbuntaog sa ''national highway'' sa Amihanang bahin paingon sa [[Dakbayan sa Cagayan de Oro]] ug sa Habagatan sa [[Zamboanga]]. Sa mga tunga-tunga sa 2007, lagmit ablihan na ang ''mall''. Daghan puhon sa taga Villaverde, kasagaran mga babaye ang makatrabaho dinhi. Lahi sa ubang baranggay nga duol ra kaayo sa sentro sa siyudad, ang mga opisyal sa baranggay nagreserba usab og luna sa yuta nga ilang katamnan og prutas sama sa [[nangka]], [[santol]], [[saging]], [[mangga]], [[kaymito]], [[lumboy]] ug [[abana]]. Aduna usay luna nga ilang tamnan og mga utanon. May mga purok sa Villaverde nga kasikbik sa Brgy. Poblacion. Sa amihanan silingan niini ang Brgy. San Miguel; sa habagatan, ang Brgy. Pala-o ug sa kasadpang bahin sa siyudad nahimutang ang Brgy. Poblacion. Karong panahona, ang gikuhaan sa kita sa Villaverde naggikan sa Real Property Tax, Internal Revenue Allotment, misc. income, aids and grants ug 50% community shares. == Edukasyon == Ang Dakbayan sa Iligan adunay usa ka publikong unibersidad ug pito (7) ka mga pribadong kolehiyo nga nagbatid sa Teknolohiya sa Kasayuran, Pag-alagad sa Kahimsog, Alamdag sa Panakayan, Patigayon ug Pagdumala, Unang ug Ikaduhang Edukasyon, ug Alampat ug Alamdag sa Katilingban. Sa tanan tulunghaan sa edukasyon sa dakbayan, ang [[Mindanao State University - Iligan Institute of Technology]], usa sa mga gawasnong gawas nga tulunghaan sa [[Mindanao State University]]. Dili lang mao ang usa sa labing maayong unibersidad sa mga rehiyon sa Kabisay-an ug Mindanao, gisapayan ang tulunghaan nga usa sa unang napulo nga labing maayong unibersidad sa tibuok nasod uban sa labing kaayuhan sa Alamdag ug Teknolohiya, Inhinyera, Matematika, Teknolohiya sa Kasayuran, ug mga Alamdag sa Kahimtangan. Ang Capitol College of Iligan, Inc., gitawag nila ug Iligan Capitol College (ICC), mao usa ka pribado ka tulunghaan sa edukasyon nga gitukod sa tuig 1963 ni Engr. Sesenio S. Roseles ug si Madame Laureana Sand Pedro Rosales. Narehistro ang tulunghaan sa Securities and Exchange Commission (SEC) sa [[ika-12 sa Pebrero]], [[1964]].<ref name="ics">[http://www.cdsea.org/old/city%20websites/iligan%20city/schools.htm Iligan City Schools] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080421122823/http://www.cdsea.org/old/city%20websites/iligan%20city/schools.htm |date=2008-04-21 }}, City Development Strategies in Philippines.</ref> Ang Iligan Capitol College gitukod ang Lyceum Foundation of Iligan, nga mahino siya nga igsuong kolehiyo tapad sa Parokya sa Corpus Christi sa Tubod, Dakbayan sa Iligan. Ang [[St. Michael's College, Dakbayan sa Iligan]] mao ang labing karaan nga tunghaan sa Lanao, gitukod isip sentro sa katekismo sa tuig 1914 ni Fr. Felix Cordova, S.J. Gitukod nga ligdong sa tuig 1915 isip Escuela de San Miguel alang sa kadunggan sa ilang patron, San Miguel Arkanghel.<ref name="ics"/> Ang mga kolehiyo nagbatid sa Medisina ug Pag-alagad sa Kahimsog mao ang [[Iligan Medical Center College]] ug Mindanao Sanitarium and Hospital College. Ang Saint Peter's College usa ka laing tulunghaan nga nagbatid sa inhinyera, pagkwenta, ug mga kurso sa pagdumala sa patigayon. Ang Lyceum of Iligan Foundation nagbatid sa kurso sa inhinyera ug panakayan. Modawat pud sila mga kurso sa Pagdumaka sa Hotel ug Restaurant, Pag-alima, Pagdulama sa Patigayon, ug ubang pang Pag-alagad sa Kahimsog. Uban sa suma total nga 181 ka tulunghaan (106 ang publiko; 75 ang pribado; 17 ang [[madrasah]]), uban na ang tulunghaan pangteknikal ug bokasyonal, ang Dakbyan sa Iligan adunay grado sa pagliterato nga 94.71%, usa sa labing taas nga grado sa tibuok Pilipinas. == Turismo == Ang Dakbayan sa Iligan gitawag nila ug Dakbayan sa mga Busay nga Halangdon (''City of Majestic Waterfalls'') tungod daghan ang mga busay sulod sa dakbayan. Adunay bana-banaon 20 ka busay sulod sa dakbayan. Ang labing ilado nga busay, ug ilhanan sa dakbayan, mao ang [[Busay sa Maria Cristina]]. Mao pud ang gigikan sa dagitab sa tibuok dakbayan, pinaagi sa Agus VI Hydroelectric Plant. Ang [[Busay sa Tinago]], makaagi pinaagi sa 300 kay lakang nga hagdanan, didto sa Barangay Buru-un. Ang ubang bantugan nga mga busay mao ang Busay sa Mimbalut, [[Busay sa Abaga]], ug [[Busay sa Dodiongan]]. Ang uban nga busay dili makasulod ug mga sakyanan, mao ang mga turista kinahanglan mobaktas gikan sa pipila ka takna hangtud sa duha ka adlaw (sa [[Busay sa Limunsudan]]). Ang dakbayan usab ilado sa [[Mga Tubod sa Timoga]]. Ilado na ang kining tubod nga bugnaw sama sa yelo, klaro, ug walay klorina, nag-agas kanunay padulong sa mga langoyanan sa tagsa-tagsa nga mga lulinghayawan. Adunay lima ka lulinghayawan nga nahimutang sa nasudnong karsada sa Baranggay Buru-un. == Mga Bantugan nga Iliganon == * [[Gloria Macapagal-Arroyo]] - Presidente sa Philippines 2001-2010, Senador 1992-1998, Bise President 1998-2001, ekonomista (anak ni kanhi Presidente [[Diosdado Macapagal]]) * Dra. Evangeline Macaraeg - former First Lady 1961-1965 (wife of former President [[Diosdado Macapagal]]) * Helario Honoredez - miyembro sa First Philippine [[Mount Everest]] Climbing Team sa tuig 2006 * Gene Orejana - TV host and producer sa ABS-CBN News Channel * Atty. Wilfredo R. Bacareza, Jr. - Presidente ug CEO, PNOC Development & Management Corp. * [[Tomas Cabili]] - Kongresista (''Assemblyman'') sa mga dekada 1930s-40s, kanhi manggugubat panggerilya sa [[Ikaduhang Gubat Kalibotanon]], Sekretaryo sa Nasudnong Pagpanalipod sa tuig 1945, Senador sa 1946-1957 (namatay kabuan ni [[Ramon Magsaysay]] sa paghagsa sa eroplano sa Marso 1957) * Ric-Ric Marata - kanhi manunula sa [[Philippine Basketball Association]] ug [[Metropolitan Basketball Association]] player * Romulo "Bong" Marata - igsuon ni Ric-Ric Marata ug sama sa iyang igsuon, siya usab kanhi manunula [[Philippine Basketball Association]] ug [[Metropolitan Basketball Association]]. * [[Cyrus Baguio]] - manunula sa [[Philippine Basketball Association]] == Mga medya == === Mga AM estasyon === * Audiovisual Communicators, Inc. DXLG 630 * Radio Mindanao Network, Inc. DXIC 711 * Intercontinental Broadcasting Corporation DXWG 855 * University of Mindanao Broadcasting DXMI 1026 * Free Air Broadcasting Network, Inc. DXRJ 1476 === Mga FM estasyon === * Rajah Broadcasting Network DXQJ 88.7 * RGMA Network, Inc. DXND 90.1 * DXRA-RMC Broadcasting Corporation DXDZ 92.9 * Baycomms Broadcasting Corporation DXZD (Mga Dating DXDY) 95.1 * Nation Broadcasting Corporation DXRI 98.3 * Pacific Broadcasting System, Inc. DXFE 99.3 * Digital Broadcasting Corporation DXDB 100.1 * Radio Mindanao Network, Inc. DXIX 102.3 * University of Mindanao Broadcasting Network, Inc. DXIL 103.1 * Newsounds Broadcasting Network DXIV 104.1 * Philippine Broadcasting Service DXDX 105.5 * Manila Broadcasting Company DXYZ 107.1 * Friends Radio 96.7 FMR Iligan == Mga gikutlo == {{reflist}} == Mga panid sa gawas == * {{en icon}} [http://www.iligan.gov.ph/ Iligan City Government Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080821183633/http://www.iligan.gov.ph/ |date=2008-08-21 }} * {{en icon}} [http://www.iliganguide.com/ Iligan City Online Travel Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080112234905/http://www.iliganguide.com/ |date=2008-01-12 }} * {{en icon}} [http://www.census.gov.ph/census2000/index.html 2000 Philippines Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130095048/http://www.census.gov.ph/census2000/index.html |date=2010-01-30 }} {{Lanao del Norte}} {{Urbanisadong dakbayan}} {{DEFAULTSORT:Iligan}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Lanao del Norte]] [[Kategoriya:Mga dakbayan sa Mindanao]] 59sr7mtxtdj6xs4r30a5bywpl9vwq9i 37017973 37017972 2026-04-16T10:12:34Z Jhonny Paul Lagura 141498 /* Tibanga */ 37017973 wikitext text/x-wiki {{Napiling artikulo}} {{Infobox settlement |official_name = Dakbayan sa Iligan |other_name = |native_name_1 = ''Lungsod ng Iligan'' |native_name_1_lang = tl |native_name_2 = ''City of Iligan'' |native_name_2_lang = en |nickname = Industrial Center of the South and City of Majestic Waterfalls |settlement_type = |motto = |image_skyline = MariaCristinaFallsJuly2006.jpg |imagesize = |image_caption = Busay sa Maria Cristina |image_flag = |flag_size = |image_seal = Ph seal lanao del norte iligan city.png |seal_size = |image_shield = |shield_size = |city_logo = |citylogo_size = |image_map = Ph_locator_lanao del norte_iligan.png |mapsize = |map_caption = Mapa sa [[Lanao del Norte]] gipakita asa nahimutang ang Dakbayan sa Iligan. |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |pushpin_map = <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |subdivision_type1 = Rehiyon |subdivision_name1 = [[Amihanang Mindanao]] (Rehiyon X) |subdivision_type2 = Lalawigan |subdivision_name2 = [[Lanao del Norte]] |subdivision_type3 = Distrito |subdivision_name3 = Bugtong Distrito sa Dakbayan sa Iligan |subdivision_type4 = Mga [[Baranggay]] |subdivision_name4 = 44 |subdivision_type5 = |subdivision_name5 = |government_type = |leader_title = Mayor |leader_name = Frederick W. Siao ([[Nacionalista Party|NP]]) |leader_title1 = Bise Mayor |leader_name1 = Ernest Oliver "Wekwek" C. Uy (United Iligan Party ( UIP) |leader_title2 = |leader_name2 = |established_title = |established_date = |established_title2 = Gitukod (isip lungsod) |established_date2 = 1832 |established_title3 = Gitukod (isip dakbayan) |established_date3 = ika-16 sa Hunyo, 1950 |area_magnitude = |unit_pref = metric |area_footnotes = |area_total_km2 = 813.37 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |population_as_of = 2020 Census |population_footnotes = |population_note = |population_total = 399,061 |population_density_km2 = 450 |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |timezone = [[Philippine Standard Time|PST]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=6 |latm=7 |lats= |latNS=N |longd=125 |longm=10 |longs= |longEW=E |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = Kodigo sa Postal |postal_code = 9200 |area_code = 63 |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = [http://www.iligan.gov.ph www.iligan.gov.ph ] |footnotes = |population=363,115}} <!-- Infobox ends --> Ang '''Dakbayan sa Iligan''' ([[Tinagalog]]: ''Lungsod ng Iligan''; [[Iningles]]: ''City of Iligan'') mao ang usa ka unang klase nga dakbayan sa lalawigan sa [[Lanao del Norte]], [[Amihanang Mindanao]], [[Pilipinas]], ug mao ang kanhi nga kaulohan sa lalawigan. Adunay kinatibok-an gidak-on nga 813.37 kilometros quadrado ug nahimutang nga nag-inusara nga distrito. <br>Sumala sa census ni aging 2024, dunay <mark>'''368,132'''</mark> katawo. Ang gitudlo nga kodigo postal mao ang 9200. == Kasaysayan == Nagsugod ang Iligan sa usa ka barangay sa Bayug, 2.5 ka kilometro amihanan sa karong Poblasyon. Mao ang labing una nga sityo sa mga lumad nga lumulupyo sa dagat, nga gitawag nila ug mga Maragat. Pagka ika-16 ka siglo, nalupig ang mga lumad sa mga langyaw sa Kabisay-an hilabi na ang Kaharian sa Panglao. Matod pa sa usa ka magsasaysay nga Heswita, si Padre Francisco Combes, ang Hari sa Ternate sa isla sa Mollucas misulong sa Panglao. Maong ang mga Panglao naghaw-as padulong sa [[Dakbayan sa Dapitan|Dapitan]]. Didto sa Dapitan, ang nahibiling Prinsipe sa Panglao, si Pagbuaya, gidawat ang usa ka ekspedisyon ni [[Miguel Lopez de Legazpi]]. Dayon, ang anak ni Pagbuaya, si Manook, nabunyagan isip Pedro Manuel Manook. Si Manook ilang gisulong ug gilupig ang usa ka barangay nga Higaonon sa Bayug ug nagtukod og kristiyanismong purok. Ang purok kanunay makalingkawas gikan sa pag-asdang sa ubang mga kaaway tungod sa pagsalig sa Ginoo ug sa ilang "patron saint" nga si San Miguel. Ang mga unang Iliganon nagbalhin sa ilang purok gikan sa Bayug padulong sa Iligan.<ref>Camilo P. Cabili, [http://www.iligan.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=472&Itemid=1 Early History], Iligan City Official Website</ref> Ang ngalang Iligan gikan sa Hinigaonon nga pulong "iligan" o "ilijan", buot ipasabot, "kota sa panalipod" batok sa mga pag-asdang nga ginabuhat sa mga pirata ug ubang tribu nga masupilon. Ang kuta nga ginatawag nga Kutang San Francis Xavier, nagama sa tuigang 1642, gihimong panalipod sa mga Iliganon atol sa pag-asdang sa mga tulisan. Apan, nabanlas ang kuta tungod sa baha. Laing kuta na sad ang gigama, nga gitawag nila og Kuta Victoria o Cota de Iligan. Sa tuigang 1850, mitungod sa baha, ubos ni Don Remigio Cabili, ang gobernadorsilyo atong panahona, gigama na sad ang laing kuta ug gibalhin ang poblasyon sa kaarang Iligan didto sa baba sa Suba Tubod karong panahona. Usa ka lungsod na ang Iligan sa Lalawigan sa Misamis sa tuig 1832. Apan, wala silay kaugalingong pangdumala sa relihiyon tungod kay bahin pa kini sa Cagayan de Oro, ang kaulohan sa lalawigan. Sa tuigang 1903, ang Lalawigan sa Moro namugna na ug gihimo ang Iligan isip kaulohan sa Distrito sa Lanao. Pagka tuig 1907, ang kaulohan sa Distrito sa Lanao gibalhin sa Dansalan (ang [[Dakbayan sa Marawi]] karon).<ref>Prof. Patrocenia T. Acut, [http://www.iligan.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=594&Itemid=609 Iligan During the American Period], Iligan City Official Website</ref> Gibiyaan sa mga Kastila ang Iligan sa tuig 1899, tugaan ug agi sa umaabot nga kusog sa mga Amerikano sa tuig 1900. Pagka tuig 1914, ang Iligan nahimong usa ka lungsod nga walo ka baryo, uban ang Lungsod sa Mandulog. Human sa 40 ka tuig sa kahapsay ug kalinaw, ang mga kusog sa Hapon misulong sa Iligan sa tuig 1942. Ang pagluwas sa Iligan gibuhat sa mga kusog sa Philippine Commonwealth diin natuya ang mga Hapon hangtod sa tuig 1944 hangtod 1945. Sa ika-15 sa Nobyembre 1944, ang dakbayan nagsaulog og Adlaw sa Commonwealth aron isaulog ang paghuman sa kapintas ug pagsakop nga gibuhat sa mga Hapon.<ref>Prof. Leonor Buhion Enderes, [http://www.iligan.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=387&Itemid=353 Japanese Occupation in Iligan City], Iligan City Official Website</ref> Gigamit sa samang pag-utlan isip lungsod, ang Iligan nahimong dakbayan sa Lanao del Norte sa ika-16 sa Hunyo, 1950. Nadeklarar na siya isip usa ka dakbayan nga unang klase sa tuig 1969 ug giusab ug pagmatang isip First Class City "A" sa unang adlaw sa Hulyo, 1977 pinaagi sa Presidential Decree No. 465. Sa tuig 1983, giusab na sad ang pagmatang isip labing urbanisadong dakbayan. == Heyograpiya == Ang Dakbayan sa Iligan giutlanan sa lungsod sa [[Lugait, Misamis Oriental]] sa amihanan, mga lalawigan sa [[Baloi, Lanao del Norte|Baloi]], [[Linamon, Lanao del Norte|Linamon]], ug [[Tagolooan, Lanao del Norte|Tagoloan]] sa habagatan, mga territoryo sa [[Lanao del Sur]] ug [[Bukidnon]] sa sidlakan, ug [[Look sa Iligan]] sa kasadpan. Nailhan na siya isip Dakbayan sa mga Halangdong Busay, adunay 23 ka busay sa Iligan. Usa sa mga busay mao ang Busay sa Maria Cristina, mao ang gigamit sa pagdagan sa kuryente, ug ang Busay sa Limunsudan. Nailhan pod ang Iligan isip Kaulohan sa Industriya sa Habagatan. Nagdagan og kuryente gikan sa tubig para sa Mindanao pinaagi sa National Power Corporation (NAPOCOR). Ang dakbayan nagpahimutang og mga industriya sama sa puthaw, lata, semento, ug galingan ug harina. Didto sa kasadpan dapit, ang [[Look sa Iligan]] naghatag og salakyang pangdagat. Sa sidlakang dapit, gikan sa patag naghatag og agianan padulong sa bungtod ug bukid nga naay daghang mga busay ug mga tubod nga bugnaw. === Klima === Ang klima sa Iligan nahulog sa ikatulong tipo nga klima, nga ang panahon dili kaayo mailhan. Ang pag-apod sa ulan tupong ra sa tibuok tuig. Kay nahimutang man ang dakbayan sa tropikal nga dapit, ang dakbayan dili makasinati og bugnaw nga panahon. Dili pod masinati ang kusog nga panahon kay gawas siya sa bakos sa bagyo. Ug ang mga bukid nahimo sad og panalipod batok sa kusog nga panahon. == Salakayan == === Dagat === Adunay lima ka kompanya sa pagpaluwan nga nag-alagad sa [[Maynila]], [[Dakbayan sa Sugbo]], ug [[Dakbayan sa Ozamiz]]: Superferry, Cebu Ferries, Carlos A. Gothong Lines, Negros Navigation, Sulpicio Lines ug Cokaliong Shipping Lines. === Yuta === Ang Rural Transit (RTMI) ug ang Super 5 Transport mao ang mga unang salakyan sa yuta sa dakbayan. Ang Integrated Bus and Jeepney Terminal (IBJT) moatiman og mga biyahe padulong ug gikan sa [[Dakbayan sa Cagayan de Oro]] ug uban bahin sa [[Misamis Oriental]], samtang ang Southbound Bus and Jeepney Terminal moatiman sa mga biyahe padulong ug gikan sa mga lungsod habagatan sa dakbayan. Ang unang salakyan sa dakbayan lamang mao ang mga jeepneys. Adunay mga tartanilya sa dakabayan hilabi na didto sa Barangay Pala-o ug Barangay Tambacan. === Hangin === Ang dakbayan adunay tugpahanang nahimutang sa [[Baloi, Lanao del Norte|Baloi]] mao nga [[Tugpahanan sa Maria Cristina]]. Ang Aerolift, ang kanhing airline, miundag og pangalagad tungod sa pagbangga sa mga estruktura sa Tugpahanang Panglokal sa Manila ug nalugi ang kompanya. Kiniy hinungdan sa pagkatapos sa pangalagad gikan ug padulong sa tugpahanan. Sukad ato, wala nay gamit ang tugpahanan. Inig abli sa Tugpahanan Pangkalibotanon sa Lagindingan sa tuig 2012, mailisan ang Tugpahanan sa Lumbia ug ang Tugpahanan sa Baloi. Kining tugpahanan mao ang kaulohang proyekto sa Cagayan de Oro-Iligan Corridor. == Katawhan ug kultura == Ang gidaghanan sa mga tawo sa Iligan nabahin sa relihiyon kay ang mga Kristyano (93.61%). Ang mga Iliganon gilangkoban sa mga Muslim, Sugboanon, pipila ka Tagalog, mga lumad, ug mga langyaw sa ubang dapit. Ang [[Sinugboanon]] maoy labawng gilitok nga pinulongan (93%), samtang ang uban nanaglitok sa pinulongang [[Tinagalog]], [[Minaranaw]], [[Hiniligaynon]], [[Inilokano]], [[Chavacano]], ug [[Winaray]]. Daghan usab sa mga tawo ning maong dakbayan makasulti og tin-aw nga [[Iningles]]. == Kagamhanan == Ang Dakbayan sa Iligan mao ang labing urbanisadong dakbayan ug gawas na siya sa Lalawigan sa Lanao del Norte. Ang mga rehistradong botante sa dakbayan dili kabotar og mga kandidato sa probinsiya sama sa Gobernador ug Bise Gobernador. Ang City Hall nahimutang sa Bungtod sa Buhanginan sa Barangay Pala-o. Ang estruktura sa kagamhanan adunay usa ka mayor, usa ka bise-mayor, ug napulog-duha (12) ka konsehal. Matag ginamhan nagpabotar sa publiko sa tulo ka tuig nga termino ug mahimo nagpabotar isip ginamhan sa sunod nga tulo ka termino. Ang pandumala sa dakbayan mogunit sa usa ka ginamhan isip tagdumala sa dakbayan. Ang Republic Act No. 9724, ang akto nga ibulag ang Dakbayan sa Iligan gikan sa Unang Distrito sa Lalawigan sa Lanao del Norte, giaprobahan sa Pres. Gloria Macapagal-Arroyo niaging ika-20 sa Oktubre, 2009. Busa, ang Dakbayan sa Iligan adunay kaugalingong distritong kongreso isip Bugtong Distrito sa Dakbayan sa Iligan.<ref>[http://www.iligan.gov.ph/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=3425 REPUBLIC ACT No. 9724: AN ACT SEPARATING THE CITY OF ILIGAN FROM THE FIRST LEGISLATIVE DISTRICT OF THE PROVINCE OF LANAO DEL NORTE TO CONSTITUTE THE LONE LEGISLATIVE DISTRICT OF THE CITY OF ILIGAN.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002093850/http://www.iligan.gov.ph/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=3425 |date=2011-10-02 }}</ref> == Ekonomiya == Ang ekonomiya sa Iligan labihang nagsalig sa bug-at nga industriya. Human sa paghimo sa Maria Cristina (Agus VI) Hydroelectric Plant sa National Power Corporation (NPC, NAPOCOR) sa tuig 1950, ang dakbayan nakasinati og dali nga pagpaindustriya nga mipadayon hangtod sa tuig 1980. Natukod ang kinadak-ang planta sa puthaw sa nasod, National Steel Corporation atong panahona.<ref>Prof. Geoffrey G. Salgado, [http://www.iligan.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=426 Iligan: A History of the Phenomenal Growth of an Industrial City], Iligan City Official Website</ref> Atol sa Krisis Pinansyal sa Asya sa tuig 1997, ang dakbayan nakasinati sa labing grabe nga kahinay sa pagtubo sa ekonomiya. Ubay-ubay nga planta ang nangasira, hilabi na ang National Steel Corporation. Ang pagkasira sa NSC nakagama sa ginatawag og "''domino effect''" sa ubang industriya nga gasalig niining plantaha, hinungdang nasira o nag-antos sa dakong problema sa pinansyal.<ref>Maricar T. Manuzon, [http://www.philippinebusiness.com.ph/archives/magazine/vol11-2004/11-1/agenda.htm A Giant Awakens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080228064628/http://www.philippinebusiness.com.ph/archives/magazine/vol11-2004/11-1/agenda.htm |date=2008-02-28 }}, Philippine Business Magazine</ref> Nakabalik ang dakbayan pagtubo sa ekonomiya niini pag-ablig usab sa National Steel Coropration, nga ginganlan na ning higayona og Global Steelworks Infrastructures, Inc. sa tuig 2004.<ref>Genalyn D. Kabiling, [http://www.mb.com.ph/issues/2004/02/04/MAIN200402041232.html National Steel Plant reopens], Manila Bulletin Online</ref>Sa Oktubre 2005, ang GSII nag-usab og bag-ong ngalan nga pangkorporasyon: Global Steel Philippines (SPV-AMC), Inc. nagpakita nga dili lang sa pagsalig alang sa Pilipinas, kon dili ang pagpakita nga kusog, hayag, ug nagahiusa nga pagtambong sa brand sa Asya, Aprika, ug Uropa.<ref>[http://www.prweb.com/releases/2005/08/prweb273857.htm GSII Changes Name to Global Steel Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140307204537/http://www.prweb.com/releases/2005/08/prweb273857.htm |date=2014-03-07 }}, PRWEB August 19, 2005</ref> Tungod sa kasinatian sa krises, ang kagamhanan sa dakbayan naglihok nga dili lang magsalig sa bug-at nga industriya. Ang mga ekonomiya nga nagpaila mao ang turismo, pang-uma, ug patigayon sa pang-uma. Sa proyektong One Town, One Product (OTOP) sa Department of Trade and Industry, ang dakbayan naghimo ug abaka ug ilang mga produkto.<ref>[http://www.otopphilippines.gov.ph/microsite.aspx?rid=11&provid=28&prodid=97 Abaca of Iligan City], One Town, One Product Philippines.</ref> Ang ubang produkto sa Iligan mao ang Sukang Pinakurat, Sukang Sinarapan, ug ang Honey-man-C. Ang mga planta nga industriyal sa pagkakaron ug ang ilang nahimutangan mao ang nagsunod: * Treasure Steel Corporation (kanhi National Steel Corporation) — Barangay Suarez * Mabuhay Vinyl Corporation — Barangay Maria Cristina * Granexport Manufacturing Corporation — Barangay Kiwalan * Petronas Energy Philippines, Inc. — Barangay Dalipuga * Pilmico Foods Corporation — Barangay Kiwalan * Pilmico Iligan Feedmill — Barangay Kiwalan * Platinum Group Metals Corporation (kanhi Maria Cristina Chemical Industries, Inc.) — Barangay Maria Cristina * San Miguel Corporation-Iligan Coconut Oil Plant — Barangay Santa Filomena * Refractories Corporation of the Philippines — Barangay Dalipuga * Iligan Cement Corporation — Barangay Kiwalan * Mindanao Portland Cement Corporation — Barangay Kiwalan * Holcim Philippines, Inc. (kanhi Alsons Cement Corp.) — Barangay Dalipuga (sa ubang pasilidad, ang planta mismo nahimutang sa Lungsod sa Lugait) * Iligan Bar and Rod Mill — Barangay Suarez == Mga bangko == Ang Dakbayan sa Iligan adunay mga bangko aron moalagad sa mga kinahanglan sa dakbayan ug sa lalawigan sa Lanao del Norte. Mao ni ang nagsunod: * Metrobank * Philippine National Bank * Bank of the Philippine Islands * Landbank * PSbank * Banco De Oro * Union Bank * China Bank * United Coconut Planters Bank * PBcom * Banco Filipino * Security Bank * One Network Bank * Rizal Commercial Banking Corporation == Telekomunikasyon == Ang mga linya sa telepono sa Dakbayan sa Iligan gidugtong sa [[Maranao Telephone Company]] (mub-an isip MaraTel, kauban sa [[PLDT]]), PilTel, ug [[Globe Telecom]]. Telekomunikasyon sa tangkilepono giatiman sa [[Smart Communications]], [[Globe Handyphone]], ug [[Sun Cellullar]]. Ang dakbayan adunay tulo ka ''channel'' sa telebisyon. Mao ang [[ABS-CBN]], [[GMA Network]], ug [[Studio 23]]. == Mga Baranggay == Ang Dakbayan sa Iligan nabahin ngadto sa 44 ka [[baranggay]]. <table> <tr><td valign="top"> * Abuno * Acmac * Bagong Silang * Bonbonon * Bunawan * Buru-un * Dalipuga * Del Carmen * Digkilaan * Ditucalan * Dulag * Hinaplanon * Hindang * Kabacsanan * Kalilangan </td><td valign="top"> * Kiwalan * Lanipao * Luinab * Mahayahay * Mainit * Mandulog * Maria Cristina * Pala-o * Panoroganan * Poblacion * Puga-an * Rogongon * San Miguel * San Roque * Santiago </td><td valign="top"> * Saray-Tibanga (Saray) * Santa Elena (Tominobo Ilaya) * Santa Filomena * Santo Rosario * Suarez * Tambacan * Tibanga (Canaway) * Tipanoy * Tomas Cabili (Tominobo Proper) * Tubod * Ubaldo Laya * Upper Hinaplanon * Upper Tominobo * Villaverde </td></tr> </table> === Santa Filomena === Ang Baranggay Santa Filomena nga distansiya lang og mga pito ka kilometro gikan sa sentro sa Iligan paingon sa lalawigan sa [[Misamis Oriental]]. Sityo Pandan kanhi ang Sta. Filomena sa 1912, sakop sa munisipyo sa Iligan nga na-Chartered City sa Hunyo 16, 1950. Ang mga lumulupyo kaniadto sa Pandan mga tal Iliganon, ug paglabay sa pipila ka tuig, may mga pamilyang lalin gikan sa [[Sugbo]], [[Bohol]], [[Ilocos]], [[Bicol]], [[Siquijor]] ug [[Lanao]]. Yano lamang ang panginabuhi sa katawhan kaniadto sama sa panagat, pamimingka ug suman; lahi karon nga ang klasipikasyon sa Sta. Filomena usa na ka Industrial Zone. Aduna na kiniy upat ka pundok sa Urban Poor— ang Palmira Homeowners Assn., ug hut-ong sa pagpanginabuhi. Pito ra ka sityo kaniadto ang Brgy. Sta. Filomena: Pandan, Acmac, Barinaut, Lambaguhon, Dawag, Matuog ug Kiwalan. Sa pagkakaron, nahimulag na ang ubang mga sityo sama sa Kiwalan ug Acmac ug uban pa nga nangahimo nang baranggay. Ang Sta. Filomena karon gilangkob na sa 21 ka purok. Sa Disyembre 1966 pinaagi sa SP City Ordinance 323, nahimo nang baranggay ang Sta. Filomena. Sukad niadto, ang nangapiling mga baranggay kapitan mao sila si Telesporo Peñaflor, 1972; Antonio M. Palafox, 1982; Carmelito Ates, 1982; Lonmgino Halibas, 1988; ug Editha Y. Palafox, 1989. Sa 1973, natukod ning maong dapit ang Filipinas-Eslon nga ang produkto mao ang mga tubo sa tubig. Sa 1975 nakaangkon na usab ang Sta. Filomena og laing planta— ang Iligan Coconut Oil Mill. Niini, midagsa ang mga tawo sa Purok Valderama. Sa 1982, natukod ang Caltex Depot, ug sunod nga natukod ang planta sa apog nga mao ang Summa Alta Tierra. Naangkon usab sa Brgy. Sta. Filomena ang dugang talagsaong mga kalamboan sama sa Regs Beach Resort diin nahimo sab kining ''lodging house'', Snowland By The Sea, Tellies Beach, Halibas Beach, Ello’s Beach ug nasundan sa Chelina Beach Resort & Lodging House nga aduna usay ''restaurant''. Gawas sa mga dapit lulinghayawan, aduna usay mga ''public high school'' ug ingon man mga ''Catholic school'' nga gipangtukod alang sa edukasyon sa kabataan dinhi sa Brgy. Filomena. Kasagarang relihiyon nga gisagop sa katawhan ning dapita mao ang Roman Catholic, Born Again, Seventh Day Adventist, Iglesia Ni Kristo, Baptist, UCCP, ug Redeemer. Giatiman usab sa pamunoan ni Brgy. Kapitan Palafox ang bahin sa maayong panglawas sa katawhan. Pipila lamang ang matawag nga ''mal-nourish'' ning dapita ug kompleto ang imyunisasyon nga gihatag sa mga ''health personnel''. Maihap lamang ang ''out-of-school youth'', kasagaran sa kabatan-onan nanagtungha gayod. Lakip usab sa gihatagan og pagtagad sa mga opisyal sa baranggay ang problema sa polyusyon. Ug bisan pa nga ang Sta. Filomena may mga pabrika — mga timailhan sa usa ka dapit nga mauswagon, kiniy usa gihapon ka malinawon nga baranggay sa Iligan. === Santo Rosario === Ang Baranggay Santo Rosario adunay walo (8) ka purok (zones sa Iningles). Nagbulang gikan sa Baranggay Hinaplanon sa tuig 1986 ubos sa pagdumala ni Presidente Corazon C. Aquino. Ang unang kapitan sa baranggay mao si Jose Guadalupe Zalsos. Kasagara sa baranggay kay lugar lamang sa panimalay, apan gihinayhinayan ug usab nga mahimo na ug lugar sa pagpatigayon. === Tibanga === Ang Baranggay Tibanga mao ang lokasyon sa Mindanao State University - [[Mindanao State University - Iligan Institute of Monkey|Iligan Institute of Technology]] ug Mindanao Sanitarium Hospital. === Villaverde === Ang Baranggay Villaverde (Villa Verde, Green Village sa Iningles) may 33.25 ka ektarya nga gilapdon. Gilangkob kini sa 13 ka purok. Kasagaran sa mga lumulupyo dinhi mga Sugbuanon, 60%; samtang nabahin ang 40% sa mga Muslim, Bol-anon, Chabacano, Tagalog, Ilocano, Ilonggo, Bicolano, ug mga magpapatigayong Insek. Danihon ang dagkong mga magpapatigayon aron sila magtukod og balay-patigayon sa Brgy. Villa Verde, Siyudad sa Iligan. Kini ang unang gipangandoy ni Brgy. Kapitan Crispina B. Nadorra-Manaloto, ug kauban niyang mga opisyal sa baranggay nga natukod ilawom sa R.A. Res. Nos. 767 C.O. No. 1933 niadtong [[ika-22 sa Hulyo]], [[1991]]. Karon nagbuntaog na ang pruyba nga natuman ang gidamgo nga kalamboan sa usa sa 44 ka baranggay sa Iligan City. Kamulong gitrabaho ang upat ka andana nga Gaisano Mall nga nagbuntaog sa ''national highway'' sa Amihanang bahin paingon sa [[Dakbayan sa Cagayan de Oro]] ug sa Habagatan sa [[Zamboanga]]. Sa mga tunga-tunga sa 2007, lagmit ablihan na ang ''mall''. Daghan puhon sa taga Villaverde, kasagaran mga babaye ang makatrabaho dinhi. Lahi sa ubang baranggay nga duol ra kaayo sa sentro sa siyudad, ang mga opisyal sa baranggay nagreserba usab og luna sa yuta nga ilang katamnan og prutas sama sa [[nangka]], [[santol]], [[saging]], [[mangga]], [[kaymito]], [[lumboy]] ug [[abana]]. Aduna usay luna nga ilang tamnan og mga utanon. May mga purok sa Villaverde nga kasikbik sa Brgy. Poblacion. Sa amihanan silingan niini ang Brgy. San Miguel; sa habagatan, ang Brgy. Pala-o ug sa kasadpang bahin sa siyudad nahimutang ang Brgy. Poblacion. Karong panahona, ang gikuhaan sa kita sa Villaverde naggikan sa Real Property Tax, Internal Revenue Allotment, misc. income, aids and grants ug 50% community shares. == Edukasyon == Ang Dakbayan sa Iligan adunay usa ka publikong unibersidad ug pito (7) ka mga pribadong kolehiyo nga nagbatid sa Teknolohiya sa Kasayuran, Pag-alagad sa Kahimsog, Alamdag sa Panakayan, Patigayon ug Pagdumala, Unang ug Ikaduhang Edukasyon, ug Alampat ug Alamdag sa Katilingban. Sa tanan tulunghaan sa edukasyon sa dakbayan, ang [[Mindanao State University - Iligan Institute of Technology]], usa sa mga gawasnong gawas nga tulunghaan sa [[Mindanao State University]]. Dili lang mao ang usa sa labing maayong unibersidad sa mga rehiyon sa Kabisay-an ug Mindanao, gisapayan ang tulunghaan nga usa sa unang napulo nga labing maayong unibersidad sa tibuok nasod uban sa labing kaayuhan sa Alamdag ug Teknolohiya, Inhinyera, Matematika, Teknolohiya sa Kasayuran, ug mga Alamdag sa Kahimtangan. Ang Capitol College of Iligan, Inc., gitawag nila ug Iligan Capitol College (ICC), mao usa ka pribado ka tulunghaan sa edukasyon nga gitukod sa tuig 1963 ni Engr. Sesenio S. Roseles ug si Madame Laureana Sand Pedro Rosales. Narehistro ang tulunghaan sa Securities and Exchange Commission (SEC) sa [[ika-12 sa Pebrero]], [[1964]].<ref name="ics">[http://www.cdsea.org/old/city%20websites/iligan%20city/schools.htm Iligan City Schools] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080421122823/http://www.cdsea.org/old/city%20websites/iligan%20city/schools.htm |date=2008-04-21 }}, City Development Strategies in Philippines.</ref> Ang Iligan Capitol College gitukod ang Lyceum Foundation of Iligan, nga mahino siya nga igsuong kolehiyo tapad sa Parokya sa Corpus Christi sa Tubod, Dakbayan sa Iligan. Ang [[St. Michael's College, Dakbayan sa Iligan]] mao ang labing karaan nga tunghaan sa Lanao, gitukod isip sentro sa katekismo sa tuig 1914 ni Fr. Felix Cordova, S.J. Gitukod nga ligdong sa tuig 1915 isip Escuela de San Miguel alang sa kadunggan sa ilang patron, San Miguel Arkanghel.<ref name="ics"/> Ang mga kolehiyo nagbatid sa Medisina ug Pag-alagad sa Kahimsog mao ang [[Iligan Medical Center College]] ug Mindanao Sanitarium and Hospital College. Ang Saint Peter's College usa ka laing tulunghaan nga nagbatid sa inhinyera, pagkwenta, ug mga kurso sa pagdumala sa patigayon. Ang Lyceum of Iligan Foundation nagbatid sa kurso sa inhinyera ug panakayan. Modawat pud sila mga kurso sa Pagdumaka sa Hotel ug Restaurant, Pag-alima, Pagdulama sa Patigayon, ug ubang pang Pag-alagad sa Kahimsog. Uban sa suma total nga 181 ka tulunghaan (106 ang publiko; 75 ang pribado; 17 ang [[madrasah]]), uban na ang tulunghaan pangteknikal ug bokasyonal, ang Dakbyan sa Iligan adunay grado sa pagliterato nga 94.71%, usa sa labing taas nga grado sa tibuok Pilipinas. == Turismo == Ang Dakbayan sa Iligan gitawag nila ug Dakbayan sa mga Busay nga Halangdon (''City of Majestic Waterfalls'') tungod daghan ang mga busay sulod sa dakbayan. Adunay bana-banaon 20 ka busay sulod sa dakbayan. Ang labing ilado nga busay, ug ilhanan sa dakbayan, mao ang [[Busay sa Maria Cristina]]. Mao pud ang gigikan sa dagitab sa tibuok dakbayan, pinaagi sa Agus VI Hydroelectric Plant. Ang [[Busay sa Tinago]], makaagi pinaagi sa 300 kay lakang nga hagdanan, didto sa Barangay Buru-un. Ang ubang bantugan nga mga busay mao ang Busay sa Mimbalut, [[Busay sa Abaga]], ug [[Busay sa Dodiongan]]. Ang uban nga busay dili makasulod ug mga sakyanan, mao ang mga turista kinahanglan mobaktas gikan sa pipila ka takna hangtud sa duha ka adlaw (sa [[Busay sa Limunsudan]]). Ang dakbayan usab ilado sa [[Mga Tubod sa Timoga]]. Ilado na ang kining tubod nga bugnaw sama sa yelo, klaro, ug walay klorina, nag-agas kanunay padulong sa mga langoyanan sa tagsa-tagsa nga mga lulinghayawan. Adunay lima ka lulinghayawan nga nahimutang sa nasudnong karsada sa Baranggay Buru-un. == Mga Bantugan nga Iliganon == * [[Gloria Macapagal-Arroyo]] - Presidente sa Philippines 2001-2010, Senador 1992-1998, Bise President 1998-2001, ekonomista (anak ni kanhi Presidente [[Diosdado Macapagal]]) * Dra. Evangeline Macaraeg - former First Lady 1961-1965 (wife of former President [[Diosdado Macapagal]]) * Helario Honoredez - miyembro sa First Philippine [[Mount Everest]] Climbing Team sa tuig 2006 * Gene Orejana - TV host and producer sa ABS-CBN News Channel * Atty. Wilfredo R. Bacareza, Jr. - Presidente ug CEO, PNOC Development & Management Corp. * [[Tomas Cabili]] - Kongresista (''Assemblyman'') sa mga dekada 1930s-40s, kanhi manggugubat panggerilya sa [[Ikaduhang Gubat Kalibotanon]], Sekretaryo sa Nasudnong Pagpanalipod sa tuig 1945, Senador sa 1946-1957 (namatay kabuan ni [[Ramon Magsaysay]] sa paghagsa sa eroplano sa Marso 1957) * Ric-Ric Marata - kanhi manunula sa [[Philippine Basketball Association]] ug [[Metropolitan Basketball Association]] player * Romulo "Bong" Marata - igsuon ni Ric-Ric Marata ug sama sa iyang igsuon, siya usab kanhi manunula [[Philippine Basketball Association]] ug [[Metropolitan Basketball Association]]. * [[Cyrus Baguio]] - manunula sa [[Philippine Basketball Association]] == Mga medya == === Mga AM estasyon === * Audiovisual Communicators, Inc. DXLG 630 * Radio Mindanao Network, Inc. DXIC 711 * Intercontinental Broadcasting Corporation DXWG 855 * University of Mindanao Broadcasting DXMI 1026 * Free Air Broadcasting Network, Inc. DXRJ 1476 === Mga FM estasyon === * Rajah Broadcasting Network DXQJ 88.7 * RGMA Network, Inc. DXND 90.1 * DXRA-RMC Broadcasting Corporation DXDZ 92.9 * Baycomms Broadcasting Corporation DXZD (Mga Dating DXDY) 95.1 * Nation Broadcasting Corporation DXRI 98.3 * Pacific Broadcasting System, Inc. DXFE 99.3 * Digital Broadcasting Corporation DXDB 100.1 * Radio Mindanao Network, Inc. DXIX 102.3 * University of Mindanao Broadcasting Network, Inc. DXIL 103.1 * Newsounds Broadcasting Network DXIV 104.1 * Philippine Broadcasting Service DXDX 105.5 * Manila Broadcasting Company DXYZ 107.1 * Friends Radio 96.7 FMR Iligan == Mga gikutlo == {{reflist}} == Mga panid sa gawas == * {{en icon}} [http://www.iligan.gov.ph/ Iligan City Government Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080821183633/http://www.iligan.gov.ph/ |date=2008-08-21 }} * {{en icon}} [http://www.iliganguide.com/ Iligan City Online Travel Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080112234905/http://www.iliganguide.com/ |date=2008-01-12 }} * {{en icon}} [http://www.census.gov.ph/census2000/index.html 2000 Philippines Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130095048/http://www.census.gov.ph/census2000/index.html |date=2010-01-30 }} {{Lanao del Norte}} {{Urbanisadong dakbayan}} {{DEFAULTSORT:Iligan}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Lanao del Norte]] [[Kategoriya:Mga dakbayan sa Mindanao]] fisbnj98llq7sx0f1l9s6zy155409jl 0 346121 37017965 28972884 2026-04-15T22:08:18Z Aspergillus kogiooccg 141796 Tawag 37017965 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|langgam|date=2013-02}} {{Taxobox | name = ''Gavia stellata'' | status = LC | image = Gavia Stellata Ölfusá 20090606.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Gaviiformes]] | familia = [[Gaviidae]] | genus = [[Gavia]] | species = '''Gavia stellata''' | binomial = Gavia stellata | binomial_authority = ([[Erik Pontoppidan|Pontoppidan]], 1763) | range_map = | range_map_caption = | image2 =Red-throated Diver (Gavia stellata) (W GAVIA STELLATA R3 C8).ogg | image2_caption =Tawag ng Gavia stellata | subphylum = [[Vertebrata]] | synonyms = | status_ref = <ref name = "iucn"/> | status_system = iucn3.1 }} <!-- infobox here --> Espesye sa [[langgam]] nga una nga gihulagway ni [[Erik Pontoppidan]] ni adtong 1763 ang '''''Gavia stellata'''''<ref name = "col3"/><ref name = "col411"/><ref name = "col412"/><ref name = "col681"/><ref name = "col683"/><ref name = "col769"/>. Ang ''Gavia stellata'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Gavia]]'' sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Gaviidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Giklaseklase sa [[IUCN]] ang espesye sa [[kinaminosang kalabotan]].<ref name = "iucn"/> Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/gavia+stellata/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|year= 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 september 2012}}</ref> <ref name = "col3"> (1996) , database, NODC Taxonomic Code</ref> <ref name = "col411">Gill, Frank, and Minturn Wright (2006) , Birds of the World: Recommended English Names</ref> <ref name = "col412"> (2007) , website, Zoonomen - Zoological Nomenclature Resource, 2007.04.20</ref> <ref name = "col681">Banks, R. C., R. W. McDiarmid, A. L. Gardner, and W. C. Starnes (2003) , Checklist of Vertebrates of the United States, the U.S. Territories, and Canada</ref> <ref name = "col683"> (2005) , website, FRENCH NAMES OF NORTH AMERICAN BIRDS</ref> <ref name = "col769">Banks, R. C., R. W. McDiarmid, and A. L. Gardner (1987) Checklist of Vertebrates of the United States, the U.S. Territories, and Canada, Resource Publication, no. 166</ref> <ref name = "source">''ITIS: The Integrated Taxonomic Information System''. Orrell T. (custodian), 2011-04-26</ref> <ref name = "iucn">{{IUCN2012.2|assessors= |year= 2012|id= 106003865|title= Gavia stellata|downloaded= 24/10/2012}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan == {{commonscat|Gavia stellata}} {{wikispecies|Gavia stellata|''Gavia stellata''}} == Galeriya sa hulagway == <gallery> Juvenile red throated diver.jpg Plongeon catmarin oisillon.jpg RedthroatedLoon23.jpg Gavia stellata 070226 BAS.jpg Plongeon catmarin en vol vectorisé.svg Gavia stellata -New Jersey -USA-26Feb2009.jpg Gavia stellata MHNT.ZOO.2010.11.36.1.jpg |Museum specimen </gallery> [[Kategoriya:Madre-madre]] [[Kategoriya:Gavia]] d0vyp7fhq8ckohtbylcfpmbxnhyw2gh 0 666579 37017968 36297275 2026-04-16T00:48:49Z CommonsDelinker 192 Replacing Rhytidochrota_risaraldae.jpg with [[File:Rhytidochrotida_ochracea.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · See [[:c:Commons:Deletion requests/File: 37017968 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alasiwsiw|date=2021-07}} {{Taxobox | name = ''Rhytidochrota'' | status = | image = Rhytidochrotida ochracea.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Orthoptera]] | familia = [[Acrididae]] | genus = '''Rhytidochrota''' | species = | binomial = Rhytidochrota | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Acridoidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga alasiwsiw]] ang '''''Rhytidochrota'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Rhytidochrota'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Acrididae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Rhytidochrota&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Rhytidochrota boliviana]]'' | 2=''[[Rhytidochrota brunneri]]'' | 3=''[[Rhytidochrota nigra]]'' | 4=''[[Rhytidochrota ochracea]]'' | 5=''[[Rhytidochrota polia]]'' | 6=''[[Rhytidochrota risaraldae]]'' | 7=''[[Rhytidochrota turgida]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 55010749|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Rhytidochrota]] 7lbjllrd1hcfb3ol5wytr3u2exs1ewm 0 666581 37017969 36297281 2026-04-16T00:48:52Z CommonsDelinker 192 Replacing Rhytidochrota_risaraldae.jpg with [[File:Rhytidochrotida_ochracea.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · See [[:c:Commons:Deletion requests/File: 37017969 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alasiwsiw|date=2021-07}} {{Taxobox | name = ''Rhytidochrota risaraldae'' | status = | image = Rhytidochrotida ochracea.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Orthoptera]] | familia = [[Acrididae]] | genus = [[Rhytidochrota]] | species = '''Rhytidochrota risaraldae''' | binomial = Rhytidochrota risaraldae | binomial_authority = [[Marius Descamps|Descamps]] & [[Christiane Amédégnato|Amédégnato]], 1973 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Acridoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[alasiwsiw]] ang '''''Rhytidochrota risaraldae'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Marius Descamps]] ug [[Christiane Amédégnato]] ni adtong 1973.<ref name = "col54624338"/> Ang ''Rhytidochrota risaraldae'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Rhytidochrota]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Acrididae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Kini nga matang hayop na sabwag sa: * [[Colombia]] Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54624338|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col54624338">Descamps & Amédégnato (1973[1972]) ''Contribution a la faune des Acridoidea de Colombie (Missions M. Descamps) IV. Le groupe Rhytidochrotae'' , Bulletin du Muséum national d'Histoire naturelle Paris (Zoologie 3e serie) (Bulletin Mus. natn. Hist. nat. Paris (Zool. 3e ser)) 86(Zool. 65):1057-1096</ref> <ref name = "source">Cigliano M.M., Braun H., Eades D.C. & Otte D. (2019). SF Orthoptera: Orthoptera Species File (version 5.0, Jun 2018). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Rhytidochrota]] [[Kategoriya:Insekto sa Kolombiya]] ro3akuxc4iddcokv8fkaupg28155d6r 0 2111407 37017954 35335086 2026-04-15T13:02:52Z AnRo0002 1393 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Fenassar papiol.JPG]] → [[File:Brachypodium phoenicoides & Dactylis glomerata - Fenassar papiol.jpg]] 37017954 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|balili|date=2021-12}} {{Taxobox | name = ''Brachypodium phoenicoides'' | status = | image = Brachypodium phoenicoides.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Liliopsida]] | ordo = [[Tanom nga balili|Poales]] | familia = [[Balili (tanom nga balili)|Poaceae]] | genus = ''[[Brachypodium]]'' | species = '''''Brachypodium phoenicoides''''' | binomial = ''Brachypodium phoenicoides'' | binomial_authority = ([[Carl von Linné|L.]]) [[Johann Jakob Roemer|Roem.]] & [[Schult. (awtor)|Schult.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Brachypodium longifolius'' <small>Schousb., nom. illeg.</small><br>''Brachypodium velutinum'' <small>[[fader Sennen|Sennen]]</small><br>''Brachypodium ramosum phoenicoides'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) W.D.J.Koch, nom. superfl.</small><br>''Brachypodium ramosum gigas'' <small>St.-Yves, nom. nud.</small><br>''Brachypodium pinnatum phoenicoides'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) [[Louis Charles Trabut|Trab.]]</small><br>''Brachypodium pinnatum longifolium'' <small>([[Ambroise Marie François Joseph Palisot de Beauvois|P.Beauv.]]) [[Paul Friedrich August Ascherson|Asch.]] & [[Karl Otto Robert Peter Paul Graebner|Graebn.]]</small><br>''Brachypodium pinnatum australe'' <small>[[Dominique Alexandre Godron|Godr.]]</small><br>''Brachypodium pinnatum phoenicoides'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) [[Pierre Tranquille Husnot|Husn.]]</small><br>''Brachypodium phoenicoides reynieri'' <small>Giraudias</small><br>''Brachypodium phoenicoides obtusum'' <small>[[Carlos Pau|Pau]]</small><br>''Brachypodium phoenicoides macropodum'' <small>([[Eduard Hackel|Hack.]]) [[Julio Augusto Henriques|Henriq.]]</small><br>''Brachypodium phoenicoides gracile'' <small>(St.-Yves) [[Antonio Rodrigo Pinto da Silva|P.Silva]] & C.M.A.Rodrigues</small><br>''Brachypodium mucronatum villosum'' <small>[[Heinrich Moritz Willkomm|Willk.]]</small><br>''Brachypodium mucronatum multiflorum'' <small>[[Heinrich Moritz Willkomm|Willk.]]</small><br>''Brachypodium macropodum'' <small>[[Eduard Hackel|Hack.]]</small><br>''Brachypodium longifolium'' <small>[[Ambroise Marie François Joseph Palisot de Beauvois|P.Beauv.]]</small><br>''Brachypodium littorale'' <small>[[Johann Jakob Roemer|Roem.]] & [[Schult. (awtor)|Schult.]]</small><br>''Brachypodium gandogeri'' <small>[[Eduard Hackel|Hack.]] ex [[Michel Gandoger|Gand.]]</small><br>''Brachypodium frenchii'' <small>[[fader Sennen|Sennen]] ex St.-Yves, pro syn.</small><br>''Brachypodium caespitosum phoenicoides'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) [[George Bentham|Benth.]]</small> }} Kaliwatan sa [[balili]] ang '''''Brachypodium phoenicoides'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Carl von Linné]], ug gihatagan sa eksakto nga ngalan ni [[Johann Jakob Roemer]] ug [[Schult. (awtor)|Schult.]].<ref name = "col43312624"/> Ang ''Brachypodium phoenicoides'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Brachypodium]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[balili]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Kini nga matang hayop na sabwag sa: * [[Baleares]] * [[California]] * [[Corse]] * [[Madeira (distrito)]] * [[Cerdeña]] * [[Sicilia]] * [[Maruwekos]] * [[Algyeriya]] * [[Tunisia]] * [[Espanya]] * [[Pransiya]] * [[Gresya]] * [[Italya]] * [[Albanya]] * [[Portugal]] * [[Yugoslavia]] Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 43312624|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col43312624">Roem. & Schult. (1817) , In: Syst. Veg., ed. 15 bis 2: 740</ref> <ref name = "source">Govaerts R. (ed). For a full list of reviewers see: http://apps.kew.org/wcsp/compilersReviewers.do (2019). WCSP: World Checklist of Selected Plant Families (version Aug 2017). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> Brachypodium phoenicoides & Dactylis glomerata - Fenassar papiol.jpg Fenàs0034.JPG Brachypodiumphoenicoides.jpg Brachypodium phoenicoides hivern.jpg Brachypodium phoenicoides espiga hivern.jpg </gallery> [[Kategoriya:Balili]] [[Kategoriya:Balili sa Baleares]] [[Kategoriya:Balili sa California]] [[Kategoriya:Balili sa Corse]] [[Kategoriya:Balili sa Madeira (distrito)]] [[Kategoriya:Balili sa Cerdeña]] [[Kategoriya:Balili sa Sicilia]] [[Kategoriya:Balili sa Algyeriya]] [[Kategoriya:Balili sa Tunisia]] [[Kategoriya:Balili sa Espanya]] [[Kategoriya:Balili sa Pransiya]] [[Kategoriya:Balili sa Gresya]] [[Kategoriya:Balili sa Italya]] [[Kategoriya:Balili sa Albanya]] [[Kategoriya:Balili sa Portugal]] [[Kategoriya:Balili sa Yugoslavia]] [[Kategoriya:Brachypodium]] [[Kategoriya:Balili sa Moroko]] ixxnz5p7jj1b65fxf809uxq9sxdvch1 0 2293510 37017959 35348605 2026-04-15T20:06:28Z Túrelio 9909 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Starr 030807 0085 phaeomeria magnifica.jpg]] → [[File:Starr 030807-0085 Phaeomeria magnifica.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Starr 030807-0085 Phaeomeria magnifica.jpg]] 37017959 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|luya|date=2021-12}} {{Taxobox | name = ''Etlingera elatior'' | status = | image = Etlingera elatior2.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Liliopsida]] | ordo = [[Tanom nga luya|Zingiberales]] | familia = [[Luya|Zingiberaceae]] | genus = ''[[Etlingera]]'' | species = '''''Etlingera elatior''''' | binomial = ''Etlingera elatior'' | binomial_authority = ([[William Jack|Jack]]) [[Rosemary Margaret Smith|R.M.Sm.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Etlingera javanica'' <small>[[Carl Ludwig Blume|Blume]]</small><br>''Etlingera speciosa'' <small>([[Carl Ludwig Blume|Blume]]) [[Paul Paulus Fedorowitsch Horaninow|Horan.]]</small><br>''Etlingera magnifica'' <small>([[William Roscoe|Roscoe]]) [[Karl Moritz Schumann|K.Schum.]] ex [[Theodoric Valeton|Valeton]]</small><br>''Etlingera intermedia'' <small>[[Theodoric Valeton|Valeton]]</small><br>''Etlingera imperialis'' <small>[[Paul Paulus Fedorowitsch Horaninow|Horan.]]</small><br>''Etlingera tridentatum'' <small>[[Carl Ernst Otto Kuntze|Kuntze]]</small><br>''Etlingera speciosum'' <small>([[Carl Ludwig Blume|Blume]]) [[Carl Ernst Otto Kuntze|Kuntze]]</small><br>''Etlingera magnificum'' <small>([[William Roscoe|Roscoe]]) [[Carl Ernst Otto Kuntze|Kuntze]]</small><br>''Etlingera imperialis'' <small>([[John Lindley|Lindl.]]) [[Henry Nicholas Ridley|Ridl.]]</small><br>''Etlingera magnifica'' <small>([[William Roscoe|Roscoe]]) [[Constantine Samuel Rafinesque|Raf.]]</small><br>''Etlingera tridentatum'' <small>([[Carl Ernst Otto Kuntze|Kuntze]]) [[Karl Moritz Schumann|K.Schum.]]</small><br>''Etlingera speciosa'' <small>([[Carl Ludwig Blume|Blume]]) [[Sijfert Hendrik Koorders|Koord.]]</small><br>''Etlingera magnifica'' <small>([[William Roscoe|Roscoe]]) [[Karl Moritz Schumann|K.Schum.]]</small><br>''Etlingera imperialis'' <small>Lindl., not validly publ.</small><br>''Etlingera speciosus'' <small>[[Caspar Georg Carl Reinwardt|Reinw.]] ex Blume, nom. nud.</small><br>''Etlingera magnificum'' <small>([[William Roscoe|Roscoe]]) [[George Bentham|Benth.]] & [[Joseph Dalton Hooker|Hook.f.]] ex [[Benjamin Daydon Jackson|B.D.Jacks.]]</small><br>''Etlingera speciosa'' <small>([[Carl Ludwig Blume|Blume]]) [[David Nathaniel Friedrich Dietrich|D.Dietr.]]</small><br>''Etlingera magnifica'' <small>[[William Roscoe|Roscoe]]</small><br>''Etlingera javanica'' <small>([[Carl Ludwig Blume|Blume]]) D.Dietr., nom. illeg.</small><br>''Etlingera diracodes'' <small>Loes., nom. illeg.</small><br>''Etlingera acrostachya'' <small>[[Ernst Gottlieb von Steudel|Steud.]]</small><br>''Etlingera elatior pileng'' <small>Ongsakul & [[Chong Keat Lim|C.K.Lim]]</small><br>''Etlingera elatior alba'' <small>Todam & [[Chong Keat Lim|C.K.Lim]]</small><br>''Etlingera speciosa'' <small>[[Carl Ludwig Blume|Blume]]</small> }} Kaliwatan sa [[luya]] ang '''''Etlingera elatior'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[William Jack]], ug gihatagan sa eksakto nga ngalan ni [[Rosemary Margaret Smith]].<ref name = "col43185313"/> Ang ''Etlingera elatior'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Etlingera]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[luya]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Kini nga matang hayop na sabwag sa: * [[Java (pulo sa Indonesya)]] * [[Lesser Sunda Islands]] * [[Maluku]] * [[Sulawesi]] * [[Sumatra (pulo)]] * [[Trinidad ug Tobago]] * [[Costa Rica]] * [[Pilipinas]] * [[Thayland]] * [[New Guinea (pulo)]] * [[Ondoras]] * [[Dominikanhong Republika]] * [[Puerto Rico]] * [[Malaysiya]] * [[Maurisyo]] * [[Borneo]] *habagatan-sentrong [[Pangmasang Republika sa Tsina]] * [[Gulf of Guinea Islands]] Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 43185313|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col43185313">R.M.Sm. (1986) , In: Notes Roy. Bot. Gard. Edinburgh 43: 244</ref> <ref name = "source">Govaerts R. (ed). For a full list of reviewers see: http://apps.kew.org/wcsp/compilersReviewers.do (2019). WCSP: World Checklist of Selected Plant Families (version Aug 2017). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> Colpfl06.jpg Amomum magnificum (1832).jpg Etlingera elatior Torch Ginger, Luang Phabang トーチジンジャー, ルアンパバーン DSCF6454.JPG Colpfl08.jpg Starr_030807-0078_Phaeomeria_magnifica.jpg Starr 030807-0085 Phaeomeria magnifica.jpg </gallery> [[Kategoriya:Luya]] [[Kategoriya:Luya sa Java (pulo sa Indonesya)]] [[Kategoriya:Luya sa Lesser Sunda Islands]] [[Kategoriya:Luya sa Maluku]] [[Kategoriya:Luya sa Sulawesi]] [[Kategoriya:Luya sa Sumatra (pulo)]] [[Kategoriya:Luya sa Trinidad ug Tobago]] [[Kategoriya:Luya sa Pilipinas]] [[Kategoriya:Luya sa Thayland]] [[Kategoriya:Luya sa New Guinea (pulo)]] [[Kategoriya:Luya sa Ondoras]] [[Kategoriya:Luya sa Dominikanhong Republika]] [[Kategoriya:Luya sa Puerto Rico]] [[Kategoriya:Luya sa Malaysiya]] [[Kategoriya:Luya sa Borneo]] [[Kategoriya:Luya sa Pangmasang Republika sa Tsina]] [[Kategoriya:Luya sa Gulf of Guinea Islands]] [[Kategoriya:Etlingera]] [[Kategoriya:Luya sa Kostarika]] [[Kategoriya:Luya sa Muritiyus]] 8h8tbvoz6yog6ovmm3sst65enx1ngsc 0 2346390 37017950 35083818 2026-04-15T12:31:23Z Zekeseven 141470 added content 37017950 wikitext text/x-wiki [[ File:Ph locator pangasinan tayug.png|right|270px]] {{Philippine Census | title = Sensus sa Populasyon <br> Tayug, Pangasinan | 1990 = 31575 | 1995 = 33881 | 2000 = 36199 | 2007 = 37954 | 2010 = 40018 | 2015 = | 2020 = | 2025 = | 2030 = |}} Ang ''' Tayug ''' ikatulo nga klaseng municipalidad nahimutang sa probensya sa [[Pangasinan]], [[Pilipinas]]. Adunay kinatibok-an gidak-on nga 51.24 kilometros quadrado ug nahimutang saikaunom nga distrito. <br> Sumala sa census ni acting 2024, dunay 45,476 katawo. Ang gitudlo nga kodigo postal mao ang 2445. {{ Pangasinan }} [[Category: Mga lungsod ug dakbayan sa Pangasinan ]] 6m222bo8xf8k794bsw19u0r3gpnn2kv 0 2383041 37017955 35830715 2026-04-15T14:15:41Z ~2026-71097-7 138432 image 37017955 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|tayum|date=2022-01}} {{Taxobox | name = ''Indigofera hendecaphylla'' | status = | image = Indigofera hendecaphylla from Nilgiris (5).jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Tanom nga bulak (tanom)|Magnoliopsida]] | ordo = [[Tanom nga sitaw|Fabales]] | familia = [[Fabaceae]] | genus = ''[[Tayum (sitaw)|Indigofera]]'' | species = '''''Indigofera hendecaphylla''''' | binomial = ''Indigofera hendecaphylla'' | binomial_authority = [[Nikolaus Joseph von Jacquin|Jacq.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = Starr 070215-4553 Indigofera hendecaphylla.jpg | image2_caption = | synonyms = ''Indigofera kleinii'' <small>[[Robert Wight|Wight]] & [[George Arnott Walker Arnott|Arn.]]</small><br>''Indigofera anceps'' <small>[[Jean Louis Marie Poiret|Poir.]]</small><br>''Indigofera pectinata'' <small>[[John Gilbert Baker|Baker]]</small><br>''Indigofera onobrychioides'' <small>[[Henri Ernest Baillon|Baill.]]</small><br>''Indigofera endecaphylla'' <small>sensu auct.mult.</small><br>''Indigofera endecaphylla'' <small>sensu Poir.</small><br>''Indigofera endecaphylla'' <small>[[Nikolaus Joseph von Jacquin|Jacq.]]</small><br>''Indigofera bolusii'' <small>[[Nicholas Edward Brown|N.E.Br.]]</small><br>''Indigofera stricata'' <small>Forssk. sensu str.excl.</small><br>''Indigofera stricata'' <small>sensu auct.mult.,p.p.</small> }} Kaliwatan sa [[tayum]] ang '''''Indigofera hendecaphylla'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Nikolaus Joseph von Jacquin]].<ref name = "col11482252"/> Ang ''Indigofera hendecaphylla'' sakop sa [[kahenera]] nga [[Tayum (sitaw)|tayum]], ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[sitaw]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Kini nga matang hayop na sabwag sa: * [[Brunei]] * [[Sabah (estado)]] * [[Kotidaybor]] * [[Java (pulo sa Indonesya)]] * [[Laos]] * [[New Guinea (pulo)|New Guinea]] * [[Sumatra (pulo)]] * [[Viyetnam]] * [[Demokratikanhong Republika sa Konggo]] * [[Ostralya]] * [[Brasil]] * [[Indya]] * [[Indonesya]] * [[Hapon]] * [[Malaysiya]] * [[Habagatang Aprika]] * [[Republika sa Tsina]] * [[Zimbabwe]] * [[Kenya]] * [[Tanzania]] * [[Madagascar]] * [[Uganda]] * [[Guinea]] * [[Kamerun]] * [[Zambiya]] * [[Congo]] * [[Burundi]] * [[Pilipinas]] * [[Anggola]] * [[Thayland]] * [[Kambodiya]] * [[Miyanmar]] * [[Senegal]] * [[Malawi]] * [[Chad]] * [[Sudan]] * [[Rwanda]] * [[Eswatini]] * [[Niger]] * [[Ghana]] * [[Maurisyo]] * [[Benin]] * [[Togo]] * [[Sri Lanka]] * [[Bangladesh]] * [[Liberya]] * [[Mali]] * [[Nigyeriya]] * [[Gabon]] * [[Hawaii]] * [[Fiji]] * [[Dominica]] * [[Hong Kong]] * [[Nugini sa Papua]] * [[Tinípong Bángsà]] * [[Réunion]] * [[Comoros]] * [[Tunga-tungang Aprikanhong Republika]] * [[Dagat Caribbean]] * [[Archipel des Tuamotu]] == Matang nga nahiubos == Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:<ref name = "COL"/> * ''I. h. hendecaphylla'' * ''I. h. siamensis'' <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11482252|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col11482252">De Kort,I.& Thijsse,G. (1984) , Blumea 30 (1): 89-151. A rev. of Indigofera in S.E. Asia</ref> <ref name = "source">Roskov Y., Zarucchi J., Novoselova M. & Bisby F. (†) (eds). (2019). ILDIS World Database of Legumes (version 12, May 2014). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> Starr 031108-0017 Indigofera hendecaphylla.jpg Starr 050419-0327 Indigofera hendecaphylla.jpg Starr 050427-0951 Indigofera hendecaphylla.jpg Starr 050427-0952 Indigofera hendecaphylla.jpg </gallery> [[Kategoriya:Tayum]] [[Kategoriya:Tayum sa Sabah (estado)]] [[Kategoriya:Tayum sa Kotidaybor]] [[Kategoriya:Tayum sa Java (pulo sa Indonesya)]] [[Kategoriya:Tayum sa Laos]] [[Kategoriya:Tayum sa New Guinea (pulo)]] [[Kategoriya:Tayum sa Sumatra (pulo)]] [[Kategoriya:Tayum sa Viyetnam]] [[Kategoriya:Tayum sa Demokratikanhong Republika sa Konggo]] [[Kategoriya:Tayum sa Ostralya]] [[Kategoriya:Tayum sa Brasil]] [[Kategoriya:Tayum sa Indonesya]] [[Kategoriya:Tayum sa Hapon]] [[Kategoriya:Tayum sa Malaysiya]] [[Kategoriya:Tayum sa Habagatang Aprika]] [[Kategoriya:Tayum sa Republika sa Tsina]] [[Kategoriya:Tayum sa Zimbabwe]] [[Kategoriya:Tayum sa Kenya]] [[Kategoriya:Tayum sa Madagascar]] [[Kategoriya:Tayum sa Uganda]] [[Kategoriya:Tayum sa Kamerun]] [[Kategoriya:Tayum sa Zambiya]] [[Kategoriya:Tayum sa Congo]] [[Kategoriya:Tayum sa Burundi]] [[Kategoriya:Tayum sa Pilipinas]] [[Kategoriya:Tayum sa Anggola]] [[Kategoriya:Tayum sa Thayland]] [[Kategoriya:Tayum sa Kambodiya]] [[Kategoriya:Tayum sa Miyanmar]] [[Kategoriya:Tayum sa Senegal]] [[Kategoriya:Tayum sa Malawi]] [[Kategoriya:Tayum sa Sudan]] [[Kategoriya:Tayum sa Rwanda]] [[Kategoriya:Tayum sa Eswatini]] [[Kategoriya:Tayum sa Ghana]] [[Kategoriya:Tayum sa Benin]] [[Kategoriya:Tayum sa Togo]] [[Kategoriya:Tayum sa Sri Lanka]] [[Kategoriya:Tayum sa Bangladesh]] [[Kategoriya:Tayum sa Mali]] [[Kategoriya:Tayum sa Nigyeriya]] [[Kategoriya:Tayum sa Gabon]] [[Kategoriya:Tayum sa Hawaii]] [[Kategoriya:Tayum sa Fiji]] [[Kategoriya:Tayum sa Dominica]] [[Kategoriya:Tayum sa Hong Kong]] [[Kategoriya:Tayum sa Nugini sa Papua]] [[Kategoriya:Tayum sa Tinípong Bángsà]] [[Kategoriya:Tayum sa Réunion]] [[Kategoriya:Tayum sa Comoros]] [[Kategoriya:Tayum sa Tunga-tungang Aprikanhong Republika]] [[Kategoriya:Tayum sa Dagat Caribbean]] [[Kategoriya:Tayum sa Archipel des Tuamotu]] [[Kategoriya:Indigofera]] [[Kategoriya:Tayum sa Indiya]] [[Kategoriya:Tayum sa Gini]] [[Kategoriya:Tayum sa Liberiya]] [[Kategoriya:Tayum sa Muritiyus]] [[Kategoriya:Tayum sa Nigyer]] [[Kategoriya:Tayum sa Tansaniya]] [[Kategoriya:Tayum sa Tśad]] [[Kategoriya:Tayum sa Burnay]] a3cb5sq0ovno22v86spc8v26t7pfbdk 0 2569303 37017970 35869447 2026-04-16T08:32:52Z Túrelio 9909 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Starr 021122 0083 justicia aurea.jpg]] → [[File:Starr 021122-0083 Justicia aurea.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Starr 021122-0083 Justicia aurea.jpg]] 37017970 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|tanom nga bulak|date=2022-01}} {{Taxobox | name = ''Justicia aurea'' | status = | image = Starr 021122-0083 Justicia aurea.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Tanom nga bulak (tanom)|Magnoliopsida]] | ordo = [[Lamiales]] | familia = [[Acanthaceae]] | genus = ''[[Justicia]]'' | species = '''''Justicia aurea''''' | binomial = ''Justicia aurea'' | binomial_authority = [[Diederich Franz Leonhard von Schlechtendal|Schltdl.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Justicia velasquezii'' <small>[[Antonio Bertoloni|Bertol.]]</small><br>''Justicia umbrosa'' <small>[[George Bentham|Benth.]]</small><br>''Justicia aurea erythrantha'' <small>([[Paul Carpenter Standley|Standl.]] & [[Julian Alfred Steyermark|Steyerm.]]) D. N. Gibson</small><br>''Justicia umbrosa erythrantha'' <small>[[Paul Carpenter Standley|Standl.]] & [[Julian Alfred Steyermark|Steyerm.]]</small><br>''Justicia umbrosa'' <small>([[George Bentham|Benth.]]) [[Joseph Blake|Blake]]</small><br>''Justicia catalpaefolia'' <small>([[Christian Gottfried Daniel Nees von Esenbeck|Nees]]) Maza</small><br>''Justicia velasquezii'' <small>([[Christian Gottfried Daniel Nees von Esenbeck|Nees]]) [[Carl Ernst Otto Kuntze|Kuntze]]</small><br>''Justicia umbrosum'' <small>([[George Bentham|Benth.]]) [[Carl Ernst Otto Kuntze|Kuntze]]</small><br>''Justicia umbrosa'' <small>([[George Bentham|Benth.]]) [[Christian Gottfried Daniel Nees von Esenbeck|Nees]]</small><br>''Justicia catalpaefolia'' <small>[[Christian Gottfried Daniel Nees von Esenbeck|Nees]]</small><br>''Justicia velasquezii'' <small>[[Christian Gottfried Daniel Nees von Esenbeck|Nees]]</small><br>''Justicia umbrosa'' <small>[[Christian Gottfried Daniel Nees von Esenbeck|Nees]]</small> }} Kaliwatan sa [[tanom nga bulak]] ang '''''Justicia aurea'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Diederich Franz Leonhard von Schlechtendal]].<ref name = "col53587116"/> Ang ''Justicia aurea'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Justicia]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Acanthaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Kini nga matang hayop na sabwag sa: * [[Mehiko]] ** [[Estado de Chiapas]] ** [[Estado de Colima]] ** [[Estado de Jalisco]] ** [[Estado de México (estado)]] ** [[Estado de Michoacán de Ocampo]] ** [[Estado de Nayarit]] ** [[Estado de Oaxaca]] ** [[Estado de Puebla]] ** [[Estado de Querétaro]] ** [[Estado de San Luis Potosí]] ** [[Estado de Tabasco]] ** [[Estado de Veracruz-Llave]] * [[Guatemala]] * [[Nicaragua]] * [[Belize]] * [[El Salvador]] * [[Ondoras]] * [[Panama]] * [[Costa Rica]] * [[Cuba]] * [[Fiji]] Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 53587116|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col53587116">Schltdl. (1832) , In: Linnaea 7: 393</ref> <ref name = "source">Hassler M. (2019). World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World (version Nov 2018). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> Brazilian Plume.JPG </gallery> [[Kategoriya:Tanom]] [[Kategoriya:Tanom sa Mehiko]] [[Kategoriya:Tanom sa Estado de Chiapas]] [[Kategoriya:Tanom sa Estado de Colima]] [[Kategoriya:Tanom sa Estado de Jalisco]] [[Kategoriya:Tanom sa Estado de México (estado)]] [[Kategoriya:Tanom sa Estado de Michoacán de Ocampo]] [[Kategoriya:Tanom sa Estado de Nayarit]] [[Kategoriya:Tanom sa Estado de Oaxaca]] [[Kategoriya:Tanom sa Estado de Puebla]] [[Kategoriya:Tanom sa Estado de Querétaro]] [[Kategoriya:Tanom sa Estado de San Luis Potosí]] [[Kategoriya:Tanom sa Estado de Tabasco]] [[Kategoriya:Tanom sa Estado de Veracruz-Llave]] [[Kategoriya:Tanom sa Belize]] [[Kategoriya:Tanom sa Ondoras]] [[Kategoriya:Tanom sa Panama]] [[Kategoriya:Tanom sa Cuba]] [[Kategoriya:Tanom sa Fiji]] [[Kategoriya:Justicia]] [[Kategoriya:Tanom sa Kostarika]] [[Kategoriya:Tanom sa Nikarawa]] [[Kategoriya:Tanom sa Watemala]] [[Kategoriya:Tanom sa Elsalbador]] nkpaw8lqxv7abzulwf3tfohxr22kiz0 0 3115510 37017962 6223609 2026-04-15T21:52:28Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Bialiany]] 37017962 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Bialiany]] 7prqzwau3i7d2kjq558vri2as9rf8lr 0 3116916 37017963 6225021 2026-04-15T21:52:32Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Biazunnia]] 37017963 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Biazunnia]] 0hr6bn2yq5v88lheepi1vg61806197u 0 3116917 37017964 6225022 2026-04-15T21:52:38Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Biazunnia]] 37017964 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Biazunnia]] 0hr6bn2yq5v88lheepi1vg61806197u 0 3860274 37017960 33859460 2026-04-15T20:07:23Z -wuppertaler 52674 changed one image for a better one (better resolution, less shadow) 37017960 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Alemanya|date=2016-01}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Augsburg]].'' {{geobox | 1 = Region <!-- *** Header *** --> | name = Augsburg | native_name = Stadt Augsburg | other_name = | category = Munisipyo | official_name = | etymology = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = Augsburg - Markt.jpg | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Alemanya}} | country_flag = | state = [[Bavaria]] | state_type = Estado pederal | region = [[Swabia]] | region_type = Distrito nga gobyerno | district = | district_type = | economic_region = | economic_region_type = <!-- *** Associated with *** --> | border = | part = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | capital = | capital_type = | capital_location = | capital_region = | capital_country = | capital_elevation = | capital_lat_d = | capital_lat_m = | capital_lat_s = | capital_lat_NS = | capital_long_d = | capital_long_m = | capital_long_s = | capital_long_EW = | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = | area_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 272699 | population_date = 2014-07-16 | population_density = <!-- *** History and politics *** --> | established = | date = | government_location = | government_region = | government_country = | government_elevation = | government_lat_d = | government_lat_m = | government_lat_s = | government_lat_NS = | government_long_d = | government_long_m = | government_long_s = | government_long_EW = | leader = | leader_party = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code = | area_code = | code = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_size = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 48.36733 | long_d = 10.89213 | elevation = 498 | population_note = <ref name = "gn6557107"/> | timezone_label = Europe/Berlin | geonames = 6557107 }} <!--A.ADM4-->[[administratibo nga mga dibisyon sa Alemanya|Munisipyo]] ang '''Augsburg''' ([[Inaleman]]: '''Kreisfreie Stadt Augsburg''') sa [[Alemanya]].<ref name = "gn6557107"/> Nahimutang ni sa distrito nga gobyerno sa <!--ADM2-->[[Swabia]] ug estado pederal sa <!--ADM1-->[[Bavaria]], sa habagatang bahin sa nasod, {{formatnum:500}} km sa habagatan sa [[Berlin (ulohang dakbayan)|Berlin]] ang ulohan sa nasod. Adunay <!--pop-->{{formatnum:272699}} ka molupyo.<ref name = "gn6557107"/> {{Location map|Germany |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Augsburg sa Alemanya. | label = Augsburg|position=right|background=white|lat=48.36733|long=10.89213}} Hapit nalukop sa [[kabalayan]] ang palibot sa Augsburg.<ref name = "nasalandcover"/> Dunay mga {{formatnum:1573}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Augsburg may kaayo hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang klima [[baybayon]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:9}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:20}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-5}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1229}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Agosto, sa {{formatnum:160}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Marso, sa {{formatnum:41}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Augsburg | -7| -3| 125 | -6| 2| 68 | -2| 10| 41 | 4| 18| 70 | 10| 23| 113 | 13| 25| 151 | 13| 26| 121 | 12| 25| 160 | 9| 21| 112 | 5| 15| 100 | -2| 6| 89 | -7| -2| 80 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} == Galeriya sa litrato == <gallery class=center caption="Augsburg"> Augsburg-St Peter am Perlach-02-gje.jpg Augsburg-282-Maximilianstr 57-gje.jpg Augsburg-316-Hallstr 12-gje.jpg Augsburg-Dom-06-gje.jpg Augsburg-Dom-30-Christophorus-gje.jpg Augsburg-Fuggerei-06-gje.jpg Augsburg-St Anna-04-gje.jpg Augsburg-St Ulrich+Afra-08-Zwerchgasse-gje.jpg Augsburg-St Ulrich+Afra-52-Beichtstuhl-gje.jpg Augsburg-360-Frauentorstr 2-gje.jpg </gallery> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn6557107">[{{Geonameslink|gnid=6557107|name=augsburg}} Augsburg] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2014-07-16; database download sa 2015-05-23</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Bavaria]] aq3706p7s9g8pelyzropux97uiq0yc4 0 5374247 37017956 31850854 2026-04-15T15:49:59Z Scip. 50886 + 37017956 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Italya|date=2016-09}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Massa]].'' {{geobox | 1 = Region <!-- *** Header *** --> | name = Massa | native_name = | other_name = | category = Munisipyo | official_name = Comune di Massa | etymology = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = Massa - Comune di Massa - 2023-09-10 12-00-37 001.jpg | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Italya}} | country_flag = | state = [[Toscana (rehiyon sa Italya)|Toscana]] | state_type = Rehiyon | region = [[Provincia di Massa-Carrara]] | region_type = Lalawigan | district = | district_type = | economic_region = | economic_region_type = <!-- *** Associated with *** --> | border = | part = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | capital = | capital_type = | capital_location = | capital_region = | capital_country = | capital_elevation = | capital_lat_d = | capital_lat_m = | capital_lat_s = | capital_lat_NS = | capital_long_d = | capital_long_m = | capital_long_s = | capital_long_EW = | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = 94.00 | area_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 68856 | population_date = 2014-01-02 | population_density = auto | established = | date = | government_location = | government_region = | government_country = | government_elevation = | government_lat_d = | government_lat_m = | government_lat_s = | government_lat_NS = | government_long_d = | government_long_m = | government_long_s = | government_long_EW = | leader = | leader_party = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code = {{#property:P281}} | area_code = | code = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_size = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 44.02204 | long_d = 10.11409 | elevation = 17 | population_note = <ref name = "gn6542128"/> | timezone_label = Europe/Rome }} <!--A.ADM3-->[[administratibo nga mga dibisyon sa Italya|Munisipyo]] ang '''Massa''' ([[Initalyano]]: '''Comune di Massa''') sa [[Italya]].<ref name = "gn6542128"/> Nahimutang ni sa lalawigan sa <!--ADM2-->[[Provincia di Massa-Carrara]] ug rehiyon sa <!--ADM1-->[[Toscana (rehiyon sa Italya)|Toscana]], sa amihanan-kasadpang bahin sa nasod, {{formatnum:300}} km sa amihanan-kasadpan sa [[Rome (ulohang dakbayan)|Rome]] ang ulohan sa nasod. Adunay <!--pop-->{{formatnum:68856}} ka molupyo.<ref name = "gn6542128"/> Naglangkob kin og {{formatnum:94}} ka kilometro kwadrado. Massa mopakigbahin sa usa ka utlanan sa [[Carrara (munisipyo)|Carrara]], [[Fivizzano (munisipyo)|Fivizzano]], [[Minucciano (munisipyo)|Minucciano]], [[Montignoso (kapital sa munisipyo)|Montignoso]], [[Seravezza (munisipyo)|Seravezza]], [[Stazzema (munisipyo)|Stazzema]], ug [[Vagli Sotto (munisipyo)|Vagli Sotto]]. Ang yuta sa Massa lain-lain.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Ang klima [[kasarangan]]. Ang kasarangang giiniton {{formatnum:15}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:27}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:6}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1294}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Nobiyembre, sa {{formatnum:209}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Agosto, sa {{formatnum:32}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Massa | 3| 9| 156 | 4| 10| 126 | 6| 14| 125 | 8| 19| 91 | 13| 24| 76 | 18| 29| 47 | 22| 32| 82 | 19| 29| 32 | 15| 25| 96 | 11| 19| 131 | 7| 15| 209 | 6| 12| 124 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} {{Location map|Italy |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Massa sa Italya. | label = Massa|position=right|background=white|lat=44.02204|long=10.11409}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn6542128">[{{Geonameslink|gnid=6542128|name=massa}} Massa] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2014-01-02; database download sa 2016-08-15</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|Massa|Massa}} [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Toscana (rehiyon sa Italya)]] l525sqov7q9j2mpgwongsxtr2irzrul 0 6290750 37017966 34381380 2026-04-15T22:48:16Z Prosperosity 74905 Redirected page to [[Rerepi]] 37017966 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Rerepi]] 4jjmm1q1a93v5yc4orcgx5ajglttbg4 0 9547670 37017961 28500740 2026-04-15T21:52:22Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Pishkun Reservoir]] 37017961 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pishkun Reservoir]] l05i0lde3pke3xnagktpfdz1jt1j6dh 0 10059565 37017971 35210606 2026-04-16T09:16:56Z Llez 11905 37017971 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|dawhilahila|date=2020-12}} {{Taxobox | name = ''Monodonta australis'' | status = | image = Monodonta australis 01.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Mollusca]] | classis = [[Gastropoda]] | ordo = [[Trochida]] | familia = [[Trochidae]] | genus = [[Monodonta (dawhilahila)|Monodonta]] | species = '''Monodonta australis''' | binomial = Monodonta australis | binomial_authority = ([[Jean-Baptiste Lamarck|Lamarck]], 1822) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | superfamilia = [[Trochoidea (Trochida)|Trochoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[dawhilahila]] ang '''''Monodonta australis'''''<ref name = "COL"/>. Una ning gihulagway ni [[Jean-Baptiste Lamarck]] ni adtong 1822.<ref name = "col54439838"/> Ang ''Monodonta australis'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Monodonta (dawhilahila)|Monodonta]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Trochidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54439838|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col54439838">Branch, G.M. et al. (2002) ''Two Oceans. 5th impression. David Philip, Cate Town & Johannesburg.'' , </ref> <ref name = "source">MolluscaBase (2019). WoRMS Mollusca: MolluscaBase (version 2019-03-06). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Dawhilahila]] [[Kategoriya:Dawhilahila sa Kadagatang Indyan]] [[Kategoriya:Monodonta]] [[Kategoriya:Dawhilahila sa Madagaskar]] 1lzryoc2cph7ho59yx8o75i27ud454i 0 11349359 37017958 37004161 2026-04-15T18:24:23Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 37017958 wikitext text/x-wiki [[Payl:James Peace at his home in Wiesbaden3.jpg|thumb|460x460px|Si James Peace sa iyang balay sa Wiesbaden]] Si '''Kenneth James Peace''' natawo sa Paisley, niadtong [[Septiyembre 28|28 Septiyembre]] [[1963]]. Usa siya ka [[kompositor]] nga taga-[[Scotland (apil sa nasod)|Scotland]], [[piyanista]] sa konsiyerto ug biswal nga artista. == Kasaysayan sa Kinabuhi == Si '''James Peace''' natawo sa Paisley, Scotland, niadtong 28 Septiyembre 1963. Kadaghanan sa iyang pagkabata iyang gigugol sa Helensburgh, usa ka resort sa kasadpang baybayon sa Scotland.<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20110527164145/http:/www.wiesbadener-tagblatt.de/region/wiesbaden/meldungen/10206548.htm Birgitta Lamparth. "Keine ‘stacheligen’ Klänge", Wiesbadener Tagblatt (mantalaan sa Alemanya), 10 Pebrero 2011]</ref><ref name=":1">Julia Anderton. "Tango wie eine süß-saure Geschichte". Wiesbadener Kurier (mantalaan sa Alemanya), 24 Marso 2012</ref><ref name=":2">[https://hojaderutadigital.mx/una-entrevista-al-compositor-james-peace/ Soledad Carrizo-Araya. "Una entrevista al compositor James Peace". Hoja de Ruta Digital. Disyembre 2022] </ref> Ang iyang pamilya naglakip sa daghang mga artista (pananglitan, John McGhie), ug paryente usab niya si Felix Burns, usa ka iladong kompositor sa [[musika]] sa sayaw sa unang tunga sa ika-20 nga siglo.<ref name=":0" /><ref name=":3">Sabine Klein. "Meine Musik ist wie ich - sehr romantisch". Frankfurter Rundschau (mantalaan sa Alemanya), 1992, edisyon 254, pahina 2</ref> Nakadawat siya ug matrikula sa pagtuon ug piyano gikan sa walo pa siya ka tuig ug ang iyang unang pampublikong pagtukar nahitabo sa napulog-apat anyos siya, mitugtog ug musika ni Scott Joplin.<ref name=":2" /> Sa napulog-anom siya nadawat siya sa Royal Scottish Academy of Music and Drama (nga karon gitawag: Royal Conservatoire of Scotland) isip labing batan-ong full-time nga estudyante sa tibuok kasaysayan niini.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":4">G. Müller. "Die Seele des Klaviers tanzt Tango". Kulturspiegel Wetterau (peryodiko sa Alemanya). 17 Marso 2001, pahina 5</ref> Niadtong 1983 nakagradwar siya sa [[Glasgow (kapital sa dapit sa konseho sa Hiniusang Gingharian)|Glasgow]] University dala ang B.A. degree sa pagtudlo ug piyano. Sa mosunod tuig nakadawat siya ug diploma sa pagtukar sa musika human niyang gipatugtog ang Piano Concert Num. 1 ni Mendelssohn kauban ang RSAMD nga orkestra.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> Human niya mobiya sa pormal nga pagtuon, nagtrabaho siya isip piyanista ug nagpuyo sa [[Edinburgh (kapital sa apil sa nasod)|Edinburgh]] niadtong 1988-1991.<ref name=":0" /><ref name=":5">"James Peace". ''FRIZZ'' (peryodiko sa Alemanya). Enero 2001, pahina 5</ref> Si James Peace nagpuyo sa [[Bad Nauheim (lungsod)|Bad Nauheim]], [[Alemanya]] ([[Inaleman]]: ''Bundesrepublik Deutschland'') gikan sa 1991-2009.<ref>Manfred Merz. "Virtuose, gefühlsbetonte Welt der Romantik", Wetterauer Zeitung (mantalaan sa Aleman), 12 Disyembre, 1992, pahina 19</ref><ref>"James Peace". The Tango Times (magasin sa New York). Numero sa edisyon: 2002/2003 (39). Pahina 1 - 5</ref> Sugod 1998 nagtuon siya ug [[tanggo]], ug miresulta kini sa [[CD]] nga ''Tango escocés'' (Tango gikan Scotland) sa iyang kaugalingong mga komposisyon sa piyano nga adunay inspirasyon sa tanggo, ug niadtong 2002 nahimo siyang pinasidunggang membro sa Victoria College of Music.<ref name=":3" /><ref name=":6">[https://search.nls.uk/discovery/fulldisplay?vid=44NLS_INST:44NLS_VU1&mode=basic&docid=alma99115833839204341&query=any,contains,Tango%20escoc%C3%A9s&context=L&adaptor=Local%20Search%20Engine&lang=en&search_scope=MainCatalogue National Library of Scotland. ''Tango escocés'']</ref><ref name=":7">[https://mediatheque.philharmoniedeparis.fr/pad/doc/ALOES/0795887/tango-escoces-scottish-tango-k-james-peace-comp-piano Philharmonie de Paris. ''Tango escocés'']</ref><ref name=":8">[https://www.muziekweb.nl/Link/KHX3103/Tango-escoc%C3%A9s de bibliotheek. ''Tango escocés'']</ref><ref name=":9">"James Peace". La Cadena (peryodiko sa Olanda). Septiyembre 2002, pahina 26</ref> Sa parehas nga tuig naghiwat siya ug solo nga mga concert tour sa amihanan nga Alemanya niadtong Septiyembre/Oktubre ug hangtod sa Halayong Sidlakan sa Nobiyembre, ug didto niya unang gipatukar ang iyang ''Tango XVII'' sa [[Hong Kong]].<ref name=":6" /><ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /><ref>''TangoTang'', Hong Kong (香港). Newsletter, 8 Oktubre 2002</ref><ref>[https://www.scmp.com/article/393890/james-peace "James Peace". 南華早報 (mantalaan sa Hong Kong). 9 Oktubre 2002]</ref> Sa misunod nga mga tuig ang iyang mga pagtukar nakapokus sa [[Uropa]]. Gipatukar niya ang iyang mga tanggo sa mosunod nga kaulahong mga siyudad: [[Amsterdam]], [[Atenas]],<ref>Brosyur sa konsyerto ''{Για σένα Αγγελική}''. Atenas, 27 Abril 2016</ref> [[Berlin]],<ref>Tangodanza (Peryodiko sa Alemanya). Numero sa edisyon: 1/2002 - 9</ref> [[Bruselas]], [[Helsinki (ulohang dakbayan)|Helsinki]],<ref>Paskin sa konsyerto (konsyerto nga paglibot sa Finland, 2014)</ref> [[Lisboa]],<ref name=":2" /><ref>Paskin sa konsyerto (konsyerto nga paglibot sa Portugal, 2016)</ref> [[London]], [[Madrid]],<ref name=":2" /><ref>Paskin sa konsyerto (konsyerto nga paglibot sa Espanya: ''¡Feliz Cincuenta Cumpleaños - 2013!'')</ref> [[Oslo]],<ref>[https://web.archive.org/web/20200608114526/https://listen.no/event/konsert-kl-13-00-james-peace-flygel-tangos-romanticos-musikk-av-peace-piazzolla-albeniz-utstillingssalene-er-stengt Listen.no. James Peace (flygel). Munch Museet. Oslo, 16 Oktubre, 2004] </ref> [[Reykjavík (ulohang dakbayan sa Islandya)|Reykjavík]]<ref>[https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F823608%2F%3Ft%3D777152160&page_name=article&grein_id=823608 Ríkarður Ö. Pálsson. "Skozkir Slaghörputangoár". Morgunblaðið (mantalaan sa Islandya). 14 Oktubre 2004]</ref> ug [[Viena]].<ref>Brosyur sa konsyerto (Viena). 23 Enero 2005</ref> Niadtong 2008 nahimo usab siyang pinasidunggang membro sa London College of Music isip pag-ila sa iyang mga konstribusyon sa tanggo.<ref name=":10">[https://search.nls.uk/discovery/fulldisplay?vid=44NLS_INST:44NLS_VU1&mode=basic&tab=default_tab&docid=alma9948049943804341&query=any,contains,K.%20James%20Peace&context=L&adaptor=Local%20Search%20Engine&lang=en National Library of Scotland. ''K. James Peace in Wiesbaden'']</ref><ref name=":11">[https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&cqlMode=true&query=idn%3D1022200380 Deutsche Nationalbibliothek. ''K. James Peace in Wiesbaden'']</ref><ref name=":12">[https://whittakerlive.blogspot.com/2012/05/new-dvd-interview-with-wiesbaden.html Whittaker Live. "Wiesbadener Highlander K. James Peace - New DVD"]</ref> Human sa mubo nga pagpuyo balik sa Edinburgh, mibalik siya niadtong Pebrero 2010 sa Alemanya para magpuyo sa [[Wiesbaden (munisipyo)|Wiesbaden.]]<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Kini naghatag kaniya ug bag-ong mamugnaong mga ideya ug nakahimo siya ug mubo nga mga pelikula base sa iyang kaugalingong mga komposisyon. Ang dokumentaryong pelikula nga ''K.'' ''James Peace sa Wiesbaden'' usa sa iyang mga buhat niining matang sa musika.<ref name=":10" /><ref name=":11" /><ref name=":12" /> [[Payl:James Peace - Idylls Op.4b.webm|thumb|380x380px|James Peace - Idylls Op.4b]] == Mga Premyo ug Mga Award == ●     Unang Award, ''Agnes Millar Prize''. Glasgow, 1983<ref name=":4" /> ●      Unang Award, ''Dunbartonshire EIS Prize''. Glasgow, 1984<ref name=":4" /> ●      Unang Award, ''Sibelius Essay Prize''. Glasgow, 1985<ref name=":4" /> ●     Dungganong diploma, TIM Premio. Roma, 2000<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":5" /> ●      Dungganong diploma, IBLA Foundation. New York, 2000<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":5" /> [[Payl:Cover page, Eternal Song Op.32 by James Peace (study score).png|thumb|366x366px|Pangunang panid, Eternal Song Op. 32 ni James Peace (iskor sa pagtuon)]] ●     Halandomong Medalya (First Class), International Piano Duo Association. Tokyo, 2002<ref>[http://ipda-pianoduo.com/composition-concour-list-english.html International Piano Duo Association (東京), Tokyo. Listahan sa mga mananaog sa premyo, 2002] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200527164059/http://www.ipda-pianoduo.com/composition-concour-list-english.html |date=2020-05-27 }}</ref> ●     Bulawang Medalya, Académie Internationale de Lutèce. Paris, 2008<ref name=":0" /><ref name=":1" /> [[Payl:Tango Milonga op. 26.wav|center|thumb|Tango Milonga op. 26 no. 3]] [[Payl:Tango XVIII by James Peace (James Peace, piano).wav|center|thumb|Tango XVIII by James Peace (James Peace, piano)]] == Pangunang mga Komposisyon == ●     Ang Busay (The Waterfall)<ref>Hessisches Staatstheater. Brosyur sa konsyerto 12/19 Septiyembre 2021</ref> ●     Mga Mithianon (Idylls) [[Payl:Eternal Song Op.32 by James Peace (bars 602 - 606).pdf|thumb|332x332px|Awit nga Walay Katapusan Op. 32 ni James Peace (mga bar 602 - 606)]] ●     Nagdagayday nga mga Luha (Silent Tears) ●     Nakalimtang mga Dahon (Forgotten Leaves) ●     Sonata alang kang Oboe ug Piyano (Sonata for Oboe and Piano) ●     Ballade ●     Seremonyal nga Pagmartsa num.1 (Ceremonial March no.1) ●      Seremonyal nga Pagmartsa num.2 (Ceremonial March no.2) ●     Bulawanong Tinghunlak (Autumn Gold)<ref>"Violine schwebt über das Orchester". Schwäbische Post (mantalaan sa Alemanya). 4 Hunyo, 1994</ref> ●     Mahangturong Awit (Eternal Song)<ref name=":0" /><ref>[https://search.nls.uk/discovery/fulldisplay?docid=alma9935400923804341&context=L&vid=44NLS_INST:44NLS_VU1&lang=en&search_scope=MainCatalogue&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,James%20peace&mode=basic National Library of Scotland. ''Eternal Song Op.32, Peace, K. James'']</ref> ●     ​"Alang kang Georgia​" ([[Pinulongang Heyorhiyano]]:''საქართველოსთვის'')          (Mga liriko: Tamar Chikvaidze, Zurab Chikvaidze ug James Peace) ●     24 Tanggo (alang sa solo nga piyano)<ref name=":0" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":10" /><ref name=":11" /><ref name=":12" /><ref>[https://www.britishviolasociety.co.uk/wp-content/uploads/2024/01/Latest-news-from-the-British-Viola-Society.-August-2023-compressed.pdf British Viola Society Newsletter, Agosto 2023] </ref><ref>[https://web.archive.org/web/20240522135254/https:/hojaderutadigital.mx/una-corta-historia-del-tango/ Hoja de Ruta Digital, México. "Una corta historia del tango", 22 Marso 2024]</ref><ref>[https://search.nls.uk/discovery/fulldisplay?docid=alma9941547953804341&context=L&vid=44NLS_INST:44NLS_VU1&lang=en&search_scope=MainCatalogue&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,James%20peace&mode=basic National Library of Scotland. ''Tangos op.33, Peace, K. James'']</ref> == Mga External Link == [https://www.youtube.com/watch?v=sSX1c8EUukg&list=RDsSX1c8EUukg&start_radio=1 Souvenir de Buenos Aires - ''youtube''] [https://www.youtube.com/watch?v=ZcMRNnwNJhk&list=RDZcMRNnwNJhk&start_radio=1 Lento Lacrimoso - ''youtube''] [https://www.youtube.com/watch?v=_VKxG2dmQn4&list=RD_VKxG2dmQn4&start_radio=1 Autumn Gold - ''youtube''] == Mga Reperensiya == [[Kategoriya:Mga natawo sa 1963]] [[Kategoriya:Mga buhing tawo]] [[Kategoriya:Musika]] dmnl869idvzxz7feougtxia2gvl0dee 0 11353751 37017967 2026-04-15T23:18:26Z HannaHanni 139268 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1348040654|Dunkin' Donuts]]" 37017967 wikitext text/x-wiki Ang '''Dunkin' Donuts''' usa ka multinasyunal nga kompanya sa kape ug [[donut]], ingon man usa ka fast food nga restawran gikan sa [[Tinípong Bánsà]]. Gitukod kini ni Bill Rosenberg sa [[Quincy (lungsod sa Tinipong Bansa, Massachusetts)|Quincy]], [[Massachusetts]], niadtong 1950. Karon, kini adunay gibana-bana nga 14,000 nga mga lokasyon sa sobra sa 39 ka mga nasud, ang Dunkin' Donuts usa sa pinakadako nga kape shop ug donut shop chain sa kalibutan. Dugang pa sa daghang klase sa kape ug donut, ang mga produkto nga gibaligya naglakip sa mga bagel, breakfast sandwich, muffins, ug donut hole nga gimarkahan nga Munchkins. kzoo7yhw853fzoceo8dumiult5w0nro