Wikipedia cebwiki https://ceb.wikipedia.org/wiki/Unang_Panid MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Medya Espesyal Hisgot Gumagamit Hisgot sa Gumagamit Wikipedia Hisgot sa Wikipedia Payl Hisgot sa Payl MediaWiki Hisgot sa MediaWiki Plantilya Hisgot sa Plantilya Tabang Hisgot sa Tabang Kategoriya Hisgot sa Kategoriya TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Kadingilan 0 2901 37026062 37010494 2026-08-16T14:20:51Z ~2026-45054-27 147678 /* Mga Barangay */ 37026062 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph_locator_bukidnon_kadingilan.png|right|Mapa sa Bukidnon nga nagpakita sa nahimutangan sa Kadingilan]] {{Philippine Census | title = Sensus sa Populasyon <br> Kadingilan, Bukidnon | 1990 = 23911 | 1995 = 26093 | 2000 = 25858 | 2007 = 30135 | 2010 = 31756 | 2015 = 33778 | 2020 = | 2025 = | 2030 = |}} Ang '''Kadingilan''' usa ka ika-upat ka klase nga [[lungsod Pilipinhon|lungsod]] sa [[lalawigan Pilipinhon|lalawigan]] sa [[Bukidnon|Bukidnon]] sa [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig [[2000]], kini may populasyon nga 25,858 ka tawo sa 5,050 ka bubong. ==Mga Barangay== Ang Kadingilan nabahin ngadto sa napulo'g pito (17) ka [[barangay]]. <table border=0><tr> <td valign=top> * Bagongbayan * Bagor * Balaoro * Baroy * Cabadiangan * Husayan * Kibalagon * Mabuhay * Malinao </td><td valign=top> * Matampay * Sibonga * Pay-as * Pinamanguhan * Poblacion * Salvacion * San Andres * Kibogtok </td></tr></table> ==Mga Medya== *DXGY 1557 kHz Relay DXHH News Valencia (Audiovisual Communicators Inc. ug ABJ Radio Broadcasting Services Corporation) ==Mga sumpay sa gawas== *[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} *[http://www.census.gov.ph/census2000/index.html 2000 Philippines Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130095048/http://www.census.gov.ph/census2000/index.html |date=2010-01-30 }} {{Bukidnon}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Bukidnon]] hbxgm0rsrkttjb34m72p9ver3j3kjmz 37026063 37026062 2026-08-16T14:38:55Z ~2026-44948-72 147679 /* Mga Medya */ 37026063 wikitext text/x-wiki [[Image:Ph_locator_bukidnon_kadingilan.png|right|Mapa sa Bukidnon nga nagpakita sa nahimutangan sa Kadingilan]] {{Philippine Census | title = Sensus sa Populasyon <br> Kadingilan, Bukidnon | 1990 = 23911 | 1995 = 26093 | 2000 = 25858 | 2007 = 30135 | 2010 = 31756 | 2015 = 33778 | 2020 = | 2025 = | 2030 = |}} Ang '''Kadingilan''' usa ka ika-upat ka klase nga [[lungsod Pilipinhon|lungsod]] sa [[lalawigan Pilipinhon|lalawigan]] sa [[Bukidnon|Bukidnon]] sa [[Pilipinas]]. Sumala sa sensus sa tuig [[2000]], kini may populasyon nga 25,858 ka tawo sa 5,050 ka bubong. ==Mga Barangay== Ang Kadingilan nabahin ngadto sa napulo'g pito (17) ka [[barangay]]. <table border=0><tr> <td valign=top> * Bagongbayan * Bagor * Balaoro * Baroy * Cabadiangan * Husayan * Kibalagon * Mabuhay * Malinao </td><td valign=top> * Matampay * Sibonga * Pay-as * Pinamanguhan * Poblacion * Salvacion * San Andres * Kibogtok </td></tr></table> ==Mga Medya== *DXGY 702 kHz Relay DXHH News Valencia (Audiovisual Communicators Inc. ug ABJ Radio Broadcasting Services Corporation) ==Mga sumpay sa gawas== *[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} *[http://www.census.gov.ph/census2000/index.html 2000 Philippines Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130095048/http://www.census.gov.ph/census2000/index.html |date=2010-01-30 }} {{Bukidnon}} [[Kategoriya:Mga lungsod ug dakbayan sa Bukidnon]] 28po3k9lzb2ow5dtl21rjuk3mns8uud Paris 0 31676 37026060 37026044 2026-08-16T12:35:26Z A09 77439 Reverted edit by [[Special:Contributions/~2026-44832-86|~2026-44832-86]] ([[User talk:~2026-44832-86|talk]]) to last revision by [[User:Luke Skywaxter|Luke Skywaxter]] 37016503 wikitext text/x-wiki {{Komyun sa Pransiya |ngalan=Paris |ngalang_pranses=Paris |rehiyon=[[Île-de-France]] |departamento=[[Paris]] |maire=[[Emmanuel Grégoire]] |mandat=[[2026]]-[[2032]] |latityud=48.856578 |longhitud=2.351828 |gihabogon=&nbsp; |langyab=105.4 |molupyo=2,229,621 |tuig=2013 |densidad=21,154 |insee=75056 |cap= |nahimutangan=&nbsp; }} [[Payl:paris.wiki.800pix.eiffelview.jpg|250px|thumb|Gikan sa [[Tore Montparnasse]] ngadto sa [[Toreng Eiffel]]. Sa tuo makita ang gilubngan kang [[Napoleon]]. Makita usab ang mga tore sa mga opisina ug negosyo sa [[La Défense]].]] {{ihubad|Paris}} [[Payl:MG 8998.jpg|thumb|right|Ang [[Toreng Eiffel]], ang internasyonal nga simbolo sa dakbayan]] Ang '''Paris''' mao ang [[kapital]] ug kinadak-ang dakbayan sa [[Pransiya]]. Kini usab ang kapital sa [[rehiyon (Pransiya)|rehiyon]] sa [[Île-de-France]]. Ang Paris usa sa nag-unang sentro sa kalibotanong kultura, negosyo ug politika.<ref name="paris_arts">{{cite web | url=http://www.britannica.com/eb/article-59646 | title=Encyclopedia Britannica: Character of the city (from Paris) | first= | last= | accessdate=2006-06-28}}</ref> Kini gitawag nga "Dakbayan sa Kahayag" (''la Ville Lumière'') niadto pang [[ika-19 nga siglo]]; ang Paris gitawg usab nga "dakbayan sa managhigugmaay"<ref name="paris_romantic">{{cite web | url=http://www.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=105&STORY=/www/story/01-26-2004/0002096104 | title=Hotels.com Customer Survey Reveals Top Ten Romantic Destinations | first= | last= | accessdate=2006-06-28}}</ref> Giisip sa Paris ang labing romantiko nga lungsod sa kalibutan, ug ang usa ka destinasyon nga puno sa matahum nga mga lugar alang sa usa sa mga lungsod nga kinahanglan nimong bisitahan sa wala pa ikaw mamatay. Magsuroy sa daplin sa Seine bank, adunay kape sa usa sa mga matahum nga terrace, pagsaka sa mga Notre Dame Cathedral tower, tan-awa ang [[Eiffel Tower]] gikan sa Trocadero, mawala ang imong kaugalingon sa kasilinganan sa Montmartre o Marais o mahubog sa arte sa Louvre, pila ra sa daghang mga lugar nga bisitahan sa Paris<ref>[https://arrestedworld.com/best-places-in-paris/ Famous Places to Visit in Paris]</ref>. [[Payl:Paris Sacre-Coeur.JPG|365px|thumb|right|Basilica of the Sacré Cœur]] ==Mga pakisayran== {{reflist}} ==Mga katayan== {{commonscat-inline}} * {{en icon}} [http://www.paris.fr/en Official Paris Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050516080502/http://www.paris.fr/en/ |date=2005-05-16 }} * {{en icon}} [http://en.parisinfo.com Official Paris Tourism Website] * {{en icon}} [http://english.pidf.com Official Paris Ile-de-France Tourism Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210425204609/http://english.pidf.com/ |date=2021-04-25 }} * {{en icon}} [http://www.metropoleparis.com Metropole Paris, Reporting on Paris and Paris living since 1996] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210404065721/http://www.metropoleparis.com/ |date=2021-04-04 }} * [http://maps.google.com/maps?q=paris,+france&spn=0.131836,0.176468&t=k&hl=en Google Maps of Paris] * {{wikivoyage}} * (EN) [https://arrestedworld.com/things-to-do-around-eiffel-tower/ Things to Do Around Eiffel Tower] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200621171931/https://arrestedworld.com/things-to-do-around-eiffel-tower/ |date=2020-06-21 }} [[Kategoriya:Paris|*]] 0t5es149sk0ulyof31ku0nsqcgn5eq2 Ivry-sur-Seine 0 32790 37026061 32417315 2026-08-16T12:48:38Z EstelleToulouse 147673 File 37026061 wikitext text/x-wiki {{Komyun sa Pransiya |ngalan=Ivry-sur-Seine |ngalang_pranses=Ivry-sur-Seine |rehiyon=[[Île-de-France]] |departamento=[[Val-de-Marne]] |latityud=48° 49' N |longhitud=2° 23' E |gihabogon=&nbsp; |langyab=6,1 |molupyo=3,619 |tuig=1999 |densidad=8,790 |insee=94041 |cap=94200 |nahimutangan=&nbsp;}} [[File:Town hall of Ivry-sur-Seine, 30 October 2016.jpg|thumb|alt=Ivry-sur-Seine |Ivry-sur-Seine]] [[File:Entrée principale Campus IPSA Paris Ivry-sur-Seine - novembre 2025.jpg|thumb|[[Institut polytechnique des sciences avancées|IPSA]]]] Ang '''Ivry-sur-Seine''' usa ka [[komyun]] sa [[Pransiya]]. Kini may 3,619 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa [[Val-de-Marne]] sa rehiyon sa [[Île-de-France]]. == Edukasyon == * ESME Sudria * [[Institut polytechnique des sciences avancées]] [[Kategoriya:Mga komyun sa departamento sa Val-de-Marne]] [[Kategoriya:Mga komyun sa rehiyon sa Île-de-France]] bcyhsp40gxfrvszimdtf1yydwb92fuh Strix 0 343908 37026065 35183288 2026-08-16T19:27:13Z ~2026-44786-55 147694 37026065 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|mangak|date=2020-11}} {{Taxobox | name = ''Strix'' | status = | image = Strix aluco 3 (Martin Mecnarowski).jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Maybukobuko (mananap)|Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Mangak|Strigiformes]] | familia = [[Strigidae]] | genus = '''Strix''' | species = | binomial = Strix | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga mangak]] ang '''''Strix'''''<ref name = "COL"/>. Ang ''Strix'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Strigidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> * [[Strix nivicolum]] Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = [[Strigidae]]&nbsp; | 1={{Clade | label1 = '''''&nbsp;Strix&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Strix albitarsis]]'' | 2=''[[Strix aluco]]'' | 3=''[[Strix butleri]]'' | 4=''[[Strix chacoensis]]'' | 5=''[[Strix fulvescens]]'' | 6=''[[Strix hylophila]]'' | 7=''[[Strix leptogrammica]]'' | 8=''[[Strix nebulosa]]'' | 9=''[[Strix occidentalis]]'' | 10=''[[Strix ocellata]]'' | 11=''[[Strix rufipes]]'' | 12=''[[Strix seloputo]]'' | 13=''[[Strix uralensis]]'' | 14=''[[Strix varia]]'' | 15=''[[Strix woodfordii]]'' }} | 2=''[[Aegolius]]'' | 3=''[[Asio]]'' | 4=''[[Athene]]'' | 5=''[[Bubo]]'' | 6=''[[Ciccaba]]'' | 7=''[[Glaucidium (mangak)|Glaucidium]]'' | 8=''[[Gymnoglaux]]'' | 9=''[[Heteroglaux]]'' | 10=''[[Jubula (mangak)|Jubula]]'' | 11=''[[Ketupa]]'' | 12=''[[Lophostrix]]'' | 13=''[[Megascops]]'' | 14=''[[Micrathene]]'' | 15=''[[Mimizuku]]'' | 16=''[[Nesasio]]'' | 17=''[[Bukao|bukao]]'' | 18=''[[Otus]]'' | 19=''[[Pseudoscops]]'' | 20=''[[Ptilopsis (mangak)|Ptilopsis]]'' | 21=''[[Pulsatrix]]'' | 22=''[[Pyrroglaux]]'' | 23=''[[Sceloglaux]]'' | 24=''[[Scotopelia]]'' | 25=''[[Surnia]]'' | 26=''[[Uroglaux]]'' | 27=''[[Xenoglaux]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 55032315|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> Strix-varia-005.jpg brown wood owl arp.jpg Strix leptogrammica -Kakegawa Kacho-en, Kakegawa, Shizuoka, Japan-8a.jpg Strix seloputo juv Taman safari Java.jpg Ural Owl.jpg Chaco Boreal Paraguay.jpg </gallery> [[Kategoriya:Mangak]] [[Kategoriya:Strix]] j08715m2z1d3b4gjkyksikjs42f2anb 37026067 37026065 2026-08-16T19:33:29Z ~2026-44786-55 147694 37026067 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|mangak|date=2020-11}} {{Taxobox | name = ''Strix'' | status = | image = Strix aluco 3 (Martin Mecnarowski).jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Maybukobuko (mananap)|Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Mangak|Strigiformes]] | familia = [[Strigidae]] | genus = '''Strix''' | species = | binomial = Strix | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga mangak]] ang '''''Strix'''''<ref name = "COL"/>. Ang ''Strix'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Strigidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = [[Strigidae]]&nbsp; | 1={{Clade | label1 = '''''&nbsp;Strix&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Strix albitarsis]]'' | 2=''[[Strix aluco]]'' | 3=''[[Strix butleri]]'' | 4=''[[Strix chacoensis]]'' | 5=''[[Strix fulvescens]]'' | 6=''[[Strix hylophila]]'' | 7=''[[Strix leptogrammica]]'' | 8=''[[Strix nebulosa]]'' | 9=''[[Strix occidentalis]]'' | 10=''[[Strix ocellata]]'' | 11=''[[Strix rufipes]]'' | 12=''[[Strix seloputo]]'' | 13=''[[Strix uralensis]]'' | 14=''[[Strix varia]]'' | 15=''[[Strix woodfordii]]'' }} | 2=''[[Aegolius]]'' | 3=''[[Asio]]'' | 4=''[[Athene]]'' | 5=''[[Bubo]]'' | 6=''[[Ciccaba]]'' | 7=''[[Glaucidium (mangak)|Glaucidium]]'' | 8=''[[Gymnoglaux]]'' | 9=''[[Heteroglaux]]'' | 10=''[[Jubula (mangak)|Jubula]]'' | 11=''[[Ketupa]]'' | 12=''[[Lophostrix]]'' | 13=''[[Megascops]]'' | 14=''[[Micrathene]]'' | 15=''[[Mimizuku]]'' | 16=''[[Nesasio]]'' | 17=''[[Bukao|bukao]]'' | 18=''[[Otus]]'' | 19=''[[Pseudoscops]]'' | 20=''[[Ptilopsis (mangak)|Ptilopsis]]'' | 21=''[[Pulsatrix]]'' | 22=''[[Pyrroglaux]]'' | 23=''[[Sceloglaux]]'' | 24=''[[Scotopelia]]'' | 25=''[[Surnia]]'' | 26=''[[Uroglaux]]'' | 27=''[[Xenoglaux]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 55032315|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> Strix-varia-005.jpg brown wood owl arp.jpg Strix leptogrammica -Kakegawa Kacho-en, Kakegawa, Shizuoka, Japan-8a.jpg Strix seloputo juv Taman safari Java.jpg Ural Owl.jpg Chaco Boreal Paraguay.jpg </gallery> [[Kategoriya:Mangak]] [[Kategoriya:Strix]] ttquwezs49yccjuptmzr21vqqghi7zc 37026068 37026067 2026-08-16T19:38:06Z ~2026-44786-55 147694 37026068 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|mangak|date=2020-11}} {{Taxobox | name = ''Strix'' | status = | image = Strix aluco 3 (Martin Mecnarowski).jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Maybukobuko (mananap)|Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Mangak|Strigiformes]] | familia = [[Strigidae]] | genus = '''Strix''' | species = | binomial = Strix | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga mangak]] ang '''''Strix'''''<ref name = "COL"/>. Ang ''Strix'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Strigidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> * [[Strix davidi]] Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = [[Strigidae]]&nbsp; | 1={{Clade | label1 = '''''&nbsp;Strix&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Strix albitarsis]]'' | 2=''[[Strix aluco]]'' | 3=''[[Strix butleri]]'' | 4=''[[Strix chacoensis]]'' | 5=''[[Strix fulvescens]]'' | 6=''[[Strix hylophila]]'' | 7=''[[Strix leptogrammica]]'' | 8=''[[Strix nebulosa]]'' | 9=''[[Strix occidentalis]]'' | 10=''[[Strix ocellata]]'' | 11=''[[Strix rufipes]]'' | 12=''[[Strix seloputo]]'' | 13=''[[Strix uralensis]]'' | 14=''[[Strix varia]]'' | 15=''[[Strix woodfordii]]'' }} | 2=''[[Aegolius]]'' | 3=''[[Asio]]'' | 4=''[[Athene]]'' | 5=''[[Bubo]]'' | 6=''[[Ciccaba]]'' | 7=''[[Glaucidium (mangak)|Glaucidium]]'' | 8=''[[Gymnoglaux]]'' | 9=''[[Heteroglaux]]'' | 10=''[[Jubula (mangak)|Jubula]]'' | 11=''[[Ketupa]]'' | 12=''[[Lophostrix]]'' | 13=''[[Megascops]]'' | 14=''[[Micrathene]]'' | 15=''[[Mimizuku]]'' | 16=''[[Nesasio]]'' | 17=''[[Bukao|bukao]]'' | 18=''[[Otus]]'' | 19=''[[Pseudoscops]]'' | 20=''[[Ptilopsis (mangak)|Ptilopsis]]'' | 21=''[[Pulsatrix]]'' | 22=''[[Pyrroglaux]]'' | 23=''[[Sceloglaux]]'' | 24=''[[Scotopelia]]'' | 25=''[[Surnia]]'' | 26=''[[Uroglaux]]'' | 27=''[[Xenoglaux]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 55032315|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> Strix-varia-005.jpg brown wood owl arp.jpg Strix leptogrammica -Kakegawa Kacho-en, Kakegawa, Shizuoka, Japan-8a.jpg Strix seloputo juv Taman safari Java.jpg Ural Owl.jpg Chaco Boreal Paraguay.jpg </gallery> [[Kategoriya:Mangak]] [[Kategoriya:Strix]] gdjhfurkwfu8zr62rnp8rp5r229l4c8 37026070 37026068 2026-08-16T19:46:47Z ~2026-44786-55 147694 37026070 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|mangak|date=2020-11}} {{Taxobox | name = ''Strix'' | status = | image = Strix aluco 3 (Martin Mecnarowski).jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Maybukobuko (mananap)|Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Mangak|Strigiformes]] | familia = [[Strigidae]] | genus = '''Strix''' | species = | binomial = Strix | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga mangak]] ang '''''Strix'''''<ref name = "COL"/>. Ang ''Strix'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Strigidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = [[Strigidae]]&nbsp; | 1={{Clade | label1 = '''''&nbsp;Strix&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Strix albitarsis]]'' | 2=''[[Strix aluco]]'' | 3=''[[Strix butleri]]'' | 4=''[[Strix chacoensis]]'' | 5=''[[Strix fulvescens]]'' | 6=''[[Strix hylophila]]'' | 7=''[[Strix leptogrammica]]'' | 8=''[[Strix nebulosa]]'' | 9=''[[Strix occidentalis]]'' | 10=''[[Strix ocellata]]'' | 11=''[[Strix rufipes]]'' | 12=''[[Strix seloputo]]'' | 13=''[[Strix uralensis]]'' | 14=''[[Strix varia]]'' | 15=''[[Strix woodfordii]]'' }} | 2=''[[Aegolius]]'' | 3=''[[Asio]]'' | 4=''[[Athene]]'' | 5=''[[Bubo]]'' | 6=''[[Ciccaba]]'' | 7=''[[Glaucidium (mangak)|Glaucidium]]'' | 8=''[[Gymnoglaux]]'' | 9=''[[Heteroglaux]]'' | 10=''[[Jubula (mangak)|Jubula]]'' | 11=''[[Ketupa]]'' | 12=''[[Lophostrix]]'' | 13=''[[Megascops]]'' | 14=''[[Micrathene]]'' | 15=''[[Mimizuku]]'' | 16=''[[Nesasio]]'' | 17=''[[Bukao|bukao]]'' | 18=''[[Otus]]'' | 19=''[[Pseudoscops]]'' | 20=''[[Ptilopsis (mangak)|Ptilopsis]]'' | 21=''[[Pulsatrix]]'' | 22=''[[Pyrroglaux]]'' | 23=''[[Sceloglaux]]'' | 24=''[[Scotopelia]]'' | 25=''[[Surnia]]'' | 26=''[[Uroglaux]]'' | 27=''[[Xenoglaux]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 55032315|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> Strix-varia-005.jpg brown wood owl arp.jpg Strix leptogrammica -Kakegawa Kacho-en, Kakegawa, Shizuoka, Japan-8a.jpg Strix seloputo juv Taman safari Java.jpg Ural Owl.jpg Chaco Boreal Paraguay.jpg </gallery> [[Kategoriya:Mangak]] [[Kategoriya:Strix]] ttquwezs49yccjuptmzr21vqqghi7zc 37026071 37026070 2026-08-16T19:52:29Z ~2026-44786-55 147694 37026071 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|mangak|date=2020-11}} {{Taxobox | name = ''Strix'' | status = | image = Strix aluco 3 (Martin Mecnarowski).jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Maybukobuko (mananap)|Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Mangak|Strigiformes]] | familia = [[Strigidae]] | genus = '''Strix''' | species = | binomial = Strix | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga mangak]] ang '''''Strix'''''<ref name = "COL"/>. Ang ''Strix'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Strigidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> * [[Strix sartorii]] Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = [[Strigidae]]&nbsp; | 1={{Clade | label1 = '''''&nbsp;Strix&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Strix albitarsis]]'' | 2=''[[Strix aluco]]'' | 3=''[[Strix butleri]]'' | 4=''[[Strix chacoensis]]'' | 5=''[[Strix fulvescens]]'' | 6=''[[Strix hylophila]]'' | 7=''[[Strix leptogrammica]]'' | 8=''[[Strix nebulosa]]'' | 9=''[[Strix occidentalis]]'' | 10=''[[Strix ocellata]]'' | 11=''[[Strix rufipes]]'' | 12=''[[Strix seloputo]]'' | 13=''[[Strix uralensis]]'' | 14=''[[Strix varia]]'' | 15=''[[Strix woodfordii]]'' }} | 2=''[[Aegolius]]'' | 3=''[[Asio]]'' | 4=''[[Athene]]'' | 5=''[[Bubo]]'' | 6=''[[Ciccaba]]'' | 7=''[[Glaucidium (mangak)|Glaucidium]]'' | 8=''[[Gymnoglaux]]'' | 9=''[[Heteroglaux]]'' | 10=''[[Jubula (mangak)|Jubula]]'' | 11=''[[Ketupa]]'' | 12=''[[Lophostrix]]'' | 13=''[[Megascops]]'' | 14=''[[Micrathene]]'' | 15=''[[Mimizuku]]'' | 16=''[[Nesasio]]'' | 17=''[[Bukao|bukao]]'' | 18=''[[Otus]]'' | 19=''[[Pseudoscops]]'' | 20=''[[Ptilopsis (mangak)|Ptilopsis]]'' | 21=''[[Pulsatrix]]'' | 22=''[[Pyrroglaux]]'' | 23=''[[Sceloglaux]]'' | 24=''[[Scotopelia]]'' | 25=''[[Surnia]]'' | 26=''[[Uroglaux]]'' | 27=''[[Xenoglaux]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 55032315|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> Strix-varia-005.jpg brown wood owl arp.jpg Strix leptogrammica -Kakegawa Kacho-en, Kakegawa, Shizuoka, Japan-8a.jpg Strix seloputo juv Taman safari Java.jpg Ural Owl.jpg Chaco Boreal Paraguay.jpg </gallery> [[Kategoriya:Mangak]] [[Kategoriya:Strix]] q8mirq9qjcogb6wz8o7jd3mokagh7db 37026073 37026071 2026-08-16T19:59:20Z ~2026-44786-55 147694 37026073 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|mangak|date=2020-11}} {{Taxobox | name = ''Strix'' | status = | image = Strix aluco 3 (Martin Mecnarowski).jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Maybukobuko (mananap)|Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Mangak|Strigiformes]] | familia = [[Strigidae]] | genus = '''Strix''' | species = | binomial = Strix | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga mangak]] ang '''''Strix'''''<ref name = "COL"/>. Ang ''Strix'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Strigidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = [[Strigidae]]&nbsp; | 1={{Clade | label1 = '''''&nbsp;Strix&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Strix albitarsis]]'' | 2=''[[Strix aluco]]'' | 3=''[[Strix butleri]]'' | 4=''[[Strix chacoensis]]'' | 5=''[[Strix fulvescens]]'' | 6=''[[Strix hylophila]]'' | 7=''[[Strix leptogrammica]]'' | 8=''[[Strix nebulosa]]'' | 9=''[[Strix occidentalis]]'' | 10=''[[Strix ocellata]]'' | 11=''[[Strix rufipes]]'' | 12=''[[Strix seloputo]]'' | 13=''[[Strix uralensis]]'' | 14=''[[Strix varia]]'' | 15=''[[Strix woodfordii]]'' }} | 2=''[[Aegolius]]'' | 3=''[[Asio]]'' | 4=''[[Athene]]'' | 5=''[[Bubo]]'' | 6=''[[Ciccaba]]'' | 7=''[[Glaucidium (mangak)|Glaucidium]]'' | 8=''[[Gymnoglaux]]'' | 9=''[[Heteroglaux]]'' | 10=''[[Jubula (mangak)|Jubula]]'' | 11=''[[Ketupa]]'' | 12=''[[Lophostrix]]'' | 13=''[[Megascops]]'' | 14=''[[Micrathene]]'' | 15=''[[Mimizuku]]'' | 16=''[[Nesasio]]'' | 17=''[[Bukao|bukao]]'' | 18=''[[Otus]]'' | 19=''[[Pseudoscops]]'' | 20=''[[Ptilopsis (mangak)|Ptilopsis]]'' | 21=''[[Pulsatrix]]'' | 22=''[[Pyrroglaux]]'' | 23=''[[Sceloglaux]]'' | 24=''[[Scotopelia]]'' | 25=''[[Surnia]]'' | 26=''[[Uroglaux]]'' | 27=''[[Xenoglaux]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 55032315|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> Strix-varia-005.jpg brown wood owl arp.jpg Strix leptogrammica -Kakegawa Kacho-en, Kakegawa, Shizuoka, Japan-8a.jpg Strix seloputo juv Taman safari Java.jpg Ural Owl.jpg Chaco Boreal Paraguay.jpg </gallery> [[Kategoriya:Mangak]] [[Kategoriya:Strix]] ttquwezs49yccjuptmzr21vqqghi7zc Pennisetum 0 2146358 37026064 36996116 2026-08-16T18:16:54Z ~2026-37254-31 145477 image depicts Cenchrus ciliaris 37026064 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|balili|date=2014-07}} {{Taxobox | name = ''Pennisetum'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Liliopsida]] | ordo = [[Poales]] | familia = [[Poaceae]] | genus = '''Pennisetum''' | species = | binomial = Pennisetum | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} <!-- infobox here --> [[Henero]] sa [[mga balili]] ang '''''Pennisetum'''''<ref name = "COL"/>. Ang ''Pennisetum'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Poaceae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Matang nga nahiubos<ref name = "COL"/> == * ''[[Pennisetum advena]]'' * ''[[Pennisetum alopecuroides]]'' * ''[[Pennisetum annuum]]'' * ''[[Pennisetum articulare]]'' * ''[[Pennisetum bambusiforme]]'' * ''[[Pennisetum baojiense]]'' * ''[[Pennisetum basedowii]]'' * ''[[Pennisetum beckeroides]]'' * ''[[Pennisetum caffrum]]'' * ''[[Pennisetum centrasiaticum]]'' * ''[[Pennisetum chilense]]'' * ''[[Pennisetum clandestinum]]'' * ''[[Pennisetum complanatum]]'' * ''[[Pennisetum crinitum]]'' * ''[[Pennisetum divisum]]'' * ''[[Pennisetum domingense]]'' * ''[[Pennisetum durum]]'' * ''[[Pennisetum flaccidum]]'' * ''[[Pennisetum foermeranum]]'' * ''[[Pennisetum frutescens]]'' * ''[[Pennisetum glaucifolium]]'' * ''[[Pennisetum glaucum]]'' * ''[[Pennisetum gracilescens]]'' * ''[[Pennisetum henryanum]]'' * ''[[Pennisetum hohenackeri]]'' * ''[[Pennisetum hordeoides]]'' * ''[[Pennisetum humile]]'' * ''[[Pennisetum intectum]]'' * ''[[Pennisetum lanatum]]'' * ''[[Pennisetum latifolium]]'' * ''[[Pennisetum laxius]]'' * ''[[Pennisetum ledermannii]]'' * ''[[Pennisetum longissimum]]'' * ''[[Pennisetum longistylum]]'' * ''[[Pennisetum macrostachyum]]'' * ''[[Pennisetum macrourum]]'' * ''[[Pennisetum massaicum]]'' * ''[[Pennisetum mezianum]]'' * ''[[Pennisetum mildbraedii]]'' * ''[[Pennisetum monostigma]]'' * ''[[Pennisetum montanum]]'' * ''[[Pennisetum nervosum]]'' * ''[[Pennisetum nodiflorum]]'' * ''[[Pennisetum nubicum]]'' * ''[[Pennisetum occidentale]]'' * ''[[Pennisetum orientale]]'' * ''[[Pennisetum pauperum]]'' * ''[[Pennisetum pedicellatum]]'' * ''[[Pennisetum peruvianum]]'' * ''[[Pennisetum petiolare]]'' * ''[[Pennisetum pirottae]]'' * ''[[Pennisetum polystachion]]'' * ''[[Pennisetum procerum]]'' * ''[[Pennisetum prolificum]]'' * ''[[Pennisetum pseudotriticoides]]'' * ''[[Pennisetum pumilum]]'' * ''[[Pennisetum purpureum]]'' * ''[[Pennisetum qianningense]]'' * ''[[Pennisetum ramosum]]'' * ''[[Pennisetum rigidum]]'' * ''[[Pennisetum riparium]]'' * ''[[Pennisetum rupestre]]'' * ''[[Pennisetum sagittatum]]'' * ''[[Pennisetum schweinfurthii]]'' * ''[[Pennisetum setaceum]]'' * ''[[Pennisetum shaanxiense]]'' * ''[[Pennisetum sichuanense]]'' * ''[[Pennisetum sieberianum]]'' * ''[[Pennisetum sphacelatum]]'' * ''[[Pennisetum squamulatum]]'' * ''[[Pennisetum stramineum]]'' * ''[[Pennisetum tempisquense]]'' * ''[[Pennisetum thulinii]]'' * ''[[Pennisetum thunbergii]]'' * ''[[Pennisetum trachyphyllum]]'' * ''[[Pennisetum trisetum]]'' * ''[[Pennisetum tristachyum]]'' * ''[[Pennisetum uliginosum]]'' * ''[[Pennisetum unisetum]]'' * ''[[Pennisetum weberbaueri]]'' * ''[[Pennisetum villosum]]'' * ''[[Pennisetum violaceum]]'' * ''[[Pennisetum yemense]]'' == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/browse/tree/id/17080688|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan == {{commonscat|Pennisetum|''Pennisetum''}} {{wikispecies|Pennisetum|''Pennisetum''}} == Galeriya sa hulagway == <gallery> Pennisetum setaceum-Guinther.jpg Foxtail fountain grass.jpg Pennisetum hohenackeri W IMG 4147.jpg Pennisetum orientale.jpg Pennisetum pedicellatum in Hyderabad, AP W IMG 1342.jpg </gallery> [[Kategoriya:Tanom nga balili]] [[Kategoriya:Pennisetum]] 6tsr0t2fnsltic4y3qka4wthomuctzd Cenchrus polystachios 0 2146737 37026074 36748960 2026-08-16T20:22:59Z Taketa 1876 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Starr 061114-9873 Pennisetum polystachion.jpg]] → [[File:Starr 061114-9873 Cenchrus ciliaris.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · correct species, per updated source http://www.starrenvironmental.com/images/image/?q=52664625797 37026074 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|balili|date=2021-12}} {{Taxobox | name = ''Cenchrus polystachios'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Liliopsida]] | ordo = [[Tanom nga balili|Poales]] | familia = [[Balili (tanom nga balili)|Poaceae]] | genus = ''[[Cenchrus]]'' | species = '''''Cenchrus polystachios''''' | binomial = ''Cenchrus polystachios'' | binomial_authority = ([[Carl von Linné|L.]]) [[Osvaldo Morrone|Morrone]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Cenchrus polystachion'' <small>[[Carl von Linné|L.]]</small><br>''Cenchrus polystachya'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) [[Olof Swartz|Sw.]] ex [[Carl Bernhard von Trinius|Trin.]]</small><br>''Cenchrus polystachion'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) [[Schult. (awtor)|Schult.]]</small> }} Kaliwatan sa [[balili]] ang '''''Cenchrus polystachios'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Carl von Linné]], ug gihatagan sa eksakto nga ngalan ni [[Osvaldo Morrone]].<ref name = "col43367618"/> Ang ''Cenchrus polystachios'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Cenchrus]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[balili]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> ==Kini nga matang hayop na sabwag sa== * [[Groupe d'Aldabra]] * [[Andaman Islands (kapuloan sa Indiya)]] * [[Burkina Faso]] * [[Cabinda (lalawigan)]] * [[Chagos Archipelago]] * [[Hainan Sheng]] * [[Cabo Verde]] * [[Florida]] * [[Gilbert Islands (kapuloan)]] * [[Kotidaybor]] * [[Java (pulo sa Indonesya)]] * [[Laos]] * [[Marcus Island]] * [[Kapupud-ang Marshall]] * [[Northern Territory]] * [[State of Queensland]] * [[Sumatra (pulo)]] * [[Trinidad ug Tobago]] * [[Viyetnam]] * [[Wake Island (pulong kagaangan)]] * [[Gambia]] * [[Indya]] * [[Republika sa Tsina]] * [[Tunga-tungang Aprikanhong Republika]] * [[Zimbabwe]] * [[Mozambique]] * [[Kenya]] * [[Etyopiya]] * [[Tanzania]] * [[Madagascar]] * [[Uganda]] * [[Guinea]] * [[Kamerun]] * [[Zambiya]] * [[Sierra Leone]] * [[Demokratikanhong Republika sa Konggo]] * [[Congo]] * [[Burundi]] * [[Peru]] * [[Ecuador]] *amihanan-sidlakang & habagatang & amihanang & habagatan-sidlakang & kasadpan-sentrong [[Brasil]] * [[Venezuela]] * [[Costa Rica]] * [[Nicaragua]] * [[Cuba]] * [[Pilipinas]] * [[Anggola]] * [[Thayland]] * [[Miyanmar]] * [[Senegal]] * [[Malawi]] * [[Chad]] * [[New Guinea (pulo)]] * [[Saudinhong Arabiya]] * [[Sudan]] * [[Rwanda]] *habagatan-kasadpang & habagatan-sidlakang & sentrong [[Mehiko]] * [[Ondoras]] * [[Dominikanhong Republika]] * [[Haiti]] * [[Jamaica]] * [[Puerto Rico]] * [[Leeward Islands]] * [[Palau]] ug [[Pederadong Estados sa Micronesia]] * [[Gulpo sa Mehiko]] * [[Bolibiya]] * [[Guyana]] * [[Guyane]] * [[Colombia]] * [[Niger]] * [[Ghana]] * [[Malaysiya]] * [[Réunion]] * [[Benin]] * [[Togo]] * [[Guinea-Bissau]] * [[Belize]] * [[El Salvador]] *habagatan-sidlakang [[Pangmasang Republika sa Tsina]] * [[Mariana Islands]] * [[Bermuda]] * [[Windward Islands]] *kasadpang [[Himalayas]] * [[Sri Lanka]] * [[Bangladesh]] * [[Liberya]] * [[Mali]] * [[Nigyeriya]] * [[Gulf of Guinea Islands]] * [[Gabon]] * [[Nepal]] * [[Guatemala]] * [[Kapupud-ang Solomon]] * [[Hawaii]] * [[Panama]] * [[Seychelles]] * [[Fiji]] * [[Niwe]] == Matang nga nahiubos == Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:<ref name = "COL"/> * ''C. p. atrichus'' * ''C. p. polystachios'' <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 43367618|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col43367618">Morrone (2010) , In: Ann. Bot. (Oxford) 106: 129</ref> <ref name = "source">Govaerts R. (ed). For a full list of reviewers see: http://apps.kew.org/wcsp/compilersReviewers.do (2019). WCSP: World Checklist of Selected Plant Families (version Aug 2017). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> Pennis polys 080717-1216 ayot.JPG Starr 061114-9873 Cenchrus ciliaris.jpg Perladangan di Petapahan (367).JPG Perladangan di Petapahan (393).JPG Perladangan di Petapahan (397).JPG Perladangan di Petapahan (407).JPG </gallery> [[Kategoriya:Balili]] [[Kategoriya:Balili sa Groupe d'Aldabra]] [[Kategoriya:Balili sa Andaman Islands (kapuloan sa Indiya)]] [[Kategoriya:Balili sa Burkina Faso]] [[Kategoriya:Balili sa Cabinda (lalawigan)]] [[Kategoriya:Balili sa Chagos Archipelago]] [[Kategoriya:Balili sa Hainan Sheng]] [[Kategoriya:Balili sa Florida]] [[Kategoriya:Balili sa Gilbert Islands (kapuloan)]] [[Kategoriya:Balili sa Kotidaybor]] [[Kategoriya:Balili sa Java (pulo sa Indonesya)]] [[Kategoriya:Balili sa Laos]] [[Kategoriya:Balili sa Marcus Island]] [[Kategoriya:Balili sa Kapupud-ang Marshall]] [[Kategoriya:Balili sa Northern Territory]] [[Kategoriya:Balili sa State of Queensland]] [[Kategoriya:Balili sa Sumatra (pulo)]] [[Kategoriya:Balili sa Trinidad ug Tobago]] [[Kategoriya:Balili sa Viyetnam]] [[Kategoriya:Balili sa Wake Island (pulong kagaangan)]] [[Kategoriya:Balili sa Republika sa Tsina]] [[Kategoriya:Balili sa Tunga-tungang Aprikanhong Republika]] [[Kategoriya:Balili sa Zimbabwe]] [[Kategoriya:Balili sa Kenya]] [[Kategoriya:Balili sa Etyopiya]] [[Kategoriya:Balili sa Madagascar]] [[Kategoriya:Balili sa Uganda]] [[Kategoriya:Balili sa Kamerun]] [[Kategoriya:Balili sa Zambiya]] [[Kategoriya:Balili sa Demokratikanhong Republika sa Konggo]] [[Kategoriya:Balili sa Congo]] [[Kategoriya:Balili sa Burundi]] [[Kategoriya:Balili sa Peru]] [[Kategoriya:Balili sa Brasil]] [[Kategoriya:Balili sa Venezuela]] [[Kategoriya:Balili sa Cuba]] [[Kategoriya:Balili sa Pilipinas]] [[Kategoriya:Balili sa Anggola]] [[Kategoriya:Balili sa Thayland]] [[Kategoriya:Balili sa Miyanmar]] [[Kategoriya:Balili sa Senegal]] [[Kategoriya:Balili sa Malawi]] [[Kategoriya:Balili sa New Guinea (pulo)]] [[Kategoriya:Balili sa Saudinhong Arabiya]] [[Kategoriya:Balili sa Sudan]] [[Kategoriya:Balili sa Rwanda]] [[Kategoriya:Balili sa Mehiko]] [[Kategoriya:Balili sa Ondoras]] [[Kategoriya:Balili sa Dominikanhong Republika]] [[Kategoriya:Balili sa Haiti]] [[Kategoriya:Balili sa Jamaica]] [[Kategoriya:Balili sa Puerto Rico]] [[Kategoriya:Balili sa Leeward Islands]] [[Kategoriya:Balili sa Gulpo sa Mehiko]] [[Kategoriya:Balili sa Bolibiya]] [[Kategoriya:Balili sa Guyana]] [[Kategoriya:Balili sa Guyane]] [[Kategoriya:Balili sa Ghana]] [[Kategoriya:Balili sa Malaysiya]] [[Kategoriya:Balili sa Réunion]] [[Kategoriya:Balili sa Benin]] [[Kategoriya:Balili sa Togo]] [[Kategoriya:Balili sa Belize]] [[Kategoriya:Balili sa Pangmasang Republika sa Tsina]] [[Kategoriya:Balili sa Mariana Islands]] [[Kategoriya:Balili sa Bermuda]] [[Kategoriya:Balili sa Windward Islands]] [[Kategoriya:Balili sa Himalayas]] [[Kategoriya:Balili sa Sri Lanka]] [[Kategoriya:Balili sa Bangladesh]] [[Kategoriya:Balili sa Mali]] [[Kategoriya:Balili sa Nigyeriya]] [[Kategoriya:Balili sa Gulf of Guinea Islands]] [[Kategoriya:Balili sa Gabon]] [[Kategoriya:Balili sa Nepal]] [[Kategoriya:Balili sa Kapupud-ang Solomon]] [[Kategoriya:Balili sa Hawaii]] [[Kategoriya:Balili sa Panama]] [[Kategoriya:Balili sa Seychelles]] [[Kategoriya:Balili sa Fiji]] [[Kategoriya:Balili sa Niwe]] [[Kategoriya:Cenchrus]] [[Kategoriya:Balili sa Indiya]] [[Kategoriya:Balili sa Kostarika]] [[Kategoriya:Balili sa Watemala]] [[Kategoriya:Balili sa Nikarawa]] [[Kategoriya:Balili sa Elsalbador]] [[Kategoriya:Balili sa Gini]] [[Kategoriya:Balili sa Gambiya]] [[Kategoriya:Balili sa Gini ug Bisaw]] [[Kategoriya:Balili sa Kaboberde]] [[Kategoriya:Balili sa Liberiya]] [[Kategoriya:Balili sa Mosambik]] [[Kategoriya:Balili sa Nigyer]] [[Kategoriya:Balili sa Syeralyone]] [[Kategoriya:Balili sa Tansaniya]] [[Kategoriya:Balili sa Tśad]] [[Kategoriya:Balili sa Igwador]] [[Kategoriya:Balili sa Kolombiya]] [[Kategoriya:Balili sa Belaw]] pxunjiwybnwpdvcgbri3lkko525ux2g Siscaró 0 2874034 37026091 5873213 2026-08-16T21:49:13Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Pic de Siscaró]] 37026091 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pic de Siscaró]] eqxntgjvt2cklma3r8pr80nm9mpzqmu Pico de Siscarou 0 2874035 37026092 5873215 2026-08-16T21:49:18Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Pic de Siscaró]] 37026092 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pic de Siscaró]] eqxntgjvt2cklma3r8pr80nm9mpzqmu Pic de Cabairú 0 2875681 37026088 5877030 2026-08-16T21:48:58Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Pic de Cabanyó]] 37026088 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pic de Cabanyó]] fy5gmhx510ncjp4dtoxoc0h5m1pso74 Cabairú 0 2875682 37026089 5877032 2026-08-16T21:49:03Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Pic de Cabanyó]] 37026089 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pic de Cabanyó]] fy5gmhx510ncjp4dtoxoc0h5m1pso74 Pic de Cabagnau 0 2875683 37026090 5877034 2026-08-16T21:49:08Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Pic de Cabanyó]] 37026090 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pic de Cabanyó]] fy5gmhx510ncjp4dtoxoc0h5m1pso74 Ozero Vygonovske 0 3110574 37026083 6214572 2026-08-16T21:48:33Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Vyhanaščanskaje]] 37026083 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Vyhanaščanskaje]] 2a6iyi61m8r8gdkz64v1poe2dakasur Jezioro Wygonowskie 0 3110575 37026084 6214573 2026-08-16T21:48:38Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Vyhanaščanskaje]] 37026084 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Vyhanaščanskaje]] 2a6iyi61m8r8gdkz64v1poe2dakasur Возера Выганашчанскае 0 3110576 37026085 6214574 2026-08-16T21:48:43Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Vyhanaščanskaje]] 37026085 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Vyhanaščanskaje]] 2a6iyi61m8r8gdkz64v1poe2dakasur Ozero Vygonovskoye 0 3110577 37026086 6214575 2026-08-16T21:48:48Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Vyhanaščanskaje]] 37026086 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Vyhanaščanskaje]] 2a6iyi61m8r8gdkz64v1poe2dakasur Ozero Vygonoshchanskoye 0 3110578 37026087 6214576 2026-08-16T21:48:53Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Vyhanaščanskaje]] 37026087 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Vyhanaščanskaje]] 2a6iyi61m8r8gdkz64v1poe2dakasur Озеро Выгода 0 3110581 37026093 6214581 2026-08-16T21:49:23Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Vyhada (lanaw)]] 37026093 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Vyhada (lanaw)]] szmgosplylb6jjt80fqhcrptnec8n85 Vuts’ 0 3110827 37026095 6215271 2026-08-16T21:49:33Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Vuć]] 37026095 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Vuć]] ps1ttvsilbpt0yu983ovy99iukos6t0 Вуць 0 3110828 37026096 6215274 2026-08-16T21:49:38Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Vuć]] 37026096 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Vuć]] ps1ttvsilbpt0yu983ovy99iukos6t0 Vyhošča 0 3115269 37026075 24766111 2026-08-16T21:10:40Z Red Winged Duck 17076 Red Winged Duck moved page [[Vygoshcha]] to [[Vyhošča]] 24766111 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Belarus|date=2017-05}} {{geobox | 1 = River <!-- *** Header *** --> | name = Vygoshcha | native_name = Выгоща | other_name = | category = Suba | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Belarus}} | country_flag = | state = [[Gomel Oblast]] | region = | district = | municipality = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source1 = | source1_location = | source1_region = | source1_country = | source1_elevation = | source1_lat_d = | source1_lat_m = | source1_lat_s = | source1_lat_NS = | source1_long_d = | source1_long_m = | source1_long_s = | source1_long_EW = | source_confluence = | source_confluence_location = | source_confluence_region = | source_confluence_country = | source_confluence_elevation = | source_confluence_lat_d = | source_confluence_lat_m = | source_confluence_lat_s = | source_confluence_lat_NS = | source_confluence_long_d = | source_confluence_long_m = | source_confluence_long_s = | source_confluence_long_EW = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | length = | width = | depth = | volume = | watershed = | watershed_decimals = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 51.7111 | long_d = 28.0821 | state_type = Voblast | elevation = 141 | timezone_label = Europe/Minsk | utc_offset = +3 | timezone = [[Further-eastern European Time|FET]] | geonames = 8181159 }} <!--H.STM-->[[Suba]] ang '''Vygoshcha''' ([[Rinuso]]: '''Выгоща''') sa [[Belarus]].<ref name = "gn8181159"/> Nahimutang ni sa voblast sa <!--ADM1-->[[Gomel Oblast]], sa habagatang bahin sa nasod, {{formatnum:250}} km sa habagatan sa [[Minsk (ulohang dakbayan sa Belarus)|Minsk]] ang ulohan sa nasod. Ang Vygoshcha mao ang bahin sa [[tubig-saluran]] sa [[Dnieper]]. {{Location map|Belarus |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Vygoshcha sa Belarus. | label = Vygoshcha|position=right|background=white|lat=51.7111|long=28.0821}} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn8181159">[{{Geonameslink|gnid=8181159|name=vygoshcha}} Vygoshcha] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2012-01-22; database download sa 2015-05-11</ref> </references> [[Kategoriya:Dnieper tubig-saluran]] [[Kategoriya:Mga suba sa Gomel Oblast]] sx3e6mtpzxtlm8o6z7yxh1vowmi28ta Озеро Вывежек 0 3116873 37026094 6224978 2026-08-16T21:49:28Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Vyviežak]] 37026094 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Vyviežak]] lrmm37b5fehk6b96tm1m4sca2osw9pc Herbés 0 4306875 37026106 31457083 2026-08-17T02:54:24Z CommonsDelinker 192 Replacing Escut_de_Herbers.svg with [[File:Escut_d'Herbers-2.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · ortografia). 37026106 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Espanya|date=2016-05}} {{geobox | 1 = Region <!-- *** Header *** --> | name = Herbés | native_name = | other_name = | category = Munisipyo | official_name = | etymology = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = Vista castillo Herbés.JPG | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = Escut d'Herbers-2.svg | country = {{flag|Espanya}} | country_flag = | state = [[Comunitat Valenciana]] | state_type = Rehiyon | region = [[Província de Castelló]] | region_type = Lalawigan | district = | district_type = | economic_region = | economic_region_type = <!-- *** Associated with *** --> | border = | part = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | capital = | capital_type = | capital_location = | capital_region = | capital_country = | capital_elevation = | capital_lat_d = | capital_lat_m = | capital_lat_s = | capital_lat_NS = | capital_long_d = | capital_long_m = | capital_long_s = | capital_long_EW = | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = 27.10 | area_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = | population_date = | population_density = <!-- *** History and politics *** --> | established = | date = | government_location = | government_region = | government_country = | government_elevation = | government_lat_d = | government_lat_m = | government_lat_s = | government_lat_NS = | government_long_d = | government_long_m = | government_long_s = | government_long_EW = | leader = Jose Pallares Giner | leader_party = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code = {{#property:P281}} | area_code = | code = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_size = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 40.71354 | long_d = -0.0196 | elevation = 1035 | timezone_label = Europe/Madrid | map2 = Localització d'Herbers respecte del País Valencià.png }} <!--A.ADM3-->[[administratibo nga mga dibisyon sa Espanya|Munisipyo]] ang '''Herbés''' sa [[Espanya]].<ref name = "gn6357019"/> Nahimutang ni sa lalawigan sa <!--ADM2-->[[Província de Castelló]] ug rehiyon sa <!--ADM1-->[[Comunitat Valenciana]], sa sidlakang bahin sa nasod, {{formatnum:300}} km sa sidlakan sa [[Madrid (ulohang dakbayan)|Madrid]] ang ulohan sa nasod. Naglangkob kin og {{formatnum:27.1}} ka kilometro kwadrado. Herbés mopakigbahin sa usa ka utlanan sa [[Castell de Cabres]], ug [[Morella (munisipyo)|Morella]]. Ang yuta sa Herbés medyo bungtoron.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Ang klima bugnaw nga [[ugahon]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:12}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:22}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Pebrero, sa {{formatnum:6}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:698}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Nobiyembre, sa {{formatnum:149}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Hulyo, sa {{formatnum:27}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {{Location map|Spain |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Herbés sa Espanya. | label = Herbés|position=right|background=white|lat=40.71354|long=-0.0196}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn6357019">[{{Geonameslink|gnid=6357019|name=herbes}} Herbés] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2013-11-10; database download sa 2016-04-24</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|Herbés|Herbés}} [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Comunitat Valenciana]] biwgfitquhz9vrna6loflyjlfzsq0bn Ostrovul Sfântu Gheorghe (pulo sa Romaniya, lat 45,12, long 29,37) 0 6525589 37026127 37024700 2026-08-17T07:50:53Z Qu0404 31119 Ostrovul Caraorman 37026127 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ostrovul Caraorman]] 81dc9wzhn9t1bkrqyi0x90hr0nlfrue Ugao 0 6568877 37026119 32868050 2026-08-17T05:43:24Z Ванилица 35839 +image 37026119 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Serbiya|date=2017-01}} {{geobox | 1 = Settlement <!-- *** Header *** --> | name = Ugao | native_name = | other_name = Ugo | category = Lungsod | etymology = | official_name = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = Wiki.Ras IV Džamija (Ugao) 01.jpg | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = | symbol_type = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Serbiya}} | country_flag = | state = | state_type = | region = | region_type = | district = | district_type = | municipality = | municipality_type = <!-- *** Associated with *** --> | part = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | location = | elevation = 1166 | lat_d = 43.05009 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = 20.05683 | long_m = | long_s = | long_EW = | highest = | highest_note = | highest_elevation = | highest_elevation_note = | lowest = | lowest_note = | lowest_elevation = | lowest_elevation_note = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = | area_decimals = | area_land = | area_land_decimals = | area_water = | area_water_decimals = | area_urban = | area_urban_decimals = | area_metro = | area_metro_decimals = | area_municipal = | area_municipal_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 545 | population_date = | population_note = <sup>gikan sa enwiki</sup> | population_urban = | population_urban_date = | population_urban_note = | population_metro = | population_metro_date = | population_metro_note = | population_municipal = | population_municipal_date = | population_municipal_note = | population_density = | population_density_note = | population_urban_density = | population_urban_density_note = | population_metro_density = | population_metro_density_note = | population_municipal_density = | population_municipal_density_note = <!-- *** People *** --> | population1 = | population1_type = | population2 = | population2_type = | population3 = | population3_type = <!-- *** History and politics *** --> | established = | established_type = | date = | date_type = | government = | government_location = | government_region = | government_state = | mayor = | mayor_party = | leader = | leader_type = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code = {{#property:P281}} | postal_code_type = | area_code = | area_code_type = | code = | code_type = | code1 = | code1_type = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = | free1 = | free1_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | other_name1 = Uglo | other_name2 = | timezone_label = Europe/Belgrade }} <!--P.PPL-->[[Lungsod]] ang '''Ugao''' sa [[Serbiya]].<ref name = "gn784787"/> Nahimutang ni sa habagatang bahin sa nasod, {{formatnum:200}} km sa habagatan sa [[Belgrade (ulohang dakbayan)|Belgrade]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:1166}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Ugao<ref name = "gn784787"/>, ug adunay <!--pop-->{{formatnum:545}} ka molupyo.<ref name = "enwiki"/> Ang yuta palibot sa Ugao kabungtoran sa habagatang-kasadpan, apan sa amihang-sidlakan nga kini mao ang patag.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Kinahabogang dapit sa palibot ang [[Oštri Vrh (bukid sa Serbiya, lat 43,04, long 20,04)|Oštri Vrh]], {{formatnum:1393}} ka metros ni kahaboga ibabaw sa dagat, {{formatnum:1.7}} km sa habagatan-kasadpan sa Ugao.{{efn|group=saysay|Ang punto nga labing taas sa ibabaw sa mga lokal nga kapunawpunawan, sumala sa gihabogon data sa GeoNames.<ref name = "gn784787"/>}} Dunay mga {{formatnum:104}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Ugao medyo hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang [[Osječenik (lungsod)|Osječenik]], {{formatnum:19.2}} km sa amihanan-kasadpan sa Ugao. Hapit nalukop sa [[kaumahan]] ang palibot sa Ugao.<ref name = "nasalandcover"/> Sa rehiyon palibot sa Ugao, kabukiran talagsaon komon.{{efn|group=saysay|Mas sulod sa 20 ka kilometro gilay-on itandi sa average nga densidad sa Yuta, sumala sa GeoNames.<ref name = "gn784787"/>}} Ang klima [[klima sa kontinente]]. Ang kasarangang giiniton {{formatnum:8}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:20}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-6}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1295}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Mayo, sa {{formatnum:169}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Agosto, sa {{formatnum:50}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {{Location map|Serbia |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Ugao sa Serbiya. | label = Ugao|position=right|background=white|lat=43.05009|long=20.05683}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn784787">[{{Geonameslink|gnid=784787|name=ugao}} Ugao] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2012-09-07; database download sa 2017-01-07</ref> <ref name = "enwiki">(gikopiya gikan sa enwiki 2015-07-19)</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga lungsod sa Serbiya]] 7s41ty99f9pi6k48guowjx3zrs4iwgn Boroštica (lungsod) 0 6617656 37026126 32730974 2026-08-17T06:19:54Z Ванилица 35839 +image 37026126 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Serbiya|date=2017-01}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Boroštica]].'' {{geobox | 1 = Settlement <!-- *** Header *** --> | name = Boroštica | native_name = | other_name = | category = Lungsod | etymology = | official_name = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = Wiki.Ras IV Boroštica 02.jpg | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = | symbol_type = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Serbiya}} | country_flag = | state = | state_type = | region = | region_type = | district = | district_type = | municipality = | municipality_type = <!-- *** Associated with *** --> | part = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | location = | elevation = 1162 | lat_d = 43.06179 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = 20.10573 | long_m = | long_s = | long_EW = | highest = | highest_note = | highest_elevation = | highest_elevation_note = | lowest = | lowest_note = | lowest_elevation = | lowest_elevation_note = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = | area_decimals = | area_land = | area_land_decimals = | area_water = | area_water_decimals = | area_urban = | area_urban_decimals = | area_metro = | area_metro_decimals = | area_municipal = | area_municipal_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 325 | population_date = | population_note = <sup>gikan sa enwiki</sup> | population_urban = | population_urban_date = | population_urban_note = | population_metro = | population_metro_date = | population_metro_note = | population_municipal = | population_municipal_date = | population_municipal_note = | population_density = | population_density_note = | population_urban_density = | population_urban_density_note = | population_metro_density = | population_metro_density_note = | population_municipal_density = | population_municipal_density_note = <!-- *** People *** --> | population1 = | population1_type = | population2 = | population2_type = | population3 = | population3_type = <!-- *** History and politics *** --> | established = | established_type = | date = | date_type = | government = | government_location = | government_region = | government_state = | mayor = | mayor_party = | leader = | leader_type = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code = | postal_code_type = | area_code = | area_code_type = | code = | code_type = | code1 = | code1_type = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = | free1 = | free1_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | timezone_label = Europe/Belgrade }} <!--P.PPL-->[[Lungsod]] ang '''Boroštica''' sa [[Serbiya]].<ref name = "gn792441"/> Nahimutang ni sa habagatang bahin sa nasod, {{formatnum:200}} km sa habagatan sa [[Belgrade (ulohang dakbayan)|Belgrade]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:1162}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Boroštica<ref name = "gn792441"/>, ug adunay <!--pop-->{{formatnum:325}} ka molupyo.<ref name = "enwiki"/> Ang yuta palibot sa Boroštica kabungtoran sa habagatan, apan sa amihanan nga kini mao ang patag.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Kinahabogang dapit sa palibot ang [[Stepanica]], {{formatnum:1301}} ka metros ni kahaboga ibabaw sa dagat, {{formatnum:2.1}} km sa habagatan sa Boroštica.{{efn|group=saysay|Ang punto nga labing taas sa ibabaw sa mga lokal nga kapunawpunawan, sumala sa gihabogon data sa GeoNames.<ref name = "gn792441"/>}} Dunay mga {{formatnum:104}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Boroštica medyo hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang [[Tutin]], {{formatnum:19.9}} km sa sidlakan sa Boroštica. Hapit nalukop sa [[kaumahan]] ang palibot sa Boroštica.<ref name = "nasalandcover"/> Sa rehiyon palibot sa Boroštica, kabukiran talagsaon komon.{{efn|group=saysay|Mas sulod sa 20 ka kilometro gilay-on itandi sa average nga densidad sa Yuta, sumala sa GeoNames.<ref name = "gn792441"/>}} Ang klima [[klima sa kontinente]]. Ang kasarangang giiniton {{formatnum:8}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:20}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-6}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1295}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Mayo, sa {{formatnum:169}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Agosto, sa {{formatnum:50}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {{Location map|Serbia |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Boroštica sa Serbiya. | label = Boroštica|position=right|background=white|lat=43.06179|long=20.10573}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn792441">[{{Geonameslink|gnid=792441|name=borostica}} Boroštica] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2012-09-07; database download sa 2017-01-07</ref> <ref name = "enwiki">(gikopiya gikan sa enwiki 2015-07-19)</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga lungsod sa Serbiya]] rrk3fa5cgmde6idjt4nwoi1d8x38cjv Halkalı 0 7006454 37026132 37024274 2026-08-17T10:59:13Z ~2026-45102-95 147725 37026132 wikitext text/x-wiki Ang Halkalı usa ka barangay nga nahimutang sa distrito sa Küçükçekmece sa Istanbul, Turkey {{Geobox|Settlement <!-- *** Header *** -->|country={{flag|Turkeya}}|state=[[Estambul]]|region=[[Küçükçekmece]]|population=331.444|name=Halkalı|category=barangay (semt)|timezone_label=Europe/Istanbul|utc_offset=+3|postal_code=34303, 34307|timezone=Europe/Istanbul}} == Transportasyon == Ang Halkalı nga estasyon sa tren nag-operate sukad pa sa 1872 ug hangtod karon aktibo gihapon..Adunay dako nga bodega sa tren dinhi, kaniadto para sa S-Bahn nga mga tren. Karon para sa Marmaray nga mga tren. Gigamit gihapon ang estasyon sa mga rehiyonal nga tren padulong Edirne, Uzunköprü, Çerkezköy ug sa mga international nga tren padulong Bucharest, Belgrade, Sofia == Panimuyo ug kalamboan == Ang Halkalı nakasinati og paspas nga kalamboan sukad sa dekada 2000, ilabina tungod sa dagkong mga proyekto sa puy-anan, mga sentrong pamaliton, mga institusyong pang-edukasyon, ug mga pamuhunan sa transportasyon. Ilabina sa mga mahalle sa Atakent ug İstasyon, ang pagtukod sa dagkong mga residential complex ug modernong mga lugar nga puy-an nakatampo sa dakong pagtaas sa populasyon sa maong lugar. Ang mga proyekto sa puy-anan sa Atakent nga gipalambo sa TOKİ ug ang proyekto nga '''Bizim Mahalle''' nga gipatuman sa Emlak Konut nahimong usa sa mga nag-unang bag-ong sentro sa pagpuyo ug kinabuhi sa Halkalı.<ref>https://www.toki.gov.tr/</ref> == Mga Kasilinganan == <mapframe latitude="41.044663" longitude="28.774223" zoom="12" width="270" height="270" text="Mga Kasilinganan">{ "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": { "@id": "relation/7786494", "admin_level": "8", "boundary": "administrative", "name": "İstasyon Mahallesi", "name:ar": "استاسيون", "network": "TR34-neighbourhood", "type": "boundary", "wikidata": "Q6074744", "wikipedia": "tr:İstasyon, Küçükçekmece" }, "geometry": { "type": "Polygon", "coordinates": [ [ [ 28.783596, 41.023785 ], [ 28.783119, 41.023954 ], [ 28.78073, 41.024373 ], [ 28.780625, 41.024554 ], [ 28.780272, 41.025175 ], [ 28.779647, 41.025651 ], [ 28.776992, 41.027507 ], [ 28.776156, 41.027944 ], [ 28.776124, 41.028006 ], [ 28.776888, 41.02887 ], [ 28.777405, 41.029485 ], [ 28.777742, 41.029919 ], [ 28.777853, 41.030076 ], [ 28.777928, 41.030232 ], [ 28.777966, 41.030361 ], [ 28.777965, 41.030492 ], [ 28.777881, 41.030808 ], [ 28.777809, 41.030996 ], [ 28.777766, 41.031137 ], [ 28.777763, 41.031146 ], [ 28.77773, 41.031254 ], [ 28.777714, 41.031305 ], [ 28.777672, 41.031519 ], [ 28.777656, 41.03189 ], [ 28.777692, 41.032048 ], [ 28.777719, 41.032092 ], [ 28.777822, 41.032348 ], [ 28.778055, 41.032694 ], [ 28.778199, 41.032855 ], [ 28.778531, 41.03312 ], [ 28.778944, 41.033329 ], [ 28.780096, 41.033865 ], [ 28.77954, 41.034055 ], [ 28.778927, 41.034207 ], [ 28.778771, 41.034238 ], [ 28.778473, 41.034296 ], [ 28.777807, 41.034418 ], [ 28.777146, 41.034547 ], [ 28.776843, 41.034589 ], [ 28.776627, 41.03461 ], [ 28.776329, 41.03461 ], [ 28.776095, 41.034601 ], [ 28.775816, 41.034567 ], [ 28.775465, 41.034495 ], [ 28.775068, 41.034372 ], [ 28.774607, 41.034194 ], [ 28.774417, 41.034117 ], [ 28.774302, 41.034071 ], [ 28.773725, 41.033873 ], [ 28.773085, 41.033687 ], [ 28.772562, 41.033575 ], [ 28.771853, 41.033473 ], [ 28.771416, 41.033427 ], [ 28.77084, 41.033414 ], [ 28.769514, 41.033758 ], [ 28.769165, 41.033849 ], [ 28.768321, 41.034058 ], [ 28.767419, 41.034309 ], [ 28.766882, 41.034468 ], [ 28.766431, 41.034621 ], [ 28.766057, 41.034784 ], [ 28.765465, 41.035153 ], [ 28.764998, 41.035539 ], [ 28.762672, 41.037937 ], [ 28.762214, 41.038435 ], [ 28.762173, 41.038379 ], [ 28.761514, 41.037378 ], [ 28.762014, 41.036476 ], [ 28.762419, 41.035866 ], [ 28.762895, 41.035087 ], [ 28.762982, 41.034938 ], [ 28.763146, 41.034633 ], [ 28.763264, 41.03441 ], [ 28.763693, 41.033522 ], [ 28.763955, 41.032802 ], [ 28.764024, 41.032492 ], [ 28.76414, 41.031789 ], [ 28.764176, 41.03162 ], [ 28.764272, 41.03101 ], [ 28.764322, 41.030772 ], [ 28.764444, 41.030077 ], [ 28.764528, 41.029383 ], [ 28.764524, 41.029098 ], [ 28.764536, 41.02894 ], [ 28.764609, 41.028371 ], [ 28.76463, 41.027857 ], [ 28.764755, 41.026995 ], [ 28.764863, 41.026204 ], [ 28.764872, 41.025851 ], [ 28.7649, 41.025519 ], [ 28.764916, 41.025191 ], [ 28.764918, 41.025057 ], [ 28.764877, 41.024822 ], [ 28.764862, 41.024711 ], [ 28.764847, 41.024638 ], [ 28.764877, 41.024462 ], [ 28.764853, 41.024417 ], [ 28.764835, 41.02437 ], [ 28.764826, 41.024319 ], [ 28.76482, 41.024262 ], [ 28.764824, 41.023644 ], [ 28.764811, 41.023445 ], [ 28.764783, 41.023247 ], [ 28.764748, 41.023048 ], [ 28.764696, 41.022849 ], [ 28.763132, 41.018152 ], [ 28.763075, 41.017952 ], [ 28.763029, 41.01775 ], [ 28.762715, 41.016043 ], [ 28.762704, 41.015937 ], [ 28.762701, 41.015831 ], [ 28.762704, 41.015728 ], [ 28.762714, 41.015624 ], [ 28.76307, 41.013647 ], [ 28.763086, 41.013568 ], [ 28.763106, 41.013469 ], [ 28.763279, 41.012361 ], [ 28.763281, 41.012351 ], [ 28.763335, 41.012028 ], [ 28.763482, 41.011073 ], [ 28.763536, 41.010953 ], [ 28.763602, 41.010861 ], [ 28.763641, 41.010803 ], [ 28.763899, 41.010771 ], [ 28.764127, 41.010819 ], [ 28.764538, 41.011012 ], [ 28.764652, 41.011032 ], [ 28.764753, 41.011099 ], [ 28.765073, 41.011136 ], [ 28.765208, 41.011184 ], [ 28.766013, 41.011135 ], [ 28.766475, 41.011139 ], [ 28.766785, 41.011129 ], [ 28.766649, 41.011165 ], [ 28.766043, 41.011318 ], [ 28.765869, 41.011367 ], [ 28.765844, 41.011386 ], [ 28.765834, 41.011412 ], [ 28.765828, 41.011507 ], [ 28.765831, 41.011886 ], [ 28.765868, 41.011979 ], [ 28.765997, 41.01203 ], [ 28.766037, 41.012038 ], [ 28.766326, 41.012067 ], [ 28.767182, 41.012108 ], [ 28.767342, 41.012136 ], [ 28.767435, 41.012164 ], [ 28.767535, 41.012206 ], [ 28.767588, 41.012232 ], [ 28.76766, 41.012281 ], [ 28.768439, 41.012905 ], [ 28.768819, 41.013093 ], [ 28.76893, 41.013163 ], [ 28.769039, 41.012998 ], [ 28.76922, 41.012799 ], [ 28.76956, 41.012513 ], [ 28.769796, 41.012363 ], [ 28.770088, 41.01221 ], [ 28.770858, 41.011906 ], [ 28.771071, 41.011826 ], [ 28.771187, 41.012172 ], [ 28.771502, 41.012535 ], [ 28.771662, 41.01271 ], [ 28.772044, 41.012923 ], [ 28.773005, 41.013366 ], [ 28.773606, 41.013701 ], [ 28.774012, 41.014012 ], [ 28.774572, 41.014502 ], [ 28.775148, 41.015053 ], [ 28.77568, 41.015624 ], [ 28.776419, 41.01648 ], [ 28.776815, 41.016801 ], [ 28.777248, 41.017053 ], [ 28.778079, 41.017378 ], [ 28.778947, 41.017697 ], [ 28.7796, 41.017965 ], [ 28.781165, 41.018625 ], [ 28.781493, 41.01883 ], [ 28.78168, 41.01902 ], [ 28.781935, 41.020687 ], [ 28.782022, 41.021076 ], [ 28.782122, 41.021434 ], [ 28.78225, 41.021804 ], [ 28.782416, 41.02217 ], [ 28.782626, 41.022555 ], [ 28.782844, 41.022905 ], [ 28.783264, 41.023439 ], [ 28.783596, 41.023785 ] ] ] }, "id": "relation/7786494" }, { "type": "Feature", "properties": { "@id": "relation/7786495", "admin_level": "8", "boundary": "administrative", "name": "Halkalı Merkez Mahallesi", "name:ar": "هاكالي مركزي", "network": "TR34-neighbourhood", "type": "boundary", "wikidata": "Q6072084" }, "geometry": { "type": "Polygon", "coordinates": [ [ [ 28.783596, 41.023785 ], [ 28.785867, 41.026256 ], [ 28.787231, 41.02765 ], [ 28.787505, 41.027881 ], [ 28.787788, 41.028083 ], [ 28.788067, 41.028253 ], [ 28.788667, 41.028541 ], [ 28.789954, 41.029087 ], [ 28.790328, 41.029204 ], [ 28.790442, 41.027789 ], [ 28.790489, 41.027422 ], [ 28.79079, 41.027435 ], [ 28.79203, 41.027557 ], [ 28.792286, 41.027647 ], [ 28.792318, 41.027496 ], [ 28.792364, 41.027372 ], [ 28.793329, 41.027418 ], [ 28.793571, 41.027409 ], [ 28.793653, 41.027404 ], [ 28.794116, 41.027377 ], [ 28.79416, 41.027397 ], [ 28.794142, 41.027707 ], [ 28.794514, 41.027714 ], [ 28.794651, 41.027726 ], [ 28.795228, 41.027737 ], [ 28.795417, 41.027766 ], [ 28.795476, 41.02778 ], [ 28.79585, 41.027838 ], [ 28.796183, 41.027876 ], [ 28.796272, 41.02789 ], [ 28.796284, 41.027757 ], [ 28.79685, 41.027853 ], [ 28.797259, 41.027909 ], [ 28.797308, 41.027926 ], [ 28.797611, 41.027913 ], [ 28.797707, 41.027905 ], [ 28.797781, 41.028374 ], [ 28.798305, 41.028323 ], [ 28.798726, 41.02829 ], [ 28.798781, 41.02828 ], [ 28.799124, 41.028249 ], [ 28.799211, 41.028237 ], [ 28.799503, 41.028174 ], [ 28.799866, 41.02813 ], [ 28.800315, 41.028092 ], [ 28.800342, 41.028281 ], [ 28.800368, 41.028332 ], [ 28.800408, 41.028361 ], [ 28.800552, 41.028606 ], [ 28.800761, 41.028543 ], [ 28.800891, 41.028508 ], [ 28.801369, 41.02839 ], [ 28.801812, 41.028259 ], [ 28.801914, 41.028272 ], [ 28.801964, 41.02859 ], [ 28.802284, 41.028513 ], [ 28.802648, 41.028462 ], [ 28.802802, 41.028451 ], [ 28.802996, 41.028445 ], [ 28.80326, 41.028449 ], [ 28.803794, 41.02847 ], [ 28.80403, 41.028468 ], [ 28.804425, 41.028474 ], [ 28.804614, 41.028471 ], [ 28.805658, 41.028437 ], [ 28.805682, 41.028576 ], [ 28.80614, 41.028529 ], [ 28.806547, 41.028556 ], [ 28.806729, 41.028565 ], [ 28.807239, 41.028628 ], [ 28.807747, 41.028235 ], [ 28.808394, 41.027953 ], [ 28.809817, 41.027472 ], [ 28.810963, 41.027171 ], [ 28.810929, 41.027665 ], [ 28.810901, 41.028045 ], [ 28.810847, 41.028494 ], [ 28.810812, 41.029036 ], [ 28.810786, 41.029391 ], [ 28.810776, 41.029893 ], [ 28.810748, 41.030437 ], [ 28.810741, 41.030865 ], [ 28.810739, 41.031897 ], [ 28.810727, 41.033938 ], [ 28.810807, 41.035099 ], [ 28.810838, 41.035661 ], [ 28.810833, 41.035847 ], [ 28.810825, 41.036355 ], [ 28.810789, 41.036758 ], [ 28.810767, 41.03698 ], [ 28.810663, 41.037597 ], [ 28.810412, 41.038614 ], [ 28.81012, 41.039445 ], [ 28.809977, 41.03989 ], [ 28.809514, 41.040933 ], [ 28.809014, 41.042034 ], [ 28.808714, 41.042889 ], [ 28.808386, 41.043747 ], [ 28.808184, 41.044586 ], [ 28.808036, 41.04543 ], [ 28.807977, 41.045791 ], [ 28.807877, 41.045792 ], [ 28.807618, 41.045799 ], [ 28.806941, 41.045792 ], [ 28.806504, 41.045777 ], [ 28.806282, 41.045741 ], [ 28.806033, 41.04573 ], [ 28.805814, 41.045697 ], [ 28.805645, 41.045516 ], [ 28.805447, 41.045314 ], [ 28.805491, 41.045117 ], [ 28.805529, 41.044877 ], [ 28.805565, 41.044615 ], [ 28.805474, 41.04435 ], [ 28.805352, 41.044176 ], [ 28.805176, 41.044048 ], [ 28.805003, 41.043974 ], [ 28.804728, 41.043907 ], [ 28.804228, 41.043816 ], [ 28.802847, 41.043625 ], [ 28.802425, 41.043552 ], [ 28.802307, 41.043525 ], [ 28.801918, 41.043396 ], [ 28.801654, 41.043244 ], [ 28.801478, 41.043153 ], [ 28.801366, 41.043135 ], [ 28.801317, 41.043131 ], [ 28.799066, 41.043177 ], [ 28.799064, 41.043416 ], [ 28.799076, 41.043924 ], [ 28.797736, 41.043915 ], [ 28.796042, 41.043938 ], [ 28.79606, 41.043879 ], [ 28.796121, 41.043733 ], [ 28.796158, 41.043311 ], [ 28.796137, 41.042685 ], [ 28.796093, 41.040841 ], [ 28.796072, 41.04076 ], [ 28.795985, 41.040644 ], [ 28.795887, 41.040586 ], [ 28.795765, 41.04052 ], [ 28.795515, 41.040453 ], [ 28.795227, 41.040359 ], [ 28.794723, 41.040208 ], [ 28.794551, 41.040191 ], [ 28.79435, 41.040219 ], [ 28.794213, 41.040268 ], [ 28.794208, 41.040273 ], [ 28.79411, 41.039403 ], [ 28.794046, 41.038927 ], [ 28.79395, 41.038774 ], [ 28.79382, 41.038763 ], [ 28.793048, 41.038619 ], [ 28.792927, 41.0386 ], [ 28.792529, 41.038555 ], [ 28.792401, 41.038527 ], [ 28.792202, 41.038467 ], [ 28.791948, 41.038402 ], [ 28.791707, 41.038332 ], [ 28.791343, 41.038213 ], [ 28.790997, 41.038088 ], [ 28.790515, 41.037961 ], [ 28.789998, 41.037913 ], [ 28.789222, 41.037891 ], [ 28.789138, 41.037895 ], [ 28.78909, 41.037891 ], [ 28.789354, 41.038491 ], [ 28.788885, 41.03864 ], [ 28.78807, 41.038694 ], [ 28.788128, 41.038888 ], [ 28.787407, 41.039024 ], [ 28.786597, 41.039072 ], [ 28.786542, 41.03962 ], [ 28.786546, 41.039827 ], [ 28.786661, 41.040078 ], [ 28.786718, 41.040192 ], [ 28.786738, 41.040299 ], [ 28.786716, 41.040645 ], [ 28.786673, 41.040919 ], [ 28.786635, 41.041279 ], [ 28.786622, 41.041321 ], [ 28.786534, 41.041611 ], [ 28.786508, 41.04169 ], [ 28.786462, 41.041881 ], [ 28.786285, 41.042611 ], [ 28.78616, 41.043094 ], [ 28.786107, 41.043313 ], [ 28.785937, 41.04397 ], [ 28.784557, 41.044584 ], [ 28.783964, 41.043838 ], [ 28.782372, 41.043978 ], [ 28.782364, 41.043858 ], [ 28.782382, 41.043325 ], [ 28.782366, 41.043022 ], [ 28.782383, 41.043022 ], [ 28.783461, 41.042837 ], [ 28.783534, 41.042831 ], [ 28.78367, 41.042807 ], [ 28.783713, 41.042742 ], [ 28.783834, 41.04227 ], [ 28.78378, 41.041818 ], [ 28.783738, 41.041618 ], [ 28.78365, 41.041453 ], [ 28.783832, 41.040699 ], [ 28.783416, 41.040199 ], [ 28.782268, 41.039271 ], [ 28.782067, 41.038881 ], [ 28.782215, 41.038707 ], [ 28.782518, 41.038525 ], [ 28.782785, 41.038359 ], [ 28.782912, 41.038335 ], [ 28.784091, 41.037706 ], [ 28.783918, 41.037354 ], [ 28.783584, 41.036673 ], [ 28.783569, 41.036643 ], [ 28.783409, 41.036619 ], [ 28.782499, 41.036913 ], [ 28.78238, 41.03695 ], [ 28.782092, 41.037052 ], [ 28.781695, 41.037176 ], [ 28.780857, 41.037471 ], [ 28.780685, 41.037636 ], [ 28.780605, 41.037968 ], [ 28.78051, 41.038358 ], [ 28.780133, 41.038834 ], [ 28.779574, 41.038744 ], [ 28.779462, 41.0386 ], [ 28.77955, 41.03826 ], [ 28.779527, 41.038143 ], [ 28.77942, 41.038086 ], [ 28.779332, 41.038027 ], [ 28.779192, 41.037911 ], [ 28.778682, 41.037649 ], [ 28.778627, 41.03762 ], [ 28.778404, 41.03753 ], [ 28.77814, 41.037451 ], [ 28.778084, 41.037434 ], [ 28.778072, 41.037432 ], [ 28.777722, 41.037363 ], [ 28.777462, 41.037332 ], [ 28.777035, 41.037313 ], [ 28.776738, 41.037299 ], [ 28.776192, 41.037265 ], [ 28.775278, 41.037207 ], [ 28.775047, 41.037232 ], [ 28.774703, 41.036405 ], [ 28.774535, 41.035996 ], [ 28.774462, 41.035672 ], [ 28.774342, 41.035154 ], [ 28.774322, 41.03464 ], [ 28.774313, 41.034536 ], [ 28.774417, 41.034117 ], [ 28.774607, 41.034194 ], [ 28.775068, 41.034372 ], [ 28.775465, 41.034495 ], [ 28.775816, 41.034567 ], [ 28.776095, 41.034601 ], [ 28.776329, 41.03461 ], [ 28.776627, 41.03461 ], [ 28.776843, 41.034589 ], [ 28.777146, 41.034547 ], [ 28.777807, 41.034418 ], [ 28.778473, 41.034296 ], [ 28.778771, 41.034238 ], [ 28.778927, 41.034207 ], [ 28.77954, 41.034055 ], [ 28.780096, 41.033865 ], [ 28.778944, 41.033329 ], [ 28.778531, 41.03312 ], [ 28.778199, 41.032855 ], [ 28.778055, 41.032694 ], [ 28.777822, 41.032348 ], [ 28.777719, 41.032092 ], [ 28.777692, 41.032048 ], [ 28.777656, 41.03189 ], [ 28.777672, 41.031519 ], [ 28.777714, 41.031305 ], [ 28.77773, 41.031254 ], [ 28.777763, 41.031146 ], [ 28.777766, 41.031137 ], [ 28.777809, 41.030996 ], [ 28.777881, 41.030808 ], [ 28.777965, 41.030492 ], [ 28.777966, 41.030361 ], [ 28.777928, 41.030232 ], [ 28.777853, 41.030076 ], [ 28.777742, 41.029919 ], [ 28.777405, 41.029485 ], [ 28.776888, 41.02887 ], [ 28.776124, 41.028006 ], [ 28.776156, 41.027944 ], [ 28.776992, 41.027507 ], [ 28.779647, 41.025651 ], [ 28.780272, 41.025175 ], [ 28.780625, 41.024554 ], [ 28.78073, 41.024373 ], [ 28.783119, 41.023954 ], [ 28.783596, 41.023785 ] ] ] }, "id": "relation/7786495" }, { "type": "Feature", "properties": { "@id": "relation/7786496", "admin_level": "8", "boundary": "administrative", "name": "Yarımburgaz Mahallesi", "name:ar": "ياريمبورقاز", "network": "TR34-neighbourhood", "type": "boundary", "wikidata": "Q5991496" }, "geometry": { "type": "Polygon", "coordinates": [ [ [ 28.756889, 41.061088 ], [ 28.755925, 41.061029 ], [ 28.754386, 41.060993 ], [ 28.753865, 41.060978 ], [ 28.75331, 41.060976 ], [ 28.75289, 41.060986 ], [ 28.752275, 41.061022 ], [ 28.750697, 41.061181 ], [ 28.74986, 41.061302 ], [ 28.749276, 41.061394 ], [ 28.747414, 41.061769 ], [ 28.747074, 41.061816 ], [ 28.74629, 41.061942 ], [ 28.746031, 41.061974 ], [ 28.745306, 41.062048 ], [ 28.744635, 41.062087 ], [ 28.744805, 41.061819 ], [ 28.744869, 41.061585 ], [ 28.745264, 41.06085 ], [ 28.745374, 41.060177 ], [ 28.745273, 41.059121 ], [ 28.744322, 41.058935 ], [ 28.744129, 41.058782 ], [ 28.743882, 41.058693 ], [ 28.743545, 41.058437 ], [ 28.742917, 41.057507 ], [ 28.742166, 41.056856 ], [ 28.741962, 41.05612 ], [ 28.741254, 41.054429 ], [ 28.740705, 41.052802 ], [ 28.740572, 41.052506 ], [ 28.740378, 41.051507 ], [ 28.740291, 41.051169 ], [ 28.740672, 41.051335 ], [ 28.740854, 41.051513 ], [ 28.740972, 41.051635 ], [ 28.741187, 41.051756 ], [ 28.741305, 41.051853 ], [ 28.741487, 41.05191 ], [ 28.742024, 41.051918 ], [ 28.742539, 41.051772 ], [ 28.742625, 41.051626 ], [ 28.74285, 41.051586 ], [ 28.743204, 41.051683 ], [ 28.743472, 41.051861 ], [ 28.74374, 41.052217 ], [ 28.744095, 41.052654 ], [ 28.744373, 41.052864 ], [ 28.744996, 41.053317 ], [ 28.745221, 41.053463 ], [ 28.745457, 41.053544 ], [ 28.745661, 41.053568 ], [ 28.745886, 41.053665 ], [ 28.74633, 41.05378 ], [ 28.746598, 41.053861 ], [ 28.746738, 41.053748 ], [ 28.746641, 41.053456 ], [ 28.746566, 41.05306 ], [ 28.746663, 41.052777 ], [ 28.746716, 41.052485 ], [ 28.746673, 41.05221 ], [ 28.746491, 41.051547 ], [ 28.746405, 41.051021 ], [ 28.746427, 41.050681 ], [ 28.746534, 41.050519 ], [ 28.74663, 41.050471 ], [ 28.746781, 41.050398 ], [ 28.746781, 41.050155 ], [ 28.746781, 41.049775 ], [ 28.746834, 41.049686 ], [ 28.746791, 41.049435 ], [ 28.746716, 41.04916 ], [ 28.746652, 41.048925 ], [ 28.746555, 41.04895 ], [ 28.746491, 41.048796 ], [ 28.746523, 41.048626 ], [ 28.746491, 41.048497 ], [ 28.74648, 41.048311 ], [ 28.746405, 41.048367 ], [ 28.746298, 41.048278 ], [ 28.746244, 41.0481 ], [ 28.746126, 41.048068 ], [ 28.746115, 41.047979 ], [ 28.74619, 41.047911 ], [ 28.746115, 41.047874 ], [ 28.746126, 41.047752 ], [ 28.746148, 41.047485 ], [ 28.746126, 41.047299 ], [ 28.746051, 41.047186 ], [ 28.746115, 41.047121 ], [ 28.74603, 41.047048 ], [ 28.745954, 41.046992 ], [ 28.745826, 41.047008 ], [ 28.74574, 41.046984 ], [ 28.745675, 41.046895 ], [ 28.745675, 41.046797 ], [ 28.745772, 41.046773 ], [ 28.745879, 41.046854 ], [ 28.745997, 41.046854 ], [ 28.74603, 41.046708 ], [ 28.745965, 41.046619 ], [ 28.745869, 41.046563 ], [ 28.746158, 41.046069 ], [ 28.746126, 41.045988 ], [ 28.746137, 41.045883 ], [ 28.74648, 41.045325 ], [ 28.746845, 41.045438 ], [ 28.746995, 41.045422 ], [ 28.747113, 41.045357 ], [ 28.747467, 41.045106 ], [ 28.747456, 41.045042 ], [ 28.747671, 41.044904 ], [ 28.747939, 41.044742 ], [ 28.748143, 41.044686 ], [ 28.74839, 41.044564 ], [ 28.748497, 41.044475 ], [ 28.748647, 41.044467 ], [ 28.748926, 41.04437 ], [ 28.74927, 41.044224 ], [ 28.749516, 41.044046 ], [ 28.750117, 41.043828 ], [ 28.75031, 41.043795 ], [ 28.750503, 41.043723 ], [ 28.750686, 41.043617 ], [ 28.750804, 41.043464 ], [ 28.750858, 41.043342 ], [ 28.750862, 41.043213 ], [ 28.751072, 41.043074 ], [ 28.751187, 41.042815 ], [ 28.751212, 41.04276 ], [ 28.751319, 41.042735 ], [ 28.751405, 41.042663 ], [ 28.751394, 41.042525 ], [ 28.751351, 41.042282 ], [ 28.751297, 41.042161 ], [ 28.751297, 41.042048 ], [ 28.751383, 41.04191 ], [ 28.751437, 41.041813 ], [ 28.751437, 41.04153 ], [ 28.751415, 41.041368 ], [ 28.751426, 41.041279 ], [ 28.751501, 41.041198 ], [ 28.751727, 41.041117 ], [ 28.751909, 41.041004 ], [ 28.752177, 41.040753 ], [ 28.752263, 41.040623 ], [ 28.752381, 41.040583 ], [ 28.752789, 41.040364 ], [ 28.753046, 41.040243 ], [ 28.753218, 41.040195 ], [ 28.753368, 41.040211 ], [ 28.753443, 41.040089 ], [ 28.753615, 41.039927 ], [ 28.753722, 41.039822 ], [ 28.753744, 41.039701 ], [ 28.753668, 41.039612 ], [ 28.753639, 41.039504 ], [ 28.753615, 41.039418 ], [ 28.753679, 41.039304 ], [ 28.753604, 41.039126 ], [ 28.753572, 41.03894 ], [ 28.753626, 41.038811 ], [ 28.753668, 41.038681 ], [ 28.753647, 41.038487 ], [ 28.753615, 41.038285 ], [ 28.75339, 41.03784 ], [ 28.753304, 41.037629 ], [ 28.753186, 41.037354 ], [ 28.753218, 41.037144 ], [ 28.752821, 41.036893 ], [ 28.752413, 41.036557 ], [ 28.752349, 41.036504 ], [ 28.752177, 41.036456 ], [ 28.752048, 41.036391 ], [ 28.751963, 41.036262 ], [ 28.751995, 41.03614 ], [ 28.752102, 41.036011 ], [ 28.752102, 41.035897 ], [ 28.752006, 41.0358 ], [ 28.752016, 41.035703 ], [ 28.752124, 41.035663 ], [ 28.752209, 41.035549 ], [ 28.752284, 41.035428 ], [ 28.752091, 41.035469 ], [ 28.752081, 41.035355 ], [ 28.752102, 41.035169 ], [ 28.75236, 41.03487 ], [ 28.752349, 41.034708 ], [ 28.752284, 41.03436 ], [ 28.752134, 41.034004 ], [ 28.752107, 41.033854 ], [ 28.752083, 41.033696 ], [ 28.751995, 41.033097 ], [ 28.751941, 41.032838 ], [ 28.751952, 41.032701 ], [ 28.752231, 41.032685 ], [ 28.752006, 41.032547 ], [ 28.75192, 41.032442 ], [ 28.752016, 41.032361 ], [ 28.75192, 41.032223 ], [ 28.75192, 41.032013 ], [ 28.751759, 41.031891 ], [ 28.751598, 41.03173 ], [ 28.751566, 41.031616 ], [ 28.751373, 41.03139 ], [ 28.751254, 41.03109 ], [ 28.751222, 41.030864 ], [ 28.751136, 41.030653 ], [ 28.750997, 41.030443 ], [ 28.750836, 41.030087 ], [ 28.750718, 41.029706 ], [ 28.750611, 41.029318 ], [ 28.750557, 41.029237 ], [ 28.750536, 41.029115 ], [ 28.750611, 41.028994 ], [ 28.750793, 41.028824 ], [ 28.750815, 41.028654 ], [ 28.751308, 41.028371 ], [ 28.751448, 41.028217 ], [ 28.751415, 41.028128 ], [ 28.751544, 41.028039 ], [ 28.751448, 41.02795 ], [ 28.751491, 41.027853 ], [ 28.751619, 41.027707 ], [ 28.75163, 41.027416 ], [ 28.751555, 41.027327 ], [ 28.751555, 41.027189 ], [ 28.751437, 41.026962 ], [ 28.751458, 41.026412 ], [ 28.75148, 41.026258 ], [ 28.751598, 41.026129 ], [ 28.751716, 41.026104 ], [ 28.751866, 41.02604 ], [ 28.751963, 41.025902 ], [ 28.752059, 41.025748 ], [ 28.752059, 41.025546 ], [ 28.751963, 41.02536 ], [ 28.751802, 41.025012 ], [ 28.751694, 41.024615 ], [ 28.751705, 41.02421 ], [ 28.751791, 41.023871 ], [ 28.751952, 41.023547 ], [ 28.752006, 41.023183 ], [ 28.752156, 41.022592 ], [ 28.752209, 41.022106 ], [ 28.752231, 41.021871 ], [ 28.752338, 41.02179 ], [ 28.752531, 41.021572 ], [ 28.752596, 41.021361 ], [ 28.752746, 41.02128 ], [ 28.752778, 41.020965 ], [ 28.752907, 41.020819 ], [ 28.752907, 41.020706 ], [ 28.752982, 41.02039 ], [ 28.753121, 41.020171 ], [ 28.753132, 41.019977 ], [ 28.753239, 41.019815 ], [ 28.753411, 41.019621 ], [ 28.75369, 41.019289 ], [ 28.753722, 41.019143 ], [ 28.753679, 41.018949 ], [ 28.75384, 41.018876 ], [ 28.753915, 41.018739 ], [ 28.753969, 41.018617 ], [ 28.75399, 41.018463 ], [ 28.754023, 41.018382 ], [ 28.754065, 41.017711 ], [ 28.754108, 41.017451 ], [ 28.754214, 41.017229 ], [ 28.754428, 41.016978 ], [ 28.754535, 41.016565 ], [ 28.754428, 41.016249 ], [ 28.754503, 41.016128 ], [ 28.754499, 41.016065 ], [ 28.754471, 41.015667 ], [ 28.754374, 41.015529 ], [ 28.754417, 41.015205 ], [ 28.754332, 41.015035 ], [ 28.754245, 41.014891 ], [ 28.753967, 41.014428 ], [ 28.753914, 41.014218 ], [ 28.753892, 41.014128 ], [ 28.753881, 41.013699 ], [ 28.753999, 41.013044 ], [ 28.75402, 41.012315 ], [ 28.754096, 41.012185 ], [ 28.754418, 41.012063 ], [ 28.755191, 41.011904 ], [ 28.755706, 41.011827 ], [ 28.75611, 41.01185 ], [ 28.756401, 41.011847 ], [ 28.756661, 41.011914 ], [ 28.757047, 41.011889 ], [ 28.75738, 41.01182 ], [ 28.757733, 41.011749 ], [ 28.758001, 41.011734 ], [ 28.758244, 41.011748 ], [ 28.758574, 41.011686 ], [ 28.758844, 41.011594 ], [ 28.759242, 41.011548 ], [ 28.759617, 41.011451 ], [ 28.76117, 41.011025 ], [ 28.761336, 41.011025 ], [ 28.761608, 41.011086 ], [ 28.761676, 41.011118 ], [ 28.761916, 41.011059 ], [ 28.762434, 41.010941 ], [ 28.762705, 41.010922 ], [ 28.762889, 41.010945 ], [ 28.763088, 41.010989 ], [ 28.763239, 41.01103 ], [ 28.76334, 41.011041 ], [ 28.763421, 41.011051 ], [ 28.763482, 41.011073 ], [ 28.763335, 41.012028 ], [ 28.763281, 41.012351 ], [ 28.763279, 41.012361 ], [ 28.763106, 41.013469 ], [ 28.763086, 41.013568 ], [ 28.76307, 41.013647 ], [ 28.762714, 41.015624 ], [ 28.762704, 41.015728 ], [ 28.762701, 41.015831 ], [ 28.762704, 41.015937 ], [ 28.762715, 41.016043 ], [ 28.763029, 41.01775 ], [ 28.763075, 41.017952 ], [ 28.763132, 41.018152 ], [ 28.764696, 41.022849 ], [ 28.764748, 41.023048 ], [ 28.764783, 41.023247 ], [ 28.764811, 41.023445 ], [ 28.764824, 41.023644 ], [ 28.76482, 41.024262 ], [ 28.764826, 41.024319 ], [ 28.764835, 41.02437 ], [ 28.764853, 41.024417 ], [ 28.764877, 41.024462 ], [ 28.764847, 41.024638 ], [ 28.764862, 41.024711 ], [ 28.764877, 41.024822 ], [ 28.764918, 41.025057 ], [ 28.764916, 41.025191 ], [ 28.7649, 41.025519 ], [ 28.764872, 41.025851 ], [ 28.764863, 41.026204 ], [ 28.764755, 41.026995 ], [ 28.76463, 41.027857 ], [ 28.764609, 41.028371 ], [ 28.764536, 41.02894 ], [ 28.764524, 41.029098 ], [ 28.764528, 41.029383 ], [ 28.764444, 41.030077 ], [ 28.764322, 41.030772 ], [ 28.764272, 41.03101 ], [ 28.764176, 41.03162 ], [ 28.76414, 41.031789 ], [ 28.764024, 41.032492 ], [ 28.763955, 41.032802 ], [ 28.763693, 41.033522 ], [ 28.763264, 41.03441 ], [ 28.763146, 41.034633 ], [ 28.762982, 41.034938 ], [ 28.762895, 41.035087 ], [ 28.762419, 41.035866 ], [ 28.762014, 41.036476 ], [ 28.761514, 41.037378 ], [ 28.762173, 41.038379 ], [ 28.762214, 41.038435 ], [ 28.76144, 41.039256 ], [ 28.759866, 41.040982 ], [ 28.759537, 41.042054 ], [ 28.759533, 41.042796 ], [ 28.759575, 41.043291 ], [ 28.759116, 41.043434 ], [ 28.757449, 41.047391 ], [ 28.756882, 41.049217 ], [ 28.756876, 41.049475 ], [ 28.756867, 41.049628 ], [ 28.756855, 41.049739 ], [ 28.756848, 41.049897 ], [ 28.756828, 41.050074 ], [ 28.756797, 41.05052 ], [ 28.756774, 41.050738 ], [ 28.756757, 41.050965 ], [ 28.756727, 41.05121 ], [ 28.75702, 41.051225 ], [ 28.757122, 41.051242 ], [ 28.757133, 41.051288 ], [ 28.75712, 41.051883 ], [ 28.757109, 41.05209 ], [ 28.757092, 41.052232 ], [ 28.7568, 41.053401 ], [ 28.756791, 41.05368 ], [ 28.756803, 41.054273 ], [ 28.756823, 41.05447 ], [ 28.756866, 41.055085 ], [ 28.756878, 41.055122 ], [ 28.756918, 41.055354 ], [ 28.757014, 41.056115 ], [ 28.75712, 41.056776 ], [ 28.757366, 41.057317 ], [ 28.757482, 41.057602 ], [ 28.757534, 41.057747 ], [ 28.757573, 41.057919 ], [ 28.757594, 41.058043 ], [ 28.757585, 41.058328 ], [ 28.757507, 41.058805 ], [ 28.757408, 41.059145 ], [ 28.757289, 41.059494 ], [ 28.757062, 41.060151 ], [ 28.756889, 41.061088 ] ] ] }, "id": "relation/7786496" }, { "type": "Feature", "properties": { "@id": "relation/7786499", "admin_level": "8", "boundary": "administrative", "name": "Atakent Mahallesi", "name:ar": "أتاكنت", "network": "TR34-neighbourhood", "type": "boundary", "wikidata": "Q6084967" }, "geometry": { "type": "Polygon", "coordinates": [ [ [ 28.784662, 41.063283 ], [ 28.783522, 41.063059 ], [ 28.783227, 41.063006 ], [ 28.781612, 41.062738 ], [ 28.780177, 41.062552 ], [ 28.779399, 41.062468 ], [ 28.777552, 41.062309 ], [ 28.776268, 41.062246 ], [ 28.775154, 41.062211 ], [ 28.773313, 41.062186 ], [ 28.772774, 41.062199 ], [ 28.77221, 41.062212 ], [ 28.769555, 41.062378 ], [ 28.768823, 41.062403 ], [ 28.767664, 41.062428 ], [ 28.766853, 41.062434 ], [ 28.765427, 41.062371 ], [ 28.764894, 41.06234 ], [ 28.763677, 41.062197 ], [ 28.763227, 41.062143 ], [ 28.762056, 41.061963 ], [ 28.760996, 41.06173 ], [ 28.7601, 41.061548 ], [ 28.759096, 41.061365 ], [ 28.758417, 41.061254 ], [ 28.757906, 41.061176 ], [ 28.757357, 41.061118 ], [ 28.756889, 41.061088 ], [ 28.757062, 41.060151 ], [ 28.757289, 41.059494 ], [ 28.757408, 41.059145 ], [ 28.757507, 41.058805 ], [ 28.757585, 41.058328 ], [ 28.757594, 41.058043 ], [ 28.757573, 41.057919 ], [ 28.757534, 41.057747 ], [ 28.757482, 41.057602 ], [ 28.757366, 41.057317 ], [ 28.75712, 41.056776 ], [ 28.757014, 41.056115 ], [ 28.756918, 41.055354 ], [ 28.756878, 41.055122 ], [ 28.756866, 41.055085 ], [ 28.756823, 41.05447 ], [ 28.756803, 41.054273 ], [ 28.756791, 41.05368 ], [ 28.7568, 41.053401 ], [ 28.757092, 41.052232 ], [ 28.757109, 41.05209 ], [ 28.75712, 41.051883 ], [ 28.757133, 41.051288 ], [ 28.757122, 41.051242 ], [ 28.75702, 41.051225 ], [ 28.756727, 41.05121 ], [ 28.756757, 41.050965 ], [ 28.756774, 41.050738 ], [ 28.756797, 41.05052 ], [ 28.756828, 41.050074 ], [ 28.756848, 41.049897 ], [ 28.756855, 41.049739 ], [ 28.756867, 41.049628 ], [ 28.756876, 41.049475 ], [ 28.756882, 41.049217 ], [ 28.757449, 41.047391 ], [ 28.759116, 41.043434 ], [ 28.759575, 41.043291 ], [ 28.759533, 41.042796 ], [ 28.759537, 41.042054 ], [ 28.759866, 41.040982 ], [ 28.76144, 41.039256 ], [ 28.762214, 41.038435 ], [ 28.762672, 41.037937 ], [ 28.764998, 41.035539 ], [ 28.765465, 41.035153 ], [ 28.766057, 41.034784 ], [ 28.766431, 41.034621 ], [ 28.766882, 41.034468 ], [ 28.767419, 41.034309 ], [ 28.768321, 41.034058 ], [ 28.769165, 41.033849 ], [ 28.769514, 41.033758 ], [ 28.77084, 41.033414 ], [ 28.771416, 41.033427 ], [ 28.771853, 41.033473 ], [ 28.772562, 41.033575 ], [ 28.773085, 41.033687 ], [ 28.773725, 41.033873 ], [ 28.774302, 41.034071 ], [ 28.774417, 41.034117 ], [ 28.774313, 41.034536 ], [ 28.774322, 41.03464 ], [ 28.774342, 41.035154 ], [ 28.774462, 41.035672 ], [ 28.774535, 41.035996 ], [ 28.774703, 41.036405 ], [ 28.775047, 41.037232 ], [ 28.775278, 41.037207 ], [ 28.776192, 41.037265 ], [ 28.776738, 41.037299 ], [ 28.777035, 41.037313 ], [ 28.777462, 41.037332 ], [ 28.777722, 41.037363 ], [ 28.778072, 41.037432 ], [ 28.778084, 41.037434 ], [ 28.77814, 41.037451 ], [ 28.778404, 41.03753 ], [ 28.778627, 41.03762 ], [ 28.778682, 41.037649 ], [ 28.779192, 41.037911 ], [ 28.779332, 41.038027 ], [ 28.77942, 41.038086 ], [ 28.779527, 41.038143 ], [ 28.77955, 41.03826 ], [ 28.779462, 41.0386 ], [ 28.779574, 41.038744 ], [ 28.780133, 41.038834 ], [ 28.78051, 41.038358 ], [ 28.780605, 41.037968 ], [ 28.780685, 41.037636 ], [ 28.780857, 41.037471 ], [ 28.781695, 41.037176 ], [ 28.782092, 41.037052 ], [ 28.78238, 41.03695 ], [ 28.782499, 41.036913 ], [ 28.783409, 41.036619 ], [ 28.783569, 41.036643 ], [ 28.783584, 41.036673 ], [ 28.783918, 41.037354 ], [ 28.784091, 41.037706 ], [ 28.782912, 41.038335 ], [ 28.782785, 41.038359 ], [ 28.782518, 41.038525 ], [ 28.782215, 41.038707 ], [ 28.782067, 41.038881 ], [ 28.782268, 41.039271 ], [ 28.783416, 41.040199 ], [ 28.783832, 41.040699 ], [ 28.78365, 41.041453 ], [ 28.783738, 41.041618 ], [ 28.78378, 41.041818 ], [ 28.783834, 41.04227 ], [ 28.783713, 41.042742 ], [ 28.78367, 41.042807 ], [ 28.783534, 41.042831 ], [ 28.783461, 41.042837 ], [ 28.782383, 41.043022 ], [ 28.782366, 41.043022 ], [ 28.782382, 41.043325 ], [ 28.782364, 41.043858 ], [ 28.782372, 41.043978 ], [ 28.783964, 41.043838 ], [ 28.784557, 41.044584 ], [ 28.785937, 41.04397 ], [ 28.786107, 41.043313 ], [ 28.78616, 41.043094 ], [ 28.786285, 41.042611 ], [ 28.786462, 41.041881 ], [ 28.786508, 41.04169 ], [ 28.786534, 41.041611 ], [ 28.786622, 41.041321 ], [ 28.786635, 41.041279 ], [ 28.786673, 41.040919 ], [ 28.786716, 41.040645 ], [ 28.786738, 41.040299 ], [ 28.786718, 41.040192 ], [ 28.786661, 41.040078 ], [ 28.786546, 41.039827 ], [ 28.786542, 41.03962 ], [ 28.786597, 41.039072 ], [ 28.787407, 41.039024 ], [ 28.788128, 41.038888 ], [ 28.78807, 41.038694 ], [ 28.788885, 41.03864 ], [ 28.789354, 41.038491 ], [ 28.78909, 41.037891 ], [ 28.789138, 41.037895 ], [ 28.789222, 41.037891 ], [ 28.789998, 41.037913 ], [ 28.790515, 41.037961 ], [ 28.790997, 41.038088 ], [ 28.791343, 41.038213 ], [ 28.791707, 41.038332 ], [ 28.791948, 41.038402 ], [ 28.792202, 41.038467 ], [ 28.792401, 41.038527 ], [ 28.792529, 41.038555 ], [ 28.792927, 41.0386 ], [ 28.793048, 41.038619 ], [ 28.79382, 41.038763 ], [ 28.79395, 41.038774 ], [ 28.794046, 41.038927 ], [ 28.79411, 41.039403 ], [ 28.794208, 41.040273 ], [ 28.794213, 41.040268 ], [ 28.79435, 41.040219 ], [ 28.794551, 41.040191 ], [ 28.794723, 41.040208 ], [ 28.795227, 41.040359 ], [ 28.795515, 41.040453 ], [ 28.795765, 41.04052 ], [ 28.795887, 41.040586 ], [ 28.795985, 41.040644 ], [ 28.796072, 41.04076 ], [ 28.796093, 41.040841 ], [ 28.796137, 41.042685 ], [ 28.796158, 41.043311 ], [ 28.796121, 41.043733 ], [ 28.79606, 41.043879 ], [ 28.796042, 41.043938 ], [ 28.797736, 41.043915 ], [ 28.799076, 41.043924 ], [ 28.799064, 41.043416 ], [ 28.799066, 41.043177 ], [ 28.801317, 41.043131 ], [ 28.801366, 41.043135 ], [ 28.801478, 41.043153 ], [ 28.801654, 41.043244 ], [ 28.801918, 41.043396 ], [ 28.802307, 41.043525 ], [ 28.802425, 41.043552 ], [ 28.802847, 41.043625 ], [ 28.804228, 41.043816 ], [ 28.804728, 41.043907 ], [ 28.805003, 41.043974 ], [ 28.805176, 41.044048 ], [ 28.805352, 41.044176 ], [ 28.805474, 41.04435 ], [ 28.805565, 41.044615 ], [ 28.805529, 41.044877 ], [ 28.805491, 41.045117 ], [ 28.805447, 41.045314 ], [ 28.805154, 41.045534 ], [ 28.804779, 41.045731 ], [ 28.804471, 41.045866 ], [ 28.804128, 41.046016 ], [ 28.803724, 41.046243 ], [ 28.803404, 41.046407 ], [ 28.802917, 41.046618 ], [ 28.802263, 41.046909 ], [ 28.801848, 41.047115 ], [ 28.801421, 41.047353 ], [ 28.800937, 41.047561 ], [ 28.800378, 41.047711 ], [ 28.800002, 41.047829 ], [ 28.79935, 41.048058 ], [ 28.798816, 41.048287 ], [ 28.798439, 41.048496 ], [ 28.797957, 41.048774 ], [ 28.797595, 41.048998 ], [ 28.797072, 41.049249 ], [ 28.796735, 41.049306 ], [ 28.795898, 41.049527 ], [ 28.795707, 41.04956 ], [ 28.795499, 41.049564 ], [ 28.795331, 41.049543 ], [ 28.794881, 41.049459 ], [ 28.794461, 41.049369 ], [ 28.794335, 41.04935 ], [ 28.794138, 41.049347 ], [ 28.793873, 41.049368 ], [ 28.793591, 41.0494 ], [ 28.793627, 41.049577 ], [ 28.79364, 41.049753 ], [ 28.793631, 41.049907 ], [ 28.793577, 41.050424 ], [ 28.793477, 41.05101 ], [ 28.793397, 41.051468 ], [ 28.79333, 41.051701 ], [ 28.79323, 41.051984 ], [ 28.793166, 41.052133 ], [ 28.793074, 41.052429 ], [ 28.792998, 41.052616 ], [ 28.792927, 41.05278 ], [ 28.792867, 41.052975 ], [ 28.792832, 41.053163 ], [ 28.792762, 41.053594 ], [ 28.792702, 41.054061 ], [ 28.792641, 41.054319 ], [ 28.792568, 41.054732 ], [ 28.792466, 41.055138 ], [ 28.79245, 41.055387 ], [ 28.792435, 41.055956 ], [ 28.792337, 41.056378 ], [ 28.792206, 41.056762 ], [ 28.792004, 41.057056 ], [ 28.791888, 41.057174 ], [ 28.791759, 41.057318 ], [ 28.791569, 41.057523 ], [ 28.791367, 41.057761 ], [ 28.790339, 41.059431 ], [ 28.789989, 41.059556 ], [ 28.789113, 41.059923 ], [ 28.789018, 41.059935 ], [ 28.788225, 41.05982 ], [ 28.787625, 41.059771 ], [ 28.78708, 41.059664 ], [ 28.786769, 41.059521 ], [ 28.786795, 41.059339 ], [ 28.786774, 41.05925 ], [ 28.78674, 41.059226 ], [ 28.786676, 41.05922 ], [ 28.786538, 41.059234 ], [ 28.786214, 41.059238 ], [ 28.786037, 41.058926 ], [ 28.785407, 41.059094 ], [ 28.785247, 41.059129 ], [ 28.785097, 41.059147 ], [ 28.784754, 41.059172 ], [ 28.784738, 41.059311 ], [ 28.78473, 41.05973 ], [ 28.784738, 41.060051 ], [ 28.784736, 41.060313 ], [ 28.784706, 41.061083 ], [ 28.784703, 41.061323 ], [ 28.784668, 41.061524 ], [ 28.784644, 41.061714 ], [ 28.784696, 41.062086 ], [ 28.784748, 41.062458 ], [ 28.784746, 41.062572 ], [ 28.784695, 41.063128 ], [ 28.784662, 41.063283 ] ] ] }, "id": "relation/7786499" }, { "type": "Feature", "properties": { "@id": "relation/7786500", "admin_level": "8", "boundary": "administrative", "name": "Atatürk Mahallesi", "name:ar": "أتاتورك", "network": "TR34-neighbourhood", "type": "boundary", "wikidata": "Q6075051" }, "geometry": { "type": "Polygon", "coordinates": [ [ [ 28.796165, 41.063712 ], [ 28.795049, 41.063883 ], [ 28.794174, 41.063992 ], [ 28.792643, 41.064082 ], [ 28.791032, 41.064101 ], [ 28.790399, 41.064084 ], [ 28.788922, 41.063964 ], [ 28.787731, 41.063825 ], [ 28.787381, 41.063779 ], [ 28.786599, 41.06364 ], [ 28.784662, 41.063283 ], [ 28.784695, 41.063128 ], [ 28.784746, 41.062572 ], [ 28.784748, 41.062458 ], [ 28.784696, 41.062086 ], [ 28.784644, 41.061714 ], [ 28.784668, 41.061524 ], [ 28.784703, 41.061323 ], [ 28.784706, 41.061083 ], [ 28.784736, 41.060313 ], [ 28.784738, 41.060051 ], [ 28.78473, 41.05973 ], [ 28.784738, 41.059311 ], [ 28.784754, 41.059172 ], [ 28.785097, 41.059147 ], [ 28.785247, 41.059129 ], [ 28.785407, 41.059094 ], [ 28.786037, 41.058926 ], [ 28.786214, 41.059238 ], [ 28.786538, 41.059234 ], [ 28.786676, 41.05922 ], [ 28.78674, 41.059226 ], [ 28.786774, 41.05925 ], [ 28.786795, 41.059339 ], [ 28.786769, 41.059521 ], [ 28.78708, 41.059664 ], [ 28.787625, 41.059771 ], [ 28.788225, 41.05982 ], [ 28.789018, 41.059935 ], [ 28.789113, 41.059923 ], [ 28.789989, 41.059556 ], [ 28.790339, 41.059431 ], [ 28.791367, 41.057761 ], [ 28.791569, 41.057523 ], [ 28.791759, 41.057318 ], [ 28.791888, 41.057174 ], [ 28.792004, 41.057056 ], [ 28.792206, 41.056762 ], [ 28.792337, 41.056378 ], [ 28.792435, 41.055956 ], [ 28.79245, 41.055387 ], [ 28.792466, 41.055138 ], [ 28.792568, 41.054732 ], [ 28.792641, 41.054319 ], [ 28.792702, 41.054061 ], [ 28.792762, 41.053594 ], [ 28.792832, 41.053163 ], [ 28.792867, 41.052975 ], [ 28.792927, 41.05278 ], [ 28.792998, 41.052616 ], [ 28.793074, 41.052429 ], [ 28.793166, 41.052133 ], [ 28.79323, 41.051984 ], [ 28.79333, 41.051701 ], [ 28.793397, 41.051468 ], [ 28.793477, 41.05101 ], [ 28.793577, 41.050424 ], [ 28.793631, 41.049907 ], [ 28.79364, 41.049753 ], [ 28.793627, 41.049577 ], [ 28.793591, 41.0494 ], [ 28.793873, 41.049368 ], [ 28.794138, 41.049347 ], [ 28.794335, 41.04935 ], [ 28.794461, 41.049369 ], [ 28.794881, 41.049459 ], [ 28.795331, 41.049543 ], [ 28.795499, 41.049564 ], [ 28.795707, 41.04956 ], [ 28.795898, 41.049527 ], [ 28.796735, 41.049306 ], [ 28.797072, 41.049249 ], [ 28.797595, 41.048998 ], [ 28.797957, 41.048774 ], [ 28.798439, 41.048496 ], [ 28.798816, 41.048287 ], [ 28.79935, 41.048058 ], [ 28.800002, 41.047829 ], [ 28.800378, 41.047711 ], [ 28.800937, 41.047561 ], [ 28.801421, 41.047353 ], [ 28.801848, 41.047115 ], [ 28.802263, 41.046909 ], [ 28.802917, 41.046618 ], [ 28.803404, 41.046407 ], [ 28.803724, 41.046243 ], [ 28.804128, 41.046016 ], [ 28.804471, 41.045866 ], [ 28.804779, 41.045731 ], [ 28.805154, 41.045534 ], [ 28.805447, 41.045314 ], [ 28.805645, 41.045516 ], [ 28.805814, 41.045697 ], [ 28.806033, 41.04573 ], [ 28.806282, 41.045741 ], [ 28.806504, 41.045777 ], [ 28.806941, 41.045792 ], [ 28.807618, 41.045799 ], [ 28.807877, 41.045792 ], [ 28.807977, 41.045791 ], [ 28.807961, 41.046272 ], [ 28.80795, 41.046513 ], [ 28.807953, 41.047141 ], [ 28.808012, 41.047979 ], [ 28.808095, 41.048532 ], [ 28.808139, 41.04884 ], [ 28.808373, 41.049748 ], [ 28.807231, 41.049934 ], [ 28.806374, 41.050048 ], [ 28.805926, 41.050064 ], [ 28.80496, 41.050413 ], [ 28.804708, 41.050528 ], [ 28.8045, 41.050665 ], [ 28.804363, 41.050776 ], [ 28.804051, 41.050757 ], [ 28.803995, 41.050994 ], [ 28.803958, 41.051063 ], [ 28.803934, 41.051196 ], [ 28.803767, 41.051385 ], [ 28.803589, 41.051526 ], [ 28.803518, 41.05159 ], [ 28.803466, 41.051689 ], [ 28.803373, 41.051778 ], [ 28.803285, 41.051917 ], [ 28.803176, 41.052048 ], [ 28.802932, 41.052252 ], [ 28.802918, 41.052324 ], [ 28.802596, 41.052401 ], [ 28.802464, 41.052463 ], [ 28.802165, 41.052559 ], [ 28.801996, 41.052683 ], [ 28.801817, 41.052744 ], [ 28.801562, 41.053012 ], [ 28.80137, 41.053109 ], [ 28.801118, 41.053205 ], [ 28.80107, 41.05325 ], [ 28.801057, 41.053304 ], [ 28.801151, 41.05335 ], [ 28.801231, 41.053531 ], [ 28.801313, 41.053594 ], [ 28.801336, 41.05364 ], [ 28.801335, 41.053703 ], [ 28.80125, 41.053801 ], [ 28.801259, 41.053954 ], [ 28.801233, 41.054107 ], [ 28.801172, 41.05416 ], [ 28.801158, 41.054295 ], [ 28.801058, 41.054564 ], [ 28.800972, 41.054698 ], [ 28.800821, 41.054777 ], [ 28.800712, 41.054841 ], [ 28.800439, 41.054888 ], [ 28.799986, 41.055075 ], [ 28.799936, 41.055223 ], [ 28.7997, 41.05534 ], [ 28.799622, 41.055474 ], [ 28.799723, 41.055617 ], [ 28.799804, 41.055782 ], [ 28.799779, 41.056151 ], [ 28.799654, 41.056292 ], [ 28.799493, 41.056395 ], [ 28.799293, 41.056577 ], [ 28.799254, 41.056691 ], [ 28.799211, 41.056992 ], [ 28.799408, 41.057311 ], [ 28.799451, 41.057423 ], [ 28.799471, 41.057684 ], [ 28.799516, 41.057704 ], [ 28.799536, 41.057736 ], [ 28.799497, 41.058041 ], [ 28.799452, 41.058071 ], [ 28.799409, 41.05809 ], [ 28.799315, 41.058102 ], [ 28.799198, 41.058124 ], [ 28.798664, 41.060439 ], [ 28.798554, 41.060639 ], [ 28.798093, 41.060883 ], [ 28.797101, 41.061298 ], [ 28.796817, 41.062021 ], [ 28.796728, 41.062578 ], [ 28.796165, 41.063712 ] ] ] }, "id": "relation/7786500" }, { "type": "Feature", "properties": { "@id": "relation/7786501", "admin_level": "8", "alt_name": "Mehmetakif Mahallesi", "boundary": "administrative", "name": "Mehmet Akif Mahallesi", "name:ar": "محمد عاكف", "network": "TR34-neighbourhood", "type": "boundary", "wikidata": "Q20471871", "wikipedia": "tr:Mehmet Akif, Küçükçekmece" }, "geometry": { "type": "Polygon", "coordinates": [ [ [ 28.799516, 41.057704 ], [ 28.799471, 41.057684 ], [ 28.799451, 41.057423 ], [ 28.799408, 41.057311 ], [ 28.799211, 41.056992 ], [ 28.799254, 41.056691 ], [ 28.799293, 41.056577 ], [ 28.799493, 41.056395 ], [ 28.799654, 41.056292 ], [ 28.799779, 41.056151 ], [ 28.799804, 41.055782 ], [ 28.799723, 41.055617 ], [ 28.799622, 41.055474 ], [ 28.7997, 41.05534 ], [ 28.799936, 41.055223 ], [ 28.799986, 41.055075 ], [ 28.800439, 41.054888 ], [ 28.800712, 41.054841 ], [ 28.800821, 41.054777 ], [ 28.800972, 41.054698 ], [ 28.801058, 41.054564 ], [ 28.801158, 41.054295 ], [ 28.801172, 41.05416 ], [ 28.801233, 41.054107 ], [ 28.801259, 41.053954 ], [ 28.80125, 41.053801 ], [ 28.801335, 41.053703 ], [ 28.801336, 41.05364 ], [ 28.801313, 41.053594 ], [ 28.801231, 41.053531 ], [ 28.801151, 41.05335 ], [ 28.801057, 41.053304 ], [ 28.80107, 41.05325 ], [ 28.801118, 41.053205 ], [ 28.80137, 41.053109 ], [ 28.801562, 41.053012 ], [ 28.801817, 41.052744 ], [ 28.801996, 41.052683 ], [ 28.802165, 41.052559 ], [ 28.802464, 41.052463 ], [ 28.802596, 41.052401 ], [ 28.802918, 41.052324 ], [ 28.802932, 41.052252 ], [ 28.803176, 41.052048 ], [ 28.803285, 41.051917 ], [ 28.803373, 41.051778 ], [ 28.803466, 41.051689 ], [ 28.803518, 41.05159 ], [ 28.803589, 41.051526 ], [ 28.803767, 41.051385 ], [ 28.803934, 41.051196 ], [ 28.803958, 41.051063 ], [ 28.803995, 41.050994 ], [ 28.804051, 41.050757 ], [ 28.804363, 41.050776 ], [ 28.8045, 41.050665 ], [ 28.804708, 41.050528 ], [ 28.80496, 41.050413 ], [ 28.805926, 41.050064 ], [ 28.806374, 41.050048 ], [ 28.807231, 41.049934 ], [ 28.808373, 41.049748 ], [ 28.808596, 41.050653 ], [ 28.808762, 41.051183 ], [ 28.808998, 41.051983 ], [ 28.809128, 41.052442 ], [ 28.809523, 41.053756 ], [ 28.810027, 41.055283 ], [ 28.810375, 41.056632 ], [ 28.810641, 41.057641 ], [ 28.810759, 41.058253 ], [ 28.811088, 41.059328 ], [ 28.811252, 41.059848 ], [ 28.811453, 41.060474 ], [ 28.811585, 41.060945 ], [ 28.811632, 41.061289 ], [ 28.810312, 41.061223 ], [ 28.809767, 41.06123 ], [ 28.809047, 41.061241 ], [ 28.808391, 41.06127 ], [ 28.807982, 41.061294 ], [ 28.806506, 41.061446 ], [ 28.805066, 41.061621 ], [ 28.803773, 41.061877 ], [ 28.802264, 41.062228 ], [ 28.800459, 41.062727 ], [ 28.798745, 41.063179 ], [ 28.797518, 41.06347 ], [ 28.796953, 41.063607 ], [ 28.796165, 41.063712 ], [ 28.796728, 41.062578 ], [ 28.796817, 41.062021 ], [ 28.797101, 41.061298 ], [ 28.798093, 41.060883 ], [ 28.798554, 41.060639 ], [ 28.798664, 41.060439 ], [ 28.799198, 41.058124 ], [ 28.799315, 41.058102 ], [ 28.799409, 41.05809 ], [ 28.799452, 41.058071 ], [ 28.799497, 41.058041 ], [ 28.799536, 41.057736 ], [ 28.799516, 41.057704 ] ] ] }, "id": "relation/7786501" }, { "type": "Feature", "properties": { "@id": "node/4997166032", "@relations": [ { "role": "label", "rel": 7786494, "reltags": { "admin_level": "8", "boundary": "administrative", "name": "İstasyon Mahallesi", "name:ar": "استاسيون", "network": "TR34-neighbourhood", "type": "boundary", "wikidata": "Q6074744", "wikipedia": "tr:İstasyon, Küçükçekmece" } } ] }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 28.772043, 41.028291 ] }, "id": "node/4997166032" }, { "type": "Feature", "properties": { "@id": "node/4997166027", "@relations": [ { "role": "label", "rel": 7786496, "reltags": { "admin_level": "8", "boundary": "administrative", "name": "Yarımburgaz Mahallesi", "name:ar": "ياريمبورقاز", "network": "TR34-neighbourhood", "type": "boundary", "wikidata": "Q5991496" } } ] }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 28.753853, 41.048612 ] }, "id": "node/4997166027" }, { "type": "Feature", "properties": { "@id": "node/4922514695", "@relations": [ { "role": "label", "rel": 7786499, "reltags": { "admin_level": "8", "boundary": "administrative", "name": "Atakent Mahallesi", "name:ar": "أتاكنت", "network": "TR34-neighbourhood", "type": "boundary", "wikidata": "Q6084967" } } ] }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 28.781933, 41.055331 ] }, "id": "node/4922514695" }, { "type": "Feature", "properties": { "@id": "node/4922514694", "@relations": [ { "role": "label", "rel": 7786495, "reltags": { "admin_level": "8", "boundary": "administrative", "name": "Halkalı Merkez Mahallesi", "name:ar": "هاكالي مركزي", "network": "TR34-neighbourhood", "type": "boundary", "wikidata": "Q6072084" } } ] }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 28.792569, 41.035634 ] }, "id": "node/4922514694" }, { "type": "Feature", "properties": { "@id": "node/4997155119", "@relations": [ { "role": "label", "rel": 7786500, "reltags": { "admin_level": "8", "boundary": "administrative", "name": "Atatürk Mahallesi", "name:ar": "أتاتورك", "network": "TR34-neighbourhood", "type": "boundary", "wikidata": "Q6075051" } } ] }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 28.797372, 41.050435 ] }, "id": "node/4997155119" }, { "type": "Feature", "properties": { "@id": "node/4997166022", "@relations": [ { "role": "label", "rel": 7786501, "reltags": { "admin_level": "8", "alt_name": "Mehmetakif Mahallesi", "boundary": "administrative", "name": "Mehmet Akif Mahallesi", "name:ar": "محمد عاكف", "network": "TR34-neighbourhood", "type": "boundary", "wikidata": "Q20471871", "wikipedia": "tr:Mehmet Akif, Küçükçekmece" } } ] }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 28.805859, 41.053104 ] }, "id": "node/4997166022" }, { "type": "Feature", "properties": { "@id": "relation/9475439", "admin_level": "8", "boundary": "administrative", "name": "Altınşehir Mahallesi", "type": "boundary", "wikidata": "Q6038424", "wikipedia": "tr:Altınşehir, Başakşehir" }, "geometry": { "type": "Polygon", "coordinates": [ [ [28.7470742, 41.0618155], [28.7474143, 41.0617691], [28.7492755, 41.0613939], [28.7498596, 41.0613016], [28.7506966, 41.0611807], [28.7522754, 41.0610216], [28.7528897, 41.0609862], [28.7533102, 41.0609756], [28.7538647, 41.0609776], [28.7543855, 41.0609928], [28.7559249, 41.0610294], [28.7568892, 41.0610883], [28.7568491, 41.0620179], [28.757048, 41.062297], [28.7576059, 41.0638825], [28.7577346, 41.0645135], [28.7579921, 41.0649826], [28.7578634, 41.065921], [28.7581209, 41.0665357], [28.7580779, 41.0671505], [28.7583783, 41.0677329], [28.7583998, 41.0687036], [28.7588075, 41.0700948], [28.7589821, 41.0714635], [28.7584187, 41.0715481], [28.7574567, 41.0716607], [28.7563639, 41.0718156], [28.7514493, 41.072678], [28.7500034, 41.0728929], [28.7494336, 41.0729986], [28.7479183, 41.0732057], [28.746711, 41.0734285], [28.7458134, 41.0735522], [28.7447083, 41.073714], [28.7437963, 41.0739243], [28.7424084, 41.0745659], [28.7425264, 41.0743799], [28.7426015, 41.0741939], [28.7426874, 41.0739674], [28.7431702, 41.0730858], [28.7432681, 41.0728886], [28.7433028, 41.0728186], [28.7436104, 41.0721989], [28.7439537, 41.0713739], [28.7443829, 41.0702982], [28.7446296, 41.0696268], [28.7447369, 41.0691091], [28.7448013, 41.0685429], [28.7448764, 41.0681547], [28.745048, 41.0677826], [28.745327, 41.0673862], [28.7456381, 41.066998], [28.7456836, 41.0669098], [28.7457132, 41.0668524], [28.7457132, 41.0666825], [28.745708, 41.0666381], [28.7457038, 41.0666021], [28.7456489, 41.0661325], [28.7456475, 41.0661151], [28.7456347, 41.0659567], [28.7456274, 41.0658655], [28.7456703, 41.0656471], [28.7457991, 41.0653963], [28.7460128, 41.065092], [28.7460544, 41.0650298], [28.7465496, 41.0642886], [28.7465823, 41.0642396], [28.7466329, 41.0641415], [28.7467968, 41.0636572], [28.7468594, 41.0631864], [28.7470742, 41.0618155] ] ] }, "id": "relation/9475439" }, { "type": "Feature", "properties": { "@id": "node/4697004873", "@relations": [ { "role": "label", "rel": 9475439, "reltags": { "admin_level": "8", "boundary": "administrative", "name": "Altınşehir Mahallesi", "type": "boundary", "wikidata": "Q6038424", "wikipedia": "tr:Altınşehir, Başakşehir" } } ] }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 28.7529076, 41.0689001 ] }, "id": "node/4697004873" } ] }</mapframe> * Altınşehir * Atakent * Atatürk * İstasyon * Halkalı Merkez * Mehmet Akif * Yarımburgaz == Mahitungod == Ang Halkalı nakaangkon og status isip munisipyo tali sa 1976. Gipadayon niya ang status hangtod sa 1980 {| class="wikitable" |+ ! Mayor ! Termino sa katungdanan |- | Hasan ÖZTEKİN | 1976-1980 |} {{Reflist}} hlc116ua3gvnlk0qej03rudqo320ah3 Pic de Mont Rouch de France 0 7138623 37026079 12820501 2026-08-16T21:48:13Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Pic de la Gallina]] 37026079 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pic de la Gallina]] kiatekn4ptgn2xeoy5jvh7ythcgo26c Pic de Mont-Bouch 0 7138624 37026080 12820502 2026-08-16T21:48:18Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Pic de la Gallina]] 37026080 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pic de la Gallina]] kiatekn4ptgn2xeoy5jvh7ythcgo26c Pica Roja 0 7138625 37026081 12820503 2026-08-16T21:48:23Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Pic de la Gallina]] 37026081 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pic de la Gallina]] kiatekn4ptgn2xeoy5jvh7ythcgo26c Pic de la Rouge 0 7138626 37026082 12820504 2026-08-16T21:48:28Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Pic de la Gallina]] 37026082 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pic de la Gallina]] kiatekn4ptgn2xeoy5jvh7ythcgo26c Pico de Huradie 0 7158396 37026078 12845761 2026-08-16T21:48:07Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Pica de Horadic]] 37026078 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pica de Horadic]] pnfxgqbyvxkt3fvuq0qolwwxpn9xpth Cabeza de la Coma de Durdies 0 7174502 37026077 12866015 2026-08-16T21:48:02Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Cap d'Estanhs]] 37026077 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Cap d'Estanhs]] op6zlod6kxawvyko4eavk7vt6g83o8j Puhokio Stream (suba, lat -39,85, long 176,95) 0 7792163 37026099 34389582 2026-08-17T02:01:48Z Prosperosity 74905 Redirected page to [[Puhokio Stream (suba, lat -39,81, long 176,98)]] 37026099 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Puhokio Stream (suba, lat -39,81, long 176,98)]] 6500sfrw1iwjwfm2ghlp2sez1x0vq06 Ay (suba sa Pransiya, Normandie) 0 8043762 37026131 29588915 2026-08-17T09:53:48Z JackyM59 135358 Photograph updated 37026131 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Pransiya|date=2017-05}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Ay (pagklaro)]].'' {{geobox | 1 = River <!-- *** Header *** --> | name = Ay | native_name = | other_name = L’Ay Rivière | category = Suba | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image =L' Ay à Lessay (Sentier de la Rivière de l'Ay) 01.jpg | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Pransiya}} | country_flag = | state = | region = | district = | municipality = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source1 = | source1_location = | source1_region = | source1_country = | source1_elevation = | source1_lat_d = | source1_lat_m = | source1_lat_s = | source1_lat_NS = | source1_long_d = | source1_long_m = | source1_long_s = | source1_long_EW = | source_confluence = | source_confluence_location = | source_confluence_region = | source_confluence_country = | source_confluence_elevation = | source_confluence_lat_d = | source_confluence_lat_m = | source_confluence_lat_s = | source_confluence_lat_NS = | source_confluence_long_d = | source_confluence_long_m = | source_confluence_long_s = | source_confluence_long_EW = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | length = | width = | depth = | volume = | watershed = | watershed_decimals = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 49.21108 | long_d = -1.61278 | timezone_label = Europe/Paris | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = +2 | timezone = [[Central European Time|CET]] | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | geonames = 3035592 }} <!--H.STM-->[[Suba]] ang '''Ay''' sa [[Pransiya]].<ref name = "gn3035592"/> Nahimutang ni sa amihanang bahin sa nasod, {{formatnum:290}} km sa kasadpan sa [[Paris]] ang ulohan sa nasod. Ay nidagayday paingon ngadto sa [[Kanal La Mancha]]. {{Location map|France |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Ay sa Pransiya. | label = Ay|position=right|background=white|lat=49.21108|long=-1.61278}} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn3035592">[{{Geonameslink|gnid=3035592|name=ay}} Ay] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2016-02-18; database download sa 2017-02-07</ref> </references> [[Kategoriya:Mga suba nidagayday paingon ngadto sa Kanal La Mancha]] [[Kategoriya:Mga suba sa Pransiya]] ewo9vw0kpvy3ldpf948bbpt7kk9flcd Surëng al-Kāfirūn 0 11355436 37026058 37026053 2026-08-16T12:01:45Z ທິງ຺ອຣ຺ທິລິອມ຺ປູລຸ 122276 37026058 wikitext text/x-wiki Ang '''surëng ''al-Kāfirūn''''' mao ang ika-109 ka [[surë]] sa [[Korʼan]]. ==Teksto== Qul, «Yāʾayyuha l-kāfirūn!<br/ > «Lā aʿbudu mā taʿbudūn;<br/ > «walā antum ʿābidūna mā aʿbud;<br/ > «walā ana ʿābidu mmā ʿabadtum;<br/ > «walā antum ʿābidūna mā aʿbud.<br/ > «Lakum dīnukum waliya dīn.» [[Kategoriya:Korʼan]] 9ro76c0aq6d52qy63mxfqpq0r6rqhdh Fatehë 0 11355438 37026056 2026-08-16T11:59:03Z ທິງ຺ອຣ຺ທິລິອມ຺ປູລຸ 122276 Created page with "Ang '''surëng Fatehë''' (''al-Fātiḥa'') mao ang unang [[surë]] sa [[Korʼan]]. ==Teksto== Bi-Smi Llāhi, r-Raḥmāni, r-Raḥīm: Al-ḥamdu li-Llāhi, Rabbi l-ʿālamīn, ar-Raḥmāni, r-Raḥīm, Māliki yawmi d-dīn. Iyyāka naʿbudu wa-iyyāka nastaʿīn. Ihdina ṣ-ṣirāṭa l-mustaqīm, ṣirāṭa l-laḏīna anʿamta ʿalayhim, ġayri l-maġḍūbi ʿalayhim wa-la ḍ-ḍāllīn. [[Kategoriya:Korʼan]]" 37026056 wikitext text/x-wiki Ang '''surëng Fatehë''' (''al-Fātiḥa'') mao ang unang [[surë]] sa [[Korʼan]]. ==Teksto== Bi-Smi Llāhi, r-Raḥmāni, r-Raḥīm: Al-ḥamdu li-Llāhi, Rabbi l-ʿālamīn, ar-Raḥmāni, r-Raḥīm, Māliki yawmi d-dīn. Iyyāka naʿbudu wa-iyyāka nastaʿīn. Ihdina ṣ-ṣirāṭa l-mustaqīm, ṣirāṭa l-laḏīna anʿamta ʿalayhim, ġayri l-maġḍūbi ʿalayhim wa-la ḍ-ḍāllīn. [[Kategoriya:Korʼan]] 0dzmkggvurcxn3sma8eaout2y88ikyd 37026057 37026056 2026-08-16T12:01:24Z ທິງ຺ອຣ຺ທິລິອມ຺ປູລຸ 122276 37026057 wikitext text/x-wiki Ang '''surëng Fatehë''' (''al-Fātiḥa'') mao ang unang [[surë]] sa [[Korʼan]]. ==Teksto== Bi-Smi Llāhi, r-Raḥmāni, r-Raḥīm:<br/ > Al-ḥamdu li-Llāhi, Rabbi l-ʿālamīn,<br/ > ar-Raḥmāni, r-Raḥīm,<br/ > Māliki yawmi d-dīn.<br/ > Iyyāka naʿbudu wa-iyyāka nastaʿīn.<br/ > Ihdina ṣ-ṣirāṭa l-mustaqīm,<br/ > ṣirāṭa l-laḏīna anʿamta ʿalayhim, ġayri l-maġḍūbi ʿalayhim wa-la ḍ-ḍāllīn. [[Kategoriya:Korʼan]] m46y9l7s050087b87297rsxt1tm1h5h Ehlas 0 11355439 37026059 2026-08-16T12:08:10Z ທິງ຺ອຣ຺ທິລິອມ຺ປູລຸ 122276 Created page with "Ang '''surëng Ehlas''' (''al-Iẖlāṣ'') mao ang ika-112 ka [[surë]] sa [[Korʼan]]. ==Teksto== Qul, «Huwa Llāhu, Aḥad,<br/ > «Allāhu, ṣ-Ṣamad.<br/ > «Lam yalid wa-lam yūlad.<br/ > «Wa-lam yaku l-lahū kufuwan aḥad.» [[Kategoriya:Korʼan]]" 37026059 wikitext text/x-wiki Ang '''surëng Ehlas''' (''al-Iẖlāṣ'') mao ang ika-112 ka [[surë]] sa [[Korʼan]]. ==Teksto== Qul, «Huwa Llāhu, Aḥad,<br/ > «Allāhu, ṣ-Ṣamad.<br/ > «Lam yalid wa-lam yūlad.<br/ > «Wa-lam yaku l-lahū kufuwan aḥad.» [[Kategoriya:Korʼan]] 6umm9aj5xve5yoy2n1urcp8jh29uiqj Strix nivicolum 0 11355440 37026066 2026-08-16T19:32:21Z ~2026-44786-55 147694 Created page with "{{Taxobox | name =Strix nivicolum | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="IUCN"> | image = Himalayan Wood Owl.jpg | image_caption = | image_width = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Strigiformes]] | familia = [[Strigidae]] | genus = [[Strix]] | species = '''Strix nivicolum''' | binomial = ''Strix nivicolum'' | binomial_authority = ([[Edward Blyth|Blyth]], 1845) | synonyms..." 37026066 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name =Strix nivicolum | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="IUCN"> | image = Himalayan Wood Owl.jpg | image_caption = | image_width = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Strigiformes]] | familia = [[Strigidae]] | genus = [[Strix]] | species = '''Strix nivicolum''' | binomial = ''Strix nivicolum'' | binomial_authority = ([[Edward Blyth|Blyth]], 1845) | synonyms = }} Kaliwatan sa [[mangak]] ang '''''Strix nivicolum'''''. Una ning gihulagway ni Edward Blyth ni adtong 1845. Ang ''Strix nivicolum'' sakop sa kahenera nga ''[[Strix]]'', ug kabanay nga [[Strigidae]]. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan. Lumad sa mga kalasangan ug kabukiran sa Himalayas, Taiwan, ug Korea. {{saha}} [[Kategoriya:Strix]] [[Kategoriya:Strigidae]] 768dn4f3i9u3sihp0b0m744hc3s8gc4 Strix davidi 0 11355441 37026069 2026-08-16T19:46:11Z ~2026-44786-55 147694 Created page with "{{Taxobox | name = Strix davidi | status = NR | image = Strix_davidi_1877.jpg | image_caption = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Strigiformes]] | familia = [[Strigidae]] | genus = [[Strix]] | species = '''Strix davidi''' | binomial = ''Strix davidi'' | binomial_authority = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1875 }} Kaliwatan sa [[mangak]] ang '''''Strix davidi'''''. Una ning gihulagway ni Richa..." 37026069 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Strix davidi | status = NR | image = Strix_davidi_1877.jpg | image_caption = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Strigiformes]] | familia = [[Strigidae]] | genus = [[Strix]] | species = '''Strix davidi''' | binomial = ''Strix davidi'' | binomial_authority = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1875 }} Kaliwatan sa [[mangak]] ang '''''Strix davidi'''''. Una ning gihulagway ni Richard Bowdler Sharpe ni adtong 1875. Ang ''Strix davidi'' sakop sa kahenera nga ''[[Strix]]'', ug kabanay nga [[Strigidae]]. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan. Ang kasagarang ngalan ug ang siyentipikanhong ngalan niini parehong nagtumong sa Ural Mountains sa Russia, diin nakuha ang espesimen nga nagsilbing basehan sa pag-ila niini. {{saha}} [[Kategoriya:Strix]] [[Kategoriya:Strigidae]] lo3i7t8uvjk1f0267xguygeurypryz4 Strix sartorii 0 11355442 37026072 2026-08-16T19:58:00Z ~2026-44786-55 147694 Created page with "{{Taxobox | name = Strix sartorii | status = | status_system = IUCN3.1 | status_ref = | image = | image_caption = | image_width = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Strigiformes]] | familia = [[Strigidae]] | genus = [[Strix]] | species = '''Strix sartorii''' | binomial = ''Strix sartorii'' | binomial_authority = [[Robert Ridgway|Ridgway]], 1874 | synonyms = ''Strix varia sartorii''}} Kaliwatan s..." 37026072 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Strix sartorii | status = | status_system = IUCN3.1 | status_ref = | image = | image_caption = | image_width = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Strigiformes]] | familia = [[Strigidae]] | genus = [[Strix]] | species = '''Strix sartorii''' | binomial = ''Strix sartorii'' | binomial_authority = [[Robert Ridgway|Ridgway]], 1874 | synonyms = ''Strix varia sartorii''}} Kaliwatan sa [[mangak]] ang '''''Strix sartorii'''''. Una ning gihulagway ni Robert Ridgway ni adtong 1874. Ang ''Strix sartorrii'' sakop sa kahenera nga [[Strix]], ug kabanay nga [[Strigidae]]. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan. Kana lumad sa Mexico. {{saha}} [[Kategoriya:Strix]] [[Kategoriya:Strigidae]] epu8lw3dm34fl6bw4f8h8mtl2twiiid Vygoshcha 0 11355443 37026076 2026-08-16T21:10:40Z Red Winged Duck 17076 Red Winged Duck moved page [[Vygoshcha]] to [[Vyhošča]] 37026076 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Vyhošča]] mbm79923sd3efs4kefbtpmpthkmp28u Afrasya 0 11355444 37026097 2026-08-17T01:26:53Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1364241949|Afro-Eurasia]]" 37026097 wikitext text/x-wiki '''Ang Afro-Eurasia''' (nailhan usab nga '''Afroeurasia''', ug '''Eurafrasia''' ) usa ka dakong masa sa yuta, nga usahay gihulagway isip usa ka superkontinente, nga gilangkoban sa [[Kontinente|mga kontinente]] sa [[Aprika|Africa]], [[Asya|Asia]], ug [[Uropa|Europe]]. Ang mga termino mga pulong nga gihiusa sa mga ngalan sa mga sangkap niini. Ang Afro-Eurasia gitawag usab nga " Daang Kalibutan ", sukwahi sa " [[Bag-ong Kalibotan|Bag-ong Kalibutan]] " nga nagtumong sa [[Amerika (kontinente)|Amerika]] ug usahay [[Oseyaniya|Oceania]] ug [[Antartika|Antarctica]]. [[Kategoriya:Heyograpiya sa Uropa]] [[Kategoriya:Heyograpiya sa Asya]] [[Kategoriya:Heyograpiya sa Aprika]] d2gbp2vgtyxlyi0rivuoc5elc5eog6f Duyan sa sibilisasyon 0 11355445 37026098 2026-08-17T01:47:58Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369215596|Cradle of civilization]]" 37026098 wikitext text/x-wiki {{For|the episode from Generation Kill (miniseries)|Generation Kill (miniseries)#ep2}} [[Payl:All_Gizah_Pyramids.jpg|thumb| Lakip sa nagkalain-laing mga duyan sa sibilisasyon mao ang Karaang Ehipto. Ang [[Pyramids of Giza|mga Piramide sa Giza]] makita sa hulagway.]] fo43t2ji9s2xkqsk30by06ie3tw9h7z 37026100 37026098 2026-08-17T02:12:21Z LJamesCPH 147097 Nag-usab sa mga detalye 37026100 wikitext text/x-wiki {{For|the episode from Generation Kill (miniseries)|Generation Kill (miniseries)#ep2}} [[Payl:All_Gizah_Pyramids.jpg|thumb| Lakip sa nagkalain-laing mga duyan sa sibilisasyon mao ang Karaang Ehipto. Ang [[Pyramids of Giza|mga Piramide sa Giza]] makita sa hulagway.]]aAng labing una nga [[Sibilisasyon|mga sibilisasyon sa tawo]] naugmad nga independente sa usag usa ug ang '''duyan sa sibilisasyon''' usa ka lokasyon ug usa ka kultura diin naggikan ang usa niini. Ang sibilisasyon mao ang bisan unsang [[Complex society|komplikado nga katilingban]] nga gihulagway sa pag-uswag sa [[Estado|usa ka estado]], [[Social stratification|sosyal nga stratipikasyon]], [[Urban area|urbanisasyon]], ug [[Symbol|simbolikong]] mga sistema sa [[Communication|komunikasyon]] lapas sa [[Natural language|gipirmahan o gisulti nga mga pinulongan]] (nga mao, [[Sistema sa pagsulat|ang mga sistema sa pagsulat]] ug [[Graphic art|mga arte sa grapiko]]). Kasagaran giila sa mga eskolar ang unom ka duyan sa sibilisasyon: [[Mesopotamya|Ang Mesopotamia]], [[Karaang Ehipto]], [[Ancient India|Karaang India]] ug [[Ancient China|Karaang Tsina]] gituohan nga mao ang labing una sa [[Afrasya|Afro-Eurasia]], <ref>''Cradles of Civilization-China: Ancient Culture, Modern Land'', Robert E. Murowchick, gen. ed. Norman: University of Oklahoma Press, 1994.</ref> samtang ang sibilisasyon [[Caral–Supe|sa Caral-Supe]] sa baybayon [[Peru|sa Peru]] ug ang sibilisasyon [[Olmec|sa Olmec]] sa [[Mehiko|Mexico]] gituohan nga mao ang labing una sa [[Amerika (kontinente)|Amerika]] . Ang tanang duyan sa sibilisasyon nagsalig sa agrikultura para sa panginabuhi (gawas lang sa Caral-Supe nga posibleng sa sinugdanan nagsalig sa [[Marine life|mga kahinguhaan sa kadagatan]] ). Ang tanan nagdepende sa mga mag-uuma nga nagpatunghag sobra nga ani sa agrikultura aron suportahan ang sentralisadong gobyerno, mga lider sa politika, mga lider sa relihiyon, ug mga buluhaton publiko sa mga sentro sa kasyudaran sa unang mga sibilisasyon. === Pag-usbong sa sibilisasyon === {{Further|Neolithic Revolution|Urban revolution|Chalcolithic}} Ang labing una nga mga timailhan sa usa ka proseso nga misangpot sa [[Sedentism|sedentary]] culture makita sa [[Levant]] sa sayo pa sa 12,000 BC, sa dihang ang [[Natufian culture|kultura sa Natufian]] nahimong sedentary; kini miuswag ngadto sa usa ka katilingban sa agrikultura sa 10,000 BC. Ang kahinungdanon sa tubig aron mapanalipdan ang daghan ug lig-on nga suplay sa pagkaon, tungod sa maayong mga kondisyon alang sa pagpangayam, pangisda, ug pagpangalap og mga kahinguhaan lakip na ang mga cereal, naghatag ug inisyal nga ''[[Broad spectrum revolution|halapad nga ekonomiya]]'' nga nagpahinabo sa pagmugna og permanente nga mga baryo. <ref>''La protohistoire de l'Europe'', Jan Lichardus et al., [[Presses Universitaires de France]], Paris. {{ISBN|84-335-9366-8}}, 1987, chapter II.2.</ref> Ang labing una nga [[Proto-city|mga proto-urban]] nga pinuy-anan nga adunay liboan ka mga lumulupyo mitumaw sa [[Neolithic]] nga nagsugod sa [[kasadpang Asya|Kasadpang Asya]] niadtong 10,000 BC. Ang unang mga siyudad nga gipuy-an sa pipila ka liboan ka mga tawo mao ang [[Uruk]], [[Ur (arkiyolohiyang dapit)|Ur]], [[Kīsh (arkiyolohiyang dapit)|Kish]] ug [[Tall Arīdū|Eridu]] sa [[Mesopotamya|Mesopotamia]], gisundan sa [[Susa]] sa [[Elam]] ug [[Memphis (arkiyolohiyang dapit)|Memphis]] sa Ehipto, tanan sa [[31st century BCE|ika-31 nga siglo]] BC (tan-awa [[Historical urban community sizes|ang Makasaysayanong mga gidak-on sa komunidad sa kasyudaran]]). [[Kasaysayan|Ang mga makasaysayanong]] panahon gimarkahan nga lahi gikan sa [[Prehistoric|mga prehistoriko]] nga panahon diin ang "mga rekord sa nangagi magsugod sa pagtipig alang sa kaayohan sa umaabot nga mga henerasyon" —sa sinulat o binaba nga porma. Kon ang pag-usbong sa sibilisasyon isipon nga dungan sa pag-uswag sa pagsulat gikan sa [[proto-writing]], nan ang [[Near East|Near Eastern]] [[Chalcolithic]] (ang transisyonal nga panahon tali sa [[Neolithic]] ug sa [[Bronze Age|Bronse Age]] sa [[4th millennium BCE|ika-4 nga milenyo]] BC) ug ang pag-uswag sa proto-writing sa [[Harappa]] sa [[Indus River|Indus Valley]] sa South Asia mga 3,300 BC mao ang labing una nga mga pananglitan, gisundan sa Chinese [[Neolithic signs in China|proto-writing]] nga milambo ngadto sa [[oracle bone script]], ug usab sa pagtungha sa [[Mesoamerican writing systems]] gikan sa mga 900 BC. Tungod sa kawalay sinulat nga mga dokumento, kadaghanan sa mga aspeto sa pag-usbong sa unang mga sibilisasyon anaa sa mga arkeolohikong pagtimbang-timbang nga nagdokumento sa pag-uswag sa pormal nga mga institusyon ug materyal nga kultura. Ang usa ka "sibilisado" nga paagi sa kinabuhi sa katapusan nalambigit sa mga kondisyon nga halos eksklusibo nga naggikan sa [[agrikultura]] . Gihubit [[Gordon Childe|ni Gordon Childe]] ang pag-uswag sa sibilisasyon isip resulta sa duha ka sunod-sunod nga rebolusyon: ang [[Neolithic Revolution]] sa Kasadpang Asya, nga nagsugod sa pag-uswag sa mga komunidad nga namuyo, ug ang [[urban revolution]] nga una usab nga mitumaw sa Kasadpang Asya, nga nagpalambo sa mga tendensya padulong sa dasok nga mga pinuy-anan, espesyalisadong mga grupo sa trabaho, mga klase sa katilingban, pagpahimulos sa mga surplus, dakong mga pampublikong bilding ug pagsulat. Apan, pipila lang niini nga mga kondisyon ang wala gikuwestiyon sa mga rekord: ang mga dasok nga siyudad wala mapamatud-i sa Daang Gingharian sa Ehipto (dili sama sa Mesopotamia) ug ang mga siyudad adunay nagkatibulaag nga populasyon sa lugar [[Maya civilization|sa Maya]] ; ang [[Ingkanhong Imperyo|mga Inca]] kulang sa pagsulat bisan kung makatipig sila og mga rekord uban [[Quipu|ni Quipus]] nga mahimo usab nga adunay mga gamit sa literatura; ug kanunay ang monumento nga arkitektura nag-una sa bisan unsang indikasyon sa pagpuyo sa baryo. Pananglitan, sa kasamtangang Louisiana, nadiskobrehan sa mga tigdukiduki nga ang mga kultura nga kasagaran mga nomadic naorganisar sa daghang henerasyon aron magtukod og mga bungdo sa yuta sa mga panimuyo nga gikan pa sa 3400 BC. Imbis nga sunod-sunod nga mga panghitabo ug mga kondisyon, ang pag-usbaw sa sibilisasyon mahimong i-hypothesize isip usa ka gipaspas nga proseso nga nagsugod sa pagsugod sa agrikultura ug natapos sa Oriental Bronze Age. <ref name="Brit26">''Britannica'' 15th edition, 26:62–63.</ref> === Usa o daghang mga duyan === Ang mga eskolar kaniadto naghunahuna nga ang sibilisasyon nagsugod sa [[Fertile Crescent]] ug mikaylap gikan didto pinaagi sa impluwensya. Nagtuo karon ang mga eskolar nga ang mga sibilisasyon mitungha nga independente sa daghang mga lokasyon sa duha ka hemisperyo. Ilang naobserbahan nga ang mga sosyokultural nga kalamboan nahitabo sa lain-laing mga yugto sa panahon. Ang mga komunidad nga "naglingkod" ug " [[Nomadic|nagbalhinbalhin]] " nagpadayon sa pag-interaksyon pag-ayo; wala sila hugot nga nabahin taliwala sa lain-laing mga grupo sa kultura. Ang konsepto sa duyan sa sibilisasyon adunay pokus diin ang mga lumulupyo mianhi aron pagtukod og [[Dakbayan|mga siyudad]], paghimo og mga sistema sa pagsulat, pag-eksperimento sa mga teknik sa paghimo og [[Pottery|mga kolon]] ug [[Metalworking|paggamit sa mga metal]], [[Domestication|pag-amuma sa mga hayop]], ug pagpalambo sa komplikado nga [[Social structure|mga istruktura sa katilingban]] nga naglambigit [[Class system|sa mga sistema sa klase]]. Karon, ang iskolarsip sa kinatibuk-an nag-ila sa unom ka mga lugar diin ang sibilisasyon mitumaw nga independente: <ref>{{multiref2|{{cite web|url=http://www.collegeboard.com/student/testing/ap/history_world/fund_8000bc.html?worldhist |title=AP World History |publisher=[[College Board]] |access-date=28 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080422235734/http://www.collegeboard.com/student/testing/ap/history_world/fund_8000bc.html?worldhist |archive-date=22 April 2008 }}|{{cite web|url=http://www.collegeboard.com/prod_downloads/ap/students/worldhistory/ap-cd-worldhist-0708.pdf|title=World History Course Description|publisher=[[College Board]]|access-date=28 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003043351/http://www.collegeboard.com/prod_downloads/ap/students/worldhistory/ap-cd-worldhist-0708.pdf|archive-date=3 October 2008}}|{{cite web|url=http://education.yahoo.com/reference/encyclopedia/entry/civiliza|title=Civilization|publisher=The [[Columbia Encyclopedia]]|access-date=28 July 2008|archive-url=https://archive.today/20120708024023/http://education.yahoo.com/reference/encyclopedia/entry/civiliza|archive-date=8 July 2012}}|{{cite web |last=Edwin |first=Eric |url=https://www.britannica.com/topic/city#ref232180 |title=city |website=Britannica.com |date=27 February 2015 |access-date=4 January 2016 |archive-date=7 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160107211225/http://www.britannica.com/topic/city#ref232180 |url-status=live }}|{{cite web |url=http://www.africanafrican.com/folder13/african%20and%20african%20american%20history/ancient%20egypt%20and%20more/ch01IM.pdf |title=Africanafrican.com |website=Africanafrican.com |access-date=4 January 2016 |archive-date=15 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615150459/http://www.africanafrican.com/folder13/african%20and%20african%20american%20history/ancient%20egypt%20and%20more/ch01IM.pdf |url-status=live }}{{cite book|title=The Ancient Hawaiian State: Origins of a Political Society|last= Hommon|first= Robert J.|publisher= [[Oxford University Press]]|date= 2013}}|{{cite book|last1= Kennett|first1= Douglas J.|last2= Winterhalder|first2= Bruce |date=2006|title=Behavioral Ecology and the Transition to Agriculture|publisher= [[University of California Press]]|page=121|isbn= 978-0-520-24647-8}}}}</ref> ang [[Fertile Crescent]], lakip [[Mesopotamya|ang Mesopotamia]] ug ang [[Levant]] ; ang [[Nile River (suba sa Ehipto)|Nile Valley]] sa [[Northeast Africa|Amihanang-sidlakan sa Africa]] ; ang [[Indo-Gangetic Plain]] ; ang [[North China Plain]] ; ang [[Andean civilization|Andean Coast]] ; ug ang [[Mesoamerica|Mesoamerican Gulf Coast]]. === Mga duyan sa sibilisasyon === ==== Tabunok nga Crescent ==== [[Payl:Fertile_crescent_Neolithic_B_circa_7500_BC.svg|thumb|Ang Fertile Crescent niadtong 7500 BC. Ang mga pulang plasa nagtumong sa mga baryo sa pagpanguma.]] Ang [[Fertile Crescent]] gilangkoban sa usa ka rehiyon nga porma og crescent sa taas nga yuta sa Kasadpang Asya, nga naglangkob sa mga rehiyon sa modernong [[Ehipto]], [[Palestina]], [[Israel]], [[Libano|Lebanon]], [[Siria|Syria]], [[Hordanya|Jordan]], [[Turkeya|Turkey]], ug [[Iraq]], nga moabot hangtod sa [[Zagros|Kabukiran sa Zagros]] sa [[Iran]] . Kini nagbarog isip usa sa labing una nga mga rehiyon sa kalibutan diin mitumaw ang mga pamaagi sa agrikultura, nga nagtimaan sa pag-abot sa mga komunidad sa pagpanguma nga dili aktibo. Pag-abot sa 10,200 BC, ang hingpit nga naugmad nga mga kulturang Neolithic, nga gihulagway sa mga hugna sa [[Pre-Pottery Neolithic A]] (PPNA) ug [[Pre-Pottery Neolithic B]] (7600 hangtod 6000 BC), mitumaw sulod sa Fertile Crescent. Kini nga mga kultura mikaylap paingon sa sidlakan ngadto sa [[habagatang Asya|Habagatang Asya]] ug paingon sa kasadpan ngadto sa [[Neolithic Europe|Europa]] ug Amihanang Aprika. <ref name="Bellwood1">Bellwood, Peter.</ref> Lakip sa mga talagsaong pinuy-anan sa PPNA mao ang [[Jericho (kapital sa dapit)|Jericho]], nga nahimutang sa [[Jordan Valley]], nga gituohan nga mao ang labing una nga natukod nga siyudad sa kalibutan, diin ang inisyal nga pinuy-anan nagsugod pa niadtong mga 9600 BC ug ang kuta nahitabo niadtong mga 6800 BC. Ang kasamtangang mga teorya ug mga nadiskobrehan nag-ila sa Fertile Crescent isip una ug labing karaan nga duyan sa sibilisasyon. Ang mga ehemplo sa mga dapit niining dapita mao ang sayong [[Neolithic]] nga dapit sa [[Göbekli Tepe]] (9500–8000 BC) ug [[Çatalhöyük]] (7500–5700 BC). ====== Mesopotamia ====== {{Main|History of Mesopotamia|History of Sumer|Mesopotamia}} [[Payl:Map_Ubaid_culture-en.svg|thumb|Mga dagkong siyudad sa Sumerian atol sa panahon sa Ubaid]] Sa [[Mesopotamya|Mesopotamia]] (usa ka rehiyon nga naglangkob sa modernong [[Iraq]] ug sa mga kasikbit nga rehiyon sa Habagatang-Sidlakang [[Turkeya|Turkey]], Amihanang-Sidlakan [[Siria|Syria]] ug Amihanang-Kasadpang [[Iran]] ), ang panagtagbo sa mga suba sa Tigris ug Euphrates nakamugna og tabunok ug maayong yuta ug suplay sa tubig para sa irigasyon. Ang mga kulturang Neolitiko mitungha sa rehiyon gikan sa 8000 BC padayon. Ang mga sibilisasyon nga mitumaw palibot niining mga suba mao ang labing una nga nailhan [[Sedentism|nga dili-nomadikong]] [[Agrarian society|mga katilingbang agraryo]] . Tungod niini nga ang rehiyon sa Fertile Crescent, ug ang Mesopotamia ilabi na, kanunay nga gitawag nga duyan sa sibilisasyon. Ang panahon nga nailhan nga [[Ubaid period|panahon sa Ubaid]] (mga 6500 hangtod 3800 BC) mao ang labing una nga nahibal-an nga panahon sa [[Alluvial plain|kapatagan sa alluvial]], bisan kung lagmit adunay mga naunang panahon nga natago sa ilawom sa [[Alluvium#Age|alluvium]] . <ref>Adams, Robert M.C.C. and Wright, Henry T. 1989. 'Concluding Remarks' in Henrickson, Elizabeth and Thuesen, Ingolf (eds.) ''Upon This Foundation – The 'Ubaid Reconsidered''.</ref> <ref>Carter, Robert A. and Philip, Graham ''Beyond the Ubaid: Transformation and Integration in the Late Prehistoric Societies of the Middle East (Studies in Ancient Oriental Civilization, Number 63)'' The Oriental Institute of the University of Chicago (2010) {{ISBN|978-1-885923-66-0}} p. 2, at http://oi.uchicago.edu/research/pubs/catalog/saoc/saoc63.html {{Webarchive}}; "Radiometric data suggest that the whole Southern Mesopotamian Ubaid period, including Ubaid 0 and 5, is of immense duration, spanning nearly three millennia from about 6500 to 3800 B.C.".</ref> Atol sa panahon sa Ubaid nagsugod ang kalihukan padulong sa urbanisasyon. Ang agrikultura ug pagpasanay sa mga hayop kay kaylap nga gipraktis sa mga komunidad nga walay daghang tawo, ilabina sa Amihanang Mesopotamia (sa ulahi [[Asirya|Asiria]] ), ug ang intensive irrigated hydraulic agriculture gisugdan sa pagpraktis sa habagatan. Mga 6000 BC, ang mga Neolithic nga pinuy-anan nagsugod sa pagpakita sa tibuok Ehipto. <ref name="Redford 6">{{Cite book}}</ref> Ang mga pagtuon nga gibase sa [[Morphology (biology)|morpolohikal]], [[Genetics|henetiko]], ug [[Arkeyolohiya|arkeolohikanhong]] datos nag-ingon nga kini nga mga pinuy-anan gikan sa mga migrante gikan sa Fertile Crescent sa [[Near East]] nga miabot sa Ehipto ug Amihanang Aprika atol sa [[Neolithic Revolution|Rebolusyong Neolitiko sa Ehipto ug Amihanang Aprika]] ug nagdala sa [[agrikultura]] sa rehiyon. [[Tell el-'Oueili|Ang Tell el-'Oueili]] mao ang labing karaan nga Sumerianhong dapit nga gipuy-an niining panahona, mga 5400 BC, ug ang siyudad sa [[Ur (arkiyolohiyang dapit)|Ur]] unang natukod usab sa katapusan niining panahona. <ref>Leick, Gwendolyn (2002), "Mesopotamia: The Invention of the City" (Penguin).</ref> Sa habagatan, ang panahon sa Ubaid milungtad gikan sa mga 6500 hangtod 3800 BC. <ref name="CarterRobert">Carter, Robert A. and Philip, Graham.</ref> [[Sumer|Ang sibilisasyong Sumerian]] nagkahiusa sa misunod nga [[Uruk period|panahon sa Uruk]] (4000 hangtod 3100 BC). <ref>[[Harriet Crawford|Crawford, Harriet E. W.]] ''Sumer and the Sumerians''.</ref> Ginganlan sunod sa siyudad sa [[Uruk]] sa Sumerian, kining panahona nakasaksi sa pagtungha sa kinabuhi sa kasyudaran sa Mesopotamia ug, atol sa ulahing hugna niini, ang hinay-hinay nga pagtungha sa [[Cuneiform|cuneiform script]] . [[Proto-writing|Ang proto-writing]] sa rehiyon nagsugod pa sa mga 3800 BC, diin ang pinakaunang mga teksto nagsugod pa sa 3300 BC; ang unang cuneiform nga pagsulat mitumaw sa 3000 BC. Niining panahona usab nga mikunhod ang pagpintal sa mga pottery samtang nagsugod nga nahimong popular ang tumbaga, uban sa [[Cylinder seal|mga selyo sa silindro]] . <ref>''An Encyclopedia of World History''.</ref> Ang mga siyudad sa Sumerian atol sa panahon sa Uruk lagmit [[Theocratic|teokratiko]] ug lagmit gipangulohan sa usa ka pari-hari ( ''ensi'' ), nga gitabangan sa usa ka konseho sa mga ansiyano, lakip ang mga lalaki ug babaye. <ref name="Jacobsen">Jacobsen, Thorkild (Ed.) (1939), "The Sumerian King List" (Oriental Institute of the University of Chicago; Assyriological Studies, No. 11, 1939).</ref> Posible kaayo nga ang ulahing mga Sumerianhong [[Pantheon (gods)|panteon]] gisundog niining istrukturang politikal. Ang [[Jemdet Nasr period|panahon sa Jemdet Nasr]], nga kasagarang gipetsahan gikan sa 3100 hangtod 2900 BC ug misunod sa panahon sa Uruk, nailhan nga usa sa mga yugto sa pagporma sa pag-uswag sa cuneiform script. Ang labing karaan nga mga papan nga yutang kulonon gikan sa Uruk ug nagsugod sa ulahing bahin sa ikaupat nga milenyo BC, gamay nga mas sayo kay sa Panahon sa Jemdet Nasr. Sa panahon sa Panahon sa Jemdet Nasr, ang iskrip nakaagi na og daghang hinungdanong mga pagbag-o. Kini orihinal nga gilangkoban sa [[Pictographs|mga pictograph]], apan sa panahon sa Panahon sa Jemdet Nasr kini nagsagop na sa mas simple ug mas abstrak nga mga disenyo. Niining panahona usab nga ang iskrip nakakuha sa iyang iconic nga porma sa wedge. <ref name="woods3637">{{harvnb|Woods|2010|pp=36–37}}.</ref> <ref>Martin (1988), pp. 20–23.</ref> Ang mga network sa pamatigayon sa Uruk nagsugod sa pagpalapad ngadto sa ubang mga bahin sa Mesopotamia ug hangtod sa [[North Caucasus]], ug ang lig-on nga mga timailhan sa organisasyon sa gobyerno ug sosyal nga stratification nagsugod sa pagtungha, nga misangpot sa [[Early Dynastic Period of Sumer|Sayong Panahon sa Dinastiya]] (mga 2900 BC). Human magsugod ang Sayong Panahon sa Dinastiya, adunay pagbalhin sa kontrol sa mga siyudad-estado gikan sa pagtukod sa templo nga gipangulohan sa konseho sa mga ansiyano nga gipangulohan sa usa ka pari nga "En" (usa ka lalaki nga pigura kung kini usa ka templo alang sa usa ka diyosa, o usa ka babaye nga pigura kung gipangulohan sa usa ka lalaki nga diyos) <ref>Jacobsen, Thorkild (1976), "The Harps that Once...; Sumerian Poetry in Translation" and "Treasures of Darkness: a history of Mesopotamian Religion".</ref> ngadto sa usa ka mas sekular nga Lugal (Lu = lalaki, Gal = bantugan). Apil sa mga Lugal ang mga maalamat nga patriyarkal nga mga tawo sama nila [[Enmerkar|ni Enmerkar]], [[Lugalbanda]] ug [[Gilgamesh]], kinsa giingong naghari wala madugay sa wala pa magsugod ang makasaysayanong rekord mga 2700 BC, sa dihang ang silabiko nga pagsulat nagsugod sa pag-uswag gikan sa sayong mga pictogram. Ang sentro sa kulturang Sumerian nagpabilin sa habagatang Mesopotamia, bisan pa nga ang mga magmamando nagsugod sa pagpalapad ngadto sa silingang mga lugar. Ang silingang mga grupong Semitiko, lakip ang mga Semite nga nagsultig Akkadian (Asiryanhon, Babilonyanhon) nga nagpuyo uban sa mga Sumerian sa Mesopotamia, misagop sa kadaghanan sa kulturang Sumerian alang sa ilang kaugalingon. Ang labing una nga [[Ziggurats|mga ziggurat]] nagsugod duol sa katapusan sa Sayong Panahon sa Dinastiya, bisan kung ang mga nauna sa arkitektura sa porma sa gipataas nga mga plataporma nagsugod pa sa panahon sa Ubaid. <ref>Crawford, pp. 73–74.</ref> Ang [[Sumerian King List]] nagsugod sa sayong bahin sa ikaduhang milenyo BC. Kini gilangkoban sa sunod-sunod nga mga harianong dinastiya gikan sa lain-laing mga siyudad sa Sumerian, nga nagsugod pa sa Sayong Panahon sa Dinastiya. Ang matag dinastiya mosikat ug modominar sa rehiyon, apan pulihan sa sunod. Ang dokumento gigamit sa ulahing mga hari sa Mesopotamia aron himuong lehitimo ang ilang pagmando. Samtang ang ubang impormasyon sa lista mahimong itandi sa ubang mga teksto sama sa mga dokumento sa ekonomiya, kadaghanan niini lagmit hinimo-himo lang, ug ang paggamit niini isip usa ka dokumento sa kasaysayan limitado. [[Eannatum|Si Eannatum]], ang [[Sumer|Sumerianong]] hari sa [[Lagash]], nagtukod sa unang mapamatud-an nga imperyo sa kasaysayan niadtong 2500 BC. Ang silingang Elam, sa modernong [[Iran]], kabahin usab sa sayong [[Cities of the Ancient Near East|urbanisasyon]] atol sa panahon [[Chalcolithic|sa Chalcolithic]] . <ref>The Archaeology of Elam: Formation and Transformation of an Ancient Iranian State – by D. T. Potts, Cambridge University Press, 29 July 1999 – p. 46 – {{ISBN|0521563585}} hardback.</ref> Ang mga estado sa Elamite usa sa mga nanguna nga pwersa sa politika sa [[Ancient Near East|Karaang Duol nga Sidlakan]] . <ref>Elam: surveys of political history and archaeology, Elizabeth Carter and Matthew W. Stolper, University of California Press, 1984, p. 3.</ref> Ang pagtungha sa mga sinulat nga rekord sa mga Elamite gikan sa mga 3200 BC susama usab sa kasaysayan sa Sumerian, diin nakit-an ang mga rekord nga medyo mas sayo. <ref>{{Cite book}}</ref> <ref>{{Cite book}}</ref> Atol sa ika-3 nga milenyo BC, adunay naugmad nga suod nga kultural nga simbiosis tali sa mga [[Sumer|Sumerian]] ug mga [[Imperyong Akadyo|Akkadian]]. Hinay-hinay nga gipulihan sa [[Akkadian language|pinulongang Akkadian]] ang Sumerian isip usa ka sinultihan nga pinulongan tali sa ika-3 ug ika-2 nga milenyo BC. Ang Imperyong Akkadian [[Semitic languages|nga nagsultig Semitiko]] mitumaw mga 2350 BC ubos [[Sargón sa Akad|ni Sargon nga Bantogan]]. Ang Imperyong Akkadian nakaabot sa kinapungkayan sa politika niini tali sa ika-24 ug ika-22 nga siglo BC. Ubos ni Sargon ug sa iyang mga manununod, ang pinulongang Akkadian mubo nga gipatuman sa silingang mga nasakop nga estado sama sa [[Elam]] ug [[Gutian people|Gutium]] . Human sa pagkapukan sa Imperyong Akkadian ug sa pagkapukan sa mga [[Gutians|Gutian]], adunay mubo nga pagpalig-on pag-usab sa dominasyon sa Sumerian sa Mesopotamia ubos sa [[Third Dynasty of Ur|Ikatulong Dinastiya sa Ur]] . Human sa kataposang pagkahugno sa hegemonya sa Sumerian sa Mesopotamia niadtong mga 2004 BC, ang Semitikong Akkadian nga katawhan sa Mesopotamia sa kadugayan nagkahiusa ngadto sa duha ka dagkong nasod nga nagsultig Akkadian: [[Asirya|ang Asiria]] sa amihanan (kansang labing una nga mga hari nagsugod sa ika-25 nga siglo BC), ug, pipila ka siglo ang milabay, [[Babilonya|ang Babylonia]] sa habagatan, nga pareho (ilabi na ang Asiria) nagpadayon sa pagporma og gamhanang mga imperyo tali sa ika-20 ug ika-6 nga siglo BC. Sa kadugayan, ang mga Sumerian nasuhop sa populasyon sa Semitic nga Asyrian-Babylonian. === Amihanang-Sidlakang Aprika === {{Main|Classical African civilization|Aethiopia|Land of Punt|Early Dynastic Egypt}}Ang rehiyon anaa sa tunga-tunga sa [[North Africa|Amihanang Aprika]] ug [[East Africa|Sidlakang Aprika]], ug naglangkob sa [[Horn of Africa|Horn sa Aprika]] ( [[Yibuti|Djibouti]], [[Eritreya|Eritrea]], [[Etyopiya|Etiopia]], ug [[Somaliya|Somalia]] ), ingon man [[Sudan|sa Sudan]], [[Habagatang Sudan]], [[Libya]], ug [[Ehipto]]. <ref>"Northeast Africa is neither geographically or climatically uniform. Internally it varies widely in altitude, rainfall patterns, river systems, soil types and vegetation cover. In most historical studies the region is also further divided according to strict cultural and political boundaries. It is unusual, for instance, to compare the Sudan with the countries of East Africa, or Ethiopia with anything but itself. Yet the study of the history of ecological relationships makes possible, at the same time that it requires, a recognition of a broader outline to the region which not only acknowledges, but knits together its diverse range of societies".{{Cite book}}</ref> Ang rehiyon adunay taas nga kasaysayan sa pagpuyo uban sa mga nakaplagang fossil gikan sa unang [[Hominidae|mga hominid]] hangtod sa modernong [[tawo]] ug usa sa labing lainlain nga kultura ug pinulongan nga mga rehiyon sa kalibutan, nga pinuy-anan sa daghang mga sibilisasyon ug nahimutang sa usa ka [[Indo-Mediterranean|importanteng ruta sa pamatigayon]] nga nagkonektar sa daghang mga kontinente. <ref>Project MUSE.</ref> Usa ka lain-laing mga [[Linggwistika|linggwistiko]], [[Biological anthropology|biyolohikal nga antropolohikal]], <ref>{{Cite journal}}</ref> <ref>{{Cite book}}</ref> arkeolohiko <ref>"There is no evidence, no archaeological signal, for a mass migration (settler colonization)" into Egypt from southwest Asia at the time of the writing.</ref> ug henetikong datos <ref>"[[Haplogroup E-P2|P2]] (PN2) marker, within the [[Haplogroup E-M96|E haplogroup]], connects the predominant Y chromosome lineage found in Africa overall after the modern human left Africa. P2/M215-55 is found from the Horn of Africa up through the Nile Valley and west to the Maghreb, and P2/V38/M2 is predominant in most of infra-Saharan tropical Africa". {{Cite book}}</ref> ang nakaila sa gipaambit nga mga kalambigitan tali sa unang mga populasyon sa Ehipto ug sa amihanan-sidlakang Aprika. <ref name="General history of Africa, IX: Gene">{{Cite book}}</ref> Ang ebidensiya sa henetiko nag-ila sa [[Horn of Africa]] isip tinubdan sa genetic marker nga " [[Haplogroup E-M35|M35]] / [[Haplogroup E-M215|215]] " Y-chromosome lineage para sa usa ka importanteng component sa populasyon nga mibalhin paingon sa amihanan gikan sa maong rehiyon ngadto sa Ehipto ug sa Levant. Kining henetikong distribusyon susama sa pagkaylap sa [[Afroasiatic languages|pamilya sa pinulongan nga Afrasian]] uban sa pagbalhin sa mga tawo gikan sa Horn of Africa ngadto sa Ehipto ug nakadugang og bag-ong demic component sa kasamtangang populasyon sa Ehipto 17,000 ka tuig na ang milabay. Ang mga mainstream nga iskolar nakakaplag sa etnisidad ug ang gigikanan sa predynastic, habagatang Ehipto isip usa ka pundasyon nga komunidad labi na sa amihanan-sidlakang Aprika nga naglakip [[Sudan|sa Sudan]], [[Afrotropical realm|tropikal nga Aprika]] ug [[Sahara (desyerto)|Sahara]] samtang giila ang pagkalainlain sa populasyon nga nahimong kinaiya sa panahon sa mga Paraon. <ref>"There is now a sufficient body of evidence from modern studies of skeletal remains to indicate that the ancient Egyptians, especially southern Egyptians, exhibited physical characteristics that are within the range of variation for ancient and modern indigenous peoples of the Sahara and tropical Africa. The distribution of population characteristics seems to follow a clinal pattern from south to north, which may be explained by natural selection as well as gene flow between neighboring populations. In general, the inhabitants of Upper Egypt and Nubia had the greatest biological affinity to people of the Sahara and more southerly areas.”{{Cite encyclopedia}}</ref> <ref>“The data clearly suggests that the population in southern Egypt became more diverse as the society more complex (Keita 1992). Egyptian society seems never to have been “closed”, and it is hard to believe that the modal phenotype could have remain unchanged, especially if social and sexual collection were operating.</ref> <ref>p. 85: “The physical anthropological findings from the major burial sites of those founding locales of ancient Egypt in the millennium BCE, notably El-Badari as well as Naqada, show no demographic indebtedness to the Levant. They reveal instead a population with cranial and dental features with closest parallels of those of other longtime populations of the surrounding areas of northeastern Africa, such as Nubia and the northern Horn of Africa. Members of this population did not come from somewhere else but were descendants of the long-term inhabitants of these portions of Africa going back many millennia.” {{Cite book}}</ref> <ref>p. 355 ― “The importance of iconographic sources was emphasized in the main. Säve-Söderbergh and Leclant stressed that the links indicated by cave paintings between the vast expanses of the Sahara and the banks of the Nile nodded to a migration of peoples of the Sahara and groups from the South to the valley – something confirmed by research over the last thirty years. Diop set out to return Egypt to its southern African hinterland by systematically using Pharaonic statues and art to support his point of view. Although a debate on the north-south orientation of a ‘civilizing’ wave of peoples in the valley had prevailed up to that point, the avalanche of new data now made this idea redundant, suggesting instead the image of a growing and unifying political movement in the valley from south to north that repositioned its starting point back in time: in Upper Egypt, digs at the Uj tomb of King Scorpion at the Abydos necropolis push back the origin of the first Horus back to circa 3250 BCE, and the resumption of excavations at Nekhen led to the exhumation of the famous ‘Elephant Kings’ of Hierakonpolis (Nekhen) which have no inscriptions and date back even further to circa 3700 BCE.” p. 356 ― “It quantified the key impact of sub-Saharan populations and found a clear link between the Siwi and the peoples of North-East Africa. We could continue with work by Zakrzewski on the predynastic population of Nekhen, investigations by Crubezy which traced the boundaries of the ancient Khoisan settlement to Upper Egypt, where its faint traces remain identifiable, and Keita’s work, as the most groundbreaking.”</ref> Ang Paraon nga Ehipto adunay pisikal nga [[Cline (biology)|gradasyon]] sa mga populasyon sa rehiyon, diin ang Ibabaw nga mga Ehiptohanon adunay mas daghang biyolohikal nga koneksyon sa mga populasyon [[Sudanese|sa Sudanese]] ug [[Subsaaranhong Afrika|habagatang Aprikano]], samtang ang Ubos nga mga Ehiptohanon adunay mas duol nga genetic nga koneksyon sa mga populasyon [[The Levant|sa Levantine]] ug [[Dagat Mediteraneo|Mediteranyo]]. <ref>"Southern Egypt and Nubia are geographically co-extensive, with populations grading into each other. The absorption of Qustul’s people would have reinforced this. There is biological overlap of these populations in origin, but ongoing admixture is also apparent."{{Cite web}}</ref> Ang ebidensiya sa arkeolohiya nagsugyot nga ang sistema sa pag-ihap sa Karaang Ehipto naggikan sa [[Subsaaranhong Afrika|Sub-Saharan Africa]]. Usab, ang mga disenyo sa fractal geometry nga kaylap sa mga kultura sa Sub-Saharan Africa makita usab sa arkitektura sa Ehipto ug mga simbolo sa kosmolohiya. Ang [[Ishango bone|bukog ni Ishango]], sumala sa eskolar nga [[Alexander Marshack|si Alexander Marshack]], mahimong nakaimpluwensya sa ulahing pag-uswag sa matematika sa Ehipto tungod kay, sama sa pipila ka mga entri sa bukog ni Ishango, ang aritmetika sa Ehipto migamit usab sa pagpadaghan sa 2; bisan pa, kini gikuwestiyon. <ref>Marshack, A. (1972).</ref> Ang mga megalithic nga istruktura nga nahimutang sa [[Nabta Playa]], Ibabaw nga Ehipto nagpakita sa [[astronomiya]], mga kahikayan sa kalendaryo nga nahiuyon sa heliacal nga pagsubang sa [[Sirius]] ug nagsuporta sa kalibrasyon sa tinuig nga kalendaryo alang sa tinuig nga pagbaha sa Nilo. Kini nga mga praktis nalambigit sa pagtungha sa [[Cosmology|kosmolohiya]] sa Karaang Gingharian sa Ehipto. Ang karaang [[Nubians|mga Nubian]] ang nanguna sa unang [[Antibiotics|mga antibiotic]] ug nagtukod og sistema sa [[geometrics]] nga nagsilbing basehan sa inisyal nga [[Sundials|mga sunclocks]] . Ang mga Nubiano naggamit usab og [[Trigonometry|trigonometric]] nga pamaagi nga susama sa ilang mga katugbang sa Ehipto. Ang lugar nga gilangkoban [[Somaliland|sa Somaliland]], [[Somaliya|Somalia]], [[Yibuti|Djibouti]], ang baybayon sa [[Dagat Pula|Pulang Dagat]] sa [[Eritreya|Eritrea]] ug [[Sudan]] giisip nga labing lagmit nga lokasyon sa yuta nga nailhan sa karaang [[Egyptians|mga Ehiptohanon]] nga ''[[Land of Punt|Punt]]'' (o "Ta Netjeru", nga nagpasabut nga yuta sa diyos), kansang unang paghisgot nagsugod sa ika-25 nga siglo BC. <ref>Simson Najovits, ''Egypt, trunk of the tree, Volume 2'', (Algora Publishing: 2004), p. 258.</ref> Ang mga Puntite nakignegosyo [[Myrrh|og mira]], mga panakot, bulawan, [[ebony]], mga baka nga mubo og sungay, garing, ug [[Frankincense|insenso]] sa Karaang mga Ehiptohanon, mga Fenicianhon, mga Babilonyanhon, mga Indian, mga Tsino, ug mga Romano pinaagi sa ilang mga pantalan sa komersyo. Usa ka Karaang ekspedisyon sa Ehipto nga gipadala sa ika-18 nga dinastiya ni Reyna [[Hatshepsut]] ang natala sa mga relyebo sa templo sa [[Ma‘bad ad Dayr al Baḩrī|Deir el-Bahari]], atol sa pagmando sa Puntite nga Haring Parahu ug Reyna Ati. Sumala ni Christiane Noblecourt, kining mga ekspedisyon dugang nga napadali sa paglungtad sa usa ka komon nga pinulongan tali sa Ehipto ug Punt. === Karaang Ehipto === {{Main|History of ancient Egypt|Northeast Africa|African humid period|Ancient Egypt}} [[Payl:Ancient_Egypt_map-en.svg|thumb|Mapa sa karaang Ehipto, nga nagpakita sa mga dagkong siyudad ug mga dapit sa panahon sa Dinastiya (c. 3150&#x20;BC hangtod 30&#x20;BC)]] Ang naugmad nga mga kulturang [[Neolithic]] nga nahisakop sa mga hugna [[Pre-Pottery Neolithic A|sa Pre-Pottery Neolithic A]] (10,200 BC) ug [[Pre-Pottery Neolithic B]] (7600 hangtod 6000 BC) nagpakita sa [[Fertile Crescent]] ug gikan didto mikaylap paingon sa sidlakan ug kasadpan. <ref name="Bellwood12">Bellwood, Peter.</ref> Sa samang panahon, ang kultura sa paggaling og lugas nga naggamit sa labing una nga klase sa mga sulab sa karit mipuli sa kultura sa mga mangangayam, mangingisda, ug mga tawo nga mangolekta og mga butang gamit ang mga himan nga bato ubay sa Nilo. Ang ebidensiya sa heolohiya ug mga pagtuon sa pagmodelo sa klima sa kompyuter nagsugyot usab nga ang natural nga mga pagbag-o sa klima mga 8000 BC nagsugod sa pag-uga sa halapad nga mga yutang pastoral sa amihanang Africa, nga sa katapusan nahimong [[Sahara (desyerto)|Sahara]] . Ang padayon nga pagkauga nagpugos sa mga katigulangan sa mga Ehiptohanon sa pagpuyo sa palibot sa Nilo nga mas permanente ug sa pagsagop sa mas hilom nga estilo sa kinabuhi. <ref>Barich et al. (1984) Ecological and Cultural Relevance of the Recent New Radiocabon dates from Libyan Sahara.</ref> Ang labing karaan nga hingpit nga naugmad nga kulturang neolitiko sa Ehipto mao ang [[Fayum A culture|Fayum. Usa ka kultura]] nga nagsugod mga 5500 BC. Pag-abot sa mga 5500 BC, ang gagmay nga mga tribo nga nagpuyo sa walog sa Nilo nahimong sunod-sunod nga mga kultura nga may kalabutan hangtod sa habagatan sa Sudan, nga nagpakita sa lig-on nga pagkontrol sa agrikultura ug [[Animal husbandry|pag-atiman sa hayop]], ug mailhan pinaagi sa ilang mga kolon ug personal nga mga butang, sama sa mga suklay, pulseras, ug mga kuwintas. Ang pinakadako niining mga unang kultura sa amihanang Ibabaw nga Ehipto mao ang [[Al Badārī|Badari]], nga lagmit naggikan sa Kasadpang Desyerto; nailhan kini tungod sa taas nga kalidad nga mga seramiko, [[Stone tool|mga himan nga bato]], ug paggamit sa tumbaga. <ref>Hayes, W. C. (October 1964).</ref> Ang labing karaan nga nailhan nga binuhing baka sa Africa gikan sa [[Al Fayyūm (kapital sa lalawigan)|Fayum]] nga nagsugod pa sa mga 4400 BC. <ref>Barich, B. E. (1998) People, Water and Grain: The Beginnings of Domestication in the Sahara and the Nile Valley.</ref> Ang mga kultura sa Badari gisundan sa [[Naqada culture|kultura sa Naqada]], nga nagdala og daghang mga kalamboan sa teknolohiya. <ref>Childe, V. Gordon (1953), ''New Light on the Most Ancient Near East'', (Praeger Publications).</ref> Sukad pa sa unang Panahon sa Naqada, [[Amratian culture|Amratia]], ang mga Ehiptohanon nag-import og [[obsidian]] gikan sa [[History of Ethiopia|Ethiopia]], nga gigamit sa pagporma og mga blades ug uban pang mga butang gikan sa [[Lithic flake|mga tipik]] . <ref>Barbara G. Aston, James A. Harrell, Ian Shaw (2000).</ref> Pag-abot sa 3300 BC, sa wala pa ang unang dinastiya sa Ehipto, ang Ehipto nabahin sa duha ka gingharian, nga nailhan nga [[Upper Egypt|Ibabaw nga Ehipto]] sa habagatan, ug [[Lower Egypt|Ubos nga Ehipto]] sa amihanan. <ref name="Adkinsp155">Adkins, L. and Adkins, R. (2001) ''The Little Book of Egyptian Hieroglyphics'', p. 155.</ref> Nagsugod [[Karaang Ehipto|ang sibilisasyon sa Ehipto]] atol sa ikaduhang hugna sa kultura sa Naqada, nga nailhan nga [[Gerzeh culture|panahon sa Gerzeh]], mga 3500 BC ug nagkahiusa sa paghiusa sa Ibabaw ug Ubos nga Ehipto mga 3150 BC. Ang pagpanguma mao ang nagpatungha sa kadaghanan sa pagkaon; uban sa dugang nga suplay sa pagkaon, ang mga tawo nagsagop sa mas sedentaryo nga estilo sa kinabuhi, ug ang mas dagkong mga pinuy-anan mitubo ngadto sa mga siyudad nga adunay mga 5,000 ka residente. Niining panahona nga ang mga lumulupyo sa siyudad nagsugod sa paggamit og lapok nga tisa sa pagtukod sa ilang mga siyudad, ug ang paggamit sa arko ug gitago nga mga bungbong alang sa dekorasyon nahimong popular. <ref name="Redford 16">Redford, Donald B. Egypt, Canaan, and Israel in Ancient Times.</ref> Ang tumbaga imbes nga bato nagkadaghan nga gigamit sa paghimo og mga himan <ref name="Redford 16" /> ug mga hinagiban. <ref name="Gardiner 391">Gardiner, Alan H. ''Egypt of the Pharaohs: An Introduction''.</ref> Ang mga simbolo sa Gerzean nga kolon susama usab sa bag-ong mga hieroglyph sa Ehipto. <ref>Adkins, L.; Adkins, R. (2001).</ref> Adunay usab mga sayo nga ebidensya sa kontak sa [[Near East]], labi na [[Canaan|ang Canaan]] ug ang baybayon [[Jbaïl|sa Byblos]], niining panahona. <ref>Patai, Raphael (1998), ''Children of Noah: Jewish Seafaring in Ancient Times'' (Princeton Uni Press).</ref> Kadungan niining mga pag-uswag sa kultura, nahitabo ang proseso sa paghiusa sa mga katilingban ug mga lungsod sa ibabaw nga Suba sa Nilo, o Ibabaw nga Ehipto. Sa samang higayon ang mga katilingban sa Nile Delta, o Ubos nga Ehipto, nakaagi usab sa proseso sa paghiusa.{{Fact|date=November 2025}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Wikipedia:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2025)">kinahanglan og citation</span>]]'' &#x5D;</sup> Atol sa iyang pagmando sa Ibabaw nga Ehipto, gipildi ni Haring [[Narmer]] ang iyang mga kaaway sa Delta ug gihiusa ang Gingharian sa Ibabaw ug Ubos nga Ehipto ubos sa iyang usa ka pagmando. Ang [[Early Dynastic Period (Egypt)|Sayong Panahon sa Dinastiya sa Ehipto]] misunod dayon sa paghiusa sa Ibabaw ug Ubos nga Ehipto. Kasagaran kini giisip nga naglakip sa [[First Dynasty of Egypt|Una]] ug [[Second Dynasty of Egypt|Ikaduhang Dinastiya]], nga milungtad gikan sa panahon sa arkeolohiya [[Naqada III|sa Naqada III]] hangtod sa pagsugod sa [[Old Kingdom of Egypt|Daang Gingharian]], mga 2686 BC. <ref name="Shaw1">Shaw, Ian (2003).</ref> Uban sa Unang Dinastiya, ang kaulohan mibalhin gikan sa [[Thinis]] ngadto sa [[Memphis (arkiyolohiyang dapit)|Memphis]] uban ang usa ka nahiusang Ehipto nga gimandoan sa usa ka [[Imperial cult|diyos-hari]] . Ang mga timaan sa [[Karaang Ehipto|karaang sibilisasyon sa Ehipto]], sama sa [[Art of ancient Egypt|arte]], [[Ancient Egyptian architecture|arkitektura]] ug daghang aspeto sa [[Ancient Egyptian religion|relihiyon]], naporma atol sa Sayong Panahon sa Dinastiya. Ang lig-on nga institusyon sa pagkahari nga gipalambo sa mga paraon nagsilbi aron mahimong lehitimo ang kontrol sa estado sa yuta, trabaho, ug mga kahinguhaan nga hinungdanon sa pagkabuhi ug pagtubo sa karaang sibilisasyon sa Ehipto. Dakong mga pag-uswag sa arkitektura, arte, ug teknolohiya ang nahimo atol sa misunod nga [[Old Kingdom|Karaang Gingharian]], nga gipadasig sa dugang nga [[Agricultural productivity|produktibidad sa agrikultura]] ug sa resulta nga populasyon, nga nahimo tungod sa usa ka maayong pagkaugmad nga sentral nga administrasyon. <ref>James (2005) p. 40.</ref> Ang uban sa mga labing maayong nahimo sa karaang Ehipto, ang [[Pyramids of Giza|mga piramide sa Giza]] ug [[Sphinx (bantayog)|ang Dakong Sphinx]], gitukod atol sa Daang Gingharian. Ubos sa direksyon sa [[Vizier (Ancient Egypt)|vizier]], ang mga opisyal sa estado nangolekta og mga buhis, nag-coordinate sa mga proyekto sa irigasyon aron mapauswag [[Crop yield|ang ani sa mga tanom]] ug adunay esensya sa senado ibabaw sa [[Criminal law|sistema sa hustisya]] aron mapadayon ang kalinaw ug kahusay. Uban sa nagkadako nga kahinungdanon sa usa ka sentral nga administrasyon, mitungha ang usa ka bag-ong klase sa edukado nga mga eskriba ug mga opisyal nga gihatagan sa paraon og mga yuta isip bayad sa ilang mga serbisyo. Ang mga Paraon naghatag usab og mga yuta para sa ilang mga kulto sa punerarya ug lokal nga mga templo, aron masiguro nga kini nga mga institusyon adunay mga kahinguhaan sa pagsimba sa paraon human sa iyang kamatayon. Nagtuo ang mga eskolar nga ang lima ka siglo niining mga pamaagi hinayhinay nga nakapakunhod sa gahom sa ekonomiya sa paraon, ug nga ang ekonomiya dili na makaarang sa pagsuporta sa usa ka dako ug sentralisadong administrasyon. Samtang mikunhod ang gahom sa paraon, ang mga gobernador sa rehiyon nga gitawag og [[Nomarch|mga nomarko]] nagsugod sa paghagit sa pagkalabaw sa paraon. Kini, inubanan sa [[4.2 kiloyear event|grabeng hulaw]] tali sa 2200 ug 2150 BC, gituohan nga hinungdan sa pagsulod sa nasud sa 140 ka tuig nga panahon sa kagutom ug kagubot nga nailhan nga [[First Intermediate Period|Unang Intermediate Period]]. <ref>Clayton, Peter A. (1994).</ref> ny41d7b7sn30yzi1ynlrmftkg2q1uov Eurasia 0 11355446 37026101 2026-08-17T02:14:03Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369525688|Eurasia]]" 37026101 wikitext text/x-wiki Ang Eurasia mao ang kinadak-ang masa sa yuta sa kalibotan, nga naglangkob sa tibuok Europe ug Asia. Sumala sa pipila ka mga modelo sa kalibotan, kon basehan ang pisikal nga mga kinaiya sa yuta, ang Eurasia usa ka dakong kontinente (supercontinent). Ang konsepto sa Europe ug Asia isip managlahing mga kontinente nagsugod pa sa karaang panahon ug nakabase kasagaran sa kultura, apan ang ilang mga utlanan nausab-usab sa dagan sa kasaysayan. Pananglitan, ang mga karaang Greek sa sinugdan naglakip sa Africa sa Asia apan giisip ang Europe nga lahi nga yuta. Ang Eurasia konektado sa Africa pinaagi sa Suez Canal, ug kining duha usahay gihiusa aron ihulagway ang kinadak-ang nagkadugtong nga masa sa yuta sa kalibotan, ang Afro-Eurasia. i1f3dai6cxgt70tfg1qs70fvkwkzqt1 37026102 37026101 2026-08-17T02:37:06Z LJamesCPH 147097 Nag-usab sa mga detalye 37026102 wikitext text/x-wiki Ang Eurasia mao ang kinadak-ang masa sa yuta sa kalibotan, nga naglangkob sa tibuok Europe ug Asia. Sumala sa pipila ka mga modelo sa kalibotan, kon basehan ang pisikal nga mga kinaiya sa yuta, ang Eurasia usa ka dakong kontinente (supercontinent). Ang konsepto sa Europe ug Asia isip managlahing mga kontinente nagsugod pa sa karaang panahon ug nakabase kasagaran sa kultura, apan ang ilang mga utlanan nausab-usab sa dagan sa kasaysayan. Pananglitan, ang mga karaang Greek sa sinugdan naglakip sa Africa sa Asia apan giisip ang Europe nga lahi nga yuta. Ang Eurasia konektado sa Africa pinaagi sa Suez Canal, ug kining duha usahay gihiusa aron ihulagway ang kinadak-ang nagkadugtong nga masa sa yuta sa kalibotan, ang Afro-Eurasia. === Kasaysayan === {{Main|History of Eurasia}} Ang Eurasia mao ang pinuy-anan sa daghang karaang mga sibilisasyon, lakip na kadtong nahimutang sa [[Mesopotamya|Mesopotamia]], [[Ehipto]], [[Indus River|Indus Valley]] ug [[Pangmasang Republika sa Tsina|Tsina]] . Sa [[Axial Age|Panahong Axial]] (tungang bahin [[First millennium BCE|sa unang milenyo BCE]] ), usa ka padayon nga bakus sa mga sibilisasyon ang mikatap sa [[Subtropics|subtropikal nga sona]] sa Eurasia gikan sa Atlantiko hangtod sa Pasipiko. Kini nga bakus nahimong mainstream sa kasaysayan sa kalibutan sulod sa duha ka milenyo. Mitumaw ang bag-ong mga koneksyon tali sa mga subrehiyon sa Eurasia gikan sa [[Panahon sa Pagdiskobre|Age of Discovery]] padayon, diin ang mga Iberian nakadiskubre og bag-ong mga ruta sa kadagatan niadtong 1490s, ug ang pagkompleto sa [[Suez Canal]] niadtong 1869 nga nagbukas sa dalan alang sa direktang pag-agi sa [[Indo-Mediterranean]] ug ang balud sa " [[New Imperialism|Bag-ong Imperyalismo]] " sa Kasadpang Europa nga nagdominar sa Africa ug Asia hangtod sa tunga-tunga sa ika-20 nga siglo. Ang presensya sa komunista sa Eurasia (panguna nga gimaneho sa [[Unyong Sobyet|Unyon Sobyet]] ) unya midominar sa kadaghanan sa kontinente hangtod sa [[End of the Cold War|katapusan sa Cold War]] niadtong 1991. === Heograpiya === Panguna sa [[Amihanang Pikas|Amihanan]] ug [[Eastern Hemisphere|Sidlakang Hemisperyo]], ang Eurasia naggikan sa [[Islandya|Iceland]] ug sa [[Penynsula sa Iberia|Iberian Peninsula]] sa kasadpan ngadto sa [[Russian Far East]], ug gikan sa [[Far North (Russia)|Russian Far North]] ngadto sa [[Maritime Southeast Asia]] sa habagatan, apan ang ubang espesipikong heyograpikal nga mga utlanan sa Eurasia nag-ingon nga ang habagatang utlanan anaa sa [[Max Carl Wilhelm Weber|linya ni Weber]] . Ang Eurasia giutlanan sa Aprika sa habagatan-kasadpan, [[Kadagatang Atlantiko]] sa kasadpan, [[Kadagatang Artiko]] sa amihanan, [[Kadagatang Pasipiko]] sa sidlakan, ug [[Indo-Mediterranean]] sa habagatan. Ang pagkabahin tali sa Europa ug Asya isip duha ka [[kontinente]] usa ka makasaysayanong [[Social constructionism|sosyal nga konstruksyon]], tungod kay walay usa niini ang mohaom sa naandan nga kahulugan; busa, sa pipila ka bahin sa kalibutan, ang Eurasia giila nga pinakadako sa unom, lima, o upat ka kontinente sa Yuta. Ang Eurasia naglangkob sa mga {{Convert|55|e6km2|e6mi2}}, o mga 36.2% sa kinatibuk-ang gilapdon sa yuta sa Kalibutan. Ang yuta naglangkob og sobra sa 5&#x20;bilyon ka tawo, nga katumbas sa gibana-bana nga 70% sa [[Human population|populasyon sa tawo]] . Ang mga tawo unang nanimuyo sa Eurasia gikan sa Africa 125,000 ka tuig ang milabay. Ang {{Interlanguage link|Coastline of Eurasia|uk|Берегова лінія Євразії}} naglangkob sa daghang mga peninsula, lakip ang [[Peninsula sa Arabia|Arabian Peninsula]], [[Korea|Korean Peninsula]], [[Indian Subcontinent|Indian subcontinent]], {{Efn|Despite being considered a sub-continent, the peninsula definition is applied to southern India.}} [[Anatolya|Anatolia Peninsula]], [[Kamchatka Peninsula]], ug ang [[Italian Peninsula|Italian Peninsula.]] Tungod sa kadako ug kalainan sa [[latitud]], ang Eurasia nagpakita sa tanang matang sa klima ubos sa [[Köppen climate classification|klasipikasyon sa Köppen]], lakip ang pinakagrabe nga matang sa init ug bugnaw nga temperatura, taas ug ubos nga ulan, ug lain-laing matang sa [[Ecosystem|ekosistema]]. Ang Eurasia giisip nga usa ka [[Supercontinent|superkontinente]], kabahin sa superkontinente sa [[Afrasya|Afro-Eurasia]] o usa lamang ka kontinente sa iyang kaugalingong katungod. <ref>{{Cite web}}</ref> Sa [[plate tectonics]], ang [[Eurasian Plate]] naglakip sa Europa ug kadaghanan sa Asya apan dili ang subkontinente sa India, ang Peninsula sa Arabia o ang lugar sa Russian Far East sa sidlakan sa [[Khrebet Cherskogo (kabukiran sa Rusya, lat 66,34, long 141,46)|Chersky Range]]. Gikan sa punto sa panglantaw sa kasaysayan ug kultura, ang Eurasia mahimong bahinon sa Kasadpang Eurasia ug Sidlakang Eurasia. === Heolohiya === {{Further|Laurasia}} Sa heolohiya, ang Eurasia kanunay nga giisip nga usa ka gahi nga mega block, apan kini gidebatehan. Ang Eurasia naporma tali sa 375 ug 325&#x20;milyon ka tuig ang milabay uban sa paghiusa sa [[Siberia]], [[Kazakhstania]], ug [[Baltica]], nga gihiusa sa [[Laurentia]] (Amihanang Amerika), aron maporma [[Euramerica|ang Euramerica]]. === Mga Suba === Kini ang listahan sa pinakataas nga mga suba sa Eurasia. Apil ang tanang suba nga sobra sa {{Convert|3000|km}}. || {{Convert|6300|km|0}}|| {{Convert|5464|km|0}}|| {{Convert|4909|km|0}}|| {{Convert|4294|km|0}}|| {{Convert|4248|km|0}}|| {{Convert|3969|km|0}}|| {{Convert|3700|km|0}}|| {{Convert|3531|km|0}}|| {{Convert|3487|km|0}}|| {{Convert|3150|km|0}} {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" | ! rowspan="2" |River ! rowspan="2" |Countries ! colspan="2" width="*" |Length |- !km !mi |- |1 |[[Yangtze River|Yangtze]] (Cháng Jiāng 长江)<ref name="lroa">{{usurped|[https://web.archive.org/web/20231115182411/https://world-meters.com/articles/geography/longest-rivers-in-asia/ Longest Rivers in Asia]}}, ''World-meters.com''</ref> |China |- |2 |[[Yellow River (suba sa Pangmasang Republika sa Tśina)|Yellow River]] (Huáng Hé 黄河)<ref name="lroa" /> |China |- |3 |[[Mekong River|Mekong]]<ref name="lroa" /> |China, [[Miyëma|Myanmar]], [[Laos]], [[Taylandiya|Thailand]], [[Kambodiya|Cambodia]], [[Biyetnam|Vietnam]] |- |4 |[[Lena (suba sa Rusya, lat 72,39, long 126,71)|Lena]] (Лена)<ref>{{Cite web}}</ref> |Russia |- |5 |[[Irtysh (suba sa Rusya, lat 61,07, long 68,87)|Irtysh]] (Иртыш)<ref>{{Cite web}}</ref> |[[Mongolia]], China, [[Khasakstan|Kazakhstan]], Russia |- |6 |[[Brahmaputra]] (ब्रह्मपुत्र)<ref name="lroa" /> |China, India, [[Bangladesh]] |- |7 |[[Ob' (suba sa Rusya, lat 66,75, long 69,50)|Ob]] (Обь)<ref>{{GSEn|083478|Обь (река)}}</ref> |Russia |- |8 |[[Volga (suba sa Rusya, lat 45,92, long 47,87)|Volga]] (Во́лга) |Russia |- |9 |[[Yenisey (suba sa Rusya, lat 71,83, long 82,68)|Yenisey]] (Енисей)<ref>{{Cite web}}</ref> |[[Mongolia]], Russia |- |10 |[[Indus River|Indus]] (सिन्धु/Síndhu/سندھ/سند/سنڌوءَ)<ref name="lroa" /> |China, India, Pakistan |- |} === Mga bukid === Ang tanan nga 100 ka [[List of highest mountains on Earth|pinakataas nga bukid sa Yuta]] anaa sa Eurasia, sa [[Himalayas|Himalaya]], [[Karakorum Shan|Karakoram]], [[Hindū Kush|Hindu Kush]], [[Pamirs|Pamir]], [[Hengduan Shan (kabukiran)|Hengduan]], ug [[Tien Shan|Tian Shan]] nga mga kabukiran, ug ang tanan nga mga taluktok nga labaw sa {{Convert|7000|m}} anaa niining [[Mountain range|mga kabukiran]] ug ang [[Transhimalaya]] . Ang uban pang taas nga kabukiran naglakip sa [[Kunlun Mountains|Kunlun]], [[Hindu Rāj Range|Hindu Raj]], ug [[Caucasus Mountains]] . Ang [[Alpide belt]] moabot ug {{Convert|15000|km}} tabok sa habagatang Eurasia, gikan sa [[Java (pulo sa Indonesya)|Java]] sa Maritime [[Habagatan-sidlakang Asya|Southeast Asia]] ngadto sa Iberian Peninsula sa [[Western Europe|Kasadpang Europa]], lakip ang mga kabukiran sa Himalayas, Karakoram, Hindu Kush, [[Elburz|Alborz]], Caucasus, ug [[Alps]] . Ang mga lagyong kabukiran gawas sa Alpide Belt naglakip sa [[East Siberian Mountains|East Siberian]], [[Altay (kabukiran)|Altai]], [[Kölen (kabukiran)|Scandinavian]], [[Qin Ling|Qinling]], [[Western Ghāts|Western Ghats]], [[Vindhya Range|Vindhya]], [[Gory Byrranga|Byrranga]], ug [[Annamite Range|Annamite Ranges]]. === Mga Isla === Ang pinakadako nga mga isla sa Eurasia base sa gilapdon mao ang [[Borneo]], [[Sumatra (pulo)|Sumatra]], [[Honshū Island|Honshu]], Great Britain, [[Sulawesi]], Java, [[Luzon]], [[Islandya|Iceland]], [[Mindanao]], [[Ireland (pulo)|Ireland]], [[Hokkaido (pulo sa Hapon)|Hokkaido]], [[Sakhalin (pulo sa Rusya)|Sakhalin]], ug [[Sri Lanka]] . Ang lima ka pinakadaghang populasyon nga isla sa kalibutan mao ang Java, Honshu, Great Britain, Luzon, ug Sumatra. Ang ubang mga isla sa Eurasia nga adunay daghang populasyon naglakip sa Mindanao, [[Republika sa Tsina|Taiwan]], [[Salsette Island|Salsette]], Borneo, Sri Lanka, Sulawesi, [[Kyushu]], ug [[Hainan Sheng|Hainan]] . Ang mga pulo sa Eurasia nga may pinakadasok ug populasyon mao ang [[Kapuloan sa Caubyan|Caubian Gamay Island]], [[Ap Lei Chau]], ug [[Navotas Island]] . Sa Kadagatang Artiko, [[Severny Island|ang Isla sa Severny]], [[Nordaustlandet]], [[Ostrov Oktyabr'skoy Revolyutsii (pulo sa Rusya, Krasnoyarskiy Kray)|Isla sa Rebolusyong Oktubre]], ug [[Ostrov Bol'shevik|Isla sa Bolshevik]] mao ang pinakadako nga walay nagpuyo nga mga isla sa Eurasia, ug [[Ostrov Kotel'nyy (pulo sa Rusya, Respublika Sakha)|ang Isla sa Kotelny]], [[Ostrov Zemlya Aleksandry|Alexandra Land]], ug [[Spitsbergen (pulo)|Spitsbergen]] mao ang labing gamay og populasyon. === Ideolohiyang geopolitikal sa Russia === {{Main|Eurasianism}}Sa sinugdanan, ang "Eurasia" usa ka heyograpikal nga konsepto: niining diwa, kini ang pinakadakong kontinente; ang hiniusa nga yuta sa [[Uropa|Europa]] ug Asya. Apan, sa geopolitikong paagi, ang pulong adunay daghang mga kahulugan, nga nagpakita sa piho nga mga interes sa geopolitik. Ang "Eurasia" usa sa pinakaimportanteng konsepto sa geopolitika ug kini makita sa mga komentaryo sa mga ideya ni [[Halford Mackinder]] . Sama sa naobserbahan [[Zbigniew Brzezinski|ni Zbigniew Brzezinski]] bahin sa Eurasia: ... kritikal ang paagi sa pagdumala sa Amerika sa Eurasia. Ang gahom nga nagdominar sa 'Eurasia' makakontrol sa duha sa tulo ka labing abante ug produktibo sa ekonomiya nga mga rehiyon sa kalibotan. Ang pagtan-aw lang sa mapa nagpakita usab nga ang pagkontrol sa 'Eurasia' halos awtomatikong magpasabot sa pagpasakop sa Africa, nga maghimo sa Western Hemisphere ug Oceania nga mga lugar nga anaa sa daplin o dili sentro kon itandi sa nag-unang kontinente sa kalibotan sa aspeto sa geopolitika. Mokabat sa 75 porsyento sa populasyon sa kalibotan ang nagpuyo sa 'Eurasia', ug anaa usab didto ang kadaghanan sa pisikal nga bahandi sa kalibotan, diha sa mga negosyo ug sa ilawom sa yuta niini. Ang 'Eurasia' naglangkob sa mga tulo-ka-kwarter sa mga nailhang tinubdan sa enerhiya sa kalibotan. — Zbigniew Brzezinski, The Grand Chessboard: Ang Pagpanguna sa Amerika ug ang mga Kinahanglanon niini sa Geostratehiya. Ang " [[Eurasianism|Eurasianismo]] " sa Rusya sa sinugdanan katumbas sa gilapdon sa yuta sa [[Imperyo sa Rusya|Imperyal nga Rusya]] niadtong 1914, lakip ang mga bahin sa [[Eastern Europe|Sidlakang Europa]]. Usa sa mga nag-unang geopolitical nga interes sa Russia anaa sa mas suod nga integrasyon sa mga nasud nga giisip niini nga kabahin sa "Eurasia". Ang terminong ''Eurasia'' nakakuha og [[heopolitolohiya|geopolitical]] nga reputasyon isip usa sa tulo ka super-states niadtong [[Nineteen Eighty-Four|''1984'']], nobela ni [[George Orwell]] diin ang kanunay nga [[Surveillance|pagpaniid]] ug [[propaganda]] mga estratehikong elemento (gipaila isip [[Reciprocal inhibition|reflexive antagonists]] ) sa [[Homogeneity and heterogeneity|heterogeneous]] [[dispositif]] nga mga [[Metapolitics|metapolitical]] construct nga gigamit sa pagkontrol ug paggamit sa gahum. [[Payl:EEA_CES.PNG|right|thumb|[[Single market|Mga merkado nga nag-inusara]] sa mga nasod sa Europa ug post-Soviet; [[European Economic Area]] ug [[Common Economic Space (CIS)|Common Economic Space]]]] === Mga organisasyon ug alyansa sa rehiyon === Sa tibuok Eurasia, daghang single markets ang mitumaw, lakip na ang [[Eurasian Economic Space]], [[European Single Market]], [[Kapunongan sa mga Nasod sa Habagatang-sidlakang Asya|ASEAN Economic Community]], ug ang [[Gulf Cooperation Council]] . Adunay usab daghang [[International organizations|internasyonal nga mga organisasyon]] ug mga inisyatibo nga nagtinguha sa pagpalambo sa integrasyon sa tibuok Eurasia, lakip ang: [[Payl:ASEM.PNG|thumb|Mga Kasosyo [[Asia–Europe Meeting|sa ASEM]]]] === Tigom sa Asya-Europa === * Matag duha ka tuig sukad niadtong 1996, usa ka miting sa kadaghanan sa mga nasod sa Asya ug Europa ang giorganisar isip [[Asia–Europe Meeting]] (ASEM). === Komonwelt sa mga Independenteng Estado === {{Main|Commonwealth of Independent States}} * Ang Commonwealth of Independent States (CIS) usa ka politikal ug ekonomikanhong asosasyon sa 10 ka post-Soviet nga mga republika sa Eurasia nga naporma human sa pagkabungkag sa Unyon Sobyet. Kini adunay gibanabanang populasyon nga 239,796,010. Ang CIS nagdasig sa kooperasyon sa mga kalihokan sa ekonomiya, politika, ug militar ug adunay piho nga mga gahum sa pag-koordinar sa pamatigayon, pinansya, paghimo og balaod ug seguridad. Dugang pa, unom ka miyembro sa CIS ang miapil sa [[Collective Security Treaty Organization]], usa ka intergovernmental military alyansa nga gitukod niadtong 1992. [[Payl:Eurasian_Economic_Union.svg|thumb|300x300px|Mga miyembrong estado sa Eurasian Economic Union  Mga estado nga tigpaniid  Uban pang mga estado nga kandidato]] === Unyon sa Ekonomiya sa Eurasia === * Susama sa konsepto sa European Union, ang [[Eurasian Economic Union]] usa ka [[Economic union|unyon sa ekonomiya]] nga natukod niadtong 2015 nga naglakip sa Russia, [[Armenya|Armenia]], [[Belarus]], [[Khasakstan|Kazakhstan]], [[Kirgistan|Kyrgyzstan]] ug mga miyembro nga nag-obserbar nga [[Moldabya|Moldova]], [[Osbekistan|Uzbekistan]], ug [[Cuba]] . Ang hedkuwarter niini nahimutang sa Moscow, Russia ug [[Minsk]], Belarus. Ang unyon nagpasiugda sa integrasyon sa ekonomiya taliwala sa mga miyembro ug sa teorya bukas alang sa pagpalapad aron maapil ang bisan unsang nasud sa Europa o Asya. === Pederasyon sa Euro-Asian Stock Exchanges === * Ang [[Federation of Euro-Asian Stock Exchanges]] (FEAS) usa ka internasyonal nga organisasyon nga ang hedkuwarter nahimutang sa [[Yerevan (lalawigan)|Yerevan]], nga gilangkoban sa mga nag-unang stock exchange sa Sidlakang Europa, Tunga-tungang Sidlakan, ug Sentral Asya. Ang katuyoan sa Federation mao ang pag-amot sa kooperasyon, pagpalambo, suporta ug pagpasiugda sa mga merkado sa kapital sa rehiyon sa Eurasia. [[Payl:Lisbon_to_Vladivostok.svg|thumb|Lugar gikan sa [[Lisboa|Lisbon]] hangtod sa [[Vladivostok]] uban sa tanang nasod [[Talaan sa mga nasod sa Uropa|sa Europa]] ug [[Commonwealth of Independent States|CIS]]]] === Mga Komon nga Luna sa Russia-EU === * Ang [[Russia–European Union relations|Russia – EU Four Common Spaces Initiative]], usa ka hiniusa nga kasabutan [[Unyong Uropeyo|sa European Union]] ug Russia aron mas mahiusa ang Russia ug EU, tangtangon ang mga babag sa pamatigayon ug pamuhunan ug mapalambo ang mga reporma ug kompetisyon. Niadtong 2010, si Punong Ministro sa Russia nga si Vladimir Putin nanawagan alang sa komon nga luna sa ekonomiya, lugar nga gawasnon nga pamatigayon o mas abante nga integrasyon sa ekonomiya, nga nagsugod gikan sa Lisbon hangtod sa Vladivostok. Apan, walay dakong kalamboan nga nahimo ug ang proyekto gihunong human mograbe ang relasyon sa Russia ug EU human sa [[Russo-Ukrainian War|Gubat sa Russo-Ukrainian]] niadtong 2014. === Organisasyon sa Kooperasyon sa Shanghai === {{Main|Shanghai Cooperation Organisation}} * Ang Shanghai Cooperation Organization usa ka alyansa sa politika, ekonomiya, ug seguridad sa Eurasia, nga ang pagkatukod niini gipahibalo niadtong Hunyo 15, 2001 sa Shanghai, China. Kini ang pinakadako nga rehiyonal nga organisasyon sa kalibutan sa mga termino sa heyograpikanhong sakup ug populasyon, nga naglangkob sa tulo ka ikalima nga bahin sa kontinente sa Eurasia ug hapit katunga sa populasyon sa tawo. === Mas Dakong Panag-uban sa Eurasia ug Unyon sa Kontinental === Ang [[Greater Eurasian Partnership]] usa ka inisyatibo ni [[President of Russia|Presidente]] [[Vladimir Putin]] sa Russia, nga gipahayag sa iyang [[Presidential Address to the Federal Assembly|pakigpulong sa Federal Assembly]] niadtong 2015 nga adunay tumong nga magporma og usa ka halapad nga balangkas sa integrasyon sa kontinente sa Eurasia, sama sa gipakita sa [[Ministry of Foreign Affairs (Russia)|Russian Foreign Ministry]]. Sa Perm niadtong Mayo 29, 2025, [[Sergey Lavrov|si Sergey Lavrov]] miingon sa Eurasian International Socio-Political Hearings on the Formation of an Architecture of an Equal and Indivisible System of Security and Cooperation in the Eurasian Space niadtong 2025 nga "ang Greater Eurasian Partnership dili limitado sa ekonomiya, pamatigayon, transportasyon ug logistik lamang. Kini ang materyal nga basehan alang sa laing inisyatibo sa Russia - ang inisyatibo sa pagporma og usa ka Eurasian security architecture, nga gipahayag ni Putin sa iyang pakigpulong sa Russian Foreign Ministry niadtong Hunyo 14, 2024. Sa Africa, adunay usa ka [[Pan-continental organization|pan-continental nga organisasyon]], ang [[African Union]], sa Latin America - [[Community of Latin American and Caribbean States|CELAC]], apan sa Eurasia wala pa'y ingon niana nga pan-continental nga asosasyon." === Paggamit sa termino === ==== Kasaysayan sa dibisyon sa Europa-Asia ==== {{Main|Boundary between Asia and Europe}} Sa karaang panahon, giklasipikar sa [[Greeks|mga Griyego]] ang Europa (gikan sa mitolohikanhong prinsesa [[Penisya|sa Fenicia]] [[Europa (consort of Zeus)|nga si Europa]] ) ug Asya nga para sa mga Griyego sa sinugdanan naglakip sa Africa (gikan sa [[Asia (Greek myth)|Asya]], usa ka babaye sa [[Mitolohiyang Griyego|mitolohiya sa Griyego]] ) isip managlahing "yuta". Kon asa ibira ang linya nga nagbahin tali sa duha ka rehiyon usa pa ka [[Boundaries between continents|butang nga gihisgutan]] . Ilabi na nga gikuwestiyon kung ang [[Kumo-Manychskaya Vpadina|Kuma-Manych Depression]] o ang [[Caucasus Mountains]] ang naglangkob sa habagatan-sidlakang utlanan, tungod kay [[Mount Elbrus|ang Mount Elbrus]] mahimong bahin sa Europa sa ulahi nga kaso, nga naghimo niini (ug dili [[Mont Blanc (bukid sa Pransiya, lat 45,83, long 6,86)|Mont Blanc]] ) ang labing taas nga bukid sa Europa. Ang labing gidawat tingali mao ang utlanan nga gihubit ni [[Philip Johan von Strahlenberg]] niadtong ika-18 nga siglo. Iyang gihubit ang linya sa pagbahin ubay sa [[Aegean Sea|Dagat Aegean]], [[Dardanelles (estretso sa Turkeya, lat 40,21, long 26,46)|Dardanelles]], [[Sea of Marmara|Dagat sa Marmara]], [[Bosporo|Bosporus]], [[Black Sea|Dagat Itom]], [[Kumo-Manychskaya Vpadina|Kuma-Manych Depression]], [[Daryā-ye Khezer (dagat sa Iran)|Dagat Caspian]], [[Zhayyq|Suba sa Ural]], ug [[Ural nga kabukiran|Kabukiran sa Ural]] . Apan, labing menos usa ka bahin niini nga depinisyon ang gisaway sa daghang modernong analytical geographers sama ni [[Halford Mackinder]], kinsa nakakita og gamay nga balido sa Ural Mountains isip utlanan tali sa mga kontinente. === Mga estado sa Sobyet human sa desentralisasyon === [[Payl:Changes_in_national_boundaries_after_the_end_of_the_Cold_War.jpg|thumb|Mga pagbag-o sa mga utlanan sa nasud human sa pagkahugno sa [[Eastern Bloc]]]] Ang pilosopong Ruso sa ika-19 nga siglo [[Nikolai Danilevsky|nga si Nikolai Danilevsky]] naghubit sa Eurasia isip usa ka entidad nga lahi sa Europa ug Asya, nga gilibutan sa Himalayas, Caucasus, [[Alps]], Arctic, Pasipiko, Atlantiko, Mediteranyo, Black Sea ug Caspian Sea, usa ka depinisyon nga nakaimpluwensya sa Russia ug uban pang mga bahin sa kanhing Unyon Sobyet. Bahin nga nadasig niining paggamit, ang terminong Eurasia usahay gigamit sa pagtumong sa [[post-Soviet space]] – ilabi na ang Russia, ang mga republika [[tungàtungang Asya|sa Central Asia]], ug ang mga republika [[South Caucasus|sa Transcaucasus]] – ug usahay usab ang kasikbit nga mga rehiyon sama sa Turkey ug [[Mongolia]] . Ang pulong nga "Eurasia" kanunay gigamit sa [[Khasakstan|Kazakhstan]] aron ihulagway ang lokasyon niini. Daghang mga institusyon sa Kazakhstan ang adunay termino sa ilang mga ngalan, sama sa [[Lev Gumilev|L.&#x20;N.&#x20;]]Gumilev Eurasian National University ( Kazakh [[Lev Gumilev|Гумилёв]] атындағы Еуразия Ұлттық университеті ; {{Lang|ru|[[:ru:Евразийский Национальный университет имени Л. Н. Гумилёва|Евразийский Национальный университет имени Л. Н. Гумилёва]]}} ) ( Ang mga ideya [[Eurasianists|sa Eurasianism]] ni [[Lev Gumilev]] nga gipopular sa Kazakhstan ni [[Olzhas Suleimenov]] ), ang Eurasian Media Forum, ang Eurasian Cultural Foundation ( {{Lang|ru|[[:ru:Евразийский фонд культуры|Евразийский фонд культуры]]}} ), ang [[Eurasian Development Bank]] ( {{Lang|ru|[[:ru:Евразийский банк развития|Евразийский банк развития]]}} ), ug ang Eurasian Bank. Niadtong 2007, ang presidente sa Kazakhstan, [[Nursultan Nazarbayev|si Nursultan Nazarbayev]], nagsugyot sa pagtukod og " [[Eurasia Canal]] " aron magkonektar sa [[Daryā-ye Khezer (dagat sa Iran)|Caspian Sea]] ug sa [[Black Sea]] pinaagi sa [[Kumo-Manychskaya Vpadina|Kuma-Manych Depression]] sa Russia aron mahatagan ang Kazakhstan ug uban pang mga nasud sa Caspian-basin og mas episyente nga agianan padulong sa kadagatan kaysa sa kasamtangang [[Volgo-Donskoy Sudokhodnyy Kanal Imeni Vladimira Il'icha Lenina|Volga-Don Canal]] .<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article2002408.ece Canal will link Caspian Sea to world] {{Webarchive}} (The Times, 29 June 2007)</ref> Kini nga paggamit makita usab sa mga ngalan sa [[Eurasianet]], The [[Journal of Eurasian Studies]], ug sa [[Association for Slavic, East European, and Eurasian Studies]], ingon man sa mga titulo sa daghang mga programa sa akademiko sa mga unibersidad sa US. Kini nga paggamit ikatandi sa kung giunsa paggamit sa mga Amerikano ang " [[Western Hemisphere|Kasadpang Hemisperyo]] " aron ihulagway ang mga konsepto ug mga organisasyon nga nakiglabot sa Amerika (pananglitan,&#x20;[[Council on Hemispheric Affairs|Konseho sa mga Kalihokan sa Hemispheric]], [[Western Hemisphere Institute for Security Cooperation]] ). 66g4kv2ixgz3nk56gemtkh2pojchdks Konstruksyonalismo sa sosyal 0 11355447 37026103 2026-08-17T02:39:54Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365480463|Social constructionism]]" 37026103 wikitext text/x-wiki [[Payl:Diagram_of_constructed_reality.svg|thumb| Ang matag tawo nagmugna sa ilang kaugalingong "gitukod nga realidad" nga nagduso sa ilang mga pamatasan]] 8q2g8le5xeuyvtvp9xwz8bp57tdb3rc 37026104 37026103 2026-08-17T02:45:41Z RizaCPH 128040 Nag-usab sa mga detalye 37026104 wikitext text/x-wiki '''Ang sosyal nga konstruksyonismo''' usa ka termino nga gigamit sa [[sosyolohiya]], [[Social ontology|sosyal nga ontolohiya]], ug [[Communication theory|teorya sa komunikasyon]] . Ang termino mahimong magsilbi og medyo lain-laing mga gimbuhaton sa matag natad; bisan pa, ang pundasyon niining [[Conceptual framework|teoretikal nga balangkas]] nagsugyot nga ang lainlaing mga aspeto sa [[Social reality|sosyal nga realidad]] — sama sa [[Concept|mga konsepto]], [[Tinuohan|gituohan]], [[Social norm|pamatasan]] ug [[Value (ethics and social sciences)|mga mithi]] — naporma pinaagi sa padayon nga interaksyon ug negosasyon taliwala sa mga miyembro sa katilingban, imbes nga [[Empirical research|empirikal nga obserbasyon]] sa [[Reality|pisikal nga realidad]]. Ang teorya sa sosyal nga konstruksyonismo nag-ingon nga kadaghanan sa giisip sa mga indibidwal nga "realidad" mao ang resulta sa usa ka dinamikong proseso sa konstruksyon nga naimpluwensyahan sa [[Convention (norm)|mga sosyal nga kombensiyon]] ug [[Social structure|istruktura]].<ref>Boghossian, Paul. "[https://as.nyu.edu/content/dam/nyu-as/philosophy/documents/faculty-documents/boghossian/Boghossian_Social-Construction.pdf What Is Social Construction?"] (PDF). ''Philpapers'', NYU Arts & Science, 2001.</ref> Dili sama sa mga panghitabo nga kinaiyanhong gitino o biyolohikal nga gitino daan, kini nga mga sosyal nga konstruksyon kolektibong gipormula, gipadayon, ug gihulma sa mga [[Social environment|konteksto sa sosyal]] diin kini naglungtad. Kini nga mga konstruksyon dako og epekto sa pamatasan ug mga panan-aw sa mga indibidwal, nga kasagaran gi-internalize base sa [[Pagsaysay|mga naratibo]] sa kultura, mapamatud-an man kini sa empirikal nga paagi o dili. Niining duha ka-paagi nga proseso sa pagtukod sa realidad, ang mga indibidwal dili lamang mohubad ug mo-asimilar sa impormasyon pinaagi sa ilang sosyal nga mga relasyon apan makatampo usab sa paghulma sa kasamtangang mga naratibo sa katilingban. Ang mga ehemplo sa mga panghitabo nga kanunay giisip nga mga [[Social construct|sosyal nga konstruksyon]] kay nagkalainlain, nga naglangkob sa gihatag nga bili sa [[Kwarta|salapi]], [[Self-concept|mga konsepto sa kaugalingon]], [[Physical attractiveness|mga sumbanan sa katahum]], [[Kinatawhan|gender]], [[pinulongan]], [[Race (human categorization)|rasa]], [[Ethnicity|etnisidad]], [[Social class|klase sa katilingban]], [[Social stratification|hierarchy sa katilingban]], [[Nationality|nasyonalidad]], [[relihyon|relihiyon]], [[Social norm|mga pamatasan sa katilingban]], [[Kalendaryo|ang modernong kalendaryo]] ug uban pang [[units|mga yunit]] sa panahon, [[Marriage|kaminyoon]], [[edukasyon]], [[pagkalungsuranon|pagkalungsoranon]], [[Stereotype|mga stereotype]], [[Femininity|pagkababaye]] ug [[Masculinity|pagkalalaki]], [[Institution|mga institusyon sa katilingban]] ug bisan ang ideya sa 'social construct' mismo. <ref>[https://www.swarthmore.edu/sites/default/files/assets/documents/kenneth-gergen/Social%20Construction_and_the_Transformation.pdf Gergen, K. ''Social Construction and the Transformation of Identity Politics'', ''Swarthmore College''] (PDF).</ref> === Kinatibuk-ang Pagtan-aw === Ang usa ka sosyal nga konstruksyon o konstruksyon mao ang kahulugan, ideya, o konotasyon nga gibutang sa usa ka butang o panghitabo sa usa ka katilingban, ug gisagop sa maong katilingban kalabot sa ilang pagtan-aw o pag-atubang sa butang o panghitabo. Ang sosyal nga konstruksyon sa mga target nga populasyon nagtumong sa mga kultural nga karakterisasyon o popular nga mga imahe sa mga tawo o grupo kansang pamatasan ug kaayohan naapektuhan sa palisiya sa publiko. Ang sosyal nga konstruksyonismo nag-ingon nga ang mga kahulugan sa mga panghitabo walay independente nga pundasyon gawas sa mental ug lingguwistikong representasyon nga naugmad sa mga tawo bahin niini sa tibuok nilang kasaysayan, ug nga nahimong ilang gipaambit [[Reality|nga realidad]]. Gikan sa panglantaw sa pinulongan, ang sosyal nga konstruksyonismo nagsentro sa kahulugan isip usa ka internal nga reperensya sulod sa pinulongan (ang mga pulong nagtumong sa mga pulong, ang mga kahulugan nagtumong sa ubang mga kahulugan) imbes sa usa ka eksternal nga realidad. == Mga Sinugdanan == [[Payl:Diagram_of_constructed_reality.svg|thumb| Ang matag tawo nagmugna sa ilang kaugalingong "gitukod nga realidad" nga nagduso sa ilang mga pamatasan]]Ang sosyal nga konstruksyonismo naggikan sa " [[Symbolic interactionism|simbolikong interaksyonismo]] " ug " [[Phenomenology (philosophy)|phenomenolohiya]] ." Uban sa ''[[The Social Construction of Reality]]'' ni [[Peter L. Berger|Berger]] ug [[Thomas Luckmann|Luckmann]] nga gipatik niadtong 1966, kini nga konsepto nakakaplag sa iyang kalig-on. Kapin sa upat ka dekada ang milabay, daghang teorya ug panukiduki ang miuyon sa sukaranang prinsipyo nga ang mga tawo "naghimo sa ilang sosyal ug kultural nga mga kalibutan sa samang higayon nga kini nga mga kalibutan naghimo kanila." Kini usa ka panglantaw nga nagbungkag sa mga proseso sa katilingban nga "dungan nga malingaw ug seryoso, diin ang realidad parehong gipadayag ug gitago, gibuhat ug gilaglag sa atong mga kalihokan." Kini naghatag ug kapuli sa "Kasadpang tradisyon sa intelektwal" diin ang tigdukiduki "tinud-anay nga nangita ug kasiguroan sa usa ka representasyon sa realidad pinaagi sa [[Proposition (philosophy)|mga proposisyon]] ." Sa mga termino sa sosyal nga konstruksyonista, ang "mga realidad nga giangkon nga wala nay bili" gipatubo gikan sa "mga interaksyon tali sa mga ahente sa sosyal"; dugang pa, ang realidad dili usa ka obhetibong kamatuoran nga "naghulat nga madiskobrehan pinaagi sa positivistang siyentipikong imbestigasyon." Hinuon, mahimong adunay "daghang mga kamatuoran nga nagkompetensya alang sa kamatuoran ug pagkalehitimo." Nasabtan sa sosyal nga konstruksyonismo ang "sukaranan nga papel sa pinulongan ug komunikasyon" ug kini nga pagsabot "nakatampo sa [[Linguistic turn|pag-usab sa pinulongan]] " ug bag-ohay lang ang "pag-usab sa teorya [[Discourse|sa diskurso]] ." Kadaghanan sa mga social constructionist nagsunod sa pagtuo nga "ang pinulongan wala magsalamin sa realidad; hinoon, kini ang nagmugna niini." Ang halapad nga kahulugan sa sosyal nga konstruksyonismo adunay mga tigpaluyo ug kritiko sa mga siyensya sa organisasyon. Ang usa ka pamaagi sa konstruksyon sa nagkalain-laing mga panghitabo sa organisasyon ug pagdumala daw mas komon ug nagkadaghan. Gisubay nila ni Andy Lock ug Tom Strong ang pipila sa mga pundamental nga prinsipyo sa sosyal nga konstruksyonismo balik sa buhat sa Italyanong pilosopo sa politika, retorista, historyador, ug hurista nga [[Giambattista Vico|si Giambattista Vico]] sa ika-18 nga siglo. Gihatagan nila ni Berger ug Luckmann og kredito si [[Max Scheler]] isip usa ka dakong impluwensya tungod kay siya ang nagmugna sa ideya sa [[Sociology of knowledge|sosyolohiya sa kahibalo]] nga nakaimpluwensya sa teorya sa sosyal nga konstruksyon. Sumala nila ni Lock ug Strong, ang uban pang mga impluwensyal nga maghunahuna kansang trabaho nakaimpluwensya sa pag-uswag sa sosyal nga konstruksyonismo mao sila si: [[Edmund Husserl]], [[Alfred Schutz]], [[Maurice Merleau-Ponty]], [[Martin Heidegger]], [[Hans-Georg Gadamer]], [[Paul Ricoeur]], [[Jürgen Habermas]], [[Emmanuel Levinas]], [[Mikhail Bakhtin]], [[Valentin Volosinov]], [[Lev Vygotsky]], [[George Herbert Mead]], [[Ludwig Wittgenstein]], [[Gregory Bateson]], [[Harold Garfinkel]], [[Erving Goffman]], [[Anthony Giddens]], [[Michel Foucault]], [[Ken Gergen]], [[Mary Gergen]], [[Rom Harre]] ug [[John Shotter]]. t3801q3nf87ah1mlt93cj6mtjk6b4ih East–West dichotomy 0 11355448 37026105 2026-08-17T02:52:00Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367747377|East–West dichotomy]]" 37026105 wikitext text/x-wiki [[Payl:A_Meeting_of_Japan,_China,_and_the_West_(cropped).jpg|thumb| ''Usa ka panagtagbo sa Hapon, Tsina, ug sa Kasadpan'' ( Shiba Kōkan, ulahing bahin sa ika-18 nga siglo)]] n58aelwojgcsjawydfg2i2gav2u80uq 37026107 37026105 2026-08-17T02:57:21Z JoyiCPH 147101 Nag-usab sa mga detalye 37026107 wikitext text/x-wiki [[Payl:A_Meeting_of_Japan,_China,_and_the_West_(cropped).jpg|thumb| ''Usa ka panagtagbo sa Hapon, Tsina, ug sa Kasadpan'' ( Shiba Kōkan, ulahing bahin sa ika-18 nga siglo)]]Sa [[sosyolohiya]], ang '''dikotomiya sa Sidlakan ug Kasadpan''' mao ang nakitang kalainan tali sa [[Eastern world|Sidlakan]] ug [[Western world|Kasadpang]] kalibutan. [[Kultura|Mas kultural]] ug [[relihyon|relihiyoso]] kaysa [[Heyograpiya|heyograpikal]] nga pagkabahin, ang mga utlanan sa Sidlakan ug Kasadpan dili piho, apan nagkalainlain sumala sa mga sukdanan nga gisagop sa mga indibidwal nga naggamit sa termino. Gigamit sa paghisgot sa mga pagtuon sama sa [[Management|pagdumala]], [[Ekonomiks|ekonomiya]], [[relasyonang internasyonal|internasyonal nga relasyon]], ug [[Linggwistika|lingguwistika]], ang konsepto gisaway tungod sa pagbaliwala sa rehiyonal nga [[hybridity]].<ref>[https://www.fpri.org/wp-content/uploads/2016/07/WH-McNeil-What-We-Mean-by-the-West.pdf What We Mean by the West - Foreign Policy Research Institute]</ref> [[Payl:Nato_vs_brics.png|thumb|Mga nasud nga nalambigit sa [[BRICS]] (pula) ug mga nasud nga nalambigit sa [[NATO]] (asul). Kining mga geopolitikal nga pagkabahin usahay makita nga nagpakita sa kultural ug sibilisasyonal nga pagkabahin tali sa Sidlakan ug Kasadpang kalibutan, apan mas tukma nga nagpakita sa subhetibong pag-ila sa kaugalingon sa gobyerno ug politikal nga pagpangulo sa usa ka nasud.]] === Mga Dibisyon === Sa konsepto, ang mga utlanan kay kultural, imbes nga heyograpikal, busa [[Ostralya|ang Australia]] ug [[Nuzeland|New Zealand]] kasagarang gigrupo sa Kasadpan (bisan pa man nga heyograpikal nga nahimutang sa sidlakan), samtang ang mga nasod nga Islamiko, bisan unsa pa ang lokasyon, gigrupo sa Sidlakan. Ang linya sa kultura mahimong lisod ibutang ilabi na sa mga rehiyon nga [[Cultural diversity|lainlain ang kultura]] sama sa [[Bosniya ug Ersogobina|Bosnia ug Herzegovina]], kansang mga lungsuranon mahimong moila sa ilang kaugalingon nga Sidlakan o Kasadpan depende sa etniko o relihiyosong kagikan. Dugang pa, ang mga residente sa lainlaing mga bahin sa kalibutan lahi nga nagtan-aw sa mga utlanan; pananglitan, ang pipila ka mga iskolar [[Central Europe|sa Central Europe]] naghubit [[Rusya|sa Russia]] isip Sidlakan, labi na pagkahuman [[Russia's turn to the East|sa pagbalhin sa Russia sa Sidlakan]], apan kadaghanan miuyon nga kini ang komplementaryong bahin sa Kasadpan, ug ang mga nasud nga Islamiko nag-isip niini ug uban pang mga nasud nga kadaghanan [[Kristiyanismo|Kristiyano]] isip Kasadpan. === Mga konsepto sa kasaysayan === [[Payl:Modern_Asia_(1796).tif|thumb|277x277px|Niadtong mga 1700, ang Sidlakang kalibutan gilangkoban sa mga kontinente sa Asya ug Australia ( [[New Holland (Australia)|New Holland]] ).]] Ang konsepto gigamit sa parehong "Sidlakan" ug "Kasadpan" nga mga nasud. [[Hapon|Ang Hapones]] [[Sinology|nga sinologist nga si]] Tachibana Shiraki, niadtong dekada 1920, misulat mahitungod sa panginahanglan sa paghiusa sa Asya [[Sidlakang Asya|—Sidlakang Asya]], [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]] ug [[habagatang Asya|Habagatang Asya]] apan dili iapil [[tungàtungang Asya|ang Sentral Asya]] ug [[kasadpang Asya|Kasadpang Asya]] —ug pagporma og usa ka "Bag-ong Sidlakan" nga mahimong maghiusa sa kultura sa pagbalanse batok sa Kasadpan. Padayon nga gigamit sa Japan ang kadaghanan sa konsepto, nga nailhan nga [[Pan-Asianism|Pan-Asianismo]], sa tibuok [[Ikaduhang Gubat Kalibotanon|Ikaduhang Gubat sa Kalibutan]], isip [[propaganda]]. Sa China, kini gipasabot atol sa [[Cold War]] sa usa ka pakigpulong ni [[Mao Zedong]] niadtong 1957, kinsa naglunsad og slogan sa dihang siya miingon, "Kini usa ka gubat tali sa duha ka kalibutan. Ang Hangin sa Kasadpan dili makadaog batok sa Hangin sa Sidlakan; ang Hangin sa Sidlakan siguradong modaog batok sa Hangin sa Kasadpan." [[Payl:Muslim_world_map.png|left|thumb|300x300px|Porsyento [[Muslim|sa Muslim]] : berde 50% pataas, dilaw 10-49%]] Para sa mga magsusulat sa Kasadpan, niadtong dekada 1940, kini nalambigit sa ideya sa agresibo, "nasagmuyo nga nasyonalismo", nga nakita nga "sa kinaiyanhon batok o dili-Kasadpan"; ang sosyologo nga [[Frank Furedi|si Frank Furedi]] misulat, "Ang naglungtad na nga intelektwal nga pagtimbang-timbang sa nasyonalismo sa Europa nahiuyon sa pagtubo sa klase sa Ikatulong Kalibutan pinaagi sa pagpalambo sa couplet sa hamtong nga Kasadpan batok sa dili hamtong nga Nasyonalismo sa Sidlakan.... Kini nga dichotomy sa Sidlakan-Kasadpan nahimong gidawat nga bahin sa teorya sa politika sa Kasadpan." Ilakip sa nobelistang [[Iraknon|Iraqi]] nga [[Dhu'l-Nun Ayyub|si Dhu'l-Nun Ayyub]] ang mga aspeto niini nga konsepto sa iyang mga istorya. Usa ka ehemplo makita sa iyang istorya nga " ''al-Dutkur Ibrahim'' " nga naghulagway sa karakter ni Dr. Ibrahim, nga mao ang ehemplo sa dautan ug korapsyon, ug usa ka [[angglofilya|anglophile]] nga misupak sa interes sa iyang katawhan. Laing ehemplo mao ang iyang 1957 nga istorya nga " ''Orphans on Christmas Day'' " diin ang usa ka Iranian nga lalaki ug usa ka Viennese nga babaye mibuntog sa mga kalainan sa kultura aron magkauban. Ang istorya giisip sa mga kritiko nga usa ka alegorya alang sa posibleng kalinaw tali sa Sidlakan ug Kasadpan atol sa kinapungkayan sa kolonyalismo. Ang librong ''[[Orientalism (book)|Orientalism]]'' niadtong 1978, ni [[Edward Said]], dako kaayog impluwensya sa pagpalig-on sa mga konsepto sa dikotomiya sa Sidlakan ug Kasadpan sa Kasadpang kalibutan, nga nagdala sa mga lektyur sa kolehiyo og ideya sa Sidlakan nga makita nga "gihulagway sa relihiyosong mga pagbati, mga orden sosyal sa pamilya, ug mga tradisyon nga walay katapusan" sukwahi sa Kasadpang "rasyonalidad, materyal ug teknikal nga dinamismo, ug indibidwalismo." Bag-ohay lang, ang pagkabahin gihubit usab nga usa ka Islamikong "Sidlakan" ug usa ka Amerikano ug Europa nga "Kasadpan." <ref>Meštrovic, 63.</ref> Namatikdan sa mga kritiko nga ang Islamiko/dili-Islamikong Sidlakan-Kasadpan nga dikotomiya komplikado tungod sa pangkalibutanong pagkaylap sa [[Islamic fundamentalism|Islamikong pundamentalismo]] ug sa kultural nga pagkalainlain sulod sa mga nasod nga Islamiko, nga nagduso sa argumento "labaw pa sa dikotomiya sa Sidlakan-Kasadpan ug ngadto sa usa ka sitwasyon nga tripartite." === Mga Aplikasyon === Ang dikotomiya sa Sidlakan ug Kasadpan gigamit sa pagtuon sa lain-laing mga hilisgutan, lakip ang pagdumala, ekonomiya, ug lingguwistika. ''Ang Knowledge Creation and Management'' (2007) nagsusi niini isip kalainan sa [[Organizational learning|pagkat-on sa organisasyon]] tali sa [[Western culture|mga kultura sa Kasadpan]] ug [[Eastern culture|mga kultura sa Sidlakan]]. Kini kaylap nga gigamit sa pagsuhid sa panahon sa paspas nga pagtubo sa ekonomiya nga gitawag nga "milagro sa Sidlakang Asya" sa mga bahin sa [[Sidlakang Asya]], labi na ang [[Four Asian Tigers|mga Tigre sa Asya]], pagkahuman sa [[Ikaduhang Gubat Kalibotanon|Ikaduhang Gubat sa Kalibutan]]. Ang ubang mga sosyologo, subay sa Kasadpan isip modelo sa [[Modernity|modernidad]] nga gipresentar ni [[Arnold J. Toynbee]], nakakita sa pag-uswag sa ekonomiya isip timaan sa " [[Westernization|Kasadpanonisasyon]] " sa rehiyon, apan ang uban nangita og katin-awan sa kultural/rasa nga mga kinaiya sa Sidlakan, nga nagsagop sa mga konsepto sa piho nga Sidlakang kultural nga identidad sa usa ka panghitabo nga gihulagway nga "Bag-ong Oryentalismo". Ang duha ka pamaagi sa dichotomy sa Sidlakan ug Kasadpan gisaway tungod sa kapakyas sa pagkonsiderar sa makasaysayanong [[hybridity]] sa mga rehiyon. <ref>Berger, 275.</ref> Ang konsepto gigamit usab sa mga pagsusi sa [[Intercultural communication|interkultural nga komunikasyon]] . Ang mga Asyano kay kaylap nga gihulagway nga nagsagop sa usa ka "inductive speech pattern" diin ang usa ka pangunang punto giduol nga dili direkta, apan ang mga katilingban sa Kasadpan giingon nga naggamit sa "deductive speech" diin ang mga mamumulong diha-diha dayon nga nagtino sa ilang punto. Kana gipahinungod sa mas taas nga prayoridad sa mga Asyano sa malinawong relasyon, apan ang mga taga-Kasadpan giingon nga nag-una sa direktang komunikasyon. <ref>Cheng, 53.</ref> ''Ang Intercultural Communication: A Discourse Approach'' sa 2001 naghulagway sa dichotomy sa Sidlakan ug Kasadpan sa pinulongan isip usa ka " [[False dichotomy|sayop nga dichotomy]] ", nga nag-ingon nga ang mga Asyano ug Kasadpan nga mga mamumulong naggamit sa duha ka porma sa komunikasyon. === Pagsaway === [[Payl:The_Orient_and_the_Occident,_by_Nicaise_de_Keyser.jpg|thumb|''Ang Sidlakan ug ang Kasadpan'', ni [[Nicaise de Keyser]] (1854)]] Gawas pa sa mga kalisud sa paghubit sa mga rehiyon ug pagbaliwala sa hybridity, ang East-West dichotomy gikritika tungod sa pagmugna og artipisyal nga konstruksyon sa rehiyonal nga paghiusa nga nagtugot sa usa ka tingog sa pag-angkon sa awtoridad sa pagsulti alang sa kadaghanan. Sa "Ang Kadaugan sa Sidlakan?" , si Mark T. Berger naghisgot bahin sa isyu nga may kalabotan sa pagsusi sa "milagro sa Sidlakang-Asya": Ang makasaysayanong gahom sa dikotomiya sa Sidlakan-Kasadpan, ug ang piho nga mga konsepto sa kultura/rasa nga nalambigit niini, labi nga nagtugot sa mga nasudnong elite sa rehiyon sa pagsulti dili lamang alang sa ilang 'mga nasud,' apan bisan alang sa Asya ug mga Asyano.... Daghang mga pananglitan sa mga iskolar sa Kasadpan, nga determinado nga hagiton ang hegemonya sa Amihanang Amerika ug/o Kasadpan sa materyal ug diskursibong mga termino, nga natapos nga walay pagsaway nga naghatag pribilehiyo sa mga elite nga naratibo sa mga naghupot sa gahum sa Asya isip tinuod nga mga representante sa usa ka partikular nga nasud nga dili Kasadpan o sosyal nga pormasyon ... <ref>Berger, 276</ref> === Tan-awa usab === * ''[[The Clash of Civilizations|Panagbangi sa mga Sibilisasyon]]'' * [[East–West cultural debate|Debate sa kultura sa Sidlakan-Kasadpan]] sa sayong bahin sa ika-20 nga siglo sa Tsina * [[Global North and Global South|Amihanang Kalibutan ug Habagatan sa Kalibutan]] * [[Inglehart–Welzel cultural map of the world|Mapa sa kultura sa kalibutan sa Inglehart–Welzel]] * ''[[Oriental Despotism|Despotismo sa Sidlakan]]'' * [[Orientalism|Oryentalismo]] == Mga Reperensya == h666qm22j3eri8kacwbd9rgkzbfetpo Etnisidad 0 11355449 37026108 2026-08-17T03:22:34Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365877710|Ethnicity]]" 37026108 wikitext text/x-wiki Ang usa ka etnisidad o grupong etniko usa ka grupo sa mga tawo nga nag-ila sa usag usa base sa gituohan nga gipaambit nga mga hiyas nga nagpalahi kanila gikan sa ubang mga grupo. Ang mga hiyas nga gituohan sa mga etnisidad nga gipaambit naglakip sa pinulongan, kultura, komon nga mga hugpong sa katigulangan, mga tradisyon, katilingban, relihiyon, kasaysayan, o sosyal nga pagtratar. Ang mga etnisidad gipadayon pinaagi sa dugay nga endogamy ug mahimong adunay usa ka pig-ot o lapad nga spectrum sa genetic ancestry, nga ang pipila ka mga grupo adunay sinagol nga genetic ancestry. Ang etnisidad usahay gigamit nga baylobaylo sa nasud. Usahay gigamit usab kini nga baylobaylo sa rasa, bisan kung dili tanan nga etnisidad giila nga mga grupo sa rasa. epfkmrajeg2jyklquor4cg28yduiqeu 37026111 37026108 2026-08-17T05:25:59Z RizaCPH 128040 Nag-usab sa mga detalye 37026111 wikitext text/x-wiki Ang usa ka etnisidad o grupong etniko usa ka grupo sa mga tawo nga nag-ila sa usag usa base sa gituohan nga gipaambit nga mga hiyas nga nagpalahi kanila gikan sa ubang mga grupo. Ang mga hiyas nga gituohan sa mga etnisidad nga gipaambit naglakip sa pinulongan, kultura, komon nga mga hugpong sa katigulangan, mga tradisyon, katilingban, relihiyon, kasaysayan, o sosyal nga pagtratar. Ang mga etnisidad gipadayon pinaagi sa dugay nga endogamy ug mahimong adunay usa ka pig-ot o lapad nga spectrum sa genetic ancestry, nga ang pipila ka mga grupo adunay sinagol nga genetic ancestry. Ang etnisidad usahay gigamit nga baylobaylo sa nasud. Usahay gigamit usab kini nga baylobaylo sa rasa, bisan kung dili tanan nga etnisidad giila nga mga grupo sa rasa. Pinaagi sa [[Cultural assimilation|asimilasyon]], [[Acculturation|akulturasyon]], [[Cultural amalgamation|amalgamasyon]], [[Language shift|pag-ilis sa pinulongan]], [[Heterogamy#Social science|kaminyoon sa lain-laing grupo]], [[Adoption|pagsagop]], ug [[Religious conversion|pagkakabig sa relihiyon]], ang mga indibidwal o grupo mahimong mobalhin gikan sa usa ka etnikong grupo ngadto sa lain sa paglabay sa panahon. Ang mga grupo etniko mahimong bahinon ngadto sa mga subgroup o [[Tribe|mga tribo]], nga sa paglabay sa panahon mahimong managlahing grupo etniko tungod sa endogamy o [[Geographical segregation|pisikal nga pagkahimulag]] gikan sa ginikanan nga grupo. Sa laing bahin, ang kanhing managlahing mga etniko mahimong mahiusa aron maporma ang usa ka [[panethnicity]] ug sa kadugayan [[Melting pot|mahimong usa ra ka etniko]] . Pinaagi man sa pagbahinbahin o paghiusa, ang pagporma sa usa ka lahi nga etnikong identidad gitawag nga [[ethnogenesis]]. Duha ka teorya ang naglungtad sa pagsabot sa mga etnisidad, labi na ang primordialismo ug konstruktivismo. Ang mga primordialista sa sayong bahin sa ika-20 nga siglo nagtan-aw sa mga etnikong grupo isip tinuod nga panghitabo kansang lahi nga mga kinaiya nagpadayon sukad pa sa karaang panahon. Ang mga panan-aw nga naugmad human sa dekada 1960 nagkadaghang nagtan-aw sa mga grupong etniko isip [[Social construct|mga sosyal nga konstruksyon]], nga adunay identidad nga gitudlo sa mga lagda sa katilingban. === Terminolohiya === Ang terminong ''[[wiktionary:ethnic|etniko]]'' sa katapusan gikuha gikan sa [[Ancient Greek|Griyegong]] {{Transl|grc|ethnos}}, pinaagi sa porma sa adhetibo {{Transl|grc|ethnikos}}, <ref name="perseus">[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3De%29qniko%2Fs ἐθνικός] {{Webarchive}}, Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', on Perseus</ref> nga gipahulam sa [[Linatin|Latin]] isip {{Lang|la|ethnicus}} . Ang napanunod nga termino sa Iningles para niining konsepto mao ang ''[[wiktionary:folk|folk]]'', nga gigamit uban sa mga Latino ''[[wiktionary:people|nga katawhan]]'' sukad sa [[Late Middle English|ulahing bahin sa panahon sa Tunga-tungang Iningles]]. Sa [[Early Modern English|Sayong Modernong Iningles]] ug hangtod sa tunga-tunga sa ika-19 nga siglo, ''ang etniko'' gigamit sa pagpasabot [[wiktionary:heathen|sa pagano]] o [[wiktionary:pagan|pagano]] (sa diwa sa managlahing "mga nasod" nga wala pa moapil sa Kristohanong [[Ecumene|ekumene]] ), sama sa gigamit sa [[Septuagint]] {{Transl|grc|ta ethne}} 'mga nasod' sa paghubad sa Hebreohanong ''[[Goyim|goyim nga]]'' "mga langyaw nga nasod, dili Hebreohanon, dili Hudiyo". <ref>ThiE. Tonkin, M. McDonald and M. Chapman, ''History and Ethnicity'' (London 1989), pp. 11–17 (quoted in J. Hutchinson & A.D. Smith (eds.), ''Oxford readers: Ethnicity'' (Oxford 1996), pp. 18–24)</ref> Ang Griyegong termino sa [[Archaic Greece|sayong karaang panahon]] ( [[Homeric Greek]] ) mahimong magtumong sa bisan unsang dakong grupo, usa ka ''panon'' sa mga lalaki, usa ka ''pundok'' sa mga kauban ingon man usa ka ''panon'' sa ''mga'' hayop. Sa [[Classical Greek|Klasikal nga Griyego]], ang pulong nakakuha og kahulugan nga ikatandi sa konsepto nga karon gipahayag sa "grupong etniko", nga kasagaran gihubad nga " [[wiktionary:nation|nasod]], tribo, usa ka talagsaon nga grupo sa mga tawo"; sa [[Hellenistic Greek|Hellenistic nga Griyego]] lamang nga ang termino lagmit nga nahimong mas pig-ot aron magtumong sa "langyaw" o " [[Barbarians|barbaro]] " nga mga nasud sa partikular (diin sa ulahi kini nagpasabut nga "pagano, pagano"). <ref>[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3De%29%2Fqnos ἔθνος] {{Webarchive}}, Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', on Perseus</ref> Sa ika-19 nga siglo, ang termino gigamit sa kahulugan nga "talagsaon sa usa ka tribo, rasa, katawhan o nasud", isip pagbalik sa orihinal nga Griyego nga kahulugan. Ang kahulugan sa "lainlaing grupo sa kultura", ug sa American English nga "tribal, racial, cultural o national [[minority group]] " mitumaw sa mga 1930s hangtod 1940s, <ref>'' Oxford English Dictionary'' Second edition, online version as of 2008-01-12, "ethnic, a. and n.". Cites Sir [[Daniel Wilson (academic)|Daniel Wilson]], ''The archaeology and prehistoric annals of Scotland 1851'' (1863) and [[Julian Sorell Huxley|Huxley]] & [[Alfred Cort Haddon|Haddon]] (1935), ''We Europeans'', pp. 136,181</ref> nagsilbing kapuli sa termino nga rasa nga kaniadto naggamit niini nga kahulugan apan karon wala na gigamit tungod sa kalambigitan niini sa ideolohikal [[Racism|nga rasismo]] . Ang abstraktong ''etnisidad'' gigamit isip kapuli sa "paganismo" sa ika-18 nga siglo, apan karon nakapahayag na sa kahulugan sa usa ka "etnikong kinaiya" (unang natala niadtong 1953). Ang terminong ''etnikong grupo'' unang natala niadtong 1935 ug nalakip sa [[Oxford English Dictionary]] niadtong 1972. <ref>Glazer, Nathan and [[Daniel P. Moynihan]] (1975) ''Ethnicity{{Spaced en dash}}Theory and Experience'', Cambridge, Massachusetts [[Harvard University Press]].{{isbn?}}{{pn|date=February 2026}}</ref> <ref>The modern usage definition of the ''[[Oxford English Dictionary]]'' is: {{blockquote|''a[djective]'' :... :2.a. About race; peculiar to a specific tribe, race or nation; ethnological. Also, about or having common tribal, racial, cultural, religious, or linguistic characteristics, esp. designating a racial or other group within a larger system; hence (U.S. colloq.), foreign, exotic. :b ''ethnic minority (group)'', a group of people differentiated from the majority of the community by racial origin or cultural background, and usu. claiming or enjoying official recognition of their group identity. Also ''attrib''. ''n[oun]'' :... :3 A member of an ethnic group or minority. ''Equatorians''}}</ref> Depende sa konteksto, ang terminong [[Nationality|nasyonalidad]] mahimong gamiton nga sinonimo sa etnisidad o sinonimo sa [[pagkalungsuranon|pagkalungsoranon]] (sa usa ka soberanong estado). Ang proseso nga moresulta sa pagtungha sa usa ka etnisidad gitawag nga [[ethnogenesis]], usa ka termino nga gigamit sa [[Ethnological|etnolohikal]] nga literatura sukad pa sa mga 1950. Ang termino mahimo usab nga gamiton uban ang konotasyon sa usa ka butang nga talagsaon ug dili kasagaran nga [[Exoticism|exotic]] (cf. "usa ka etnikong restawran", ug uban pa), nga kasagarang may kalabutan sa mga kultura sa mas bag-ong mga imigrante, nga miabot human matukod ang dominanteng populasyon sa usa ka lugar. Depende kung unsang tinubdan sa [[Group identity|identidad sa grupo]] ang gipasiugda aron ipasabot ang pagkamiyembro, ang mosunod nga mga matang sa (kasagaran nagsapaw-sapaw) nga mga grupo mahimong mailhan: * [[Ethnolinguistic group|Etno-linggwistiko]], nga naghatag og gibug-aton sa giambitan [[Pinulongan|nga pinulongan]], [[Dialect|diyalekto]] (ug posible [[Sistema sa pagsulat|nga iskrip]] ){{Spaced en dash}}pananglitan: [[French Canadians|mga Pranses nga Canadiano]] * [[Ethnonational group|Etno-nasyonal]], nga nagpasiugda sa usa ka giambitan nga [[Polity|politika]] o pagbati sa [[National identity|nasudnong identidad]]{{Spaced en dash}}pananglitan: [[mga Awstriyako|mga Austriano]] * [[Racial group|Etno-rasa]], nga nagpasiugda sa gipaambit nga pisikal nga panagway base sa phenotype{{Spaced en dash}}pananglitan: [[African Americans|Mga Aprikano-Amerikano]] * [[Regionalism (politics)|Etno-rehiyonal]], nga nagpasiugda sa usa ka lahi nga lokal nga pagbati sa pagkasakop nga naggikan sa relatibong heyograpikanhong pagkahimulag{{Spaced en dash}}pananglitan: [[South Island nationalism|Mga taga-South Island]] sa [[Nuzeland|New Zealand]] * [[Ethno-religious|Etno-relihiyoso]], nga nagpasiugda sa gipaambit nga kalambigitan sa usa ka partikular nga relihiyon, denominasyon o sekta{{Spaced en dash}}pananglitan: [[Mormons|Mga Mormon]], [[Sikhs|Sikh]], [[Hudiyo|mga Hudiyo]], [[Brahmins|mga Brahmin]] * Etno-sibiko, nga nagpasiugda sa usa ka gipaambit nga sibiko nga identidad (pananglitan, [[Political autonomy|awtonomiya sa politika]] ug kontrol sa teritoryo), nga kanunay nga nagsapaw sa etno-nasyonal{{Spaced en dash}}pananglitan: [[Roman people|Karaang mga Romano]] * Etno-kultural, nga nagpasiugda sa giambitan nga [[kultura]] o [[Tradition|tradisyon]], nga sagad nagsapaw sa ubang mga porma sa etnisidad{{Spaced en dash}}pananglitan: [[Itinerant groups in Europe|Mga Manlalakbay]] Sa daghang mga kaso, labaw sa usa ka aspeto ang nagtino sa pagkamiyembro: pananglitan, ang etnikong [[Armenians|Armenian]] mahimong mahubit sa pagkalungsoranon [[Armenya|sa Armenia]], pagbaton og Armenian nga kabilin, lumad nga paggamit sa [[Pinulongang Armenyanhon|pinulongan nga Armenian]], o pagkamiyembro sa [[Armenian Apostolic Church]] . === Mga kahulugan ug konseptwal nga kasaysayan === [[Payl:Watching_you_(Bangladesh).JPG|thumb|250x250px|Usa ka grupo sa etnikong [[Bengalis|Bengali]] sa [[Dhaka (ulohang dakbayan)|Dhaka]], Bangladesh. Ang mga Bengali mao ang ikatulo nga pinakadako nga grupo sa etniko sa kalibutan, diin ang pinakadako mao ang mga [[Han nga Intsik|Han Chinese]] ug ang ikaduha nga pinakadako mao ang [[Arabo|mga Arabo]] . <ref>roughly 300 million worldwide ([[CIA Factbook]] 2014 estimates, numbers subject to rapid population growth).</ref>]] [[Payl:Kirab_budaya.jpg|thumb|250x250px|Ang [[Javanese people|mga Javanese]] sa [[Indonesia]] mao ang pinakadakong grupong etniko [[Mga katawhang Austronesian|nga Austronesian]] .]] [[Ethnography|Ang etnograpiya]] nagsugod sa [[Classical antiquity|klasikal nga karaan]] ; human ang unang mga awtor sama nila [[Anaximander|ni Anaximander]] ug [[Hecataeus of Miletus|Hecataeus sa Miletus]], [[Herodotus|si Herodotus]] nagpahiluna sa pundasyon sa [[Historiography|historiograpiya]] ug etnograpiya sa [[Karaang kasaysayan|karaang kalibutan]] {{Circa|480 BC}} . Ang mga Griyego nakaugmad og konsepto sa ilang kaugalingong etnisidad, nga ilang gigrupo ubos sa ngalan nga [[Hellenes]] . Bisan tuod adunay mga eksepsiyon, sama sa Macedonia, nga gimandoan sa mga halangdon sa paagi nga dili kasagaran sa mga Griyego, ug Sparta, nga adunay talagsaon nga nagamandong klase, ang karaang mga Griyego kasagaran nag-ulipon lamang sa mga dili-Griyego tungod sa ilang lig-on nga pagtuo sa etnikong nasyonalismo. Usahay nagtuo ang mga Griyego nga bisan ang ilang labing ubos nga mga lungsuranon mas labaw kay sa bisan kinsang barbaro. Sa iyang ''[[Politics (Aristotle)|Politics]]'' 1.2–7; 3.14, gihulagway pa gani [[Aristóteles|ni Aristotle]] ang mga barbaro isip natural nga mga ulipon, sukwahi sa mga Griyego. Si Herodotus (8.144.2) mihatag ug usa ka bantogang asoy kon unsa ang naghubit sa Griyego (Hellenic) nga etnikong identidad sa iyang panahon, nga naglista sa # gipaambit nga [[Kinship and descent|kaliwat]] ( Greek {{Spaced en dash}}, "sa samang dugo"), <ref>[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Do%28%2Fmaimos ὅμαιμος] {{Webarchive}}, Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', on Perseus</ref> # gipaambit [[Pinulongan|nga pinulongan]] ( Greek {{Spaced en dash}}, "nagsulti sa samang pinulongan"), <ref>"[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Do%28mo%2Fglwssos ὁμόγλωσσος]", Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', on Perseus {{Webarchive}}.</ref> # gipaambit nga [[Sanctuaries|mga santuwaryo]] ug [[Sacrifices|mga sakripisyo]] ( Greek {{Spaced en dash}} ), # gipaambit nga [[Mores|kostumbre]] ( Greek {{Spaced en dash}}, "mga kostumbre nga parehas og uso").<ref>[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Do%28mo%2Ftropos ὁμότροπος] {{Webarchive}}, Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', on Perseus)</ref> <ref>Herodotus, 8.144.2: ''"The kinship of all Greeks in blood and speech, and the shrines of gods and the sacrifices that we have in common, and the likeness of our way of life."''</ref> Apan, ang mga naunang Griyego nga indibidwal wala magtino sa Griyego nga etnisidad pinaagi sa dugo. Sumala ni [[Isocrates]] sa iyang pakigpulong ''nga Panegyricus'' : "Ug hangtod karon ang atong siyudad nakapalayo sa ubang katawhan sa hunahuna ug sa sinultihan nga ang iyang mga estudyante nahimong mga magtutudlo sa ubang bahin sa kalibutan; ug siya ang nagdala niini nga ang ngalang Hellenes wala na magpasabot ug usa ka rasa kondili usa ka salabutan, ug nga ang titulong Hellenes gigamit hinoon ngadto sa mga tawo nga nakigbahin sa atong kultura kaysa niadtong nakigbahin sa usa ka komon nga dugo". Kon ang etnisidad kuwalipikado ba isip usa ka [[Cultural universal|unibersal nga kultural]] sa usa ka sukod nagdepende sa eksaktong depinisyon nga gigamit. Daghang mga siyentista sa katilingban, sama sa mga antropologo nga sila [[Fredrik Barth|si Fredrik Barth]] ug [[Eric Wolf]], wala mag-isip sa etnikong identidad nga unibersal. Giisip nila ang etnisidad isip produkto sa piho nga mga matang sa interaksyon tali sa mga grupo, imbes nga usa ka hinungdanon nga kalidad nga kinaiya sa mga grupo sa tawo. <ref name="FredrikBarth">Fredrik Barth, ed. 1969 ''Ethnic Groups and Boundaries: The Social Organization of Cultural Difference''; Eric Wolf 1982 ''Europe and the People Without History'' p. 381</ref> Sumala ni [[Thomas Hylland Eriksen]], ang pagtuon sa etnisidad gidominar sa duha ka managlahing debate hangtod bag-o lang. * Ang usa anaa taliwala sa " [[Primordialism|primordialismo]] " ug " [[Instrumentalism|instrumentalismo]] ". Sa panglantaw [[Primordialism|sa primordialista]], ang partisipante nagtan-aw sa etnikong bugkos sa kinatibuk-an, isip usa ka gihatag sa gawas, bisan mapugsanon, nga sosyal nga bugkos. Ang [[Instrumentalism|instrumentalistang]] pamaagi, sa laing bahin, nag-isip sa etnisidad isip usa ka ad hoc nga elemento sa usa ka estratehiya sa politika, nga gigamit isip kapanguhaan alang sa mga grupo sa interes alang sa pagkab-ot sa ikaduhang mga tumong sama sa, pananglitan, pagdugang sa bahandi, gahum, o kahimtang. Kini nga debate usa gihapon ka importante nga punto sa pakisayran sa [[Kaalamdag sa politika|syensya politikal]], bisan kung ang kadaghanan sa mga pamaagi sa mga eskolar naa sa taliwala sa duha ka poste. <ref>J. Hutchinson & A.D. Smith (eds.), ''Oxford readers: Ethnicity'' (Oxford 1996), "Introduction", 8–9</ref> * Ang ikaduhang debate anaa tali sa " [[Constructivism (international relations)|konstruktivismo]] " ug " [[Essentialism|esensyalismo]] ". Ang mga konstruktivista nagtan-aw sa mga nasyonal ug etnikong identidad isip produkto sa mga pwersa sa kasaysayan, kasagaran bag-o lang, bisan kung ang mga identidad gipresentar nga karaan na. <ref>Gellner, Ernest (1983) ''Nations and Nationalism''. Oxford: Blackwell.{{isbn?}}{{pn|date=February 2026}}</ref> <ref>Ernest Gellner (1997) Nationalism. London: Weidenfeld & Nicolson.{{isbn?}}{{pn|date=February 2026}}</ref> Ang mga esensyalista nagtan-aw sa maong mga identidad isip mga [[Ontological|ontolohikal]] nga kategoriya nga naghubit sa mga sosyal nga aktor. <ref>Smith, Anthony D. (1986) ''The Ethnic Origins of Nations''. Oxford: Blackwell.{{isbn?}}{{pn|date=February 2026}}</ref> <ref>Anthony Smith (1991) ''[[National Identity]]''. Harmondsworth: Penguin.{{isbn?}}{{pn|date=February 2026}}</ref> Sumala ni Eriksen, kini nga mga debate napulihan na, labi na sa [[antropolohiya]], sa mga pagsulay sa mga iskolar sa pagtubag sa nagkadaghan nga gipolitikal nga mga porma sa representasyon sa kaugalingon sa mga miyembro sa lainlaing mga grupo sa etniko ug mga nasud. Kini anaa sa konteksto sa mga debate bahin sa [[Multiculturalism|multikulturalismo]] sa mga nasud, sama sa Estados Unidos ug Canada, nga adunay daghang populasyon sa mga imigrante gikan sa daghang lainlaing mga kultura, ug post-kolonyalismo sa [[Caribbean]] ug [[habagatang Asya|South Asia]]. Gipadayon ni [[Max Weber]] nga ang mga etnikong grupo kay {{Lang|de|künstlich}} (artipisyal, ie usa ka [[Konstruksyonalismo sa sosyal|sosyal nga konstruksyon]] ) tungod kay kini gibase sa usa ka subhetibong pagtuo sa gipaambit nga {{Lang|de|[[Gemeinschaft]]}} (komunidad). Ikaduha, kining pagtuo sa giambitan nga Gemeinschaft wala magmugna sa grupo; ang grupo ang nagmugna sa pagtuo. Ikatulo, ang pagkaporma sa grupo resulta sa tinguha nga monopolyohon ang gahum ug kahimtang. Sukwahi kini sa nag-unang gituohan sa mga naturalista niadtong panahona, nga nagtuo nga ang mga kalainan sa sosyo-kultura ug pamatasan tali sa mga tawo naggikan sa napanunod nga mga kinaiya ug mga tendensya nga naggikan sa parehas nga kaliwat, nga kaniadto gitawag nga "rasa". Laing impluwensyal nga teoretiko sa etnisidad mao si Barth, kansang "Mga Grupo Etniko ug mga Utlanan" gikan sa 1969 gihulagway nga instrumento sa pagkaylap sa paggamit sa termino sa mga pagtuon sa sosyal sa mga dekada 1980 ug 1990. Labaw pa sa gipasabot ni Weber, si Barth milabaw pa sa gipasabot sa gikonsepto nga kinaiya sa etnisidad. Para kang Barth, ang etnisidad kanunay nga ginegosasyon ug gi-usab nga negosasyon pinaagi sa eksternal nga pag-ila ug internal nga pag-ila sa kaugalingon. Ang panan-aw ni Barth mao nga ang mga etnikong grupo dili mga wala’y hunong nga kultural nga mga isolate o lohikal nga ''a priori'' diin natural nga nahisakop ang mga tawo. Gusto niyang biyaan ang mga ideya sa antropolohiya sa mga kultura isip mga entidad nga adunay utlanan, ug ang etnisidad isip mga primordialistang bugkos, ug pulihan kini sa pagtutok sa koneksyon tali sa mga grupo. Busa, ang "Mga Grupong Etniko ug mga Utlanan" usa ka pagtagad sa pagkasumpay sa mga etnikong identidad. Si Barth misulat: "...{{Nbsp}}Ang mga kategoriyang etnikong kalainan wala magdepende sa kawalay paglihok, kontak, ug impormasyon, apan naglakip sa mga proseso sa sosyal nga pag-ekskluwar ug paglakip diin ang managlahing mga kategorya gipadayon bisan pa sa pagbag-o sa partisipasyon ug pagkamiyembro sa dagan sa indibidwal nga mga kasaysayan sa kinabuhi." Niadtong 1978, ang antropologo nga si Ronald Cohen nag-angkon nga ang pag-ila sa "mga grupong etniko" sa paggamit sa mga siyentipiko sa katilingban kanunay nga nagpakita sa dili tukma nga [[Label (sociology)|mga label]] labaw pa sa lumad nga mga kamatuoran: ... ang mga piho nga identidad sa etniko nga atong gidawat—kasagaran nga walay pagtuki—isip mga sukaranang kamatuoran diha sa mga sinulat, sagad gipahamtang lamang base sa kapritso o, mas grabe pa, sa sayop nga paagi. Niining paagiha, iyang gipunting ang kamatuoran nga ang pag-ila sa usa ka etnikong grupo sa mga tagagawas, pananglitan ang mga antropologo, mahimong dili motakdo sa pag-ila sa kaugalingon sa mga miyembro sa maong grupo. Gihulagway usab niya nga sa unang mga dekada sa paggamit, ang terminong etnisidad kanunay nga gigamit puli sa mga daan nga termino sama sa "kultural" o "tribo" kung nagtumong sa gagmay nga mga grupo nga adunay gipaambit nga mga sistema sa kultura ug gipaambit nga kabilin, apan ang "etnisidad" adunay dugang nga bili sa paghulagway sa mga pagkaparehas tali sa mga sistema sa identidad sa grupo sa parehas nga tribo ug modernong mga katilingban. Gisugyot usab ni Cohen nga ang mga pangangkon bahin sa "etniko" nga identidad (sama sa naunang mga pangangkon bahin sa "tribo" nga identidad) kasagaran mga pamaagi sa kolonyalista ug mga epekto sa relasyon tali sa mga kolonisadong katawhan ug mga nasud-estado. Sumala ni [[Paul James (academic)|Paul James]], ang mga pormasyon sa identidad kanunay nga nausab ug natuis sa kolonisasyon, apan ang mga identidad wala gihimo gikan sa wala: Ang mga klasipikasyon mahitungod sa identidad—bisan pa kon kini gihimong pormal ug gipahugot ngadto sa tin-aw nga mga tipo pinaagi sa mga proseso sa kolonisasyon, pagtukod sa estado, o sa kinatibuk-ang mga proseso sa modernisasyon—kanunayng puno sa mga tensyon ug panagsumpaki. Usahay, kining mga panagsumpaki makadaot, apan mahimo usab kini nga mamugnaon ug positibo. Busa, ang mga siyentipiko sa katilingban nagpokus sa kon giunsa, kanus-a, ug nganong ang lainlaing mga marka sa etnikong identidad nahimong klaro. Busa, naobserbahan sa antropologo nga si Joan Vincent nga ang mga utlanan sa etniko kasagaran adunay kinaiya nga nag-usab-usab. Si Ronald Cohen mihinapos nga ang etnisidad usa ka "sunod-sunod nga nagsumpay nga mga dichotomization sa pagka-inklusibo ug pagka-eksklusibo". Miuyon siya sa obserbasyon ni Joan Vincent nga (sa paraphrase ni Cohen) "Etnisidad{{Nbsp}}...mahimong pakunhuran o palapdan ang mga utlanan kalabot sa piho nga mga panginahanglan sa politikanhong mobilisasyon." Mao kini ang hinungdan nganong ang kaliwat usahay usa ka timaan sa etnisidad, ug usahay dili: unsang diakritiko sa etnisidad ang importante nagdepende kung ang mga tawo nagsaka o nagpaubos sa mga utlanan sa etniko, ug kung gisaka ba nila kini o gipaubos kasagaran nagdepende sa sitwasyon sa politika. Gisalikway [[Kanchan Chandra|ni Kanchan Chandra]] ang halapad nga mga kahulugan sa etnikong identidad (sama sa mga naglakip sa komon nga kultura, komon nga pinulongan, komon nga kasaysayan ug komon nga teritoryo), gipili hinuon nga ipasabot ang etnikong identidad sa pig-ot nga paagi isip usa ka subset sa mga kategorya sa identidad nga gitino sa pagtuo sa komon nga kaliwat. Susama usab nga gihubit ni Jóhanna Birnir ang etnisidad isip "pag-ila sa kaugalingon sa grupo palibot sa usa ka kinaiya nga lisod kaayo o imposible pa gani nga usbon, sama sa pinulongan, rasa, o lokasyon." === Mga pamaagi sa pagsabot sa etnisidad === Nagkalain-laing mga pamaagi sa pagsabot sa etnisidad ang gigamit sa nagkalain-laing mga siyentipiko sa katilingban sa pagsulay sa pagsabot sa kinaiya sa etnisidad isip usa ka hinungdan sa kinabuhi sa tawo ug katilingban. Sama sa naobserbahan [[Jonathan M. Hall|ni Jonathan M. Hall]], ang Ikaduhang Gubat sa Kalibutan usa ka dakong kausaban sa mga pagtuon sa etniko. Ang mga sangputanan sa rasismo sa Nazi nakapaluya sa mga esensyalistang interpretasyon sa mga etnikong grupo ug rasa. Ang mga etnikong grupo gihubit isip sosyal imbes nga biyolohikal nga mga entidad. Ang ilang pagkahiusa gipahinungod sa giambitan nga mga mito, kagikan, [[Kinship|pagkaparehas]], usa ka komon nga lugar nga gigikanan, pinulongan, relihiyon, mga kostumbre ug nasudnong kinaiya. Busa, ang mga etnikong grupo giisip nga mausab-usab imbes nga lig-on, gitukod sa mga pamaagi sa diskursibo imbes nga gisulat sa mga gene. Ang mga ehemplo sa nagkalain-laing pamaagi mao ang primordialismo, esensyalismo, perennialismo, konstruktivismo, modernismo ug instrumentalismo. * ''Primordialism'' holds that ethnicity has existed at all times of human history and that modern ethnic groups have historical continuity into the far past. For them, the idea of ethnicity is closely linked to the idea of nations and is rooted in the pre-Weber understanding of humanity as being divided into primordially existing groups rooted by kinship and biological heritage. ** ''Essentialist primordialism'' further holds that ethnicity is an ''a priori'' fact of human existence, that ethnicity precedes any human social interaction and that it is unchanged by it. This theory sees ethnic groups as natural, not just as historical. However, this theory ignores the impact of intermarriage, migration and colonization, which shape the composition of [[modern-day]] multi-ethnic [[Katilingban|societies]].<ref name="smith13">{{Harv|Smith|1999|loc=p. 13}}</ref> ** ''Kinship primordialism'' holds that ethnic communities are extensions of kinship units, basically being derived by kinship or [[clan]] ties where the choices of cultural signs (language, religion, traditions) are made exactly to show this biological affinity. In this way, the myths of common biological ancestry that are a defining feature of ethnic communities are to be understood as representing actual biological history. A problem with this view on ethnicity is that it is more often than not the case that mythic origins of specific ethnic groups directly contradict the known biological history of an ethnic community.<ref name="smith13" /> ** ''Geertz's primordialism'', notably espoused by the anthropologist [[Clifford Geertz]], argues that humans in general attribute an overwhelming power to primordial human "givens" such as blood ties, language, territory, and cultural differences. In Geertz' opinion, ethnicity is not in itself primordial but humans perceive it as such because it is embedded in their experience of the world.<ref name="smith13" /> * ''Perennialism'' is an approach that is primarily concerned with nationhood but tends to see nations and ethnic communities as basically the same phenomenon. It holds that the nation, as a type of social and political organization, is of an immemorial or "perennial" character.<ref>Smith (1998), 159.</ref> Smith (1999) distinguishes two variants: "continuous perennialism", which claims that particular nations have existed for very long periods, and "recurrent perennialism", which focuses on the emergence, dissolution and reappearance of nations as a recurring aspect of human history.<ref>Smith (1999), 5.</ref> ** ''Perpetual perennialism'' holds that specific ethnic groups have existed continuously throughout history. ** ''Situational perennialism'' holds that nations and ethnic groups emerge, change and vanish through the course of history. This view holds that the concept of ethnicity is a tool used by political groups to manipulate resources such as wealth, power, territory or status in their particular groups' interests. Accordingly, ethnicity emerges when it is relevant as a means of furthering emergent collective interests and changes according to political changes in society. Examples of a perennialist interpretation of ethnicity are also found in Barth and Seidner who see ethnicity as ever-changing boundaries between groups of people established through ongoing social negotiation and interaction. ** ''Instrumentalist perennialism'', while seeing ethnicity primarily as a versatile tool that identified different ethnic groups and limits through time, explains ethnicity as a mechanism of [[social stratification]], meaning that ethnicity is the basis for a hierarchical arrangement of individuals. According to Donald Noel, a sociologist who developed a theory on the origin of ethnic stratification, ethnic stratification is a "system of stratification wherein some relatively fixed group membership (e.g., race, religion, or nationality) is used as a major criterion for assigning social positions". Ethnic stratification is one of many different types of social stratification, including stratification based on [[socio-economic status]], race, or [[Kinatawhan|gender]]. According to Donald Noel, ethnic stratification will emerge only when specific ethnic groups are brought into contact with one another, and only when those groups are characterized by a high degree of [[ethnocentrism]], competition, and differential power. Ethnocentrism is the tendency to look at the world primarily from the perspective of one's own culture, and to downgrade all other groups outside one's own culture. Some sociologists, such as Lawrence Bobo and Vincent Hutchings, say the origin of ethnic stratification lies in individual dispositions of ethnic prejudice, which relates to the theory of ethnocentrism. Continuing with Noel's theory, some degree of differential power must be present for the emergence of ethnic stratification. In other words, an inequality of power among ethnic groups means "they are of such unequal power that one is able to impose its will upon another". In addition to differential power, a degree of competition structured along ethnic lines is a prerequisite to ethnic stratification as well. The different ethnic groups must be competing for some common goal, such as power or influence, or a material interest, such as wealth or territory. Lawrence Bobo and Vincent Hutchings propose that competition is driven by self-interest and hostility, and results in inevitable stratification and [[Group conflict|conflict]]. * ''Constructivism'' sees both [[Primordialism|primordialist]] and [[Perenyalismo|perennialist]] views as basically flawed, and rejects the notion of ethnicity as a basic human condition. It holds that ethnic groups are only products of human social interaction, maintained only in so far as they are maintained as valid social constructs in societies. ** ''Modernist constructivism'' correlates the emergence of ethnicity with the movement towards [[estadong nasod|nation states]] beginning in the early modern period.<ref>{{Harv|Smith|1999|loc=pp. 4–7}}</ref> Proponents of this theory, such as [[Eric Hobsbawm]], argue that ethnicity and notions of ethnic pride, such as nationalism, are purely modern inventions, appearing only in the modern period of world history. They hold that prior to this ethnic homogeneity was not considered an ideal or necessary factor in the forging of large-scale societies. Ang etnisidad usa ka importante nga paagi diin ang mga tawo mahimong mailhan nga sakop sa usa ka mas dako nga grupo. Daghang mga siyentipiko sa katilingban, sama sa mga antropologo nga sila [[Fredrik Barth|si Fredrik Barth]] ug [[Eric Wolf]], wala mag-isip sa etnikong identidad nga unibersal. Giisip nila ang etnisidad isip produkto sa piho nga mga matang sa interaksyon tali sa mga grupo, imbes nga usa ka hinungdanon nga kalidad nga kinaiya sa mga grupo sa tawo. <ref name="FredrikBarth2">Fredrik Barth, ed. 1969 ''Ethnic Groups and Boundaries: The Social Organization of Cultural Difference''; Eric Wolf 1982 ''Europe and the People Without History'' p. 381</ref> Ang proseso nga moresulta sa pagtungha sa maong identipikasyon gitawag og ethnogenesis. Ang mga miyembro sa usa ka etnikong grupo, sa kinatibuk-an, nag-angkon sa mga pagpadayon sa kultura sa paglabay sa panahon, bisan kung [[Historian|ang mga historyador]] ug [[Cultural anthropology|mga antropologo sa kultura]] nagdokumento nga daghan sa mga mithi, gawi, ug pamatasan nga nagpasabot sa pagpadayon sa nangagi bag-o lang naimbento. <ref>Hobsbawm and Ranger (1983), ''The Invention of Tradition''</ref> <ref>Sider 1993 ''Lumbee Indian Histories''.{{isbn?}}{{pn|date=February 2026}}</ref> Ang mga grupong etniko mahimong magporma og usa ka [[Cultural mosaic|kultural nga mosaic]] sa usa ka katilingban. Mahimo kana sa usa ka lungsod sama sa [[Dakbayan sa Bag-ong York|New York City]] o [[Trieste (munisipyo)|Trieste]], apan mahimo usab kana sa napukan nga monarkiya sa [[Austria-Hungary|Imperyong Austro-Hungarian]] o sa [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] . Ang mga hilisgutan karon mao ang sosyal ug kultural nga pagkalahi, multilingualismo, nagkompetensya nga mga tanyag sa identidad, daghang mga identidad sa kultura ug ang pagporma sa [[Salad bowl (cultural idea)|Salad bowl]] ug [[melting pot]] . <ref>Pieter M. Judson ''The Habsburg Empire. A New History'' (Harvard 2016)</ref> <ref>Patricia Engelhorn "Wie Wien mit Meersicht: Ein Tag in der Hafenstadt Triest" In: NZZ 15 February 2020; Roberto Scarciglia Trieste multiculturale: comunità e linguaggi di integrazione (2011); Ibanez B. Penas, Ma. Carmen López Sáenz. "Interculturalism: Between Identity and Diversity". (Bern) 2006. p 15.</ref> Lahi ang mga grupong etniko gikan sa ubang mga grupong sosyal, sama sa [[Subculture|mga subkultura]], [[Interest group|mga grupo sa interes]] o [[Social class|mga klase sa sosyal]], tungod kay sila motumaw ug mausab sa mga panahon sa kasaysayan (mga siglo) sa usa ka proseso nga nailhan nga ethnogenesis, usa ka panahon sa daghang henerasyon sa [[endogamy]] nga miresulta sa parehas nga katigulangan (nga usahay gihimo sa mga termino sa usa ka [[National myth|mitolohikanhong]] asoy sa usa ka [[Eponymous ancestor|nagtukod nga pigura]] ); ang etnikong identidad gipalig-on pinaagi sa pagtumong sa "mga marka sa utlanan"{{Spaced en dash}}mga kinaiya nga giingon nga talagsaon sa grupo nga nagpalahi niini gikan sa ubang mga grupo. <ref>Camoroff, John L. and Jean Camoroff 2009: Ethnicity Inc. Chicago: Chicago Press.</ref> <ref name="Anderson,">''The Invention of Tradition''</ref> <ref>Sider 1993 ''Lumbee Indian Histories''.{{isbn?}}{{pn|date=February 2026}}</ref> <ref>Seidner, (1982), ''Ethnicity, Language, and Power from a Psycholinguistic Perspective'', pp. 2–3.{{isbn?}}</ref> <ref name="Smith">Smith 1987 pp. 21–22</ref> === Teorya sa etniko sa Estados Unidos === ''Ang teorya sa etnisidad'' nangatarungan nga ang rasa usa ka sosyal nga kategorya ug usa lamang sa daghang mga hinungdan sa pagtino sa etnisidad. Ang ubang mga sukdanan naglakip sa "relihiyon, pinulongan, 'mga kostumbre', nasyonalidad, ug politikal nga pag-ila". Kini nga teorya gipresentar sa sosyologo nga [[Robert E. Park|si Robert E. Park]] niadtong dekada 1920. Kini gibase sa konsepto sa "kultura". Kini nga teorya giunhan sa kapin sa 100 ka tuig diin ang biyolohikal nga [[Essentialism|esensyalismo]] mao ang dominanteng paradigma sa rasa. Ang biyolohikal nga esensyalismo mao ang pagtuo nga ang ubang mga rasa, ilabina ang mga Puting Europeo sa kasadpang mga bersyon sa paradigma, mas labaw sa biyolohikal nga paagi ug ang ubang mga rasa, ilabina ang mga dili Puti nga rasa sa mga debate sa kasadpan, sa kinaiyanhon mas ubos. Kini nga panglantaw mitumaw isip usa ka paagi aron ipakamatarong ang pagkaulipon sa mga Aprikano-Amerikano ug ang pagpuo sa kaliwat sa mga Lumad nga Amerikano sa usa ka katilingban nga opisyal nga gitukod sa kagawasan alang sa tanan. Kini usa ka ideya nga hinayhinay nga naugmad ug nahimong gikabalak-an sa mga siyentista, teologo, ug publiko. Ang mga institusyong relihiyoso nangutana mahitungod sa kung adunay ba daghang mga paglalang sa mga rasa (polygenesis) ug kung ang Diyos ba ang naglalang sa mas gagmay nga mga rasa. Daghan sa mga bantugang siyentista niadtong panahona ang midawat sa ideya sa kalainan sa rasa ug nakakaplag nga ang mga Puti nga Europeo mas labaw. Ang teorya sa etnisidad gibase sa modelo sa asimilasyon. Gilatid ni Park ang upat ka lakang sa asimilasyon: kontak, panagbangi, akomodasyon, ug asimilasyon. Imbis nga ipasangil ang marginalized nga kahimtang sa mga tawo nga may kolor sa panit sa Estados Unidos sa ilang kinaiyanhong biyolohikal nga pagkaubos, iyang gipasangil kini sa ilang kapakyasan sa pag-asimilate sa kulturang Amerikano. Mahimo silang managsama kon ilang biyaan ang ilang ubos nga mga kultura. Ang teorya sa pagporma sa rasa ni [[Michael Omi]] ug [[Howard Winant]] direktang nag-atubang sa mga premisa ug mga praktis sa teorya sa etnisidad. Nangatarungan sila sa ''Racial Formation in the United States'' nga ang teorya sa etnisidad gibase lamang sa mga sumbanan sa imigrasyon sa populasyon sa mga Puti ug gikonsiderar ang talagsaon nga mga kasinatian sa mga dili Puti sa Estados Unidos. <ref name="Omi-Winant-p17">{{harvnb|Omi|Winant|1986|p=17}}</ref> Samtang ang teorya ni Park nag-ila sa lain-laing mga yugto sa proseso sa imigrasyon{{Spaced en dash}}kontak, panagbangi, pakigbisog, ug isip katapusan ug pinakamaayong tubag, asimilasyon{{Spaced en dash}}gibuhat lamang kini alang sa mga komunidad sa mga puti. <ref name="Omi-Winant-p17" /> Ang paradigma sa etnisidad wala magtagad sa mga paagi diin ang rasa makapakomplikado sa interaksyon sa usa ka komunidad sa mga istrukturang sosyal ug politikal, labi na sa panahon sa kontak. Asimilasyon{{Spaced en dash}}pagtangtang sa partikular nga mga hiyas sa lumad nga kultura aron lang mosagol sa kultura sa host{{Spaced en dash}}wala mogana para sa pipila ka grupo isip tubag sa rasismo ug diskriminasyon, bisan tuod kini mogana para sa uban. <ref name="Omi-Winant-p172">{{harvnb|Omi|Winant|1986|p=17}}</ref> Sa dihang natangtang na ang mga legal nga babag sa pagkab-ot sa pagkakapantay-pantay, ang problema sa rasismo nahimong bugtong responsibilidad sa mga komunidad nga naa na sa kakulian. [ 69 ] Gituohan nga kon ang usa ka komunidad sa mga Itom o Latino wala "makab-ot" sa mga sumbanan nga gitakda sa mga Puti, kini tungod kay ang maong komunidad wala maghupot sa hustong mga mithi o gituohan, o gahig ulo nga misupak sa dominanteng mga lagda tungod kay dili sila gusto nga mohaom. Ang pagsaway nila ni Omi ug Winant sa teorya sa etnisidad nagpatin-aw kon giunsa ang pagtan-aw sa depekto sa kultura isip tinubdan sa dili pagkakapantay-pantay wala magtagad sa "konkreto nga dinamika sa sosyopolitikal diin ang mga panghitabo sa rasa naglihok sa US" <ref name="Omi-Winant-p21">{{harvnb|Omi|Winant|1986|p=21}}</ref> Gipugngan niini ang kritikal nga pagsusi sa mga istruktural nga sangkap sa rasismo ug nagdasig sa usa ka "maayong pagpabaya" sa dili pagkakapantay-pantay sa sosyal. <ref name="Omi-Winant-p21" /> === Etnisidad ug nasyonalidad === {{Further|Nation state|minority group}} {| class="sidebar sidebar-collapse nomobile nowraplinks hlist" role="navigation" |- id="780" | id="781" class="sidebar-pretitle" style="padding-top:0.2em;" |''Part of [[Political anthropology|a series]] on'' |- id="784" ! id="785" class="sidebar-title-with-pretitle" style="background:#ccccff; color:var(--color-base,#202122);" |[[Political anthropology|Political]] and [[legal anthropology]] |- id="789" | id="790" class="sidebar-content" |<div id="791" class="sidebar-list mw-collapsible"><div id="792" class="sidebar-list-title" style="background:transparent;border-top:1px solid #aaa;text-align:center;;color: var(--color-base)">Basic concepts</div><div id="794" class="sidebar-list-content mw-collapsible-content"> ; Status and rank : * [[Ascribed status]] * [[Achieved status]] * [[Social status]] * [[Caste]] * [[Age grade]]/[[Age set]] * [[Leveling mechanism]] ; Leadership : * [[Big man (anthropology)|Big man]] * [[Gerontocracy]] * [[Patriarchy]] * [[Matriarchy]] * [[Elder (administrative title)|Elder]] * [[Pantribal sodalities]] * [[Tribal chief|Chief]] * [[Paramount chief]] ; Polities : * [[Band society]] * [[Segmentary lineage]] * [[Tribe]] * [[Chiefdom]] * [[Petty kingdom]] * [[House society]] * [[Ethnicity|Ethnic group]] * [[Theatre state]] ; Law and custom : * [[Customary law]] * [[Legal culture]] * [[Ritual warfare]] </div></div> |- id="891" | id="892" class="sidebar-content" |<div id="893" class="sidebar-list mw-collapsible mw-collapsed"><div id="894" class="sidebar-list-title" style="background:transparent;border-top:1px solid #aaa;text-align:center;;color: var(--color-base)">Case studies</div><div id="896" class="sidebar-list-content mw-collapsible-content"> ; Acephelous : : Societies without hierarchical leaders * ''[[African Political Systems]]'' * [[Moka exchange|Papuan Big man system]] * ''[[The Art of Not Being Governed]]'' ; State : : Non-western state systems * [[Negara: The Theatre State in Nineteenth-Century Bali|Negara]] * [[Mandala (political model)|Mandala]] : * ''[[Technology, Tradition, and the State in Africa|Technology, Tradition,]]'' ''[[Technology, Tradition, and the State in Africa|and the State in Africa]]'' ; Legal systems : * [[Kapu (Hawaiian culture)|Kapu]] ; Colonialism and resistance : * [[Europe and the People Without History|Europe and the People]] [[Europe and the People Without History|Without History]] * [[Cargo cult]] </div></div> |- id="951" | id="952" class="sidebar-content" |<div id="953" class="sidebar-list mw-collapsible mw-collapsed"><div id="954" class="sidebar-list-title" style="background:transparent;border-top:1px solid #aaa;text-align:center;;color: var(--color-base)">Major theorists</div><div id="956" class="sidebar-list-content mw-collapsible-content"> * [[E. Adamson Hoebel]] * [[Georges Balandier]] * [[F. G. Bailey]] * [[Fredrik Barth]] * [[Jeremy Boissevain]] * [[Robert L. Carneiro]] * [[Henri J. M. Claessen]] * [[Jean Comaroff]] * [[John Comaroff]] * [[Pierre Clastres]] * [[E. E. Evans-Pritchard]] * [[Wolfgang Fikentscher]] * [[Meyer Fortes]] * [[Morton Fried]] * [[Numa Denis Fustel de Coulanges]] * [[Ernest Gellner]] * [[David Graeber]] * [[Lesley Gill]] * [[Ulf Hannerz]] * [[Thomas Blom Hansen]] * [[Ted C. Lewellen]] * [[Edmund Leach]] * [[Ralph Linton]] * [[Elizabeth Mertz]] * [[Sidney Mintz]] * [[Sally Falk Moore]] * [[Rodney Needham]] * [[Marshall Sahlins]] * [[James C. Scott]] * [[Elman Service]] * [[Aidan Southall]] * [[Jonathan Spencer]] * [[Bjorn Thomassen]] * [[Douglas R. White]] * [[Eric Wolf]] </div></div> |- id="1063" | id="1064" class="sidebar-content" |<div id="1065" class="sidebar-list mw-collapsible mw-collapsed"><div id="1066" class="sidebar-list-title" style="background:transparent;border-top:1px solid #aaa;text-align:center;;color: var(--color-base)">Related articles</div><div id="1068" class="sidebar-list-content mw-collapsible-content"> * [[Circumscription theory]] * [[Legal anthropology]] * [[Left–right paradigm]] * [[State formation]] * [[Political economy in anthropology]] * ''[[Network Analysis and Ethnographic Problems]]'' </div></div> |- id="1088" | id="1089" class="sidebar-content" |<div id="1090" class="sidebar-list mw-collapsible mw-collapsed"><div id="1091" class="sidebar-list-title" style="background:transparent;border-top:1px solid #aaa;text-align:center;;color: var(--color-base)">Journals</div><div id="1093" class="sidebar-list-content mw-collapsible-content"> * ''[[Political and Legal Anthropology Review]]'' * ''[[Journal of Legal Anthropology]]'' * ''Journal of Law and Society'' </div></div> |- id="1103" | id="1104" class="sidebar-below" style="padding-top:0.15em;" |[[Social anthropology|Social]] and [[cultural anthropology]] |- id="1108" | id="1109" class="sidebar-navbar" | |} Sa pipila ka mga kaso, labi na kadtong naglambigit sa transnational migration o kolonyal nga pagpalapad, ang mga tawo mahimong magkonektar sa etnisidad ngadto sa nasyonalidad. Ang mga antropologo ug mga historyador, nga nagsunod sa modernistang pagsabot sa etnisidad nga gisugyot ni [[Ernest Gellner]] <ref>Gellner 2006 ''Nations and Nationalism'' Blackwell Publishing</ref> ug ni [[Benedict Anderson]] <ref>Anderson 2006 ''[[Imagined Communities]]''</ref> nakakita sa mga nasud ug nasyonalismo nga nag-uswag uban sa pag-usbaw sa modernong sistema sa estado sa ika-17 nga siglo. Kini nga proseso misangpot sa pag-usbaw sa [[estadong nasod|mga nasud-estado]] diin ang gituohang mga utlanan sa nasud nagkatakdo (o sulundon nga nagkatakdo) sa mga utlanan sa estado. Busa, sa [[Western world|Kasadpang kalibutan]], ang ideya sa etnisidad, sama sa rasa ug [[nasod]], naugmad sa konteksto sa pagpalapad sa kolonyal nga Europa, sa dihang [[Mercantilism|ang merkantilismo]] ug [[Capitalism|kapitalismo]] nagpasiugda sa mga paglihok sa populasyon sa tibuok kalibutan sa samang higayon nga ang mga utlanan [[soberanong estado|sa estado]] mas klaro ug estrikto nga gihubit. Sa ika-19 nga siglo, ang mga modernong estado kasagarang nangita og lehitimidad pinaagi sa ilang pag-angkon nga nagrepresentar sa "mga nasud". Apan, ang mga nasudnong estado (nation states) kanunay nga naglakip sa mga populasyon nga wala iapil sa nasudnong kinabuhi tungod sa usa o lain nga hinungdan. Busa, ang mga miyembro sa mga grupo nga wala gilakip mangayo og paglakip base sa pagkaparehas, o mangita sila og [[Autonomy (disambiguation)|awtonomiya]], usahay hangtod sa hingpit nga pagbulag sa politika gikan sa ilang kasamtangang nasud-estado. <ref>Walter Pohl, [http://www.kroraina.com/bulgar/pohl_etnicity.html "Conceptions of Ethnicity in Early Medieval Studies"], ''Debating the Middle Ages: Issues and Readings'', ed. Lester K. Little and Barbara H. Rosenwein, (Blackwell), 1998, pp 13–24, notes that historians have projected the 19th-century conceptions of the nation-state backward in time, employing biological metaphors of birth and growth: "that the peoples in the [[Migration Period]] had little to do with those heroic (or sometimes brutish) clichés is now generally accepted among historians", he remarked. Early medieval peoples were far less homogeneous than often thought, and Pohl follows Reinhard Wenskus, ''Stammesbildung und Verfassung''. (Cologne and Graz) 1961, whose research into the "ethnogenesis" of the [[Germanic people|German]] peoples convinced him that the idea of common origin, as expressed by [[Isidore of Seville]] ''Gens est multitudo ab uno principio orta'' ("a people is a multitude stemming from one origin") which continues in the original ''Etymologiae'' IX.2.i) ''"sive ab Alia national Secundum program collection distinct'' ("or distinguished from another people by its properties") was a myth. {{Webarchive}}.</ref> Ubos niining mga kondisyon, sa dihang ang mga tawo mibalhin gikan sa usa ka estado ngadto sa lain, o sa dihang ang usa ka estado misakop o nagkolonya sa mga tawo lapas sa mga utlanan sa nasud niini, ang mga etnikong grupo naporma sa mga tawo nga giila nga sakop sa usa ka nasud apan nagpuyo sa laing estado. [[Multi-ethnic state|Ang mga multi-etnikong estado]] mahimong resulta sa usa sa duha ka magkaatbang nga panghitabo: * bisan ang bag-o nga paghimo sa mga utlanan sa estado nga lahi sa tradisyonal nga mga teritoryo sa tribo * o ang bag-ohay nga imigrasyon sa [[Ethnic minority|mga etnikong minorya]] ngadto sa usa ka kaniadto homogenous nga nasud-estado Ang mga pananglitan sa unang kaso makita sa tibuok [[Aprika|Africa]], diin ang mga nasod nga naporma atol sa [[Decolonization|dekolonisasyon]] nakapanunod sa arbitraryong mga utlanan sa kolonyal, apan lakip usab sa mga nasod sa Europa sama sa [[Belhika|Belgium]] o [[Hiniusang Gingharian|United Kingdom]] . Ang mga ehemplo sa ikaduhang kaso mao ang mga nasud sama sa [[Olandres|Netherlands]], nga medyo homogenous sa etniko sa dihang nakab-ot nila ang pagka-estado apan nakadawat og daghang imigrasyon sa ika-17 nga siglo ug labi na sa ikaduhang katunga sa ika-20 nga siglo. Ang mga estado sama sa [[Hiniusang Gingharian|United Kingdom]], [[Pransiya|France]], ug [[Nasod nga Swiss|Switzerland]] gilangkoban sa managlahing etnikong grupo sukad sa ilang pagkaporma ug nakasinati usab og dakong imigrasyon, nga miresulta sa gitawag nga " [[multicultural]] " nga mga katilingban, labi na sa dagkong mga siyudad. Ang mga estado sa [[Bag-ong Kalibotan|Bag-ong Kalibutan]] multi-etniko sukad pa sa sinugdanan, samtang sila naugmad isip [[Settler colonies|mga kolonya sa mga manunulong]] nga gipahamtang sa kasamtangang mga lumad nga populasyon. Sa bag-ohay nga mga dekada, ang mga feministang iskolar (ilabi na si Nira Yuval-Davis) <ref>Nira Yuval-Davis, ''Gender & Nation'' (London: SAGE Publications Ltd, 1997)</ref> naghatag og atensyon sa mga sukaranang paagi diin ang mga babaye miapil sa pagmugna ug pagpasanay sa mga etniko ug nasyonal nga mga kategorya. Bisan tuod kini nga mga kategoriya kasagarang gihisgutan nga nahisakop sa publiko ug politikal nga natad, kini gipadayon sulod sa pribado ug pamilya nga natad sa kadaghanan. <ref>Nira Yuval-Davis, ''Gender & Nation'' (London: [[SAGE Publications]] Ltd, 1997) pp. 12–13</ref> Dinhi nga ang mga babaye dili lang molihok isip mga biyolohikal nga tigpanganak apan isip mga "tigdala sa kultura", nga nagpasa sa kahibalo ug nagpatuman sa mga pamatasan nga iya sa usa ka piho [[Social collectivity|nga kolektibidad]] . <ref>Floya Anthias and Nira Yuval-Davis "Woman–Nation-State" (London: Macmillan, 1989), p.{{Nbsp}}9</ref> Ang mga babaye kanunay usab nga adunay hinungdanon nga simbolikong papel sa mga konsepto sa nasud o etnisidad, pananglitan sa ideya nga ang "mga babaye ug mga bata" naglangkob sa kinauyokan sa usa ka nasud nga kinahanglan panalipdan sa mga panahon sa panagbangi, o sa mga iconic nga pigura sama ni [[Britannia]] o [[Marianne]]. === Etnisidad ug rasa === [[Payl:Asiatiska_folk,_Nordisk_familjebok.jpg|thumb|Ang pagkadaiya sa rasa sa mga etnikong grupo sa [[Asya|Asia]] (orihinal nga kapsyon: ''Asiatiska folk'' ), {{Lang|sv|[[Nordisk familjebok]]}} (1904)]] Sa wala pa si Weber (1864–1920), ang rasa ug etnisidad pangunang gilantaw isip duha ka aspeto sa samang butang. Mga 1900 ug sa wala pa, ang primordialist nga pagsabot sa etnisidad mipatigbabaw: ang mga kalainan sa kultura tali sa mga tawo giisip nga resulta sa napanunod nga mga kinaiya ug mga tendensya. Uban sa pagpaila ni Weber sa ideya sa etnisidad isip usa ka sosyal nga konstruksyon, ang rasa ug etnisidad nahimong mas nabahin sa usag usa. Niadtong 1950 ang pahayag [[UNESCO|sa UNESCO]] nga " [[The Race Question]] ", nga gipirmahan sa pipila ka mga inila sa tibuok kalibutan nga mga iskolar sa maong panahon (lakip na sila si [[Ashley Montagu]], [[Claude Lévi-Strauss]], [[Gunnar Myrdal]], [[Julian Huxley]], ug uban pa), nag-ingon: Ang mga grupo nga gibase sa nasyonalidad, relihiyon, heyograpiya, pinulongan, ug kultura dili kinahanglan nga motakdo sa mga grupo nga gibase sa rasa; ug ang mga kinaiya sa kultura niini nga mga grupo walay napamatud-ang koneksyon sa gene ngadto sa mga kinaiya sa rasa. Tungod kay ang mga seryosong sayop niini nga matang kanunayng mahitabo kung ang pulong nga "rasa" (race) gamiton sa ordinaryong panag-istoryahanay, mas maayo nga kung maghisgot bahin sa mga rasa sa tawo, hingpit nga biyaan ang pulong nga "rasa" ug maghisgot na lang hinuon bahin sa "mga grupong etniko". Niadtong 1982, gisumada sa antropologo nga si David Craig Griffith ang kwarenta ka tuig nga panukiduki sa etnograpiko, nga nangatarungan nga ang mga kategoriya sa rasa ug etniko mga simbolo nga timaan sa lainlaing mga paagi nga ang mga tawo gikan sa lainlaing mga bahin sa kalibutan nalakip sa usa ka global nga ekonomiya: Ang magkaatbang nga mga interes nga nagbahin sa mga mamumuo mas gipalig-on pinaagi sa mga pag-apelar sa mga kalainan sa "rasa" ug "etniko". Kini nga mga pag-apelar nagsilbi aron igahin ang lainlaing mga kategorya sa mga mamumuo sa mga ang-ang sa sukod sa merkado sa pamuo, nga nagpaubos sa mga populasyon nga gi-stigmatize sa mas ubos nga lebel ug nag-inhibit sa mas taas nga lebel gikan sa kompetisyon gikan sa ubos. Ang kapitalismo wala magmugna sa tanan nga mga kalainan sa etnisidad ug rasa nga naglihok aron ibulag ang mga kategorya sa mga mamumuo gikan sa usag usa. Bisan pa, kini ang proseso sa pagpalihok sa pamuo ubos sa kapitalismo nga naghatag niini nga mga kalainan sa ilang epektibo nga mga mithi. Sumala ni Wolf, ang mga kategoriya sa rasa gitukod ug giapil atol sa panahon sa [[Mercantilism|pagpalapad sa komersyo sa Europa]], ug ang mga grupong etniko atol sa panahon sa [[Capitalism|pagpalapad sa kapitalismo]] . <ref>{{Cite book}}{{isbn?}}</ref> Sa iyang pagsulat niadtong 1977 mahitungod sa paggamit sa terminong "etniko" sa ordinaryong pinulongan sa United Kingdom ug Estados Unidos, si Wallman miingon Sa Britain, ang terminong "ethnic" kasagarang nagpasabot og "[race]" (lahi o rasa), apan dili kaayo tukma ug walay bug-at nga implikasyon. Sa laing bahin, sa North America, ang "[race]" kasagarang nagpasabot sa kolor sa panit, ug ang "ethnics" nagtumong sa mga kaliwat sa mga bag-o pa lang nga mga imigrante gikan sa mga nasod nga dili Iningles ang pinulongan. Sa Britain, ang "[ethnic]" dili usa ka *noun* (ngalan). Sa ato pa, walay gitawag nga "ethnics"; ang anaa lamang mao ang "ethnic relations" (mga relasyon tali sa nagkalain-laing grupo). Sa US, ang [[Office of Management and Budget]] nag-ingon nga ang depinisyon sa ''rasa'' nga gigamit alang sa mga katuyoan sa US Census dili "siyentipiko o antropolohikal" ug gikonsiderar ang "sosyal ug kultural nga mga kinaiya ingon man ang kagikan", gamit ang "angay nga siyentipikong mga metodolohiya" nga dili "panguna nga biyolohikal o henetiko ang gihisgutan". Si Ramón Grosfoguel (University of California, Berkeley) nangatarungan nga ang "rasa/etnikong identidad" usa ka konsepto ug ang mga konsepto sa rasa ug etnisidad dili magamit isip managlahi ug awtonomiya nga mga kategorya. === Etno-nasyonal nga panagbangi === {{Further|Ethnic conflict}} Usahay ang mga etnikong grupo mahimong maapektuhan sa mga negatibong kinaiya ug aksyon sa estado o sa mga sakop niini. Sa ika-20 nga siglo, ang mga iskolar nagsugod sa paglalis nga ang mga panagbangi taliwala sa mga etnikong grupo, o taliwala sa mga miyembro sa usa ka etnikong grupo ug sa estado, mahimo ug kinahanglan nga masulbad sa usa sa duha ka paagi. Ang uban, sama nila ni [[Jürgen Habermas]] ug Bruce Barry, nangatarungan nga ang pagkalehitimo sa mga modernong estado kinahanglan nga ibase sa ideya sa mga katungod sa politika sa mga awtonomong indibidwal nga ginsakpan. Sumala niini nga panan-aw, ang estado dili angay moila sa etniko, nasyonal o rasa nga identidad apan ipatuman ang politikal ug legal nga pagkakapantay-pantay. Ang uban, sama nila [[Charles Taylor (philosopher)|ni Charles Taylor]] ug [[Will Kymlicka]], nangatarungan nga ang ideya sa autonomous nga indibidwal usa ka kultural nga konstruksyon. Sumala niini nga panglantaw, ang mga estado kinahanglan nga moila sa etnikong identidad ug mopalambo og mga proseso diin ang partikular nga mga panginahanglan sa mga etnikong grupo matubag sulod sa mga utlanan sa nasud-estado. Nasaksihan sa ika-19 nga siglo ang pag-uswag sa ideolohiyang politikal sa [[Ethnic nationalism|etnikong nasyonalismo]], diin ang konsepto sa rasa nalambigit sa [[nasyonalismo]], una sa mga teorista sa Aleman lakip [[Johann Gottfried Herder|si Johann Gottfried Herder]]. Ang mga pananglitan sa mga katilingban nga nagpunting sa etnikong relasyon, nga malagmit wala iapil ang kasaysayan o konteksto sa kasaysayan, miresulta sa pagpakamatarong sa mga nasyonalistang tumong. Ang mga panahon nga kanunayng gikutlo isip mga ehemplo niini mao ang pagkonsolida ug pagpalapad sa [[German Empire|Imperyong Aleman]] sa ika-19 nga siglo, ug [[Nazi Germany|ang Nazi nga Alemanya]] sa ika-20 nga siglo. Ang matag usa nagpasiugda sa [[Panethnicity|pan-etnikong]] ideya nga kini nga mga gobyerno nag-angkon lamang sa mga yuta nga kanunay gipuy-an sa mga etnikong Aleman. Ang kasaysayan sa mga naulahi sa pag-apil sa modelo sa nasud-estado, sama sa mga mitumaw sa Near East ug habagatan-sidlakang Europa gikan sa pagkabungkag sa Ottoman ug Austro-Hungarian Empires, ingon man kadtong mitumaw gikan sa [[Unyong Sobyet|Soviet Union]], gimarkahan sa mga panagbangi tali sa mga etniko. <ref>{{Cite book}}{{isbn?}}{{pn|date=February 2026}}</ref> Kini nga mga panagbangi kasagarang mahitabo sulod sa mga estado nga multi-etniko, sukwahi sa taliwala nila, sama sa ubang mga rehiyon sa kalibutan. Busa, ang mga panagbangi kanunay nga sayop nga gimarkahan ug gihulagway nga [[Gubat patani|mga giyera sibil]] kung kini mga panagbangi sa taliwala sa mga etniko sa usa ka multi-etniko nga estado. === Aprika === {{Main|List of ethnic groups of Africa}}Ang Africa mao ang kontinente nga adunay labing lainlain nga etniko ug pinulongan, nga adunay kapin sa 3,000 ka etnikong grupo ug kapin sa 2,000 [[Languages of Africa|ka pinulongan]] nga gisulti sa 54 ka mga nasud. Kini nga mga pinulongan nahisakop sa mga dagkong pamilya sama sa [[Niger-Congo]], [[Afroasiatic]], [[Nilo-Saharan]], ug [[Khoisan]], ug kadaghanan sa mga etnikong grupo nagmintinar sa managlahing tradisyon [[Kultura|sa kultura]]. === Asya === {{Main|Ethnic groups in Asia|East Asian people|South Asian ethnic groups|Ethnic groups of Southeast Asia|Ethnic groups in the Middle East}}[[:Payl:Assyriankhigga.jpg|[[Payl:Assyriankhigga.jpg|link=|class=mw-file-element|250x250px]]]] [[Assyrian people|Ang mga Asiryanhon]] usa sa mga lumad nga katawhan sa Amihanang [[Iraq]] . Daghan ang mga grupong etniko sa tibuok Asya, nga adunay mga pagpahiangay sa mga sona sa klima sa Asya, nga mahimong Arctic, subarctic, temperate, subtropical o tropikal. Ang mga etnikong grupo nakapahiuyon na sa mga bukid, disyerto, kasagbutan, ug kalasangan. Sa mga baybayon sa Asya, ang mga etnikong grupo nagsagop sa lainlaing mga pamaagi sa pag-ani ug transportasyon. Ang ubang mga grupo kasagaran [[Hunter-gatherer|mga mangangayam-tigpanguha]], ang uban nagpraktis [[Transhumance|og transhumance]] (nomadic nga estilo sa kinabuhi), ang uban agrarian/rural sulod sa liboan ka tuig ug ang uban nahimong industriyal/urban. Ang ubang mga grupo/nasod sa Asya hingpit nga urbanisado, sama sa naa sa [[Hong Kong]], [[Shanghai (kapital sa lalawigan sa Pangmasang Republika sa Tśina)|Shanghai]] ug [[Singgapura|Singapore]] . Ang kolonisasyon sa kadaghanan sa Asya natapos sa ika-20 nga siglo, nga gimaneho sa mga nasudnong kalihukan alang sa kagawasan ug [[Self-determination|kaugalingong paghukom]] sa tibuok kontinente, sama niadtong gidasig sa [[Indian independence movement|kalihukan sa kagawasan sa India]]. Sa [[Indya|India]] lamang, adunay kapin sa [[Ethnic groups in South Asia|2,000 ka managlahing grupo etniko]], samtang sa [[Indonesia]] lamang, adunay kapin sa [[Ethnic groups in Indonesia|600 ka grupo etniko]], nga nahimutang sa 17,000 ka mga isla sa [[Indonesian archipelago|kapupud-an sa Indonesia]]. [[Rusya|Ang Rusya]] adunay kapin sa 185 ka [[Ethnic groups in Russia|giila nga mga grupo etniko]] gawas sa 80% [[Ruso|nga etnikong mayoriya sa mga Ruso]] . Ang pinakadakong grupo mao ang [[Tatars|mga Tatar]], 3.8%. Daghan sa gagmay nga mga grupo makita sa bahin sa Asya sa Russia (tan-awa [[Indigenous peoples of Siberia|ang Lumad nga mga tawo sa Siberia]]). === Europa === {{Main|Ethnic groups in Europe}}[[:Payl:Olentzero, Beasain.jpg|[[Payl:Olentzero,_Beasain.jpg|link=|class=mw-file-element|250x250px]]]] [[Payl:Sami_family_Finland_1936.jpg|thumb|Pamilyang [[Sámi people|Sámi]] sa [[Lappi (lalawigan)|Lapland]] sa Finland, 1936]] Daghang grupo etniko ang anaa sa Europa; Si Pan ug Pfeil (2004) nag-ihap og 87 ka managlahing "katawhan sa Europa", diin 33 niini ang naglangkob sa mayoriya sa populasyon sa labing menos usa ka soberanong estado, samtang ang nahibiling 54 naglangkob sa [[Ethnic minority|mga minorya sa etniko]] sulod sa matag estado nga ilang gipuy-an (bisan tuod sila mahimong magporma og lokal nga rehiyonal nga mga mayoriya sulod sa usa ka sub-nasyonal nga entidad). Ang kinatibuk-ang gidaghanon sa mga populasyon sa minorya sa nasod sa Europa gibanabana nga moabot sa 105 milyon ka tawo o 14% sa 770 milyon nga mga Europeo. <ref>Christoph Pan, Beate Sibylle Pfeil, ''Minderheitenrechte in Europa. Handbuch der europäischen Volksgruppen'' (2002)., English translation 2004.</ref> Daghang mga nasod sa Europa, lakip ang [[Pransiya|France]] <ref>{{In lang|fr}} ''article 8 de la [http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=LEGITEXT000006068624&dateTexte=20080129 loi Informatique et libertés] {{Webarchive}}, 1978: "Il est interdit de collecter ou de traiter des données à caractère personnel qui font apparaître, directement ou indirectement, les origines raciales ou ethniques, les opinions politiques, philosophiques ou religieuses ou l'appartenance syndicale des personnes, ou qui sont relatives à la santé ou à la vie sexuelle de celles-ci."''</ref> ug [[Nasod nga Swiss|Switzerland]], ang wala mangolekta og impormasyon bahin sa etnisidad sa ilang populasyon. Usa ka ehemplo sa usa ka grupong etniko sa Europa nga kadaghanan [[Nomadic|mga nomadiko]] mao ang mga [[Romani people|Roma]], nga nailhan usab (kasagaran sa pagdaot) isip mga Gypsy. Naggikan sila sa India ug nagsulti sa [[Romani language|pinulongan nga Romani]] . Ang probinsya sa [[Autonomna Pokrajina Vojvodina|Vojvodina]] sa [[Serbya|Serbia]] nailhan tungod sa [[Multinational state|multietniko]] ug [[Multiculturalism|multikultural]] nga identidad niini. Adunay mga 26 ka etnikong grupo niini, ug unom ka pinulongan ang opisyal nga gigamit sa administrasyong probinsyal.{{Clear}} === Amihanang Amerika === {{Main|Ethnic origins of people in Canada|Ethnic groups in Central America|Demographics of Greenland|Demographics of Mexico|Ethnic groups in the United States|Indigenous peoples of the Americas#North America|Native Americans in the United States|Indigenous peoples in Canada|Indigenous peoples of Mexico|Caribbean people}}Ang mga lumad nga tawo sa Amihanang Amerika mao ang [[Indigenous peoples of the Americas|mga Lumad nga Amerikano]] . Ang pinakadakong pan-etnikong grupo sa Estados Unidos mao ang [[White Americans|mga Puting Amerikano]] . [[Hispanic and Latino Americans|Ang mga Hispanic ug Latino-Amerikano]] (ilabi na [[Mexican Americans|ang mga Mexicano-Amerikano]] ) ug [[Asyanong Amerikanhon|mga Asian-Amerikano]] bag-o lang nanglalin ngadto sa Estados Unidos. Sa Mexico, kadaghanan sa mga Mexicano mga [[mestizo]], usa ka sagol nga kaliwat nga [[Espanyol]] ug Lumad nga Amerikano. Ang ubang mga Hispanic ug Latino nga Amerikano nga nagpuyo sa Estados Unidos dili mga mestizo. Ang mga ulipon nga Aprikano gidala sa Amihanang Amerika gikan sa ika-16 hangtod ika-19 nga siglo atol sa [[Atlantic slave trade|pagnegosyo og ulipon sa Atlantiko]] . Daghan kanila ang gipadala ngadto sa [[Caribbean]] . Ang mga grupo etniko nga nagpuyo sa Caribbean mao ang: mga lumad, Aprikano, Indian, Puting Europeo, Intsik ug Portuges. Ang unang mga Puting Europeo nga miabot sa [[Dominikanhong Republika|Dominican Republic]] mao ang mga Espanyol niadtong 1492. Ang Caribbean gikolonya usab ug nadiskobrehan sa mga Portuges, Ingles, Olandes ug Pranses. Daghang mga tawo sa Estados Unidos ang adunay mga identidad nga lainlain ang rasa. Niadtong 2021, ang ihap sa mga Amerikano nga nagpaila nga dili-Hispaniko ug labaw sa usa ka rasa kay 13.5 milyon. Ang gidaghanon sa mga Hispanic American nga giila nga multiracial kay 20.3 milyon. Sulod sa dekada sa 2010, adunay 127% nga pagtaas sa mga dili-Hispanic nga Amerikano nga nagpaila nga sila multiracial. Ang pinakadakong mga grupong etniko sa Estados Unidos mao ang [[Germans|mga Aleman]], Aprikano-Amerikano, [[Mehikoanon|Mehikano]], [[Irish Americans|Irlandes]], [[English Americans|Ingles]], [[American ancestry|Amerikano]], [[Italians|Italyano]], [[Polish people|Polako]], [[Fransiyanhon|Pranses]], [[Scottish people|Eskosya]], Lumad nga mga Amerikano, [[Puerto Ricans|Puerto Rican]], [[Norwegians|Norwegian]], [[Neerlandiyanhon|Dutch]], [[Suweko|Swedish]], [[Intsik]], [[West Indies|West Indian]], [[Ruso]] ug [[Pilipino|mga Pilipino]] . Sa Canada [[European Canadians|, ang mga European Canadian]] mao ang pinakadakong grupong etniko. Mas paspas nga nagtubo ang [[Indigenous peoples in Canada|lumad nga]] populasyon kaysa sa dili lumad nga populasyon. Kadaghanan sa mga imigrante sa Canada gikan sa Asya. === Habagatang Amerika === {{Main|Ethnic groups in South America}}[[:Payl:A Fundação da Pátria Brasileira (Eduardo Sá, 1899).jpg|[[Payl:A_Fundação_da_Pátria_Brasileira_(Eduardo_Sá,_1899).jpg|link=|class=mw-file-element|374x374px]]]] ''Ang Pagkatukod sa Brazilian Fatherland'', usa ka alegorikal nga dibuho niadtong 1899 nga naghulagway sa Brazilian nga estadista nga [[José Bonifácio de Andrada e Silva|si José Bonifácio de Andrada e Silva]], usa sa mga founding fathers sa nasod, uban sa [[Flag of Brazil#Empire of Brazil (1822–1889)|bandila sa Imperyo sa Brazil]] sa iyang sabakan ug mga representante sa tulo ka dagkong etnikong grupo sa Brazil. Sa South America, bisan kung managlahi ang mga rehiyon, ang mga populasyon kasagaran adunay sagol nga rasa ( [[mestizo]] ), lumad, Europeo, Aprikano, ug sa gamay nga sukod adunay kaliwat nga Asyano. === Oceania === {{Main|Indigenous peoples of Oceania|Europeans in Oceania}}Halos tanang estado sa Oceania adunay kadaghanang lumad nga populasyon, gawas sa Australia, New Zealand ug [[Norfolk Island]], nga adunay kadaghanang populasyon sa Europa. Ang mga estado nga adunay mas gamay nga populasyon sa Europa naglakip sa [[Guam Island|Guam]], [[Hawaii]] ug [[New Caledonia]] (kansang mga Europeo nailhan nga [[Caldoche]] ). <ref>[http://starbulletin.com/2007/08/09/news/story06.html Census shows Hawaii is becoming Whiter] {{Webarchive}}, starbulletin.com</ref> [[Indigenous peoples of Oceania|Ang mga lumad nga katawhan sa Oceania]] mga [[Aboriginal Australians|Aboriginal sa Australia]], [[Mga katawhang Austronesian|mga Austronesian]] ug [[Indigenous people of New Guinea|mga Papuan]], ug sila naggikan sa Asya. Ang mga Austronesian sa Oceania gibahin pa sa tulo ka managlahing grupo; [[Melanesians|mga Melanesia]], [[Micronesians|mga Micronesia]], ug [[Polynesians|mga Polynesian]]. Ang mga isla sa Habagatang Pasipiko [[Pulo|sa kadagatan]] nga duol sa [[Amerikang Latino|Latin America]] wala nay nagpuyo sa dihang nadiskobrehan sa mga Europeo niadtong ika-16 nga siglo, ug walay bisan unsa nga nagpakita sa prehistoriko nga kalihokan sa tawo sa mga Lumad nga katawhan sa Amerika o Oceania. Ang mga kontemporaryong residente kasagaran mga mestizo ug mga Europeo gikan sa mga nasod sa Latin America nga nagdumala kanila, bisan wala niining mga islaha ang adunay daghang populasyon. <ref name="ling">{{Cite book}}</ref> [[Easter Island (pulo sa Tśile)|Ang Easter Island]] mao lamang ang isla sa kadagatan nga politikal nga nalangkit sa Latin America nga adunay lumad nga populasyon, ang mga Polynesian [[Rapa Nui people|Rapa Nui nga mga tawo]]. Ang ilang kasamtangang mga lumulupyo naglakip sa mga lumad nga Polynesian ug mga mestizo nga nagpuyo gikan sa mga administrador sa politika [[Tśile|sa Chile]], dugang pa sa mga indibidwal nga adunay sinagol nga rasa nga adunay Polynesian ug mestizo/European nga kaliwat. Ang teritoryo sa gawas sa nasud sa Britanya sa [[Pitcairn Islands]], sa kasadpan sa Easter Island, adunay populasyon nga gibana-bana nga 50 ka tawo. Sila mga sinagol nga rasa [[Euronesian|nga mga Euronesian]] nga kaliwat sa inisyal nga grupo sa mga Briton ug [[Tahitians|Tahitian]] nga mga lalin sa ika-18 nga siglo. Ang mga isla kaniadto gipuy-an sa mga Polynesian; dugay na nilang gibiyaan ang Pitcairn sa dihang miabot ang mga lumulupyo. Ang Norfolk Island, nga karon usa ka [[States and territories of Australia|gawas nga teritoryo]] sa Australia, gituohan usab nga gipuy-an sa mga Polynesian sa wala pa ang unang nadiskobrehan sa mga Europeo niadtong ika-18 nga siglo. Ang uban sa ilang mga residente kaliwat sa mga Pitcairn Islander nga lainlain og rasa nga gibalhin ngadto sa Norfolk tungod sa sobra nga populasyon niadtong 1856. Ang kaniadto walay nagpuyo nga [[Bonin Islands]], nga sa ulahi politikal nga gihiusa sa [[Hapon|Japan]], adunay gamay nga populasyon nga gilangkoban sa mga Hapones nga taga-mainland ug mga kaliwat sa unang mga Europeo nga nanimuyo. Ang mga nadiskobrehan sa arkeolohiya gikan sa dekada 1990 nagsugyot nga adunay posibleng prehistoriko nga kalihokan sa tawo sa mga Micronesia sa wala pa ang nadiskobrehan sa mga Europeo sa ika-16 nga siglo. Daghang mga entidad sa politika nga nalangkit sa Oceania ang wala pa gihapon nagpuyo, lakip ang [[Baker Island (administratibo nga pulo)|Baker Island]], [[Clipperton|Clipperton Island]], [[Howland Island (administratibo nga pulo)|Howland Island]] ug [[Jarvis Island (pulo sa Lagyong Kayutaan sa Tinipong Bansa, Jarvis Island)|Jarvis Island]]. Adunay mubo nga mga pagsulay sa pagpapuyo sa Clipperton uban sa [[Mehikoanon|mga Mexicano]] ug si Jarvis uban sa [[Native Hawaiians|mga Lumad nga Hawaiiano]] sa sayong bahin sa ika-20 nga siglo. Ang mga lumulupyo sa Jarvis gibalhin gikan sa isla tungod sa pag-uswag sa mga Hapon atol sa [[Ikaduhang Gubat Kalibotanon|Ikaduhang Gubat sa Kalibutan]], samtang kadaghanan sa mga lumulupyo sa Clipperton namatay tungod sa kagutom ug nagpinatyanay. === Australya === {{Main|Indigenous Australians|Anglo-Celtic Australians}}Ang unang klaro nga grupong etniko nga nagpuyo sa Australia mao ang mga Lumad nga katawhan, kinsa nagpuyo sa kontinente sulod sa kapin sa 50,000 ka tuig. Ang mga tawo sa Torres Strait Islander, nga lahi sa kultura apan mga First Nations Australian usab, nagpuyo sa rehiyon sa Torres Strait sulod sa liboan ka tuig. Ang mga Europeo, kasagaran gikan sa Inglatera, unang miabot niadtong 1770 sa dihang gi-mapa ni Kapitan James Cook ang sidlakang baybayon. Ang 2016 Census nagpakita nga human sa Australia, ang labing komon nga mga nasud nga natawhan mao ang England ug New Zealand. Ang proporsyon sa mga tawo nga natawo sa China ug India misaka tali sa 2011 ug 2016 (China gikan sa 6% ngadto sa 8%, India gikan sa 5.6% ngadto sa 7.4%). Ang proporsyon nga giila nga gikan sa Aboriginal o Torres Strait Islander misaka gikan sa 2.5% sa populasyon sa Australia niadtong 2011 ngadto sa 2.8% niadtong 2016. === Tan-awa usab === {{Ganghaan|Society}}Katigulangan Diaspora Pagpanglimpyo base sa etnisidad (Ethnic cleansing) Grupo nga nagrepresentar sa interes sa usa ka etnikong grupo Bandila sa etnikong grupo Disbentaha tungod sa etnisidad (Ethnic penalty) Empatiya nga nakabase sa etniko ug kultura Ethnocide (Pagpuo sa usa ka etnikong grupo) Grupong etnograpiko Genealogy (Pagtuon sa kagikan) Genetic genealogy Human Genome Diversity Project Politika sa identidad Mga in-group ug out-group Intersectionality Listahan sa mga kontemporaryong etnikong grupo Listahan sa mga nasod base sa mga etnikong grupo Listahan sa mga lumad nga katawhan Meta-etnisidad Minzu (antropolohiya) Nasudnong simbolo Passing (sosyolohiya) Polyethnicity (Pagka-multi-etniko) Population genetics Lahi ug etnisidad sa mga sensus Lahi ug etnisidad sa sensus sa Estados Unidos Lahi ug panglawas Nasod nga walay estado Y-chromosome haplogroups sa mga populasyon sa kalibotan == Mga Reperensya == tpi63eexcywt6fz1br5nqmvd7hfccfp Mga pinulongan sa Sidlakang Formosa 0 11355450 37026109 2026-08-17T05:22:07Z Iampjanz 134116 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1316097806|East Formosan languages]]" 37026109 wikitext text/x-wiki Ang '''mga pinulongan sa Sidlakang Formosa''' naglangkob sa lain-laing mga pinulongan sa Formosa nga mikatag sa tibuok Taiwan, lakip ang Kavalan, Amis, ug ang napuo nga pinulongan nga Siraya. Kini nga grupo gisuportahan nila ni [[Robert Blust]] ug Paul Jen-kuei Li. Giisip ni Li ang lugar nga nagsultig Siraya sa habagatang-kasadpang kapatagan sa Taiwan nga mao ang lagmit nga yutang natawhan sa mga nagsultig East Formosan, diin sila mikaylap sa sidlakang baybayon sa Taiwan ug hinay-hinay nga mibalhin ngadto sa lugar sa modernong [[Taipei (ulohang dakbayan)|Taipei]]. appumn4dt7vysdd76zbxkk5e1jqexld 37026110 37026109 2026-08-17T05:24:45Z Iampjanz 134116 nagdugang detalye 37026110 wikitext text/x-wiki Ang '''mga pinulongan sa Sidlakang Formosa''' naglangkob sa lain-laing mga pinulongan sa Formosa nga mikatag sa tibuok Taiwan, lakip ang Kavalan, Amis, ug ang napuo nga pinulongan nga Siraya. Kini nga grupo gisuportahan nila ni [[Robert Blust]] ug Paul Jen-kuei Li. Giisip ni Li ang lugar nga nagsultig Siraya sa habagatang-kasadpang kapatagan sa Taiwan nga mao ang lagmit nga yutang natawhan sa mga nagsultig East Formosan, diin sila mikaylap sa sidlakang baybayon sa Taiwan ug hinay-hinay nga mibalhin ngadto sa lugar sa modernong [[Taipei (ulohang dakbayan)|Taipei]]. == Mga Pinulongan == {{tree list}} *'''Sidlakang Formosan''' **Kavalanic ***[[Kavalan language|Kavalan]](endangered) ***[[Basay language|Basay]]† ***[[Qauqaut language|Qauqaut]]† **Amis–Sakizaya ***[[Sakizaya language|Sakizaya]] ***[[Amis language|Amis]] **[[Sirayaic languages|Sirayaic]] ***[[Siraya language|Siraya]]† ***Taivoan–Makatao ****[[Taivoan language|Taivoan]]† ****[[Makatao language|Makatao]]† {{tree list/end}}[[Luilang language|Ang Luilang]] sagad gihiusa sa diyalektong Ketagalan sa Basay, apan kulang ang pamatuod niini ug nagpabiling wala maklasipikar. Giisip kini ni Sagart nga usa ka pangunang sanga sa Austronesian. e05pf6b3sneo0qqchowktwz2qr0dig4 37026112 37026110 2026-08-17T05:26:42Z Iampjanz 134116 nagdugang detalye 37026112 wikitext text/x-wiki Ang '''mga pinulongan sa Sidlakang Formosa''' naglangkob sa lain-laing mga pinulongan sa Formosa nga mikatag sa tibuok Taiwan, lakip ang Kavalan, Amis, ug ang napuo nga pinulongan nga Siraya. Kini nga grupo gisuportahan nila ni [[Robert Blust]] ug Paul Jen-kuei Li. Giisip ni Li ang lugar nga nagsultig Siraya sa habagatang-kasadpang kapatagan sa Taiwan nga mao ang lagmit nga yutang natawhan sa mga nagsultig East Formosan, diin sila mikaylap sa sidlakang baybayon sa Taiwan ug hinay-hinay nga mibalhin ngadto sa lugar sa modernong [[Taipei (ulohang dakbayan)|Taipei]]. == Mga Pinulongan == {{tree list}} *'''Sidlakang Formosan''' **Kavalanic ***[[Kavalan language|Kavalan]](endangered) ***[[Basay language|Basay]]† ***[[Qauqaut language|Qauqaut]]† **Amis–Sakizaya ***[[Sakizaya language|Sakizaya]] ***[[Amis language|Amis]] **[[Sirayaic languages|Sirayaic]] ***[[Siraya language|Siraya]]† ***Taivoan–Makatao ****[[Taivoan language|Taivoan]]† ****[[Makatao language|Makatao]]† {{tree list/end}}[[Luilang language|Ang Luilang]] sagad gihiusa sa diyalektong Ketagalan sa Basay, apan kulang ang pamatuod niini ug nagpabiling wala maklasipikar. Giisip kini ni Sagart nga usa ka pangunang sanga sa Austronesian. == Ebidensya == Gipresentar ni Li ang mosunod nga mga criteria isip ebidensya alang sa usa ka subgrouping sa Sidlakang Formosa.<ref>Li 2004</ref> # Paghiusa sa *C ug *t isip /t/ # Paghiusa sa *D ug *Z isip /r/ o /l/ sa Basay, isip /z/ sa Kavalan # Paghiusa sa *q, *H, *ʔɦ ug zero # Paghiusa sa *j, *n, ug *N isip /n/ # Pagbalhin sa *k ngadto sa /q/ ug /q/ > /h/ (Basay lamang) sa dili pa ang *a s7i5mnrzxy7dal4wuhu0o30n17brf0q 37026113 37026112 2026-08-17T05:27:33Z Iampjanz 134116 nagdugang detalye 37026113 wikitext text/x-wiki Ang '''mga pinulongan sa Sidlakang Formosa''' naglangkob sa lain-laing mga pinulongan sa Formosa nga mikatag sa tibuok Taiwan, lakip ang Kavalan, Amis, ug ang napuo nga pinulongan nga Siraya. Kini nga grupo gisuportahan nila ni [[Robert Blust]] ug Paul Jen-kuei Li. Giisip ni Li ang lugar nga nagsultig Siraya sa habagatang-kasadpang kapatagan sa Taiwan nga mao ang lagmit nga yutang natawhan sa mga nagsultig East Formosan, diin sila mikaylap sa sidlakang baybayon sa Taiwan ug hinay-hinay nga mibalhin ngadto sa lugar sa modernong [[Taipei (ulohang dakbayan)|Taipei]]. == Mga Pinulongan == {{tree list}} *'''Sidlakang Formosan''' **Kavalanic ***[[Kavalan language|Kavalan]](endangered) ***[[Basay language|Basay]]† ***[[Qauqaut language|Qauqaut]]† **Amis–Sakizaya ***[[Sakizaya language|Sakizaya]] ***[[Amis language|Amis]] **[[Sirayaic languages|Sirayaic]] ***[[Siraya language|Siraya]]† ***Taivoan–Makatao ****[[Taivoan language|Taivoan]]† ****[[Makatao language|Makatao]]† {{tree list/end}}[[Luilang language|Ang Luilang]] sagad gihiusa sa diyalektong Ketagalan sa Basay, apan kulang ang pamatuod niini ug nagpabiling wala maklasipikar. Giisip kini ni Sagart nga usa ka pangunang sanga sa Austronesian. == Ebidensya == Gipresentar ni Li ang mosunod nga mga criteria isip ebidensya alang sa usa ka subgrouping sa Sidlakang Formosa.<ref name=":0">Li 2004</ref> # Paghiusa sa *C ug *t isip /t/ # Paghiusa sa *D ug *Z isip /r/ o /l/ sa Basay, isip /z/ sa Kavalan # Paghiusa sa *q, *H, *ʔɦ ug zero # Paghiusa sa *j, *n, ug *N isip /n/ # Pagbalhin sa *k ngadto sa /q/ ug /q/ > /h/ (Basay lamang) sa dili pa ang *a <references />Gipunting ni Li nga ang pagbahin sa *k ngadto sa k ug q (sa wala pa ang *a) giambitan lamang nila ni Basay ug Kavalan. Sama sa Kavalan ug Basay, ang pinulongan nga Siraya naghiusa sa mga porma sa patient-focus ug locative-focus, bisan tuod gilain ni Amis ang duha ka porma sa focus. Gilista usab ni Li ang daghang [[Lexical Innovation|mga inobasyon sa leksiko]] nga gipaambit sa mga pinulongan sa Sidlakang Formosa.<ref name=":0" /> f3uq4cftrmd4cqbcxum9rils26n332p 37026114 37026113 2026-08-17T05:28:02Z Iampjanz 134116 nagdugang detalye 37026114 wikitext text/x-wiki Ang '''mga pinulongan sa Sidlakang Formosa''' naglangkob sa lain-laing mga pinulongan sa Formosa nga mikatag sa tibuok Taiwan, lakip ang Kavalan, Amis, ug ang napuo nga pinulongan nga Siraya. Kini nga grupo gisuportahan nila ni [[Robert Blust]] ug Paul Jen-kuei Li. Giisip ni Li ang lugar nga nagsultig Siraya sa habagatang-kasadpang kapatagan sa Taiwan nga mao ang lagmit nga yutang natawhan sa mga nagsultig East Formosan, diin sila mikaylap sa sidlakang baybayon sa Taiwan ug hinay-hinay nga mibalhin ngadto sa lugar sa modernong [[Taipei (ulohang dakbayan)|Taipei]]. == Mga Pinulongan == {{tree list}} *'''Sidlakang Formosan''' **Kavalanic ***[[Kavalan language|Kavalan]](endangered) ***[[Basay language|Basay]]† ***[[Qauqaut language|Qauqaut]]† **Amis–Sakizaya ***[[Sakizaya language|Sakizaya]] ***[[Amis language|Amis]] **[[Sirayaic languages|Sirayaic]] ***[[Siraya language|Siraya]]† ***Taivoan–Makatao ****[[Taivoan language|Taivoan]]† ****[[Makatao language|Makatao]]† {{tree list/end}}[[Luilang language|Ang Luilang]] sagad gihiusa sa diyalektong Ketagalan sa Basay, apan kulang ang pamatuod niini ug nagpabiling wala maklasipikar. Giisip kini ni Sagart nga usa ka pangunang sanga sa Austronesian. == Ebidensya == Gipresentar ni Li ang mosunod nga mga criteria isip ebidensya alang sa usa ka subgrouping sa Sidlakang Formosa.<ref name=":0">Li 2004</ref> # Paghiusa sa *C ug *t isip /t/ # Paghiusa sa *D ug *Z isip /r/ o /l/ sa Basay, isip /z/ sa Kavalan # Paghiusa sa *q, *H, *ʔɦ ug zero # Paghiusa sa *j, *n, ug *N isip /n/ # Pagbalhin sa *k ngadto sa /q/ ug /q/ > /h/ (Basay lamang) sa dili pa ang *a Gipunting ni Li nga ang pagbahin sa *k ngadto sa k ug q (sa wala pa ang *a) giambitan lamang nila ni Basay ug Kavalan. Sama sa Kavalan ug Basay, ang pinulongan nga Siraya naghiusa sa mga porma sa patient-focus ug locative-focus, bisan tuod gilain ni Amis ang duha ka porma sa focus. Gilista usab ni Li ang daghang [[Lexical Innovation|mga inobasyon sa leksiko]] nga gipaambit sa mga pinulongan sa Sidlakang Formosa.<ref name=":0" /> Ang [[Basay language|mga Basay]], [[Kavalan language|Kavalan]], ug [[Amis language|Amis]] adunay usab tradisyon sa binaba nga nag-ingon nga ang ilang gigikanan gikan sa usa ka isla nga gitawag og "Sinasay" o "Sanasay," nga lagmit mao ang [[Lyudao (pulo)|Green Island]] karon. 22ft4to3bmpy2p7rt09c3f0c77a64rh 37026115 37026114 2026-08-17T05:28:58Z Iampjanz 134116 nagdugang detalye ug reperensya 37026115 wikitext text/x-wiki Ang '''mga pinulongan sa Sidlakang Formosa''' naglangkob sa lain-laing mga pinulongan sa Formosa nga mikatag sa tibuok Taiwan, lakip ang Kavalan, Amis, ug ang napuo nga pinulongan nga Siraya. Kini nga grupo gisuportahan nila ni [[Robert Blust]] ug Paul Jen-kuei Li. Giisip ni Li ang lugar nga nagsultig Siraya sa habagatang-kasadpang kapatagan sa Taiwan nga mao ang lagmit nga yutang natawhan sa mga nagsultig East Formosan, diin sila mikaylap sa sidlakang baybayon sa Taiwan ug hinay-hinay nga mibalhin ngadto sa lugar sa modernong [[Taipei (ulohang dakbayan)|Taipei]]. == Mga Pinulongan == {{tree list}} *'''Sidlakang Formosan''' **Kavalanic ***[[Kavalan language|Kavalan]](endangered) ***[[Basay language|Basay]]† ***[[Qauqaut language|Qauqaut]]† **Amis–Sakizaya ***[[Sakizaya language|Sakizaya]] ***[[Amis language|Amis]] **[[Sirayaic languages|Sirayaic]] ***[[Siraya language|Siraya]]† ***Taivoan–Makatao ****[[Taivoan language|Taivoan]]† ****[[Makatao language|Makatao]]† {{tree list/end}}[[Luilang language|Ang Luilang]] sagad gihiusa sa diyalektong Ketagalan sa Basay, apan kulang ang pamatuod niini ug nagpabiling wala maklasipikar. Giisip kini ni Sagart nga usa ka pangunang sanga sa Austronesian. == Ebidensya == Gipresentar ni Li ang mosunod nga mga criteria isip ebidensya alang sa usa ka subgrouping sa Sidlakang Formosa.<ref name=":0">Li 2004</ref> # Paghiusa sa *C ug *t isip /t/ # Paghiusa sa *D ug *Z isip /r/ o /l/ sa Basay, isip /z/ sa Kavalan # Paghiusa sa *q, *H, *ʔɦ ug zero # Paghiusa sa *j, *n, ug *N isip /n/ # Pagbalhin sa *k ngadto sa /q/ ug /q/ > /h/ (Basay lamang) sa dili pa ang *a Gipunting ni Li nga ang pagbahin sa *k ngadto sa k ug q (sa wala pa ang *a) giambitan lamang nila ni Basay ug Kavalan. Sama sa Kavalan ug Basay, ang pinulongan nga Siraya naghiusa sa mga porma sa patient-focus ug locative-focus, bisan tuod gilain ni Amis ang duha ka porma sa focus. Gilista usab ni Li ang daghang [[Lexical Innovation|mga inobasyon sa leksiko]] nga gipaambit sa mga pinulongan sa Sidlakang Formosa.<ref name=":0" /> Ang [[Basay language|mga Basay]], [[Kavalan language|Kavalan]], ug [[Amis language|Amis]] adunay usab tradisyon sa binaba nga nag-ingon nga ang ilang gigikanan gikan sa usa ka isla nga gitawag og "Sinasay" o "Sanasay," nga lagmit mao ang [[Lyudao (pulo)|Green Island]] karon. Gisalikway [[Laurent Sagart|ni Laurent Sagart]] ang pagbaton og nasal reflex nga Proto-Austronesian ''*j'' isip sukdanan alang sa usa ka subgrouping sa Sidlakang Formosa. Nagtuo hinuon siya nga ang ''*j'' orihinal nga {{IPA|/ɲ/}}, nga naghimo sa mga nasal reflexes sa East Formosan nga usa ka komon nga pagpabilin sa orihinal nga nasality, dili usa ka komon nga inobasyon nga makahubit sa East Formosan. == Mga Reperensya == qtyme616oxyjdyell64higp3ae13oyp Pinulongang Proto-Oceanic 0 11355451 37026116 2026-08-17T05:41:22Z Iampjanz 134116 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365607100|Proto-Oceanic language]]" 37026116 wikitext text/x-wiki Ang '''Proto-Oceanic''' (gipamubo nga '''POc''') maoy usa ka proto-pinulongan nga gitukod pag-usab sa mga historical linguists sukad ni Otto Dempwolff isip hypothetical common ancestor sa Oceanic subgroup sa [[Mga pinulongang Awstronesyo|pamilya sa pinulongan nga Austronesian]]. Ang Proto-Oceanic usa ka kaliwat sa Proto-Austronesian nga pinulongan (PAN), ang komon nga katigulangan sa mga pinulongan nga Austronesian. Ang Proto-Oceanic lagmit gisulti sa ulahing bahin sa ikaduhang milenyo BCE sa [[Bismarck Archipelago]], sidlakan sa [[Nugini sa Papua|Papua New Guinea]]. Ang mga arkeologo ug mga lingguwista nagkauyon karon nga ang komunidad niini halos parehas sa kultura sa mga Lapita. rzrelsfqxv41q0gfx1hcx1muv337lo8 37026117 37026116 2026-08-17T05:42:24Z Iampjanz 134116 nagbutang pa ug mga detalye 37026117 wikitext text/x-wiki Ang '''Proto-Oceanic''' (gipamubo nga '''POc''') maoy usa ka proto-pinulongan nga gitukod pag-usab sa mga historical linguists sukad ni Otto Dempwolff isip hypothetical common ancestor sa Oceanic subgroup sa [[Mga pinulongang Awstronesyo|pamilya sa pinulongan nga Austronesian]]. Ang Proto-Oceanic usa ka kaliwat sa Proto-Austronesian nga pinulongan (PAN), ang komon nga katigulangan sa mga pinulongan nga Austronesian. Ang Proto-Oceanic lagmit gisulti sa ulahing bahin sa ikaduhang milenyo BCE sa [[Bismarck Archipelago]], sidlakan sa [[Nugini sa Papua|Papua New Guinea]]. Ang mga arkeologo ug mga lingguwista nagkauyon karon nga ang komunidad niini halos parehas sa kultura sa mga Lapita. == Mga kinaiya sa pinulongan == Ang metodolohiya sa [[comparative linguistics]], uban sa relatibong homogeneity sa [[Oceanic languages|mga pinulongan sa Oceanic]], naghimo niini nga posible nga tukuron pag-usab uban ang makatarunganon nga kasiguroan ang mga pangunang kinaiya sa pinulongan sa ilang komon nga katigulangan, ang Proto-Oceanic. Sama sa tanang siyentipikong mga pangagpas, kini nga mga rekonstruksyon kinahanglan sabton nga klaro nga nagpakita sa kahimtang sa syensya sa usa ka partikular nga gutlo sa panahon; ang detalye niini nga mga rekonstruksyon mao gihapon ang tumong sa daghang diskusyon taliwala sa mga iskolar [[Oceanic languages|sa Oceanicist]]. 31xd9e3nn93umtmfpovog07urbkb95g 37026118 37026117 2026-08-17T05:42:57Z Iampjanz 134116 nagbutang pa ug mga detalye 37026118 wikitext text/x-wiki Ang '''Proto-Oceanic''' (gipamubo nga '''POc''') maoy usa ka proto-pinulongan nga gitukod pag-usab sa mga historical linguists sukad ni Otto Dempwolff isip hypothetical common ancestor sa Oceanic subgroup sa [[Mga pinulongang Awstronesyo|pamilya sa pinulongan nga Austronesian]]. Ang Proto-Oceanic usa ka kaliwat sa Proto-Austronesian nga pinulongan (PAN), ang komon nga katigulangan sa mga pinulongan nga Austronesian. Ang Proto-Oceanic lagmit gisulti sa ulahing bahin sa ikaduhang milenyo BCE sa [[Bismarck Archipelago]], sidlakan sa [[Nugini sa Papua|Papua New Guinea]]. Ang mga arkeologo ug mga lingguwista nagkauyon karon nga ang komunidad niini halos parehas sa kultura sa mga Lapita. == Mga kinaiya sa pinulongan == Ang metodolohiya sa [[comparative linguistics]], uban sa relatibong homogeneity sa [[Oceanic languages|mga pinulongan sa Oceanic]], naghimo niini nga posible nga tukuron pag-usab uban ang makatarunganon nga kasiguroan ang mga pangunang kinaiya sa pinulongan sa ilang komon nga katigulangan, ang Proto-Oceanic. Sama sa tanang siyentipikong mga pangagpas, kini nga mga rekonstruksyon kinahanglan sabton nga klaro nga nagpakita sa kahimtang sa syensya sa usa ka partikular nga gutlo sa panahon; ang detalye niini nga mga rekonstruksyon mao gihapon ang tumong sa daghang diskusyon taliwala sa mga iskolar [[Oceanic languages|sa Oceanicist]]. === Ponolohiya === Ang ponolohiya sa POc mahimong tukuron pag-usab nga may makatarunganong kasiguroan.<ref>See [[Proto-Oceanic language#POcLex1|Ross, Pawley, Osmond (1998)]]: 15).</ref> Ang Proto-Oceanic adunay lima ka bokales: *i, *e, *a, *o, *u, nga walay kalainan sa gitas-on. su726ouzbm0dcpx2ba19k6p1gtol867 37026120 37026118 2026-08-17T05:44:12Z Iampjanz 134116 nagbutang ug mga detalye 37026120 wikitext text/x-wiki Ang '''Proto-Oceanic''' (gipamubo nga '''POc''') maoy usa ka proto-pinulongan nga gitukod pag-usab sa mga historical linguists sukad ni Otto Dempwolff isip hypothetical common ancestor sa Oceanic subgroup sa [[Mga pinulongang Awstronesyo|pamilya sa pinulongan nga Austronesian]]. Ang Proto-Oceanic usa ka kaliwat sa Proto-Austronesian nga pinulongan (PAN), ang komon nga katigulangan sa mga pinulongan nga Austronesian. Ang Proto-Oceanic lagmit gisulti sa ulahing bahin sa ikaduhang milenyo BCE sa [[Bismarck Archipelago]], sidlakan sa [[Nugini sa Papua|Papua New Guinea]]. Ang mga arkeologo ug mga lingguwista nagkauyon karon nga ang komunidad niini halos parehas sa kultura sa mga Lapita. == Mga kinaiya sa pinulongan == Ang metodolohiya sa [[comparative linguistics]], uban sa relatibong homogeneity sa [[Oceanic languages|mga pinulongan sa Oceanic]], naghimo niini nga posible nga tukuron pag-usab uban ang makatarunganon nga kasiguroan ang mga pangunang kinaiya sa pinulongan sa ilang komon nga katigulangan, ang Proto-Oceanic. Sama sa tanang siyentipikong mga pangagpas, kini nga mga rekonstruksyon kinahanglan sabton nga klaro nga nagpakita sa kahimtang sa syensya sa usa ka partikular nga gutlo sa panahon; ang detalye niini nga mga rekonstruksyon mao gihapon ang tumong sa daghang diskusyon taliwala sa mga iskolar [[Oceanic languages|sa Oceanicist]]. === Ponolohiya === Ang ponolohiya sa POc mahimong tukuron pag-usab nga may makatarunganong kasiguroan.<ref>See [[Proto-Oceanic language#POcLex1|Ross, Pawley, Osmond (1998)]]: 15).</ref> Ang Proto-Oceanic adunay lima ka bokales: *i, *e, *a, *o, *u, nga walay kalainan sa gitas-on. Baynte-tres ka mga konsonante ang gitukod pag-usab. Kon ang naandan nga transkripsyon sa usa ka protophoneme lahi sa bili niini sa [[International Phonetic Alphabet|IPA]], ang ulahi gipakita: {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="2" | ![[Labialization|Labiovelar]] ![[Bilabial consonant|Bilabial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] |- ! rowspan="2" |[[Stop consonant|Hunong]] !<small>[[Voiceless consonant|Walay tingog]]</small> |*pw /pʷ / |{{IPA|*p}} |{{IPA|*t}} |{{IPA|*c}} |{{IPA|*k}} |- !<small>[[Prenasalized consonant|Gi-prenasalize]]</small> |*bw /ᵐbʷ / |*b /ᵐb / |*d /ⁿd / |*j /ᶮɟ / |*g /ᵑɡ / |- ! colspan="2" |[[Nasal stop|Ilong]] |*mw /mʷ / |{{IPA|*m}} |{{IPA|*n}} |*ñ /ɲ / |{{IPA|*ŋ}} |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | | |{{IPA|*s}} | | |- ! rowspan="3" |[[Rhotic consonant|Rhotic]] !<small>[[Alveolar flap|Flap]]</small> <ref>The consonant *R has been recently reconstructed as an [[alveolar flap]] by [[Proto-Oceanic language#Rloss|François (2011)]], p.141.</ref> | | |*R /ɾ / | | |- !<small>[[Alveolar trill|Trill]]</small> | | |{{IPA|*r}} | | |- !<small>[[Prenasalized consonant|Gi-prenasalize]]</small> | | |*dr /ⁿr / | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | | |{{IPA|*l}} | | |- ! colspan="2" |[[Semivowel|Pag-glide]] |{{IPA|*w}} | | |*y /j / | |} == Mga Reperensya == b0h6kwfhblaq6x4k35aqe48ornzwepz 37026121 37026120 2026-08-17T05:45:09Z Iampjanz 134116 nagbutang pa ug mga detalye 37026121 wikitext text/x-wiki Ang '''Proto-Oceanic''' (gipamubo nga '''POc''') maoy usa ka proto-pinulongan nga gitukod pag-usab sa mga historical linguists sukad ni Otto Dempwolff isip hypothetical common ancestor sa Oceanic subgroup sa [[Mga pinulongang Awstronesyo|pamilya sa pinulongan nga Austronesian]]. Ang Proto-Oceanic usa ka kaliwat sa Proto-Austronesian nga pinulongan (PAN), ang komon nga katigulangan sa mga pinulongan nga Austronesian. Ang Proto-Oceanic lagmit gisulti sa ulahing bahin sa ikaduhang milenyo BCE sa [[Bismarck Archipelago]], sidlakan sa [[Nugini sa Papua|Papua New Guinea]]. Ang mga arkeologo ug mga lingguwista nagkauyon karon nga ang komunidad niini halos parehas sa kultura sa mga Lapita. == Mga kinaiya sa pinulongan == Ang metodolohiya sa [[comparative linguistics]], uban sa relatibong homogeneity sa [[Oceanic languages|mga pinulongan sa Oceanic]], naghimo niini nga posible nga tukuron pag-usab uban ang makatarunganon nga kasiguroan ang mga pangunang kinaiya sa pinulongan sa ilang komon nga katigulangan, ang Proto-Oceanic. Sama sa tanang siyentipikong mga pangagpas, kini nga mga rekonstruksyon kinahanglan sabton nga klaro nga nagpakita sa kahimtang sa syensya sa usa ka partikular nga gutlo sa panahon; ang detalye niini nga mga rekonstruksyon mao gihapon ang tumong sa daghang diskusyon taliwala sa mga iskolar [[Oceanic languages|sa Oceanicist]]. === Ponolohiya === Ang ponolohiya sa POc mahimong tukuron pag-usab nga may makatarunganong kasiguroan.<ref>See [[Proto-Oceanic language#POcLex1|Ross, Pawley, Osmond (1998)]]: 15).</ref> Ang Proto-Oceanic adunay lima ka bokales: *i, *e, *a, *o, *u, nga walay kalainan sa gitas-on. Baynte-tres ka mga konsonante ang gitukod pag-usab. Kon ang naandan nga transkripsyon sa usa ka protophoneme lahi sa bili niini sa [[International Phonetic Alphabet|IPA]], ang ulahi gipakita: {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="2" | ![[Labialization|Labiovelar]] ![[Bilabial consonant|Bilabial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] |- ! rowspan="2" |[[Stop consonant|Hunong]] !<small>[[Voiceless consonant|Walay tingog]]</small> |*pw /pʷ / |{{IPA|*p}} |{{IPA|*t}} |{{IPA|*c}} |{{IPA|*k}} |- !<small>[[Prenasalized consonant|Gi-prenasalize]]</small> |*bw /ᵐbʷ / |*b /ᵐb / |*d /ⁿd / |*j /ᶮɟ / |*g /ᵑɡ / |- ! colspan="2" |[[Nasal stop|Ilong]] |*mw /mʷ / |{{IPA|*m}} |{{IPA|*n}} |*ñ /ɲ / |{{IPA|*ŋ}} |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | | |{{IPA|*s}} | | |- ! rowspan="3" |[[Rhotic consonant|Rhotic]] !<small>[[Alveolar flap|Flap]]</small> <ref>The consonant *R has been recently reconstructed as an [[alveolar flap]] by [[Proto-Oceanic language#Rloss|François (2011)]], p.141.</ref> | | |*R /ɾ / | | |- !<small>[[Alveolar trill|Trill]]</small> | | |{{IPA|*r}} | | |- !<small>[[Prenasalized consonant|Gi-prenasalize]]</small> | | |*dr /ⁿr / | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | | |{{IPA|*l}} | | |- ! colspan="2" |[[Semivowel|Pag-glide]] |{{IPA|*w}} | | |*y /j / | |} Base sa ebidensya gikan sa mga pinulongan [[Southern Oceanic languages|sa Southern Oceanic]] ug [[Micronesian languages|Micronesian]], gisugyot ni [[John Lynch (linguist)|Lynch]] (2003) nga ang bilabial series mahimong narealisar sa ponetika isip [[Palatalization (phonetics)|palatalized]] : {{IPA|/pʲ/}} {{IPA|/ᵐbʲ/}} {{IPA|/mʲ/}}.<ref>{{cite book|last=Lynch|first=John|author-link=John Lynch (linguist)|editor-last1=Lynch|editor-first1=John|year=2003|chapter=The Bilabials in Proto Loyalties|title=Issues in Austronesian Historical Phonology|location=Canberra|publisher=Pacific Linguistics|pages=153–173 (171)|doi=10.15144/PL-550.153}}</ref> == Mga Reperensya == k2kagqf7n6rk4mpm551cujk53axbqbv 37026122 37026121 2026-08-17T05:45:55Z Iampjanz 134116 nagbutang pa ug mga detalye 37026122 wikitext text/x-wiki Ang '''Proto-Oceanic''' (gipamubo nga '''POc''') maoy usa ka proto-pinulongan nga gitukod pag-usab sa mga historical linguists sukad ni Otto Dempwolff isip hypothetical common ancestor sa Oceanic subgroup sa [[Mga pinulongang Awstronesyo|pamilya sa pinulongan nga Austronesian]]. Ang Proto-Oceanic usa ka kaliwat sa Proto-Austronesian nga pinulongan (PAN), ang komon nga katigulangan sa mga pinulongan nga Austronesian. Ang Proto-Oceanic lagmit gisulti sa ulahing bahin sa ikaduhang milenyo BCE sa [[Bismarck Archipelago]], sidlakan sa [[Nugini sa Papua|Papua New Guinea]]. Ang mga arkeologo ug mga lingguwista nagkauyon karon nga ang komunidad niini halos parehas sa kultura sa mga Lapita. == Mga kinaiya sa pinulongan == Ang metodolohiya sa [[comparative linguistics]], uban sa relatibong homogeneity sa [[Oceanic languages|mga pinulongan sa Oceanic]], naghimo niini nga posible nga tukuron pag-usab uban ang makatarunganon nga kasiguroan ang mga pangunang kinaiya sa pinulongan sa ilang komon nga katigulangan, ang Proto-Oceanic. Sama sa tanang siyentipikong mga pangagpas, kini nga mga rekonstruksyon kinahanglan sabton nga klaro nga nagpakita sa kahimtang sa syensya sa usa ka partikular nga gutlo sa panahon; ang detalye niini nga mga rekonstruksyon mao gihapon ang tumong sa daghang diskusyon taliwala sa mga iskolar [[Oceanic languages|sa Oceanicist]]. === Ponolohiya === Ang ponolohiya sa POc mahimong tukuron pag-usab nga may makatarunganong kasiguroan.<ref>See [[Proto-Oceanic language#POcLex1|Ross, Pawley, Osmond (1998)]]: 15).</ref> Ang Proto-Oceanic adunay lima ka bokales: *i, *e, *a, *o, *u, nga walay kalainan sa gitas-on. Baynte-tres ka mga konsonante ang gitukod pag-usab. Kon ang naandan nga transkripsyon sa usa ka protophoneme lahi sa bili niini sa [[International Phonetic Alphabet|IPA]], ang ulahi gipakita: {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="2" | ![[Labialization|Labiovelar]] ![[Bilabial consonant|Bilabial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] |- ! rowspan="2" |[[Stop consonant|Hunong]] !<small>[[Voiceless consonant|Walay tingog]]</small> |*pw /pʷ / |{{IPA|*p}} |{{IPA|*t}} |{{IPA|*c}} |{{IPA|*k}} |- !<small>[[Prenasalized consonant|Gi-prenasalize]]</small> |*bw /ᵐbʷ / |*b /ᵐb / |*d /ⁿd / |*j /ᶮɟ / |*g /ᵑɡ / |- ! colspan="2" |[[Nasal stop|Ilong]] |*mw /mʷ / |{{IPA|*m}} |{{IPA|*n}} |*ñ /ɲ / |{{IPA|*ŋ}} |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | | |{{IPA|*s}} | | |- ! rowspan="3" |[[Rhotic consonant|Rhotic]] !<small>[[Alveolar flap|Flap]]</small> <ref>The consonant *R has been recently reconstructed as an [[alveolar flap]] by [[Proto-Oceanic language#Rloss|François (2011)]], p.141.</ref> | | |*R /ɾ / | | |- !<small>[[Alveolar trill|Trill]]</small> | | |{{IPA|*r}} | | |- !<small>[[Prenasalized consonant|Gi-prenasalize]]</small> | | |*dr /ⁿr / | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | | |{{IPA|*l}} | | |- ! colspan="2" |[[Semivowel|Pag-glide]] |{{IPA|*w}} | | |*y /j / | |} Base sa ebidensya gikan sa mga pinulongan [[Southern Oceanic languages|sa Southern Oceanic]] ug [[Micronesian languages|Micronesian]], gisugyot ni [[John Lynch (linguist)|Lynch]] (2003) nga ang bilabial series mahimong narealisar sa ponetika isip [[Palatalization (phonetics)|palatalized]] : {{IPA|/pʲ/}} {{IPA|/ᵐbʲ/}} {{IPA|/mʲ/}}.<ref>{{cite book|last=Lynch|first=John|author-link=John Lynch (linguist)|editor-last1=Lynch|editor-first1=John|year=2003|chapter=The Bilabials in Proto Loyalties|title=Issues in Austronesian Historical Phonology|location=Canberra|publisher=Pacific Linguistics|pages=153–173 (171)|doi=10.15144/PL-550.153}}</ref> === Batakang han-ay sa mga pulong === Daghang mga pinulongan sa Kadagatan sa [[New Guinea (pulo)|New Guinea]], [[Vanuatu]], [[Kapupud-ang Solomon|Solomon Islands]], ug [[Micronesia]] ang mga pinulongan nga [[Subject–verb–object|SVO]], o verb-medial. [[Subject–object–verb|Ang SOV]], o verb-final, nga han-ay sa mga pulong giisip nga tipikal nga dili kasagaran alang sa mga pinulongan nga Austronesian, ug makita lamang sa pipila ka mga pinulongan sa Oceanic sa New Guinea ug sa mas limitado nga sukod, sa Solomon Islands. Kini tungod kay ang pagkasunod-sunod sa mga pulong nga SOV komon kaayo sa pipila ka [[Papuan languages|mga pinulongan nga Papuan]] nga dili Austronesian nga nakigkontak sa mga pinulongan sa Kadagatan. Sa baylo, kadaghanan [[Polynesian languages|sa mga pinulongan nga Polynesian]], ug pipila ka mga pinulongan sa [[New Caledonia]], adunay [[Verb–subject–object|VSO]] word order. Debatable pa gihapon kon ang Proto-Oceanic ba adunay SVO o VSO. == Mga Reperensya == 7jcdwrlvxzrbsezx4r6pii8z29rvrg4 37026123 37026122 2026-08-17T05:47:24Z Iampjanz 134116 nagbutang ug Leksikon nga seksyon 37026123 wikitext text/x-wiki Ang '''Proto-Oceanic''' (gipamubo nga '''POc''') maoy usa ka proto-pinulongan nga gitukod pag-usab sa mga historical linguists sukad ni Otto Dempwolff isip hypothetical common ancestor sa Oceanic subgroup sa [[Mga pinulongang Awstronesyo|pamilya sa pinulongan nga Austronesian]]. Ang Proto-Oceanic usa ka kaliwat sa Proto-Austronesian nga pinulongan (PAN), ang komon nga katigulangan sa mga pinulongan nga Austronesian. Ang Proto-Oceanic lagmit gisulti sa ulahing bahin sa ikaduhang milenyo BCE sa [[Bismarck Archipelago]], sidlakan sa [[Nugini sa Papua|Papua New Guinea]]. Ang mga arkeologo ug mga lingguwista nagkauyon karon nga ang komunidad niini halos parehas sa kultura sa mga Lapita. == Mga kinaiya sa pinulongan == Ang metodolohiya sa [[comparative linguistics]], uban sa relatibong homogeneity sa [[Oceanic languages|mga pinulongan sa Oceanic]], naghimo niini nga posible nga tukuron pag-usab uban ang makatarunganon nga kasiguroan ang mga pangunang kinaiya sa pinulongan sa ilang komon nga katigulangan, ang Proto-Oceanic. Sama sa tanang siyentipikong mga pangagpas, kini nga mga rekonstruksyon kinahanglan sabton nga klaro nga nagpakita sa kahimtang sa syensya sa usa ka partikular nga gutlo sa panahon; ang detalye niini nga mga rekonstruksyon mao gihapon ang tumong sa daghang diskusyon taliwala sa mga iskolar [[Oceanic languages|sa Oceanicist]]. === Ponolohiya === Ang ponolohiya sa POc mahimong tukuron pag-usab nga may makatarunganong kasiguroan.<ref>See [[Proto-Oceanic language#POcLex1|Ross, Pawley, Osmond (1998)]]: 15).</ref> Ang Proto-Oceanic adunay lima ka bokales: *i, *e, *a, *o, *u, nga walay kalainan sa gitas-on. Baynte-tres ka mga konsonante ang gitukod pag-usab. Kon ang naandan nga transkripsyon sa usa ka protophoneme lahi sa bili niini sa [[International Phonetic Alphabet|IPA]], ang ulahi gipakita: {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="2" | ![[Labialization|Labiovelar]] ![[Bilabial consonant|Bilabial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] |- ! rowspan="2" |[[Stop consonant|Hunong]] !<small>[[Voiceless consonant|Walay tingog]]</small> |*pw /pʷ / |{{IPA|*p}} |{{IPA|*t}} |{{IPA|*c}} |{{IPA|*k}} |- !<small>[[Prenasalized consonant|Gi-prenasalize]]</small> |*bw /ᵐbʷ / |*b /ᵐb / |*d /ⁿd / |*j /ᶮɟ / |*g /ᵑɡ / |- ! colspan="2" |[[Nasal stop|Ilong]] |*mw /mʷ / |{{IPA|*m}} |{{IPA|*n}} |*ñ /ɲ / |{{IPA|*ŋ}} |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | | |{{IPA|*s}} | | |- ! rowspan="3" |[[Rhotic consonant|Rhotic]] !<small>[[Alveolar flap|Flap]]</small> <ref>The consonant *R has been recently reconstructed as an [[alveolar flap]] by [[Proto-Oceanic language#Rloss|François (2011)]], p.141.</ref> | | |*R /ɾ / | | |- !<small>[[Alveolar trill|Trill]]</small> | | |{{IPA|*r}} | | |- !<small>[[Prenasalized consonant|Gi-prenasalize]]</small> | | |*dr /ⁿr / | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | | |{{IPA|*l}} | | |- ! colspan="2" |[[Semivowel|Pag-glide]] |{{IPA|*w}} | | |*y /j / | |} Base sa ebidensya gikan sa mga pinulongan [[Southern Oceanic languages|sa Southern Oceanic]] ug [[Micronesian languages|Micronesian]], gisugyot ni [[John Lynch (linguist)|Lynch]] (2003) nga ang bilabial series mahimong narealisar sa ponetika isip [[Palatalization (phonetics)|palatalized]] : {{IPA|/pʲ/}} {{IPA|/ᵐbʲ/}} {{IPA|/mʲ/}}.<ref>{{cite book|last=Lynch|first=John|author-link=John Lynch (linguist)|editor-last1=Lynch|editor-first1=John|year=2003|chapter=The Bilabials in Proto Loyalties|title=Issues in Austronesian Historical Phonology|location=Canberra|publisher=Pacific Linguistics|pages=153–173 (171)|doi=10.15144/PL-550.153}}</ref> === Batakang han-ay sa mga pulong === Daghang mga pinulongan sa Kadagatan sa [[New Guinea (pulo)|New Guinea]], [[Vanuatu]], [[Kapupud-ang Solomon|Solomon Islands]], ug [[Micronesia]] ang mga pinulongan nga [[Subject–verb–object|SVO]], o verb-medial. [[Subject–object–verb|Ang SOV]], o verb-final, nga han-ay sa mga pulong giisip nga tipikal nga dili kasagaran alang sa mga pinulongan nga Austronesian, ug makita lamang sa pipila ka mga pinulongan sa Oceanic sa New Guinea ug sa mas limitado nga sukod, sa Solomon Islands. Kini tungod kay ang pagkasunod-sunod sa mga pulong nga SOV komon kaayo sa pipila ka [[Papuan languages|mga pinulongan nga Papuan]] nga dili Austronesian nga nakigkontak sa mga pinulongan sa Kadagatan. Sa baylo, kadaghanan [[Polynesian languages|sa mga pinulongan nga Polynesian]], ug pipila ka mga pinulongan sa [[New Caledonia]], adunay [[Verb–subject–object|VSO]] word order. Debatable pa gihapon kon ang Proto-Oceanic ba adunay SVO o VSO. == Leksikon == Gikan sa tunga-tunga sa dekada 1990 hangtod sa 2023, ang pagtukod pag-usab sa [[Lexicon|leksikon]] sa Proto-Oceanic mao ang tumong sa ''Oceanic Lexicon Project'', nga gidumala sa mga iskolar nga sila [[Andrew Pawley|si Andrew Pawley]], [[Malcolm Ross (linguist)|Malcolm Ross]] ug Meredith Osmond.<ref>[https://sites.google.com/view/theoceaniclexiconproject/home Homepage of the ''Oceanic Lexicon Project'']; [[hdl:1885/106908|downloadable set of volumes]].</ref> Kining ensiklopedikong proyekto nakahimo og unom ka tomo, tanan [[Proto-Oceanic language#Further reading|anaa sa open access]].<ref>The lexicon is available online [[hdl:1885/106908|as a set of Pdf files]], and as a [https://tlopo.clld.org/ digital database] published in Dec 2025.</ref> Dugang pa, gilakip usab [[Robert Blust|ni Robert Blust]] ang Proto-Oceanic sa iyang ''Austronesian Comparative Dictionary'' (abbr. ACD).<ref name="ACD">{{cite web|title=Austronesian Comparative Dictionary, web edition|first1=Robert|last1=Blust|author-link1=Robert Blust|first2=Stephen|last2=Trussel|url=https://www.trussel2.com/acd/acd-pl_poc.htm|date=June 21, 2020|accessdate=October 1, 2020}}</ref> == Mga Reperensya == r9ny9dnjh56t5o4bkyutx24y55lj6wp 37026124 37026123 2026-08-17T05:48:27Z Iampjanz 134116 nagdugang ug detalye sa leksikon 37026124 wikitext text/x-wiki Ang '''Proto-Oceanic''' (gipamubo nga '''POc''') maoy usa ka proto-pinulongan nga gitukod pag-usab sa mga historical linguists sukad ni Otto Dempwolff isip hypothetical common ancestor sa Oceanic subgroup sa [[Mga pinulongang Awstronesyo|pamilya sa pinulongan nga Austronesian]]. Ang Proto-Oceanic usa ka kaliwat sa Proto-Austronesian nga pinulongan (PAN), ang komon nga katigulangan sa mga pinulongan nga Austronesian. Ang Proto-Oceanic lagmit gisulti sa ulahing bahin sa ikaduhang milenyo BCE sa [[Bismarck Archipelago]], sidlakan sa [[Nugini sa Papua|Papua New Guinea]]. Ang mga arkeologo ug mga lingguwista nagkauyon karon nga ang komunidad niini halos parehas sa kultura sa mga Lapita. == Mga kinaiya sa pinulongan == Ang metodolohiya sa [[comparative linguistics]], uban sa relatibong homogeneity sa [[Oceanic languages|mga pinulongan sa Oceanic]], naghimo niini nga posible nga tukuron pag-usab uban ang makatarunganon nga kasiguroan ang mga pangunang kinaiya sa pinulongan sa ilang komon nga katigulangan, ang Proto-Oceanic. Sama sa tanang siyentipikong mga pangagpas, kini nga mga rekonstruksyon kinahanglan sabton nga klaro nga nagpakita sa kahimtang sa syensya sa usa ka partikular nga gutlo sa panahon; ang detalye niini nga mga rekonstruksyon mao gihapon ang tumong sa daghang diskusyon taliwala sa mga iskolar [[Oceanic languages|sa Oceanicist]]. === Ponolohiya === Ang ponolohiya sa POc mahimong tukuron pag-usab nga may makatarunganong kasiguroan.<ref>See [[Proto-Oceanic language#POcLex1|Ross, Pawley, Osmond (1998)]]: 15).</ref> Ang Proto-Oceanic adunay lima ka bokales: *i, *e, *a, *o, *u, nga walay kalainan sa gitas-on. Baynte-tres ka mga konsonante ang gitukod pag-usab. Kon ang naandan nga transkripsyon sa usa ka protophoneme lahi sa bili niini sa [[International Phonetic Alphabet|IPA]], ang ulahi gipakita: {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="2" | ![[Labialization|Labiovelar]] ![[Bilabial consonant|Bilabial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] |- ! rowspan="2" |[[Stop consonant|Hunong]] !<small>[[Voiceless consonant|Walay tingog]]</small> |*pw /pʷ / |{{IPA|*p}} |{{IPA|*t}} |{{IPA|*c}} |{{IPA|*k}} |- !<small>[[Prenasalized consonant|Gi-prenasalize]]</small> |*bw /ᵐbʷ / |*b /ᵐb / |*d /ⁿd / |*j /ᶮɟ / |*g /ᵑɡ / |- ! colspan="2" |[[Nasal stop|Ilong]] |*mw /mʷ / |{{IPA|*m}} |{{IPA|*n}} |*ñ /ɲ / |{{IPA|*ŋ}} |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | | |{{IPA|*s}} | | |- ! rowspan="3" |[[Rhotic consonant|Rhotic]] !<small>[[Alveolar flap|Flap]]</small> <ref>The consonant *R has been recently reconstructed as an [[alveolar flap]] by [[Proto-Oceanic language#Rloss|François (2011)]], p.141.</ref> | | |*R /ɾ / | | |- !<small>[[Alveolar trill|Trill]]</small> | | |{{IPA|*r}} | | |- !<small>[[Prenasalized consonant|Gi-prenasalize]]</small> | | |*dr /ⁿr / | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | | |{{IPA|*l}} | | |- ! colspan="2" |[[Semivowel|Pag-glide]] |{{IPA|*w}} | | |*y /j / | |} Base sa ebidensya gikan sa mga pinulongan [[Southern Oceanic languages|sa Southern Oceanic]] ug [[Micronesian languages|Micronesian]], gisugyot ni [[John Lynch (linguist)|Lynch]] (2003) nga ang bilabial series mahimong narealisar sa ponetika isip [[Palatalization (phonetics)|palatalized]] : {{IPA|/pʲ/}} {{IPA|/ᵐbʲ/}} {{IPA|/mʲ/}}.<ref>{{cite book|last=Lynch|first=John|author-link=John Lynch (linguist)|editor-last1=Lynch|editor-first1=John|year=2003|chapter=The Bilabials in Proto Loyalties|title=Issues in Austronesian Historical Phonology|location=Canberra|publisher=Pacific Linguistics|pages=153–173 (171)|doi=10.15144/PL-550.153}}</ref> === Batakang han-ay sa mga pulong === Daghang mga pinulongan sa Kadagatan sa [[New Guinea (pulo)|New Guinea]], [[Vanuatu]], [[Kapupud-ang Solomon|Solomon Islands]], ug [[Micronesia]] ang mga pinulongan nga [[Subject–verb–object|SVO]], o verb-medial. [[Subject–object–verb|Ang SOV]], o verb-final, nga han-ay sa mga pulong giisip nga tipikal nga dili kasagaran alang sa mga pinulongan nga Austronesian, ug makita lamang sa pipila ka mga pinulongan sa Oceanic sa New Guinea ug sa mas limitado nga sukod, sa Solomon Islands. Kini tungod kay ang pagkasunod-sunod sa mga pulong nga SOV komon kaayo sa pipila ka [[Papuan languages|mga pinulongan nga Papuan]] nga dili Austronesian nga nakigkontak sa mga pinulongan sa Kadagatan. Sa baylo, kadaghanan [[Polynesian languages|sa mga pinulongan nga Polynesian]], ug pipila ka mga pinulongan sa [[New Caledonia]], adunay [[Verb–subject–object|VSO]] word order. Debatable pa gihapon kon ang Proto-Oceanic ba adunay SVO o VSO. == Leksikon == Gikan sa tunga-tunga sa dekada 1990 hangtod sa 2023, ang pagtukod pag-usab sa [[Lexicon|leksikon]] sa Proto-Oceanic mao ang tumong sa ''Oceanic Lexicon Project'', nga gidumala sa mga iskolar nga sila [[Andrew Pawley|si Andrew Pawley]], [[Malcolm Ross (linguist)|Malcolm Ross]] ug Meredith Osmond.<ref>[https://sites.google.com/view/theoceaniclexiconproject/home Homepage of the ''Oceanic Lexicon Project'']; [[hdl:1885/106908|downloadable set of volumes]].</ref> Kining ensiklopedikong proyekto nakahimo og unom ka tomo, tanan [[Proto-Oceanic language#Further reading|anaa sa open access]].<ref>The lexicon is available online [[hdl:1885/106908|as a set of Pdf files]], and as a [https://tlopo.clld.org/ digital database] published in Dec 2025.</ref> Dugang pa, gilakip usab [[Robert Blust|ni Robert Blust]] ang Proto-Oceanic sa iyang ''Austronesian Comparative Dictionary'' (abbr. ACD).<ref name="ACD">{{cite web|title=Austronesian Comparative Dictionary, web edition|first1=Robert|last1=Blust|author-link1=Robert Blust|first2=Stephen|last2=Trussel|url=https://www.trussel2.com/acd/acd-pl_poc.htm|date=June 21, 2020|accessdate=October 1, 2020}}</ref> === Mga ngalan sa hayop === Piniling gi-reconstruct nga Proto-Oceanic nga mga termino sa nagkalain-laing mga hayop gikan sa ACD ni Blust: == Mga Reperensya == 3owwj1kjdeoxhtd9zdsd3lv9iwnp96d 37026125 37026124 2026-08-17T05:49:26Z Iampjanz 134116 nagkuha ug detalye 37026125 wikitext text/x-wiki Ang '''Proto-Oceanic''' (gipamubo nga '''POc''') maoy usa ka proto-pinulongan nga gitukod pag-usab sa mga historical linguists sukad ni Otto Dempwolff isip hypothetical common ancestor sa Oceanic subgroup sa [[Mga pinulongang Awstronesyo|pamilya sa pinulongan nga Austronesian]]. Ang Proto-Oceanic usa ka kaliwat sa Proto-Austronesian nga pinulongan (PAN), ang komon nga katigulangan sa mga pinulongan nga Austronesian. Ang Proto-Oceanic lagmit gisulti sa ulahing bahin sa ikaduhang milenyo BCE sa [[Bismarck Archipelago]], sidlakan sa [[Nugini sa Papua|Papua New Guinea]]. Ang mga arkeologo ug mga lingguwista nagkauyon karon nga ang komunidad niini halos parehas sa kultura sa mga Lapita. == Mga kinaiya sa pinulongan == Ang metodolohiya sa [[comparative linguistics]], uban sa relatibong homogeneity sa [[Oceanic languages|mga pinulongan sa Oceanic]], naghimo niini nga posible nga tukuron pag-usab uban ang makatarunganon nga kasiguroan ang mga pangunang kinaiya sa pinulongan sa ilang komon nga katigulangan, ang Proto-Oceanic. Sama sa tanang siyentipikong mga pangagpas, kini nga mga rekonstruksyon kinahanglan sabton nga klaro nga nagpakita sa kahimtang sa syensya sa usa ka partikular nga gutlo sa panahon; ang detalye niini nga mga rekonstruksyon mao gihapon ang tumong sa daghang diskusyon taliwala sa mga iskolar [[Oceanic languages|sa Oceanicist]]. === Ponolohiya === Ang ponolohiya sa POc mahimong tukuron pag-usab nga may makatarunganong kasiguroan.<ref>See [[Proto-Oceanic language#POcLex1|Ross, Pawley, Osmond (1998)]]: 15).</ref> Ang Proto-Oceanic adunay lima ka bokales: *i, *e, *a, *o, *u, nga walay kalainan sa gitas-on. Baynte-tres ka mga konsonante ang gitukod pag-usab. Kon ang naandan nga transkripsyon sa usa ka protophoneme lahi sa bili niini sa [[International Phonetic Alphabet|IPA]], ang ulahi gipakita: {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="2" | ![[Labialization|Labiovelar]] ![[Bilabial consonant|Bilabial]] ![[Alveolar consonant|Alveolar]] ![[Palatal consonant|Palatal]] ![[Velar consonant|Belar]] |- ! rowspan="2" |[[Stop consonant|Hunong]] !<small>[[Voiceless consonant|Walay tingog]]</small> |*pw /pʷ / |{{IPA|*p}} |{{IPA|*t}} |{{IPA|*c}} |{{IPA|*k}} |- !<small>[[Prenasalized consonant|Gi-prenasalize]]</small> |*bw /ᵐbʷ / |*b /ᵐb / |*d /ⁿd / |*j /ᶮɟ / |*g /ᵑɡ / |- ! colspan="2" |[[Nasal stop|Ilong]] |*mw /mʷ / |{{IPA|*m}} |{{IPA|*n}} |*ñ /ɲ / |{{IPA|*ŋ}} |- ! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]] | | |{{IPA|*s}} | | |- ! rowspan="3" |[[Rhotic consonant|Rhotic]] !<small>[[Alveolar flap|Flap]]</small> <ref>The consonant *R has been recently reconstructed as an [[alveolar flap]] by [[Proto-Oceanic language#Rloss|François (2011)]], p.141.</ref> | | |*R /ɾ / | | |- !<small>[[Alveolar trill|Trill]]</small> | | |{{IPA|*r}} | | |- !<small>[[Prenasalized consonant|Gi-prenasalize]]</small> | | |*dr /ⁿr / | | |- ! colspan="2" |[[Lateral consonant|Lateral]] | | |{{IPA|*l}} | | |- ! colspan="2" |[[Semivowel|Pag-glide]] |{{IPA|*w}} | | |*y /j / | |} Base sa ebidensya gikan sa mga pinulongan [[Southern Oceanic languages|sa Southern Oceanic]] ug [[Micronesian languages|Micronesian]], gisugyot ni [[John Lynch (linguist)|Lynch]] (2003) nga ang bilabial series mahimong narealisar sa ponetika isip [[Palatalization (phonetics)|palatalized]] : {{IPA|/pʲ/}} {{IPA|/ᵐbʲ/}} {{IPA|/mʲ/}}.<ref>{{cite book|last=Lynch|first=John|author-link=John Lynch (linguist)|editor-last1=Lynch|editor-first1=John|year=2003|chapter=The Bilabials in Proto Loyalties|title=Issues in Austronesian Historical Phonology|location=Canberra|publisher=Pacific Linguistics|pages=153–173 (171)|doi=10.15144/PL-550.153}}</ref> === Batakang han-ay sa mga pulong === Daghang mga pinulongan sa Kadagatan sa [[New Guinea (pulo)|New Guinea]], [[Vanuatu]], [[Kapupud-ang Solomon|Solomon Islands]], ug [[Micronesia]] ang mga pinulongan nga [[Subject–verb–object|SVO]], o verb-medial. [[Subject–object–verb|Ang SOV]], o verb-final, nga han-ay sa mga pulong giisip nga tipikal nga dili kasagaran alang sa mga pinulongan nga Austronesian, ug makita lamang sa pipila ka mga pinulongan sa Oceanic sa New Guinea ug sa mas limitado nga sukod, sa Solomon Islands. Kini tungod kay ang pagkasunod-sunod sa mga pulong nga SOV komon kaayo sa pipila ka [[Papuan languages|mga pinulongan nga Papuan]] nga dili Austronesian nga nakigkontak sa mga pinulongan sa Kadagatan. Sa baylo, kadaghanan [[Polynesian languages|sa mga pinulongan nga Polynesian]], ug pipila ka mga pinulongan sa [[New Caledonia]], adunay [[Verb–subject–object|VSO]] word order. Debatable pa gihapon kon ang Proto-Oceanic ba adunay SVO o VSO. == Leksikon == Gikan sa tunga-tunga sa dekada 1990 hangtod sa 2023, ang pagtukod pag-usab sa [[Lexicon|leksikon]] sa Proto-Oceanic mao ang tumong sa ''Oceanic Lexicon Project'', nga gidumala sa mga iskolar nga sila [[Andrew Pawley|si Andrew Pawley]], [[Malcolm Ross (linguist)|Malcolm Ross]] ug Meredith Osmond.<ref>[https://sites.google.com/view/theoceaniclexiconproject/home Homepage of the ''Oceanic Lexicon Project'']; [[hdl:1885/106908|downloadable set of volumes]].</ref> Kining ensiklopedikong proyekto nakahimo og unom ka tomo, tanan [[Proto-Oceanic language#Further reading|anaa sa open access]].<ref>The lexicon is available online [[hdl:1885/106908|as a set of Pdf files]], and as a [https://tlopo.clld.org/ digital database] published in Dec 2025.</ref> Dugang pa, gilakip usab [[Robert Blust|ni Robert Blust]] ang Proto-Oceanic sa iyang ''Austronesian Comparative Dictionary'' (abbr. ACD).<ref name="ACD">{{cite web|title=Austronesian Comparative Dictionary, web edition|first1=Robert|last1=Blust|author-link1=Robert Blust|first2=Stephen|last2=Trussel|url=https://www.trussel2.com/acd/acd-pl_poc.htm|date=June 21, 2020|accessdate=October 1, 2020}}</ref> == Mga Reperensya == r9ny9dnjh56t5o4bkyutx24y55lj6wp Pinulongang Kavalan 0 11355452 37026128 2026-08-17T08:01:05Z Iampjanz 134116 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354234934|Kavalan language]]" 37026128 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Kavalan|nativename={{native name|ckv|kbaran, kebalan}}<ref>{{Cite web |last=Yuanzhuminzu weiyuanhui, zuyu shuwei zhongxin |author-mask=Yuanzhuminzu weiyuanhui, zuyu shuwei zhongxin 原住民族委員會, 族語數位中心 |title=Yuèdú shūxiě piān – Gámǎlányǔ dì 6 kè – zúyǔ E lèyuán |script-title=zh:閱讀書寫篇 – 噶瑪蘭語 第6課 – 族語E樂園 |url=http://web.klokah.tw/extension/rd_practice/index.php?d=34&l=6&view=article |website=Yuedu shuxie pian – zuyu E leyuan |language=zh}}</ref>|pronunciation={{IPA|[kɨβaɾán]}}|states=[[Taiwan]]|region=|ethnicity=[[Kavalan people|Kavalan]]|speakers=70|date=2015|ref=e24|familycolor=Austronesian|fam2=[[East Formosan languages|East Formosan]]|fam3=[[Kavalanic languages|Kavalanic]]|script=[[Latin script|Latin]] ([[Writing systems of Formosan languages|Kavalan alphabet]])|iso3=ckv|glotto=kava1241|glottorefname=Kavalan|map=Formosan languages 2008.png|mapcaption=(dark green, north) The Kavalanic languages: Basai, Ketagalan, and Kavalan|notice=IPA|map2=Lang Status 20-CR.svg|mapcaption2={{center|Kavalan is classified as Critically Endangered by the [[UNESCO]] ''[[Atlas of the World's Languages in Danger]]''.}}}} i57d3c385kcaghdhb6cmk0ym23otuyq Assuwa 0 11355453 37026129 2026-08-17T09:11:04Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1361857756|Assuwa]]" 37026129 wikitext text/x-wiki Ang Assuwa (Hittite: 𒀸𒋗𒉿, romanized: aš-šu-wa; Mycenaean Greek: 𐀀𐀯𐀹𐀊, romanized: a-si-wi-ja) usa ka kompederasyon sa 22 ka estado sa kasadpang Anatolia niadtong mga 1400 BC. Naporma kini nga kompederasyon aron supakon ang Imperyong Hittite, apan napildi kini ubos sa pagdumala ni Tudhaliya I/II. Ang ngalan natala sa nagkalain-laing mga sentro sa Mycenaean Greece isip *Asiwia*, nga sa ulahi nahimong *Asia*. hhar6bp6i1n6fyw3fofajfn6ue4u1n0 37026130 37026129 2026-08-17T09:15:04Z MaricrisCPH 147100 Nag-usab sa mga detalye 37026130 wikitext text/x-wiki Ang Assuwa (Hittite: 𒀸𒋗𒉿, romanized: aš-šu-wa; Mycenaean Greek: 𐀀𐀯𐀹𐀊, romanized: a-si-wi-ja) usa ka kompederasyon sa 22 ka estado sa kasadpang Anatolia niadtong mga 1400 BC. Naporma kini nga kompederasyon aron supakon ang Imperyong Hittite, apan napildi kini ubos sa pagdumala ni Tudhaliya I/II. Ang ngalan natala sa nagkalain-laing mga sentro sa Mycenaean Greece isip *Asiwia*, nga sa ulahi nahimong *Asia*. === Ngalan === Ang Assuwa nailhan sa mga rekord sa Ehipto isip ''isy'' ug ''a-si-ja'' ug sa kontemporaryong Griyegong [[Linear B]] nga sinulat nga adunay demonym ''nga a-si-ja'' . <ref name="Cline">Cline, Eric H. “Achilles in Anatolia: Myth, History, and the Assuwa Rebellion,” in Crossing Boundaries and Linking Horizons: Studies in Honor of Michael Astour on His 80th Birthday, Gordon D. Young, Mark W. Chavalas, and Richard E. Averbeck, eds. (Bethesda, MD: CDL Press, 1997), pp. 189–210.</ref> === Kasaysayan === ==== Ulahing Bronse ==== ====== Tunga nga Gingharian sa mga Hittite ====== Ang Assuwa makita sa rekord sa kasaysayan mga 1400 BC. Nahisgotan kini sa unom ka nahibiling [[Hittite texts|mga dokumento sa Hittite]] lakip ang ''Annals of [[Tudḫaliya I|Tudhaliya I/II]]'', nga naghatag ug detalyadong asoy sa rebelyon sa mga Assuwan ug sa mga sangputanan niini. <ref name="Cline2">Cline, Eric H. “Achilles in Anatolia: Myth, History, and the Assuwa Rebellion,” in Crossing Boundaries and Linking Horizons: Studies in Honor of Michael Astour on His 80th Birthday, Gordon D. Young, Mark W. Chavalas, and Richard E. Averbeck, eds. (Bethesda, MD: CDL Press, 1997), pp. 189–210.</ref> Apan sa dihang mibalik ako sa Hattusa, kini nga mga yuta mideklarar og gubat batok kanako: [—]lugga, Kispuwa, Unaliya, [-], Dura, Halluwa, Huwallusiya, Karakisa, Dunda, Adadura, Parista, [ ], [-]waa, Warsiya, Kuruppiya, [-]luissa, Alatra, Bukid sa Pahurina, Pasuhalta, [-], Wilusiya, Taruisa. [Kini nga mga yuta] uban sa ilang mga manggugubat nagtigom ......... ug naghan-ay sa ilang kasundalohan atubangan kanako. — Annals, obv.13'-21', gipahaom gikan sa hubad nila ni Garstang ug Gurney (1959: 121-2). Nangatarungan si Eric Cline nga adunay pipila ka sirkumstansyal nga ebidensya nga nagsugyot nga [[Ahhiyawa|ang mga Ahhiyawan]] mahimong misuporta sa rebelyon. Pananglitan, ang espada nga posibleng estilo sa Mycenaean nga nakit-an sa [[Hattusa]] adunay inskripsiyon nga nagsugyot nga kini gikuha gikan sa usa ka sundalong Assuwan ug gibilin isip halad sa diyos sa bagyo nga Hittite. Ang ubang mga eskolar nagbanabana nga ang pipila ka mga detalye sa ''[[Iliad]]'' mahimong magpakita sa usa ka handumanan niining panagbangi, lakip ang daw wala na sa panahon nga kinaiya ni [[Ajax the Great|Ajax]] ingon man ang mga pakisayran sa mga kasinatian ni [[Bellerophon]] ug [[Heracles]] sa Anatolia sa wala pa ang [[Trojan War|Gubat sa Trojan]]. === Tan-awa usab === {{Ganghaan|Asia}} * [[Arzawa]] * [[Ancient regions of Anatolia|Karaang mga rehiyon sa Anatolia]] * [[Seha River Land|Yuta sa Suba sa Seha]] * [[Wilusa]] == Mga Reperensya == i4vscxsaqpvr1rjgusm05hkd3v0osfb