ویکیپیدیا ckbwiki https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 MediaWiki 1.46.0-wmf.21 first-letter میدیا تایبەت وتووێژ بەکارھێنەر لێدوانی بەکارھێنەر ویکیپیدیا لێدوانی ویکیپیدیا پەڕگە وتووێژی پەڕگە میدیاویکی وتووێژی میدیاویکی داڕێژە وتووێژی داڕێژە یارمەتی وتووێژی یارمەتی پۆل وتووێژی پۆل دەروازە لێدوانی دەروازە ویکیپرۆژە لێدوانی ویکیپرۆژە ڕەشنووس لێدوانی ڕەشنووس TimedText TimedText talk مۆدیوول لێدوانی مۆدیوول Event Event talk 0 54 1569867 1452973 2026-03-30T07:11:46Z 1silent scientist 51740 /* ڕۆڵی ئێران و پاڵپشتی کردن لە تورکەکان */ 1569867 wikitext text/x-wiki {{خاوێن کردن}} {{نامەی ڕوونکردنەوە|کۆماری ئارارات|‏کوردستان (ڕوونکردنەوە)}} {{زانیاریدانی_وڵات |ناو_خۆماڵی = Komara Agiriyê |ناو_فەرمی = کۆماری ئارارت |ناوی_باو = |ئاڵا_وێنە = Flag of the Republic of Ararat (fictitious).svg |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە = |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی = |سروودی_پاشایی = |نەخشە_وێنە = The Kurdish Republic of Ararat.png |نەخشە_سەردێڕ = |پایتەخت = [[کورداڤا]]<ref name="Jwaideh">Wadie Jwaideh, ''The Kurdish national movement: its origins and development'', Syracuse University Press, 2006, ISBN 9780815630937, [http://books.google.com.tr/books?id=FCbspX-dGPYC&pg=PA211&dq=Kurdava+1930&hl=tr&ei=pPeyTNu5GYrCcY6-9aYN&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CC8Q6AEwAg#v=onepage&q=Kurd%20Ava&f=false p. 211.]</ref><ref name="Sayan">Celal Sayan, ''La construction de l'état national turc et le mouvement national kurde, 1918-1938'', Presses universitaires du septentrion, 2002, [http://books.google.com.tr/books?id=Y1MtAQAAIAAJ&q=Kurdava+1930&dq=Kurdava+1930&hl=tr&ei=pPeyTNu5GYrCcY6-9aYN&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CCsQ6AEwAQ p. 649.] (فەڕانسەوی)</ref> |latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW= |شار_گەورەترین = |زمانەکان_فەرمی = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|باکووری]]) |زمانەکان_ناوچەیی = |جۆری_زمانەکان = |زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان = کورد |جۆری_دەسەڵات = [[کۆماری]] |پلەی_سەرۆک١ = [[سەرۆک کۆمار]]<ref>Paul J. White, ''Primitive rebels or revolutionary modernizers?: the Kurdish national movement in Turkey'', Zed Books, 2000, ISBN 978-1-85649-822-7, [http://books.google.com.tr/books?id=a80KQ4jdOeUC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=Presidency+Ibrahim+Haski&source=bl&ots=s1f43K2_lL&sig=w8w1NE5pnB_Ksv3SaOECLENabx8&hl=tr&ei=Pyi4TOn8FISycbPN3cUM&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBcQ6AEwAA#v=onepage&q=Presidency%20Ibrahim%20Haski&f=false p. 77.]</ref> |ناوی_سەرۆک١ = [[ئیبراھیم حەسکی]]<ref name="Karaca">[[Emin Karaca]], ''Ağrı Eteklerinde İsyan: Bir Kürt Ayaklanmasının Anatomisi'', 3. Baskı, Karakutu Yayınları, 2003, ISBN 9758685387, s. 23(تورکی).</ref> |پلەی_سەرۆک٢ = [[فەرماندەی ھێزە چەکدارەکان]] |ناوی_سەرۆک٢ = [[ئیحسان نووری پاشا]]<ref name="Karaca">[[Emin Karaca]], ''Ağrı Eteklerinde İsyan: Bir Kürt Ayaklanmasının Anatomisi'', 3. Baskı, Karakutu Yayınları, 2003, ISBN 9758685387, s. 23</ref> |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات = ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات = |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ = [[شەڕی سارد]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ = [[٢٨ی تشرینی یەکەم]]ی [[١٩٢٧]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٣ = ھێرشی ھێزەکانی [[تورکیا]] بۆ سەر کۆمار |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٣ = ئەیلوولی ١٩٣٠ |ڕووداوی_سەربەخۆیی٤ = ڕووخانی کۆمار |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٤ = [[ئەیلوول]]ی [[١٩٣٠]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٥ = لەسێدارەدانی سەرکردەکان |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٥ = [[١٩٣٠]] |پلە_ڕووبەر = |ڕووبەر_ک. م. ٤گ = |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتوان = |پلە_مەزەندەی_دانیشتوان = |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتوان = |سەرژمێریی_دانێشتوان = |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = |چڕیی_دانیشتوان_ک. م. ٤گۆش = |پلە_چڕیی_دانیشتوان = |دراو = |کۆدی_دراو = |کاتی_ناوچەیی = |قەرەبووی_کات = |کۆدی_تەلەفوون =}} {{کورد}} '''کۆماری ئارارات''' یان '''کۆماری ئاگری''' یەکەم کۆماری [[کورد]]ییە کە خۆی راگەیاندبێت. کەوتبووە رۆژھەڵاتی [[تورکیا]]ی ئێستا و پارێزگای [[قەرەکۆسە|ئاگری]] ناوەندەکەی بووە. کۆماری ئارارات کە لەلایەن [[خۆیبوون]]ەوە سەرکردایەتی دەکرا، لە ساڵی [[١٩٢٧]] سەربەخۆیی خۆی راگەیاند، ئەمەش لەکاتی شەپۆلی شۆڕشە یەک لەدوای یەکەکانی کوردەکانی باشووری رۆژەڵاتی تورکیا. == پوختەی مێژوویی == شۆڕشی ئاگری لەلایەن [[ئیحسان نووری پاشا]]وە سەرکردایەتی دەکرا لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٧، [[کورداڤا]] گوندێکی نزیکی [[کێوی ئارارات|چیای ئارارات]] وەک پایتەختی کوردستان دەستنیشانکرا، خۆیبوون بانگەوازی بۆ زلھێزەکان و عوسبەتولئومەم کرد و پەیامی بۆ کوردەکانی [[عێراق]] و [[سووریا]]ش نارد، تێیدا داوای ھاوکاری کرد. سەرەڕای سەرنەکەوتنی [[شێخ سەعید]] و ئازادی، بیرمەند و سەرکردە نەتەوەییەکانی کورد بەردەوامبوون لە بەرنامەداڕشتن بۆ کوردستانێکی سەربەخۆ، زۆرێک لەم نەتەوەخوازانە لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٧دا کۆبوونەوە نەک ھەر سەربەخۆیی کوردستانیان ڕاگەیاندووە، بگرە خۆییبوونیان وەک ئۆرگانی باڵای نەتەوەیی کە ھەموو دەسەڵاتێکی تایبەتی نەتەوەیی و نێودەوڵەتی ھەبێت ڕاگەیاند، سەرکردایەتی ئەم ڕێکخراوە تازەیە باوەڕی وابوو کە کلیلی سەرکەوتنی خەبات بۆ کوردستانێکی سەربەخۆ لە وەفاداری خێڵەکیی دا نیە، بەڵکو لە رێگەی بەکارھێنانی ھێزی سەربازیی گونجاوی ئەوتۆوە دێتە دی کە بەرنامە بۆ داندراو‌و ڕێکخراوبێت، سەرەڕای بێزارییان بەرامبەر ڕژێمی [[کەمالیزم|کەمالیست]]ەکان، [[بەریتانیای مەزن|بەڕیتانیا]] و [[فەڕەنسا]] پشتگیریی بەرچاوی خۆییبوونیان نەکرد، بەپێی [[سەفرەستیان]]، ھێزە ئەوروپییەکان لە کاتێکدا پشتگیریی سەربەخۆیی کوردەکانیان کردووە، کە لەلایەن ڕاپۆرت‌ و میدیای تورکییەوە مەیلیان درابێتێ، بە یارمەتییەکی کەمەوە لە ئەوروپاوە، دواجار خۆییبوون کۆمەک کرا لەلایەن [[فیدراسیۆنی شۆڕشگێڕیی ئەرمەنی]]، [[ئێران|شای ئێران]] و ھاوڕێ کوردەکانیان، وەک [[ئەحمەد بارزانی]]، سەرۆکی [[بنەماڵەی بارزانی|خێڵی بارزانی]]ەکانی [[باشووری کوردستان]]. [[کوردانی سووریا]]ش یارمەتی خۆییبوونیان دا، ئەمەش لە رێگەی بڕیینی ھێڵەکانی [[شەمەندەفەر]]، تاڵانکردنی لادێی تورکەکان و دەستدرێژیی چەکدارانە. لە ساڵی ١٩٢٨ دا، ئیحسان نوری پاشا گروپێکی بچوکی سەربازی کۆکردەوە کە بە چەکی ھاوچەرخ چەکدارکرابوون و خول و تاکتیکی سەربازی پیادەیان بینیبوو. ئەم ھێزە شۆڕشی خۆییبوونی دەستپێکرد بە رۆیشتنیان بەرەو چیای ئارارات. نوری و پیاوەکانی نەک تەنیا سەرکەوتن و گەیشتنە ئارارات، بەڵکو توانیان شارەکانی [[بدلیس|بەتلیس]]، [[وان]] و زۆربەی ناوچەکانی نزیکی [[دەریاچەی وان]] پاکبکەنەوە و ناوچەیەکی بەرچاو بۆ بەرگری کوردیی دابمەزرێنن. لەپاڵ چەک، رێکخستن و توانایانەوە، ھێزی کوردەکان زیادی دەکرد بەھۆی شۆڕشەکەیانەوە. ھەرچەندە سوپای تورک ھەوڵی دا شۆڕشەکە ھەر لە سەرەتاوە، ساڵی ١٩٢٧، دابمرکێنێتەوە، ھەوڵەکەیان سەرکەوتوو نەبوو لەبەر ئەوەی [[ئێران]] ھاوکاری نەئەکردن، ئەمە لەکاتێکدایە کە چیای ئارارات لە سەر سنووری نێوان ئێران‌و تورکیایە. == ھێرشی سوپای تورکیا بۆ ئارارت == بە ھاتنی ساڵی ١٩٣٠، تورکەکان توانیان سەرکەون. لە [[مانگی مایس]]دا دەستیان پێ‌کرد. سوپای تورک بە شێوەیەکی شەڕەنگێزانە دەوری چیای ئاراراتیان دا‌و تا کۆتایی مانگی [[حوزەیران]] زیاد لە ١٠ ھەزار سەربازیان بردە ئەوێ. ژمارەی ھێزەکانی ھەردوولا لە زیادبووندا بوو، چونکە خێڵە کوردەکانیش لە پەیوەندیکردندا بوون و نزیکەی ٦٠ ھەزار سەربازی تری تورک لەلایەن حکومەتی تورکەوە بانگکران. سەرەڕای رووبەڕووبوونەوەی زیادبوونی زیانەکان، بەرگرییەکەی خۆییبوون وردەوردە کەمبوونەوەی پاڵپشتی ھەرێمی بەخۆوە بینی، بەھۆی گوشاری حکومەتی تورکیا، ئیدارەی فرەنسی لە سوریا و بریتانی لە عێراق، زۆربەی یارمەتییەکانی باشوور سنووردارکران. پێش پێداگرییەکەی تورکەکان، ھێزێکی پاڵپشتیی بارزانەکان لە باشووری کوردستانەوە بە ٥٠٠ ئەسپ سوارەوە لە ناوچەی [[مووسڵ|موسڵەوە]] لەلایەن "[[شێخی بارزان]]"ەوە گەیشتن. سەرۆک خێڵی تریش، بۆ نمونە [[ھاچۆ‌و سمکۆ]]، لە سوریاوە، لە ساڵی ١٩٣٠ بۆ یارمەتیدانی خۆییبوون گەیشتنە ناوچەکە. == ڕۆڵی ئێران و پاڵپشتی کردن لە تورکەکان == ھەرچۆنێک بێت گەورەترین زیان لە شۆڕشەکەی [[خۆییبوون]] لە [[ئاگری|ئارارات]] لە [[ئێران]]ەوە پێی گەیشت. ھەرچەندە لە سەرەتادا پاڵپشتی بەرگریی کوردی بوو، حکوومەتی ئێران نەیتوانی ڕێگری لە سوپای تورک بکات کە بە مەبەستی تەوقکردنی [[چیای ئارارات]] چوونە خاکەکەیەوە. سەربازە ئێرانییەکانی سەر سنووریش سنووری ئێران -[[تورکیا]]یان داخست بەسەر ھەر گەشتیارێکدا، بەو خێڵە کوردانەشەوە کە ھەوڵیان ئەدا یارمەتی شۆڕشەکە بدەن. ئێران دواجار بەتەواوی ملکەچی داوای تورکەکان بوو سەبارەت بە پرۆسەکە بەوەی مامەڵەی کرد بەو زەوییانەی چواردەوری چیای ئارارات بەرامبەر بەو زەوییە تورکییانەی نزیک [[قوتوور]] و [[بەرزیرگان]] (بازرگان). ئەو شۆڕشە ڕێکخراوەی چیای ئارارات لە پاییزی ١٩٣٠ دا شکێنرا، ھەرچەندە تورکەکان تا بەھاری دواتر چاوەڕێیان کرد بۆ ھێرشکردنە سەر ناوچەکە بۆ سەرکوتکردنی ھەر نەیارێکی خێڵەکی. ھەروەک ئەنجامی ڕاپەڕینە کوردییەکەی پێشووتر، حکوومەتی تورک بێبەزەیی بوو بەرامبەر شۆڕشگێڕەکان. سەرەڕای شکست، خۆییبوون و [[ڕاپەڕینی ئاگری|شۆڕشی ئارارات]] لە سێ خاڵدا بۆ مێژووی [[پێشمەرگە]] گرنگن. یەکەمیان، ئەوە یەکەمجار بووە ھێزێکی چەکدار دابمەزرێنرێت تایبەت بە ئامانجی نەتەوەخوازیی کوردی. کاریگەریی سەرۆک خێڵەکان وەک سەرکردەیەکی سوپایی وردەوردە کەمئەبووەوە بەرامبەر بە بیرۆکەی نەتەوەخوازیی کە بووە ھۆکارێکی گرنگتر بۆ چالاکییە سەربازییەکانی کورد. دووەم، شۆڕشی خۆییبوون دەرخەری گەشەی پەیوەندیەکان بوو لەنێوان خێڵی [[بارزانی]] و نەتەوەخوازیی کوردی. ھەرچەندە [[مەلا مستەفا بارزانی]] لە شۆڕشەکەی [[شێخ مەحموودی حەفید|شێخ مەحموود]] دا بەشدار بووە و چاوی بە [[شێخ سەعید]]یش کەوتووە، ئەو یارمەتییە سەربازییەی لەلایەن خێڵی بارزانییەوە گەیەنرایە خۆییبوون (کە شێخ ئەحمەد ڕێبەری بوو، و [[مەلا مستەفا]] سەرکردایەتی ئەکرد) یەکەمین ھاوکاری لەوچەشنە بووە لە [[مێژووی کورد]]ا. ئەم ئاستەی ھاوکاری بەردەوام بووە تا دواتر وەک [[پێشمەرگە]] دەرکەوت، بەتایبەتی لە سەردەمی بارزانییەوە، ئەتوانرێ بۆ پاراستنی دەوڵەتی نەتەوەیی کوردەکان بانگ بکرێن. خاڵی کۆتاییش ئەوەیە کە شۆڕشی [[خۆییبوون]] شێوازێکی نوێی ھاوکاری [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] دژی کوردەکان ھێنایەکایەوە. دواتر گۆڕینەوەی زەوی لەنێوانی دوو وڵاتی دراوسێدا دەبینرێتەوە کە سەرەڕای جیاوازییان، بۆ سەرکوتکردنی توانای سەربازیی کوردەکان ڕێکدەکەون. == پەراوێزەکان == {{سەرچاوەکان}} == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20081025044203/http://kurdpress.net/id_655_67.asmx حکومەتە کوردییەکانی ئەمدواییە: بەشی دووەم/ کۆماری ئارارات] - [https://web.archive.org/web/20110902054213/http://www.kurdpress.net/ کوردپرێس] {{کۆماری ئارارات}} {{پایتەختەکانی کوردستان}} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان|state=collapsed}} {{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان|ئێران|مێژوو|سیاسەت|تورکیا|جوگرافیا|وڵاتەکان|کوردستان}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٣٠]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٧]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:میرنشینە کوردییەکان]] [[پۆل:یاخیبوونی ئارارات]] sok1nkdwzsqmfyx5bol1tll9u76kgax 1569868 1569867 2026-03-30T07:14:32Z 1silent scientist 51740 /* ھێرشی سوپای تورکیا بۆ ئارارت */ 1569868 wikitext text/x-wiki {{خاوێن کردن}} {{نامەی ڕوونکردنەوە|کۆماری ئارارات|‏کوردستان (ڕوونکردنەوە)}} {{زانیاریدانی_وڵات |ناو_خۆماڵی = Komara Agiriyê |ناو_فەرمی = کۆماری ئارارت |ناوی_باو = |ئاڵا_وێنە = Flag of the Republic of Ararat (fictitious).svg |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە = |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی = |سروودی_پاشایی = |نەخشە_وێنە = The Kurdish Republic of Ararat.png |نەخشە_سەردێڕ = |پایتەخت = [[کورداڤا]]<ref name="Jwaideh">Wadie Jwaideh, ''The Kurdish national movement: its origins and development'', Syracuse University Press, 2006, ISBN 9780815630937, [http://books.google.com.tr/books?id=FCbspX-dGPYC&pg=PA211&dq=Kurdava+1930&hl=tr&ei=pPeyTNu5GYrCcY6-9aYN&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CC8Q6AEwAg#v=onepage&q=Kurd%20Ava&f=false p. 211.]</ref><ref name="Sayan">Celal Sayan, ''La construction de l'état national turc et le mouvement national kurde, 1918-1938'', Presses universitaires du septentrion, 2002, [http://books.google.com.tr/books?id=Y1MtAQAAIAAJ&q=Kurdava+1930&dq=Kurdava+1930&hl=tr&ei=pPeyTNu5GYrCcY6-9aYN&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CCsQ6AEwAQ p. 649.] (فەڕانسەوی)</ref> |latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW= |شار_گەورەترین = |زمانەکان_فەرمی = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|باکووری]]) |زمانەکان_ناوچەیی = |جۆری_زمانەکان = |زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان = کورد |جۆری_دەسەڵات = [[کۆماری]] |پلەی_سەرۆک١ = [[سەرۆک کۆمار]]<ref>Paul J. White, ''Primitive rebels or revolutionary modernizers?: the Kurdish national movement in Turkey'', Zed Books, 2000, ISBN 978-1-85649-822-7, [http://books.google.com.tr/books?id=a80KQ4jdOeUC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=Presidency+Ibrahim+Haski&source=bl&ots=s1f43K2_lL&sig=w8w1NE5pnB_Ksv3SaOECLENabx8&hl=tr&ei=Pyi4TOn8FISycbPN3cUM&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBcQ6AEwAA#v=onepage&q=Presidency%20Ibrahim%20Haski&f=false p. 77.]</ref> |ناوی_سەرۆک١ = [[ئیبراھیم حەسکی]]<ref name="Karaca">[[Emin Karaca]], ''Ağrı Eteklerinde İsyan: Bir Kürt Ayaklanmasının Anatomisi'', 3. Baskı, Karakutu Yayınları, 2003, ISBN 9758685387, s. 23(تورکی).</ref> |پلەی_سەرۆک٢ = [[فەرماندەی ھێزە چەکدارەکان]] |ناوی_سەرۆک٢ = [[ئیحسان نووری پاشا]]<ref name="Karaca">[[Emin Karaca]], ''Ağrı Eteklerinde İsyan: Bir Kürt Ayaklanmasının Anatomisi'', 3. Baskı, Karakutu Yayınları, 2003, ISBN 9758685387, s. 23</ref> |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات = ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات = |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ = [[شەڕی سارد]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ = [[٢٨ی تشرینی یەکەم]]ی [[١٩٢٧]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٣ = ھێرشی ھێزەکانی [[تورکیا]] بۆ سەر کۆمار |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٣ = ئەیلوولی ١٩٣٠ |ڕووداوی_سەربەخۆیی٤ = ڕووخانی کۆمار |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٤ = [[ئەیلوول]]ی [[١٩٣٠]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٥ = لەسێدارەدانی سەرکردەکان |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٥ = [[١٩٣٠]] |پلە_ڕووبەر = |ڕووبەر_ک. م. ٤گ = |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتوان = |پلە_مەزەندەی_دانیشتوان = |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتوان = |سەرژمێریی_دانێشتوان = |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = |چڕیی_دانیشتوان_ک. م. ٤گۆش = |پلە_چڕیی_دانیشتوان = |دراو = |کۆدی_دراو = |کاتی_ناوچەیی = |قەرەبووی_کات = |کۆدی_تەلەفوون =}} {{کورد}} '''کۆماری ئارارات''' یان '''کۆماری ئاگری''' یەکەم کۆماری [[کورد]]ییە کە خۆی راگەیاندبێت. کەوتبووە رۆژھەڵاتی [[تورکیا]]ی ئێستا و پارێزگای [[قەرەکۆسە|ئاگری]] ناوەندەکەی بووە. کۆماری ئارارات کە لەلایەن [[خۆیبوون]]ەوە سەرکردایەتی دەکرا، لە ساڵی [[١٩٢٧]] سەربەخۆیی خۆی راگەیاند، ئەمەش لەکاتی شەپۆلی شۆڕشە یەک لەدوای یەکەکانی کوردەکانی باشووری رۆژەڵاتی تورکیا. == پوختەی مێژوویی == شۆڕشی ئاگری لەلایەن [[ئیحسان نووری پاشا]]وە سەرکردایەتی دەکرا لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٧، [[کورداڤا]] گوندێکی نزیکی [[کێوی ئارارات|چیای ئارارات]] وەک پایتەختی کوردستان دەستنیشانکرا، خۆیبوون بانگەوازی بۆ زلھێزەکان و عوسبەتولئومەم کرد و پەیامی بۆ کوردەکانی [[عێراق]] و [[سووریا]]ش نارد، تێیدا داوای ھاوکاری کرد. سەرەڕای سەرنەکەوتنی [[شێخ سەعید]] و ئازادی، بیرمەند و سەرکردە نەتەوەییەکانی کورد بەردەوامبوون لە بەرنامەداڕشتن بۆ کوردستانێکی سەربەخۆ، زۆرێک لەم نەتەوەخوازانە لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٧دا کۆبوونەوە نەک ھەر سەربەخۆیی کوردستانیان ڕاگەیاندووە، بگرە خۆییبوونیان وەک ئۆرگانی باڵای نەتەوەیی کە ھەموو دەسەڵاتێکی تایبەتی نەتەوەیی و نێودەوڵەتی ھەبێت ڕاگەیاند، سەرکردایەتی ئەم ڕێکخراوە تازەیە باوەڕی وابوو کە کلیلی سەرکەوتنی خەبات بۆ کوردستانێکی سەربەخۆ لە وەفاداری خێڵەکیی دا نیە، بەڵکو لە رێگەی بەکارھێنانی ھێزی سەربازیی گونجاوی ئەوتۆوە دێتە دی کە بەرنامە بۆ داندراو‌و ڕێکخراوبێت، سەرەڕای بێزارییان بەرامبەر ڕژێمی [[کەمالیزم|کەمالیست]]ەکان، [[بەریتانیای مەزن|بەڕیتانیا]] و [[فەڕەنسا]] پشتگیریی بەرچاوی خۆییبوونیان نەکرد، بەپێی [[سەفرەستیان]]، ھێزە ئەوروپییەکان لە کاتێکدا پشتگیریی سەربەخۆیی کوردەکانیان کردووە، کە لەلایەن ڕاپۆرت‌ و میدیای تورکییەوە مەیلیان درابێتێ، بە یارمەتییەکی کەمەوە لە ئەوروپاوە، دواجار خۆییبوون کۆمەک کرا لەلایەن [[فیدراسیۆنی شۆڕشگێڕیی ئەرمەنی]]، [[ئێران|شای ئێران]] و ھاوڕێ کوردەکانیان، وەک [[ئەحمەد بارزانی]]، سەرۆکی [[بنەماڵەی بارزانی|خێڵی بارزانی]]ەکانی [[باشووری کوردستان]]. [[کوردانی سووریا]]ش یارمەتی خۆییبوونیان دا، ئەمەش لە رێگەی بڕیینی ھێڵەکانی [[شەمەندەفەر]]، تاڵانکردنی لادێی تورکەکان و دەستدرێژیی چەکدارانە. لە ساڵی ١٩٢٨ دا، ئیحسان نوری پاشا گروپێکی بچوکی سەربازی کۆکردەوە کە بە چەکی ھاوچەرخ چەکدارکرابوون و خول و تاکتیکی سەربازی پیادەیان بینیبوو. ئەم ھێزە شۆڕشی خۆییبوونی دەستپێکرد بە رۆیشتنیان بەرەو چیای ئارارات. نوری و پیاوەکانی نەک تەنیا سەرکەوتن و گەیشتنە ئارارات، بەڵکو توانیان شارەکانی [[بدلیس|بەتلیس]]، [[وان]] و زۆربەی ناوچەکانی نزیکی [[دەریاچەی وان]] پاکبکەنەوە و ناوچەیەکی بەرچاو بۆ بەرگری کوردیی دابمەزرێنن. لەپاڵ چەک، رێکخستن و توانایانەوە، ھێزی کوردەکان زیادی دەکرد بەھۆی شۆڕشەکەیانەوە. ھەرچەندە سوپای تورک ھەوڵی دا شۆڕشەکە ھەر لە سەرەتاوە، ساڵی ١٩٢٧، دابمرکێنێتەوە، ھەوڵەکەیان سەرکەوتوو نەبوو لەبەر ئەوەی [[ئێران]] ھاوکاری نەئەکردن، ئەمە لەکاتێکدایە کە چیای ئارارات لە سەر سنووری نێوان ئێران‌و تورکیایە. == ھێرشی سوپای تورکیا بۆ ئارارت == بە ھاتنی ساڵی ١٩٣٠، تورکەکان توانیان سەرکەون. لە مانگی [[نیسان]]دا دەستیان پێ کرد. سوپای تورک بە شێوەیەکی شەڕەنگێزانە دەوری [[چیای ئارارات]]یان دا‌و تا کۆتایی مانگی [[حوزەیران]] زیاد لە ١٠ ھەزار سەربازیان بردە ئەوێ. ژمارەی ھێزەکانی ھەردوولا لە زیادبووندا بوو، چونکە خێڵە کوردەکانیش لە پەیوەندیکردندا بوون و نزیکەی ٦٠ ھەزار سەربازی تری تورک لەلایەن حکوومەتی تورکەوە بانگکران. سەرەڕای ڕووبەڕووبوونەوەی زیادبوونی زیانەکان، بەرگرییەکەی [[خۆییبوون]] وردەوردە کەمبوونەوەی پاڵپشتی ھەرێمی بەخۆوە بینی، بەھۆی گوشاری [[حکوومەتی تورکیا]]، ئیدارەی فەڕەنسی لە سووریا و بەریتانی لە [[عێراق]]، زۆربەی یارمەتییەکانی باشوور سنووردارکران. پێش پێداگرییەکەی تورکەکان، ھێزێکی پاڵپشتیی [[بارزانی|بارزانەکان]] لە [[باشووری کوردستان]]ەوە بە ٥٠٠ ئەسپ سوارەوە لە ناوچەی [[مووسڵ|مووسڵەوە]] لەلایەن «[[شێخی بارزان]]»ەوە گەیشتن. سەرۆک خێڵی تریش، بۆ نموونە [[ھاچۆ‌و سمکۆ]]، لە سووریاوە، لە ساڵی ١٩٣٠ بۆ یارمەتیدانی خۆییبوون گەیشتنە ناوچەکە. == ڕۆڵی ئێران و پاڵپشتی کردن لە تورکەکان == ھەرچۆنێک بێت گەورەترین زیان لە شۆڕشەکەی [[خۆییبوون]] لە [[ئاگری|ئارارات]] لە [[ئێران]]ەوە پێی گەیشت. ھەرچەندە لە سەرەتادا پاڵپشتی بەرگریی کوردی بوو، حکوومەتی ئێران نەیتوانی ڕێگری لە سوپای تورک بکات کە بە مەبەستی تەوقکردنی [[چیای ئارارات]] چوونە خاکەکەیەوە. سەربازە ئێرانییەکانی سەر سنووریش سنووری ئێران -[[تورکیا]]یان داخست بەسەر ھەر گەشتیارێکدا، بەو خێڵە کوردانەشەوە کە ھەوڵیان ئەدا یارمەتی شۆڕشەکە بدەن. ئێران دواجار بەتەواوی ملکەچی داوای تورکەکان بوو سەبارەت بە پرۆسەکە بەوەی مامەڵەی کرد بەو زەوییانەی چواردەوری چیای ئارارات بەرامبەر بەو زەوییە تورکییانەی نزیک [[قوتوور]] و [[بەرزیرگان]] (بازرگان). ئەو شۆڕشە ڕێکخراوەی چیای ئارارات لە پاییزی ١٩٣٠ دا شکێنرا، ھەرچەندە تورکەکان تا بەھاری دواتر چاوەڕێیان کرد بۆ ھێرشکردنە سەر ناوچەکە بۆ سەرکوتکردنی ھەر نەیارێکی خێڵەکی. ھەروەک ئەنجامی ڕاپەڕینە کوردییەکەی پێشووتر، حکوومەتی تورک بێبەزەیی بوو بەرامبەر شۆڕشگێڕەکان. سەرەڕای شکست، خۆییبوون و [[ڕاپەڕینی ئاگری|شۆڕشی ئارارات]] لە سێ خاڵدا بۆ مێژووی [[پێشمەرگە]] گرنگن. یەکەمیان، ئەوە یەکەمجار بووە ھێزێکی چەکدار دابمەزرێنرێت تایبەت بە ئامانجی نەتەوەخوازیی کوردی. کاریگەریی سەرۆک خێڵەکان وەک سەرکردەیەکی سوپایی وردەوردە کەمئەبووەوە بەرامبەر بە بیرۆکەی نەتەوەخوازیی کە بووە ھۆکارێکی گرنگتر بۆ چالاکییە سەربازییەکانی کورد. دووەم، شۆڕشی خۆییبوون دەرخەری گەشەی پەیوەندیەکان بوو لەنێوان خێڵی [[بارزانی]] و نەتەوەخوازیی کوردی. ھەرچەندە [[مەلا مستەفا بارزانی]] لە شۆڕشەکەی [[شێخ مەحموودی حەفید|شێخ مەحموود]] دا بەشدار بووە و چاوی بە [[شێخ سەعید]]یش کەوتووە، ئەو یارمەتییە سەربازییەی لەلایەن خێڵی بارزانییەوە گەیەنرایە خۆییبوون (کە شێخ ئەحمەد ڕێبەری بوو، و [[مەلا مستەفا]] سەرکردایەتی ئەکرد) یەکەمین ھاوکاری لەوچەشنە بووە لە [[مێژووی کورد]]ا. ئەم ئاستەی ھاوکاری بەردەوام بووە تا دواتر وەک [[پێشمەرگە]] دەرکەوت، بەتایبەتی لە سەردەمی بارزانییەوە، ئەتوانرێ بۆ پاراستنی دەوڵەتی نەتەوەیی کوردەکان بانگ بکرێن. خاڵی کۆتاییش ئەوەیە کە شۆڕشی [[خۆییبوون]] شێوازێکی نوێی ھاوکاری [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] دژی کوردەکان ھێنایەکایەوە. دواتر گۆڕینەوەی زەوی لەنێوانی دوو وڵاتی دراوسێدا دەبینرێتەوە کە سەرەڕای جیاوازییان، بۆ سەرکوتکردنی توانای سەربازیی کوردەکان ڕێکدەکەون. == پەراوێزەکان == {{سەرچاوەکان}} == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20081025044203/http://kurdpress.net/id_655_67.asmx حکومەتە کوردییەکانی ئەمدواییە: بەشی دووەم/ کۆماری ئارارات] - [https://web.archive.org/web/20110902054213/http://www.kurdpress.net/ کوردپرێس] {{کۆماری ئارارات}} {{پایتەختەکانی کوردستان}} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان|state=collapsed}} {{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان|ئێران|مێژوو|سیاسەت|تورکیا|جوگرافیا|وڵاتەکان|کوردستان}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٣٠]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٧]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:میرنشینە کوردییەکان]] [[پۆل:یاخیبوونی ئارارات]] ip3umdz64kldzwyn7qkfy0xucukuj9v 1569869 1569868 2026-03-30T07:19:10Z 1silent scientist 51740 /* پوختەی مێژوویی */ 1569869 wikitext text/x-wiki {{خاوێن کردن}} {{نامەی ڕوونکردنەوە|کۆماری ئارارات|‏کوردستان (ڕوونکردنەوە)}} {{زانیاریدانی_وڵات |ناو_خۆماڵی = Komara Agiriyê |ناو_فەرمی = کۆماری ئارارت |ناوی_باو = |ئاڵا_وێنە = Flag of the Republic of Ararat (fictitious).svg |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە = |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی = |سروودی_پاشایی = |نەخشە_وێنە = The Kurdish Republic of Ararat.png |نەخشە_سەردێڕ = |پایتەخت = [[کورداڤا]]<ref name="Jwaideh">Wadie Jwaideh, ''The Kurdish national movement: its origins and development'', Syracuse University Press, 2006, ISBN 9780815630937, [http://books.google.com.tr/books?id=FCbspX-dGPYC&pg=PA211&dq=Kurdava+1930&hl=tr&ei=pPeyTNu5GYrCcY6-9aYN&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CC8Q6AEwAg#v=onepage&q=Kurd%20Ava&f=false p. 211.]</ref><ref name="Sayan">Celal Sayan, ''La construction de l'état national turc et le mouvement national kurde, 1918-1938'', Presses universitaires du septentrion, 2002, [http://books.google.com.tr/books?id=Y1MtAQAAIAAJ&q=Kurdava+1930&dq=Kurdava+1930&hl=tr&ei=pPeyTNu5GYrCcY6-9aYN&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CCsQ6AEwAQ p. 649.] (فەڕانسەوی)</ref> |latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW= |شار_گەورەترین = |زمانەکان_فەرمی = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|باکووری]]) |زمانەکان_ناوچەیی = |جۆری_زمانەکان = |زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان = کورد |جۆری_دەسەڵات = [[کۆماری]] |پلەی_سەرۆک١ = [[سەرۆک کۆمار]]<ref>Paul J. White, ''Primitive rebels or revolutionary modernizers?: the Kurdish national movement in Turkey'', Zed Books, 2000, ISBN 978-1-85649-822-7, [http://books.google.com.tr/books?id=a80KQ4jdOeUC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=Presidency+Ibrahim+Haski&source=bl&ots=s1f43K2_lL&sig=w8w1NE5pnB_Ksv3SaOECLENabx8&hl=tr&ei=Pyi4TOn8FISycbPN3cUM&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBcQ6AEwAA#v=onepage&q=Presidency%20Ibrahim%20Haski&f=false p. 77.]</ref> |ناوی_سەرۆک١ = [[ئیبراھیم حەسکی]]<ref name="Karaca">[[Emin Karaca]], ''Ağrı Eteklerinde İsyan: Bir Kürt Ayaklanmasının Anatomisi'', 3. Baskı, Karakutu Yayınları, 2003, ISBN 9758685387, s. 23(تورکی).</ref> |پلەی_سەرۆک٢ = [[فەرماندەی ھێزە چەکدارەکان]] |ناوی_سەرۆک٢ = [[ئیحسان نووری پاشا]]<ref name="Karaca">[[Emin Karaca]], ''Ağrı Eteklerinde İsyan: Bir Kürt Ayaklanmasının Anatomisi'', 3. Baskı, Karakutu Yayınları, 2003, ISBN 9758685387, s. 23</ref> |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات = ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات = |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ = [[شەڕی سارد]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ = [[٢٨ی تشرینی یەکەم]]ی [[١٩٢٧]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٣ = ھێرشی ھێزەکانی [[تورکیا]] بۆ سەر کۆمار |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٣ = ئەیلوولی ١٩٣٠ |ڕووداوی_سەربەخۆیی٤ = ڕووخانی کۆمار |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٤ = [[ئەیلوول]]ی [[١٩٣٠]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٥ = لەسێدارەدانی سەرکردەکان |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٥ = [[١٩٣٠]] |پلە_ڕووبەر = |ڕووبەر_ک. م. ٤گ = |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتوان = |پلە_مەزەندەی_دانیشتوان = |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتوان = |سەرژمێریی_دانێشتوان = |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = |چڕیی_دانیشتوان_ک. م. ٤گۆش = |پلە_چڕیی_دانیشتوان = |دراو = |کۆدی_دراو = |کاتی_ناوچەیی = |قەرەبووی_کات = |کۆدی_تەلەفوون =}} {{کورد}} '''کۆماری ئارارات''' یان '''کۆماری ئاگری''' یەکەم کۆماری [[کورد]]ییە کە خۆی راگەیاندبێت. کەوتبووە رۆژھەڵاتی [[تورکیا]]ی ئێستا و پارێزگای [[قەرەکۆسە|ئاگری]] ناوەندەکەی بووە. کۆماری ئارارات کە لەلایەن [[خۆیبوون]]ەوە سەرکردایەتی دەکرا، لە ساڵی [[١٩٢٧]] سەربەخۆیی خۆی راگەیاند، ئەمەش لەکاتی شەپۆلی شۆڕشە یەک لەدوای یەکەکانی کوردەکانی باشووری رۆژەڵاتی تورکیا. == پوختەی مێژوویی == [[ڕاپەڕینی ئاگری|شۆڕشی ئاگری]] لەلایەن [[ئیحسان نووری پاشا]]وە سەرکردایەتی دەکرا لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٧، [[کورداڤا]] گوندێکی نزیکی [[کێوی ئارارات|چیای ئارارات]] وەک پایتەختی [[کوردستان]] دەستنیشانکرا، [[خۆییبوون]] بانگەوازی بۆ زلھێزەکان و [[کۆمەڵەی نەتەوەکان|کۆمەڵەی گەلان]] کرد و پەیامی بۆ کوردەکانی [[عێراق]] و [[سووریا]]ش نارد، تێیدا داوای ھاوکاری کرد. سەرەڕای سەرنەکەوتنی [[شێخ سەعید]] و ئازادی، [[بیرمەند]] و سەرکردە نەتەوەییەکانی [[کورد]] بەردەوامبوون لە بەرنامەداڕشتن بۆ [[کوردستان]]ێکی سەربەخۆ، زۆرێک لەم نەتەوەخوازانە لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٧دا کۆبوونەوە نەک ھەر سەربەخۆیی کوردستانیان ڕاگەیاندووە، بگرە خۆییبوونیان وەک ئۆرگانی باڵای نەتەوەیی کە ھەموو دەسەڵاتێکی تایبەتی نەتەوەیی و نێونەتەوەیی ھەبێت ڕاگەیاند، سەرکردایەتی ئەم ڕێکخراوە تازەیە باوەڕی وابوو کە کلیلی سەرکەوتنی خەبات بۆ کوردستانێکی سەربەخۆ لە وەفاداری خێڵەکیی دا نییە، بەڵکو لە ڕێگەی بەکارھێنانی ھێزی سەربازیی گونجاوی ئەوتۆوە دێتە دی کە بەرنامە بۆ داندراو‌ و ڕێکخراوبێت، سەرەڕای بێزارییان بەرامبەر ڕژێمی [[کەمالیزم|کەمالیست]]ەکان، [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا|بەریتانیا]] و [[فەڕەنسا]] پشتگیریی بەرچاوی خۆییبوونیان نەکرد، بەپێی [[سەفرەستیان]]، ھێزە ئەورووپییەکان لە کاتێکدا پشتگیریی سەربەخۆیی کوردەکانیان کردووە، کە لەلایەن ڕاپۆرت‌ و میدیای تورکییەوە مەیلیان پێ درابێت، بە یارمەتییەکی کەمەوە لە [[ئەورووپا]]وە، دواجار خۆییبوون کۆمەک کرا لەلایەن [[یەکێتیی شۆڕشگێڕیی ئەرمەنی]]، [[ئێرانی پەھلەوی|شای ئێران]] و ھاوڕێ کوردەکانیان، وەک [[ئەحمەد بارزانی]]، سەرۆکی [[بنەماڵەی بارزانی|خێڵی بارزانی]]ەکانی [[باشووری کوردستان]]. [[کوردانی سووریا]]ش یارمەتی خۆییبوونیان دا، ئەمەش لە ڕێگەی بڕیینی ھێڵەکانی [[شەمەندەفەر]]، تاڵانکردنی لادێی تورکەکان و دەستدرێژیی چەکدارانە. لە ساڵی ١٩٢٨ دا، ئیحسان نووری پاشا گرووپێکی بچوکی سەربازی کۆکردەوە کە بە چەکی ھاوچەرخ چەکدارکرابوون و خول و تاکتیکی سەربازی پیادەیان بینیبوو. ئەم ھێزە شۆڕشی خۆییبوونی دەستپێکرد بە ڕۆیشتنیان بەرەو [[چیای ئارارات]]. نووری و پیاوەکانی نەک تەنھا سەرکەوتن و گەیشتنە ئارارات، بەڵکو توانیان شارەکانی [[بدلیس]]، [[وان]] و زۆربەی ناوچەکانی نزیکی [[دەریاچەی وان]] پاکبکەنەوە و ناوچەیەکی بەرچاو بۆ بەرگری کوردیی دابمەزرێنن. لەپاڵ چەک، ڕێکخستن و توانایانەوە، ھێزی کوردەکان زیادی دەکرد بەھۆی شۆڕشەکەیانەوە. ھەرچەندە سوپای تورک ھەوڵی دا شۆڕشەکە ھەر لە سەرەتاوە، ساڵی ١٩٢٧، دابمرکێنێتەوە، ھەوڵەکەیان سەرکەوتوو نەبوو لەبەر ئەوەی [[ئێران]] ھاوکاری نەئەکردن، ئەمە لەکاتێکدایە کە چیای ئارارات لە سەر سنووری نێوان ئێران و [[تورکیا]]یە. == ھێرشی سوپای تورکیا بۆ ئارارت == بە ھاتنی ساڵی ١٩٣٠، تورکەکان توانیان سەرکەون. لە مانگی [[نیسان]]دا دەستیان پێ کرد. سوپای تورک بە شێوەیەکی شەڕەنگێزانە دەوری [[چیای ئارارات]]یان دا‌و تا کۆتایی مانگی [[حوزەیران]] زیاد لە ١٠ ھەزار سەربازیان بردە ئەوێ. ژمارەی ھێزەکانی ھەردوولا لە زیادبووندا بوو، چونکە خێڵە کوردەکانیش لە پەیوەندیکردندا بوون و نزیکەی ٦٠ ھەزار سەربازی تری تورک لەلایەن حکوومەتی تورکەوە بانگکران. سەرەڕای ڕووبەڕووبوونەوەی زیادبوونی زیانەکان، بەرگرییەکەی [[خۆییبوون]] وردەوردە کەمبوونەوەی پاڵپشتی ھەرێمی بەخۆوە بینی، بەھۆی گوشاری [[حکوومەتی تورکیا]]، ئیدارەی فەڕەنسی لە سووریا و بەریتانی لە [[عێراق]]، زۆربەی یارمەتییەکانی باشوور سنووردارکران. پێش پێداگرییەکەی تورکەکان، ھێزێکی پاڵپشتیی [[بارزانی|بارزانەکان]] لە [[باشووری کوردستان]]ەوە بە ٥٠٠ ئەسپ سوارەوە لە ناوچەی [[مووسڵ|مووسڵەوە]] لەلایەن «[[شێخی بارزان]]»ەوە گەیشتن. سەرۆک خێڵی تریش، بۆ نموونە [[ھاچۆ‌و سمکۆ]]، لە سووریاوە، لە ساڵی ١٩٣٠ بۆ یارمەتیدانی خۆییبوون گەیشتنە ناوچەکە. == ڕۆڵی ئێران و پاڵپشتی کردن لە تورکەکان == ھەرچۆنێک بێت گەورەترین زیان لە شۆڕشەکەی [[خۆییبوون]] لە [[ئاگری|ئارارات]] لە [[ئێران]]ەوە پێی گەیشت. ھەرچەندە لە سەرەتادا پاڵپشتی بەرگریی کوردی بوو، حکوومەتی ئێران نەیتوانی ڕێگری لە سوپای تورک بکات کە بە مەبەستی تەوقکردنی [[چیای ئارارات]] چوونە خاکەکەیەوە. سەربازە ئێرانییەکانی سەر سنووریش سنووری ئێران -[[تورکیا]]یان داخست بەسەر ھەر گەشتیارێکدا، بەو خێڵە کوردانەشەوە کە ھەوڵیان ئەدا یارمەتی شۆڕشەکە بدەن. ئێران دواجار بەتەواوی ملکەچی داوای تورکەکان بوو سەبارەت بە پرۆسەکە بەوەی مامەڵەی کرد بەو زەوییانەی چواردەوری چیای ئارارات بەرامبەر بەو زەوییە تورکییانەی نزیک [[قوتوور]] و [[بەرزیرگان]] (بازرگان). ئەو شۆڕشە ڕێکخراوەی چیای ئارارات لە پاییزی ١٩٣٠ دا شکێنرا، ھەرچەندە تورکەکان تا بەھاری دواتر چاوەڕێیان کرد بۆ ھێرشکردنە سەر ناوچەکە بۆ سەرکوتکردنی ھەر نەیارێکی خێڵەکی. ھەروەک ئەنجامی ڕاپەڕینە کوردییەکەی پێشووتر، حکوومەتی تورک بێبەزەیی بوو بەرامبەر شۆڕشگێڕەکان. سەرەڕای شکست، خۆییبوون و [[ڕاپەڕینی ئاگری|شۆڕشی ئارارات]] لە سێ خاڵدا بۆ مێژووی [[پێشمەرگە]] گرنگن. یەکەمیان، ئەوە یەکەمجار بووە ھێزێکی چەکدار دابمەزرێنرێت تایبەت بە ئامانجی نەتەوەخوازیی کوردی. کاریگەریی سەرۆک خێڵەکان وەک سەرکردەیەکی سوپایی وردەوردە کەمئەبووەوە بەرامبەر بە بیرۆکەی نەتەوەخوازیی کە بووە ھۆکارێکی گرنگتر بۆ چالاکییە سەربازییەکانی کورد. دووەم، شۆڕشی خۆییبوون دەرخەری گەشەی پەیوەندیەکان بوو لەنێوان خێڵی [[بارزانی]] و نەتەوەخوازیی کوردی. ھەرچەندە [[مەلا مستەفا بارزانی]] لە شۆڕشەکەی [[شێخ مەحموودی حەفید|شێخ مەحموود]] دا بەشدار بووە و چاوی بە [[شێخ سەعید]]یش کەوتووە، ئەو یارمەتییە سەربازییەی لەلایەن خێڵی بارزانییەوە گەیەنرایە خۆییبوون (کە شێخ ئەحمەد ڕێبەری بوو، و [[مەلا مستەفا]] سەرکردایەتی ئەکرد) یەکەمین ھاوکاری لەوچەشنە بووە لە [[مێژووی کورد]]ا. ئەم ئاستەی ھاوکاری بەردەوام بووە تا دواتر وەک [[پێشمەرگە]] دەرکەوت، بەتایبەتی لە سەردەمی بارزانییەوە، ئەتوانرێ بۆ پاراستنی دەوڵەتی نەتەوەیی کوردەکان بانگ بکرێن. خاڵی کۆتاییش ئەوەیە کە شۆڕشی [[خۆییبوون]] شێوازێکی نوێی ھاوکاری [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] دژی کوردەکان ھێنایەکایەوە. دواتر گۆڕینەوەی زەوی لەنێوانی دوو وڵاتی دراوسێدا دەبینرێتەوە کە سەرەڕای جیاوازییان، بۆ سەرکوتکردنی توانای سەربازیی کوردەکان ڕێکدەکەون. == پەراوێزەکان == {{سەرچاوەکان}} == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20081025044203/http://kurdpress.net/id_655_67.asmx حکومەتە کوردییەکانی ئەمدواییە: بەشی دووەم/ کۆماری ئارارات] - [https://web.archive.org/web/20110902054213/http://www.kurdpress.net/ کوردپرێس] {{کۆماری ئارارات}} {{پایتەختەکانی کوردستان}} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان|state=collapsed}} {{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان|ئێران|مێژوو|سیاسەت|تورکیا|جوگرافیا|وڵاتەکان|کوردستان}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٣٠]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٧]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:میرنشینە کوردییەکان]] [[پۆل:یاخیبوونی ئارارات]] 8gj5wqxtjxx3e5lvmwy7jv1jfedmjn4 1569870 1569869 2026-03-30T07:21:11Z 1silent scientist 51740 1569870 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|کۆماری ئارارات|‏کوردستان (ڕوونکردنەوە)}} {{زانیاریدانی_وڵات |ناو_خۆماڵی = Komara Agiriyê |ناو_فەرمی = کۆماری ئارارت |ناوی_باو = |ئاڵا_وێنە = Flag of the Republic of Ararat (fictitious).svg |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە = |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی = |سروودی_پاشایی = |نەخشە_وێنە = The Kurdish Republic of Ararat.png |نەخشە_سەردێڕ = |پایتەخت = [[کورداڤا]]<ref name="Jwaideh">Wadie Jwaideh, ''The Kurdish national movement: its origins and development'', Syracuse University Press, 2006, ISBN 9780815630937, [http://books.google.com.tr/books?id=FCbspX-dGPYC&pg=PA211&dq=Kurdava+1930&hl=tr&ei=pPeyTNu5GYrCcY6-9aYN&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CC8Q6AEwAg#v=onepage&q=Kurd%20Ava&f=false p. 211.]</ref><ref name="Sayan">Celal Sayan, ''La construction de l'état national turc et le mouvement national kurde, 1918-1938'', Presses universitaires du septentrion, 2002, [http://books.google.com.tr/books?id=Y1MtAQAAIAAJ&q=Kurdava+1930&dq=Kurdava+1930&hl=tr&ei=pPeyTNu5GYrCcY6-9aYN&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CCsQ6AEwAQ p. 649.] (فەڕانسەوی)</ref> |latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW= |شار_گەورەترین = |زمانەکان_فەرمی = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|باکووری]]) |زمانەکان_ناوچەیی = |جۆری_زمانەکان = |زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان = [[کورد]] |جۆری_دەسەڵات = [[کۆماری]] |پلەی_سەرۆک١ = [[سەرۆک کۆمار]]<ref>Paul J. White, ''Primitive rebels or revolutionary modernizers?: the Kurdish national movement in Turkey'', Zed Books, 2000, ISBN 978-1-85649-822-7, [http://books.google.com.tr/books?id=a80KQ4jdOeUC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=Presidency+Ibrahim+Haski&source=bl&ots=s1f43K2_lL&sig=w8w1NE5pnB_Ksv3SaOECLENabx8&hl=tr&ei=Pyi4TOn8FISycbPN3cUM&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBcQ6AEwAA#v=onepage&q=Presidency%20Ibrahim%20Haski&f=false p. 77.]</ref> |ناوی_سەرۆک١ = [[ئیبراھیم حەسکی]]<ref name="Karaca">[[Emin Karaca]], ''Ağrı Eteklerinde İsyan: Bir Kürt Ayaklanmasının Anatomisi'', 3. Baskı, Karakutu Yayınları, 2003, ISBN 9758685387, s. 23(تورکی).</ref> |پلەی_سەرۆک٢ = [[فەرماندەی ھێزە چەکدارەکان]] |ناوی_سەرۆک٢ = [[ئیحسان نووری پاشا]]<ref name="Karaca">[[Emin Karaca]], ''Ağrı Eteklerinde İsyan: Bir Kürt Ayaklanmasının Anatomisi'', 3. Baskı, Karakutu Yayınları, 2003, ISBN 9758685387, s. 23</ref> |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات = ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات = |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ = [[شەڕی سارد]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ = [[٢٨ی تشرینی یەکەم]]ی [[١٩٢٧]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٣ = ھێرشی ھێزەکانی [[تورکیا]] بۆ سەر کۆمار |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٣ = ئەیلوولی ١٩٣٠ |ڕووداوی_سەربەخۆیی٤ = ڕووخانی کۆمار |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٤ = [[ئەیلوول]]ی [[١٩٣٠]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٥ = لەسێدارەدانی سەرکردەکان |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٥ = [[١٩٣٠]] |پلە_ڕووبەر = |ڕووبەر_ک. م. ٤گ = |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتوان = |پلە_مەزەندەی_دانیشتوان = |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتوان = |سەرژمێریی_دانێشتوان = |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = |چڕیی_دانیشتوان_ک. م. ٤گۆش = |پلە_چڕیی_دانیشتوان = |دراو = |کۆدی_دراو = |کاتی_ناوچەیی = |قەرەبووی_کات = |کۆدی_تەلەفوون =}} {{کورد}} '''کۆماری ئارارات''' یان '''کۆماری ئاگری''' یەکەم کۆماری [[کورد]]ییە کە خۆی راگەیاندبێت. کەوتبووە رۆژھەڵاتی [[تورکیا]]ی ئێستا و [[پارێزگای ئاگری]] ناوەندەکەی بووە. کۆماری ئارارات کە لەلایەن [[خۆییبوون]]ەوە سەرکردایەتی دەکرا، لە ساڵی [[١٩٢٧]] سەربەخۆیی خۆی راگەیاند، ئەمەش لەکاتی شەپۆلی شۆڕشە یەک لەدوای یەکەکانی کوردەکانی باشووری رۆژھەڵاتی تورکیا ([[باکووری کوردستان]]). == پوختەی مێژوویی == [[ڕاپەڕینی ئاگری|شۆڕشی ئاگری]] لەلایەن [[ئیحسان نووری پاشا]]وە سەرکردایەتی دەکرا لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٧، [[کورداڤا]] گوندێکی نزیکی [[کێوی ئارارات|چیای ئارارات]] وەک پایتەختی [[کوردستان]] دەستنیشانکرا، [[خۆییبوون]] بانگەوازی بۆ زلھێزەکان و [[کۆمەڵەی نەتەوەکان|کۆمەڵەی گەلان]] کرد و پەیامی بۆ کوردەکانی [[عێراق]] و [[سووریا]]ش نارد، تێیدا داوای ھاوکاری کرد. سەرەڕای سەرنەکەوتنی [[شێخ سەعید]] و ئازادی، [[بیرمەند]] و سەرکردە نەتەوەییەکانی [[کورد]] بەردەوامبوون لە بەرنامەداڕشتن بۆ [[کوردستان]]ێکی سەربەخۆ، زۆرێک لەم نەتەوەخوازانە لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٧دا کۆبوونەوە نەک ھەر سەربەخۆیی کوردستانیان ڕاگەیاندووە، بگرە خۆییبوونیان وەک ئۆرگانی باڵای نەتەوەیی کە ھەموو دەسەڵاتێکی تایبەتی نەتەوەیی و نێونەتەوەیی ھەبێت ڕاگەیاند، سەرکردایەتی ئەم ڕێکخراوە تازەیە باوەڕی وابوو کە کلیلی سەرکەوتنی خەبات بۆ کوردستانێکی سەربەخۆ لە وەفاداری خێڵەکیی دا نییە، بەڵکو لە ڕێگەی بەکارھێنانی ھێزی سەربازیی گونجاوی ئەوتۆوە دێتە دی کە بەرنامە بۆ داندراو‌ و ڕێکخراوبێت، سەرەڕای بێزارییان بەرامبەر ڕژێمی [[کەمالیزم|کەمالیست]]ەکان، [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا|بەریتانیا]] و [[فەڕەنسا]] پشتگیریی بەرچاوی خۆییبوونیان نەکرد، بەپێی [[سەفرەستیان]]، ھێزە ئەورووپییەکان لە کاتێکدا پشتگیریی سەربەخۆیی کوردەکانیان کردووە، کە لەلایەن ڕاپۆرت‌ و میدیای تورکییەوە مەیلیان پێ درابێت، بە یارمەتییەکی کەمەوە لە [[ئەورووپا]]وە، دواجار خۆییبوون کۆمەک کرا لەلایەن [[یەکێتیی شۆڕشگێڕیی ئەرمەنی]]، [[ئێرانی پەھلەوی|شای ئێران]] و ھاوڕێ کوردەکانیان، وەک [[ئەحمەد بارزانی]]، سەرۆکی [[بنەماڵەی بارزانی|خێڵی بارزانی]]ەکانی [[باشووری کوردستان]]. [[کوردانی سووریا]]ش یارمەتی خۆییبوونیان دا، ئەمەش لە ڕێگەی بڕیینی ھێڵەکانی [[شەمەندەفەر]]، تاڵانکردنی لادێی تورکەکان و دەستدرێژیی چەکدارانە. لە ساڵی ١٩٢٨ دا، ئیحسان نووری پاشا گرووپێکی بچوکی سەربازی کۆکردەوە کە بە چەکی ھاوچەرخ چەکدارکرابوون و خول و تاکتیکی سەربازی پیادەیان بینیبوو. ئەم ھێزە شۆڕشی خۆییبوونی دەستپێکرد بە ڕۆیشتنیان بەرەو [[چیای ئارارات]]. نووری و پیاوەکانی نەک تەنھا سەرکەوتن و گەیشتنە ئارارات، بەڵکو توانیان شارەکانی [[بدلیس]]، [[وان]] و زۆربەی ناوچەکانی نزیکی [[دەریاچەی وان]] پاکبکەنەوە و ناوچەیەکی بەرچاو بۆ بەرگری کوردیی دابمەزرێنن. لەپاڵ چەک، ڕێکخستن و توانایانەوە، ھێزی کوردەکان زیادی دەکرد بەھۆی شۆڕشەکەیانەوە. ھەرچەندە سوپای تورک ھەوڵی دا شۆڕشەکە ھەر لە سەرەتاوە، ساڵی ١٩٢٧، دابمرکێنێتەوە، ھەوڵەکەیان سەرکەوتوو نەبوو لەبەر ئەوەی [[ئێران]] ھاوکاری نەئەکردن، ئەمە لەکاتێکدایە کە چیای ئارارات لە سەر سنووری نێوان ئێران و [[تورکیا]]یە. == ھێرشی سوپای تورکیا بۆ ئارارت == بە ھاتنی ساڵی ١٩٣٠، تورکەکان توانیان سەرکەون. لە مانگی [[نیسان]]دا دەستیان پێ کرد. سوپای تورک بە شێوەیەکی شەڕەنگێزانە دەوری [[چیای ئارارات]]یان دا‌و تا کۆتایی مانگی [[حوزەیران]] زیاد لە ١٠ ھەزار سەربازیان بردە ئەوێ. ژمارەی ھێزەکانی ھەردوولا لە زیادبووندا بوو، چونکە خێڵە کوردەکانیش لە پەیوەندیکردندا بوون و نزیکەی ٦٠ ھەزار سەربازی تری تورک لەلایەن حکوومەتی تورکەوە بانگکران. سەرەڕای ڕووبەڕووبوونەوەی زیادبوونی زیانەکان، بەرگرییەکەی [[خۆییبوون]] وردەوردە کەمبوونەوەی پاڵپشتی ھەرێمی بەخۆوە بینی، بەھۆی گوشاری [[حکوومەتی تورکیا]]، ئیدارەی فەڕەنسی لە سووریا و بەریتانی لە [[عێراق]]، زۆربەی یارمەتییەکانی باشوور سنووردارکران. پێش پێداگرییەکەی تورکەکان، ھێزێکی پاڵپشتیی [[بارزانی|بارزانەکان]] لە [[باشووری کوردستان]]ەوە بە ٥٠٠ ئەسپ سوارەوە لە ناوچەی [[مووسڵ|مووسڵەوە]] لەلایەن «[[شێخی بارزان]]»ەوە گەیشتن. سەرۆک خێڵی تریش، بۆ نموونە [[ھاچۆ‌و سمکۆ]]، لە سووریاوە، لە ساڵی ١٩٣٠ بۆ یارمەتیدانی خۆییبوون گەیشتنە ناوچەکە. == ڕۆڵی ئێران و پاڵپشتی کردن لە تورکەکان == ھەرچۆنێک بێت گەورەترین زیان لە شۆڕشەکەی [[خۆییبوون]] لە [[ئاگری|ئارارات]] لە [[ئێران]]ەوە پێی گەیشت. ھەرچەندە لە سەرەتادا پاڵپشتی بەرگریی کوردی بوو، حکوومەتی ئێران نەیتوانی ڕێگری لە سوپای تورک بکات کە بە مەبەستی تەوقکردنی [[چیای ئارارات]] چوونە خاکەکەیەوە. سەربازە ئێرانییەکانی سەر سنووریش سنووری ئێران -[[تورکیا]]یان داخست بەسەر ھەر گەشتیارێکدا، بەو خێڵە کوردانەشەوە کە ھەوڵیان ئەدا یارمەتی شۆڕشەکە بدەن. ئێران دواجار بەتەواوی ملکەچی داوای تورکەکان بوو سەبارەت بە پرۆسەکە بەوەی مامەڵەی کرد بەو زەوییانەی چواردەوری چیای ئارارات بەرامبەر بەو زەوییە تورکییانەی نزیک [[قوتوور]] و [[بەرزیرگان]] (بازرگان). ئەو شۆڕشە ڕێکخراوەی چیای ئارارات لە پاییزی ١٩٣٠ دا شکێنرا، ھەرچەندە تورکەکان تا بەھاری دواتر چاوەڕێیان کرد بۆ ھێرشکردنە سەر ناوچەکە بۆ سەرکوتکردنی ھەر نەیارێکی خێڵەکی. ھەروەک ئەنجامی ڕاپەڕینە کوردییەکەی پێشووتر، حکوومەتی تورک بێبەزەیی بوو بەرامبەر شۆڕشگێڕەکان. سەرەڕای شکست، خۆییبوون و [[ڕاپەڕینی ئاگری|شۆڕشی ئارارات]] لە سێ خاڵدا بۆ مێژووی [[پێشمەرگە]] گرنگن. یەکەمیان، ئەوە یەکەمجار بووە ھێزێکی چەکدار دابمەزرێنرێت تایبەت بە ئامانجی نەتەوەخوازیی کوردی. کاریگەریی سەرۆک خێڵەکان وەک سەرکردەیەکی سوپایی وردەوردە کەمئەبووەوە بەرامبەر بە بیرۆکەی نەتەوەخوازیی کە بووە ھۆکارێکی گرنگتر بۆ چالاکییە سەربازییەکانی کورد. دووەم، شۆڕشی خۆییبوون دەرخەری گەشەی پەیوەندیەکان بوو لەنێوان خێڵی [[بارزانی]] و نەتەوەخوازیی کوردی. ھەرچەندە [[مەلا مستەفا بارزانی]] لە شۆڕشەکەی [[شێخ مەحموودی حەفید|شێخ مەحموود]] دا بەشدار بووە و چاوی بە [[شێخ سەعید]]یش کەوتووە، ئەو یارمەتییە سەربازییەی لەلایەن خێڵی بارزانییەوە گەیەنرایە خۆییبوون (کە شێخ ئەحمەد ڕێبەری بوو، و [[مەلا مستەفا]] سەرکردایەتی ئەکرد) یەکەمین ھاوکاری لەوچەشنە بووە لە [[مێژووی کورد]]ا. ئەم ئاستەی ھاوکاری بەردەوام بووە تا دواتر وەک [[پێشمەرگە]] دەرکەوت، بەتایبەتی لە سەردەمی بارزانییەوە، ئەتوانرێ بۆ پاراستنی دەوڵەتی نەتەوەیی کوردەکان بانگ بکرێن. خاڵی کۆتاییش ئەوەیە کە شۆڕشی [[خۆییبوون]] شێوازێکی نوێی ھاوکاری [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] دژی کوردەکان ھێنایەکایەوە. دواتر گۆڕینەوەی زەوی لەنێوانی دوو وڵاتی دراوسێدا دەبینرێتەوە کە سەرەڕای جیاوازییان، بۆ سەرکوتکردنی توانای سەربازیی کوردەکان ڕێکدەکەون. == پەراوێزەکان == {{سەرچاوەکان}} == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20081025044203/http://kurdpress.net/id_655_67.asmx حکومەتە کوردییەکانی ئەمدواییە: بەشی دووەم/ کۆماری ئارارات] - [https://web.archive.org/web/20110902054213/http://www.kurdpress.net/ کوردپرێس] {{کۆماری ئارارات}} {{پایتەختەکانی کوردستان}} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان|state=collapsed}} {{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان|ئێران|مێژوو|سیاسەت|تورکیا|جوگرافیا|وڵاتەکان|کوردستان}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٣٠]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٧]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:میرنشینە کوردییەکان]] [[پۆل:یاخیبوونی ئارارات]] abfnh9qebvrstve5play7xmq0t8c81a 1569871 1569870 2026-03-30T07:22:36Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1569871 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|کۆماری ئارارات|‏کوردستان (ڕوونکردنەوە)}} {{زانیاریدانی_وڵات |ناو_خۆماڵی = Komara Agiriyê |ناو_فەرمی = کۆماری ئارارت |ناوی_باو = |ئاڵا_وێنە = Flag of the Republic of Ararat (fictitious).svg |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە = |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی = |سروودی_پاشایی = |نەخشە_وێنە = The Kurdish Republic of Ararat.png |نەخشە_سەردێڕ = |پایتەخت = [[کورداڤا]]<ref name="Jwaideh">Wadie Jwaideh, ''The Kurdish national movement: its origins and development'', Syracuse University Press, 2006, ISBN 9780815630937, [http://books.google.com.tr/books?id=FCbspX-dGPYC&pg=PA211&dq=Kurdava+1930&hl=tr&ei=pPeyTNu5GYrCcY6-9aYN&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CC8Q6AEwAg#v=onepage&q=Kurd%20Ava&f=false p. 211.]</ref><ref name="Sayan">Celal Sayan, ''La construction de l'état national turc et le mouvement national kurde, 1918-1938'', Presses universitaires du septentrion, 2002, [http://books.google.com.tr/books?id=Y1MtAQAAIAAJ&q=Kurdava+1930&dq=Kurdava+1930&hl=tr&ei=pPeyTNu5GYrCcY6-9aYN&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CCsQ6AEwAQ p. 649.] (فەڕانسەوی)</ref> |latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW= |شار_گەورەترین = |زمانەکان_فەرمی = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|باکووری]]) |زمانەکان_ناوچەیی = |جۆری_زمانەکان = |زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان = [[کورد]] |جۆری_دەسەڵات = [[کۆماری]] |پلەی_سەرۆک١ = [[سەرۆک کۆمار]]<ref>Paul J. White, ''Primitive rebels or revolutionary modernizers?: the Kurdish national movement in Turkey'', Zed Books, 2000, ISBN 978-1-85649-822-7, [http://books.google.com.tr/books?id=a80KQ4jdOeUC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=Presidency+Ibrahim+Haski&source=bl&ots=s1f43K2_lL&sig=w8w1NE5pnB_Ksv3SaOECLENabx8&hl=tr&ei=Pyi4TOn8FISycbPN3cUM&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBcQ6AEwAA#v=onepage&q=Presidency%20Ibrahim%20Haski&f=false p. 77.]</ref> |ناوی_سەرۆک١ = [[ئیبراھیم حەسکی]]<ref name="Karaca">[[Emin Karaca]], ''Ağrı Eteklerinde İsyan: Bir Kürt Ayaklanmasının Anatomisi'', 3. Baskı, Karakutu Yayınları, 2003, ISBN 9758685387, s. 23(تورکی).</ref> |پلەی_سەرۆک٢ = [[فەرماندەی ھێزە چەکدارەکان]] |ناوی_سەرۆک٢ = [[ئیحسان نووری پاشا]]<ref name="Karaca">[[Emin Karaca]], ''Ağrı Eteklerinde İsyan: Bir Kürt Ayaklanmasının Anatomisi'', 3. Baskı, Karakutu Yayınları, 2003, ISBN 9758685387, s. 23</ref> |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات = ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات = |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ = [[شەڕی سارد]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ = [[٢٨ی تشرینی یەکەم]]ی [[١٩٢٧]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٣ = ھێرشی ھێزەکانی [[تورکیا]] بۆ سەر کۆمار |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٣ = ئەیلوولی ١٩٣٠ |ڕووداوی_سەربەخۆیی٤ = ڕووخانی کۆمار |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٤ = [[ئەیلوول]]ی [[١٩٣٠]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٥ = لەسێدارەدانی سەرکردەکان |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٥ = [[١٩٣٠]] |پلە_ڕووبەر = |ڕووبەر_ک. م. ٤گ = |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتوان = |پلە_مەزەندەی_دانیشتوان = |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتوان = |سەرژمێریی_دانێشتوان = |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = |چڕیی_دانیشتوان_ک. م. ٤گۆش = |پلە_چڕیی_دانیشتوان = |دراو = |کۆدی_دراو = |کاتی_ناوچەیی = |قەرەبووی_کات = |کۆدی_تەلەفوون =}} {{کورد}} '''کۆماری ئارارات''' یان '''کۆماری ئاگری''' یەکەم کۆماری [[کورد]]ییە کە خۆی راگەیاندبێت. کەوتبووە رۆژھەڵاتی [[تورکیا]]ی ئێستا و [[پارێزگای ئاگری]] ناوەندەکەی بووە. کۆماری ئارارات کە لەلایەن [[خۆییبوون]]ەوە سەرکردایەتی دەکرا، لە ساڵی [[١٩٢٧]] سەربەخۆیی خۆی راگەیاند، ئەمەش لەکاتی شەپۆلی شۆڕشە یەک لەدوای یەکەکانی کوردەکانی باشووری رۆژھەڵاتی تورکیا ([[باکووری کوردستان]]). == پوختەی مێژوویی == [[ڕاپەڕینی ئاگری|شۆڕشی ئاگری]] لەلایەن [[ئیحسان نووری پاشا]]وە سەرکردایەتی دەکرا لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٧، [[کورداڤا]] گوندێکی نزیکی [[کێوی ئارارات|چیای ئارارات]] وەک پایتەختی [[کوردستان]] دەستنیشانکرا، [[خۆییبوون]] بانگەوازی بۆ زلھێزەکان و [[کۆمەڵەی نەتەوەکان|کۆمەڵەی گەلان]] کرد و پەیامی بۆ کوردەکانی [[عێراق]] و [[سووریا]]ش نارد، تێیدا داوای ھاوکاری کرد. سەرەڕای سەرنەکەوتنی [[شێخ سەعید]] و ئازادی، [[بیرمەند]] و سەرکردە نەتەوەییەکانی [[کورد]] بەردەوامبوون لە بەرنامەداڕشتن بۆ [[کوردستان]]ێکی سەربەخۆ، زۆرێک لەم نەتەوەخوازانە لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٧دا کۆبوونەوە نەک ھەر سەربەخۆیی کوردستانیان ڕاگەیاندووە، بگرە خۆییبوونیان وەک ئۆرگانی باڵای نەتەوەیی کە ھەموو دەسەڵاتێکی تایبەتی نەتەوەیی و نێونەتەوەیی ھەبێت ڕاگەیاند، سەرکردایەتی ئەم ڕێکخراوە تازەیە باوەڕی وابوو کە کلیلی سەرکەوتنی خەبات بۆ کوردستانێکی سەربەخۆ لە وەفاداری خێڵەکیی دا نییە، بەڵکو لە ڕێگەی بەکارھێنانی ھێزی سەربازیی گونجاوی ئەوتۆوە دێتە دی کە بەرنامە بۆ داندراو‌ و ڕێکخراوبێت، سەرەڕای بێزارییان بەرامبەر ڕژێمی [[کەمالیزم|کەمالیست]]ەکان، [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا|بەریتانیا]] و [[فەڕەنسا]] پشتگیریی بەرچاوی خۆییبوونیان نەکرد، بەپێی [[سەفرەستیان]]، ھێزە ئەورووپییەکان لە کاتێکدا پشتگیریی سەربەخۆیی کوردەکانیان کردووە، کە لەلایەن ڕاپۆرت‌ و میدیای تورکییەوە مەیلیان پێ درابێت، بە یارمەتییەکی کەمەوە لە [[ئەورووپا]]وە، دواجار خۆییبوون کۆمەک کرا لەلایەن [[یەکێتیی شۆڕشگێڕیی ئەرمەنی]]، [[ئێرانی پەھلەوی|شای ئێران]] و ھاوڕێ کوردەکانیان، وەک [[ئەحمەد بارزانی]]، سەرۆکی [[بنەماڵەی بارزانی|خێڵی بارزانی]]ەکانی [[باشووری کوردستان]]. [[کوردانی سووریا]]ش یارمەتی خۆییبوونیان دا، ئەمەش لە ڕێگەی بڕیینی ھێڵەکانی [[شەمەندەفەر]]، تاڵانکردنی لادێی تورکەکان و دەستدرێژیی چەکدارانە. لە ساڵی ١٩٢٨ دا، ئیحسان نووری پاشا گرووپێکی بچوکی سەربازی کۆکردەوە کە بە چەکی ھاوچەرخ چەکدارکرابوون و خول و تاکتیکی سەربازی پیادەیان بینیبوو. ئەم ھێزە شۆڕشی خۆییبوونی دەستپێکرد بە ڕۆیشتنیان بەرەو [[چیای ئارارات]]. نووری و پیاوەکانی نەک تەنھا سەرکەوتن و گەیشتنە ئارارات، بەڵکو توانیان شارەکانی [[بدلیس]]، [[وان]] و زۆربەی ناوچەکانی نزیکی [[دەریاچەی وان]] پاکبکەنەوە و ناوچەیەکی بەرچاو بۆ بەرگری کوردیی دابمەزرێنن. لەپاڵ چەک، ڕێکخستن و توانایانەوە، ھێزی کوردەکان زیادی دەکرد بەھۆی شۆڕشەکەیانەوە. ھەرچەندە سوپای تورک ھەوڵی دا شۆڕشەکە ھەر لە سەرەتاوە، ساڵی ١٩٢٧، دابمرکێنێتەوە، ھەوڵەکەیان سەرکەوتوو نەبوو لەبەر ئەوەی [[ئێران]] ھاوکاری نەئەکردن، ئەمە لەکاتێکدایە کە چیای ئارارات لە سەر سنووری نێوان ئێران و [[تورکیا]]یە. == ھێرشی سوپای تورکیا بۆ ئارارت == بە ھاتنی ساڵی ١٩٣٠، تورکەکان توانیان سەرکەون. لە مانگی [[نیسان]]دا دەستیان پێ کرد. سوپای تورک بە شێوەیەکی شەڕەنگێزانە دەوری [[چیای ئارارات]]یان دا‌و تا کۆتایی مانگی [[حوزەیران]] زیاد لە ١٠ ھەزار سەربازیان بردە ئەوێ. ژمارەی ھێزەکانی ھەردوولا لە زیادبووندا بوو، چونکە خێڵە کوردەکانیش لە پەیوەندیکردندا بوون و نزیکەی ٦٠ ھەزار سەربازی تری تورک لەلایەن حکوومەتی تورکەوە بانگکران. سەرەڕای ڕووبەڕووبوونەوەی زیادبوونی زیانەکان، بەرگرییەکەی [[خۆییبوون]] وردەوردە کەمبوونەوەی پاڵپشتی ھەرێمی بەخۆوە بینی، بەھۆی گوشاری [[حکوومەتی تورکیا]]، ئیدارەی فەڕەنسی لە سووریا و بەریتانی لە [[عێراق]]، زۆربەی یارمەتییەکانی باشوور سنووردارکران. پێش پێداگرییەکەی تورکەکان، ھێزێکی پاڵپشتیی [[بارزانی|بارزانەکان]] لە [[باشووری کوردستان]]ەوە بە ٥٠٠ ئەسپ سوارەوە لە ناوچەی [[مووسڵ|مووسڵەوە]] لەلایەن «[[شێخی بارزان]]»ەوە گەیشتن. سەرۆک خێڵی تریش، بۆ نموونە [[ھاچۆ‌و سمکۆ]]، لە سووریاوە، لە ساڵی ١٩٣٠ بۆ یارمەتیدانی خۆییبوون گەیشتنە ناوچەکە. == ڕۆڵی ئێران و پاڵپشتی کردن لە تورکەکان == ھەرچۆنێک بێت گەورەترین زیان لە شۆڕشەکەی [[خۆییبوون]] لە [[ئاگری|ئارارات]] لە [[ئێران]]ەوە پێی گەیشت. ھەرچەندە لە سەرەتادا پاڵپشتی بەرگریی کوردی بوو، حکوومەتی ئێران نەیتوانی ڕێگری لە سوپای تورک بکات کە بە مەبەستی تەوقکردنی [[چیای ئارارات]] چوونە خاکەکەیەوە. سەربازە ئێرانییەکانی سەر سنووریش سنووری ئێران -[[تورکیا]]یان داخست بەسەر ھەر گەشتیارێکدا، بەو خێڵە کوردانەشەوە کە ھەوڵیان ئەدا یارمەتی شۆڕشەکە بدەن. ئێران دواجار بەتەواوی ملکەچی داوای تورکەکان بوو سەبارەت بە پرۆسەکە بەوەی مامەڵەی کرد بەو زەوییانەی چواردەوری چیای ئارارات بەرامبەر بەو زەوییە تورکییانەی نزیک [[قوتوور]] و [[بەرزیرگان]] (بازرگان). ئەو شۆڕشە ڕێکخراوەی چیای ئارارات لە پاییزی ١٩٣٠ دا شکێنرا، ھەرچەندە تورکەکان تا بەھاری دواتر چاوەڕێیان کرد بۆ ھێرشکردنە سەر ناوچەکە بۆ سەرکوتکردنی ھەر نەیارێکی خێڵەکی. ھەروەک ئەنجامی ڕاپەڕینە کوردییەکەی پێشووتر، حکوومەتی تورک بێبەزەیی بوو بەرامبەر شۆڕشگێڕەکان. سەرەڕای شکست، خۆییبوون و [[ڕاپەڕینی ئاگری|شۆڕشی ئارارات]] لە سێ خاڵدا بۆ مێژووی [[پێشمەرگە]] گرنگن. یەکەمیان، ئەوە یەکەمجار بووە ھێزێکی چەکدار دابمەزرێنرێت تایبەت بە ئامانجی نەتەوەخوازیی کوردی. کاریگەریی سەرۆک خێڵەکان وەک سەرکردەیەکی سوپایی وردەوردە کەمئەبووەوە بەرامبەر بە بیرۆکەی نەتەوەخوازیی کە بووە ھۆکارێکی گرنگتر بۆ چالاکییە سەربازییەکانی کورد. دووەم، شۆڕشی خۆییبوون دەرخەری گەشەی پەیوەندیەکان بوو لەنێوان خێڵی [[بارزانی]] و نەتەوەخوازیی کوردی. ھەرچەندە [[مەلا مستەفا بارزانی]] لە شۆڕشەکەی [[شێخ مەحموودی حەفید|شێخ مەحموود]] دا بەشدار بووە و چاوی بە [[شێخ سەعید]]یش کەوتووە، ئەو یارمەتییە سەربازییەی لەلایەن خێڵی بارزانییەوە گەیەنرایە خۆییبوون (کە شێخ ئەحمەد ڕێبەری بوو، و [[مەلا مستەفا]] سەرکردایەتی ئەکرد) یەکەمین ھاوکاری لەوچەشنە بووە لە [[مێژووی کورد]]ا. ئەم ئاستەی ھاوکاری بەردەوام بووە تا دواتر وەک [[پێشمەرگە]] دەرکەوت، بەتایبەتی لە سەردەمی بارزانییەوە، ئەتوانرێ بۆ پاراستنی دەوڵەتی نەتەوەیی کوردەکان بانگ بکرێن. خاڵی کۆتاییش ئەوەیە کە شۆڕشی [[خۆییبوون]] شێوازێکی نوێی ھاوکاری [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] دژی کوردەکان ھێنایەکایەوە. دواتر گۆڕینەوەی زەوی لەنێوانی دوو وڵاتی دراوسێدا دەبینرێتەوە کە سەرەڕای جیاوازییان، بۆ سەرکوتکردنی توانای سەربازیی کوردەکان ڕێکدەکەون. == پەراوێزەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20081025044203/http://kurdpress.net/id_655_67.asmx حکومەتە کوردییەکانی ئەمدواییە: بەشی دووەم/ کۆماری ئارارات] - [https://web.archive.org/web/20110902054213/http://www.kurdpress.net/ کوردپرێس] {{کۆماری ئارارات}} {{پایتەختەکانی کوردستان}} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان|state=collapsed}} {{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان|ئێران|مێژوو|سیاسەت|تورکیا|جوگرافیا|وڵاتەکان|کوردستان}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٣٠]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٧]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:میرنشینە کوردییەکان]] [[پۆل:یاخیبوونی ئارارات]] aoywh44v2fsngcda4mj4vkv1fb5p8re 1569872 1569871 2026-03-30T07:23:01Z 1silent scientist 51740 /* پەراوێزەکان */ 1569872 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|کۆماری ئارارات|‏کوردستان (ڕوونکردنەوە)}} {{زانیاریدانی_وڵات |ناو_خۆماڵی = Komara Agiriyê |ناو_فەرمی = کۆماری ئارارت |ناوی_باو = |ئاڵا_وێنە = Flag of the Republic of Ararat (fictitious).svg |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە = |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی = |سروودی_پاشایی = |نەخشە_وێنە = The Kurdish Republic of Ararat.png |نەخشە_سەردێڕ = |پایتەخت = [[کورداڤا]]<ref name="Jwaideh">Wadie Jwaideh, ''The Kurdish national movement: its origins and development'', Syracuse University Press, 2006, ISBN 9780815630937, [http://books.google.com.tr/books?id=FCbspX-dGPYC&pg=PA211&dq=Kurdava+1930&hl=tr&ei=pPeyTNu5GYrCcY6-9aYN&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CC8Q6AEwAg#v=onepage&q=Kurd%20Ava&f=false p. 211.]</ref><ref name="Sayan">Celal Sayan, ''La construction de l'état national turc et le mouvement national kurde, 1918-1938'', Presses universitaires du septentrion, 2002, [http://books.google.com.tr/books?id=Y1MtAQAAIAAJ&q=Kurdava+1930&dq=Kurdava+1930&hl=tr&ei=pPeyTNu5GYrCcY6-9aYN&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CCsQ6AEwAQ p. 649.] (فەڕانسەوی)</ref> |latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW= |شار_گەورەترین = |زمانەکان_فەرمی = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|باکووری]]) |زمانەکان_ناوچەیی = |جۆری_زمانەکان = |زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان = [[کورد]] |جۆری_دەسەڵات = [[کۆماری]] |پلەی_سەرۆک١ = [[سەرۆک کۆمار]]<ref>Paul J. White, ''Primitive rebels or revolutionary modernizers?: the Kurdish national movement in Turkey'', Zed Books, 2000, ISBN 978-1-85649-822-7, [http://books.google.com.tr/books?id=a80KQ4jdOeUC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=Presidency+Ibrahim+Haski&source=bl&ots=s1f43K2_lL&sig=w8w1NE5pnB_Ksv3SaOECLENabx8&hl=tr&ei=Pyi4TOn8FISycbPN3cUM&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBcQ6AEwAA#v=onepage&q=Presidency%20Ibrahim%20Haski&f=false p. 77.]</ref> |ناوی_سەرۆک١ = [[ئیبراھیم حەسکی]]<ref name="Karaca">[[Emin Karaca]], ''Ağrı Eteklerinde İsyan: Bir Kürt Ayaklanmasının Anatomisi'', 3. Baskı, Karakutu Yayınları, 2003, ISBN 9758685387, s. 23(تورکی).</ref> |پلەی_سەرۆک٢ = [[فەرماندەی ھێزە چەکدارەکان]] |ناوی_سەرۆک٢ = [[ئیحسان نووری پاشا]]<ref name="Karaca">[[Emin Karaca]], ''Ağrı Eteklerinde İsyan: Bir Kürt Ayaklanmasının Anatomisi'', 3. Baskı, Karakutu Yayınları, 2003, ISBN 9758685387, s. 23</ref> |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات = ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات = |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ = [[شەڕی سارد]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ = [[٢٨ی تشرینی یەکەم]]ی [[١٩٢٧]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٣ = ھێرشی ھێزەکانی [[تورکیا]] بۆ سەر کۆمار |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٣ = ئەیلوولی ١٩٣٠ |ڕووداوی_سەربەخۆیی٤ = ڕووخانی کۆمار |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٤ = [[ئەیلوول]]ی [[١٩٣٠]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٥ = لەسێدارەدانی سەرکردەکان |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٥ = [[١٩٣٠]] |پلە_ڕووبەر = |ڕووبەر_ک. م. ٤گ = |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتوان = |پلە_مەزەندەی_دانیشتوان = |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتوان = |سەرژمێریی_دانێشتوان = |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = |چڕیی_دانیشتوان_ک. م. ٤گۆش = |پلە_چڕیی_دانیشتوان = |دراو = |کۆدی_دراو = |کاتی_ناوچەیی = |قەرەبووی_کات = |کۆدی_تەلەفوون =}} {{کورد}} '''کۆماری ئارارات''' یان '''کۆماری ئاگری''' یەکەم کۆماری [[کورد]]ییە کە خۆی راگەیاندبێت. کەوتبووە رۆژھەڵاتی [[تورکیا]]ی ئێستا و [[پارێزگای ئاگری]] ناوەندەکەی بووە. کۆماری ئارارات کە لەلایەن [[خۆییبوون]]ەوە سەرکردایەتی دەکرا، لە ساڵی [[١٩٢٧]] سەربەخۆیی خۆی راگەیاند، ئەمەش لەکاتی شەپۆلی شۆڕشە یەک لەدوای یەکەکانی کوردەکانی باشووری رۆژھەڵاتی تورکیا ([[باکووری کوردستان]]). == پوختەی مێژوویی == [[ڕاپەڕینی ئاگری|شۆڕشی ئاگری]] لەلایەن [[ئیحسان نووری پاشا]]وە سەرکردایەتی دەکرا لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٧، [[کورداڤا]] گوندێکی نزیکی [[کێوی ئارارات|چیای ئارارات]] وەک پایتەختی [[کوردستان]] دەستنیشانکرا، [[خۆییبوون]] بانگەوازی بۆ زلھێزەکان و [[کۆمەڵەی نەتەوەکان|کۆمەڵەی گەلان]] کرد و پەیامی بۆ کوردەکانی [[عێراق]] و [[سووریا]]ش نارد، تێیدا داوای ھاوکاری کرد. سەرەڕای سەرنەکەوتنی [[شێخ سەعید]] و ئازادی، [[بیرمەند]] و سەرکردە نەتەوەییەکانی [[کورد]] بەردەوامبوون لە بەرنامەداڕشتن بۆ [[کوردستان]]ێکی سەربەخۆ، زۆرێک لەم نەتەوەخوازانە لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٧دا کۆبوونەوە نەک ھەر سەربەخۆیی کوردستانیان ڕاگەیاندووە، بگرە خۆییبوونیان وەک ئۆرگانی باڵای نەتەوەیی کە ھەموو دەسەڵاتێکی تایبەتی نەتەوەیی و نێونەتەوەیی ھەبێت ڕاگەیاند، سەرکردایەتی ئەم ڕێکخراوە تازەیە باوەڕی وابوو کە کلیلی سەرکەوتنی خەبات بۆ کوردستانێکی سەربەخۆ لە وەفاداری خێڵەکیی دا نییە، بەڵکو لە ڕێگەی بەکارھێنانی ھێزی سەربازیی گونجاوی ئەوتۆوە دێتە دی کە بەرنامە بۆ داندراو‌ و ڕێکخراوبێت، سەرەڕای بێزارییان بەرامبەر ڕژێمی [[کەمالیزم|کەمالیست]]ەکان، [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا|بەریتانیا]] و [[فەڕەنسا]] پشتگیریی بەرچاوی خۆییبوونیان نەکرد، بەپێی [[سەفرەستیان]]، ھێزە ئەورووپییەکان لە کاتێکدا پشتگیریی سەربەخۆیی کوردەکانیان کردووە، کە لەلایەن ڕاپۆرت‌ و میدیای تورکییەوە مەیلیان پێ درابێت، بە یارمەتییەکی کەمەوە لە [[ئەورووپا]]وە، دواجار خۆییبوون کۆمەک کرا لەلایەن [[یەکێتیی شۆڕشگێڕیی ئەرمەنی]]، [[ئێرانی پەھلەوی|شای ئێران]] و ھاوڕێ کوردەکانیان، وەک [[ئەحمەد بارزانی]]، سەرۆکی [[بنەماڵەی بارزانی|خێڵی بارزانی]]ەکانی [[باشووری کوردستان]]. [[کوردانی سووریا]]ش یارمەتی خۆییبوونیان دا، ئەمەش لە ڕێگەی بڕیینی ھێڵەکانی [[شەمەندەفەر]]، تاڵانکردنی لادێی تورکەکان و دەستدرێژیی چەکدارانە. لە ساڵی ١٩٢٨ دا، ئیحسان نووری پاشا گرووپێکی بچوکی سەربازی کۆکردەوە کە بە چەکی ھاوچەرخ چەکدارکرابوون و خول و تاکتیکی سەربازی پیادەیان بینیبوو. ئەم ھێزە شۆڕشی خۆییبوونی دەستپێکرد بە ڕۆیشتنیان بەرەو [[چیای ئارارات]]. نووری و پیاوەکانی نەک تەنھا سەرکەوتن و گەیشتنە ئارارات، بەڵکو توانیان شارەکانی [[بدلیس]]، [[وان]] و زۆربەی ناوچەکانی نزیکی [[دەریاچەی وان]] پاکبکەنەوە و ناوچەیەکی بەرچاو بۆ بەرگری کوردیی دابمەزرێنن. لەپاڵ چەک، ڕێکخستن و توانایانەوە، ھێزی کوردەکان زیادی دەکرد بەھۆی شۆڕشەکەیانەوە. ھەرچەندە سوپای تورک ھەوڵی دا شۆڕشەکە ھەر لە سەرەتاوە، ساڵی ١٩٢٧، دابمرکێنێتەوە، ھەوڵەکەیان سەرکەوتوو نەبوو لەبەر ئەوەی [[ئێران]] ھاوکاری نەئەکردن، ئەمە لەکاتێکدایە کە چیای ئارارات لە سەر سنووری نێوان ئێران و [[تورکیا]]یە. == ھێرشی سوپای تورکیا بۆ ئارارت == بە ھاتنی ساڵی ١٩٣٠، تورکەکان توانیان سەرکەون. لە مانگی [[نیسان]]دا دەستیان پێ کرد. سوپای تورک بە شێوەیەکی شەڕەنگێزانە دەوری [[چیای ئارارات]]یان دا‌و تا کۆتایی مانگی [[حوزەیران]] زیاد لە ١٠ ھەزار سەربازیان بردە ئەوێ. ژمارەی ھێزەکانی ھەردوولا لە زیادبووندا بوو، چونکە خێڵە کوردەکانیش لە پەیوەندیکردندا بوون و نزیکەی ٦٠ ھەزار سەربازی تری تورک لەلایەن حکوومەتی تورکەوە بانگکران. سەرەڕای ڕووبەڕووبوونەوەی زیادبوونی زیانەکان، بەرگرییەکەی [[خۆییبوون]] وردەوردە کەمبوونەوەی پاڵپشتی ھەرێمی بەخۆوە بینی، بەھۆی گوشاری [[حکوومەتی تورکیا]]، ئیدارەی فەڕەنسی لە سووریا و بەریتانی لە [[عێراق]]، زۆربەی یارمەتییەکانی باشوور سنووردارکران. پێش پێداگرییەکەی تورکەکان، ھێزێکی پاڵپشتیی [[بارزانی|بارزانەکان]] لە [[باشووری کوردستان]]ەوە بە ٥٠٠ ئەسپ سوارەوە لە ناوچەی [[مووسڵ|مووسڵەوە]] لەلایەن «[[شێخی بارزان]]»ەوە گەیشتن. سەرۆک خێڵی تریش، بۆ نموونە [[ھاچۆ‌و سمکۆ]]، لە سووریاوە، لە ساڵی ١٩٣٠ بۆ یارمەتیدانی خۆییبوون گەیشتنە ناوچەکە. == ڕۆڵی ئێران و پاڵپشتی کردن لە تورکەکان == ھەرچۆنێک بێت گەورەترین زیان لە شۆڕشەکەی [[خۆییبوون]] لە [[ئاگری|ئارارات]] لە [[ئێران]]ەوە پێی گەیشت. ھەرچەندە لە سەرەتادا پاڵپشتی بەرگریی کوردی بوو، حکوومەتی ئێران نەیتوانی ڕێگری لە سوپای تورک بکات کە بە مەبەستی تەوقکردنی [[چیای ئارارات]] چوونە خاکەکەیەوە. سەربازە ئێرانییەکانی سەر سنووریش سنووری ئێران -[[تورکیا]]یان داخست بەسەر ھەر گەشتیارێکدا، بەو خێڵە کوردانەشەوە کە ھەوڵیان ئەدا یارمەتی شۆڕشەکە بدەن. ئێران دواجار بەتەواوی ملکەچی داوای تورکەکان بوو سەبارەت بە پرۆسەکە بەوەی مامەڵەی کرد بەو زەوییانەی چواردەوری چیای ئارارات بەرامبەر بەو زەوییە تورکییانەی نزیک [[قوتوور]] و [[بەرزیرگان]] (بازرگان). ئەو شۆڕشە ڕێکخراوەی چیای ئارارات لە پاییزی ١٩٣٠ دا شکێنرا، ھەرچەندە تورکەکان تا بەھاری دواتر چاوەڕێیان کرد بۆ ھێرشکردنە سەر ناوچەکە بۆ سەرکوتکردنی ھەر نەیارێکی خێڵەکی. ھەروەک ئەنجامی ڕاپەڕینە کوردییەکەی پێشووتر، حکوومەتی تورک بێبەزەیی بوو بەرامبەر شۆڕشگێڕەکان. سەرەڕای شکست، خۆییبوون و [[ڕاپەڕینی ئاگری|شۆڕشی ئارارات]] لە سێ خاڵدا بۆ مێژووی [[پێشمەرگە]] گرنگن. یەکەمیان، ئەوە یەکەمجار بووە ھێزێکی چەکدار دابمەزرێنرێت تایبەت بە ئامانجی نەتەوەخوازیی کوردی. کاریگەریی سەرۆک خێڵەکان وەک سەرکردەیەکی سوپایی وردەوردە کەمئەبووەوە بەرامبەر بە بیرۆکەی نەتەوەخوازیی کە بووە ھۆکارێکی گرنگتر بۆ چالاکییە سەربازییەکانی کورد. دووەم، شۆڕشی خۆییبوون دەرخەری گەشەی پەیوەندیەکان بوو لەنێوان خێڵی [[بارزانی]] و نەتەوەخوازیی کوردی. ھەرچەندە [[مەلا مستەفا بارزانی]] لە شۆڕشەکەی [[شێخ مەحموودی حەفید|شێخ مەحموود]] دا بەشدار بووە و چاوی بە [[شێخ سەعید]]یش کەوتووە، ئەو یارمەتییە سەربازییەی لەلایەن خێڵی بارزانییەوە گەیەنرایە خۆییبوون (کە شێخ ئەحمەد ڕێبەری بوو، و [[مەلا مستەفا]] سەرکردایەتی ئەکرد) یەکەمین ھاوکاری لەوچەشنە بووە لە [[مێژووی کورد]]ا. ئەم ئاستەی ھاوکاری بەردەوام بووە تا دواتر وەک [[پێشمەرگە]] دەرکەوت، بەتایبەتی لە سەردەمی بارزانییەوە، ئەتوانرێ بۆ پاراستنی دەوڵەتی نەتەوەیی کوردەکان بانگ بکرێن. خاڵی کۆتاییش ئەوەیە کە شۆڕشی [[خۆییبوون]] شێوازێکی نوێی ھاوکاری [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] دژی کوردەکان ھێنایەکایەوە. دواتر گۆڕینەوەی زەوی لەنێوانی دوو وڵاتی دراوسێدا دەبینرێتەوە کە سەرەڕای جیاوازییان، بۆ سەرکوتکردنی توانای سەربازیی کوردەکان ڕێکدەکەون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20081025044203/http://kurdpress.net/id_655_67.asmx حکومەتە کوردییەکانی ئەمدواییە: بەشی دووەم/ کۆماری ئارارات] - [https://web.archive.org/web/20110902054213/http://www.kurdpress.net/ کوردپرێس] {{کۆماری ئارارات}} {{پایتەختەکانی کوردستان}} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان|state=collapsed}} {{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان|ئێران|مێژوو|سیاسەت|تورکیا|جوگرافیا|وڵاتەکان|کوردستان}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٣٠]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٧]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:میرنشینە کوردییەکان]] [[پۆل:یاخیبوونی ئارارات]] qkwodnx9rcca4flqwhp930gwvjjd2jb 0 1245 1569758 1469659 2026-03-29T12:13:02Z 1silent scientist 51740 /* مێژوو */ 1569758 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--more fields are available for this Infobox--See Template:Infobox Settlement--> | official_name = مێردین | other_name = ماردین | settlement_type = [[Metropolitan municipalities in Turkey|Metropolitan municipality]] | image_skyline = Mardin P1040528 20080424181756.JPG | image_caption = شاری دێرینی مێردین | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = Coat of arms of Mardin Municipality | map_caption = Location of Mardin within Turkey. | pushpin_map = Turkey | coordinates = {{coord|37|19|0|N|40|44|16|E|region:TR|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{TUR}} | subdivision_type1 = [[Regions of Turkey|Region]] | subdivision_name1 = [[باکووری کوردستان]] {{ھن}} باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەناتۆلیا | subdivision_type2 = [[پارێزگای مێردین|پارێزگا]] | subdivision_name2 = [[پارێزگای مێردین|مێردین]] | area_footnotes = | = District | area_blank1_km2 = | elevation_m = ١٠٨٣ | population_footnotes = | population_as_of = | population_urban = | population_blank1_title = District | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = auto | timezone = [[Further-eastern European Time|FET]] | utc_offset = +٣ | postal_code_type = [[Postal code]] | postal_code = 47x xx | area_code = ٠٤٨٢ | registration_plate = [[Vehicle registration plates of Turkey|٤٧]] | website = {{URL|http://www.mardin.gov.tr/}}{{ھن}}{{URL|http://www.mardin.bel.tr/}}{{ھن}}{{URL|http://www.mardinimiz.net/}} | name = | leader_title = Elected Mayor | leader_name = [[ئەحمەد تورک]] | leader_party = [[پارتی دیموکراتی گەلان|ھەدەپ]] | leader_title1 = [[Kaymakam]] and Acting Mayor | leader_name1 = مستەفا یەمان }} '''مێردین''' یان '''ماردین''' ({{بە کورمانجی|Mêrdîn}}، {{بە تورکی|Mardin}}) [[شار]]ێکی [[باکووری کوردستان]]ە، لە باشووری ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]]. شاری مێردین پایتەختی [[پارێزگای مێردین]]ە. زۆربەی دانیشتوانی شارەکە کوردن، لەپاڵ ئەوانیش عەرەب و ئاشووری دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=[[Uğur Mumcu]] |سەردێڕ=Kürt Dosyası |ڕێکەوت=١٩٩٣|پەڕە=٧١|زمان=tr}}</ref> == بنەڕەتی ناونان == سەرچاوەی ناونانی شارەکە دەگەڕێتەوە بۆ وشەی ئارامیی ܡܪܕܐ واتە قەڵا و ھەر لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی نوێ|ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی نوێوە]] بەم ناوە ناسراوە. ڕوونکردنەوەیەکی تر ھەیە بۆ واتای ناونانی، ئەویش ئەوەیە کە بە واتایەکی تر ئاماژە بە ھەمان وشە ئارامییەکە دەکات ܡܪܕܐ کە پێشتر باسمان کرد کە ئەویش "یاخیبوو".<ref>https://web.archive.org/web/20200125221212/http://books.google.com/books?id=PyJnAAAAMAAJ&pg=PA292</ref>[[File:Deyrul-zafran.jpg|220x440px|thumb|left|دێری گاوران لە دێرول زەفران]] == مێژوو == باسکردنی شارەکە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی [[ئاشوورییەکان]] لە ھەزارەی یەکەمی پێش زایین، ناوچەکە بەناوبانگ بووە بە قەڵا زۆرەکانی، کە زۆربەیان بە ھاتنی ئایینی [[مەسیحییەت|مەسیحی]] بوونەتە [[کڵێسا]]، بەڵام شارەکە وەک ناوەندێک بۆ ئایینەکانی دیکە ماوەتەوە، بۆیە خەڵکەکەی باوەڕیان بە [[سابیئیزم]] ھێنا، وەک چۆن [[ئێزیدییەکان]] دواتر لەوێ بڵاوبوونەوە. بەڵام بە تێپەڕبوونی کات ژمارەیان کەم بووەوە و لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا شارەکە بوو بە تێکەڵەیەک لە [[ئێزیدی]] و [[مەسیحی]] و [[موسڵمان]]. کۆمەڵکوژییەکانی [[کۆمەڵکوژیی سەیفۆ|سەیفۆ]] و [[سیاسەت|ڕامیاری]] بە تورکیکردن بووە ھۆی گۆڕانکاری لە دیمۆگرافیادا و شارەکە بوو بە زۆرینەی [[تورکەکان|تورک]] و کەمینەی [[کورد]]، و بە بوونی [[عەرەب]] و [[سووریا|سووری]] بە ژمارەیەکی کەم.<ref>Jacques Rhétoré: Les chrétiens aux bêtes. Souvenirs de la guerre sainte proclamée par les Turcs contre les chrétiens en 1915, Les éditions du cerf, Paris 2005 ISBN 2-204-07243-5, pp. 13</ref> <ref>https://www.imprescriptible.fr/rhac/tome4/l1-p5-ch6</ref> === سەردەمی عوسمانی === دوای سەرکەوتنی [[عوسمانییەکان]] بەسەر ڕکابەرە سەرسەختەکانیان واتە [[سەفەوییەکان]] لە [[شەڕی چاڵدێران]] لە ساڵی ١٥١٤دا، هاوسەنگیی هێز لە ناوچەکەدا گۆڕا. فەرماندەی سەفەوی لە ناوچەکەدا بە ناوی [[ئۆستاجلوو]] لە شەڕی عوسمانییەکاندا کوژرا و [[قەرە خان]] (یان کاراهان)ی برای جێگەی گرتەوە. لە ساڵی ١٥١٥دا مێردین بۆ ماوەیەکی کورت کەوتە دەست عوسمانییەکان، بەڵام قەڵاکە لەژێر کۆنترۆڵی سەفەوییەکاندا مایەوە و عوسمانییەکان ناچار بوون دوای چەند ڕۆژێک ناوچەکە جێبهێڵن، ئەمەش وای کرد قەرە خان دووبارە داگیری بکاتەوە. ساڵی دواتر، فەرماندەی عوسمانی، [[بێقلی مەحمەد پاشا]]، شکستی بە قەرە خان هێنا و دەسەڵاتی سەفەوییەکان لە ناوچەکەدا داڕما. عوسمانییەکان دووبارە مێردینیان گەمارۆدایەوە، کە لەژێر فەرماندەیی [[سولەیمان خان]]ی برای قەرە خاندا بەرگری دەکرد. دوای [[شەڕی مەرج دابیق]] لە ئابی ١٥١٦، بێقلی مەحمەد پاشا بە هێزی پشتیوانییەوە لە [[سووریا]] گەڕایەوە و دواجار لە کۆتایی ١٥١٦ یان سەرەتای ١٥١٧دا شاری ناچار بە خۆبەدەستەوەدان کرد. دوای ئەمە، مێردین لەلایەن پارێزگارێکەوە بەڕێوەدەبرا کە ڕاستەوخۆ لەژێر دەسەڵاتی سوڵتانی عوسمانیدا دەستنیشان دەکرا. شارەکە سەردەمێکی تا ڕادەیەک ئارامی لەژێر دەسەڵاتی عوسمانیدا بەخۆوە بینی، بەبێ هیچ ململانێ یان نەهامەتییەکی بەرچاو. ئەو گەشتیارە ئەورووپاییانەی لە کۆتایی سەدەی هەژدەهەم و سەرەتای [[سەدەی نۆزدەهەم]]دا سەردانی شارەکەیان کردووە، خەمڵاندنی زۆر جیاوازیان بۆ ژمارەی دانیشتووانەکەی داوە، بەڵام بە گشتی ئاماژە بەوە دەکەن کە موسڵمانان (یان «[[تورکەکان]]») گەورەترین گرووپ بوون، لەگەڵ پێکهاتەی بەرچاوی [[ئەرمەنی]] و [[سوریانی]] و کەمینەکانی تر، لە کاتێکدا زمانەکانی [[عەرەبی]] و [[کوردی]] زمانە باڵادەستەکان بوون. سەردەمی ئاشتی دواجار کۆتایی هات کاتێک [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] کەوتە ململانێ لەگەڵ خدیوێتی میسردا. لەم ماوەیەدا شارەکە کەوتە ژێر دەسەڵاتی یاخیبووانی سەر بە ھۆزی مللیی کورد. لە ساڵی ١٨٣٥دا، ھۆزی [[مللی]] لەلایەن هێزە سەربازییەکانی والی [[ئەیالەتی دیاربەکر]]، [[ڕەشید محەممەد پاشا|ڕەشید مەحمەد پاشا]]، تێکشکێنران. لەکاتی گەمارۆدانەکەدا مزگەوتی گەورەی شارەکە تەقێنرایەوە. لە نێوان ساڵانی ١٨٤٧ بۆ ١٨٦٥ دانیشتووانی شارەکە بەدەست پەتایەکی توندی [[کۆلێرا]]وە ناڵاندیان، کە ژمارەی وردی قوربانییەکان نەزانراوە. لە کاتی [[جەنگی جیهانیی یەکەم]]دا، مێردین یەکێک بوو لە شوێنەکانی [[کۆمەڵکوژیی سەیفۆ|کۆمەڵکوژیی سوریانی]] و [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|ئەرمەنییەکان]]. لە بەرەبەیانی [[جەنگی جیهانیی یەکەم]]دا، مێردین ماڵی زیاتر لە ١٢ هەزار سوریانی و زیاتر لە ٧،٥٠٠ ئەرمەنی بوو. لە ماوەی جەنگەکەدا، زۆر کەس نێردران بۆ کەمپەکانی [[سەری کانی]]، هەرچەندە هەندێکیان توانییان بە هاوکاریی چیچانییەکانی ناوچەکە بۆ [[چیای شەنگال]] ڕابکەن. کورد و عەرەبەکانی مێردین بەزۆری بەم ڕووداوانە دەڵێن «فەرمان» (فەرمانی حکوومەت)، لە کاتێکدا مەسیحییە سوریانییەکان پێی دەڵێن «سەیفۆ» (شمشێر). دوای [[ئاگربەستی موودرۆس]]، مێردین یەکێک بوو لەو شارە تورکیانەی کە لەلایەن هێزەکانی هاوپەیمانانەوە داگیر نەکرا. === مێژووی هاوچەرخ === لە ساڵی ١٩٢٣دا، لەگەڵ دامەزراندنی کۆماری تورکیا، مێردین کرا بە پایتەختی کارگێڕیی پارێزگایەک کە بە ناوی خۆیەوە ناونرا. زۆرێک لە ڕزگاربووانی مەسیحی سوریانی لە توندوتیژییەکان، دواتر لە ساڵانی چلەکاندا مێردینیان بەرەو قامیشلۆی دراوسێ بەجێهێشت دوای ئەوەی سەربازیی زۆرەملێ لە [[سوپای تورکیا]]دا بوو بە ناچاری. کاتێک [[حکوومەتی تورکیا]] لە ساڵی ١٩٢٥دا [[شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران]]ی سەرکوت کرد، فیرقەی یەکەم و چواردەهەمی سوارە لە مێردین جێگیر کران.<ref>Olson, Robert (1989). The Emergence of Kurdish Nationalism and the Sheikh Said Rebellion, 1880–1925. University of Texas Press. pp. 102–104. ISBN 0292776195.</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Social_Media_in_Southeast_Turkey.html?hl=ar&id=gUZLDwAAQBAJ#v=onepage&q=mardin%20city%20turkey&f=false</ref> مێردین لە ساڵانی نەوەدەکاندا بە شێوەیەکی بەرچاو گەشەی پیشەسازی بەخۆوە بینی، کاتێک دانیشتووان بە ژمارەیەکی زۆرتر ڕوویان لە بەشە مۆدێرنەکانی شارەکە کرد کە لە ناوچە نزمەکانی بناری گردی کۆنی شارەکەدا گەشەیان دەکرد. لە ڕێگەی یاسایەکی پەسەندکراو لە ساڵی ٢٠١٢دا، مێردین بوو بە شارەوانییەکی گەورەشار، کە دوای [[هەڵبژاردنە ناوخۆییەکانی تورکیا لە ساڵی ٢٠١٤]]دا دەستی بەکار کرد.<ref>http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/12/20121206-1.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20180412090612/http://aei.pitt.edu/2001/1/PB06.pdf</ref> == ئاووھەوا == مێردین بە ھاوینێکی گەرم، زستانێکی تەڕ، باران و بەفراوی ناسراوە. لە وەرزی ھاوین، پلەی گەرما بۆ زیاتر لە ٤٠ پلە بەرزدەبێتەوە، ئەمەش بەهۆی هاوسنووری شارەکە لەگەڵ [[سووریا]]. لە مانگی کانوونی یەکەم بۆ ئازار، بەفر حەفتەیەک بۆ دوو حەفتە لە مێردین دەبارێت. لە مێردین ساڵانە ٣٠٠٠ کاتژمێر خۆرەتاوە، تا ئێستا ٤٢.٥ بەرزترین پلەی گەرمییە لە شارەکە تۆمارکرابێت. تێکڕای بارانبارین لەهەر ساڵێک ٦٤١.٤ مم (٢٥ ئینج). {{Weather box |metric first= Yes |single line= Yes |location= مێردین | Jan high C = ٧٫٤ | Feb high C = ٩٫٤ | Mar high C = ١٤٫٥ | Apr high C = ١٩٫٦ | May high C = ٢٦٫٤ | Jun high C = ٣٣٫٠ | Jul high C = ٣٨٫١ | Aug high C = ٣٧٫٥ | Sep high C = ٣٣٫٨ | Oct high C = ٢٥٫٦ | Nov high C = ١٧٫١ | Dec high C = ١٠٫١ | Jan mean C = ٣٫٥ | Feb mean C = ٤٫٩ | Mar mean C = ٨٫٧ | Apr mean C = ١٤٫٤ | May mean C = ١٩٫٨ | Jun mean C = ٢٥٫٤ | Jul mean C = ٣٠٫٢ | Aug mean C = ٢٩٫٦ | Sep mean C = ٢٥٫٧ | Oct mean C = ١٨٫٧ | Nov mean C = ١١٫٢ | Dec mean C = ٥٫٠ | Jan low C = -٠٫٥ | Feb low C = ٠٫٤ | Mar low C = ٣٫٥ | Apr low C = ٨٫٣ | May low C = ١٣٫١ | Jun low C = ١٨٫٢ | Jul low C = ٢٢٫٣ | Aug low C = ٢١٫٦ | Sep low C = ١٧٫١ | Oct low C = ١١٫٣ | Nov low C = ٦٫٢ | Dec low C = ١٫٢ | Jan precipitation mm = ٩٩٫٨ | Feb precipitation mm = ١١٠٫٧ | Mar precipitation mm = ٩٤٫٦ | Apr precipitation mm = ٧٥٫٥ | May precipitation mm = ٣٧٫٧ | Jun precipitation mm = ٨٫٣ | Jul precipitation mm = ٣٫٣ | Aug precipitation mm = ١٫٢ | Sep precipitation mm = ٤٫١ | Oct precipitation mm = ٣٣٫٣ | Nov precipitation mm = ٦٨٫٧ | Dec precipitation mm = ١٠٤٫٢ | Jan rain days = ١٠٫٦ | Feb rain days = ١٠٫٦ | Mar rain days = ١٠٫٧ | Apr rain days = ٩٫٩ | May rain days = ٦٫٦ | Jun rain days = ١٫٧ | Jul rain days = ٠٫٥ | Aug rain days = ٠٫٢ | Sep rain days = ٠٫٧ | Oct rain days = ٥٫٣ | Nov rain days = ٧٫٤ | Dec rain days = ١٠٫٢ | Jan sun = ١٣٩٫٥ | Feb sun = ١٤٢٫٨ | Mar sun = ١٨٩٫١ | Apr sun = ٢٢٢ | May sun = ٣١٠ | Jun sun = ٣٧٥ | Jul sun = ٣٩٦٫٨ | Aug sun = ٣٦٨٫٩ | Sep sun = ٣١٥ | Oct sun = ٢٣٨٫٧ | Nov sun = ١٧٤ | Dec sun = ١٣٦٫٤ | source 1 = Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=MARDIN |سەردێڕ=Archived copy |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110119195654/http://dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=MARDIN |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110119195654/http://dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=MARDIN |date=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ }}</ref> | date = ئایار ٢٠١٢}}<br /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارەکانی کوردستان}} {{کورت}} {{پۆلی کۆمنز|Mardin}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|تورکیا|جوگرافیا|سووریا}} [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە تورکیا]] [[پۆل:شارەکانی تورکیا]] [[پۆل:مێردین|مێردین]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای مێردین]] p6y5sjvr4yskq88sirg6f18or8wsmfw 1569759 1569758 2026-03-29T12:16:34Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1569759 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--more fields are available for this Infobox--See Template:Infobox Settlement--> | official_name = مێردین | other_name = ماردین | settlement_type = [[Metropolitan municipalities in Turkey|Metropolitan municipality]] | image_skyline = Mardin P1040528 20080424181756.JPG | image_caption = شاری دێرینی مێردین | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = Coat of arms of Mardin Municipality | map_caption = Location of Mardin within Turkey. | pushpin_map = Turkey | coordinates = {{coord|37|19|0|N|40|44|16|E|region:TR|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{TUR}} | subdivision_type1 = [[Regions of Turkey|Region]] | subdivision_name1 = [[باکووری کوردستان]] {{ھن}} باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەناتۆلیا | subdivision_type2 = [[پارێزگای مێردین|پارێزگا]] | subdivision_name2 = [[پارێزگای مێردین|مێردین]] | area_footnotes = | = District | area_blank1_km2 = | elevation_m = ١٠٨٣ | population_footnotes = | population_as_of = | population_urban = | population_blank1_title = District | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = auto | timezone = [[Further-eastern European Time|FET]] | utc_offset = +٣ | postal_code_type = [[Postal code]] | postal_code = 47x xx | area_code = ٠٤٨٢ | registration_plate = [[Vehicle registration plates of Turkey|٤٧]] | website = {{URL|http://www.mardin.gov.tr/}}{{ھن}}{{URL|http://www.mardin.bel.tr/}}{{ھن}}{{URL|http://www.mardinimiz.net/}} | name = | leader_title = Elected Mayor | leader_name = [[ئەحمەد تورک]] | leader_party = [[پارتی دیموکراتی گەلان|ھەدەپ]] | leader_title1 = [[Kaymakam]] and Acting Mayor | leader_name1 = مستەفا یەمان }} '''مێردین''' یان '''ماردین''' ({{بە کورمانجی|Mêrdîn}}، {{بە تورکی|Mardin}}) [[شار]]ێکی [[باکووری کوردستان]]ە، لە باشووری ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]]. شاری مێردین پایتەختی [[پارێزگای مێردین]]ە. زۆربەی دانیشتوانی شارەکە کوردن، لەپاڵ ئەوانیش عەرەب و ئاشووری دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=[[Uğur Mumcu]] |سەردێڕ=Kürt Dosyası |ڕێکەوت=١٩٩٣|پەڕە=٧١|زمان=tr}}</ref> == بنەڕەتی ناونان == سەرچاوەی ناونانی شارەکە دەگەڕێتەوە بۆ وشەی ئارامیی ܡܪܕܐ واتە قەڵا و ھەر لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی نوێ|ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی نوێوە]] بەم ناوە ناسراوە. ڕوونکردنەوەیەکی تر ھەیە بۆ واتای ناونانی، ئەویش ئەوەیە کە بە واتایەکی تر ئاماژە بە ھەمان وشە ئارامییەکە دەکات ܡܪܕܐ کە پێشتر باسمان کرد کە ئەویش "یاخیبوو".<ref>https://web.archive.org/web/20200125221212/http://books.google.com/books?id=PyJnAAAAMAAJ&pg=PA292</ref>[[File:Deyrul-zafran.jpg|220x440px|thumb|left|دێری گاوران لە دێرول زەفران]] == مێژوو == باسکردنی شارەکە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی [[ئاشوورییەکان]] لە ھەزارەی یەکەمی پێش زایین، ناوچەکە بەناوبانگ بووە بە قەڵا زۆرەکانی، کە زۆربەیان بە ھاتنی ئایینی [[مەسیحییەت|مەسیحی]] بوونەتە [[کڵێسا]]، بەڵام شارەکە وەک ناوەندێک بۆ ئایینەکانی دیکە ماوەتەوە، بۆیە خەڵکەکەی باوەڕیان بە [[سابیئیزم]] ھێنا، وەک چۆن [[ئێزیدییەکان]] دواتر لەوێ بڵاوبوونەوە. بەڵام بە تێپەڕبوونی کات ژمارەیان کەم بووەوە و لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا شارەکە بوو بە تێکەڵەیەک لە [[ئێزیدی]] و [[مەسیحی]] و [[موسڵمان]]. کۆمەڵکوژییەکانی [[کۆمەڵکوژیی سەیفۆ|سەیفۆ]] و [[سیاسەت|ڕامیاری]] بە تورکیکردن بووە ھۆی گۆڕانکاری لە دیمۆگرافیادا و شارەکە بوو بە زۆرینەی [[تورکەکان|تورک]] و کەمینەی [[کورد]]، و بە بوونی [[عەرەب]] و [[سووریا|سووری]] بە ژمارەیەکی کەم.<ref>Jacques Rhétoré: Les chrétiens aux bêtes. Souvenirs de la guerre sainte proclamée par les Turcs contre les chrétiens en 1915, Les éditions du cerf, Paris 2005 ISBN 2-204-07243-5, pp. 13</ref> <ref>https://www.imprescriptible.fr/rhac/tome4/l1-p5-ch6</ref> === سەردەمی عوسمانی === دوای سەرکەوتنی [[عوسمانییەکان]] بەسەر ڕکابەرە سەرسەختەکانیان واتە [[سەفەوییەکان]] لە [[شەڕی چاڵدێران]] لە ساڵی ١٥١٤دا، هاوسەنگیی هێز لە ناوچەکەدا گۆڕا. فەرماندەی سەفەوی لە ناوچەکەدا بە ناوی [[ئۆستاجلوو]] لە شەڕی عوسمانییەکاندا کوژرا و [[قەرە خان]] (یان کاراهان)ی برای جێگەی گرتەوە. لە ساڵی ١٥١٥دا مێردین بۆ ماوەیەکی کورت کەوتە دەست عوسمانییەکان، بەڵام قەڵاکە لەژێر کۆنترۆڵی سەفەوییەکاندا مایەوە و عوسمانییەکان ناچار بوون دوای چەند ڕۆژێک ناوچەکە جێبهێڵن، ئەمەش وای کرد قەرە خان دووبارە داگیری بکاتەوە. ساڵی دواتر، فەرماندەی عوسمانی، [[بێقلی مەحمەد پاشا]]، شکستی بە قەرە خان هێنا و دەسەڵاتی سەفەوییەکان لە ناوچەکەدا داڕما. عوسمانییەکان دووبارە مێردینیان گەمارۆدایەوە، کە لەژێر فەرماندەیی [[سولەیمان خان]]ی برای قەرە خاندا بەرگری دەکرد. دوای [[شەڕی مەرج دابیق]] لە ئابی ١٥١٦، بێقلی مەحمەد پاشا بە هێزی پشتیوانییەوە لە [[سووریا]] گەڕایەوە و دواجار لە کۆتایی ١٥١٦ یان سەرەتای ١٥١٧دا شاری ناچار بە خۆبەدەستەوەدان کرد. دوای ئەمە، مێردین لەلایەن پارێزگارێکەوە بەڕێوەدەبرا کە ڕاستەوخۆ لەژێر دەسەڵاتی سوڵتانی عوسمانیدا دەستنیشان دەکرا. شارەکە سەردەمێکی تا ڕادەیەک ئارامی لەژێر دەسەڵاتی عوسمانیدا بەخۆوە بینی، بەبێ هیچ ململانێ یان نەهامەتییەکی بەرچاو. ئەو گەشتیارە ئەورووپاییانەی لە کۆتایی سەدەی هەژدەهەم و سەرەتای [[سەدەی نۆزدەهەم]]دا سەردانی شارەکەیان کردووە، خەمڵاندنی زۆر جیاوازیان بۆ ژمارەی دانیشتووانەکەی داوە، بەڵام بە گشتی ئاماژە بەوە دەکەن کە موسڵمانان (یان «[[تورکەکان]]») گەورەترین گرووپ بوون، لەگەڵ پێکهاتەی بەرچاوی [[ئەرمەنی]] و [[سوریانی]] و کەمینەکانی تر، لە کاتێکدا زمانەکانی [[عەرەبی]] و [[کوردی]] زمانە باڵادەستەکان بوون. سەردەمی ئاشتی دواجار کۆتایی هات کاتێک [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] کەوتە ململانێ لەگەڵ خدیوێتی میسردا. لەم ماوەیەدا شارەکە کەوتە ژێر دەسەڵاتی یاخیبووانی سەر بە ھۆزی مللیی کورد. لە ساڵی ١٨٣٥دا، ھۆزی [[مللی]] لەلایەن هێزە سەربازییەکانی والی [[ئەیالەتی دیاربەکر]]، [[ڕەشید محەممەد پاشا|ڕەشید مەحمەد پاشا]]، تێکشکێنران. لەکاتی گەمارۆدانەکەدا مزگەوتی گەورەی شارەکە تەقێنرایەوە. لە نێوان ساڵانی ١٨٤٧ بۆ ١٨٦٥ دانیشتووانی شارەکە بەدەست پەتایەکی توندی [[کۆلێرا]]وە ناڵاندیان، کە ژمارەی وردی قوربانییەکان نەزانراوە. لە کاتی [[جەنگی جیهانیی یەکەم]]دا، مێردین یەکێک بوو لە شوێنەکانی [[کۆمەڵکوژیی سەیفۆ|کۆمەڵکوژیی سوریانی]] و [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|ئەرمەنییەکان]]. لە بەرەبەیانی [[جەنگی جیهانیی یەکەم]]دا، مێردین ماڵی زیاتر لە ١٢ هەزار سوریانی و زیاتر لە ٧،٥٠٠ ئەرمەنی بوو. لە ماوەی جەنگەکەدا، زۆر کەس نێردران بۆ کەمپەکانی [[سەری کانی]]، هەرچەندە هەندێکیان توانییان بە هاوکاریی چیچانییەکانی ناوچەکە بۆ [[چیای شەنگال]] ڕابکەن. کورد و عەرەبەکانی مێردین بەزۆری بەم ڕووداوانە دەڵێن «فەرمان» (فەرمانی حکوومەت)، لە کاتێکدا مەسیحییە سوریانییەکان پێی دەڵێن «سەیفۆ» (شمشێر). دوای [[ئاگربەستی موودرۆس]]، مێردین یەکێک بوو لەو شارە تورکیانەی کە لەلایەن هێزەکانی هاوپەیمانانەوە داگیر نەکرا. === مێژووی هاوچەرخ === لە ساڵی ١٩٢٣دا، لەگەڵ دامەزراندنی کۆماری تورکیا، مێردین کرا بە پایتەختی کارگێڕیی پارێزگایەک کە بە ناوی خۆیەوە ناونرا. زۆرێک لە ڕزگاربووانی مەسیحی سوریانی لە توندوتیژییەکان، دواتر لە ساڵانی چلەکاندا مێردینیان بەرەو قامیشلۆی دراوسێ بەجێهێشت دوای ئەوەی سەربازیی زۆرەملێ لە [[سوپای تورکیا]]دا بوو بە ناچاری. کاتێک [[حکوومەتی تورکیا]] لە ساڵی ١٩٢٥دا [[شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران]]ی سەرکوت کرد، فیرقەی یەکەم و چواردەهەمی سوارە لە مێردین جێگیر کران.<ref>Olson, Robert (1989). The Emergence of Kurdish Nationalism and the Sheikh Said Rebellion, 1880–1925. University of Texas Press. pp. 102–104. ISBN 0292776195.</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Social_Media_in_Southeast_Turkey.html?hl=ar&id=gUZLDwAAQBAJ#v=onepage&q=mardin%20city%20turkey&f=false</ref> مێردین لە ساڵانی نەوەدەکاندا بە شێوەیەکی بەرچاو گەشەی پیشەسازی بەخۆوە بینی، کاتێک دانیشتووان بە ژمارەیەکی زۆرتر ڕوویان لە بەشە مۆدێرنەکانی شارەکە کرد کە لە ناوچە نزمەکانی بناری گردی کۆنی شارەکەدا گەشەیان دەکرد. لە ڕێگەی یاسایەکی پەسەندکراو لە ساڵی ٢٠١٢دا، مێردین بوو بە شارەوانییەکی گەورەشار، کە دوای [[هەڵبژاردنە ناوخۆییەکانی تورکیا لە ساڵی ٢٠١٤]]دا دەستی بەکار کرد.<ref>http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/12/20121206-1.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20180412090612/http://aei.pitt.edu/2001/1/PB06.pdf</ref> == ئاووھەوا == مێردین بە ھاوینێکی گەرم، زستانێکی تەڕ، باران و بەفراوی ناسراوە. لە وەرزی ھاوین، پلەی گەرما بۆ زیاتر لە ٤٠ پلە بەرزدەبێتەوە، ئەمەش بەهۆی هاوسنووری شارەکە لەگەڵ [[سووریا]]. لە مانگی کانوونی یەکەم بۆ ئازار، بەفر حەفتەیەک بۆ دوو حەفتە لە مێردین دەبارێت. لە مێردین ساڵانە ٣٠٠٠ کاتژمێر خۆرەتاوە، تا ئێستا ٤٢.٥ بەرزترین پلەی گەرمییە لە شارەکە تۆمارکرابێت. تێکڕای بارانبارین لەهەر ساڵێک ٦٤١.٤ مم (٢٥ ئینج). {{Weather box |metric first= Yes |single line= Yes |location= مێردین | Jan high C = ٧٫٤ | Feb high C = ٩٫٤ | Mar high C = ١٤٫٥ | Apr high C = ١٩٫٦ | May high C = ٢٦٫٤ | Jun high C = ٣٣٫٠ | Jul high C = ٣٨٫١ | Aug high C = ٣٧٫٥ | Sep high C = ٣٣٫٨ | Oct high C = ٢٥٫٦ | Nov high C = ١٧٫١ | Dec high C = ١٠٫١ | Jan mean C = ٣٫٥ | Feb mean C = ٤٫٩ | Mar mean C = ٨٫٧ | Apr mean C = ١٤٫٤ | May mean C = ١٩٫٨ | Jun mean C = ٢٥٫٤ | Jul mean C = ٣٠٫٢ | Aug mean C = ٢٩٫٦ | Sep mean C = ٢٥٫٧ | Oct mean C = ١٨٫٧ | Nov mean C = ١١٫٢ | Dec mean C = ٥٫٠ | Jan low C = -٠٫٥ | Feb low C = ٠٫٤ | Mar low C = ٣٫٥ | Apr low C = ٨٫٣ | May low C = ١٣٫١ | Jun low C = ١٨٫٢ | Jul low C = ٢٢٫٣ | Aug low C = ٢١٫٦ | Sep low C = ١٧٫١ | Oct low C = ١١٫٣ | Nov low C = ٦٫٢ | Dec low C = ١٫٢ | Jan precipitation mm = ٩٩٫٨ | Feb precipitation mm = ١١٠٫٧ | Mar precipitation mm = ٩٤٫٦ | Apr precipitation mm = ٧٥٫٥ | May precipitation mm = ٣٧٫٧ | Jun precipitation mm = ٨٫٣ | Jul precipitation mm = ٣٫٣ | Aug precipitation mm = ١٫٢ | Sep precipitation mm = ٤٫١ | Oct precipitation mm = ٣٣٫٣ | Nov precipitation mm = ٦٨٫٧ | Dec precipitation mm = ١٠٤٫٢ | Jan rain days = ١٠٫٦ | Feb rain days = ١٠٫٦ | Mar rain days = ١٠٫٧ | Apr rain days = ٩٫٩ | May rain days = ٦٫٦ | Jun rain days = ١٫٧ | Jul rain days = ٠٫٥ | Aug rain days = ٠٫٢ | Sep rain days = ٠٫٧ | Oct rain days = ٥٫٣ | Nov rain days = ٧٫٤ | Dec rain days = ١٠٫٢ | Jan sun = ١٣٩٫٥ | Feb sun = ١٤٢٫٨ | Mar sun = ١٨٩٫١ | Apr sun = ٢٢٢ | May sun = ٣١٠ | Jun sun = ٣٧٥ | Jul sun = ٣٩٦٫٨ | Aug sun = ٣٦٨٫٩ | Sep sun = ٣١٥ | Oct sun = ٢٣٨٫٧ | Nov sun = ١٧٤ | Dec sun = ١٣٦٫٤ | source 1 = Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=MARDIN |سەردێڕ=Archived copy |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110119195654/http://dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=MARDIN |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110119195654/http://dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=MARDIN |date=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ }}</ref> | date = ئایار ٢٠١٢}}<br /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارەکانی کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Mardin}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|تورکیا|جوگرافیا|سووریا}} [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە تورکیا]] [[پۆل:شارەکانی تورکیا]] [[پۆل:مێردین|مێردین]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای مێردین]] e9364kuvbp9wl79zeq3oi1ywvhdoa7u 1569760 1569759 2026-03-29T12:18:00Z 1silent scientist 51740 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1569760 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--more fields are available for this Infobox--See Template:Infobox Settlement--> | official_name = مێردین | other_name = ماردین | settlement_type = [[Metropolitan municipalities in Turkey|Metropolitan municipality]] | image_skyline = Mardin P1040528 20080424181756.JPG | image_caption = شاری دێرینی مێردین | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = Coat of arms of Mardin Municipality | map_caption = Location of Mardin within Turkey. | pushpin_map = Turkey | coordinates = {{coord|37|19|0|N|40|44|16|E|region:TR|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{TUR}} | subdivision_type1 = [[Regions of Turkey|Region]] | subdivision_name1 = [[باکووری کوردستان]] {{ھن}} باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەناتۆلیا | subdivision_type2 = [[پارێزگای مێردین|پارێزگا]] | subdivision_name2 = [[پارێزگای مێردین|مێردین]] | area_footnotes = | = District | area_blank1_km2 = | elevation_m = ١٠٨٣ | population_footnotes = | population_as_of = | population_urban = | population_blank1_title = District | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = auto | timezone = [[Further-eastern European Time|FET]] | utc_offset = +٣ | postal_code_type = [[Postal code]] | postal_code = 47x xx | area_code = ٠٤٨٢ | registration_plate = [[Vehicle registration plates of Turkey|٤٧]] | website = {{URL|http://www.mardin.gov.tr/}}{{ھن}}{{URL|http://www.mardin.bel.tr/}}{{ھن}}{{URL|http://www.mardinimiz.net/}} | name = | leader_title = Elected Mayor | leader_name = [[ئەحمەد تورک]] | leader_party = [[پارتی دیموکراتی گەلان|ھەدەپ]] | leader_title1 = [[Kaymakam]] and Acting Mayor | leader_name1 = مستەفا یەمان }} '''مێردین''' یان '''ماردین''' ({{بە کورمانجی|Mêrdîn}}، {{بە تورکی|Mardin}}) [[شار]]ێکی [[باکووری کوردستان]]ە، لە باشووری ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]]. شاری مێردین پایتەختی [[پارێزگای مێردین]]ە. زۆربەی دانیشتووانی شارەکە کوردن، لەپاڵ ئەوانیش عەرەب و ئاشووری دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=[[Uğur Mumcu]] |سەردێڕ=Kürt Dosyası |ڕێکەوت=١٩٩٣|پەڕە=٧١|زمان=tr}}</ref> == بنەڕەتی ناونان == سەرچاوەی ناونانی شارەکە دەگەڕێتەوە بۆ وشەی ئارامیی ܡܪܕܐ واتە قەڵا و ھەر لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی نوێ|ئیمپراتۆرییەتیی ئاشووریی نوێوە]] بەم ناوە ناسراوە. ڕوونکردنەوەیەکی تر ھەیە بۆ واتای ناونانی، ئەویش ئەوەیە کە بە واتایەکی تر ئاماژە بە ھەمان وشە ئارامییەکە دەکات ܡܪܕܐ کە پێشتر باسمان کرد کە ئەویش «یاخیبوو».<ref>https://web.archive.org/web/20200125221212/http://books.google.com/books?id=PyJnAAAAMAAJ&pg=PA292</ref>[[پەڕگە:Deyrul-zafran.jpg|220x440px|وێنۆک|دێری گاوران لە دێرول زەفران]] == مێژوو == باسکردنی شارەکە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی [[ئاشوورییەکان]] لە ھەزارەی یەکەمی پێش زایین، ناوچەکە بەناوبانگ بووە بە قەڵا زۆرەکانی، کە زۆربەیان بە ھاتنی ئایینی [[مەسیحییەت|مەسیحی]] بوونەتە [[کڵێسا]]، بەڵام شارەکە وەک ناوەندێک بۆ ئایینەکانی دیکە ماوەتەوە، بۆیە خەڵکەکەی باوەڕیان بە [[سابیئیزم]] ھێنا، وەک چۆن [[ئێزیدییەکان]] دواتر لەوێ بڵاوبوونەوە؛ بەڵام بە تێپەڕبوونی کات ژمارەیان کەم بووەوە و لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا شارەکە بوو بە تێکەڵەیەک لە [[ئێزیدی]] و [[مەسیحی]] و [[موسڵمان]]. کۆمەڵکوژییەکانی [[کۆمەڵکوژیی سەیفۆ|سەیفۆ]] و [[سیاسەت|ڕامیاری]] بە تورکیکردن بووە ھۆی گۆڕانکاری لە دیمۆگرافیادا و شارەکە بوو بە زۆرینەی [[تورکەکان|تورک]] و کەمینەی [[کورد]]، و بە بوونی [[عەرەب]] و [[سووریا|سووری]] بە ژمارەیەکی کەم.<ref>Jacques Rhétoré: Les chrétiens aux bêtes. Souvenirs de la guerre sainte proclamée par les Turcs contre les chrétiens en 1915, Les éditions du cerf, Paris 2005 ISBN 2-204-07243-5, pp. 13</ref><ref>https://www.imprescriptible.fr/rhac/tome4/l1-p5-ch6</ref> === سەردەمی عوسمانی === دوای سەرکەوتنی [[عوسمانییەکان]] بەسەر ڕکابەرە سەرسەختەکانیان واتە [[سەفەوییەکان]] لە [[شەڕی چاڵدێران]] لە ساڵی ١٥١٤دا، ھاوسەنگیی ھێز لە ناوچەکەدا گۆڕا. فەرماندەی سەفەوی لە ناوچەکەدا بە ناوی [[ئۆستاجلوو]] لە شەڕی عوسمانییەکاندا کوژرا و [[قەرە خان]] (یان کاراھان)ی برای جێگەی گرتەوە. لە ساڵی ١٥١٥دا مێردین بۆ ماوەیەکی کورت کەوتە دەست عوسمانییەکان، بەڵام قەڵاکە لەژێر کۆنترۆڵی سەفەوییەکاندا مایەوە و عوسمانییەکان ناچار بوون دوای چەند ڕۆژێک ناوچەکە جێبھێڵن، ئەمەش وای کرد قەرە خان دووبارە داگیری بکاتەوە. ساڵی دواتر، فەرماندەی عوسمانی، [[بێقلی محەممەد پاشا]]، شکستی بە قەرە خان ھێنا و دەسەڵاتی سەفەوییەکان لە ناوچەکەدا داڕما. عوسمانییەکان دووبارە مێردینیان گەمارۆدایەوە، کە لەژێر فەرماندەیی [[سولەیمان خان]]ی برای قەرە خاندا بەرگری دەکرد. دوای [[شەڕی مەرج دابیق]] لە ئابی ١٥١٦، بێقلی محەممەد پاشا بە ھێزی پشتیوانییەوە لە [[سووریا]] گەڕایەوە و دواجار لە کۆتایی ١٥١٦ یان سەرەتای ١٥١٧دا شاری ناچار بە خۆبەدەستەوەدان کرد. دوای ئەمە، مێردین لەلایەن پارێزگارێکەوە بەڕێوەدەبرا کە ڕاستەوخۆ لەژێر دەسەڵاتی سوڵتانی عوسمانیدا دەستنیشان دەکرا. شارەکە سەردەمێکی تا ڕادەیەک ئارامی لەژێر دەسەڵاتی عوسمانیدا بەخۆوە بینی، بەبێ ھیچ ململانێ یان نەھامەتییەکی بەرچاو. ئەو گەشتیارە ئەورووپاییانەی لە کۆتایی سەدەی ھەژدەھەم و سەرەتای [[سەدەی نۆزدەھەم]]دا سەردانی شارەکەیان کردووە، خەمڵاندنی زۆر جیاوازیان بۆ ژمارەی دانیشتووانەکەی داوە، بەڵام بە گشتی ئاماژە بەوە دەکەن کە موسڵمانان (یان «[[تورکەکان]]») گەورەترین گرووپ بوون، لەگەڵ پێکھاتەی بەرچاوی [[ئەرمەنی]] و [[سووریانی]] و کەمینەکانی تر، لەکاتێکدا زمانەکانی [[عەرەبی]] و [[کوردی]] زمانە باڵادەستەکان بوون. سەردەمی ئاشتی دواجار کۆتایی ھات کاتێک [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] کەوتە ململانێ لەگەڵ خدیوێتی میسردا. لەم ماوەیەدا شارەکە کەوتە ژێر دەسەڵاتی یاخیبووانی سەر بە ھۆزی مللیی کورد. لە ساڵی ١٨٣٥دا، ھۆزی [[مللی]] لەلایەن ھێزە سەربازییەکانی والی [[ئەیالەتی دیاربەکر]]، [[ڕەشید محەممەد پاشا]]، تێکشکێنران. لەکاتی گەمارۆدانەکەدا مزگەوتی گەورەی شارەکە تەقێنرایەوە. لە نێوان ساڵانی ١٨٤٧ بۆ ١٨٦٥ دانیشتووانی شارەکە بەدەست پەتایەکی توندی [[کۆلێرا]]وە ناڵاندیان، کە ژمارەی وردی قوربانییەکان نەزانراوە. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا، مێردین یەکێک بوو لە شوێنەکانی [[کۆمەڵکوژیی سەیفۆ|کۆمەڵکوژیی سووریانی]] و [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|ئەرمەنییەکان]]. لە بەرەبەیانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا، مێردین ماڵی زیاتر لە ١٢ ھەزار سووریانی و زیاتر لە ٧٬٥٠٠ ئەرمەنی بوو. لە ماوەی جەنگەکەدا، زۆر کەس نێردران بۆ کەمپەکانی [[سەری کانی]]، ھەرچەندە ھەندێکیان توانییان بە ھاوکاریی چیچانییەکانی ناوچەکە بۆ [[چیای شەنگال]] ڕابکەن. کورد و عەرەبەکانی مێردین بەزۆری بەم ڕووداوانە دەڵێن «فەرمان» (فەرمانی حکوومەت)، لەکاتێکدا مەسیحییە سووریانییەکان پێی دەڵێن «سەیفۆ» (شمشێر). دوای [[ئاگربەستی موودرۆس]]، مێردین یەکێک بوو لەو شارە تورکیانەی کە لەلایەن ھێزەکانی ھاوپەیمانانەوە داگیر نەکرا. === مێژووی ھاوچەرخ === لە ساڵی ١٩٢٣دا، لەگەڵ دامەزراندنی کۆماری تورکیا، مێردین کرا بە پایتەختی کارگێڕیی پارێزگایەک کە بە ناوی خۆیەوە ناونرا. زۆرێک لە ڕزگاربووانی مەسیحی سووریانی لە توندوتیژییەکان، دواتر لە ساڵانی چلەکاندا مێردینیان بەرەو قامیشلۆی دراوسێ بەجێھێشت دوای ئەوەی سەربازیی زۆرەملێ لە [[سوپای تورکیا]]دا بوو بە ناچاری. کاتێک [[حکوومەتی تورکیا]] لە ساڵی ١٩٢٥دا [[شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران]]ی سەرکوت کرد، فیرقەی یەکەم و چواردەھەمی سوارە لە مێردین جێگیر کران.<ref>Olson, Robert (1989). The Emergence of Kurdish Nationalism and the Sheikh Said Rebellion, 1880–1925. University of Texas Press. pp. 102–104. ISBN 0-292-77619-5.</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Social_Media_in_Southeast_Turkey.html?hl=ar&id=gUZLDwAAQBAJ#v=onepage&q=mardin%20city%20turkey&f=false</ref> مێردین لە ساڵانی نەوەدەکاندا بە شێوەیەکی بەرچاو گەشەی پیشەسازی بەخۆوە بینی، کاتێک دانیشتووان بە ژمارەیەکی زۆرتر ڕوویان لە بەشە مۆدێرنەکانی شارەکە کرد کە لە ناوچە نزمەکانی بناری گردی کۆنی شارەکەدا گەشەیان دەکرد. لە ڕێگەی یاسایەکی پەسەندکراو لە ساڵی ٢٠١٢دا، مێردین بوو بە شارەوانییەکی گەورەشار، کە دوای [[ھەڵبژاردنە ناوخۆییەکانی تورکیا لە ساڵی ٢٠١٤]]دا دەستی بەکار کرد.<ref>http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/12/20121206-1.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20180412090612/http://aei.pitt.edu/2001/1/PB06.pdf</ref> == ئاووھەوا == مێردین بە ھاوینێکی گەرم، زستانێکی تەڕ، باران و بەفراوی ناسراوە. لە وەرزی ھاوین، پلەی گەرما بۆ زیاتر لە ٤٠ پلە بەرزدەبێتەوە، ئەمەش بەھۆی ھاوسنووری شارەکە لەگەڵ [[سووریا]]. لە مانگی کانوونی یەکەم بۆ ئازار، بەفر حەفتەیەک بۆ دوو حەفتە لە مێردین دەبارێت. لە مێردین ساڵانە ٣٠٠٠ کاتژمێر خۆرەتاوە، تا ئێستا ٤٢٫٥ بەرزترین پلەی گەرمییە لە شارەکە تۆمارکرابێت. تێکڕای بارانبارین لەھەر ساڵێک ٦٤١٫٤ مم (٢٥ ئینج). {{Weather box |metric first= Yes |single line= Yes |location= مێردین | Jan high C = ٧٫٤ | Feb high C = ٩٫٤ | Mar high C = ١٤٫٥ | Apr high C = ١٩٫٦ | May high C = ٢٦٫٤ | Jun high C = ٣٣٫٠ | Jul high C = ٣٨٫١ | Aug high C = ٣٧٫٥ | Sep high C = ٣٣٫٨ | Oct high C = ٢٥٫٦ | Nov high C = ١٧٫١ | Dec high C = ١٠٫١ | Jan mean C = ٣٫٥ | Feb mean C = ٤٫٩ | Mar mean C = ٨٫٧ | Apr mean C = ١٤٫٤ | May mean C = ١٩٫٨ | Jun mean C = ٢٥٫٤ | Jul mean C = ٣٠٫٢ | Aug mean C = ٢٩٫٦ | Sep mean C = ٢٥٫٧ | Oct mean C = ١٨٫٧ | Nov mean C = ١١٫٢ | Dec mean C = ٥٫٠ | Jan low C = -٠٫٥ | Feb low C = ٠٫٤ | Mar low C = ٣٫٥ | Apr low C = ٨٫٣ | May low C = ١٣٫١ | Jun low C = ١٨٫٢ | Jul low C = ٢٢٫٣ | Aug low C = ٢١٫٦ | Sep low C = ١٧٫١ | Oct low C = ١١٫٣ | Nov low C = ٦٫٢ | Dec low C = ١٫٢ | Jan precipitation mm = ٩٩٫٨ | Feb precipitation mm = ١١٠٫٧ | Mar precipitation mm = ٩٤٫٦ | Apr precipitation mm = ٧٥٫٥ | May precipitation mm = ٣٧٫٧ | Jun precipitation mm = ٨٫٣ | Jul precipitation mm = ٣٫٣ | Aug precipitation mm = ١٫٢ | Sep precipitation mm = ٤٫١ | Oct precipitation mm = ٣٣٫٣ | Nov precipitation mm = ٦٨٫٧ | Dec precipitation mm = ١٠٤٫٢ | Jan rain days = ١٠٫٦ | Feb rain days = ١٠٫٦ | Mar rain days = ١٠٫٧ | Apr rain days = ٩٫٩ | May rain days = ٦٫٦ | Jun rain days = ١٫٧ | Jul rain days = ٠٫٥ | Aug rain days = ٠٫٢ | Sep rain days = ٠٫٧ | Oct rain days = ٥٫٣ | Nov rain days = ٧٫٤ | Dec rain days = ١٠٫٢ | Jan sun = ١٣٩٫٥ | Feb sun = ١٤٢٫٨ | Mar sun = ١٨٩٫١ | Apr sun = ٢٢٢ | May sun = ٣١٠ | Jun sun = ٣٧٥ | Jul sun = ٣٩٦٫٨ | Aug sun = ٣٦٨٫٩ | Sep sun = ٣١٥ | Oct sun = ٢٣٨٫٧ | Nov sun = ١٧٤ | Dec sun = ١٣٦٫٤ | source 1 = Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=MARDIN |سەردێڕ=Archived copy |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110119195654/http://dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=MARDIN |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110119195654/http://dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=MARDIN |date=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١}}</ref> | date = ئایار ٢٠١٢}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شارەکانی کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Mardin}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|تورکیا|جوگرافیا|سووریا}} [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە تورکیا]] [[پۆل:شارەکانی تورکیا]] [[پۆل:مێردین|مێردین]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای مێردین]] ak8kz7rft0rtjxn6yv5p8x1vtfa6whi 1569761 1569760 2026-03-29T12:21:07Z 1silent scientist 51740 /* بنەڕەتی ناونان */ 1569761 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--more fields are available for this Infobox--See Template:Infobox Settlement--> | official_name = مێردین | other_name = ماردین | settlement_type = [[Metropolitan municipalities in Turkey|Metropolitan municipality]] | image_skyline = Mardin P1040528 20080424181756.JPG | image_caption = شاری دێرینی مێردین | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = Coat of arms of Mardin Municipality | map_caption = Location of Mardin within Turkey. | pushpin_map = Turkey | coordinates = {{coord|37|19|0|N|40|44|16|E|region:TR|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{TUR}} | subdivision_type1 = [[Regions of Turkey|Region]] | subdivision_name1 = [[باکووری کوردستان]] {{ھن}} باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەناتۆلیا | subdivision_type2 = [[پارێزگای مێردین|پارێزگا]] | subdivision_name2 = [[پارێزگای مێردین|مێردین]] | area_footnotes = | = District | area_blank1_km2 = | elevation_m = ١٠٨٣ | population_footnotes = | population_as_of = | population_urban = | population_blank1_title = District | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = auto | timezone = [[Further-eastern European Time|FET]] | utc_offset = +٣ | postal_code_type = [[Postal code]] | postal_code = 47x xx | area_code = ٠٤٨٢ | registration_plate = [[Vehicle registration plates of Turkey|٤٧]] | website = {{URL|http://www.mardin.gov.tr/}}{{ھن}}{{URL|http://www.mardin.bel.tr/}}{{ھن}}{{URL|http://www.mardinimiz.net/}} | name = | leader_title = Elected Mayor | leader_name = [[ئەحمەد تورک]] | leader_party = [[پارتی دیموکراتی گەلان|ھەدەپ]] | leader_title1 = [[Kaymakam]] and Acting Mayor | leader_name1 = مستەفا یەمان }} '''مێردین''' یان '''ماردین''' ({{بە کورمانجی|Mêrdîn}}، {{بە تورکی|Mardin}}) [[شار]]ێکی [[باکووری کوردستان]]ە، لە باشووری ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]]. شاری مێردین پایتەختی [[پارێزگای مێردین]]ە. زۆربەی دانیشتووانی شارەکە کوردن، لەپاڵ ئەوانیش عەرەب و ئاشووری دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=[[Uğur Mumcu]] |سەردێڕ=Kürt Dosyası |ڕێکەوت=١٩٩٣|پەڕە=٧١|زمان=tr}}</ref> == مێژوو == باسکردنی شارەکە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی [[ئاشوورییەکان]] لە ھەزارەی یەکەمی پێش زایین، ناوچەکە بەناوبانگ بووە بە قەڵا زۆرەکانی، کە زۆربەیان بە ھاتنی ئایینی [[مەسیحییەت|مەسیحی]] بوونەتە [[کڵێسا]]، بەڵام شارەکە وەک ناوەندێک بۆ ئایینەکانی دیکە ماوەتەوە، بۆیە خەڵکەکەی باوەڕیان بە [[سابیئیزم]] ھێنا، وەک چۆن [[ئێزیدییەکان]] دواتر لەوێ بڵاوبوونەوە؛ بەڵام بە تێپەڕبوونی کات ژمارەیان کەم بووەوە و لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا شارەکە بوو بە تێکەڵەیەک لە [[ئێزیدی]] و [[مەسیحی]] و [[موسڵمان]]. کۆمەڵکوژییەکانی [[کۆمەڵکوژیی سەیفۆ|سەیفۆ]] و [[سیاسەت|ڕامیاری]] بە تورکیکردن بووە ھۆی گۆڕانکاری لە دیمۆگرافیادا و شارەکە بوو بە زۆرینەی [[تورکەکان|تورک]] و کەمینەی [[کورد]]، و بە بوونی [[عەرەب]] و [[سووریا|سووری]] بە ژمارەیەکی کەم.<ref>Jacques Rhétoré: Les chrétiens aux bêtes. Souvenirs de la guerre sainte proclamée par les Turcs contre les chrétiens en 1915, Les éditions du cerf, Paris 2005 ISBN 2-204-07243-5, pp. 13</ref><ref>https://www.imprescriptible.fr/rhac/tome4/l1-p5-ch6</ref> === سەردەمی عوسمانی === دوای سەرکەوتنی [[عوسمانییەکان]] بەسەر ڕکابەرە سەرسەختەکانیان واتە [[سەفەوییەکان]] لە [[شەڕی چاڵدێران]] لە ساڵی ١٥١٤دا، ھاوسەنگیی ھێز لە ناوچەکەدا گۆڕا. فەرماندەی سەفەوی لە ناوچەکەدا بە ناوی [[ئۆستاجلوو]] لە شەڕی عوسمانییەکاندا کوژرا و [[قەرە خان]] (یان کاراھان)ی برای جێگەی گرتەوە. لە ساڵی ١٥١٥دا مێردین بۆ ماوەیەکی کورت کەوتە دەست عوسمانییەکان، بەڵام قەڵاکە لەژێر کۆنترۆڵی سەفەوییەکاندا مایەوە و عوسمانییەکان ناچار بوون دوای چەند ڕۆژێک ناوچەکە جێبھێڵن، ئەمەش وای کرد قەرە خان دووبارە داگیری بکاتەوە. ساڵی دواتر، فەرماندەی عوسمانی، [[بێقلی محەممەد پاشا]]، شکستی بە قەرە خان ھێنا و دەسەڵاتی سەفەوییەکان لە ناوچەکەدا داڕما. عوسمانییەکان دووبارە مێردینیان گەمارۆدایەوە، کە لەژێر فەرماندەیی [[سولەیمان خان]]ی برای قەرە خاندا بەرگری دەکرد. دوای [[شەڕی مەرج دابیق]] لە ئابی ١٥١٦، بێقلی محەممەد پاشا بە ھێزی پشتیوانییەوە لە [[سووریا]] گەڕایەوە و دواجار لە کۆتایی ١٥١٦ یان سەرەتای ١٥١٧دا شاری ناچار بە خۆبەدەستەوەدان کرد. دوای ئەمە، مێردین لەلایەن پارێزگارێکەوە بەڕێوەدەبرا کە ڕاستەوخۆ لەژێر دەسەڵاتی سوڵتانی عوسمانیدا دەستنیشان دەکرا. شارەکە سەردەمێکی تا ڕادەیەک ئارامی لەژێر دەسەڵاتی عوسمانیدا بەخۆوە بینی، بەبێ ھیچ ململانێ یان نەھامەتییەکی بەرچاو. ئەو گەشتیارە ئەورووپاییانەی لە کۆتایی سەدەی ھەژدەھەم و سەرەتای [[سەدەی نۆزدەھەم]]دا سەردانی شارەکەیان کردووە، خەمڵاندنی زۆر جیاوازیان بۆ ژمارەی دانیشتووانەکەی داوە، بەڵام بە گشتی ئاماژە بەوە دەکەن کە موسڵمانان (یان «[[تورکەکان]]») گەورەترین گرووپ بوون، لەگەڵ پێکھاتەی بەرچاوی [[ئەرمەنی]] و [[سووریانی]] و کەمینەکانی تر، لەکاتێکدا زمانەکانی [[عەرەبی]] و [[کوردی]] زمانە باڵادەستەکان بوون. سەردەمی ئاشتی دواجار کۆتایی ھات کاتێک [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] کەوتە ململانێ لەگەڵ خدیوێتی میسردا. لەم ماوەیەدا شارەکە کەوتە ژێر دەسەڵاتی یاخیبووانی سەر بە ھۆزی مللیی کورد. لە ساڵی ١٨٣٥دا، ھۆزی [[مللی]] لەلایەن ھێزە سەربازییەکانی والی [[ئەیالەتی دیاربەکر]]، [[ڕەشید محەممەد پاشا]]، تێکشکێنران. لەکاتی گەمارۆدانەکەدا مزگەوتی گەورەی شارەکە تەقێنرایەوە. لە نێوان ساڵانی ١٨٤٧ بۆ ١٨٦٥ دانیشتووانی شارەکە بەدەست پەتایەکی توندی [[کۆلێرا]]وە ناڵاندیان، کە ژمارەی وردی قوربانییەکان نەزانراوە. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا، مێردین یەکێک بوو لە شوێنەکانی [[کۆمەڵکوژیی سەیفۆ|کۆمەڵکوژیی سووریانی]] و [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|ئەرمەنییەکان]]. لە بەرەبەیانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا، مێردین ماڵی زیاتر لە ١٢ ھەزار سووریانی و زیاتر لە ٧٬٥٠٠ ئەرمەنی بوو. لە ماوەی جەنگەکەدا، زۆر کەس نێردران بۆ کەمپەکانی [[سەری کانی]]، ھەرچەندە ھەندێکیان توانییان بە ھاوکاریی چیچانییەکانی ناوچەکە بۆ [[چیای شەنگال]] ڕابکەن. کورد و عەرەبەکانی مێردین بەزۆری بەم ڕووداوانە دەڵێن «فەرمان» (فەرمانی حکوومەت)، لەکاتێکدا مەسیحییە سووریانییەکان پێی دەڵێن «سەیفۆ» (شمشێر). دوای [[ئاگربەستی موودرۆس]]، مێردین یەکێک بوو لەو شارە تورکیانەی کە لەلایەن ھێزەکانی ھاوپەیمانانەوە داگیر نەکرا. === مێژووی ھاوچەرخ === لە ساڵی ١٩٢٣دا، لەگەڵ دامەزراندنی کۆماری تورکیا، مێردین کرا بە پایتەختی کارگێڕیی پارێزگایەک کە بە ناوی خۆیەوە ناونرا. زۆرێک لە ڕزگاربووانی مەسیحی سووریانی لە توندوتیژییەکان، دواتر لە ساڵانی چلەکاندا مێردینیان بەرەو قامیشلۆی دراوسێ بەجێھێشت دوای ئەوەی سەربازیی زۆرەملێ لە [[سوپای تورکیا]]دا بوو بە ناچاری. کاتێک [[حکوومەتی تورکیا]] لە ساڵی ١٩٢٥دا [[شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران]]ی سەرکوت کرد، فیرقەی یەکەم و چواردەھەمی سوارە لە مێردین جێگیر کران.<ref>Olson, Robert (1989). The Emergence of Kurdish Nationalism and the Sheikh Said Rebellion, 1880–1925. University of Texas Press. pp. 102–104. ISBN 0-292-77619-5.</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Social_Media_in_Southeast_Turkey.html?hl=ar&id=gUZLDwAAQBAJ#v=onepage&q=mardin%20city%20turkey&f=false</ref> مێردین لە ساڵانی نەوەدەکاندا بە شێوەیەکی بەرچاو گەشەی پیشەسازی بەخۆوە بینی، کاتێک دانیشتووان بە ژمارەیەکی زۆرتر ڕوویان لە بەشە مۆدێرنەکانی شارەکە کرد کە لە ناوچە نزمەکانی بناری گردی کۆنی شارەکەدا گەشەیان دەکرد. لە ڕێگەی یاسایەکی پەسەندکراو لە ساڵی ٢٠١٢دا، مێردین بوو بە شارەوانییەکی گەورەشار، کە دوای [[ھەڵبژاردنە ناوخۆییەکانی تورکیا لە ساڵی ٢٠١٤]]دا دەستی بەکار کرد.<ref>http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/12/20121206-1.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20180412090612/http://aei.pitt.edu/2001/1/PB06.pdf</ref> == ئاووھەوا == مێردین بە ھاوینێکی گەرم، زستانێکی تەڕ، باران و بەفراوی ناسراوە. لە وەرزی ھاوین، پلەی گەرما بۆ زیاتر لە ٤٠ پلە بەرزدەبێتەوە، ئەمەش بەھۆی ھاوسنووری شارەکە لەگەڵ [[سووریا]]. لە مانگی کانوونی یەکەم بۆ ئازار، بەفر حەفتەیەک بۆ دوو حەفتە لە مێردین دەبارێت. لە مێردین ساڵانە ٣٠٠٠ کاتژمێر خۆرەتاوە، تا ئێستا ٤٢٫٥ بەرزترین پلەی گەرمییە لە شارەکە تۆمارکرابێت. تێکڕای بارانبارین لەھەر ساڵێک ٦٤١٫٤ مم (٢٥ ئینج). {{Weather box |metric first= Yes |single line= Yes |location= مێردین | Jan high C = ٧٫٤ | Feb high C = ٩٫٤ | Mar high C = ١٤٫٥ | Apr high C = ١٩٫٦ | May high C = ٢٦٫٤ | Jun high C = ٣٣٫٠ | Jul high C = ٣٨٫١ | Aug high C = ٣٧٫٥ | Sep high C = ٣٣٫٨ | Oct high C = ٢٥٫٦ | Nov high C = ١٧٫١ | Dec high C = ١٠٫١ | Jan mean C = ٣٫٥ | Feb mean C = ٤٫٩ | Mar mean C = ٨٫٧ | Apr mean C = ١٤٫٤ | May mean C = ١٩٫٨ | Jun mean C = ٢٥٫٤ | Jul mean C = ٣٠٫٢ | Aug mean C = ٢٩٫٦ | Sep mean C = ٢٥٫٧ | Oct mean C = ١٨٫٧ | Nov mean C = ١١٫٢ | Dec mean C = ٥٫٠ | Jan low C = -٠٫٥ | Feb low C = ٠٫٤ | Mar low C = ٣٫٥ | Apr low C = ٨٫٣ | May low C = ١٣٫١ | Jun low C = ١٨٫٢ | Jul low C = ٢٢٫٣ | Aug low C = ٢١٫٦ | Sep low C = ١٧٫١ | Oct low C = ١١٫٣ | Nov low C = ٦٫٢ | Dec low C = ١٫٢ | Jan precipitation mm = ٩٩٫٨ | Feb precipitation mm = ١١٠٫٧ | Mar precipitation mm = ٩٤٫٦ | Apr precipitation mm = ٧٥٫٥ | May precipitation mm = ٣٧٫٧ | Jun precipitation mm = ٨٫٣ | Jul precipitation mm = ٣٫٣ | Aug precipitation mm = ١٫٢ | Sep precipitation mm = ٤٫١ | Oct precipitation mm = ٣٣٫٣ | Nov precipitation mm = ٦٨٫٧ | Dec precipitation mm = ١٠٤٫٢ | Jan rain days = ١٠٫٦ | Feb rain days = ١٠٫٦ | Mar rain days = ١٠٫٧ | Apr rain days = ٩٫٩ | May rain days = ٦٫٦ | Jun rain days = ١٫٧ | Jul rain days = ٠٫٥ | Aug rain days = ٠٫٢ | Sep rain days = ٠٫٧ | Oct rain days = ٥٫٣ | Nov rain days = ٧٫٤ | Dec rain days = ١٠٫٢ | Jan sun = ١٣٩٫٥ | Feb sun = ١٤٢٫٨ | Mar sun = ١٨٩٫١ | Apr sun = ٢٢٢ | May sun = ٣١٠ | Jun sun = ٣٧٥ | Jul sun = ٣٩٦٫٨ | Aug sun = ٣٦٨٫٩ | Sep sun = ٣١٥ | Oct sun = ٢٣٨٫٧ | Nov sun = ١٧٤ | Dec sun = ١٣٦٫٤ | source 1 = Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=MARDIN |سەردێڕ=Archived copy |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110119195654/http://dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=MARDIN |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110119195654/http://dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=MARDIN |date=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١}}</ref> | date = ئایار ٢٠١٢}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شارەکانی کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Mardin}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|تورکیا|جوگرافیا|سووریا}} [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە تورکیا]] [[پۆل:شارەکانی تورکیا]] [[پۆل:مێردین|مێردین]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای مێردین]] brom7xwdmmk0w1tmu7wtypag3ah621y 0 9558 1569931 1486908 2026-03-30T10:29:32Z 1silent scientist 51740 1569931 wikitext text/x-wiki {{خاوێنکردن}}{{کەمبەستەر}}{{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئاماژەی زیاتر|date=نیسان ٢٠٢٠}} }} {| class="infobox" style="width:20.5em; line-height:11pt; text-align:right; " cellspacing="5" cellpadding="٥" |+ |- ! colspan="2" style="background-color: #DCDCDC" | <font size="٣"> <center>دەوڵەتی سەلجووقی</center></font> |- ! colspan="2" style="background-color: #DCDCDC" | <font size="٣"> <center>دولت سلجوقیان</center></font> |----- | colspan="2" align=center bgcolor="white"| [[پەڕگە:seljuk Empire locator map.svg|250px]]<br/>دەوڵەتی سەلجووقی لە فراوانترین ئاستیدا ساڵی ١٠٩٢ز دوای کۆچی دواییی مەلیکشاھ |----- ! colspan="2" bgcolor="#DCDCDC" |<center> زانیاریی گشتی</center> |----- | '''پایتەخت''' ||" border: 0px align="right" bgcolor="white"| [[نەیشابوور]]، [[ڕەی (ئێران)|ڕەی]]، [[ئەسفەھان]] |- | '''زمانی فەرمی ''' || align="right" bgcolor="white"| [[عەرەبی]] و [[فارسی]] و [[تورکی]] |- |'''جۆری حوکم''' || align="right" bgcolor="white"| شانشینی |- |'''مێژووی دامەزراندن''' || align="right" bgcolor="white"| ساڵی ١٠٣٧ز |- |'''مێژووی ڕووخان''' || align="right" bgcolor="white"| ساڵی ١١٩٤ز |- |'''دامەزرێنەر''' || align="right" bgcolor="white"| [[توغرەڵی یەکەم|توغرەڵ بەگ]] |- |'''دوایین خەلیفە ''' || align="right" bgcolor="white"| ئەحمەد سنگر |- |'''ئایین''' || align="right" bgcolor="white"| [[ئیسلام]] |----- |} '''ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی''' یان '''سەلجووقییەکان'''، بنەماڵەیەکی دەسەڵاتداری [[گەلانی تورک|تورک]] بوون و حوکمی [[ئەفغانستان]] و [[ئێران]] و بەشێک لە [[ئەنادۆڵ]]، [[سووریا]]، [[عێراق]] و [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]]یان کردووە لە نێوان ساڵانی ١١٥٧ بۆ ١٠٣٨ی زایینی و پاشان ھەتا ١١٩٤، پایتەختەکەیان [[نەیشابوور]] و [[ڕەی]] و پاشان [[ئەسفەھان]] بووە. سەلجووقییەکان دەچنەوە سەر ھۆزی قنق، یەکێک لە ھۆزە دەسەڵاتدارەکانی ئۆیغوزی تورکی، ئەم ھۆزە بوونە موسڵمان لە سەردەمی سەلجووقییەکان. حەفیدەکانی سەلجووق، کە ([[توغرەڵی یەکەم|توغرەڵ بەگ]] و جغری) بوون شانشینەکەیان کردە دوو بەشەوە، بەشی ڕۆژاوا کە بنکەکەی [[ئەسفەھان]] بووە، بەشی ڕۆژھەڵاتە کە بنکەکەی مەڕو بوو. لە دوای سەرکەوتنی توغرەڵ بەگ بەسەر [[غەزنەوییەکان]] ساڵی ١٠٤٠ز لە نزیک زەنگان شانشیەنەکەی فراوان بوو بە لای ڕۆژاوادا زیاتر، و فارسی خستە سەر ساڵی ١٠٤٢ز، و ھەندێک لە بەشەکانی [[ئەنادۆڵ]] و پاشان عێراقی گرت ساڵی ١٠٥٥ز، و دوای ئەوەی دەستی گرت بەسەر بوەیھیەکاندا لە عێراق تەغڕۆڵ بێگ چووە بەغداوە. مێژوو نوسان سەردەمی سەلجوقی لە عێراق بە سەردەمی بەتوانای سەلجوقیەکان دادەنێن، کە ھەموو کاروبارێکی دەوڵەتیان بە دەستەوە بوو جگە لە ھەندێک ڕووکەش و ڕەسمیات نەبێت خەلیفەی [[عەباسی]] ھیچی بەدەست نەبوو، و سەلجوقیەکان دەستیان گرت بەسەر [[ئەرمەنستان]] ساڵی ١٠٦٤ز، پاشان دەستیان گرت بەسەر [[حیجاز]] و شوێنە پیرۆزەکاندا لە ساڵی ١٠٧٠ز بۆ ماوەیەکی کەم، ھەروەک سەرکەوتنێکی باشیان بە دەست ھێنا بەسەر بیزەنتیەکان لە شەڕی مەڵاز گرد ساڵی ١٠٧١ز. لە ساڵی ١٠٩٢ز وبەھۆی زۆری ڕکەبەرەکان لەسەر تەختی دەسەڵات لە نێوان ئەندامانی خێزانەکەی، شانشینی سەلجوقی بووە چەند مەمالیکێک، ومەحمود توانی یەکی بخاتەوە لە ساڵی ١١٠٥ تا ١١١٨ بەڵام دووبارە دابەش بوویەوە و شانشینی سەلجوقی دامەزرا لە عێراق و ئێران و مایەوە تا دەوروبەری ساڵی ١١٩٤ز، و یەکێکی تر لە ڕۆژھەڵات سوڵتان ئەحمەد سنگر دایمەزراند لە نێوان ساڵانی ١١١٨-١١٥٧ز، کە زۆر نەمایەوە کە لە سەردەمی جێنشینەکانیدا و لە ساڵی ١١٣٥ و لە ئەنجامی ناکۆکیان لەگەڵ دراوسێکانیاندا شاکانی خواڕەزم (خواڕزمشاھات) دەستیان بەسەرا گرت ساڵی ١١٩٤ز، چەند مەمالیکێکی تر بۆ سەلجوقیەکان دامەزران وەک، * لە [[کرمان]] (١٠٤١-١١٨٧)ز، بارەگاکەیان [[بەردەسیر]] بوو * لە [[شام]] (١٠٩٤-١١١٧).، بارەگاکەیان [[دیمەشق]] پاشان [[حەلەب]] بوو. * لە [[ئەنادۆڵ]] (١٠٧٧-١٣٠٨)ز، بارەگاکەیان [[ئیزنیق]] پاشام [[قۆنیە]] بوو. == مێژوو == === دامەزراندن === سەلجوقیەکان ئەچنەوە سەر ھۆزی (قنق) یەکێک لە ھۆزەکانی غەزوی بیست و سێیەم کە لقێکی تورکەکانن، ئەم ھۆزانە لەنیوەی دووەمی سەدەی شەشەمی زاینیەوە دەستیان کرد زنجیرەیەک کۆچگردن بۆ خاکەکانی ئەنادۆڵ بە ھۆکاری جیاواز، کە ھۆکاری سەرەکی ئەبێت بۆ گوزەران و زەوی بوو بێت، و لەکاتی کۆچکردنەکە ھۆزەکە ماوەیەک لە جرجان و تەبڕستان مانەوە و لێرە ئەندامانی ھۆزەکە لە خزمەتی پاشای تورکی (بیگۆ)دا بوون، لەوانەش (سەلجوقی کوڕی دەقاق) کە لە گەورەکانیان بوو وپایەی سەرۆکی سوپای وەرگرت لای پاشا تورکیەکە، بەڵام بە ھۆی بەھێزی سەلجوق و گوێڕایەڵی ھۆزەکەی بۆی، بیگۆ ترسا لە دەست بەسەراگرتنی سوپای تورکی و لە سەلجوق، ھەتا پلانی کوشتنی دانا، کاتێک سەلجوق بەمەی زانی ھۆزەکەی کۆ کردەوە و ڕۆیشتن بەرەو شاری خەجنەدە لە نزیک ڕووباری سیحۆن، کە حوکمی ئیسلامە باڵی کێشا بوو بەسەر ئەو ناوچەیەدا، لێرەدا سەلجوق [[ئیسلام]] بوونی خۆی ڕاگەیاند و جەنگا لەگەڵ تورکە بت پەرستەکانی ناوچەی تورکستان. [[پەڕگە:Gaznaly-seljuk Dandanaqan.jpg|thumb|220px|شەڕى داندقان لە نێوان غەزنەوى وسەلجوقیەکان]] لە سەدەی پێنج کۆچیەوە ھێزی سەلجوقی بەرز بوویەوە و بوو بە دەوڵەتێکی بەھێز، کە ئەمەش بووە ھۆی قەلەقی سوڵتان مەحمود غەزنەوی حاکمی دەوڵەتی غەزنەوی لە وڵاتی ھند وفارس، لەبەر ئەوە مەحمود ھێرشی کردە سەر سەلجوقیەکان ساڵی( ٤١٥ک) ، ودەستی گرت بەسەر سوڵتانەکەیان ئەرسەلان بیگۆ و ژمارەیەکی زۆر لە شوێنکەوتووەکانی، و ئەرسەلانی ناردە بەندیخانە تا چوار ساڵ و پاشان مرد، بەڵام لە ساڵی ٤١٩ک، سەلجوقیەکان شۆڕشیان کرد و دەرچوون لە ژێر حوکمی مەحمود، مەحمود چەند سەربازێکی بۆ ناردن سەلجوقیەکان شکاندنیان و بەردەوام بوون لە ڕۆیشتنین بەرەو وڵاتی ئەودیو ڕووبار، چەند شارێکیان تێکدا و وێرانیان کرد، مەحمود میر تۆسی بۆ ناردن کە دوو ساڵ لە وڵاتە دوایان کەوت بەڵام مەحمود کۆچی دوایی کرد ساڵی ٤٢١ک بێ ئەوەی بە تەواوی دەست بگرێت بەسەر سەلجوقیەکاندا، و کوڕەکەی مەسعودی کوڕی مەحمود ڕێکەوت لەگەڵیان و ماوەیەک ناکۆکی نێوانیان وەستا، و کاتێک مەسعود ڕۆیشت بۆ ھند بۆ سەرکوتکردنی یاخی بووەکان جارێکی تر سەلجوقیەکان شۆڕشیان کرد، سوپایەکی بۆ ناردن لە نیسابور بەیەک گەیشتن و شکاندنیان، پاشەکشەیان کرد بۆ ڕەی و دوایین جەنگ ڕویدا لە نێوانیان و نێوان مەسعود کەتوانی بیانشکێنێت، ھەموو ئەو شەڕانەی پێشتر باسمان کرد شوێنکەوتووەکانی ئەرسەلان بیگۆ کردیان، کاتێک تەغڕۆڵ بێگ کوڕی میکائیل (کوڕی برای ئەرسەلان) ھاتە جێگەی، و سەرکردایەتی شەڕەکانی سەلجوقی کرد دوای ئەوە دەوڵەتی سەلجوقی دامەزراند، و بووە ناکۆکیان لەگەڵ عەلی تەکین کە ئەیویست ئەو سەرکردایەتی سەلجوق بکات، و دوای چەن شەڕێک لە نێوانیان لە جەنگێکی گەورەدا لە ساڵی ٤٢١ک، تەغڕۆڵ شکا. بە ھۆی ئەم شکانەوە تەغڕۆڵ زۆر بەھێز نەما، داوای ڕێکەوتنی لە مەسعودی کوڕی مەحمود کرد، و مەسعود سودی لەو فرسەتە وەرگرت و نێرراوەکانی تەغڕۆڵی گرت و سوپای کۆ کردەوە و ڕۆیشت بۆیان و توشی شکستێکی گەورەی کردن، بەڵام لە کۆتایی جەنگەکەدا سەربازەکانی مەسعود بووە ناکۆکیان لەسەر دەستکەوتەکان، و سەلجوقیەکان سودیان لەو ناکۆکیە وەرگرت و ھێرشیان کردە سەر سەربازەکانی مەسعود و شکاندنیان و جارێکی تر سەلجوقیەکان سەرکەوتنیان بە دەست ھێنایەوە، لە کاتی ئەو جەنگە مەسعود لە نیسابور بوو و کاتێک ھەواڵی شەڕەکەی پێ گەیشت ترسا لێیان و ویستی زەویان باتێ تا واز لە دژایەتی بھێنن بەڵام ڕەتیان کردەوە، و مەسعود دوای ئەوەی نائومێد بوو لێیان ماوەیەک گوێی پێ نەدان، و لە کۆتاییدا بڕیاری دا بگەڕێتەوە بۆ شەڕ لەگەڵیان وسوپایەکی گەورەی کۆکردەوە، کە تەغڕۆڵ توانی بیانشکێنێت ساڵی ٤٢٨ک و دوای ئەو شەڕە سەلجوقیەکان دەستیان گرت بەسەر خۆراساندا. لە ساڵانی دواتردا شەڕ بەردەوام بوو لە نێوانیان وتەغڕۆڵ سەرکەوتوو بوو، ومەسعود قەلەق بوو وسوپایەکی کۆکردەوە بەرەو [[خۆراسان]] ول ەگەڵ سەلجوقیەکان بەیەکیاندا لە جەنگی داندقاندا کە مەسعود شکا و ئەو شەڕە سەرەتای فەرمانڕەوایی سەلجوقیەکان و کۆتایی ھێزی [[غەزنەوییەکان]] بوو، دوای ئەوە مەسعود لە بەرگری وەستاو و سەلجوقیەکان یەکێک لە بەھێزترین دەوڵەتەکانی ڕۆژھەڵاتیان دامەزراند کە ساڵی ٤٢٩ک بە ساڵی دامەزراندنی تەواوی دەوڵەتەکە دادەنرێت. === شەڕ لەگەڵ بوەیھیەکان === [[پەڕگە:Dailam soldier.jpg|thumb|250px|right|ئەسپ سوارێکى بوەیهى]] سەلجوقیەکان نەوەی سەلجوق بڕیاریان دا یەک بگرن لە ژێر سەرکردایەتی تەغڕۆڵ بێگ دوای دەستگرتنیان بە سەر خاکی خۆراساندا، بەم شێوەیە دەوڵەتی سەلجوقی دامەزرا، پاشان تەغڕۆڵ دەستی کرد بە فراوان کردنی دەوڵەتەکیان لە ڕۆژئاواوە، لە ساڵی ٤٣٣ک [[جرجان]] و پاشماوەی تەبرستان فەتح کران، و ساڵی ٤٣٤ک خواڕزمی فەتح کرد و پاشان بەردەوام بوو ودەستی گرت بەسەر تەبس و مەکڕان و دەوروبەری [[کرمان]] و ڕەی، ھەر لە ھەمان ساڵدا [[ھەمەدان]]ی گرت و ڕووی کردە باکور بۆ دەھستان و پاشان گەڕایەوە و حاکمی دانا لەسەر تەبرستان و ھەمەدان، و ھوڵی گرتنی کرمانی دا بەڵام تێک شکا، دواتر تەغڕۆڵ ماوەیەک وەستا لە غەزووەکانی پاشان [[بوەیھیەکان]] گەڕانەوە ساڵی ٤٣٦ک و ھەمەدانیان لێ سەندنەوە، لەبەر ئەوە تەغڕۆڵ ئیبراھیمی کوڕی یەنالی نارد بۆ فارس ساڵی ٥٣٧ و ھەمەدانیان گێڕایەوە و وڵاتی جەبەلیان گرت (ڕۆژئاوای ئێران وعێراقی ئێستا)، لە ساڵی دواتردا تەغڕۆڵ ڕۆیشت بۆ ئەسفەھان و گەمارۆی دا بەڵام نەیتوانی بیگرێت و ڕێکەوتنی ئەنجامدا لەگەڵ حاکمی ئەوێدا، و لە ساڵی ٤٤٦ک ئازربایجانی فەتح کرد، دواتر بڕیاری دا بەرەو عێراق بڕوات لە ساڵی ٤٤٧ک بۆ دەرکردنی [[بوەیھیەکان]]، پەیوەندی نێوان تەغڕۆڵ و خەلیفەی عەباسی بەھێز بوو، کاتێک تەغڕۆڵ نوێنەری نارد بۆ لای خەلیفە ساڵی ٤٣٣ک و ئەویش دانی نا بە دەوڵەتی سەلجوقی لە ھەمان ساڵدا، بەمەش پەیوەندیەکانیان بەرەو باشی ڕۆیشت. دەوڵەتی بوەیھی بەرەو لێک ھەڵوەشان ڕۆیشت بە ھۆی ناکۆکی ناوخۆییەوە، کە ئەم ناکۆکیانە لە بەرژوەندی سەلجوقیەکان بوو، کاتێک بەھێزترین پیاو لە ناو بوەیھیەکان و عەباسیەکاندا لەو کاتانەدا (بەساسیری) دەستی گرت بەسەر [[دەوڵەتی عەبباسی]] وھەڕەشەی لە بوونی خەلیفە ئەکرد، لەبەر ئەوە خەلیفە قائیم بیئەمرلا ناردی بە دوای تەغڕۆڵ بێگدا لە ساڵی ٤٤٧ک، لە ھەمان ساڵدا تەغڕۆڵ گەیشتە بەغدا و فەتحی کرد و بەساسیری و شا ڕەحیم (دوایین شای بوەیھیەکان) ڕایان کرد کە دواتر گیران، وسەلجوقیەکان ھەڵسوکوتیان لەگەڵ عەباسیەکان باش کرد و مەزھەبی سونەیان گەڕاندەوە وڵات بە پێچەوانەی بوەیھیەکان. === ئەلب ئەرسەلان === دوای فەتحی عێراق تەغڕۆڵ بێگ وەستا لە شەڕکردن، و پاشماوەی ژیانی لە بەغدا بەسەر برد، و کۆچی دوایی کرد ساڵی ٤٥٥ک بەرامبەر ١٠٦٣ز لە تەمەنی حەفتا ساڵیدا لە شاری [[ڕەی (ئێران)|ڕەی]]، و تەغڕۆڵ مناڵی نەبوو لەبەر ئەوە وەسیەتی کرد کە کوڕی براکەی (سولەیمانی کوڕی داود) دەسەڵات بگرێتە دەست، بەڵام بە زۆری ئەلب ئەرسەلانیان بە باشتر زانی، لەبەر ئەوە وەزیری تەغرۆڵ (عەمید مەلیک کەندەری) [[ئەلب ئەرسەلان]]ی کردە حام لە کاتێکدا حەزی ئەکرد ئیش بە وەسیەتەکە بکات، لەگەڵ ئەوەشدا کاتێک ئەلب ئەرسەلان دەسەڵاتی گرتە دەست عەمید مەلیکی کوشت و نیزام مەلیکی لە جێگەی دانا. خێرا ئەلب ئەرسەلان دەستی کرد بە باشکردنی حوکمەکەی ولە یەکەم ساڵدا ڕووبەڕووی چەند ئاژاوەیەک بوویەوە لە وڵاتدا، و لەدوای ئەوەی دەستی بەسەر ئەو ئاژاوانەدا، گرت جوڵا لە ساڵی ٤٥٦ک بەرەو [[ئەرمینیا]] بۆ شەڕی ڕۆم. و کاتێک گەیشتە [[ئازەربایجان]] گەیشت بە کۆمەڵێک جەنگاوەر کە دوای کەوتن و بوون بە ڕێنوێنی کەری، و ئەلب ئەرسەلان بەردەوام بوو لەگەڵیان تا گەیشتنە نەقجوان، لەوێ وەستا بۆ کۆکردنەوەی سەرباز و کەشتیەکانی لە ئامادەکاریدا بۆ جەنگ، دوای ئەوەی ھێزەکانی ئامادە کرد سوپاکەی لەگەڵ مەلیکشای کوڕی و نیزامی مەلیکی وەزیریدا نارد. و مەلیکشا گەیشتە قەڵایەکی ڕۆم و فەتحی کرد، پاشان گەیشتە قەڵای سەرمباری و فەتحی کرد لەگەڵ قەڵایەکی تر لە تەنیشتیا ویستی تێکی بات بەڵام نیزام مەلیک نەیھێشت، و ھەموو قەڵاکانیان دا بە میر قەنجوان، و مەلیکشا بەردەوام بوو لە غەزوەکانی تا باوکی بانگی کردەوە، و سوپاکەی برد و دەستیان کرد بە فەتحی چەند شارێک، دوای چەند غەزوێک ئەلب ئەرسەلان گەیشتە شاری ئانی، کە شارێکە ڕووبار دەوری داوە لەگەڵ خەندەق و دیوار لە ھەموو لایەکیەوە، گەمارۆی دا بەڵام نەیتوانی بیگرێت، و سەربازەکانی لە بێ ھیوابووندا بوون، ئەلب ئەرسەلان بریاری دا تاوەرێکی گەورە بنیات بنێت، پڕی کرد لە سەرباز وت یرھاوێژ و مەنجەنیقی لەسەرەکەیدا دانا، نوانیان دیوارەکان بڕوخێنن، و شارەکە بگرن و ڕۆم بشکێنن، و ئەلب ئەرسەلان شارەکەی گرتە دەست و گەڕایەوە دوای ئەوەی فەتحی زۆربەی [[جۆرجیا]] و ئەرمینیای کرد لەگەڵ زۆربەی خاکەکانی نێوان ئاوان و ئەڕومیە. ئەلب ئەرسەلان لە ساڵی ٤٦٢ک دەستی کرد بە غەزوی وڵاتی [[شام]]، حاکمی دەوڵەتی میرداسیە (مەحمودی کوڕی ساڵح کوڕی میرداس) ی ناچار کرد تا وتاری ھەینی بە ناوی خەلیفەی عەباسیەوە بدات، و سوپای نارد بۆ باشوری شام و فەتحی ڕامەڵە و بیتولموقەدەسی کرد کە لە ژێر دەستی [[دەوڵەتی فاتیمی|دەوڵەتی فاتمیدا]] بوون، و لە ساڵی ٤٦٣ک، ئەلب ئەرسەلان ڕۆیشت بەرەو ڕەھا، بەڵام نەیتوانی بیگرێت، وازی لێھێنا و بەرەو حەلەب ڕۆیشت لەگەڵ ٤ ھەزار سەرباز، و داوای لە میری حەلەب کرد کە مل کەچ بێت بۆ سەلجوقیەکان و دەرگای شارەکەیان بۆ بکاتەوە بەڵام میری حەلەب ڕەتی کردەوە لەبەر ئەوە ئەلب ئەرسەلان ڕۆیشت بەرەو حەلەب و گەمارۆی میر (مەحمودی کوڕی ساڵح) ی دا (کە چاوەڕیی ئەوە نەبوو لەبەر ئەوەی گوێ رایەڵ بوونی ڕاگەیاند بوو بۆ سەلجوق و خەلیفە) بەڵام دوای دوو مانگ گەمارۆ بۆی نەگیرا و ترسا لە پلانی بیزەنتی بۆ داگیرکردنی [[خۆراسان]] و ھەروەک لە ناوی خۆی ئەترسا کە شکست بھێنێت لە گەمارۆدانی دوو شاردا یەک لە دوای یەک، لەبەر ئەوە سەرکردەیەکی لە جێگەی خۆی دانا بۆ گەمارۆکە و خۆی ڕۆیشت بۆ خۆراسان بۆ جەنگان لەگەڵ بیزەنتیەکان، کاتێک مەحمود بەوەی زانی خێرا داوای ڕێکەوتنی کرد وئەلب ئەرسەلان مەرجی بۆ دانا کە گوێڕایەڵی [[دەوڵەتی عەبباسی|عەباسی]] و سەلجوقیەکان بکات، بەم شێوەیە حەلەب بووە میرنشینێکی سەلجوقی، بەم شێوەیە ئەلب ئەرسەلان ڕوویکردە ڕۆژھەڵات بۆ شەڕ لەگەڵ بیزەنتیەکان، و سوپاکەی لەگەڵ ھەندێک سەرکردەدا بە جێ ھێشت و ڕێگەی شەڕی پێدان لە وڵاتی شامدا، و جوبەیل و دیمەشق و ڕامەڵە و بەیتو لموقەدەس و تەبڕیەیان فەتح کرد و گەمارۆی [[یافا]]یان دا، ئەمەش لە نێوان ساڵی ٤٦٣ و ٤٦٥ک دا بوو، (تێبینی؛ بۆ شەڕەکانی ئەلب ئەرسەلان لەگەڵ بیزەنتیەکان سەیری ئەو بڕگەیەی خوارەوە بکە (شەڕ لەگەڵ بزەنتیەکان)). === مەلیکشاە === لە ساڵی ٤٦٥ک ئەلب ئەرسەلان کۆچی دوایی کرد لە وڵاتی ئەودیو ڕووبار، لە تەمەنی ٤٠ ساڵیدا، وەسیەتی کرد بە دەسەڵاتدان بە مەلیکشای کوڕی، لە ھەمان ساڵدا مەلیکشا بووە سوڵتانی دەوڵەتی سەلجوقی، بەڵام (قاروت بێگ) ی مامی لێی ھەڵگەڕایەوە ومەلیکشا خێرا ڕووبەڕوی بوویەوە لە نزیک ھەمەدان و مامی شکاند و دەسەڵاتی جێگیر بوو بۆی، کە لە سەردەمی ئەمدا دەوڵەت فراوان بوونێکی گەورەی بە خۆیەوە بینی، کە ھەموو بەشە ئیسلامیەکەی قاڕەی ئاسیای ئەگرتەوە بێجگە لە دوورگەی عەرەبی و وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی [[ئاسیا]]، ئەگێرنەوە لە مەلیکشا کە لە باشترین سوڵتانەکان بووە کە کاروانەکان لە ڕۆژھەڵاتی دوورەوە ئەڕۆیشتن بۆ [[شام]] بێ ئەوەی ڕووبەڕوی ھیچ مەترسیەک ببنەوە. مەلیکشا لە سەردەمەکەیدا دووجار گەمارۆی حەلەبی دا بەڵام نەیتوانی بیگرێت، سوپاکەی جوڵان لە باشور و فەتحی حەما و دیمەشقیان کرد و فەرمانڕەوای حومس مل کەچ بوو بۆیان، لەبەر ئەوە بە حاکمی ھێشتیانەوە، بەڵام لە ساڵی ٤٧٢ک ڕێڕەوی ڕووداوەکان گۆڕان کاتێک خەڵکی حەلەب (موسلیم عەقیلی) یان نارد بۆ ئەوەی لە دەستی مەحمود میرادسی ڕزگاریان کات کە دەستی گرت بەسەریا و بەمە دەوڵەتی میرداسیە ڕوخا و دەوڵەتی عەقیلی لە جێگەی دامەزرا، کە سوڵتان سەلجوقی ناردی بۆ لای ئەویش باپەند بوونی خۆی بۆ دەربڕی، بەڵام دواتر نێوانیان تێک چوو و لە ناکۆکیەکەدا موسلیم کوژرا و مەلیکشا حەلەبی لێ وەرگرتن و ھەر لەو میانەیەدا لازقیە و چەند شارێکی تریان گرت. لە کۆتاییەکانی سەدەی پێنجی کۆچیدا بزوتنەوەیەکی نوێ دەرکەوت لە ڕۆژھەڵات کە کۆمەڵەی حەشاشیەکان بوون، کە قەڵای ئەڵموتیان گرت لە ساڵی ٤٨٣ک، مەلیکشا ناردی بۆ لایان کە بانگیان بکات بۆ مەزھەبی [[سونە]] بەڵام سەرکەوتوو نەبوو، ساڵی ٥٨٥ک سوپایەکی نارد تا گەمارۆی قەڵاکەیان بدات بەڵام شکستی ھێنا، لەبەر ئەوە سوڵتان بڕیاری دا گوێ نەیات بەو بزوتنەوەیە لەگەڵ ئەوەی نیزام مەلیکی وەزیری زۆر ئاگاداری ئەکردەوە لێیان، بە ھەر حاڵ مەلیکشا زۆر نەمایەوە بۆ بەرەنگاری ئەو بزوتنەوەیە لەبەر ئەوەی ساڵی ٤٨٥ک وەفاتی کرد و دەوڵەتێکی بە جێ ھێشت کە کوڕەکانی بووە ناکۆکیان لەسەر دەسەڵات. === شەڕ لەگەڵ بیزەنتیەکان === [[پەڕگە:131 Bataille de Malazgirt.jpg|thumb|250px|شەرى مەڵازگرد لە نێوان سەلجوقى وبیزەنتیەکان ساڵى ٤٦٣ک]] ڕۆیشتنی تەغڕۆڵ بەگ بۆ [[ئازەربایجان]] لە ساڵی ٤٤٦ک لە یەکەم غەزوەکانی سەلجوقی بوو لە وڵاتی بیزەنتیەکان، کاتێک تەغرۆل گەیشتە تەبرێز حاکمەکەی مل کەچ بوو بۆی لەبەر ئەوە بە حاکمی ھێشتیەوە و ڕۆیشت بەرەو ئەرمینیا، گەیشتە مەڵاز گرد گەمارۆی دا، بەڵام شارەکە چوار دەوری گیرا بوو لەبەر ئەوە گەڕایەوە و سالی ٤٤٧ک ناچار بوو بگەڕێتەوە بۆ [[عێراق]] و فەتحی بەغدای کرد بەردەوام نە بوو لە غەزوەکانی کە ئەڵێن لەو غەزوەدا کوشتارێکی زۆری کرد لە ڕۆم. لە ساڵی ٤٤٩ک سەلجوقیەکان مەلتیەیان گرت و سەرکردە بیزەنتیەکەیان شکاند، سوپایەکی تریان غەزوی قۆنیەیان کرد و ئیمپراتۆری بیزەنتی نەیتوانی وەڵامیان باتەوە، وئ ەلب ئەرسەلان ھەڵمەتی بردە سەر ئازەربایجان و ئەرمینیا ساڵی ٤٥٦ک، بەڵام لە ساڵی ٤٦٢ک پاشای بیزەنتی بەرەو [[شام]] ڕۆیشت دوای ئەوەی کە ھەستی بە مەترسی سەلجوقیەکان کرد بۆ ئیمپراتۆریەتەکەی، شاری مەنیبجی گرت وتاڵانی کرد و زۆر لە دانیشتوانەکەی کوشت، ساڵحی کوڕی میرداس و سوپاکەی شکاند، پاشان لە ئەرتح ڕۆژھەڵاتی ئەنتاکیە وەستا، بەڵام ناچاری گەڕانەوە بوو بۆ ئەرمینیا لەبەر برسیەتی و کەمی خواردنی سوپاکەی. بەڵام ئیمپراتۆری بیزەنتی بەوە وازی نەھێنا لە ساڵی ٤٦٣ک لەشکرێکی گەورەی کۆکردەوە لە ڕۆمە بیزەنتیەکان و فارس و فەڕەنج کە ئەڵێن ژمارەیان گەیشتۆتە ١٠٠ ھەزار کەس، گەیشتنە شوێنێک لە نزیک مەڵاز گرد، لەم کاتانە سوڵتانی سەلجوقی ئەلب ئەرسەلان لە ئازربایجان بوو کە ھەواڵی ئەو لەشکرە گەورەی بیست دێن بۆ وڵاتەکەی، ویستی بەپەلە سەرباز کۆبکاتەوە بەڵام نەیتوانی، بە پەلە لەگەڵ سەربازەکانی خۆیدا (کە نزیکەی ١٥ ھەزار بوون) رۆیشت بەرەو مەڵازگرد، تیپێک لە سوپاکەی ئەرسەلان ڕۆیشتنە پێشەوە لەگەڵ تیپێکی بیزەنتیەکان کە ١٠ ھەزار کەس بوون دایان بە یەکدا و سەلجوقیەکان سەرکەوتن، و کاتێک ھەردوو سوپاکە بەیەک گەیشتن ئەلب ئەرسەلان داوای ڕێکەوتنی کرد بەڵام پاشای بیزەنتیەکان ڕەتی کردەوە و وتی (ڕێکەوتن نیە تەنھا لە ڕەی نەبێت)، سوڵتان وەستا تا ڕۆژی ھەینی ھات کاتێک خەتیبەکان بانگی سەرکەوتنیان ئەکرد شەڕ دەستی پێکرد و سەلجوقیەکان گەمارۆی سوپای بیزەنتیان دا و تێکیان شکاند، کە لە گەورەترین جەنگەکانی مێژووی دەوڵەتی سەلجوقی بوو، بە جەنگی مەڵاز گرد ناونرا، کە ئەم سەرکەوتنە بووە ھۆی پەلکێشانی سەلجوقی بۆ وڵاتەکانی تری ئەنادۆڵ، و تێکشکاندنی بیزەنتی و بێتوانا کردنیان لە بەرگری کردن لە فراوانبوونی سەلجوقی، لە دوای ئەم سەرکەوتنە سەلجوقیەکان دەستیان گرت بەسەر [[تورکیا]] ھەتا لە سنوری قوستەنتینیە نزیک بوونەوە، ئیمپراتۆری بیزەنتی داوای یارمەتی لە پاپای مەسیحی کرد، و دواتر ئەم ئیمپراتۆرە پاڵپشتی ھەڵمەتی خاچھەڵگری یەکەمی کرد بۆ پاراستنی ئیمپراتۆریەتەکەی، و لەوە ئەچێت دیارترین ئەنجامی ئەو جەنگە جێگیر بوونی سەلجوقی بێت لە خاکی [[ئەنادۆڵ]] کە دەوڵەتی سەلجوقی ڕۆمیان تیا دامەزراند. === شەڕ لەگەل خاچھەڵگرەکان === لە ساڵی ٤٩٠ک بەرامبەر ١٠٩٧ز، چوار سوپای ئەوروپی کۆبوونەوە لە ئەنادۆڵ بە مەبەستی ھێرش کردنە سەر موسڵمانان، و ئیمپراتۆری بیزەنتی پاڵپشتی کردن تا سەلجوقیەکان دەر بکەن لە ناوچەکە، ئەو سوپایانەی کە ژمارەیان ئەگەیشتە ٣٠٠ ھەزار سەرباز و گەمارۆی نیقیەیان دا (کە پایتەختی سەلجوقی و گرنگترین شاریان بوو)، خەڵکەکەی داوای یارمەتی سوڵتانی سەلجوقی قلج ئەرسەلانیان کرد کە گەمارۆی مەلتیەی دابوو، کە خێرا بە جێی ھێشت و گەڕایەوە بۆ ڕزگارکردنی شارەکەی، بەڵام لە رێگەدا بە بەشێکی سوپای خاچھەڵگری گەیشتبوو کە دوا کەوتبوون وشەڕێکی گەورە لە نیوانیان ڕویدا، تا گەیشتنە لای سوپاکەی گەمارۆی نیقیەیان دابوو و سەلجوقیەکانیان شکاند، قەلج ئەرسەلان ناچار بوو دەست لە نیقیە ھەڵبکرێت دوای ئەو شەڕە، ودوای ماوەیەکی کەم شارەکە کەوتە دەستی [[خاچھەڵگران]]، پاشان ڕۆیشت بەرەو دانشمەندین کە دەوڵەتێکی جیا بوو لە سەلجوقیەکان و ناکۆک بوو لەگەڵ سولجوقی ڕۆم، بەڵام بە شێوەیەکی کاتی یەکیان گرت بۆ بەرەنگاربوونەوە خاچھەڵگرەکان، ھێزە تورکیەکان کۆبوونەوە لە ئەنادۆڵ و بەیەکەوە ڕۆیشتن بۆ دوریلیۆم بۆ بەرگری خاچھەڵگرەکان. [[پەڕگە:Dorylee2.jpg|thumb|280px|شەڕى دوریلیۆم لە نێوان سەلجوقى وخاچھەڵگرەکان]] سەرەتا تەنھا یەک سوپای خاچھەڵگرەکان ھاتن بۆ شەڕ، لەبەر ئەوە [[موسڵمانان]] وا گومانین برد ھەر ئەو سوپایە بن، دەستیان بە شەڕ کرد و ھیوای سەرکەوتنیان نزیک بوو، بەڵام کتوپڕ دوو سوپای تری خاچھەڵگران ھاتن، و موسڵمانانیان شکاند، و قەلج ئەرسەلان ڕایکرد و چەندین دەستکەوتی بە حێ ھێشت بۆیان، بەمە وەستان لە شەڕی ڕاستەوخۆیان لەگەڵیان و پاشەکشەیان کرد و شارەکانیان چۆڵ کرد و خاچھەڵگرەکان زۆر بە ئاسانی چەندین خاکی گەورەیان خستە سەر ئیمپراتۆری بیزەنتی، و دوای ئەو شەڕە خاچھەڵگرەکان بەرەو [[شام]] ڕۆیشتن (کە گرنگترین بەشی غەزوەکانیان بوو)، گەشتەکەیان چوار مانگی پێ چوو تا لە ئەنادۆڵەوە گەیشتنە شام، کە بە دەست برسیەتی و گەرماوە ئەیانناڵاند، پاشان قۆنیەیان گرت کە سەلجوقی کردبویانە پایتەخت دوای گیرانی نیقیە، پاشان ھەرقەلەیان گرت و ڕۆیشتن بەرەو [[ئەنتاکیە]] کە ئامانجی تازەیان بوو و لەڕێگەکەیاندا قەیسریە و تەڕسوس و ئەدەنەیان گرت بە یارمەتی ئەرمەنە مەسیحیەکان، پاشا خاچھەڵگرەکان ڕەھایان گرت و یەکەم میرنشینی خۆیان تیا دامەزراند، پاشان ڕۆیشتن بەرەو ئەنتاکیە و گەمارۆیان دا کە گەمارۆدانەکە درێژەی کێشا و شارەکەیان ھیلاک کرد و توانیان بیگرن ساڵی ٤٩١ک کە وێران و تاڵانیان کرد و زۆر لە دانیشتوانیان کوشت، بەمەش ئەنتاکیە کەوتە دەستی خاچھەڵگرەکان، پاشان خێرا قودس کەوتە دەستیان بەمەش چوار میرنشینیان دامەزراند کە ئەوانیش، ڕەھا و ئەنتاکیە و تەڕابلس و بەیتولموقەدیس بوو. لە دوای دامەزراندنی چوار میرنشینەکەیان حاکمی داشمەندی بە یارمەتی سەلجوقی ڕۆم سوپایەکی نوێیان کۆ کردەوە بۆ ڕووبەڕوونەوەی خاچھەڵگرەکان و بەرەو ئەنتاکیە ڕۆیشتن و لە شەڕێکی گەورەدا تورکەکان سەرکەوتن لە ساڵی ٤٩٣ک و میری ئەنتاکیەیان گرت، دوای چەند مانگێک ھەڵمەتی خاچھەڵگری ساڵی ١١٠١ز دەستی پێکرد، کە چوار سوپا بوون و بە سێ بەش جوڵان و گەیشتنە ئەنقەرە و گرتیان، دانشمەندی و تورکە سەلجوقیەکان یەکیان گرت و داوایان لە میری حەلەب (ڕەزوان سەلجوقی) کرد یارمەتیان بات کە پێشتر ناکۆک بوون لەگەڵیا، ئەویش خێرا بە سوپاکەیەوە چوو بە دەمیانەوە و سوپای ھەردوو لا لە نزیک ئەماسیا بەیەک گەیشتن ساڵی ٤٩٤ک و لە ئەنجامدا تورکەکان توانیان خاچھەڵگرەکان بشکێنن و ھەزاریان لێ لەناوببەن، تەنھا سێ ھەزاریان مانەوە کە رایان کرد بۆ [[قوستەنتینیە]]، کە ئەڵێن نزیکەی ٣٠ ھەزاریان لە شەڕەکە لێ کوژرا، کە یەکێک لە سوپاکانی خاچھەڵگرەکان تیا چوون، دوای ئەم سەرکەوتنە تورکەکان ڕۆیشتن بۆ ناوچەیەک لە نێوان نیقیە و ھەرقەلە کە بەشی دووەمی سوپای خاچھەڵگری لێ بوو، گەمارۆیان دا و شکاندیان و زۆربەیان کوشتن و سەرکردەکەیان ڕایکرد بۆ ئەنتاکیە، بەم شێوەیە ڕۆیشتن بەرەو دوایین بەشی سوپای خاچھەڵگری کە لە نزیکی قوستەنتینیە بوون گەمارۆیان دا و ئیبادەیان کردن کە بەمە ھەموو سوپای خاچھەڵگری ئەو ھەڵمەتەیان لەناوبرد، کە ئەمەش لە گەورەترین سەرکەوتنەکانی سەلجوقی و تورک بوو لە شەڕە خاچھەڵگرەکیاندا. سە لجوقیەکان ھەر بەوە نەوەستان، ئاشتی ئیمپراتۆری سەلجوقی گرتەوە کێشە ناوخۆییەکانیان کۆتایی ھات محەمەدی کوڕی برکیارق [[جیھاد]]ی ڕاگەیاند و فەرمانی کرد بۆ میری موسڵ و ئەرمینیا تا بێنە سوپاوە و ھەڵمەتێکی گەورەی لە دژی خاچھەڵگرەکان ڕێکخست یەکسەر دوای ڕوخانی تەڕابلس، بەرەو ڕەھا ڕۆیشتن و گەمارۆیان دا دواتر گەمارۆیان لابرد و ڕۆیشتن بەرەو حەڕان، پاشان لەگەڵ خاچھەڵگرەکان بە یەک گەیشتن نزیک ڕووباری فورات، و تێکیان شکاندن، و پاشان گەڕانەوە بۆ دەوڵەتەکەی خۆیان بێ ئەوەی ڕەھا بگرن ئنجا خاچھەڵگرەکانیش گەڕانەوە شوێنی خۆیان و دوای ماوەیەک خاچھەڵگرەکان بڕیاریاندا عێراق بگرن دەستیان کرد بە فراوانکردنی زەویەکانیان و گەمارۆی قەڵای حەڕانیان دا، لەگەڵ میری موسڵدا بە یەکیاندا و شکاندنی و گەمارۆی ڕەھایان دا بەڵام نەیانتوانی بیگرن، و توانیان ھەندێک شاری ئەنتاکیە بگێڕنەوە، و شەڕ ماوەیەکی زۆر بەردەوام بوو لە نێوان سەلجوقی و خاچھەڵگرەکان کە سەلجوقیەکان توانیان زۆر لە شارەکان بگێڕنەوە و ڕێگە لە خاچھەڵگرەکان بگرن تا شاری تر بگرن، بەڵام نەیانتوانی ھیچ کام لە چوار میرنشینەکەیان بڕوخێنن. === داڕمان وڕوخان === [[پەڕگە:Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah.jpg|thumb|وێنەى مەلیکشا]] سەردەمی بەھێزی دەوڵەتی سەلجوقی کۆتایی پێھات بە مردنی مەلیکشا ساڵی ٤٨٥ک کە سێیەم سوڵتانی سەلجوقی بوو، لەگەڵ ئەوەی دەوڵەتەکەیان سەدەیەک دوای ئەوە مایەوە بەڵام بە لاوازی، خێرا ھەڵوەشا و بووە چەند دەوڵەتێکی بچوک، کە ئەمەش بووە ھۆی لاوازبوونی دەوڵەت، لەگەڵ ئەو ناکۆکیەی کەوتە نێوانیان بە مەبەستی فراوانکردنی دەسەڵاتیان، ئەمەش زیاتر دەوڵەتی لاواز کرد و لە بەرگری غەزوی دەرەوەی دووری خستنەوە، ناکۆکی ناوخۆ لە دوای مردنی مەلیکشا دەستی پێکرد، کە دوو کوڕی بە جێ ھێشت ئەوانیش برکیارق و محەمەدی برای بچوکی بوو، کە یەکەمیان تەمەنی ١٣ ساڵ و دووەمیان ٤ ساڵ بوو، دایکی محەمەد ڕایسپارد بۆ خەلیفەی عەباسی کە دان بنێت بە کوڕەکەی ئەو و لە ساڵی ٤٨٥ک دانرا بە سوڵتان، و میرێک دانرا بۆ بەڕێوەبردنی کاروباری دەوڵەت لە جێگەی سوڵتانە بچوکەکە، لە کاتێکا برکیارقی برا گەورەی خستە بەندیخانە، بەڵام بە ھۆی پشتگیری نیزام مەلیک بۆ برکیارق پێش مردنی لە ھەمان ساڵدا، برکیارق لایەنگرێکی زۆری ھەبوو کە لە بەندی ڕزگاریان کرد و کردیانە حاکمی [[ئەسفەھان]]، پاشان ھەریەکە لە برکیارق و دایکی محەمەد سوپایان کۆکردەوە ساڵی ٤٨٦ک بە یەکیاندا و برکیارق سەرکەوت و خەلیفەی [[دەوڵەتی عەبباسی|عەباسی]] دانی نا بەوەی کە سوڵتانی سەلجوقی بێت لە ساڵی ٤٨٧ک. لەگەڵ ئەوەی حوکم لە کۆتایدا دامەزرا بۆ برکیارق، دەوڵەتی سەلجوقی بەرەو ھەڵوەشان ڕۆیشت لەم سەردەمەدا، لە ساڵی ٤٧٠ک سەلجوقی ڕۆم لە [[ئەنادۆڵ]] سەربەخۆیی خۆیان ڕاگەیاند، و دواتر ساڵی ٤٨٧ک سەلجوقی [[شام]] سەربەخۆییان ڕاگەیاند، و پاشان سەلجوقی [[عێراق]] ساڵی ٥١١ک سەربەخۆییان ڕاگەیاند، لەگەڵ ئەوەی کۆنتڕۆڵی گشتی دەوڵەتی سەلجوقی و بەشە گەورەکەی مایەوە لە ژێر دەستی سوڵتانەکانی [[خۆراسان]] کە بەردەوام بوو تا سالی ٥٢٢ک، سوڵتانی سەلجوقی سنگر کە حوکمی کرد لە ساڵی ٥١١ تا ٥٥٢ سەرکەوتوو بوو لە گەڕانەوەی شکۆی دەوڵەتەکە و یەکخستنی وڵاتەکەی، بەڵام ئەمە ڕێگر نەبوو لە داڕمان و لاواز بوونی دەوڵەتەکە بەخێرایی دوای وەفات کردنی، لە ڕۆژانی کۆتایی سنگردا خەلیفەی عەباسی داوای یارمەتی لە خواڕەزم کرد بۆ لەناوبردنی سەلجوقیەکان و بەڵێنی دا کە ھەموو زەویەکانیان باتێت ئەگەر لە ناویان بەرێت، خواڕزمیەکان خۆراسان و ڕۆژھەڵاتیان گرت کە ئەمەش کۆتایی دەسەڵاتی سەلجوقی بوو لە خۆراسان و کرمان و عێراق، بەڵام ماوەیەکی زۆر دوای ئەوە سەلجوقی شام ڕوخان، بەڵام سەلجوقی ڕۆم بەردەوام بوون تا سەدەی ھەشتی کۆچی پاشان [[مەغۆل]] لەناوی بردن، بەم شێوەیە سەردەمی دەوڵەتی سەلجوقی کۆتایی پێھات، کە یەکێک لە بەھێزترین دەوڵەتەکانی ڕۆژھەڵاتە لە مێژوودا. [[پەڕگە:Replica catapult.jpg|thumb|250px|وێنەى مەنجەنیق]] == ڕژێمی سەربازی == سوپای سەلجوقی بە شێوەیەکی گشتی ڕێکخرا لەلایەن (دیوانی سوپا)، کە ناوی سەرباز و موچە و ھەموو کارویاریان تۆمار ئەکرا، گرنگیان ئەدا بە دابینکردنی [[خۆراک]] بۆ سەربازەکان بۆ پاراستنی جێگیری سوپا، و سوپای سەلجوقی لە نەژادی جیاواز پێک ھاتبوو، کە [[تورک]] و [[کورد]] و [[عەرەب]] و [[فارس]] و دیالمە و ئەرمەنی لە خۆ ئەگرت، و ھێزەکانیان پێک ھاتبوون لە ھێزی پیادە و ئەسپ سوار و تیرھاوێژ، و چەکی ئاساییان بەکار ئەھینا وەک شمشێر و ڕم و کەوان، و تیر وکەوان گرنگترین چەکیان بوو، و ناسراوبوون بە تیر ھاویشتن بە تایبەت بە ئەسپ سواریەوە، و ھەروەک ئامێرە بەھیزەکانی گەمارۆدانیان بە کار ئەھێنا، وەک مەنجەنیق. == گرنگی دان بە زانست == گرنگیەکی زۆریان ئەدا بە زانست وزانایان بە تایبەت لە سەردەمی گەشەسەندنیاندا (لە سەردەمی ئەلب ئەرسەلان و مەلیکشا)، ھەروەک گرنگیان دا بە کردنەوەی فێرگە یاساییەکان و ھەروەک کتێبخانەکانیان کردەوە و پڕیان کرد لە کتێب لە ھەموو بوارێک. بە شێوەیەک کە [[ئیبن جەوزی]] وتویەتی: «بازاڕی زانست لەو سەردەمە دامەزراو بووە و زاناکانی ئەو سەردەمە جێگەیەکی بەرزیان گرتووە.» == سەرچاوەکان == * دولة السلاجقة وبروز مشروع اسلامی، نوسینی/ د. علی محمد الصلابی {{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|مێژوو|ئێران|تورکیا|ئاسیا|ئازەربایجان|ئەرمەنستان|ئەفغانستان|ئیسلام|عێراق|سووریا}} {{پۆلی کۆمنز|Seljuk Empire}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١١٩٤]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٠٣٧]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:مێژووی ئاسیای ناوەندی]] [[پۆل:مێژووی ئێران]] [[پۆل:مێژووی تورک]] [[پۆل:مێژووی ئێرانی کەونار]] [[پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان]] 0n38cnmjf9g3ovizzintbtckpk5opgq 0 9748 1569808 1506447 2026-03-29T18:17:36Z ~2026-19610-72 75432 هەڵەی زمان 1569808 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی سوڵتانی عوسمانی |name = سوڵتان عوسمانی یەکەم |وێنە = Osman Gazi.jpg |حوکم گرتنە دەست = ١٢٩٩–١٣٢٤ |ناوی سوڵتان = عوسمان کوڕی ئۆرتۆغرۆڵ |مێژووی لە دایکبوون = ١٢٥٨ |شوێنی لە دایکبوون = سۆغوت (سۆگوت) |مێژووی مردن = ١٣٢٤ |شوێنی مردن = بۆڕسا |پێش خۆی = کەس نییە |دوای خۆی = [[ئۆرھان غازی]] |ھاوسەر 2 = هاوسەری دووەمی ماڵهون خاتوون |ھاوسەر 1 = باڵا خاتوون |باوک = ئۆرتۆغرۆڵ کوڕی سولەیمان شاە |دایک = سولتانە حەلیمە خاتوون |مناڵەکان = [[ئۆرھان غازی]]، عەلائەددین پاشا}} '''عوسمان کوڕی ئۆرتۆغرۆڵ کوڕی سولەیمان شا''' یان '''سوڵتان عوسمانی یەکەم'''، دامەزرێنەر ویەکەم سوڵتانی [[دەوڵەتی عوسمانی]]، ساڵی لە دایک بوونی ھاوکاتە لەگەڵ ئەو ساڵەی [[مەغۆل]] بە سەرکردایەتی ھۆلاکۆ [[بەغدا]]یان گرت و [[دەوڵەتی عەبباسی|خەلافەتی عەباسیان]] ڕوخاند. حوکمی گرتە دەست ساڵی ٦٨٧ک لە دوای کۆچی دوایی ئۆرتۆغرۆڵی باوکی بە پشتگیری میر عەلائەدین سەلجوقی، میری [[دەوڵەتی سەلجوقی|سەلجوقی]] ئەو زەویانەی پێ بەخشی کە فەتحیان ئەکات وڕێگەی دا سکەی دراو لێبدات، کاتێک میر عەلائەدین لەلایەن مەغۆلەوە کوژرا لەگەڵ کوڕەکەیدا کەوا بڕیار بوو جێگەی بگرێتەوە، عوسمانی کوڕی ئۆرتۆغڕۆڵ بووە بەھێزترین پیاوەکانی ناوچەکە وشاری ئەسکی شەھری کردە بنکە وناونرا بە پادشای ئال عوسمان وئاڵای خۆی بەرز کردەوە. ھەستا بە بانگ کردنی فەرمانڕەواکانی ئاسیای بچوک بۆ [[ئیسلام]]، ئەگەر ڕازی نەبوون ئەوا ئەبێت جزیە بدەن ئەگەر نا ئەوا لەگەڵیان ئەجەنگێت، ڕۆم لێی ترسان وداوای یارمەتیان لە مەغۆل کرد، وعوسمان بەسەرکردایەتی ئۆرخانی کوڕی ھێزیکی بۆ ناردن کە تێکیان شکاندن وبەردەوام بوون تا بۆرسەیان فەتح کرد. کەسایەتی عوسمان وەک سەرکردەیکی سەربازی و پیاوێکی سیاسی کە تەنھا بۆ ڕێگەی خوا ھەڵی ئەدا، بە ھۆی ئەو باوەڕە گەورەیەی بە خوا و ڕۆژی دوایی ھەیبوو، ئازایەتی ودڵسۆزی ودانایی وخۆڕاگری ودادپەروەری وبەئەمەکی ھەڵگرتبوو لە کەسایەتییەکی ھاوسەنگ و ھەڵکەوتوودا، و کۆچی دوایی کرد دوای ئەوەی حوکمی دایە دەست کوڕەکەی لە دوای خۆی. == ئیشەکانی == عوسمانی کوڕی ئۆرتۆغرۆڵ بە دامەزرێنەر وبنیاتنەری [[دەوڵەتی عوسمانی]] دادەنرێت، لە گرنگترین ئیشەکانی ئەمانەی خوارەوەن: * عوسمان ھەستا ب فراوانکردنی میرنشینەکەی لە ساڵی ٦٨٨ك دا توانی قەڵای قەرە حەسار (قەڵای ڕەش) یان ئەفیونی قەرە حەسار بخاتە پاڵ دەوڵەتەکەی، ومیر عەلائەدینی سەلجوقی بەمە زۆر دڵخۆش بوو، نازناوی (بێگ) و ھەموو زەویەکانی دەوروپشتی پێ بەخشی، وڕێگەی دا سکەی دراو لێبدات وناوی بھێنرێت لە وتاری ھەینیدا. * لە ساڵی ٦٩٩ك، مەغۆل ھێرشیان بردە سەر میرنشینی سەلجوقی و عەلائەدین ھەڵھات لە دەستیان وپەنای بردە بەر ئیمپڕاتۆڕی بیزەنتی، لەوێ لە ھەمان ساڵدا وەفاتی کرد، وئەڵێن مەغۆل کوشتویانە، وغیاسەدینی کوڕی جێگەی گرتەوە، پاشان [[مەغۆل]] ئەویشیان کوشت، بەم شێوەیە مەودا کرایەوە لە بەردەم عوسمان، و ھیچ دەسەڵاتیک لەسەروو خۆیەوە نەما تابگەڕێتەوە بۆ لای لە جێبەجێکردنی ئەرکەکانیدا، دەستی کرد بە فراوان کردن و شاری یەنی شەھری کردە بنکەی خۆی و وناونرا بە پادشای ئال عوسمان وئاڵای خۆی بەرز کردەوە کە ئێستا ئەوە ئاڵای [[تورکیا]]یە. * ھەستا بە بانگ کردنی فەرمانڕەواکانی ئاسیای بچوک بۆ ئیسلام، ئەگەر ڕازی نەبوون ئەوا ئەبێت جزیە بدەن ئەگەر نا ئەوا شەر حوکم ئەدات لە نێوانیان، ڕۆم لێی ترسان وداوای یارمەتیان لە مەغۆل کرد وداوایان کرد ڕزگاریان کات لێی، بەڵام عوسمان بەسەرکردایەتی ئۆرخانی کوڕی ھێزیکی بۆ ناردن کە تێکیان شکاندن. * پاشان گەڕایەوە وڕووی کردە [[بۆرسە]] وتوانی بچێتە ناویەوە ساڵی ٧١٧ك کە بە یەکیک لە قەڵا گرنگەکانی ڕۆم ھەژمار ئەکرا لە ئاسیای بچوکدا. خەڵکەکەی پاراست وبە باشی لەگەڵیان جوڵایەوە وسی ھەزار لە دراوە ئاڵتونییەکەی خۆی پێدان، (ئەفرینۆس) ی فەرمانڕەوای [[موسڵمان]] بوو، وعوسمان نازناوی بێگی پێ بەخشی وبووە یەکێک لە سەرکردە عوسمانییە دیارەکان. == کەسایەتی عوسمان == [[پەڕگە:Osman I area map.PNG|thumb|250px|دەوڵەتی عوسمانی لە ماوە دەسەڵاتی عوسمانی یەکەمدا، ناوچەکەی بە سور ڕەنگ کراوە لە نەخشەکەدا]] کاتێک لە کەسایەتی عوسمان ورد ئەبینەوە وەک پیاوێکی سیاسی وسەرکردەیەکی سەربازی ئەم سیفاتانەی خوارەوەی تیا دەرئەکەوێت. === ئازایەتی === کاتێک فەرمانڕەوا مەسیحییەکان لە بۆرسە و مادانوس و ئەدرەنوس و کتە و کستەلەی بیزەنتییەکان لە ساڵی ٧٠٠، بانگی بەستنی ھاوپەیمانییان کرد بۆ دژایەتی عوسمان و دوای ئەوەی ڕێکەوتن، عوسمان ڕووبەڕوویان بوویەوە و خۆی سەرکردایەتی شەرەکانی کرد وسوپای خاچپەرستەکانی پەرت وبڵاو کرد و ئازایەتییەکی تیا دەرکەوت کە بە نمونە ئەھێنرێتەوە. === دانایی === لە داناییدا بوو ئەوەی بینی کە بوەستیت لەگەڵ سوڵتان عەلائەدین دژی مەسیحییەکان، ویارمەتی دا لە فەتح کردنی چەندین شار و قەڵای بەھێزدا، لەبەر ئەوە پلەی میرنشینی لای سوڵتانی سەلجوقی وەرگرت، وڕێگەی دا سکەی دراو لێبدات بە ناویەوە، ھەروەھا ناوی ئەو بھێنرێت لە وتاری ھەینی لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتیا. === دڵسۆزی === کاتێک دانیشتوانی خاکە نزیکەکانی ئیمارەتی عوسمان ھەستیان بە دڵسۆزی عوسمان کرد بۆ ئایین، جوڵان بۆ یارمەت دان و وەستان لەگەڵیدا بۆ بەھێزکردنی پایەکانی دەوڵەتی ئیسلامی تا بە بەھێزی بوەستێت لە بەرامبەر دەوڵەتە دوژمنکارەکان بەرامبەر [[ئیسلام]] وموسڵمانان. === ئارامگری === کەسایەتی عوسمان ھەڵگری ئارامگری بوو کە دەرئەکەوێت لە فەتحی قەڵا و وڵاتەکاندا لە ساڵی ٧٠٧ک فەتحی قەڵای کتە ولفکە و ئاق حەسار و قەڵای قوج حەساری کرد، وساڵی ٧١٢ک فەتحی قەڵای کبوە و یەکیجە تەڕاقلۆ و ئەوانی تری کرد، تا ئەم فەتحانەی گەیشتە فەتحی شاری بۆڕسە لە ساڵی ٧١٧ک دوای گەمارۆیەکی بەھێز وتوند بەردەوام بوو چەند ساڵێک کە ئەمەیان قورسترین فەتح بوو لە فەتحەکانی عوسمان. === بەرزی باوەڕی === ئەم سیفەتەی تیا دەر ئەکەوێ کاتێک ئەقرینۆسی سەرکرددەی برۆسە [[ئیسلام]] ئەبێت، سوڵتان عوسمان نازناوی بێگی دا پێی وبووە یەکێک لە دیارترین سەرکردە دیارەکانی عوسمانییەکان، و زۆر لە سەرکردە بیزەنتییەکان زۆر سەرسام بوون بە کەسایەتی عوسمان وئەو پەیڕەوەی لەسەری دەڕۆیشت بە شێوەیەک کە ڕیزەکانی عوسمانییەکان پڕ بوون لەو بیزەنتیانەی ئیسلام بوون، نەک ھەر ئەوە بەڵکو زۆر لە کۆمەڵە ئیسلامییەکان ھاتنە ژێر ئاڵای [[دەوڵەتی عوسمانی]] وەک کۆمەڵەی (غەزیاڕۆم)، کە کۆمەڵێکی ئیسلامی بوون لەسەر سنوری ڕۆم وموسڵمانانیان لە ھێرشەکانی ڕۆم ئەپاراست لە سەردەمی عەبباسییەوە، و کۆمەڵەی (ئیخیان) یان ئیخوان کە کۆمەڵێک خەڵکی چاکە بوون یارمەتی موسڵمانیان ئەدا ومیوانداریان ئەکردن وھاوڕێیەتی سوپاکانیان ئەکردن لە غەزودا، وھەڵدەستان بە بنیاتنانی مزگەوت وخەندەق، وکۆمەڵەی (حاجییەکانی ڕۆم) کە کۆمەڵێک بوون لەسەر فیقھی ئیسلام ئەڕۆیشتن و زانیاری تەواویان ھەبوو لە شەریعەتی ئیسلامیدا وئامانجیان یارمەتی دانی موسڵمانان بوو بە گشتی و تێکۆشەرەکان بەتایبەتی … و زۆر کۆمەڵی تر. === دادپەروەری === زۆربەی سەرچاوە تورکییەکان ئەگێڕنەوە عوسمان حوکمی لە بەرژوەندی بیزەنتییەکی مەسیحی کردووە دژی تورکێکی [[موسڵمان]]، بیزەنتییەکە پێی سەیرە وئەپرسێت چۆن لەبەرژەوندی من حوکم ئەدەیت ومن لە سەر ئاینی تۆ نیم؟، عوسمان وەڵامی ئەداتەوە، چۆن حوکم لە بەرژوەندی تۆ نەدەم، وئەو خوایەی کە ئەیپەرستین پێمان ئەڵێت: {{قورئان|سوورەت=٤|ئایەت=٥٨}} <nowiki>[</nowiki>[[نیسا]]: ٥٨] بەم ھۆیەوە پیاوەکە وھۆزەکەی ڕێنماییان وەرگرت وئیسلام بوون. ھەروەک عوسمان دادپەروەری ئەبردە ئەو شوێنانەی فەتحی ئەکردن ھەروەک لەگەڵ ھۆزەکەی خۆی دادپەروەر بوو. === بەوەفایی === سوڵتان عوسمان زۆر پابەند بوو بەوەفایی بۆ پەیمانەکانی، کاتێک میری قەڵای ئەولوبادی بیزەنتی تەسلیم بوو بە سوپای عوسمانی مەرجی دانا، نابێت ھیچ عوسمانییەکی موسڵمان لەسەر پردەکەوە برواتە ناو قەڵاکە، عوسمان پابەند بوو بەو مەرجە ھەروەھا ئەوانی دوای خۆیشی بە ھەمان شێوە. === یەکلابوونەوە === ئیش وفەتحەکانی عوسمان لەبەر بەرژەوەندی ئابوری وسەربازی وشتی لەو جۆرە نەبوو، بەڵکو تەنھا فرسەتێک بوو بۆ گەیاندنی بانگەوازی خوا وبڵاوکردنەوەی ئاینەکەی، لەبەر ئەوە مێژوونوس (ئەحمەد ڕەفیق) وەسفی ئەکات بەوەی (عوسمان زۆر خواپەرست بووە، وزانیویەتی بڵاوبوونەی [[ئیسلام]] و بەگشتی کردنی ئەرکێکی پیرۆزە، وبیرێکی سیاسی فراوان وبەھێزی ھەبووە، وعوسمان دەوڵەتەکەی بنیات نەنا لەبەر ئەوەی حەزی لە دەسەڵات بوو بەڵکو لەبەر خۆشەویستی بۆ بڵاوکردنەوی [[ئیسلام]])، ومسڕ ئۆغلۆ ئەڵێت، عوسمانی کوڕی ئۆرتۆغرۆل ئیمانێکی بەھێزی ھەبووە کە تاکە ئەرکی لە ژیانیدا تێکۆشان بوو لە پێناوی خوادا تا وشەی خوا بەرز بکاتەوە، بە ھەموو ھێز وھەستێکییەوە ھەوڵی بەدیھێنانی ئەو ئامانجەی ئەدا. کەسایەتی عوسمان ھاوسەنگ وئەفسوناوی بوو بە ھۆی ئەو باوەڕە بەرزەی بە خوا وڕۆژی دوایی ھەیبوو، لەبەر ئەوە بەھێزییەکەی زاڵ نەبوو بەسەر دادپەروەرییەکەی ونە دەسەڵاتەکەی دەستی ئەگرت بەسەر بەزەیییەکەی و نە لاییدا لە سادەیییەکەی، بەشێوەیەک شایەنی پشتگیری ویارمەتی خوا بوو، لەبەر ئەوە خوا ڕێزی لێنا پایە وتوانای ھەڵسوکەتی لە ئاسیای بچوکدا پێدا بە ڕێکخستن و ڕا و زۆری سەرباز و شان و شەوکەت، چاودێری خوا بۆی زۆر گەورە بوو ودەرگای سەرکەوتنی بۆ کردەوە وئامانجەکانی بەدی ھێنا. == ئەو دەستورەی عوسمان لەسەری ئەڕۆیشت == ژیانی سوڵتان عوسمان تێکۆشان وبانگەواز بوو لە پێناوی خوادا، زانا ئاینییەکان دەوریان دابوو و سەرپەرشتی پلانی کارگێڕی جێبەجێکردنی میرنشینەکەیان ئەکرد، ھەروەک مێژوو وەسیەتی عوسمانی بۆ ئۆرخانی کوڕی بۆ پاراستوین، کە لەم وەسیەتەدا ئەو ڕێنمایی شارستانی وشێوازە شەرعییەی تیا بوو کە [[دەوڵەتی عوسمانی]] لەسەر ڕۆیشتن دواتر، لە وەسیەتەکەی عوسماندا ھاتووە (کوڕم: نەکەی سەرگەرم بیت بە شتێکەوە کە پەروەردگار فەرمانی پێ نەکردبێت، ئەگەر کێشەیەک ڕووبەڕووت بوویەوە بە ڕاوێژی زانایانی ئایین پەنا بدە، کوڕم: ئاگاداری ئەوە بکە کە گوێڕایەڵت ئەبێت بە ڕێزەوە، وچاکە بکە لەگەڵ سەربازەکان، وشەیتان غەڕات نەکات بە سەرباز وماڵەکەت، و نەکەی دوور بکەویتەوە لە ئەھلی شەریعە، کوڕم: تۆ ئەزانیت مەبەستمان ڕازیکردنی خوای گەورەیە، وبە [[جیھاد]] ڕوناکی ئایینەکەمان ھەموو ئاسۆکان ئەگرێتەوە، کوڕم: ئێمە لەوانە نین کە شەڕ ئەکەن لە بەر دەسەڵات ودەست بەسەراگرتنی تاکەکان، ئێمە بە [[ئیسلام]] ئەژین وئەمرین) ھەروەک لە چەند سەرچاوەیەکی تردا گێڕانەوی تر ئەبینین بۆ وەسیەتەکەی عوسمان و بە گشتی ئەتوانین وەسیەتەکەی لەم خاڵانە کورت بکەینەوە: [[پەڕگە:Türbe of Osman I, Bursa.jpg|thumb|250px|گۆڕی عوسمانی یەکەم لە بۆرسە]] # نەکەی سەرگەرم بیت بە شتێکەوە کە پەروەردگار فەرمانی پێ نەکردبێت # ئەگەر کێشەیەک ڕووبەڕووت بوویەوە بە ڕاوێژی زانایانی ئایین پەنا بدە # گرنگی بدە زانایانی ئوممە و ئاگاداریان بە # بڵاوکردنەوەی ئیسلام وڕێنمایی کردنی خەلک بۆی وپاراستنی ماڵ وشەرەفی موسڵمانان ئەمانەتە لە گەردنتدا، خوا لێت ئەپرسێتەوە لەسەری. # ئاگاداری ئەوە بکە کە گوێڕایەڵت ئەبێت بە ڕێزەوە، وچاکە بکە لەگەڵ سەربازەکان # وشەیتان غەڕات نەکات بە سەرباز وماڵەکەت # بە جیھاد ڕوناکی ئایینەکەمان ھەموو ئاسۆکان ئەگرێتەوە وخوا ڕازی ئەبێت لێمان # کێ لە نەوەکەم لابدات لە حەق ودادپەروەری بێبەش دەبێت لە شەفاعەتی پێغەمبەری مەزن لە ڕۆژی دواییدا. # ئێمە لەوانە نین کە کە شەڕ ئەکەن لە بەر دەسەڵات ودەست بەسەراگرتنی تاکەکان، ئێمە بە ئیسلام ئەژین وئەمرین ئەم وەسیەتە بووە پەیڕەو وڕێڕەوێک کە عوسمانییەکان لەسەری ڕۆیشتن وگرنگیان دا بە زانست ودامەزراوە زانستییەکان، بە سوپا و دامەزراوە سەربازییەکان، بە زانایان وڕێزیان لێگرتن، وبە جیھاد کە فەتحەکانیان وئاڵای سوپای ئیسلامیان گەیاندە دوورترین شوێنەکان، وبە میرنشینی و شارستانییەکان. وئەتوانین پایە وبنەما و ڕاگرەکانی کە [[دەوڵەتی عوسمانی]] لەسەر دامەزرا لەو وەسیەتە وەربگرین. == سەرچاوەکان == * الدولة العثمانیة، عوامل النھوض وأسباب السقوط، د. علی محمد الصلابی. * إسلام أون لاین{{پشتڕاست نەکراو}} * [https://web.archive.org/web/20080111204503/http://www.ahlain.com/Webdata/othman/othman4.htm الدولة العثمانیة (٤)] {{سوڵتانە عوسمانییەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|ژیاننامە|ئیسلام|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} {{پۆلی کۆمنز|Osman I}} [[پۆل:تورکە عوسمانییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٢٥٨]] [[پۆل:مردووانی ١٣٢٦]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١٣یەم]] [[پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر]] pghiozxigt4c027wdnl9nwmve88l78k 0 10447 1569737 1569617 2026-03-29T12:00:45Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569737 wikitext text/x-wiki {{بیروبڕوای ئایینی | بیروبڕوا = ئیسلامی سوننە | وێنە = [[پەڕگە:Allah.svg|120px]] | ئایین = [[ئیسلام]] | لق لێ بۆوە = لە بیروەباوەڕدا/ [[سەلەفی]]، [[ئەشاعیرە]]، [[ماتۆریدی]]{{ھن}}لە فیقھدا/ [[حەنەفی]]، [[مالکی]]، [[شافعی]]، [[حەنبەلی]]، [[زاھری]] .. ھتد | شوێنگە =جیھانی ئیسلامی | چەندجارەیی = ٨٧–٩٠٪ لە موسڵمانان، ١٫٨ ملیار (مەزەندەی ٢٠٢٢)<ref>https://web.archive.org/web/20220831143158/https://worldpopulationreview.com/country-rankings/muslim-population-by-country</ref> | زانستگەکان = -[[مزگەوتی حەرام]]، [[مەککە]]،{{ھن}}{{flag|عەرەبستانی سەعوودی}}{{ھن}} - مزگەوتی پێغەمبەر، [[مەدینە]]،{{ھن}}{{flag|عەرەبستانی سەعوودی}}{{ھن}} - مزگەوتی ئەقسا، [[قودس]]،{{ھن}}{{flag|فەلەستین}} | ھاوشێوەیی = [[شیعە]]، [[ئەبازی]]، [[ئەحمەدی]]، [[خەواریج]] }} [[پەڕگە:Cairo - Islamic district - Al Azhar Mosque and University.JPG|230px|وێنۆک|مزگەوتی ئەزھەر لە قاھیرە یەکێکە لە ناوەندەکانی زانستی ئیسلامی سوننە]] '''مەزھەبی سوننە''' یان '''ئەھلی سوننە و جەماعەت'''، یان '''بیروباوەڕی سوننە'''، بە عەرەبی '''أھل السنة والجماعة''' گەورەترین تائیفەی [[ئیسلام|ئیسلامە]]، سەرچاوەکانی شەریعەتی سوننە بریتییە لە [[قورئان]] و سوننەتی پێغەمبەری ئیسلام [[محەممەد]] وەردەگرن، و لە فەرموودەکانییەوە سوننەتەکانی وەردەگیرێت، ھەروەھا فیقھ (زانستی ئایینی) لە [[چوار پێشەواکەی سوننە]] وەردەگرن، و بڕیار دەدەن بە ڕاستی خەلافەتی ھەر [[خەلافەتی ڕاشدین|چوار خەلیفەکەی ڕاشدین]]، و بە دادپەروەری ھەر یەکێک لە [[ھاوەڵان|ھاوەڵەکان]]. == دروستبوونی مەزھەب == ھەندێک لەو باوەڕەدان کە یەکەم ھەڵوێست ئاڕاستەی سوننەی دیاری کرد ھەڵبژاردنی [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] بوو بە خەلیفەی موسڵمانان، ھەروەھا باوەڕیان بە لە پێشی ئەبوبەکر ھەیە پاشان ھەر سێ خەلیفەکەی تر بە دواییدا بەپێی ڕیزبەندییەکەیان، [[عومەر (ڕوونکردنەوە)|عومەر]] پاشان [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمان]] پاشان [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی]]، بیروباوەڕیان پێکھاتووە لە قورئان و سوننەت،<ref name="جواد">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.14masom.com/hkaek-mn-tareek/08.htm |سەردێڕ=ئیبراھیم محەممەد جەواد، پیلانی سەقیفە |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160311004501/http://www.14masom.com/hkaek-mn-tareek/08.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سوننە پشتی ئەم ڕایە دەگرن، لەکاتێکدا [[شیعە]] ھەڵبژاردنی ئەبووبەکر بە [[خەلیفە]] بە پێچەوانەی ڕاسپاردەکانی پێغەمبەر [[محەممەد]] دەزانن، و بەپێی ڕای ئەوان پێشەوایەتی موسڵمانان بۆ عەلی کوڕی ئەبووتالیب و نەوەکانی ئەوە. دەتوانین بڵێین سوونە تائیفەیەکی سەربەخۆ بوون لە خەلافەتی عەلی کوڕی ئەبووتالیبدا لە [[خەواریج|خەواریجەکان]]، و لەو دەستانەی لە دوای ڕێکەوتنی حەسەنی کوڕی عەلی لەگەڵ [[موعاویە کوڕی ئەبووسوفیان|معاوییە کوڕی ئەبووسوفیان]] دروستبوون، سوننە خۆیان نەخستە ئەو جیاوازیانەی لە نێوانیاندا ھەبوو، لەوانە ئیبن عومەر و ئەنەسی کوڕی مالیک،<ref name="ئیسلام ئۆنلاین1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.islamonline.net/Arabic/doc/2004/04/article02d.SHTML |سەردێڕ=پێشکەوتنی مەزھەبی ئیسلامییەکان |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100306041425/http://www.islamonline.net/Arabic/doc/2004/04/article02d.SHTML |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئازاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڵام جیابوونەوەی تەواوەتی ھێشتا دەرنەکەوت لە نێوان سووننە و [[شیعە]]دا، بەڵکو ئەو جیابوونەوەیە وردە وردە جووڵا، ھێزی ئەو جووڵەیە لە کاتی [[دەوڵەتی ئەمەوی]]یدا زیادی کرد، کاتێک ھاوەڵەکان و زاناکان چالاک بوون وەک [[ئەبووھورەیرە]] و حەسانی کوڕی سابت و ئەنەسی کوڕی مالیک و عەبدوڵڵای کوڕی عومەر و زاناکانی [[مەدینە]]، و گێڕانەوەی [[فەرموودە]]کان گەیشتە قۆناغی نووسینەوە، و [[عومەر کوڕی عەبدولعەزیز|عومەری کوڕی عەبدول عەزیز]] پاڵپشت زانا سوننەکانی [[مەدینە]]ی دەکرد، و لە کۆتایییەکانی سەردەمی ئەمەوی و سەرەتای [[خەلافەتی عەباسی|عەبباسیدا]] پێشەوا [[ئەبووحەنیفە|ئەبوحەنیفە]] دەرکەوت و ئیمام [[مالیک کوڕی ئەنەس|مالیک]] دەیخوێند، کۆکردنەوەی فەرموودە لە سەرەتاکانی دەوڵەتی عەبباسیدا بوو، کە ھەر لەم سەردەمەدا چوار خوێندنگەکەی سوننە تایبەتمەندیان وەرگرت و عەباسییەکان دواتر پشتیان پێ دەبەستن بە شێوەیەکی فەڕمی، [[خەلافەتی عەباسی|عەبباسییەکان]] سوونە بوون لەبەر پشت بەستنیان بە [[مەزھەبە فیقھییەکانی سوننە|چوار خوێندنگەکەی سوننە]] و [[شیعە]] بوون لەبەر ئەوەی بانگەوازیان بۆ ئالبێتی پێغەمبەر دەکرد بەپێی تێگەیشتنی سەردەمەکەیان، ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت، کە جیاکەرەوەی ڕوون بەڵام ناتەواو دەرکەوتووە لە نێوان سوننە و شیعەدا لە سەردەمی عەبباسیدا. == مەزھەبە زانستییەکانی سوننە == {{ئیسلام |texts}} {{سەرەکی|مەزھەبە فیقھییەکانی سوننە}} پێکھاتنی مەزھەبە زانستییەکان یان فیقھییەکانی سوننە دەگەڕێنەوە بۆ سەرەتای [[ئیسلام]]، بە تایبەت لە دوای کۆچی دوایی پێغەمبەر [[محەممەد]]، کە ھاوەڵان و شوێنکەوتووانی و [[ئیسلام|موسڵمانان]] بەگشتی ئیجتیھادیان دەکرد لە جێبەجێکردنی وتە و کردارەکانیدا. لەگەڵ بڵاوبوونەوەی ئیسلام و فراوانبوونی و گەیشتنی بە کێشەیەکی زۆری ئایینی و یاسادانانەوە پێویستی بە دەرچونێکی خێرا ھەبوو بە ئیجتیھاکردن لەو بابەتە زانستی و فیقھیانەدا و دابینکردنی پێویستییەکانی خەڵک و وەڵامدانەوەی پرسیارەکانیان، لەمەوە ژمارەیەک زانا ھەڵکەوت لە ھەر ھەرێمێکدا خەڵکیان فێری کاروباری ئایین و دونیایان دەکرد. فراوانبوونی جوگرافی ئیسلام و ھەمەجۆری ئەو ژینگانەی تێیدا بڵاوبوویەوە، ھەروەھا ئەو توانایەی کە لە ھەندێک لە دەقە ئیسلامییە شەریعییەکاندا ھەیە بۆ ئیجتیھادکردن بەپێی بارودۆخ، بوو بەھۆی ھاتنە ئارای خوێندنگە فیقھییە (زانستییە) ناسراوەکان لە [[وڵات]]ە ئیسلامییەکاندا. لە ھەر لایەک شوێنکەوتوو ھەن کە ئیش دەکەن لەسەر بڵاوکردنەوەی فەتوا و تەنانەت ئیشکردن لە چوارچێوەی ئەو بنەمایانەی کە دانراوە بۆ دەرکردنی فەتوای نوێ. ئەو چوار مەزھەبە زانستییەکەی بە شێوەیەکی فراوان بڵاوبونەتەوە لە نێو خەڵکانی سوننەدا و بوون بە فەڕمی لە زۆربەی کتێبەکانیاندا، بەپێی دەرکەوتنیان ئەمانەی خوارەوەن؛ * [[حەنەفی|مەزھەبی ئەبوحەنیفەی نەعمان]] * [[مالیکی|مەزھەبی مالیکی کوڕی ئەنەس]] * [[شافعی|مەزھەبی شافعی]] * [[حەنبەلی|مەزھەبی ئەحمەد کوڕی حەنبەل]]. ئەم مەزھەبانە تەنھا خوێندنگەی زانستین، ڕێکەوتوون لە سەرچاوەدا (ئوسوڵ)، بەڵام جیاوازن لە لقەکاندا، و جیاوازیان نییە لە بیروباوەڕدا، ھەروەھا مەزھەبی زانستی تر ھەن بێجگە لەم چوارە بەڵام بڵاونەبوونەتەوە، لەوانەش مەزھەبی ئەوزاعی و لەیسی کوڕی سەعد و ئەوانی تر. == بیروباوەڕی سوننە == === ئوسوڵی فیقھ === ئوسوڵی فیقھ یان سەرچاوەی زانستی سوننە لەسەر قورئانی پیرۆز و سوننەتی پێغەمبەر (فەرموودەکانی پێغەمبەر) دەوەستێت، لەگەڵ کۆبوون و پێوانی نەتەوەدا، سوننەتی پێغەمبەر کۆمەڵێک کتێبە لەوانە؛ [[سەحیحی بوخاری]] و [[موسلیم کوڕی حەجاج|موسلیم]] و کتێبەکانی [[سونەنی ئەبوداوود]] و [[نەسائی]] و موسنەدەکان وەک موسنەدی ئەحمەدی کوڕی حەنبەل و زۆر سەرچاوەی تر. لەبەر ئەوەی ھەرچییەک لە قورئان و فەرموودە سەحیحەکاندایە ڕێگە پێدراوە بۆ موسڵمانان. === بنەماکانی ئیسلام === {{سەیری ئەمەش بکە|کۆڵەکەکانی ئیسلام}} لە فەرموودەیەکدا کە ئەبووھورەیرە گێڕاوییەتەوە وەرگیراوە، ئەویش ئەو بنەمایانەن کە ئیسلامی لەسەر بنیاتنراوە، و بە کردنیان مرۆڤ بە موسڵمان دادەنرێت پێنجن، و پێنج بنەماکەی ئیسلام وەک لە فەرمودەکەدا ھاتووە ئەمانەن؛ * [[شایەتمان]]؛ أَشْۣھَدُ أَنْ لَا إِلَٰەَ إِلَّا ﷲٚ وَ أَشْھَٚدُ أَنَّ مُحَمَّٚدًا رَسُۣوٚلَ ﷲِ * [[نوێژ|نوێژکردن]] * [[ڕۆژووی ڕەمەزان]] * [[زەکات|دانی زەکات]] * [[حەج|حەجی ماڵی خوا]] بۆ ھەر کەس لە توانایدا بێت. === بنەماکانی باوەڕ === {{سەیری ئەمەش بکە|پایەکانی باوەڕ}} * [[خوا لە ئیسلامدا|باوەڕبوون بە خوا]] * [[فریشتە لە ئیسلامدا|باوەڕبوون بە فریشتە]] * [[کتێبە پیرۆزەکان لە ئیسلامدا|باوەڕبوون بە کتێبە ئاسمانییەکان]] * [[پێغەمبەرەکان لە ئیسلامدا|باوەڕبوون بە پێغەمبەرەکان]] * [[ڕۆژی دوایی لە ئیسلامدا|باوەڕبوون بە ڕۆژی دوایی]] * [[قەزا و قەدەر|باوەڕبوون بە قەزا و قەدەر]] === پایەکانی یەکتاپەرستی === ئەم پایەیە لەگەڵ ئەو گرنگییەی ھەیەتی، نە پێغەمبەر (د. خ) و نە ھاوەڵەکان ڕوونیان نەکردووەتەوە، ھەروەھا ھیچ دەقێکی قورئانی یان فەرمودەیەک یان وتەی ھاوەڵەکانی لەسەر نییە، و زۆربەی زاناکان باسیان نەکردووە بە ھەر چوار پێشەواکەی سوننەوە [[ئەبووحەنیفە]] و [[مالیک کوڕی ئەنەس|مالیک]] و [[ئیمام شافعی]] و [[ئەحمەد کوڕی حەنبەل]]، بەڵام تەنھا [[سەلەفی|سەلەفییەکان]] باسی دەکەن، کە بەپێی ڕای [[سەلەفی]] دابەش دەبێت بۆ؛ * یەکتاپەرستی لە پەروەردگارێتیدا * یەکتاپەرستی لە پەرستندا * یەکتاپەرستی لە ناو و سیفاتدا. == ناوەندیی بیروباوەڕی سوننە == سوننە لەو باوەڕەدان کە ھەندێک لەو بیرۆکە و خووانەی کە تائیفەکانی تر لەسەری دەڕۆن دروست کراوە و پێچەوانەی [[قورئان]] و سوننەتە، بۆ نموونە ڕۆچوون لە کەسایەتییەکاندا، یان ڕۆچوونی خەواریج لە تەفسیری ئایەتەکانی ھەڕەشە و بەڵێندا بە شێوەیەک کە ھەر کەسێک گوناھێک بکات بە بێباوەڕ دای دەنێن، ھەروەھا گۆشەنیگای قەدەری و جەھەمییەکان لەسەر قەدەر دوورە لە بیروباوەڕی سوننەوە، و ئەم لادانانە لە سەردەمی پێغەمبەر و پێشینە چاکەکاندا نەبوون، بەڵکو خراونەتە پاڵ ئیسلام لەژێر کاریگەری موسڵمانان بە ڕۆشنبیری ئەو وڵاتانەی فەتحیان کردوون. ئەم خشتەیەی خوارەوە ھەندێک لە گۆشەنیگاکانی سوننە دەردەخات بەوەی کە گرۆی ناوەندن لە بیروباوەڕدا؛ {| class="wikitable" border="1" |- |'''[[قەزا و قەدەر]]''' |'''جەبری'''؛ ڕۆچوون لە سەلماندنی قەدەردا، کرداری بەندە ڕەت دەکەنەوە لە بنەڕەتدا، و مرۆڤ بە ناچار دادەنێن و ھیچ ھەڵبژاردنێکی نییە. |'''سوونە'''؛ ناوەندن و ھەڵبژاردنیان بۆ داناوە، بەڵام ھەڵبژاردنەکە پەیوەستە بە ویستی خواوە، وَمَا تَشَاءُونَ إِلَّا أَنْ یَشَاءَ اللَّھُ، واتە؛ ویستی ئێوەش نایەتە دی مەگەر کاتێک خوای پەروەردگاری جیھانیان بییەوێت، و ئەڵێن؛ بەندەکان بکەرن بەڵام خوا دروستکەری خۆیان و کردارەکانیانە، وەک لە قورئاندا ھاتووە؛ وَاللَّھُ خَلَقَکُمْ وَمَا تَعْمَلُونَ، واتە؛ لەکاتێکدا خوا بەدیھێنەری ئێوەیش و ئەم بتانەشە کە دروستتان کردوون، ئەمەش مام ناوەندییە لە قەزا و قەدەردا. |'''قەدەری'''؛ ڕۆچوون لە قەزا و قەدەردا، و دەڵێن مرؤڤ خۆی کردارەکانی دروست دەکات و خوا توانای نییە لە ڕێنمایی کردن و ڕێ لێ ونکردنیدا. |- bgcolor="#EFEFEF" |'''باوەڕ و ئایین''' |'''حروری و موعتەزیلە'''؛ حرورییەکان ئەوەی گوناھێکی گەورە ئەنجام بدات بە بێباوەڕی دادەنێن و کوشتنی بە ڕاست دادنێن، بەڵام موعتەزیلە ئەڵێن؛ گوناھکەری گەورە چووەتە دەرەوە لە باوەڕ و نەچووەتە بێباوەڕییەوە بەڵکو لە نێوان ھەردووکیاندایە. |'''سوونە'''؛ مرۆڤ بە شایەنی ناوی باوەڕ و ئیسلام دادەنێن، ئەوەی گوناھی ھەبێت و گوناھکار بێت ئەوا ناتەواوییەک ھەیە لە باوەڕی دا، و ناتەواوییەکەی بە ئەندازەی گوناھەکەیەتی، و بێباوەڕی ناکەن بە تەواوەتی و دەری ناکەن لە ئیسلام بوون بە یەکجاری، ھەروەک گوناھکار بە باوەڕداری تەواو دانانێن بەڵکو بە باوەڕدارێک کە کەمی لە باوەڕی دا. |'''مەرجەئە و جەھمی'''؛ مەرجەئە دەڵێن، گوناھکەری گەورە ئەگەر باوەڕدار بێت شایەنی چوونە ناو ئاگر نییە، ھەروەھا ئەڵێن؛ لەگەڵ باوەڕدا گوناە زیان ناگەیەنێت ھەروەک ئەوەی کە لەگڵ بێباوەڕیدا پەرستش سوود ناگەیەنێت، لە لای ئەوان ئەوەی بە دڵ باوەڕ بکات، ئەگەر ھیچ ئەنجامیش نەدات ھەر باوەڕداری تەواوە. |- |'''[[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبووتالیب]]''' |'''نەواسب و خەواریجەکان'''؛ نەواسب باس لە خراپی عەلی کوڕی ئەبووتالیب دەکەن و خەواریج بە [[کافر]]ی دادەنێن. |'''سوونە'''؛ دەڵێن عەلی کوڕی ئەبووتالیب [[خەلافەتی ڕاشدین|خەلیفەیەکی ڕاشدینە]] و لە ھەزارانی ھاوەڵەکان باشترە لە سیانیان نەبێت ئەوانیش [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] و [[عومەر (ڕوونکردنەوە)|عومەر]] و [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانن]] و ھەموویان خاوەن فەزڵ و چاکەن، بەڵام ھیچ کامیان پارێزراو نین لە ھەڵە وەکو پیغەمبەرەکان. |'''شیعە'''؛ دوازدە ئیمامییەکان عەلی بە پارێزراو دادەنێن لە ھەڵە وەکو پێغەمبەرەکان بەڵکو بە باشترینی دەزانن لە ھەموو پێغەمبەرەکان بێجگە لە محەممەد (د. خ). |} == دیمۆگرافیا == [[پەڕگە:Islam by country.png|وێنۆک|300px|دابەشبوونی ئیسلام لە جیھاندا، ڕەنگە سەوزەکە ئاماژا بە زۆرینەی سوننەکان دەکات و ڕەنکی ماڕۆنی (سوور) ئاماژە بە زۆرینەی شیعەکان دەکات، و ڕەنگی شین ئاماژە بە زۆرینەی ئەبازییەکان دەکات]] بەپێی زانستی دیمۆگرافیا، تێبنی دەکریت لە نێو ھەر دە کەسی موسڵماندا نزیکەی نۆیان لەسەر مەزھەبی سوننەن و یەکێکیان لەسەر مەزھەبەکانی تری ئیسلامە، لەسەر ئەمەوە ھەر بە کەسێک وترا موسڵمانە وەک سوننە مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت، و سوننە لە ھەموو دەوڵەتەکانی جیھانی ئیسلامیدا ھەن و زۆرینەی پێک دەھێنن بێجگە لە ھەندێک وڵاتی کەم نەبێت، ھۆکاری ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆ ھۆکارە سیاسی و ھۆزەکی و کۆمەڵایەتییەکان، و زۆر کەس لەو باوەڕەدان کە سوننە دەریای موسڵمانان پێک دەھێنن و تائیفەکانی تر وەک دوورگەکانی ناو ئەو دەریایە دەنوێنن. === فراونی بڵاوبوونەوە === مەزھەبی سوننە لە ھەموو مەزھەبە ئیسلامییەکان زیاتر بڵاو بووەتەوە و شوێنکەوتووی ھەیە، و ژمارەی شوێنکەوتووەکانی %٩٠ی ئیسلامی جیھان دەگرێتەوە،<ref>[http://www.islamonline.net/servlet/Satellite?pagename=IslamOnline-Arabic-Ask_Scholar/FatwaA/FatwaA&cid=1122528601362 ئیسلام ئۆنلاین] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090207065234/http://www.islamonline.net/servlet/Satellite?pagename=IslamOnline-Arabic-Ask_Scholar%2FFatwaA%2FFatwaA&cid=1122528601362 |date= ٧ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> و بە مەزھەبی فەڕمی زۆر لە دەوڵەتە ئیسلامییەکانی ئەمڕۆ دادەنرێت، و لە مێژوودا مەزھەبی فەڕمی زۆر لە دەوڵەتە ئیسلامییەکان بووە لە ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوادا، بۆ نموونە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] مەزھەبی سوننە مەزھەبی فەڕمی دەوڵەت بووە و پشتیان بە خوێندنگەی حەنەفی بەستووە وەک سەرچاوە بۆ بڕیار و یاساکانی دەوڵەت، لە ھەمان کاتدا دانیان ناوە بە مەزھەبەکانی تر و دادوەر و فێرکاریان بۆ دانابوون، و دەتوانین بڵێین سوونە زۆرینەی دەوڵەتەکانی جیھانی ئیسلامی پێک دە ھێنن بێجگە لە دەوڵەتەکانی؛ [[ئێران]] و [[ئازەربایجان]] و [[بەحرەین]] و [[عێراق]] کە شیعەی دوازدە ئیمامی زۆرینەیان پێک دەھێنێت و [[عومان]] مەزھەبی [[ئیبازی]] زۆرینەی پێک دەھێنێت. == ئاماری سوننەکان == بەپێی ئینسایکلۆپیدیای مەسیحی جیھانی دانەر (دایڤد باریت)، ژمارەی سوونە لە ساڵی ٢٠٠٠ بە نزیکەی ١٬٠٠٢٬٠٠٠٬٠٠٠ کەس دەخەمڵێنرێت، لەکاتێکدا ژمارەی ڕۆمانە کاسۆلیکەکان (تائیفەی کاسۆلیکی مەسیحی) لە ھەمان ساڵدا بە ١٬٠٥٧٬٠٠٠٬٠٠٠ کەس ئەخەمڵێنرێت، بەپێی ئەمە جیاوازی نێوان تائیفەی [[کڵێسای کاتۆلیک|کاسۆلیکی]] و سوننە نزیکەی ٥٥ ملیۆن کەسە. ھەر بەپێی ھەمان سەرچاوە، ژمارەی ئەو موسڵمانانەی ئیسلامن بە ھەموو مەزھەبە جیاوازەکانییەوە لە ساڵی ٢٠٠٠دا نزیکەی ١٬١٨٨٬٠٠٠٬٠٠٠ کەسن، بەپێی ئەمەش سوننە زۆرینەی پێک دەھێنێت کە نزیکەی (%٨٤٫٣٤) سوننەن، و تائیفەکانی تری ئیسلام نزیکەی ١٨٦٬٠٠٠٬٠٠٠ کەسن (واتە ١٥٫٦٥)ی موسڵمانان پێک دەھێنن، ھەر ھەمان سەرچاوە ئاماژەی بەوەداوە کەوا ڕۆژانە نزیکەی ٣٤٠ ھەزار کەس لە دایکدەبن، کە ٦٨ھەزاریان موسڵمانن، بەپێی ئەمەش ڕۆژانە ٦٠ ھەزار سوننە دێنە دنیاوە. بەپێی نوێترین لێکۆڵینەوەکان کە ئاژانسی ھەواڵی جیھانی بڵاوی کردووەتەوە ژمارەی موسڵمانان لە ساڵی ٢٠٠٩ دەگاتە ١٬٥٧ ملیار کەس، بەپێی ھەمان سەرچاوە ڕێژەی سوونە دەگاتە (%٨٧-%٩٠)ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت کە ژمارەی موسڵمانانی سوونە لە نێوان (١٬٣٧–١٬٤) ملیار کەسدایە.<ref name="BBC study">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/8296200.stm One in four is Muslim, study say] 8 October 2009</ref><ref name="CNN report">[http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/10/07/muslim.world.population/index.html Nearly 1 in 4 people worldwide is Muslim, report says] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905232716/http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/10/07/muslim.world.population/index.html |date= ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧}} October 12, 2009</ref> == خەلافەتی ئیسلامی == {{سەیری ئەمەش بکە|خەلافەت}} خەلافەت سەرکردایەتی کردنی ھەموو موسڵمانان دەگەیەنێت بە گشتی لە جیھاندا بۆ دامەزراندنی یاسای شەرعی ئیسلامی، و ھەڵگرتنی بانگەوازی ئیسلامی بۆ جیھان، ناونراوە بە خەلافەت واتە جێنشینی ئەمەش لەبەر ئەوەی پێشەوایەتی موسڵمانان دەکات و جێ نشینی پێغەمبەر محەممەدە لە بەڕێوەبردنی کاروبارەکانیان. ھەروەھا خەلافەتی ئیسلامی وا وەردەگیرێت لە نێو موسڵماناندا بۆ ئاماژەدان بە حوکمی موسڵمانان بۆ خاکەکان لە ماوەیەکی دوور و درێژدا، سەرەتاکەی سەردەمی [[خەلافەتی ڕاشدین]] بوو و کۆتایییەکەی ساڵی [[١٩٢٤]] بوو دوای ئەوەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|خەلافەتی عوسمانی]] کۆتایی پێھات لە [[تورکیا]]دا. == زانا و پێشەواکانی سوننە == * [[ھاوەڵان|ھاوەڵەکان]] * [[شوێنکەوتووان]] * [[ئەبووحەنیفە]] نوعمان * [[مالیک کوڕی ئەنەس|مالیکی کوڕی ئەنەس]] * [[ئیمام شافعی]] * [[ئەحمەد کوڕی حەنبەل]] * [[ئیبن حەزم|عەلی کوڕی حزم ئەندەلوسی]] * [[بوخاری|محەممەد کوڕی ئیسماعیل کوڕی ئیبراھیم بوخاری]]، پۆڵێنکەری کتێبی سەحیحی بوخاری * [[موسلیم کوڕی حەجاج|موسلیم کوڕی حەجاج نیسابوری]]، پۆڵێنکەری کتێبی سەحیحی موسلیم * [[نەسائی|ئەحمەد کوڕی شوعەیب نەسائی]]، خاوەنی سونەنی نەسائی * [[ئەبووداوود|سولەیمان کوڕی ئەشعەس ئەزدی]]، خاوەنی سونەنی دەبی داوود * [[ترمزی|عیسا کوڕی سوورەت ترمزی]]، خاوەنی جامعی تورموزی * [[ئیبن ماجە]]، خاوەنی سونەنی ئیبن ماجە. == خوێندنگە ئایدۆلۆژییەکانی سوننە == ئەھلی سوننە و جەماعەت جێبەجێکرنی بیروباوەڕدا دابەش دەبن بۆ سێ خوێندگەی ئایدۆلۆژی. * ئەسەری (الأثریة)؛ ئەم پەیڕەوە پشت دەبەستێت لە بیروباوەڕ و [[یاسا]]داناندا بە دەقەکانی قورئان و فەرموودەکان و پێشکەشکردنیان بەپێی عەقڵ، لە ھەمان کاتدا ڕێگە دەکاتەوە لە بەردەم ئیجتیھاد کردن لەو دەقانەی نەسەلمێنراون یان ڕوون نین، و پێشینە ([[سەلەف]]) بۆ ماوەیە ئەوترێت کە پێغەمبەر محەممەد ئاماژەی پێکردووە بە سێ سەدەی سەرەتای ئیسلام ئەوانیش ھوەڵەکان و شوێنکەوتووەکان و شوێنی شوێنکەوتووەکان دەگرێتەوە. * سەلەفی (السلفیة)؛ کۆمەڵێک بوون لە سەدەی چواری کۆچی دا دەرکەوتن، دەگەڕێنەوە بۆ ڕاکانی ئەحمەدی کوڕی حەنبەل و بە سەلماندنی دادەنێن بۆ ئەو سیفەتانەی خوا کە لە قورئان و سوننەتدا ھاتووە، و لە زاناکانیان ئیبن تەیمییە و و ئیبن قییەمی جۆزییە، و لە سەردەمی نوێدا لە [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] دەرکەوت لەسەر دەستی محەممەدی کوڕی عەبدول وەھاب ھاوکات لەگەڵ پێکھاتنی دەوڵەتی سعوودیەی یەکەم.<ref>میژووی مەزھەبە ئیسلامییەکان، محەممەد ئەبووزەھرە، پەڕە 181:185</ref> * ئەھلی دیدی عەقڵی، کە زانستی وتە (علم الکلام)یان بەکارھێناوە بۆ سەلماندنی بیروباوەڕە ئایینییەکانیان ئەمانەی خوارەوەن؛ * ئەشاعیرە (الأشاعرة)؛ لە خوێندنگەکانی سوننەیە کە ڕووبەڕووی موعتەزیلە بوویەوە بە بەکارھێنانی مەنتیق و زانستی وتە لە بەرگریکردن لە دەقەکان و ڕوونکردنەوەیان، و ناونراون بە ئەشعەری لەبەر ئەبوحەسەن ئەشعەری کە ئیشی کرد لە بەرەنگاری موعتەزیلە بە بەکارھێنانی [[بەڵگە (ڕاستی)|بەڵگە]]ی عەقڵی و ئاماژەی مەنتقی لە ھەوڵیدا بۆ سەلماندنی بیروباوەڕی پێشینە، ھەروەھا ئەبونەسوڕ ماتریدی کە ئەشاعیرە و ماتریدییەکان دەگەڕێنەوە بۆیان، و زۆر لە پێشەواکان شوێنیان کەوتوون، وەک؛ بیھقی و نەوەوی و غەزالی و عیز کوڕی عەبدول سەلام و سیووتی و قوڕتوبی و ئیبن عەساکر و زوبەیدی و زۆری تر. * ماتریدی (الماتریدیة)؛ دەگەڕێنەوە بۆ ئەبومەنسوڕی ماتریدی و بە ھەمان شێوە ئیشیان کرد لەسەر بیروباوەڕی پێشینە بە بەکارھێنانی زانستی وتە، و بیرۆکەکانیان زۆر نزیک بووە لە ئەشاعیرەوە. [[پەڕگە:Mevlana Konya.jpg|وێنۆک|280px|سۆفیگەرە تورکە مەولەوییەکان جووڵە تەقلیدییەکەیان ئەنجام دەدەن لە بەردەم ئارامگەی جەلالەدینی ڕومی لە قۆنییە]] * سۆفیگەری (الصوفیة)؛ ئەمە سۆفیگەری دەگەرێتەوە ڕێگەیەکە بەندە ئەیگرێتە بەر بۆ گەیشتن بە خوای گەورە، یان بۆ گەیشتن بە ناسینی، و گەیشتن بە جێگە باشەکان، ئەمەش لە ڕێگەی ئیجتیھادکردن لە پەرستن و دوورکەوتنەوە لە نەھی کراوەکان، و پەروەردەکردنی دەروون و پاککردنەوەی دڵ لە ڕەوشتی نابەجێ و ڕازاندنەوەی بە ڕەوشتی جوان. سۆفیگەری لە پێشەکییە بیروباوەڕییەکاندا پەیڕەوی ھەر خویندنگە ناسراوەکانی سوونە دەکەن کە ئەسەری و ئەشاعیرە و ماتریدین، و پەیڕەوی یەکێک لە چوار مەزھەبە زانستییەکانی سوونە دەکەن، ئەو پەی پێبردن و ئیلھامانە وەردەگرن کە دژی قورئان و سوونەت ناوەستێت، ڕێگەکانی پەروەردەکارەکانیان ئەیگرنە بەر ھەمەجۆرن، لەبەر ئەوە ڕێگە سۆفیگەرییەکان پێکھاتووە، ناوداترترینی ڕێگە (تەڕیقە) سۆفیگەرییەکان ئەمانەی خوارەوەن؛ * ڕێگەی دسوقی (الطریقة الدسوقیة) * ڕێگەی بورھانی (الطریقة البرھانیة) * ڕێگەی شازلی (الطریقة الشاذلیة) * ڕێگەی قادری (الطریقة القادریة) * ڕێگەی تیجانی (الطریقة التیجانیة) * ڕێگەی ڕوفاعی (الطریقة الرفاعیة) === دژەڕاکان بۆ ئەم دابەشکردنە === سەلەفییەکان لەو باوەڕەدان کە شوێنکەوتووی بیروباوەڕی پێشینە چاکەکارەکانن، ئەوانیش سێ سەدەی سەرەتای نەتەوەی ئیسلامییە، ئەشاعیرە و ماتریدییەکان لە ڕێگەی ڕاست لایان داوە بە پەیڕەوکردنیان بۆ زانستی وتە و فەلسەفە کە لە سەردەمی پێغەمبەر و ھاوەڵەکان و چوار پێشەواکەی سوننەدا نەبووە، و ئەوانە ئەو سیفەتانەی خوایان وەستاند کە ئەبووایە جێبەجێ بکرانایە. ئەشاعیرە و ماتریدییەکان لەو باوەڕەدان، کە ئەوان شوێنکەوتووی چوار پێشەواکەن و ناونانی کۆمەڵە سەلەفییەکان دروست کراوە و نە پێغەمبەر و نە ھاوەڵەکان و شوینکەوتووەکان نەیانھێناوە، و شوێنەکەوتوانی سەلەف (پێشییەنەکان) پێویستە بەڵام قۆستنەوەی بۆ بانگەشەی ئایدۆلۆژییەکان دروست نییە بە تایبەت ئەو بیروباوەڕانەی بەرجەستەکردن لە خۆ دەگرێت لەژێر ناونیشانی سەلماندنی سیفەتەکان. == ئەمانەش ببینە == * [[ئیسلام]] * [[شیعە]] * [[ئەحمەدی]] * [[ئیبازی]] == سەرچاوەکان == * [http://saaid.net/feraq/mthahb/0.htm بیروباوەڕی ئەھلی سوننە و جەماعەت (خوێندنگەی سەلەفی)] * One in four is Muslim, study say http://news.bbc.co.uk/2/hi/8296200.stm] 8 October ٢٠٠٩] * Nearly 1 in 4 people worldwide is Muslim, report says http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/10/07/muslim.world.population/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905232716/http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/10/07/muslim.world.population/index.html |date= ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}] October ١٢، ٢٠٠٩] * سەحسحی بوخاری و [[سەحیحی موسلیم]] * «لوامع الأنوار البھیة» - الإمام السفارینی * بیروباوەڕ - بیھقی * «تبیین کذب المفتری» - حافز ئیبن عەساکر * «تحریر المطالب لما تضمنتە عقیدة ابن الحاجب» - أبوو عبد اللە البکی ---- {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|قورئان|ئیسلام|محەممەد|ئایین|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پۆلی کۆمنز|Sunni Islam}} [[پۆل:سوننە]] [[پۆل:مەزھەبەکانی ئیسلام]] 6vfl1v5hq6hcc8j56sgq81996bphess 10 12984 1569815 1567377 2026-03-29T19:38:22Z ~2026-19516-59 75436 1569815 wikitext text/x-wiki ئەم داڕێژەیە لەسەری ئەو وتارانە دادەنرێت کە سەرچاوەیان نییە. == ھەروەھا ببیبە == *{{دا|سەرچاوەی لایەنگر}} *{{دا|ژێدەر پێویستە |احمد سەرچاوە}} {{داڕێژەکانی ویکیپیدیا}} qkfoi4et16pnq2xub89cuw85m789n2t 0 13783 1569771 1569449 2026-03-29T15:01:29Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1569771 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چوخووڕ | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شار | وێنە =[[پەڕگە:Bitlis_location_Güroymak.png|وێنۆک]] | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە =Turkey | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[تورکیا]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای بدلیس|بدلیس]] | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٢٫٦٨٣ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٨]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٤٣٤(٩٠+) | وێبگە = }} '''چوخووڕ''' شارێکە لە [[پارێزگای بدلیس]]، [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]]. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی [[٢٠٠٨]] ژمارەی دانیشتووانی ٤٢٫٦٨٣ کەس بووە، کە نزیکەی ١٩٫٥٨٠ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن.<ref>Bekiran, Mehmet Fatih (2018). Bekiran Aşireti Tarihi (in Turkish). Berikan Yayınları. p. 219.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای بدلیس]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای بدلیس]] bul8ne961k22lht5ttaqqjjrqi38w2n 0 13820 1569800 1278034 2026-03-29T17:53:55Z 1silent scientist 51740 1569800 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = بێرەجووک | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شار | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = باکووری کوردستان | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ =Turkey | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[تورکیا]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ڕحا|ڕحا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٨٨٫١٠٢ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٩]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٤١٤(٩٠+) | وێبگە = }} '''بێرەجووک'''، یەکێک لە شارەکانی [[تورکیا]]یە کە لە [[پارێزگای ڕحا]] ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی [[٢٠٠٩]] ژمارەی دانیشتووانی ٨٨٫١٠٢ کەس بووە، کە نزیکەی ٤٧٫٠٣٤ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن. == شوێنەوارناسی == گۆڕستانی [[بەنداوی بێرەجووک]] گۆڕستانێکی [[سەردەمی برۆنز]]ی پێشووە لە نزیک بێرەجووک. لە سەرەتای هەزارەی سێیەمی پێش زاییندا بۆ ماوەی نزیکەی ٥٠٠ ساڵ بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکارهاتووە. لە ساڵانی ١٩٩٧ و ١٩٩٨دا زیاتر لە ٣٠٠ گۆڕ لێرەدا پشکنینیان بۆ کراوە. شوێنەکە لەکاتی دروستکردنی بەنداوی بێرەجووک وەک بەشێک لە پڕۆژەی گاپ (GAP) دۆزرایەوە. ئەم [[گۆڕستان]]ە لە نێوان ساڵانی ٣١٠٠-٢٦٠٠ پێش زایین بەکارهاتووە. یەکەم پشکنینی شوێنەوارناسی لە ناوچەی بێرەجووک لە ساڵی ١٨٩٤ لەلایەن جەی. ئی. گۆتییە ئەنجامدرا. دواتر لە ساڵی ١٩٤٦، ک. کۆکتەن [[ڕووپێوی]]یەکی بۆ ناوچەکە کرد و شوێنەواری نیشتەجێبوونی [[سەردەمی بەردینی ناوەڕاست]]ی دۆزییەوە. ڕووپێوییەکی دیکە لە ساڵی ١٩٨٩ لەلایەن تیمێکەوە بە سەرۆکایەتی گ. ئالگاز ئەنجامدرا. لە نێو ئەو شوێنانەی کە بۆ یەکەمجار لەلایەن ڕووپێوی ئالگازەوە ناسێنران، ئاکارچای تەپە و مەزرا تەلەیلات بوون، کە دوو کۆنترین نشینگەی ناسراوی حەوزی فوراتن. لە ساڵی ١٩٩٨دا، بەهۆی ئەگەری دروستکردنی بەنداوەکە، پشکنین بۆ ئەو شوێنانە کرا کە دوای تەواوبوونی بەنداوەکە ژێرئاو دەکەوتن. لە ساڵی ٢٠٠١دا لەلایەن تیمێکەوە بە سەرۆکایەتی م. ئۆزدۆغان و ن. کارول، دەستکەوتی زیاتری سەردەمی بەردینی ناوەڕاست دۆزرایەوە. == مێژوو == === سەردەمی کۆن === [[زانیارینامەی بریتانیکا]]ی ساڵی ١٩١١ بێرەجووکی بە [[ئاپامیای کۆن]] یان [[ناوچەی سێلوکیای]] دەوروبەری ناساندووە و وەک بەشێکی بەرانبەر زوێگما وەسفی کردووە، کە بە پردێکی بەلەم بەیەکەوە بەسترابوونەوە. لە هەمان کاتدا ئەوەشی بۆ زیاد کردووە کە «شوێنەکە وا دەردەکەوێت پێش سەردەمی [[سێلوکییەکان]]یش بە ناوی «بیرتا» بوونی هەبووبێت، ناوێک کە لە سەردەمی دەسەڵاتی [[ئیمپراتتۆریەتیی ڕۆم|ڕۆمەکاندا]] زیندوو بووەتەوە». دۆزینەوەکانی دواتر دەریانخستووە کە هاوتاکردنی لەگەڵ ئاپامیا و زوێگماکەی{{تێبینی|دوو شاری دووانە بوون کە لە سەردەمی [[سێلوکییەکان]]دا لەسەر ڕووباری [[فورات]] دروست کرابوون.}} (وشەی زوێگما بە واتای یەکگرتن دێت و ئاماژەیە بۆ یەکگرتنی ڕێگاکان لە خاڵێکدا کە پردێکی بەلەم بەسەر ڕووبارێکدا دەپەڕێتەوە) هەڵەیە: ئێستا ناوچەی بالی، کە نزیکەی ١٧ کیلۆمەتر بەرەو سەرەوەی ڕووبارەکە هەڵکەوتووە، وەک شوێنی زوێگما دەبینرێت، و ڕەنگە هیچ پردێکی بەلەم لە بیرتا/بێرەجووکدا نەبووبێت تا ئەو کاتەی خاڵەکانی پەڕینەوە لە زووێگما و تەل ئەحمەر{{تێبینی|شوێنێکی گرنگی شوێنەوارییە کە دەکەوێتە کەناری ڕۆژهەڵاتی ڕووباری [[فورات]] لە باکووری [[سووریا]]ی ئێستا، نزیکەی ٢٠ کیلۆمەتر لە باشووری شاری کۆنی کارکەمیش و ناوچەی بێرەجووکەوە دوورە.}} ناوبانگیان لەدەستداوە. ئەمانە، نەک خاڵی پەڕینەوە لە بێرەجووک/بیرتا، ڕەنگە ئەوە بن کە بڵاوکراوەکەی ساڵی ١٩١١ وتوویەتی «لە کاتی زۆر کۆنەوە لە پەڕینەوە لە باکووری [[سووریا]] بۆ [[حاران]]، ئێدێسا و باکووری [[مێزۆپۆتامیا]] بەکارهاتووە، و لە ڕووی گرنگییەوە لە دوای تابساکوس لە پلەی دووەمدا بووە، کە لەوێوە ڕێگاکە بۆ [[بابل]] و باشووری مێزۆپۆتامیا دەپەڕییەوە.» دانانی ئاپامیا-زوێگما لە شوێنێکی سەرتر و ناساندنی بێرەجووک بە «بیرتای ڕۆمانی» پێشتر لە ساڵی ١٩١٧ لە گۆڤاری ئەمریکی بۆ شوێنەوارناسی باسکرابوو؛ هەروەها فەرهەنگی [[ویلیام سمیت]] بۆ جوگرافیای یۆنانی و ڕۆمانی (١٨٥٤) بە ڕوونی بیرتای لەگەڵ بێرەجووک هاوتا کردووە، هەرچەندە لە شوێنێکی دیکەدا وا دەردەکەوێت کە لەگەڵ «زوێگمای کۆماگین»{{تێبینی|ئاماژەیە بۆ شاری زوێگمای کۆن کە دەکەوتە ناوچەی «کۆماگین».}} تێکەڵی کردبێت، کە پارێزگایەک بوو لە کەناری ڕاست/ڕۆژاوای ڕووبارەکە. ناوی «بیرتا» لە هیچ نووسەرێکی کۆنی [[یۆنانی]] یان [[ڕۆمانی]]دا نەدۆزراوەتەوە، هەرچەندە بیسرا (بە [[یۆنانی]]: Βίθρα) (کە ئەگەر زۆرە مەبەست لێی «بیرتا» بێت) لە گێڕانەوەکانی [[زۆسیموس]]دا دەربارەی هێرشی ئیمپراتۆری ڕۆمانی جولیان بۆ سەر [[مێزۆپۆتامیا]] لە ساڵی ٣٦٣ی زایینیدا دەردەکەوێت. [[یۆنانییەکان]] لە قۆناغێکدا بەوەی ئێستا بێرەجووکە دەوت ماکیدۆنۆپۆلیس (هەروەها بە شێوەی ماکێدۆنۆوپۆلیسیش هاتووە). ئەو شارەی کە لەلایەن [[قەش]]ەکانەوە لە یەکەم ئەنجومەنی نیکیە و ئەنجومەنی چالسیدۆن{{تێبینی|* ئەنجومەنی نیکیە لە ساڵی ٣٢٥ی زایینی لە شاری «نیکیە» ([[ئیزنیک]]ی ئێستا لە [[تورکیا]]) بە فەرمانی ئیمپراتۆر کۆنستانتینی مەزن بەڕێوە چوو. * ئەنجومەنی چالسیدۆن کۆبوونەوەیە لە ساڵی ٤٥١ی زایینی لە شاری «چالسیدۆن» (قادیکۆی ئێستا لە [[ئەستەنبوڵ]]) بەڕێوە چوو و بە چوارەمین ئەنجومەنی [[گەورەی]] کڵێسا دادەنرێت.}} نوێنەرایەتی دەکرا، لە تۆمارە لاتینی و یۆنانییەکاندا بەم ناوە ناوزەند کراوە، بەڵام لە دەقە سوریانییەکاندا بە بیرتا هاتووە. نەخشێنراوێکی ساڵی ٦ی زایینی بە زمانی [[سوریانی]] کە لە بێرەجووک دۆزراوەتەوە، تابلۆیەکی سەر گۆڕی زەربیان، «فەرماندەی بیرتا»ی تێدایە. بێرتای کۆن کاتێک گەشەی کرد کە شاری کۆنی کارکەمیش (کە لای یۆنانییەکان بە ئەورووپۆس ناسرابوو) چۆڵکرا؛ ئەمەش لە ناوەڕاستی سەدەی چوارەمدا ڕوویدابوو. هاندەرێکی تری ئەگەری بۆ گەشەکردنی بیرتا کاتێک بوو کە ڕۆمەکان سوپاکەیان لە زوێگما کێشایەوە دوای هێرشێکی فارسییەکان لە ناوەڕاستی سەدەی سێیەمدا؛ لەو کاتەدا ڕەنگە هەندێک لە دانیشتوانی زوێگما ڕوویان لە بیرتا کردبێت. هەرچەندە بیرتا وەک خاڵێکی پەڕینەوە لەسەر [[فورات]] خزمەتی دەکرد، بەڵام خاڵی سەرەکی پەڕینەوە هێشتا هەر زوێگما بوو. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Birecik|بێرەجووک}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|تورکیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی یۆنانی کۆن]] [[پۆل:پێگەکانی یۆنانی کۆن لە تورکیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕووباری فورات]] [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ڕحا]] 8fsyl6bymjrth6smjpfyex4k3aev04t 1569801 1569800 2026-03-29T17:54:31Z 1silent scientist 51740 /* بەستەرە دەرەکییەکان */ 1569801 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = بێرەجووک | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شار | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = باکووری کوردستان | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ =Turkey | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[تورکیا]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ڕحا|ڕحا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٨٨٫١٠٢ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٩]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٤١٤(٩٠+) | وێبگە = }} '''بێرەجووک'''، یەکێک لە شارەکانی [[تورکیا]]یە کە لە [[پارێزگای ڕحا]] ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی [[٢٠٠٩]] ژمارەی دانیشتووانی ٨٨٫١٠٢ کەس بووە، کە نزیکەی ٤٧٫٠٣٤ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن. == شوێنەوارناسی == گۆڕستانی [[بەنداوی بێرەجووک]] گۆڕستانێکی [[سەردەمی برۆنز]]ی پێشووە لە نزیک بێرەجووک. لە سەرەتای هەزارەی سێیەمی پێش زاییندا بۆ ماوەی نزیکەی ٥٠٠ ساڵ بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکارهاتووە. لە ساڵانی ١٩٩٧ و ١٩٩٨دا زیاتر لە ٣٠٠ گۆڕ لێرەدا پشکنینیان بۆ کراوە. شوێنەکە لەکاتی دروستکردنی بەنداوی بێرەجووک وەک بەشێک لە پڕۆژەی گاپ (GAP) دۆزرایەوە. ئەم [[گۆڕستان]]ە لە نێوان ساڵانی ٣١٠٠-٢٦٠٠ پێش زایین بەکارهاتووە. یەکەم پشکنینی شوێنەوارناسی لە ناوچەی بێرەجووک لە ساڵی ١٨٩٤ لەلایەن جەی. ئی. گۆتییە ئەنجامدرا. دواتر لە ساڵی ١٩٤٦، ک. کۆکتەن [[ڕووپێوی]]یەکی بۆ ناوچەکە کرد و شوێنەواری نیشتەجێبوونی [[سەردەمی بەردینی ناوەڕاست]]ی دۆزییەوە. ڕووپێوییەکی دیکە لە ساڵی ١٩٨٩ لەلایەن تیمێکەوە بە سەرۆکایەتی گ. ئالگاز ئەنجامدرا. لە نێو ئەو شوێنانەی کە بۆ یەکەمجار لەلایەن ڕووپێوی ئالگازەوە ناسێنران، ئاکارچای تەپە و مەزرا تەلەیلات بوون، کە دوو کۆنترین نشینگەی ناسراوی حەوزی فوراتن. لە ساڵی ١٩٩٨دا، بەهۆی ئەگەری دروستکردنی بەنداوەکە، پشکنین بۆ ئەو شوێنانە کرا کە دوای تەواوبوونی بەنداوەکە ژێرئاو دەکەوتن. لە ساڵی ٢٠٠١دا لەلایەن تیمێکەوە بە سەرۆکایەتی م. ئۆزدۆغان و ن. کارول، دەستکەوتی زیاتری سەردەمی بەردینی ناوەڕاست دۆزرایەوە. == مێژوو == === سەردەمی کۆن === [[زانیارینامەی بریتانیکا]]ی ساڵی ١٩١١ بێرەجووکی بە [[ئاپامیای کۆن]] یان [[ناوچەی سێلوکیای]] دەوروبەری ناساندووە و وەک بەشێکی بەرانبەر زوێگما وەسفی کردووە، کە بە پردێکی بەلەم بەیەکەوە بەسترابوونەوە. لە هەمان کاتدا ئەوەشی بۆ زیاد کردووە کە «شوێنەکە وا دەردەکەوێت پێش سەردەمی [[سێلوکییەکان]]یش بە ناوی «بیرتا» بوونی هەبووبێت، ناوێک کە لە سەردەمی دەسەڵاتی [[ئیمپراتتۆریەتیی ڕۆم|ڕۆمەکاندا]] زیندوو بووەتەوە». دۆزینەوەکانی دواتر دەریانخستووە کە هاوتاکردنی لەگەڵ ئاپامیا و زوێگماکەی{{تێبینی|دوو شاری دووانە بوون کە لە سەردەمی [[سێلوکییەکان]]دا لەسەر ڕووباری [[فورات]] دروست کرابوون.}} (وشەی زوێگما بە واتای یەکگرتن دێت و ئاماژەیە بۆ یەکگرتنی ڕێگاکان لە خاڵێکدا کە پردێکی بەلەم بەسەر ڕووبارێکدا دەپەڕێتەوە) هەڵەیە: ئێستا ناوچەی بالی، کە نزیکەی ١٧ کیلۆمەتر بەرەو سەرەوەی ڕووبارەکە هەڵکەوتووە، وەک شوێنی زوێگما دەبینرێت، و ڕەنگە هیچ پردێکی بەلەم لە بیرتا/بێرەجووکدا نەبووبێت تا ئەو کاتەی خاڵەکانی پەڕینەوە لە زووێگما و تەل ئەحمەر{{تێبینی|شوێنێکی گرنگی شوێنەوارییە کە دەکەوێتە کەناری ڕۆژهەڵاتی ڕووباری [[فورات]] لە باکووری [[سووریا]]ی ئێستا، نزیکەی ٢٠ کیلۆمەتر لە باشووری شاری کۆنی کارکەمیش و ناوچەی بێرەجووکەوە دوورە.}} ناوبانگیان لەدەستداوە. ئەمانە، نەک خاڵی پەڕینەوە لە بێرەجووک/بیرتا، ڕەنگە ئەوە بن کە بڵاوکراوەکەی ساڵی ١٩١١ وتوویەتی «لە کاتی زۆر کۆنەوە لە پەڕینەوە لە باکووری [[سووریا]] بۆ [[حاران]]، ئێدێسا و باکووری [[مێزۆپۆتامیا]] بەکارهاتووە، و لە ڕووی گرنگییەوە لە دوای تابساکوس لە پلەی دووەمدا بووە، کە لەوێوە ڕێگاکە بۆ [[بابل]] و باشووری مێزۆپۆتامیا دەپەڕییەوە.» دانانی ئاپامیا-زوێگما لە شوێنێکی سەرتر و ناساندنی بێرەجووک بە «بیرتای ڕۆمانی» پێشتر لە ساڵی ١٩١٧ لە گۆڤاری ئەمریکی بۆ شوێنەوارناسی باسکرابوو؛ هەروەها فەرهەنگی [[ویلیام سمیت]] بۆ جوگرافیای یۆنانی و ڕۆمانی (١٨٥٤) بە ڕوونی بیرتای لەگەڵ بێرەجووک هاوتا کردووە، هەرچەندە لە شوێنێکی دیکەدا وا دەردەکەوێت کە لەگەڵ «زوێگمای کۆماگین»{{تێبینی|ئاماژەیە بۆ شاری زوێگمای کۆن کە دەکەوتە ناوچەی «کۆماگین».}} تێکەڵی کردبێت، کە پارێزگایەک بوو لە کەناری ڕاست/ڕۆژاوای ڕووبارەکە. ناوی «بیرتا» لە هیچ نووسەرێکی کۆنی [[یۆنانی]] یان [[ڕۆمانی]]دا نەدۆزراوەتەوە، هەرچەندە بیسرا (بە [[یۆنانی]]: Βίθρα) (کە ئەگەر زۆرە مەبەست لێی «بیرتا» بێت) لە گێڕانەوەکانی [[زۆسیموس]]دا دەربارەی هێرشی ئیمپراتۆری ڕۆمانی جولیان بۆ سەر [[مێزۆپۆتامیا]] لە ساڵی ٣٦٣ی زایینیدا دەردەکەوێت. [[یۆنانییەکان]] لە قۆناغێکدا بەوەی ئێستا بێرەجووکە دەوت ماکیدۆنۆپۆلیس (هەروەها بە شێوەی ماکێدۆنۆوپۆلیسیش هاتووە). ئەو شارەی کە لەلایەن [[قەش]]ەکانەوە لە یەکەم ئەنجومەنی نیکیە و ئەنجومەنی چالسیدۆن{{تێبینی|* ئەنجومەنی نیکیە لە ساڵی ٣٢٥ی زایینی لە شاری «نیکیە» ([[ئیزنیک]]ی ئێستا لە [[تورکیا]]) بە فەرمانی ئیمپراتۆر کۆنستانتینی مەزن بەڕێوە چوو. * ئەنجومەنی چالسیدۆن کۆبوونەوەیە لە ساڵی ٤٥١ی زایینی لە شاری «چالسیدۆن» (قادیکۆی ئێستا لە [[ئەستەنبوڵ]]) بەڕێوە چوو و بە چوارەمین ئەنجومەنی [[گەورەی]] کڵێسا دادەنرێت.}} نوێنەرایەتی دەکرا، لە تۆمارە لاتینی و یۆنانییەکاندا بەم ناوە ناوزەند کراوە، بەڵام لە دەقە سوریانییەکاندا بە بیرتا هاتووە. نەخشێنراوێکی ساڵی ٦ی زایینی بە زمانی [[سوریانی]] کە لە بێرەجووک دۆزراوەتەوە، تابلۆیەکی سەر گۆڕی زەربیان، «فەرماندەی بیرتا»ی تێدایە. بێرتای کۆن کاتێک گەشەی کرد کە شاری کۆنی کارکەمیش (کە لای یۆنانییەکان بە ئەورووپۆس ناسرابوو) چۆڵکرا؛ ئەمەش لە ناوەڕاستی سەدەی چوارەمدا ڕوویدابوو. هاندەرێکی تری ئەگەری بۆ گەشەکردنی بیرتا کاتێک بوو کە ڕۆمەکان سوپاکەیان لە زوێگما کێشایەوە دوای هێرشێکی فارسییەکان لە ناوەڕاستی سەدەی سێیەمدا؛ لەو کاتەدا ڕەنگە هەندێک لە دانیشتوانی زوێگما ڕوویان لە بیرتا کردبێت. هەرچەندە بیرتا وەک خاڵێکی پەڕینەوە لەسەر [[فورات]] خزمەتی دەکرد، بەڵام خاڵی سەرەکی پەڕینەوە هێشتا هەر زوێگما بوو. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Birecik|بێرەجووک}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|تورکیا}} [[پۆل:شارەکانی یۆنانی کۆن]] [[پۆل:پێگەکانی یۆنانی کۆن لە تورکیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕووباری فورات]] [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ڕحا]] snozqx4yoeqtoud7wssxcbbkycabbxl 1569802 1569801 2026-03-29T17:55:55Z 1silent scientist 51740 /* شوێنەوارناسی */ 1569802 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = بێرەجووک | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شار | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = باکووری کوردستان | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ =Turkey | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[تورکیا]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ڕحا|ڕحا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٨٨٫١٠٢ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٩]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٤١٤(٩٠+) | وێبگە = }} '''بێرەجووک'''، یەکێک لە شارەکانی [[تورکیا]]یە کە لە [[پارێزگای ڕحا]] ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی [[٢٠٠٩]] ژمارەی دانیشتووانی ٨٨٫١٠٢ کەس بووە، کە نزیکەی ٤٧٫٠٣٤ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن. == شوێنەوارناسی == گۆڕستانی [[بەنداوی بێرەجووک]] گۆڕستانێکی [[سەردەمی برۆنز]]ی پێشووە لە نزیک بێرەجووک. لە سەرەتای هەزارەی سێیەمی پێش زاییندا بۆ ماوەی نزیکەی ٥٠٠ ساڵ بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکارهاتووە. لە ساڵانی ١٩٩٧ و ١٩٩٨دا زیاتر لە ٣٠٠ گۆڕ لێرەدا پشکنینیان بۆ کراوە. شوێنەکە لەکاتی دروستکردنی بەنداوی بێرەجووک وەک بەشێک لە پڕۆژەی گاپ (GAP) دۆزرایەوە.<ref>Sertok, K. and Ergeç, R. 1999. A New Early Bronze Age Cemetery: Excavation near the Birecik Dam, Southeastern Turkey. Preliminary Report (1997-98) Anatolica 25: 87-107</ref> ئەم [[گۆڕستان]]ە لە نێوان ساڵانی ٣١٠٠-٢٦٠٠ پێش زایین بەکارهاتووە. یەکەم پشکنینی شوێنەوارناسی لە ناوچەی بێرەجووک لە ساڵی ١٨٩٤ لەلایەن جەی. ئی. گۆتییە ئەنجامدرا. دواتر لە ساڵی ١٩٤٦، ک. کۆکتەن [[ڕووپێوی]]یەکی بۆ ناوچەکە کرد و شوێنەواری نیشتەجێبوونی [[سەردەمی بەردینی ناوەڕاست]]ی دۆزییەوە. ڕووپێوییەکی دیکە لە ساڵی ١٩٨٩ لەلایەن تیمێکەوە بە سەرۆکایەتی گ. ئالگاز ئەنجامدرا. لە نێو ئەو شوێنانەی کە بۆ یەکەمجار لەلایەن ڕووپێوی ئالگازەوە ناسێنران، ئاکارچای تەپە و مەزرا تەلەیلات بوون، کە دوو کۆنترین نشینگەی ناسراوی حەوزی فوراتن. لە ساڵی ١٩٩٨دا، بەهۆی ئەگەری دروستکردنی بەنداوەکە، پشکنین بۆ ئەو شوێنانە کرا کە دوای تەواوبوونی بەنداوەکە ژێرئاو دەکەوتن. لە ساڵی ٢٠٠١دا لەلایەن تیمێکەوە بە سەرۆکایەتی م. ئۆزدۆغان و ن. کارول، دەستکەوتی زیاتری سەردەمی بەردینی ناوەڕاست دۆزرایەوە.<ref>Çelik, Bahattin (2008). Arkeoloji'de Urfa (PDF). Istanbul: Fsf Printing House. ISBN 978-975-585-992-7. Retrieved 8 November 2022.</ref> == مێژوو == === سەردەمی کۆن === [[زانیارینامەی بریتانیکا]]ی ساڵی ١٩١١ بێرەجووکی بە [[ئاپامیای کۆن]] یان [[ناوچەی سێلوکیای]] دەوروبەری ناساندووە و وەک بەشێکی بەرانبەر زوێگما وەسفی کردووە، کە بە پردێکی بەلەم بەیەکەوە بەسترابوونەوە. لە هەمان کاتدا ئەوەشی بۆ زیاد کردووە کە «شوێنەکە وا دەردەکەوێت پێش سەردەمی [[سێلوکییەکان]]یش بە ناوی «بیرتا» بوونی هەبووبێت، ناوێک کە لە سەردەمی دەسەڵاتی [[ئیمپراتتۆریەتیی ڕۆم|ڕۆمەکاندا]] زیندوو بووەتەوە». دۆزینەوەکانی دواتر دەریانخستووە کە هاوتاکردنی لەگەڵ ئاپامیا و زوێگماکەی{{تێبینی|دوو شاری دووانە بوون کە لە سەردەمی [[سێلوکییەکان]]دا لەسەر ڕووباری [[فورات]] دروست کرابوون.}} (وشەی زوێگما بە واتای یەکگرتن دێت و ئاماژەیە بۆ یەکگرتنی ڕێگاکان لە خاڵێکدا کە پردێکی بەلەم بەسەر ڕووبارێکدا دەپەڕێتەوە) هەڵەیە: ئێستا ناوچەی بالی، کە نزیکەی ١٧ کیلۆمەتر بەرەو سەرەوەی ڕووبارەکە هەڵکەوتووە، وەک شوێنی زوێگما دەبینرێت، و ڕەنگە هیچ پردێکی بەلەم لە بیرتا/بێرەجووکدا نەبووبێت تا ئەو کاتەی خاڵەکانی پەڕینەوە لە زووێگما و تەل ئەحمەر{{تێبینی|شوێنێکی گرنگی شوێنەوارییە کە دەکەوێتە کەناری ڕۆژهەڵاتی ڕووباری [[فورات]] لە باکووری [[سووریا]]ی ئێستا، نزیکەی ٢٠ کیلۆمەتر لە باشووری شاری کۆنی کارکەمیش و ناوچەی بێرەجووکەوە دوورە.}} ناوبانگیان لەدەستداوە. ئەمانە، نەک خاڵی پەڕینەوە لە بێرەجووک/بیرتا، ڕەنگە ئەوە بن کە بڵاوکراوەکەی ساڵی ١٩١١ وتوویەتی «لە کاتی زۆر کۆنەوە لە پەڕینەوە لە باکووری [[سووریا]] بۆ [[حاران]]، ئێدێسا و باکووری [[مێزۆپۆتامیا]] بەکارهاتووە، و لە ڕووی گرنگییەوە لە دوای تابساکوس لە پلەی دووەمدا بووە، کە لەوێوە ڕێگاکە بۆ [[بابل]] و باشووری مێزۆپۆتامیا دەپەڕییەوە.» دانانی ئاپامیا-زوێگما لە شوێنێکی سەرتر و ناساندنی بێرەجووک بە «بیرتای ڕۆمانی» پێشتر لە ساڵی ١٩١٧ لە گۆڤاری ئەمریکی بۆ شوێنەوارناسی باسکرابوو؛ هەروەها فەرهەنگی [[ویلیام سمیت]] بۆ جوگرافیای یۆنانی و ڕۆمانی (١٨٥٤) بە ڕوونی بیرتای لەگەڵ بێرەجووک هاوتا کردووە، هەرچەندە لە شوێنێکی دیکەدا وا دەردەکەوێت کە لەگەڵ «زوێگمای کۆماگین»{{تێبینی|ئاماژەیە بۆ شاری زوێگمای کۆن کە دەکەوتە ناوچەی «کۆماگین».}} تێکەڵی کردبێت، کە پارێزگایەک بوو لە کەناری ڕاست/ڕۆژاوای ڕووبارەکە. ناوی «بیرتا» لە هیچ نووسەرێکی کۆنی [[یۆنانی]] یان [[ڕۆمانی]]دا نەدۆزراوەتەوە، هەرچەندە بیسرا (بە [[یۆنانی]]: Βίθρα) (کە ئەگەر زۆرە مەبەست لێی «بیرتا» بێت) لە گێڕانەوەکانی [[زۆسیموس]]دا دەربارەی هێرشی ئیمپراتۆری ڕۆمانی جولیان بۆ سەر [[مێزۆپۆتامیا]] لە ساڵی ٣٦٣ی زایینیدا دەردەکەوێت. [[یۆنانییەکان]] لە قۆناغێکدا بەوەی ئێستا بێرەجووکە دەوت ماکیدۆنۆپۆلیس (هەروەها بە شێوەی ماکێدۆنۆوپۆلیسیش هاتووە). ئەو شارەی کە لەلایەن [[قەش]]ەکانەوە لە یەکەم ئەنجومەنی نیکیە و ئەنجومەنی چالسیدۆن{{تێبینی|* ئەنجومەنی نیکیە لە ساڵی ٣٢٥ی زایینی لە شاری «نیکیە» ([[ئیزنیک]]ی ئێستا لە [[تورکیا]]) بە فەرمانی ئیمپراتۆر کۆنستانتینی مەزن بەڕێوە چوو. * ئەنجومەنی چالسیدۆن کۆبوونەوەیە لە ساڵی ٤٥١ی زایینی لە شاری «چالسیدۆن» (قادیکۆی ئێستا لە [[ئەستەنبوڵ]]) بەڕێوە چوو و بە چوارەمین ئەنجومەنی [[گەورەی]] کڵێسا دادەنرێت.}} نوێنەرایەتی دەکرا، لە تۆمارە لاتینی و یۆنانییەکاندا بەم ناوە ناوزەند کراوە، بەڵام لە دەقە سوریانییەکاندا بە بیرتا هاتووە. نەخشێنراوێکی ساڵی ٦ی زایینی بە زمانی [[سوریانی]] کە لە بێرەجووک دۆزراوەتەوە، تابلۆیەکی سەر گۆڕی زەربیان، «فەرماندەی بیرتا»ی تێدایە. بێرتای کۆن کاتێک گەشەی کرد کە شاری کۆنی کارکەمیش (کە لای یۆنانییەکان بە ئەورووپۆس ناسرابوو) چۆڵکرا؛ ئەمەش لە ناوەڕاستی سەدەی چوارەمدا ڕوویدابوو. هاندەرێکی تری ئەگەری بۆ گەشەکردنی بیرتا کاتێک بوو کە ڕۆمەکان سوپاکەیان لە زوێگما کێشایەوە دوای هێرشێکی فارسییەکان لە ناوەڕاستی سەدەی سێیەمدا؛ لەو کاتەدا ڕەنگە هەندێک لە دانیشتوانی زوێگما ڕوویان لە بیرتا کردبێت. هەرچەندە بیرتا وەک خاڵێکی پەڕینەوە لەسەر [[فورات]] خزمەتی دەکرد، بەڵام خاڵی سەرەکی پەڕینەوە هێشتا هەر زوێگما بوو. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Birecik|بێرەجووک}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|تورکیا}} [[پۆل:شارەکانی یۆنانی کۆن]] [[پۆل:پێگەکانی یۆنانی کۆن لە تورکیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕووباری فورات]] [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ڕحا]] bcbw34um04ux7q8mvagq8gbpud6ihu0 1569803 1569802 2026-03-29T17:59:39Z 1silent scientist 51740 /* مێژوو */ 1569803 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = بێرەجووک | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شار | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = باکووری کوردستان | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ =Turkey | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[تورکیا]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ڕحا|ڕحا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٨٨٫١٠٢ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٩]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٤١٤(٩٠+) | وێبگە = }} '''بێرەجووک'''، یەکێک لە شارەکانی [[تورکیا]]یە کە لە [[پارێزگای ڕحا]] ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی [[٢٠٠٩]] ژمارەی دانیشتووانی ٨٨٫١٠٢ کەس بووە، کە نزیکەی ٤٧٫٠٣٤ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن. == شوێنەوارناسی == گۆڕستانی [[بەنداوی بێرەجووک]] گۆڕستانێکی [[سەردەمی برۆنز]]ی پێشووە لە نزیک بێرەجووک. لە سەرەتای هەزارەی سێیەمی پێش زاییندا بۆ ماوەی نزیکەی ٥٠٠ ساڵ بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکارهاتووە. لە ساڵانی ١٩٩٧ و ١٩٩٨دا زیاتر لە ٣٠٠ گۆڕ لێرەدا پشکنینیان بۆ کراوە. شوێنەکە لەکاتی دروستکردنی بەنداوی بێرەجووک وەک بەشێک لە پڕۆژەی گاپ (GAP) دۆزرایەوە.<ref>Sertok, K. and Ergeç, R. 1999. A New Early Bronze Age Cemetery: Excavation near the Birecik Dam, Southeastern Turkey. Preliminary Report (1997-98) Anatolica 25: 87-107</ref> ئەم [[گۆڕستان]]ە لە نێوان ساڵانی ٣١٠٠-٢٦٠٠ پێش زایین بەکارهاتووە. یەکەم پشکنینی شوێنەوارناسی لە ناوچەی بێرەجووک لە ساڵی ١٨٩٤ لەلایەن جەی. ئی. گۆتییە ئەنجامدرا. دواتر لە ساڵی ١٩٤٦، ک. کۆکتەن [[ڕووپێوی]]یەکی بۆ ناوچەکە کرد و شوێنەواری نیشتەجێبوونی [[سەردەمی بەردینی ناوەڕاست]]ی دۆزییەوە. ڕووپێوییەکی دیکە لە ساڵی ١٩٨٩ لەلایەن تیمێکەوە بە سەرۆکایەتی گ. ئالگاز ئەنجامدرا. لە نێو ئەو شوێنانەی کە بۆ یەکەمجار لەلایەن ڕووپێوی ئالگازەوە ناسێنران، ئاکارچای تەپە و مەزرا تەلەیلات بوون، کە دوو کۆنترین نشینگەی ناسراوی حەوزی فوراتن. لە ساڵی ١٩٩٨دا، بەهۆی ئەگەری دروستکردنی بەنداوەکە، پشکنین بۆ ئەو شوێنانە کرا کە دوای تەواوبوونی بەنداوەکە ژێرئاو دەکەوتن. لە ساڵی ٢٠٠١دا لەلایەن تیمێکەوە بە سەرۆکایەتی م. ئۆزدۆغان و ن. کارول، دەستکەوتی زیاتری سەردەمی بەردینی ناوەڕاست دۆزرایەوە.<ref>Çelik, Bahattin (2008). Arkeoloji'de Urfa (PDF). Istanbul: Fsf Printing House. ISBN 978-975-585-992-7. Retrieved 8 November 2022.</ref> == مێژوو == === سەردەمی کۆن === [[زانیارینامەی بریتانیکا]]ی ساڵی ١٩١١ بێرەجووکی بە [[ئاپامیای کۆن]] یان [[ناوچەی سێلوکیای]] دەوروبەری ناساندووە و وەک بەشێکی بەرانبەر زوێگما وەسفی کردووە، کە بە پردێکی بەلەم بەیەکەوە بەسترابوونەوە. لە هەمان کاتدا ئەوەشی بۆ زیاد کردووە کە «شوێنەکە وا دەردەکەوێت پێش سەردەمی [[سێلوکییەکان]]یش بە ناوی «بیرتا» بوونی هەبووبێت، ناوێک کە لە سەردەمی دەسەڵاتی [[ئیمپراتتۆریەتیی ڕۆم|ڕۆمەکاندا]] زیندوو بووەتەوە». دۆزینەوەکانی دواتر دەریانخستووە کە هاوتاکردنی لەگەڵ ئاپامیا و زوێگماکەی{{تێبینی|دوو شاری دووانە بوون کە لە سەردەمی [[سێلوکییەکان]]دا لەسەر ڕووباری [[فورات]] دروست کرابوون.}} (وشەی زوێگما بە واتای یەکگرتن دێت و ئاماژەیە بۆ یەکگرتنی ڕێگاکان لە خاڵێکدا کە پردێکی بەلەم بەسەر ڕووبارێکدا دەپەڕێتەوە) هەڵەیە: ئێستا ناوچەی بالی، کە نزیکەی ١٧ کیلۆمەتر بەرەو سەرەوەی ڕووبارەکە هەڵکەوتووە، وەک شوێنی زوێگما دەبینرێت، و ڕەنگە هیچ پردێکی بەلەم لە بیرتا/بێرەجووکدا نەبووبێت تا ئەو کاتەی خاڵەکانی پەڕینەوە لە زووێگما و تەل ئەحمەر{{تێبینی|شوێنێکی گرنگی شوێنەوارییە کە دەکەوێتە کەناری ڕۆژهەڵاتی ڕووباری [[فورات]] لە باکووری [[سووریا]]ی ئێستا، نزیکەی ٢٠ کیلۆمەتر لە باشووری شاری کۆنی کارکەمیش و ناوچەی بێرەجووکەوە دوورە.}} ناوبانگیان لەدەستداوە. ئەمانە، نەک خاڵی پەڕینەوە لە بێرەجووک/بیرتا، ڕەنگە ئەوە بن کە بڵاوکراوەکەی ساڵی ١٩١١ وتوویەتی «لە کاتی زۆر کۆنەوە لە پەڕینەوە لە باکووری [[سووریا]] بۆ [[حاران]]، ئێدێسا و باکووری [[مێزۆپۆتامیا]] بەکارهاتووە، و لە ڕووی گرنگییەوە لە دوای تابساکوس لە پلەی دووەمدا بووە، کە لەوێوە ڕێگاکە بۆ [[بابل]] و باشووری مێزۆپۆتامیا دەپەڕییەوە.»<ref> One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Birejik". Encyclopædia Britannica. Vol. 3 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 979.</ref><ref> One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Seleucia". Encyclopædia Britannica. Vol. 24 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 603.</ref> دانانی ئاپامیا-زوێگما لە شوێنێکی سەرتر و ناساندنی بێرەجووک بە «بیرتای ڕۆمانی» پێشتر لە ساڵی ١٩١٧ لە گۆڤاری ئەمریکی بۆ شوێنەوارناسی باسکرابوو؛ هەروەها فەرهەنگی [[ویلیام سمیت]] بۆ جوگرافیای یۆنانی و ڕۆمانی (١٨٥٤) بە ڕوونی بیرتای لەگەڵ بێرەجووک هاوتا کردووە، هەرچەندە لە شوێنێکی دیکەدا وا دەردەکەوێت کە لەگەڵ «زوێگمای کۆماگین»{{تێبینی|ئاماژەیە بۆ شاری زوێگمای کۆن کە دەکەوتە ناوچەی «کۆماگین».}} تێکەڵی کردبێت، کە پارێزگایەک بوو لە کەناری ڕاست/ڕۆژاوای ڕووبارەکە.<ref>The Syrian Desert, Christina Phelps Grant, (Routledge 2013 ISBN 978-1-13619271-5), p. 41, footnote</ref><ref>https://books.google.com/books/about/The_Syrian_Desert.html?hl=ar&id=4d-3AAAAQBAJ#v=onepage&q=Grant%20Birejik%20Macedonopolis&f=false</ref> ناوی «بیرتا» لە هیچ نووسەرێکی کۆنی [[یۆنانی]] یان [[ڕۆمانی]]دا نەدۆزراوەتەوە، هەرچەندە بیسرا (بە [[یۆنانی]]: Βίθρα) (کە ئەگەر زۆرە مەبەست لێی «بیرتا» بێت) لە گێڕانەوەکانی [[زۆسیموس]]دا دەربارەی هێرشی ئیمپراتۆری ڕۆمانی جولیان بۆ سەر [[مێزۆپۆتامیا]] لە ساڵی ٣٦٣ی زایینیدا دەردەکەوێت.<ref>https://books.google.com/books/about/American_Journal_of_Archaeology.html?hl=ar&id=oX5JAAAAYAAJ#v=snippet&q=Macedonopolis%20Birtha&f=false</ref> [[یۆنانییەکان]] لە قۆناغێکدا بەوەی ئێستا بێرەجووکە دەوت ماکیدۆنۆپۆلیس (هەروەها بە شێوەی ماکێدۆنۆوپۆلیسیش هاتووە). ئەو شارەی کە لەلایەن [[قەش]]ەکانەوە لە یەکەم ئەنجومەنی نیکیە و ئەنجومەنی چالسیدۆن{{تێبینی|* ئەنجومەنی نیکیە لە ساڵی ٣٢٥ی زایینی لە شاری «نیکیە» ([[ئیزنیک]]ی ئێستا لە [[تورکیا]]) بە فەرمانی ئیمپراتۆر کۆنستانتینی مەزن بەڕێوە چوو. * ئەنجومەنی چالسیدۆن کۆبوونەوەیە لە ساڵی ٤٥١ی زایینی لە شاری «چالسیدۆن» (قادیکۆی ئێستا لە [[ئەستەنبوڵ]]) بەڕێوە چوو و بە چوارەمین ئەنجومەنی [[گەورەی]] کڵێسا دادەنرێت.}} نوێنەرایەتی دەکرا، لە تۆمارە لاتینی و یۆنانییەکاندا بەم ناوە ناوزەند کراوە، بەڵام لە دەقە سوریانییەکاندا بە بیرتا هاتووە. نەخشێنراوێکی ساڵی ٦ی زایینی بە زمانی [[سوریانی]] کە لە بێرەجووک دۆزراوەتەوە، تابلۆیەکی سەر گۆڕی زەربیان، «فەرماندەی بیرتا»ی تێدایە.<ref>https://books.google.com/books/about/Julian_the_Apostate.html?hl=ar&id=tScWQpJ6j0kC#v=onepage&q=Bowersock%20%22probably%20Birtha%22&f=false</ref> بێرتای کۆن کاتێک گەشەی کرد کە شاری کۆنی کارکەمیش (کە لای یۆنانییەکان بە ئەورووپۆس ناسرابوو) چۆڵکرا؛ ئەمەش لە ناوەڕاستی سەدەی چوارەمدا ڕوویدابوو. هاندەرێکی تری ئەگەری بۆ گەشەکردنی بیرتا کاتێک بوو کە ڕۆمەکان سوپاکەیان لە زوێگما کێشایەوە دوای هێرشێکی فارسییەکان لە ناوەڕاستی سەدەی سێیەمدا؛ لەو کاتەدا ڕەنگە هەندێک لە دانیشتوانی زوێگما ڕوویان لە بیرتا کردبێت. هەرچەندە بیرتا وەک خاڵێکی پەڕینەوە لەسەر [[فورات]] خزمەتی دەکرد، بەڵام خاڵی سەرەکی پەڕینەوە هێشتا هەر زوێگما بوو.<ref>https://books.google.com/books/about/The_Hellenistic_Settlements_in_the_East.html?hl=ar&id=3aabFPHxRPUC#v=onepage&q=Cohen%20Makedonoupolis&f=false</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Eastern_Turkey.html?hl=ar&id=6CMnEAAAQBAJ</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Birecik|بێرەجووک}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|تورکیا}} [[پۆل:شارەکانی یۆنانی کۆن]] [[پۆل:پێگەکانی یۆنانی کۆن لە تورکیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕووباری فورات]] [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ڕحا]] onbswnx7e0fq2utyf3wpgh9ybiqgwqe 1569804 1569803 2026-03-29T18:00:18Z 1silent scientist 51740 /* بەستەرە دەرەکییەکان */ 1569804 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = بێرەجووک | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شار | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = باکووری کوردستان | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ =Turkey | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[تورکیا]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ڕحا|ڕحا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٨٨٫١٠٢ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٩]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٤١٤(٩٠+) | وێبگە = }} '''بێرەجووک'''، یەکێک لە شارەکانی [[تورکیا]]یە کە لە [[پارێزگای ڕحا]] ھەڵکەوتووە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی [[٢٠٠٩]] ژمارەی دانیشتووانی ٨٨٫١٠٢ کەس بووە، کە نزیکەی ٤٧٫٠٣٤ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن. == شوێنەوارناسی == گۆڕستانی [[بەنداوی بێرەجووک]] گۆڕستانێکی [[سەردەمی برۆنز]]ی پێشووە لە نزیک بێرەجووک. لە سەرەتای هەزارەی سێیەمی پێش زاییندا بۆ ماوەی نزیکەی ٥٠٠ ساڵ بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکارهاتووە. لە ساڵانی ١٩٩٧ و ١٩٩٨دا زیاتر لە ٣٠٠ گۆڕ لێرەدا پشکنینیان بۆ کراوە. شوێنەکە لەکاتی دروستکردنی بەنداوی بێرەجووک وەک بەشێک لە پڕۆژەی گاپ (GAP) دۆزرایەوە.<ref>Sertok, K. and Ergeç, R. 1999. A New Early Bronze Age Cemetery: Excavation near the Birecik Dam, Southeastern Turkey. Preliminary Report (1997-98) Anatolica 25: 87-107</ref> ئەم [[گۆڕستان]]ە لە نێوان ساڵانی ٣١٠٠-٢٦٠٠ پێش زایین بەکارهاتووە. یەکەم پشکنینی شوێنەوارناسی لە ناوچەی بێرەجووک لە ساڵی ١٨٩٤ لەلایەن جەی. ئی. گۆتییە ئەنجامدرا. دواتر لە ساڵی ١٩٤٦، ک. کۆکتەن [[ڕووپێوی]]یەکی بۆ ناوچەکە کرد و شوێنەواری نیشتەجێبوونی [[سەردەمی بەردینی ناوەڕاست]]ی دۆزییەوە. ڕووپێوییەکی دیکە لە ساڵی ١٩٨٩ لەلایەن تیمێکەوە بە سەرۆکایەتی گ. ئالگاز ئەنجامدرا. لە نێو ئەو شوێنانەی کە بۆ یەکەمجار لەلایەن ڕووپێوی ئالگازەوە ناسێنران، ئاکارچای تەپە و مەزرا تەلەیلات بوون، کە دوو کۆنترین نشینگەی ناسراوی حەوزی فوراتن. لە ساڵی ١٩٩٨دا، بەهۆی ئەگەری دروستکردنی بەنداوەکە، پشکنین بۆ ئەو شوێنانە کرا کە دوای تەواوبوونی بەنداوەکە ژێرئاو دەکەوتن. لە ساڵی ٢٠٠١دا لەلایەن تیمێکەوە بە سەرۆکایەتی م. ئۆزدۆغان و ن. کارول، دەستکەوتی زیاتری سەردەمی بەردینی ناوەڕاست دۆزرایەوە.<ref>Çelik, Bahattin (2008). Arkeoloji'de Urfa (PDF). Istanbul: Fsf Printing House. ISBN 978-975-585-992-7. Retrieved 8 November 2022.</ref> == مێژوو == === سەردەمی کۆن === [[زانیارینامەی بریتانیکا]]ی ساڵی ١٩١١ بێرەجووکی بە [[ئاپامیای کۆن]] یان [[ناوچەی سێلوکیای]] دەوروبەری ناساندووە و وەک بەشێکی بەرانبەر زوێگما وەسفی کردووە، کە بە پردێکی بەلەم بەیەکەوە بەسترابوونەوە. لە هەمان کاتدا ئەوەشی بۆ زیاد کردووە کە «شوێنەکە وا دەردەکەوێت پێش سەردەمی [[سێلوکییەکان]]یش بە ناوی «بیرتا» بوونی هەبووبێت، ناوێک کە لە سەردەمی دەسەڵاتی [[ئیمپراتتۆریەتیی ڕۆم|ڕۆمەکاندا]] زیندوو بووەتەوە». دۆزینەوەکانی دواتر دەریانخستووە کە هاوتاکردنی لەگەڵ ئاپامیا و زوێگماکەی{{تێبینی|دوو شاری دووانە بوون کە لە سەردەمی [[سێلوکییەکان]]دا لەسەر ڕووباری [[فورات]] دروست کرابوون.}} (وشەی زوێگما بە واتای یەکگرتن دێت و ئاماژەیە بۆ یەکگرتنی ڕێگاکان لە خاڵێکدا کە پردێکی بەلەم بەسەر ڕووبارێکدا دەپەڕێتەوە) هەڵەیە: ئێستا ناوچەی بالی، کە نزیکەی ١٧ کیلۆمەتر بەرەو سەرەوەی ڕووبارەکە هەڵکەوتووە، وەک شوێنی زوێگما دەبینرێت، و ڕەنگە هیچ پردێکی بەلەم لە بیرتا/بێرەجووکدا نەبووبێت تا ئەو کاتەی خاڵەکانی پەڕینەوە لە زووێگما و تەل ئەحمەر{{تێبینی|شوێنێکی گرنگی شوێنەوارییە کە دەکەوێتە کەناری ڕۆژهەڵاتی ڕووباری [[فورات]] لە باکووری [[سووریا]]ی ئێستا، نزیکەی ٢٠ کیلۆمەتر لە باشووری شاری کۆنی کارکەمیش و ناوچەی بێرەجووکەوە دوورە.}} ناوبانگیان لەدەستداوە. ئەمانە، نەک خاڵی پەڕینەوە لە بێرەجووک/بیرتا، ڕەنگە ئەوە بن کە بڵاوکراوەکەی ساڵی ١٩١١ وتوویەتی «لە کاتی زۆر کۆنەوە لە پەڕینەوە لە باکووری [[سووریا]] بۆ [[حاران]]، ئێدێسا و باکووری [[مێزۆپۆتامیا]] بەکارهاتووە، و لە ڕووی گرنگییەوە لە دوای تابساکوس لە پلەی دووەمدا بووە، کە لەوێوە ڕێگاکە بۆ [[بابل]] و باشووری مێزۆپۆتامیا دەپەڕییەوە.»<ref> One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Birejik". Encyclopædia Britannica. Vol. 3 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 979.</ref><ref> One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Seleucia". Encyclopædia Britannica. Vol. 24 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 603.</ref> دانانی ئاپامیا-زوێگما لە شوێنێکی سەرتر و ناساندنی بێرەجووک بە «بیرتای ڕۆمانی» پێشتر لە ساڵی ١٩١٧ لە گۆڤاری ئەمریکی بۆ شوێنەوارناسی باسکرابوو؛ هەروەها فەرهەنگی [[ویلیام سمیت]] بۆ جوگرافیای یۆنانی و ڕۆمانی (١٨٥٤) بە ڕوونی بیرتای لەگەڵ بێرەجووک هاوتا کردووە، هەرچەندە لە شوێنێکی دیکەدا وا دەردەکەوێت کە لەگەڵ «زوێگمای کۆماگین»{{تێبینی|ئاماژەیە بۆ شاری زوێگمای کۆن کە دەکەوتە ناوچەی «کۆماگین».}} تێکەڵی کردبێت، کە پارێزگایەک بوو لە کەناری ڕاست/ڕۆژاوای ڕووبارەکە.<ref>The Syrian Desert, Christina Phelps Grant, (Routledge 2013 ISBN 978-1-13619271-5), p. 41, footnote</ref><ref>https://books.google.com/books/about/The_Syrian_Desert.html?hl=ar&id=4d-3AAAAQBAJ#v=onepage&q=Grant%20Birejik%20Macedonopolis&f=false</ref> ناوی «بیرتا» لە هیچ نووسەرێکی کۆنی [[یۆنانی]] یان [[ڕۆمانی]]دا نەدۆزراوەتەوە، هەرچەندە بیسرا (بە [[یۆنانی]]: Βίθρα) (کە ئەگەر زۆرە مەبەست لێی «بیرتا» بێت) لە گێڕانەوەکانی [[زۆسیموس]]دا دەربارەی هێرشی ئیمپراتۆری ڕۆمانی جولیان بۆ سەر [[مێزۆپۆتامیا]] لە ساڵی ٣٦٣ی زایینیدا دەردەکەوێت.<ref>https://books.google.com/books/about/American_Journal_of_Archaeology.html?hl=ar&id=oX5JAAAAYAAJ#v=snippet&q=Macedonopolis%20Birtha&f=false</ref> [[یۆنانییەکان]] لە قۆناغێکدا بەوەی ئێستا بێرەجووکە دەوت ماکیدۆنۆپۆلیس (هەروەها بە شێوەی ماکێدۆنۆوپۆلیسیش هاتووە). ئەو شارەی کە لەلایەن [[قەش]]ەکانەوە لە یەکەم ئەنجومەنی نیکیە و ئەنجومەنی چالسیدۆن{{تێبینی|* ئەنجومەنی نیکیە لە ساڵی ٣٢٥ی زایینی لە شاری «نیکیە» ([[ئیزنیک]]ی ئێستا لە [[تورکیا]]) بە فەرمانی ئیمپراتۆر کۆنستانتینی مەزن بەڕێوە چوو. * ئەنجومەنی چالسیدۆن کۆبوونەوەیە لە ساڵی ٤٥١ی زایینی لە شاری «چالسیدۆن» (قادیکۆی ئێستا لە [[ئەستەنبوڵ]]) بەڕێوە چوو و بە چوارەمین ئەنجومەنی [[گەورەی]] کڵێسا دادەنرێت.}} نوێنەرایەتی دەکرا، لە تۆمارە لاتینی و یۆنانییەکاندا بەم ناوە ناوزەند کراوە، بەڵام لە دەقە سوریانییەکاندا بە بیرتا هاتووە. نەخشێنراوێکی ساڵی ٦ی زایینی بە زمانی [[سوریانی]] کە لە بێرەجووک دۆزراوەتەوە، تابلۆیەکی سەر گۆڕی زەربیان، «فەرماندەی بیرتا»ی تێدایە.<ref>https://books.google.com/books/about/Julian_the_Apostate.html?hl=ar&id=tScWQpJ6j0kC#v=onepage&q=Bowersock%20%22probably%20Birtha%22&f=false</ref> بێرتای کۆن کاتێک گەشەی کرد کە شاری کۆنی کارکەمیش (کە لای یۆنانییەکان بە ئەورووپۆس ناسرابوو) چۆڵکرا؛ ئەمەش لە ناوەڕاستی سەدەی چوارەمدا ڕوویدابوو. هاندەرێکی تری ئەگەری بۆ گەشەکردنی بیرتا کاتێک بوو کە ڕۆمەکان سوپاکەیان لە زوێگما کێشایەوە دوای هێرشێکی فارسییەکان لە ناوەڕاستی سەدەی سێیەمدا؛ لەو کاتەدا ڕەنگە هەندێک لە دانیشتوانی زوێگما ڕوویان لە بیرتا کردبێت. هەرچەندە بیرتا وەک خاڵێکی پەڕینەوە لەسەر [[فورات]] خزمەتی دەکرد، بەڵام خاڵی سەرەکی پەڕینەوە هێشتا هەر زوێگما بوو.<ref>https://books.google.com/books/about/The_Hellenistic_Settlements_in_the_East.html?hl=ar&id=3aabFPHxRPUC#v=onepage&q=Cohen%20Makedonoupolis&f=false</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Eastern_Turkey.html?hl=ar&id=6CMnEAAAQBAJ</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Birecik|بێرەجووک}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|تورکیا}} [[پۆل:شارەکانی یۆنانی کۆن]] [[پۆل:پێگەکانی یۆنانی کۆن لە تورکیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕووباری فورات]] [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ڕحا]] f3zgewbp8vuhgtq6iyfcjl1l3wvmv0l 1569805 1569804 2026-03-29T18:02:55Z 1silent scientist 51740 1569805 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = بێرەجووک | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شار | وێنە =[[پەڕگە:Birecik_Tunnel_road_7252.jpg|وێنۆک]] | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = باکووری کوردستان | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ =Turkey | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[تورکیا]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ڕحا|ڕحا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = 93,866 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٣]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٤١٤(٩٠+) | وێبگە = }} '''بێرەجووک'''، یەکێکە لە شارەکانی [[باکووری کوردستان]] لە [[پارێزگای ڕحا]]. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی [[٢٠٢٣]] ژمارەی دانیشتووانی ٩٣،٨٦٦ کەس بووە.<ref>https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr</ref> == شوێنەوارناسی == گۆڕستانی [[بەنداوی بێرەجووک]] گۆڕستانێکی [[سەردەمی برۆنز]]ی پێشووە لە نزیک بێرەجووک. لە سەرەتای هەزارەی سێیەمی پێش زاییندا بۆ ماوەی نزیکەی ٥٠٠ ساڵ بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکارهاتووە. لە ساڵانی ١٩٩٧ و ١٩٩٨دا زیاتر لە ٣٠٠ گۆڕ لێرەدا پشکنینیان بۆ کراوە. شوێنەکە لەکاتی دروستکردنی بەنداوی بێرەجووک وەک بەشێک لە پڕۆژەی گاپ (GAP) دۆزرایەوە.<ref>Sertok, K. and Ergeç, R. 1999. A New Early Bronze Age Cemetery: Excavation near the Birecik Dam, Southeastern Turkey. Preliminary Report (1997-98) Anatolica 25: 87-107</ref> ئەم [[گۆڕستان]]ە لە نێوان ساڵانی ٣١٠٠-٢٦٠٠ پێش زایین بەکارهاتووە. یەکەم پشکنینی شوێنەوارناسی لە ناوچەی بێرەجووک لە ساڵی ١٨٩٤ لەلایەن جەی. ئی. گۆتییە ئەنجامدرا. دواتر لە ساڵی ١٩٤٦، ک. کۆکتەن [[ڕووپێوی]]یەکی بۆ ناوچەکە کرد و شوێنەواری نیشتەجێبوونی [[سەردەمی بەردینی ناوەڕاست]]ی دۆزییەوە. ڕووپێوییەکی دیکە لە ساڵی ١٩٨٩ لەلایەن تیمێکەوە بە سەرۆکایەتی گ. ئالگاز ئەنجامدرا. لە نێو ئەو شوێنانەی کە بۆ یەکەمجار لەلایەن ڕووپێوی ئالگازەوە ناسێنران، ئاکارچای تەپە و مەزرا تەلەیلات بوون، کە دوو کۆنترین نشینگەی ناسراوی حەوزی فوراتن. لە ساڵی ١٩٩٨دا، بەهۆی ئەگەری دروستکردنی بەنداوەکە، پشکنین بۆ ئەو شوێنانە کرا کە دوای تەواوبوونی بەنداوەکە ژێرئاو دەکەوتن. لە ساڵی ٢٠٠١دا لەلایەن تیمێکەوە بە سەرۆکایەتی م. ئۆزدۆغان و ن. کارول، دەستکەوتی زیاتری سەردەمی بەردینی ناوەڕاست دۆزرایەوە.<ref>Çelik, Bahattin (2008). Arkeoloji'de Urfa (PDF). Istanbul: Fsf Printing House. ISBN 978-975-585-992-7. Retrieved 8 November 2022.</ref> == مێژوو == === سەردەمی کۆن === [[زانیارینامەی بریتانیکا]]ی ساڵی ١٩١١ بێرەجووکی بە [[ئاپامیای کۆن]] یان [[ناوچەی سێلوکیای]] دەوروبەری ناساندووە و وەک بەشێکی بەرانبەر زوێگما وەسفی کردووە، کە بە پردێکی بەلەم بەیەکەوە بەسترابوونەوە. لە هەمان کاتدا ئەوەشی بۆ زیاد کردووە کە «شوێنەکە وا دەردەکەوێت پێش سەردەمی [[سێلوکییەکان]]یش بە ناوی «بیرتا» بوونی هەبووبێت، ناوێک کە لە سەردەمی دەسەڵاتی [[ئیمپراتتۆریەتیی ڕۆم|ڕۆمەکاندا]] زیندوو بووەتەوە». دۆزینەوەکانی دواتر دەریانخستووە کە هاوتاکردنی لەگەڵ ئاپامیا و زوێگماکەی{{تێبینی|دوو شاری دووانە بوون کە لە سەردەمی [[سێلوکییەکان]]دا لەسەر ڕووباری [[فورات]] دروست کرابوون.}} (وشەی زوێگما بە واتای یەکگرتن دێت و ئاماژەیە بۆ یەکگرتنی ڕێگاکان لە خاڵێکدا کە پردێکی بەلەم بەسەر ڕووبارێکدا دەپەڕێتەوە) هەڵەیە: ئێستا ناوچەی بالی، کە نزیکەی ١٧ کیلۆمەتر بەرەو سەرەوەی ڕووبارەکە هەڵکەوتووە، وەک شوێنی زوێگما دەبینرێت، و ڕەنگە هیچ پردێکی بەلەم لە بیرتا/بێرەجووکدا نەبووبێت تا ئەو کاتەی خاڵەکانی پەڕینەوە لە زووێگما و تەل ئەحمەر{{تێبینی|شوێنێکی گرنگی شوێنەوارییە کە دەکەوێتە کەناری ڕۆژهەڵاتی ڕووباری [[فورات]] لە باکووری [[سووریا]]ی ئێستا، نزیکەی ٢٠ کیلۆمەتر لە باشووری شاری کۆنی کارکەمیش و ناوچەی بێرەجووکەوە دوورە.}} ناوبانگیان لەدەستداوە. ئەمانە، نەک خاڵی پەڕینەوە لە بێرەجووک/بیرتا، ڕەنگە ئەوە بن کە بڵاوکراوەکەی ساڵی ١٩١١ وتوویەتی «لە کاتی زۆر کۆنەوە لە پەڕینەوە لە باکووری [[سووریا]] بۆ [[حاران]]، ئێدێسا و باکووری [[مێزۆپۆتامیا]] بەکارهاتووە، و لە ڕووی گرنگییەوە لە دوای تابساکوس لە پلەی دووەمدا بووە، کە لەوێوە ڕێگاکە بۆ [[بابل]] و باشووری مێزۆپۆتامیا دەپەڕییەوە.»<ref> One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Birejik". Encyclopædia Britannica. Vol. 3 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 979.</ref><ref> One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Seleucia". Encyclopædia Britannica. Vol. 24 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 603.</ref> دانانی ئاپامیا-زوێگما لە شوێنێکی سەرتر و ناساندنی بێرەجووک بە «بیرتای ڕۆمانی» پێشتر لە ساڵی ١٩١٧ لە گۆڤاری ئەمریکی بۆ شوێنەوارناسی باسکرابوو؛ هەروەها فەرهەنگی [[ویلیام سمیت]] بۆ جوگرافیای یۆنانی و ڕۆمانی (١٨٥٤) بە ڕوونی بیرتای لەگەڵ بێرەجووک هاوتا کردووە، هەرچەندە لە شوێنێکی دیکەدا وا دەردەکەوێت کە لەگەڵ «زوێگمای کۆماگین»{{تێبینی|ئاماژەیە بۆ شاری زوێگمای کۆن کە دەکەوتە ناوچەی «کۆماگین».}} تێکەڵی کردبێت، کە پارێزگایەک بوو لە کەناری ڕاست/ڕۆژاوای ڕووبارەکە.<ref>The Syrian Desert, Christina Phelps Grant, (Routledge 2013 ISBN 978-1-13619271-5), p. 41, footnote</ref><ref>https://books.google.com/books/about/The_Syrian_Desert.html?hl=ar&id=4d-3AAAAQBAJ#v=onepage&q=Grant%20Birejik%20Macedonopolis&f=false</ref> ناوی «بیرتا» لە هیچ نووسەرێکی کۆنی [[یۆنانی]] یان [[ڕۆمانی]]دا نەدۆزراوەتەوە، هەرچەندە بیسرا (بە [[یۆنانی]]: Βίθρα) (کە ئەگەر زۆرە مەبەست لێی «بیرتا» بێت) لە گێڕانەوەکانی [[زۆسیموس]]دا دەربارەی هێرشی ئیمپراتۆری ڕۆمانی جولیان بۆ سەر [[مێزۆپۆتامیا]] لە ساڵی ٣٦٣ی زایینیدا دەردەکەوێت.<ref>https://books.google.com/books/about/American_Journal_of_Archaeology.html?hl=ar&id=oX5JAAAAYAAJ#v=snippet&q=Macedonopolis%20Birtha&f=false</ref> [[یۆنانییەکان]] لە قۆناغێکدا بەوەی ئێستا بێرەجووکە دەوت ماکیدۆنۆپۆلیس (هەروەها بە شێوەی ماکێدۆنۆوپۆلیسیش هاتووە). ئەو شارەی کە لەلایەن [[قەش]]ەکانەوە لە یەکەم ئەنجومەنی نیکیە و ئەنجومەنی چالسیدۆن{{تێبینی|* ئەنجومەنی نیکیە لە ساڵی ٣٢٥ی زایینی لە شاری «نیکیە» ([[ئیزنیک]]ی ئێستا لە [[تورکیا]]) بە فەرمانی ئیمپراتۆر کۆنستانتینی مەزن بەڕێوە چوو. * ئەنجومەنی چالسیدۆن کۆبوونەوەیە لە ساڵی ٤٥١ی زایینی لە شاری «چالسیدۆن» (قادیکۆی ئێستا لە [[ئەستەنبوڵ]]) بەڕێوە چوو و بە چوارەمین ئەنجومەنی [[گەورەی]] کڵێسا دادەنرێت.}} نوێنەرایەتی دەکرا، لە تۆمارە لاتینی و یۆنانییەکاندا بەم ناوە ناوزەند کراوە، بەڵام لە دەقە سوریانییەکاندا بە بیرتا هاتووە. نەخشێنراوێکی ساڵی ٦ی زایینی بە زمانی [[سوریانی]] کە لە بێرەجووک دۆزراوەتەوە، تابلۆیەکی سەر گۆڕی زەربیان، «فەرماندەی بیرتا»ی تێدایە.<ref>https://books.google.com/books/about/Julian_the_Apostate.html?hl=ar&id=tScWQpJ6j0kC#v=onepage&q=Bowersock%20%22probably%20Birtha%22&f=false</ref> بێرتای کۆن کاتێک گەشەی کرد کە شاری کۆنی کارکەمیش (کە لای یۆنانییەکان بە ئەورووپۆس ناسرابوو) چۆڵکرا؛ ئەمەش لە ناوەڕاستی سەدەی چوارەمدا ڕوویدابوو. هاندەرێکی تری ئەگەری بۆ گەشەکردنی بیرتا کاتێک بوو کە ڕۆمەکان سوپاکەیان لە زوێگما کێشایەوە دوای هێرشێکی فارسییەکان لە ناوەڕاستی سەدەی سێیەمدا؛ لەو کاتەدا ڕەنگە هەندێک لە دانیشتوانی زوێگما ڕوویان لە بیرتا کردبێت. هەرچەندە بیرتا وەک خاڵێکی پەڕینەوە لەسەر [[فورات]] خزمەتی دەکرد، بەڵام خاڵی سەرەکی پەڕینەوە هێشتا هەر زوێگما بوو.<ref>https://books.google.com/books/about/The_Hellenistic_Settlements_in_the_East.html?hl=ar&id=3aabFPHxRPUC#v=onepage&q=Cohen%20Makedonoupolis&f=false</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Eastern_Turkey.html?hl=ar&id=6CMnEAAAQBAJ</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Birecik|بێرەجووک}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|تورکیا}} [[پۆل:شارەکانی یۆنانی کۆن]] [[پۆل:پێگەکانی یۆنانی کۆن لە تورکیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕووباری فورات]] [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ڕحا]] 8qhepss13vnqy38z3rsu039kr9c59tf 1569806 1569805 2026-03-29T18:03:42Z 1silent scientist 51740 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1569806 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = بێرەجووک | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شار | وێنە =[[پەڕگە:Birecik_Tunnel_road_7252.jpg|وێنۆک]] | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = باکووری کوردستان | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ =Turkey | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[تورکیا]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ڕحا|ڕحا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٩٣٬٨٦٦ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٣]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٤١٤(٩٠+) | وێبگە = }} '''بێرەجووک'''، یەکێکە لە شارەکانی [[باکووری کوردستان]] لە [[پارێزگای ڕحا]]. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی [[٢٠٢٣]] ژمارەی دانیشتووانی ٩٣٬٨٦٦ کەس بووە.<ref>https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr</ref> == شوێنەوارناسی == گۆڕستانی [[بەنداوی بێرەجووک]] گۆڕستانێکی [[سەردەمی برۆنز]]ی پێشووە لە نزیک بێرەجووک. لە سەرەتای ھەزارەی سێیەمی پێش زاییندا بۆ ماوەی نزیکەی ٥٠٠ ساڵ بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکارھاتووە. لە ساڵانی ١٩٩٧ و ١٩٩٨دا زیاتر لە ٣٠٠ گۆڕ لێرەدا پشکنینیان بۆ کراوە. شوێنەکە لەکاتی دروستکردنی بەنداوی بێرەجووک وەک بەشێک لە پڕۆژەی گاپ (GAP) دۆزرایەوە.<ref>Sertok, K. and Ergeç, R. 1999. A New Early Bronze Age Cemetery: Excavation near the Birecik Dam, Southeastern Turkey. Preliminary Report (1997-98) Anatolica 25: 87-107</ref> ئەم [[گۆڕستان]]ە لە نێوان ساڵانی ٣١٠٠–٢٦٠٠ پێش زایین بەکارھاتووە. یەکەم پشکنینی شوێنەوارناسی لە ناوچەی بێرەجووک لە ساڵی ١٨٩٤ لەلایەن جەی. ئی. گۆتییە ئەنجامدرا. دواتر لە ساڵی ١٩٤٦، ک. کۆکتەن [[ڕووپێوی]]یەکی بۆ ناوچەکە کرد و شوێنەواری نیشتەجێبوونی [[سەردەمی بەردینی ناوەڕاست]]ی دۆزییەوە. ڕووپێوییەکی دیکە لە ساڵی ١٩٨٩ لەلایەن تیمێکەوە بە سەرۆکایەتی گ. ئالگاز ئەنجامدرا. لە نێو ئەو شوێنانەی کە بۆ یەکەمجار لەلایەن ڕووپێوی ئالگازەوە ناسێنران، ئاکارچای تەپە و مەزرا تەلەیلات بوون، کە دوو کۆنترین نشینگەی ناسراوی حەوزی فوراتن. لە ساڵی ١٩٩٨دا، بەھۆی ئەگەری دروستکردنی بەنداوەکە، پشکنین بۆ ئەو شوێنانە کرا کە دوای تەواوبوونی بەنداوەکە ژێرئاو دەکەوتن. لە ساڵی ٢٠٠١دا لەلایەن تیمێکەوە بە سەرۆکایەتی م. ئۆزدۆغان و ن. کارول، دەستکەوتی زیاتری سەردەمی بەردینی ناوەڕاست دۆزرایەوە.<ref>Çelik, Bahattin (2008). Arkeoloji'de Urfa (PDF). Istanbul: Fsf Printing House. ISBN 978-975-585-992-7. Retrieved 8 November 2022.</ref> == مێژوو == === سەردەمی کۆن === [[زانیارینامەی بریتانیکا]]ی ساڵی ١٩١١ بێرەجووکی بە [[ئاپامیای کۆن]] یان [[ناوچەی سێلوکیای]] دەوروبەری ناساندووە و وەک بەشێکی بەرامبەر زوێگما وەسفی کردووە، کە بە پردێکی بەلەم بەیەکەوە بەسترابوونەوە. لە ھەمان کاتدا ئەوەشی بۆ زیاد کردووە کە «شوێنەکە وا دەردەکەوێت پێش سەردەمی [[سێلوکییەکان]]یش بە ناوی «بیرتا» بوونی ھەبووبێت، ناوێک کە لە سەردەمی دەسەڵاتی [[ئیمپراتتۆریەتیی ڕۆم|ڕۆمەکاندا]] زیندوو بووەتەوە». دۆزینەوەکانی دواتر دەریان خستووە کە ھاوتاکردنی لەگەڵ ئاپامیا و زوێگماکەی{{تێبینی|دوو شاری دووانە بوون کە لە سەردەمی [[سێلوکییەکان]]دا لەسەر ڕووباری [[فورات]] دروست کرابوون.}} (وشەی زوێگما بە واتای یەکگرتن دێت و ئاماژەیە بۆ یەکگرتنی ڕێگاکان لە خاڵێکدا کە پردێکی بەلەم بەسەر ڕووبارێکدا دەپەڕێتەوە) ھەڵەیە: ئێستا ناوچەی بالی، کە نزیکەی ١٧ کیلۆمەتر بەرەو سەرەوەی ڕووبارەکە ھەڵکەوتووە، وەک شوێنی زوێگما دەبینرێت، و ڕەنگە ھیچ پردێکی بەلەم لە بیرتا/بێرەجووکدا نەبووبێت تا ئەو کاتەی خاڵەکانی پەڕینەوە لە زووێگما و تەل ئەحمەر{{تێبینی|شوێنێکی گرنگی شوێنەوارییە کە دەکەوێتە کەناری ڕۆژھەڵاتی ڕووباری [[فورات]] لە باکووری [[سووریا]]ی ئێستا، نزیکەی ٢٠ کیلۆمەتر لە باشووری شاری کۆنی کارکەمیش و ناوچەی بێرەجووکەوە دوورە.}} ناوبانگیان لەدەستداوە. ئەمانە، نەک خاڵی پەڕینەوە لە بێرەجووک/بیرتا، ڕەنگە ئەوە بن کە بڵاوکراوەکەی ساڵی ١٩١١ وتوویەتی «لە کاتی زۆر کۆنەوە لە پەڕینەوە لە باکووری [[سووریا]] بۆ [[حاران]]، ئێدێسا و باکووری [[مێزۆپۆتامیا]] بەکارھاتووە، و لە ڕووی گرنگییەوە لە دوای تابساکوس لە پلەی دووەمدا بووە، کە لەوێوە ڕێگاکە بۆ [[بابل]] و باشووری مێزۆپۆتامیا دەپەڕییەوە.»<ref>One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Birejik". Encyclopædia Britannica. Vol. 3 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 979.</ref><ref>One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Seleucia". Encyclopædia Britannica. Vol. 24 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 603.</ref> دانانی ئاپامیا-زوێگما لە شوێنێکی سەرتر و ناساندنی بێرەجووک بە «بیرتای ڕۆمانی» پێشتر لە ساڵی ١٩١٧ لە گۆڤاری ئەمریکی بۆ شوێنەوارناسی باسکرابوو؛ ھەروەھا فەرھەنگی [[ویلیام سمیت]] بۆ جوگرافیای یۆنانی و ڕۆمانی (١٨٥٤) بە ڕوونی بیرتای لەگەڵ بێرەجووک ھاوتا کردووە، ھەرچەندە لە شوێنێکی دیکەدا وا دەردەکەوێت کە لەگەڵ «زوێگمای کۆماگین»{{تێبینی|ئاماژەیە بۆ شاری زوێگمای کۆن کە دەکەوتە ناوچەی «کۆماگین».}} تێکەڵی کردبێت، کە پارێزگایەک بوو لە کەناری ڕاست/ڕۆژاوای ڕووبارەکە.<ref>The Syrian Desert, Christina Phelps Grant, (Routledge 2013 ISBN 978-1-136-19271-5), p. 41, footnote</ref><ref>https://books.google.com/books/about/The_Syrian_Desert.html?hl=ar&id=4d-3AAAAQBAJ#v=onepage&q=Grant%20Birejik%20Macedonopolis&f=false</ref> ناوی «بیرتا» لە ھیچ نووسەرێکی کۆنی [[یۆنانی]] یان [[ڕۆمانی]]دا نەدۆزراوەتەوە، ھەرچەندە بیسرا (بە [[یۆنانی]]: Βίθρα) (کە ئەگەر زۆرە مەبەست لێی «بیرتا» بێت) لە گێڕانەوەکانی [[زۆسیموس]]دا دەربارەی ھێرشی ئیمپراتۆری ڕۆمانی جوولیان بۆ سەر [[مێزۆپۆتامیا]] لە ساڵی ٣٦٣ی زایینیدا دەردەکەوێت.<ref>https://books.google.com/books/about/American_Journal_of_Archaeology.html?hl=ar&id=oX5JAAAAYAAJ#v=snippet&q=Macedonopolis%20Birtha&f=false</ref> [[یۆنانییەکان]] لە قۆناغێکدا بەوەی ئێستا بێرەجووکە دەوت ماکیدۆنۆپۆلیس (ھەروەھا بە شێوەی ماکێدۆنۆوپۆلیسیش ھاتووە). ئەو شارەی کە لەلایەن [[قەش]]ەکانەوە لە یەکەم ئەنجومەنی نیکییە و ئەنجومەنی چالسیدۆن{{تێبینی|* ئەنجومەنی نیکییە لە ساڵی ٣٢٥ی زایینی لە شاری «نیکییە» ([[ئیزنیک]]ی ئێستا لە [[تورکیا]]) بە فەرمانی ئیمپراتۆر کۆنستانتینی مەزن بەڕێوە چوو. * ئەنجومەنی چالسیدۆن کۆبوونەوەیە لە ساڵی ٤٥١ی زایینی لە شاری «چالسیدۆن» (قادیکۆی ئێستا لە [[ئەستەنبوڵ]]) بەڕێوە چوو و بە چوارەمین ئەنجومەنی [[گەورەی]] کڵێسا دادەنرێت.}} نوێنەرایەتی دەکرا، لە تۆمارە لاتینی و یۆنانییەکاندا بەم ناوە ناوزەند کراوە، بەڵام لە دەقە سووریانییەکاندا بە بیرتا ھاتووە. نەخشێنراوێکی ساڵی ٦ی زایینی بە زمانی [[سووریانی]] کە لە بێرەجووک دۆزراوەتەوە، تابلۆیەکی سەر گۆڕی زەربیان، «فەرماندەی بیرتا»ی تێدایە.<ref>https://books.google.com/books/about/Julian_the_Apostate.html?hl=ar&id=tScWQpJ6j0kC#v=onepage&q=Bowersock%20%22probably%20Birtha%22&f=false</ref> بێرتای کۆن کاتێک گەشەی کرد کە شاری کۆنی کارکەمیش (کە لای یۆنانییەکان بە ئەورووپۆس ناسرابوو) چۆڵکرا؛ ئەمەش لە ناوەڕاستی سەدەی چوارەمدا ڕوویدابوو. ھاندەرێکی تری ئەگەری بۆ گەشەکردنی بیرتا کاتێک بوو کە ڕۆمەکان سوپاکەیان لە زوێگما کێشایەوە دوای ھێرشێکی فارسییەکان لە ناوەڕاستی سەدەی سێیەمدا؛ لەو کاتەدا ڕەنگە ھەندێک لە دانیشتووانی زوێگما ڕوویان لە بیرتا کردبێت. ھەرچەندە بیرتا وەک خاڵێکی پەڕینەوە لەسەر [[فورات]] خزمەتی دەکرد، بەڵام خاڵی سەرەکی پەڕینەوە ھێشتا ھەر زوێگما بوو.<ref>https://books.google.com/books/about/The_Hellenistic_Settlements_in_the_East.html?hl=ar&id=3aabFPHxRPUC#v=onepage&q=Cohen%20Makedonoupolis&f=false</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Eastern_Turkey.html?hl=ar&id=6CMnEAAAQBAJ</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Birecik|بێرەجووک}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|تورکیا}} [[پۆل:شارەکانی یۆنانی کۆن]] [[پۆل:پێگەکانی یۆنانی کۆن لە تورکیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕووباری فورات]] [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ڕحا]] 1pl7ytekmavv1yir2x32zko5yfinr3l 1569807 1569806 2026-03-29T18:04:17Z 1silent scientist 51740 /* مێژوو */ 1569807 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = بێرەجووک | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شار | وێنە =[[پەڕگە:Birecik_Tunnel_road_7252.jpg|وێنۆک]] | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = باکووری کوردستان | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ =Turkey | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[تورکیا]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ڕحا|ڕحا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٩٣٬٨٦٦ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٣]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٤١٤(٩٠+) | وێبگە = }} '''بێرەجووک'''، یەکێکە لە شارەکانی [[باکووری کوردستان]] لە [[پارێزگای ڕحا]]. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی [[٢٠٢٣]] ژمارەی دانیشتووانی ٩٣٬٨٦٦ کەس بووە.<ref>https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr</ref> == شوێنەوارناسی == گۆڕستانی [[بەنداوی بێرەجووک]] گۆڕستانێکی [[سەردەمی برۆنز]]ی پێشووە لە نزیک بێرەجووک. لە سەرەتای ھەزارەی سێیەمی پێش زاییندا بۆ ماوەی نزیکەی ٥٠٠ ساڵ بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکارھاتووە. لە ساڵانی ١٩٩٧ و ١٩٩٨دا زیاتر لە ٣٠٠ گۆڕ لێرەدا پشکنینیان بۆ کراوە. شوێنەکە لەکاتی دروستکردنی بەنداوی بێرەجووک وەک بەشێک لە پڕۆژەی گاپ (GAP) دۆزرایەوە.<ref>Sertok, K. and Ergeç, R. 1999. A New Early Bronze Age Cemetery: Excavation near the Birecik Dam, Southeastern Turkey. Preliminary Report (1997-98) Anatolica 25: 87-107</ref> ئەم [[گۆڕستان]]ە لە نێوان ساڵانی ٣١٠٠–٢٦٠٠ پێش زایین بەکارھاتووە. یەکەم پشکنینی شوێنەوارناسی لە ناوچەی بێرەجووک لە ساڵی ١٨٩٤ لەلایەن جەی. ئی. گۆتییە ئەنجامدرا. دواتر لە ساڵی ١٩٤٦، ک. کۆکتەن [[ڕووپێوی]]یەکی بۆ ناوچەکە کرد و شوێنەواری نیشتەجێبوونی [[سەردەمی بەردینی ناوەڕاست]]ی دۆزییەوە. ڕووپێوییەکی دیکە لە ساڵی ١٩٨٩ لەلایەن تیمێکەوە بە سەرۆکایەتی گ. ئالگاز ئەنجامدرا. لە نێو ئەو شوێنانەی کە بۆ یەکەمجار لەلایەن ڕووپێوی ئالگازەوە ناسێنران، ئاکارچای تەپە و مەزرا تەلەیلات بوون، کە دوو کۆنترین نشینگەی ناسراوی حەوزی فوراتن. لە ساڵی ١٩٩٨دا، بەھۆی ئەگەری دروستکردنی بەنداوەکە، پشکنین بۆ ئەو شوێنانە کرا کە دوای تەواوبوونی بەنداوەکە ژێرئاو دەکەوتن. لە ساڵی ٢٠٠١دا لەلایەن تیمێکەوە بە سەرۆکایەتی م. ئۆزدۆغان و ن. کارول، دەستکەوتی زیاتری سەردەمی بەردینی ناوەڕاست دۆزرایەوە.<ref>Çelik, Bahattin (2008). Arkeoloji'de Urfa (PDF). Istanbul: Fsf Printing House. ISBN 978-975-585-992-7. Retrieved 8 November 2022.</ref> == مێژوو == === سەردەمی کۆن === [[زانیارینامەی بریتانیکا]]ی ساڵی ١٩١١ بێرەجووکی بە [[ئاپامیای کۆن]] یان [[ناوچەی سێلوکیای]] دەوروبەری ناساندووە و وەک بەشێکی بەرامبەر زوێگما وەسفی کردووە، کە بە پردێکی بەلەم بەیەکەوە بەسترابوونەوە. لە ھەمان کاتدا ئەوەشی بۆ زیاد کردووە کە «شوێنەکە وا دەردەکەوێت پێش سەردەمی [[سێلوکییەکان]]یش بە ناوی «بیرتا» بوونی ھەبووبێت، ناوێک کە لە سەردەمی دەسەڵاتی [[ئیمپراتتۆریەتیی ڕۆم|ڕۆمەکاندا]] زیندوو بووەتەوە». دۆزینەوەکانی دواتر دەریان خستووە کە ھاوتاکردنی لەگەڵ ئاپامیا و زوێگماکەی{{تێبینی|دوو شاری دووانە بوون کە لە سەردەمی [[سێلوکییەکان]]دا لەسەر ڕووباری [[فورات]] دروست کرابوون.}} (وشەی زوێگما بە واتای یەکگرتن دێت و ئاماژەیە بۆ یەکگرتنی ڕێگاکان لە خاڵێکدا کە پردێکی بەلەم بەسەر ڕووبارێکدا دەپەڕێتەوە) ھەڵەیە: ئێستا ناوچەی بالی، کە نزیکەی ١٧ کیلۆمەتر بەرەو سەرەوەی ڕووبارەکە ھەڵکەوتووە، وەک شوێنی زوێگما دەبینرێت، و ڕەنگە ھیچ پردێکی بەلەم لە بیرتا/بێرەجووکدا نەبووبێت تا ئەو کاتەی خاڵەکانی پەڕینەوە لە زووێگما و تەل ئەحمەر{{تێبینی|شوێنێکی گرنگی شوێنەوارییە کە دەکەوێتە کەناری ڕۆژھەڵاتی ڕووباری [[فورات]] لە باکووری [[سووریا]]ی ئێستا، نزیکەی ٢٠ کیلۆمەتر لە باشووری شاری کۆنی کارکەمیش و ناوچەی بێرەجووکەوە دوورە.}} ناوبانگیان لەدەستداوە. ئەمانە، نەک خاڵی پەڕینەوە لە بێرەجووک/بیرتا، ڕەنگە ئەوە بن کە بڵاوکراوەکەی ساڵی ١٩١١ وتوویەتی «لە کاتی زۆر کۆنەوە لە پەڕینەوە لە باکووری [[سووریا]] بۆ [[حاران]]، ئێدێسا و باکووری [[مێزۆپۆتامیا]] بەکارھاتووە، و لە ڕووی گرنگییەوە لە دوای تابساکوس لە پلەی دووەمدا بووە، کە لەوێوە ڕێگاکە بۆ [[بابل]] و باشووری مێزۆپۆتامیا دەپەڕییەوە.»<ref>One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Birejik". Encyclopædia Britannica. Vol. 3 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 979.</ref><ref>One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Seleucia". Encyclopædia Britannica. Vol. 24 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 603.</ref> دانانی ئاپامیا-زوێگما لە شوێنێکی سەرتر و ناساندنی بێرەجووک بە «بیرتای ڕۆمانی» پێشتر لە ساڵی ١٩١٧ لە گۆڤاری ئەمریکی بۆ شوێنەوارناسی باسکرابوو؛ ھەروەھا فەرھەنگی [[ویلیام سمیت]] بۆ جوگرافیای یۆنانی و ڕۆمانی (١٨٥٤) بە ڕوونی بیرتای لەگەڵ بێرەجووک ھاوتا کردووە، ھەرچەندە لە شوێنێکی دیکەدا وا دەردەکەوێت کە لەگەڵ «زوێگمای کۆماگین»{{تێبینی|ئاماژەیە بۆ شاری زوێگمای کۆن کە دەکەوتە ناوچەی «کۆماگین».}} تێکەڵی کردبێت، کە پارێزگایەک بوو لە کەناری ڕاست/ڕۆژاوای ڕووبارەکە.<ref>The Syrian Desert, Christina Phelps Grant, (Routledge 2013 ISBN 978-1-136-19271-5), p. 41, footnote</ref><ref>https://books.google.com/books/about/The_Syrian_Desert.html?hl=ar&id=4d-3AAAAQBAJ#v=onepage&q=Grant%20Birejik%20Macedonopolis&f=false</ref> ناوی «بیرتا» لە ھیچ نووسەرێکی کۆنی [[یۆنانی]] یان [[ڕۆمانی]]دا نەدۆزراوەتەوە، ھەرچەندە بیسرا (بە [[یۆنانی]]: Βίθρα) (کە ئەگەر زۆرە مەبەست لێی «بیرتا» بێت) لە گێڕانەوەکانی [[زۆسیموس]]دا دەربارەی ھێرشی ئیمپراتۆری ڕۆمانی جوولیان بۆ سەر [[مێزۆپۆتامیا]] لە ساڵی ٣٦٣ی زایینیدا دەردەکەوێت.<ref>https://books.google.com/books/about/American_Journal_of_Archaeology.html?hl=ar&id=oX5JAAAAYAAJ#v=snippet&q=Macedonopolis%20Birtha&f=false</ref> [[یۆنانییەکان]] لە قۆناغێکدا بەوەی ئێستا بێرەجووکە دەوت ماکیدۆنۆپۆلیس (ھەروەھا بە شێوەی ماکێدۆنۆوپۆلیسیش ھاتووە). ئەو شارەی کە لەلایەن [[قەش]]ەکانەوە لە یەکەم ئەنجومەنی نیکییە و ئەنجومەنی چالسیدۆن{{تێبینی|* ئەنجومەنی نیکییە لە ساڵی ٣٢٥ی زایینی لە شاری «نیکییە» ([[ئیزنیک]]ی ئێستا لە [[تورکیا]]) بە فەرمانی ئیمپراتۆر کۆنستانتینی مەزن بەڕێوە چوو. * ئەنجومەنی چالسیدۆن کۆبوونەوەیە لە ساڵی ٤٥١ی زایینی لە شاری «چالسیدۆن» (قادیکۆی ئێستا لە [[ئەستەنبوڵ]]) بەڕێوە چوو و بە چوارەمین ئەنجومەنی [[گەورەی]] کڵێسا دادەنرێت.}} نوێنەرایەتی دەکرا، لە تۆمارە لاتینی و یۆنانییەکاندا بەم ناوە ناوزەند کراوە، بەڵام لە دەقە سوریانییەکاندا بە بیرتا ھاتووە. نەخشێنراوێکی ساڵی ٦ی زایینی بە زمانی [[سوریانی]] کە لە بێرەجووک دۆزراوەتەوە، تابلۆیەکی سەر گۆڕی زەربیان، «فەرماندەی بیرتا»ی تێدایە.<ref>https://books.google.com/books/about/Julian_the_Apostate.html?hl=ar&id=tScWQpJ6j0kC#v=onepage&q=Bowersock%20%22probably%20Birtha%22&f=false</ref> بێرتای کۆن کاتێک گەشەی کرد کە شاری کۆنی کارکەمیش (کە لای یۆنانییەکان بە ئەورووپۆس ناسرابوو) چۆڵکرا؛ ئەمەش لە ناوەڕاستی سەدەی چوارەمدا ڕوویدابوو. ھاندەرێکی تری ئەگەری بۆ گەشەکردنی بیرتا کاتێک بوو کە ڕۆمەکان سوپاکەیان لە زوێگما کێشایەوە دوای ھێرشێکی فارسییەکان لە ناوەڕاستی سەدەی سێیەمدا؛ لەو کاتەدا ڕەنگە ھەندێک لە دانیشتووانی زوێگما ڕوویان لە بیرتا کردبێت. ھەرچەندە بیرتا وەک خاڵێکی پەڕینەوە لەسەر [[فورات]] خزمەتی دەکرد، بەڵام خاڵی سەرەکی پەڕینەوە ھێشتا ھەر زوێگما بوو.<ref>https://books.google.com/books/about/The_Hellenistic_Settlements_in_the_East.html?hl=ar&id=3aabFPHxRPUC#v=onepage&q=Cohen%20Makedonoupolis&f=false</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Eastern_Turkey.html?hl=ar&id=6CMnEAAAQBAJ</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Birecik|بێرەجووک}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|تورکیا}} [[پۆل:شارەکانی یۆنانی کۆن]] [[پۆل:پێگەکانی یۆنانی کۆن لە تورکیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕووباری فورات]] [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ڕحا]] abb1zfqew5rna4jq2qd6njjqdj8tehq 0 38292 1569798 1444482 2026-03-29T17:35:21Z ~2026-19521-24 75430 1569798 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = جۆرج ئۆروێڵ | وێنە = George Orwell press photo.jpg | قەبارەی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = ئێریک ئارتور بلێر | ناوی نوسین = جۆرج ئۆروێڵ | شوێنی لەدایکبوون = [[ھیندستان]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٠٣ | ڕێکەوتی مردن = ٢١ی کانونی دووەمی ١٩٥٠ | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[بەریتانی]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = [[بەریتانی]] | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = [[ڕۆژنامەنووس]]، [[ڕۆماننووس]]، [[نووسەری سیاسی]] | ساڵانی چالاکی = | ناسراو بەھۆی = ''[[کێڵگەی ئاژەڵان]]'' (١٩٤٥)، ''[[ھەزارونۆسەد و ھەشتاوچوار]]'' (١٩٤٩) | ئایین = | ھاوسەر = [[ئایلین ئۆشاغنێسی]] (١٩٣٥–١٩٤٥، مردنی ئەو){{ھن}}[[سۆنیا براونەڵ]] (١٩٤٩–١٩٥٠تا مردنی ئەم) | منداڵەکان = ڕیچارد ھێراتۆ بلێر | خزمەکان = | پەیوەندییەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = Orwell-Signature.svg|380px | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ئێریک ئارتور بلێر'''، ناوە خوازراو: '''جۆرج ئۆروێڵ''' (لەدایکبووی ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٠٣-٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠) ڕۆماننووس، وتارنووس، ڕۆژنامەنووس و ڕەخنەگر بوو. کارەکانی نیشان دەکرێن بە پەخشانی ڕوون و ئاشکرا، ھۆشیاری لەڕووی نادادپەروەریی کۆمەڵایەتی، دژایەتی کردنی تۆتالیتاریانیزم و، ھەروەھا پشتیگیریکردنێکی ئاشکرایانەی [[سۆسیالیزمی دیموکراتی]]. ئۆڕوێڵ ڕەخنەی ئەدەبی و شیعر و چیرۆکی خەیاڵی و ھەروەھا (ڕۆژنامەوانیی وتووێژی- -[[polemic]]al journalism)ی نووسیوە. ڕۆمانی ''١٩٨٤'' یەکێکە لە شاکارەکانی ئۆروێڵ کە لە ناو لیستی ١٠٠ کتێبی گەورەی سەدەی بیستەمدایە بەپێی ڕاپرسییەکی بی بی سی لە ساڵی ٢٠٠٣دا لەنێو ئەوانەی وەڵامی ڕاپرسییەکەی بی بی سییان دابووەوە.<ref>[http://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100.shtml لیستی ۱٠٠ کتێبی سەدەی بیستەمی بی بی سی]، دوا سەردان ۲٠. ۱۱. ۲٠۱۳</ref> دێڕی یەکەمی ئەم ڕۆمانە دەڵێت: «ڕۆژێکی ساردی ڕوناکی مانگی ٤ بوو کە کاتژمێرەکان ١٣یان نیشان دەدا». لەم شاکارەیدا ئۆروێڵ ھەندێ دەستەواژەی گرنگی ھێنایە ناو زمانی ئینگلیزی و ھزری گشتییەوە. وشەی ''[[ئۆروێڵی]]'' بەکار دێت بۆ سیستمێکی داپڵۆسێنەری ڕەھا و، ھەروەھا دەستەواژەکانی ''[[برا گەورە]]'' بۆ چاودێری دەوڵەت بەسەر خەڵکەوە، ''[[تاوانی بیر]]'' وەک چەوساندنەوەی خەڵک لەسەر ئازادیی بیروڕا، ''[[جووتبیر]]'' و ''[[پۆلیسی بیر]]''<ref>[http://www.guardian.co.uk/books/2009/may/10/1984-george-orwell ئەو شاکارەی ئۆروێڵی لە ناوبرد]، [[گاردیان]]، ۱٠/۵/۲٠۱۳. دواسەردان ۲٠/۱۱/۲٠۱۳</ref> == ژیان == === سەرەتاکانی ژیان === ئێریک ئارسەر بلەیر لە ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٠٣ لە مۆتیھاریی [[بیھار]] لە دایک بوو کە ناوچەیەک بوو لە‌و بەشەی ھیندستان کە بەریتانیا دەسەڵاتدار بوو تێیدا. باپیرە گەورەی، چارڵز بلەیر، پیاوێکی خانەدانی دەشتەکیی ناوچەی دۆرسێت بوو کە ھاوسەرگیریی لەگەڵ خاتوو ماری فەینی کچی ئێرلی ناوچەی وێستمۆرلاند کرد و، داھاتی بەروبوومی ھەبوو وەک خاوەنزەوی لە جامایکا. باپیری بە ناوی تۆماس ڕیچارد ئارسەر بلەیر قەشە بوو. ئێریک بلەیر وەسفی خێزانەکەی وەک «چینی خواروو - مامناوەندی – سەروو» کردووە.<ref name="ODNB">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Crick|یەکەم=Bernard|سەردێڕ=Oxford Dictionary of National Biography|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]]|ساڵ=٢٠٠٤|شوێن=Oxford, England, United Kingdom|chapter=Eric Arthur Blair [''pseud.'' George Orwell] (1903–1950)|authorlink=Bernard Crick}}</ref> باوکی، ڕیچارد وۆلمێسلی بلەیر، لە بەشی ئۆپیەم لە خزمەتگوزاریی مەدەنیی ھیندی کاری دەکرد. دایکی، ئیدا مابێل بلەیر (کچی لیمۆوزین)، لە مۆلمێن لە بۆرما گەورە بووە کە باوکە فەڕەنسییەکەی خەریکی کاری وەبەرھێنانی نامسۆگەر بوو. ئێریک دوو خوشکی ھەبوو: مارجۆری کە پێنج ساڵ لە خۆی گەورەتر بوو لەگەڵ ئاڤریل کە پێنج ساڵ لەخۆی بچووکتر بوو. کاتێک ئێریک تەمەنی ساڵێک بوو دایکی ئەوو ئاڤریلی برد بۆ ئینگلتەرا. خانووی بابوباپیرانی و ئەو خانووەش کە تێیدا لە دایک بوو لە مۆتیھاری وەک مۆنیومنێتێکی پارێزراو ڕاگەیەندرا کە سەنگی مێژوویی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Orwell|یەکەم=George|سەردێڕ=The Road to Wigan Pier|ڕێکەوت=شوباتی ١٩٣٧|بڵاوکەرەوە=[[Left Book Club]]|پەڕە=١|chapter=8}}</ref> ساڵی ١٩٠٤ ئیدا بلەیر لەگەڵ منداڵەکانی لە ھێنلی-ئۆن-تەیمس لە ئۆکسفۆردشایەر دەژیا. ئێریک بە یاوەریی دایک و خوشکەکانی پەروەردە کرا و، ئەم خێزانە جگە لە سەردانێکی کورت لە ناوەڕاستی ١٩٠٧ باوکی خۆیان نەبینیبوو تا ساڵی ١٩١٢. بیرەوەریی ڕۆژانەی دایکی لە ساڵی ١٩٠٥ وەسفی چالاکییە کۆمەڵایەتییەکان و حەز و ئارەزووی ھونەریی دەکرد. ئێریک لە تەمەنی پێنج ساڵی نێردرایە قوتابخانەی دێر لە ھێنلی-ئۆن-تەیمس کە بە ھەمان شێوە مارجۆری خوشکیشی دەچووە ئەو قوتابخانەیە. قوتابخانەیەکی دێری کاتۆلیکی ڕۆمان بوو لەلایەن دێری ئورسولاینی فەڕەنسییەوە بەڕێوە دەبرا کە لە فەڕەنسا دوور خرابووە‌وە دوای ئەوەی خوێندنی کاسۆلیکی لە فەڕەنسا قەدەغە کرا لە ساڵی ١٩٠٣ بە ھۆکاری پەیوەندییەکانی درێیفوس. دایکی دەیویست بچێتە قوتابخانەی گشتی، بەڵام خێزانەکەی نەیاندەتوانی تێچووی خوێندنی بۆ دابین بکەن و، ئەویش پێویستی بە کورسی خوێندنی خۆڕایی بوو. برای ئیدا بلەیر، چارڵز لیمۆوزین، پێشنیاری قوتابخانەی سەینت سیپریانی بۆ کردن لە ئیستبۆرن لە سەسێکس. لیمۆوزین کە یاریزانێکی پیشەگەری گۆلف بوو شارەزای قوتابخانەکە و بەڕێوەبەرەکەی بوو لە ڕێگەی یانەی گۆلفی ئیستبۆرنی شاھانەوە کە چەندین خەڵاتی لە ساڵانی ١٩٠٣ و ١٩٠٤ بەدەست ھێنابوو. بەڕێوەبەرەکە ئامادەیی دەربڕیبوو کە یارمەتی بلەیر بدات تا کورسیی خوێندنی خۆڕایی بەدەست بھێنێت و ڕێگەیەکی دارایی تایبەتی ڕێک خستبوو کە ڕێگەی بە دایک و باوکی دەدا نیوەی کرێی خوێندنی بۆ بدەن. لە ئەیلولی ١٩١١ ئێریک چووە سەینت سیپریان. بۆ ماوەی پێنج ساڵی داھاتوو لە بەشەناوخۆیی قوتابخانەکەدا مایەوە و، تەنیا لە کاتی پشوودا دەگەڕایەوە ماڵەوە. لەو ماوەیەدا و لە کاتی کارکردنی بۆ بەشی خانەنیشینی، دایکی لە شەقامی ٢٣ی کرۆموێل کرێسێنت لە ئێرل کۆرت دەژیا. بلەیر ھیچ شتێکی دەربارەی کەمکردنەوەی تێچووی خوێندنەکەی نەدەزانی ھەرچەندە دواتر «ھەر زوو ئەوەی زانی کە لە ماڵێکی ھەژارترەوە ھاتووە». بلەیر ڕقی لە قوتابخانەکە بوو و، دوای چەندین ساڵ وتارێکی نووسی لەژێر ناوی «ئاوا، ئاوا بوو خۆشییەکان» کە دوای مردنیشی بڵاو کرایەوە، لەبارەی ئەو کاتەوەیە کە لەوێ بووە. لە سەینت سیپریان بلەیر بۆ یەکەمجار سیریل کۆنۆلی بینی کە بووە نووسەر. دوای چەندین ساڵ کۆنۆلی وەک سەرنووسەری ھۆریزۆن چەندین وتاری ئۆروێلی بڵاو کردەوە.<ref name="BBC News">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-28739420|سەردێڕ=The Indian Animal Farm where Orwell was born|newspaper=BBC News|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠١٤|دوایین١=Haleem|یەکەم١=Suhail}}</ref> پێش جەنگی جیھانیی یەکەم، خێزانەکەی چوونە شیپلەیک لە ئۆکسفۆردشایر کە لەوێ ئێریک بووە ھاوڕێ لەگەڵ خێزانی بودیکۆن و بەتایبەتی لەگەڵ کچەکەیان بە ناوی جاسینسە. ئەو کاتەی کە یەکەمجار یەکتریان بینی، ئێریک لەسەر سەری وەستابوو لە نێو مەیداندا. کە لێیان پرسیبوو بۆ، گووتبووی: «زیاتر بەرچاو دەبی ئەگەر لەسەر سەر ڕابوەستی نەک لەسەر پێیەکانت». جاسینتە و ئێریک ھۆنراوەیان خوێندووەتەوە‌ و نووسیووە، ھەروەھا خەونیان بەوەوە بینیوە کە ببن بە نووسەری بەناوبانگ. ئێریک گووتبووی کە دەکرێ کتێبێک لەسەر شێوازی (جیھانی خەیاڵاوی نوێ)ی ە.ج. وێلس بنووسێت. لەم ماوەیەدا خۆشیی لە تەقەکردن، ڕاوەماسی و سەیرکردنی باڵندەدا دەبینی لەگەڵ برا و خوشکی جاسینا. لەو کاتەی بلەیر لە سیپریان بوو دوو ھۆنراوەی نووسی کە لە ھێنلی و ستانداردی باشوری ئۆکسفۆرد بڵاو کرانەوە. پلەی دووەمی بەدەستھێنا لە خەڵاتی مێژوویی ھارۆو، کارەکانی لەلایەن لیژنەی تاقیکردنەوەی دەرەکیی قوتابخانەکە ستایش کرابوون. ھەروەھا کورسی خوێندنی خۆڕایی لە وێلینگتۆن و ئێتۆن بەدەست ھێنا، بەڵام دانانی ناوی لە لیستی خوێندنی خۆڕایی ئێتۆن گەرەنتیی شوێنێکی نەدەدا و ڕاستەوخۆش بۆ بلەیر بەردەست نەبوو. بۆیە بڕیاری دا لە سەینت سیپریان بمێنێتەوە تا کانوونی یەکەمی ١٩١٦ تا ئەو کاتەی شوێنێک لە ئێتۆن بەردەست دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Renovation of British Author George Orwell's house in Motihari begins|ناونیشان=http://news.biharprabha.com/2014/06/renovation-of-british-author-george-orwells-house-in-motihari-begins/|ئیش=IANS|بڵاوکەرەوە=news.biharprabha.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140629044724/http://news.biharprabha.com/2014/06/renovation-of-british-author-george-orwells-house-in-motihari-begins/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە مانگی کانوونی دووەم شوێنێکی لە وێلینگتۆن بۆ دابینکرا کە بۆ تێرمی بەھارە لەوێ مایەوە. لە مایسی ١٩١٧ شوێنێکی بۆ دابین کرا وەک توێژەری کینگ لە ئێتۆن. لەم ماوەیەدا خێزانەکەی لە چامەرس مۆل لە گەیت ھیل نۆتینگ دەژیان. بلەیر تا کانوونی یەکەمی ١٩٢١ لە ئێتۆن مایەوە لەو کاتەی کە لەنێوان تەمەنی ١٨ و ١٩ ساڵیدا بوو. ئۆروێل بە جاسینتای ھاوڕێی منداڵیی گووتبوو: «وێلینگتۆن دڕندانە بوو» بەڵام گووتبووشی کە ئەو «ئارەزووی لێیە و دڵی خۆشە» لە ئیتۆن. مامۆستا تایبەتەکەی ئا.س. ف گۆ بوو کە مامۆستای کۆلێژی ترینیتی بوو لە کامبریج کە دواتریش لەسەر پیشەکەی ئامۆژگاریی پێ دەبەخشی. بلەیر بۆ ماوەیەکی کورت زمانی فەڕەنسیی لەلایەن [[ئالدۆس ھەکسلی]]ەوە خوێند. ستیڤن ڕونسیمان کە لە ئیتۆن لەگەڵ بلەیردا بوو تێبینیی کردبوو کە توانای زمانەوانیی ھەکسلییان بەرز نرخاندووە. سیریل کۆنۆلی بە دوای بلەیردا چوو بۆ ئیتۆن، بەڵام لەبەر ئەوەی لە قۆناغی جیاوازدا دەیانخوێند، پەیوەندییان بەیەکەوە نەبوو. بلەیر بەگوێرەی ئەنجامی تاقیکردنەوەکانی وا دەردەکەوێت کە گوێی بە خوێندن نەدابێت، بەڵام لەو کاتەی کە لە ئیتۆن بوو لەگەڵ ڕۆجەر میرۆنس کاری کردووە و، گۆڤاری کۆلێژیان بە ناوی «کاتەکانی دەنگدان» دەرکردووە. هەروەها، بەشداریی کردووە لە دەرکردنی بەرھەمی تر—ڕۆژەکانی کۆلێژو بەبڵ و سکویک—ھەروەھا بەشداریی کردووە لە گەیم وۆل ئیتۆن. ماڵەوە نەیانتوانی بۆ کۆلێژێکی تر بینێرن بەبێ ئەوەی کورسی خوێندنی خۆڕایی ھەبێت و بەھۆی ئەنجامە خراپەکانیشی گەیشتنە ئەو بڕوایەی کە ناتوانێت کورسییەکی تری خوێندن بباتەوە. ڕونسیمان تێبینیی ئەوەی کردبوو کە خۆشەویستیی بۆ ڕۆژھەڵات ھەیە و، خێزانەکەشی بڕیاریان دا کە پەیوەندی بە پۆلیسی ئیمپڕاتۆرییەوە بکات لە بەشی خزمەتگوزاریی پۆلیسی ھیندی. بۆ ئەم مەبەستە دەبوایە لە تاقیکردنەوەیەک دەربچێت. لە کانوونی یەکەمی ١٩٢١ ئیتۆنی جێ ھێشت و چووە لای باوکە خانەنشینکراوەکەی و دایکی و خوشکە بچووکەکەی، ئاڤریل، کە لە ھەمان ئەو مانگەدا ماڵیان گواستبووەوە بۆ شەقامی سترادبرۆک ٤٠ لە ساوسوۆلد لە شارۆچکەی سەفۆک کە ئەمە یەکەم خانوویان بوو و، دواتر سێ خانووی تریشیان ھەر لەم شارۆچکەیە گۆڕی. لەوێ بلەیر چووە ناوەندی ئامادەکاریی کرایگھێرت بۆ تاقیکردنەوە و لەوێ دەربارەی ئەدەبی کۆن، ئینگلیزی و، مێژوو پەرەی بە زانیارییەکانی دا . لە تاقیکردنەوەی داخڵبوون سەرکەوتوو بوو بە جۆرێک لە نێوان ٢٦ کەسدا، بە حەوتەم دەرچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم=Gordon|دوایین=Bowker|سەردێڕ=George Orwell|پەڕە=٢١}}</ref> == بەرھەمەکان == ڕۆمانەکان: * ١٩٨٤ * [[کێلگەی ئاژەڵەکان (ڕۆمان)|کێلگەی ئاژەڵەکان]] * لات و لووتەکانی <nowiki>[[پاریس]]</nowiki> و <nowiki>[[لەندەن]]</nowiki> * سۆزێک بۆ کەتەلۆنیا == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * [https://web.archive.org/web/20090227083521/http://www.ucl.ac.uk/Library/special-coll/orwell.shtml ئەرشیڤی ئۆرێڵ لە زانکۆی UCL]، دواسەردان ٢٠/١١/٢٠١٣ * Orwell, George (1968) [1958]. Bott, George. ed. Selected Writings. London: Heinemann. p.&nbsp;103. ISBN 0-435-13675-5 {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شیعر|سیاسەت|شانشینی یەکگرتوو|فەڕەنسا|وێژە|سۆشیالیزم|ھیندستان|فەلسەفە}} {{پۆلی کۆمنز|George Orwell}} [[پۆل:جۆرج ئۆروێڵ| ]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئینگلیز]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئینگلیز]] [[پۆل:شاعیرانی ئینگلیز]] [[پۆل:نووسەران بە زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:مێژووناسانی فاشیزم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٣]] [[پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی مەسیحییەت]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی کڵێسەی کاتۆلیک]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:فەیلەسووفانی ئەخلاق]] [[پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور]] [[پۆل:فەیلەسووفانی پەروەردە]] [[پۆل:فەیلەسووفەکانی بواری زانستی کۆمەڵایەتی]] [[پۆل:فەیلەسووفە سیاسەتمەدارەکان]] [[پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان]] [[پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:فەیلەسووفانی زمان]] l6furvq3t3giyrv4dghe9hf9lke3y21 1569799 1569798 2026-03-29T17:36:09Z ~2026-19521-24 75430 چاکسازی چاکسازی (بچووک) 1569799 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = جۆرج ئۆروێڵ | وێنە = George Orwell press photo.jpg | قەبارەی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = ئێریک ئارتور بلێر | ناوی نوسین = جۆرج ئۆروێڵ | شوێنی لەدایکبوون = [[ھیندستان]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٠٣ | ڕێکەوتی مردن = ٢١ی کانونی دووەمی ١٩٥٠ | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[بەریتانی]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = [[بەریتانی]] | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = [[ڕۆژنامەنووس]]، [[ڕۆماننووس]]، [[نووسەری سیاسی]] | ساڵانی چالاکی = | ناسراو بەھۆی = ''[[کێڵگەی ئاژەڵان]]'' (١٩٤٥)، ''[[ھەزارونۆسەد و ھەشتاوچوار]]'' (١٩٤٩) | ئایین = | ھاوسەر = [[ئایلین ئۆشاغنێسی]] (١٩٣٥–١٩٤٥، مردنی ئەو){{ھن}}[[سۆنیا براونەڵ]] (١٩٤٩–١٩٥٠تا مردنی ئەم) | منداڵەکان = ڕیچارد ھێراتۆ بلێر | خزمەکان = | پەیوەندییەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = Orwell-Signature.svg|380px | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ئێریک ئارتور بلێر'''، ناوە خوازراو: '''جۆرج ئۆروێڵ''' (لەدایکبووی ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٠٣-٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠) ڕۆماننووس، وتارنووس، ڕۆژنامەنووس و ڕەخنەگر بوو. کارەکانی نیشان دەکرێن بە پەخشانی ڕوون و ئاشکرا، ھۆشیاری لەڕووی نادادپەروەریی کۆمەڵایەتی، دژایەتی کردنی تۆتالیتاریانیزم و، ھەروەھا پشتیگیریکردنێکی ئاشکرایانەی [[سۆسیالیزمی دیموکراتی]]. ئۆڕوێڵ ڕەخنەی ئەدەبی و شیعر و چیرۆکی خەیاڵی و ھەروەھا (ڕۆژنامەوانیی وتووێژی- -[[polemic]]al journalism)ی نووسیوە. ڕۆمانی ''١٩٨٤'' یەکێکە لە شاکارەکانی ئۆروێڵ کە لە ناو لیستی ١٠٠ کتێبی گەورەی سەدەی بیستەمدایە بەپێی ڕاپرسییەکی بی بی سی لە ساڵی ٢٠٠٣دا لەنێو ئەوانەی وەڵامی ڕاپرسییەکەی بی بی سییان دابووەوە.<ref>[http://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100.shtml لیستی ۱٠٠ کتێبی سەدەی بیستەمی بی بی سی]، دوا سەردان ۲٠. ۱۱. ۲٠۱۳</ref> دێڕی یەکەمی ئەم ڕۆمانە دەڵێت: «ڕۆژێکی ساردی ڕوناکی مانگی ٤ بوو کە کاتژمێرەکان ١٣یان نیشان دەدا». لەم شاکارەیدا ئۆروێڵ ھەندێ دەستەواژەی گرنگی ھێنایە ناو زمانی ئینگلیزی و ھزری گشتییەوە. وشەی ''[[ئۆروێڵی]]'' بەکار دێت بۆ سیستمێکی داپڵۆسێنەری ڕەھا و، ھەروەھا دەستەواژەکانی ''[[برا گەورە]]'' بۆ چاودێری دەوڵەت بەسەر خەڵکەوە، ''[[تاوانی بیر]]'' وەک چەوساندنەوەی خەڵک لەسەر ئازادیی بیروڕا، ''[[جووتبیر]]'' و ''[[پۆلیسی بیر]]''<ref>[http://www.guardian.co.uk/books/2009/may/10/1984-george-orwell ئەو شاکارەی ئۆروێڵی لە ناوبرد]، [[گاردیان]]، ۱٠/۵/۲٠۱۳. دواسەردان ۲٠/۱۱/۲٠۱۳</ref> == ژیان == === سەرەتاکانی ژیان === ئێریک ئارسەر بلەیر لە ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٠٣ لە مۆتیھاریی [[بیھار]] لە دایک بوو کە ناوچەیەک بوو لە‌و بەشەی ھیندستان کە بەریتانیا دەسەڵاتدار بوو تێیدا. باپیرە گەورەی، چارڵز بلەیر، پیاوێکی خانەدانی دەشتەکیی ناوچەی دۆرسێت بوو کە ھاوسەرگیریی لەگەڵ خاتوو ماری فەینی کچی ئێرلی ناوچەی وێستمۆرلاند کرد و، داھاتی بەروبوومی ھەبوو وەک خاوەنزەوی لە جامایکا. باپیری بە ناوی تۆماس ڕیچارد ئارسەر بلەیر قەشە بوو. ئێریک بلەیر وەسفی خێزانەکەی وەک «چینی خواروو - مامناوەندی – سەروو» کردووە.<ref name="ODNB">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Crick|یەکەم=Bernard|سەردێڕ=Oxford Dictionary of National Biography|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]]|ساڵ=٢٠٠٤|شوێن=Oxford, England, United Kingdom|chapter=Eric Arthur Blair [''pseud.'' George Orwell] (1903–1950)|authorlink=Bernard Crick}}</ref> باوکی، ڕیچارد وۆلمێسلی بلەیر، لە بەشی ئۆپیەم لە خزمەتگوزاریی مەدەنیی ھیندی کاری دەکرد. دایکی، ئیدا مابێل بلەیر (کچی لیمۆوزین)، لە مۆلمێن لە بۆرما گەورە بووە کە باوکە فەڕەنسییەکەی خەریکی کاری وەبەرھێنانی نامسۆگەر بوو. ئێریک دوو خوشکی ھەبوو: مارجۆری کە پێنج ساڵ لە خۆی گەورەتر بوو لەگەڵ ئاڤریل کە پێنج ساڵ لەخۆی بچووکتر بوو. کاتێک ئێریک تەمەنی ساڵێک بوو دایکی ئەوو ئاڤریلی برد بۆ ئینگلتەرا. خانووی بابوباپیرانی و ئەو خانووەش کە تێیدا لە دایک بوو لە مۆتیھاری وەک مۆنیومنێتێکی پارێزراو ڕاگەیەندرا کە سەنگی مێژوویی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Orwell|یەکەم=George|سەردێڕ=The Road to Wigan Pier|ڕێکەوت=شوباتی ١٩٣٧|بڵاوکەرەوە=[[Left Book Club]]|پەڕە=١|chapter=8}}</ref> ساڵی ١٩٠٤ ئیدا بلەیر لەگەڵ منداڵەکانی لە ھێنلی-ئۆن-تەیمس لە ئۆکسفۆردشایەر دەژیا. ئێریک بە یاوەریی دایک و خوشکەکانی پەروەردە کرا و، ئەم خێزانە جگە لە سەردانێکی کورت لە ناوەڕاستی ١٩٠٧ باوکی خۆیان نەبینیبوو تا ساڵی ١٩١٢. بیرەوەریی ڕۆژانەی دایکی لە ساڵی ١٩٠٥ وەسفی چالاکییە کۆمەڵایەتییەکان و حەز و ئارەزووی ھونەریی دەکرد. ئێریک لە تەمەنی پێنج ساڵی نێردرایە قوتابخانەی دێر لە ھێنلی-ئۆن-تەیمس کە بە ھەمان شێوە مارجۆری خوشکیشی دەچووە ئەو قوتابخانەیە. قوتابخانەیەکی دێری کاتۆلیکی ڕۆمان بوو لەلایەن دێری ئورسولاینی فەڕەنسییەوە بەڕێوە دەبرا کە لە فەڕەنسا دوور خرابووە‌وە دوای ئەوەی خوێندنی کاسۆلیکی لە فەڕەنسا قەدەغە کرا لە ساڵی ١٩٠٣ بە ھۆکاری پەیوەندییەکانی درێیفوس. دایکی دەیویست بچێتە قوتابخانەی گشتی، بەڵام خێزانەکەی نەیاندەتوانی تێچووی خوێندنی بۆ دابین بکەن و، ئەویش پێویستی بە کورسی خوێندنی خۆڕایی بوو. برای ئیدا بلەیر، چارڵز لیمۆوزین، پێشنیاری قوتابخانەی سەینت سیپریانی بۆ کردن لە ئیستبۆرن لە سەسێکس. لیمۆوزین کە یاریزانێکی پیشەگەری گۆلف بوو شارەزای قوتابخانەکە و بەڕێوەبەرەکەی بوو لە ڕێگەی یانەی گۆلفی ئیستبۆرنی شاھانەوە کە چەندین خەڵاتی لە ساڵانی ١٩٠٣ و ١٩٠٤ بەدەست ھێنابوو. بەڕێوەبەرەکە ئامادەیی دەربڕیبوو کە یارمەتی بلەیر بدات تا کورسیی خوێندنی خۆڕایی بەدەست بھێنێت و ڕێگەیەکی دارایی تایبەتی ڕێک خستبوو کە ڕێگەی بە دایک و باوکی دەدا نیوەی کرێی خوێندنی بۆ بدەن. لە ئەیلولی ١٩١١ ئێریک چووە سەینت سیپریان. بۆ ماوەی پێنج ساڵی داھاتوو لە بەشەناوخۆیی قوتابخانەکەدا مایەوە و، تەنیا لە کاتی پشوودا دەگەڕایەوە ماڵەوە. لەو ماوەیەدا و لە کاتی کارکردنی بۆ بەشی خانەنیشینی، دایکی لە شەقامی ٢٣ی کرۆموێل کرێسێنت لە ئێرل کۆرت دەژیا. بلەیر ھیچ شتێکی دەربارەی کەمکردنەوەی تێچووی خوێندنەکەی نەدەزانی ھەرچەندە دواتر «ھەر زوو ئەوەی زانی کە لە ماڵێکی ھەژارترەوە ھاتووە». بلەیر ڕقی لە قوتابخانەکە بوو و، دوای چەندین ساڵ وتارێکی نووسی لەژێر ناوی «ئاوا، ئاوا بوو خۆشییەکان» کە دوای مردنیشی بڵاو کرایەوە، لەبارەی ئەو کاتەوەیە کە لەوێ بووە. لە سەینت سیپریان بلەیر بۆ یەکەمجار سیریل کۆنۆلی بینی کە بووە نووسەر. دوای چەندین ساڵ کۆنۆلی وەک سەرنووسەری ھۆریزۆن چەندین وتاری ئۆروێلی بڵاو کردەوە.<ref name="BBC News">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-28739420|سەردێڕ=The Indian Animal Farm where Orwell was born|newspaper=BBC News|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠١٤|دوایین١=Haleem|یەکەم١=Suhail}}</ref> پێش جەنگی جیھانیی یەکەم، خێزانەکەی چوونە شیپلەیک لە ئۆکسفۆردشایر کە لەوێ ئێریک بووە ھاوڕێ لەگەڵ خێزانی بودیکۆن و بەتایبەتی لەگەڵ کچەکەیان بە ناوی جاسینسە. ئەو کاتەی کە یەکەمجار یەکتریان بینی، ئێریک لەسەر سەری وەستابوو لە نێو مەیداندا. کە لێیان پرسیبوو بۆ، گووتبووی: «زیاتر بەرچاو دەبی ئەگەر لەسەر سەر ڕابوەستی نەک لەسەر پێیەکانت». جاسینتە و ئێریک ھۆنراوەیان خوێندووەتەوە‌ و نووسیووە، ھەروەھا خەونیان بەوەوە بینیوە کە ببن بە نووسەری بەناوبانگ. ئێریک گووتبووی کە دەکرێ کتێبێک لەسەر شێوازی (جیھانی خەیاڵاوی نوێ)ی ە.ج. وێلس بنووسێت. لەم ماوەیەدا خۆشیی لە تەقەکردن، ڕاوەماسی و سەیرکردنی باڵندەدا دەبینی لەگەڵ برا و خوشکی جاسینا. لەو کاتەی بلەیر لە سیپریان بوو دوو ھۆنراوەی نووسی کە لە ھێنلی و ستانداردی باشوری ئۆکسفۆرد بڵاو کرانەوە. پلەی دووەمی بەدەستھێنا لە خەڵاتی مێژوویی ھارۆو، کارەکانی لەلایەن لیژنەی تاقیکردنەوەی دەرەکیی قوتابخانەکە ستایش کرابوون. ھەروەھا کورسی خوێندنی خۆڕایی لە وێلینگتۆن و ئێتۆن بەدەست ھێنا، بەڵام دانانی ناوی لە لیستی خوێندنی خۆڕایی ئێتۆن گەرەنتیی شوێنێکی نەدەدا و ڕاستەوخۆش بۆ بلەیر بەردەست نەبوو. بۆیە بڕیاری دا لە سەینت سیپریان بمێنێتەوە تا کانوونی یەکەمی ١٩١٦ تا ئەو کاتەی شوێنێک لە ئێتۆن بەردەست دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Renovation of British Author George Orwell's house in Motihari begins|ناونیشان=http://news.biharprabha.com/2014/06/renovation-of-british-author-george-orwells-house-in-motihari-begins/|ئیش=IANS|بڵاوکەرەوە=news.biharprabha.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140629044724/http://news.biharprabha.com/2014/06/renovation-of-british-author-george-orwells-house-in-motihari-begins/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە مانگی کانوونی دووەم شوێنێکی لە وێلینگتۆن بۆ دابینکرا کە بۆ تێرمی بەھارە لەوێ مایەوە. لە مایسی ١٩١٧ شوێنێکی بۆ دابین کرا وەک توێژەری کینگ لە ئێتۆن. لەم ماوەیەدا خێزانەکەی لە چامەرس مۆل لە گەیت ھیل نۆتینگ دەژیان. بلەیر تا کانوونی یەکەمی ١٩٢١ لە ئێتۆن مایەوە لەو کاتەی کە لەنێوان تەمەنی ١٨ و ١٩ ساڵیدا بوو. ئۆروێل بە جاسینتای ھاوڕێی منداڵیی گووتبوو: «وێلینگتۆن دڕندانە بوو» بەڵام گووتبووشی کە ئەو «ئارەزووی لێیە و دڵی خۆشە» لە ئیتۆن. مامۆستا تایبەتەکەی ئا.س. ف گۆ بوو کە مامۆستای کۆلێژی ترینیتی بوو لە کامبریج کە دواتریش لەسەر پیشەکەی ئامۆژگاریی پێ دەبەخشی. بلەیر بۆ ماوەیەکی کورت زمانی فەڕەنسیی لەلایەن [[ئالدۆس ھەکسلی]]ەوە خوێند. ستیڤن ڕونسیمان کە لە ئیتۆن لەگەڵ بلەیردا بوو تێبینیی کردبوو کە توانای زمانەوانیی ھەکسلییان بەرز نرخاندووە. سیریل کۆنۆلی بە دوای بلەیردا چوو بۆ ئیتۆن، بەڵام لەبەر ئەوەی لە قۆناغی جیاوازدا دەیانخوێند، پەیوەندییان بەیەکەوە نەبوو. بلەیر بەگوێرەی ئەنجامی تاقیکردنەوەکانی وا دەردەکەوێت کە گوێی بە خوێندن نەدابێت، بەڵام لەو کاتەی کە لە ئیتۆن بوو لەگەڵ ڕۆجەر میرۆنس کاری کردووە و، گۆڤاری کۆلێژیان بە ناوی «کاتەکانی دەنگدان» دەرکردووە. هەروەها، بەشداریی کردووە لە دەرکردنی بەرھەمی تر—ڕۆژەکانی کۆلێژو بەبڵ و سکویک—ھەروەھا بەشداریی کردووە لە گەیم وۆل ئیتۆن. ماڵەوە نەیانتوانی بۆ کۆلێژێکی تر بینێرن بەبێ ئەوەی کورسی خوێندنی خۆڕایی ھەبێت و بەھۆی ئەنجامە خراپەکانیشی گەیشتنە ئەو بڕوایەی کە ناتوانێت کورسییەکی تری خوێندن بباتەوە. ڕونسیمان تێبینیی ئەوەی کردبوو کە خۆشەویستیی بۆ ڕۆژھەڵات ھەیە و، خێزانەکەشی بڕیاریان دا کە پەیوەندی بە پۆلیسی ئیمپڕاتۆرییەوە بکات لە بەشی خزمەتگوزاریی پۆلیسی ھیندی. بۆ ئەم مەبەستە دەبوایە لە تاقیکردنەوەیەک دەربچێت. لە کانوونی یەکەمی ١٩٢١ ئیتۆنی جێ ھێشت و چووە لای باوکە خانەنشینکراوەکەی و دایکی و خوشکە بچووکەکەی، ئاڤریل، کە لە ھەمان ئەو مانگەدا ماڵیان گواستبووەوە بۆ شەقامی سترادبرۆک ٤٠ لە ساوسوۆلد لە شارۆچکەی سەفۆک کە ئەمە یەکەم خانوویان بوو و، دواتر سێ خانووی تریشیان ھەر لەم شارۆچکەیە گۆڕی. لەوێ بلەیر چووە ناوەندی ئامادەکاریی کرایگھێرت بۆ تاقیکردنەوە و لەوێ دەربارەی ئەدەبی کۆن، ئینگلیزی و، مێژوو پەرەی بە زانیارییەکانی دا . لە تاقیکردنەوەی داخڵبوون سەرکەوتوو بوو بە جۆرێک لە نێوان ٢٦ کەسدا، بە حەوتەم دەرچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم=Gordon|دوایین=Bowker|سەردێڕ=George Orwell|پەڕە=٢١}}</ref> == بەرھەمەکان == ڕۆمانەکان: * ١٩٨٤ * [[کێلگەی ئاژەڵەکان (ڕۆمان)|کێلگەی ئاژەڵەکان]] * لات و لووتەکانی پاریس و لەندەن * سۆزێک بۆ کەتەلۆنیا == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * [https://web.archive.org/web/20090227083521/http://www.ucl.ac.uk/Library/special-coll/orwell.shtml ئەرشیڤی ئۆرێڵ لە زانکۆی UCL]، دواسەردان ٢٠/١١/٢٠١٣ * Orwell, George (1968) [1958]. Bott, George. ed. Selected Writings. London: Heinemann. p.&nbsp;103. ISBN 0-435-13675-5 {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شیعر|سیاسەت|شانشینی یەکگرتوو|فەڕەنسا|وێژە|سۆشیالیزم|ھیندستان|فەلسەفە}} {{پۆلی کۆمنز|George Orwell}} [[پۆل:جۆرج ئۆروێڵ| ]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئینگلیز]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئینگلیز]] [[پۆل:شاعیرانی ئینگلیز]] [[پۆل:نووسەران بە زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:مێژووناسانی فاشیزم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٣]] [[پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی مەسیحییەت]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی کڵێسەی کاتۆلیک]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:فەیلەسووفانی ئەخلاق]] [[پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور]] [[پۆل:فەیلەسووفانی پەروەردە]] [[پۆل:فەیلەسووفەکانی بواری زانستی کۆمەڵایەتی]] [[پۆل:فەیلەسووفە سیاسەتمەدارەکان]] [[پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان]] [[پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:فەیلەسووفانی زمان]] ak131ipfnn76osx70l8hexwrfpg58qt 0 42304 1569809 1494631 2026-03-29T18:30:01Z 1silent scientist 51740 1569809 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''بەنداو''' ({{بە ئینگلیزی|Dam}}) پێکھاتەیەکە کە لەبەر چەمێکدا دەبێتە ھۆی پاشەکەوتکردنی [[ئاو]] و بە مەبەستی بەرگریکردن لە [[لافاو]]، کۆکردنەوەی ئاو (بۆ کشتوکاڵ یان خواردنەوە) یان دروستکردنی وزە بنیات دەنرێ. داڕشتن و بنیاتنانی بەنداوەکان کاری [[ئەندازیاریی شارستانی]]یە. بەنداوە کۆنەکان لە [[مێزۆپۆتامیا]]، [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] و [[چین]] بۆ کۆنترۆڵکردنی ئاو دروست کراون. ڕەنگە کۆنترین بەنداوی ناسراو بەنداوی «جاوا» بێت لە [[ئوردن]]، کە مێژووەکەی بۆ ٣٠٠٠ ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە. ھەروەھا بەنداوگەلێک بە هەمان تەمەنەوە بۆ [[چاند]]ی «لیانگژو» لە [[دێڵتای یانگتسی]] دەگەڕێندرێنەوە. میسرییەکانیش بەنداویان دروست کردووە، وەک بەنداوی «سەد ئەلکەفەرە» بۆ کۆنترۆڵکردنی لافاو. لە [[هیندستان]]ی ئەمڕۆدا، دۆلاڤیرا خاوەنی سیستمێکی ئاڵۆزی بەڕێوەبردنی ئاو بوو کە ١٦ کۆگای ئاو و بەنداوی لەخۆ دەگرت. بەنداوی گەورەی ماریب لە یەمەن، کە لە نێوان ساڵانی ١٧٥٠ بۆ ١٧٠٠ی پێش زایین دروست کراوە، شاکارێکی ئەندازیاری بوو؛ هەروەها «ئەفڵاتوون پنار» کە بەنداو و پەرستگایەکی کانیی [[هیتییەکان]]ە لە [[تورکیا]]، مێژووەکەی بۆ سەدەکانی ١٥ و ١٣ی پێش زایین دەگەڕێتەوە. بەنداوی «کالانای» لە باشووری هیندستان، کە لە سەدەی دووەمی زایینیدا دروست کراوە، یەکێکە لە کۆنترین پێکهاتەکانی ڕێکخستنی ئاو کە تا ئێستاش بەکاردێت.<ref>Source: Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (Magazine for Dutch Language and Literature), 1947</ref> ئەندازیارانی ڕۆمانی بەنداوەکانیان بە تەکنیک و کەرەستەی پێشکەوتوو دروست دەکرد، وەک مۆڕتاری [[هایدرۆلیک]]ی و کۆنکریتی ڕۆمانی، کە ڕێگەی دەدا پێکهاتەی گەورەتر دروست بکەن. ئەوان جۆرەکانی بەنداوی کۆگایی، بەنداوی کەوانیی کێشکردن، بەنداوی کەوانی، بەنداوی پاڵپشتدار و بەنداوی چەند کەوانیی پاڵپشتداریان داهێنا. لە [[ئێران]]، بەنداوە پردییەکان بۆ بەرهەمهێنانی وزەی [[کارەبا]]-ئاوی و میکانیزمەکانی بەرزکردنەوەی ئاو بەکاردەهاتن.<ref>https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5748178/</ref> لە [[سەدەکانی ناوەڕاست]]دا، لە [[هۆڵەندا]] بەنداو بۆ ڕێکخستنی ئاستی ئاو و ڕێگریکردن لە چوونەناووەوەی ئاوی دەریا دروست کران. لە سەدەی نۆزدەیەمدا، بەنداوی کەوانیی گەورە لە سەرتاسەری [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا]]دا دروست کران، کە نیشانەی پێشکەوتن بوون لە تەکنیکەکانی ئەندازیاریی بەنداودا. سەردەمی بەنداوە گەورەکان بە دروستکردنی بەنداوی نزمی ئەسوان لە [[میسر]] لە ساڵی ١٩٠٢ دەستی پێکرد. بەنداوی هووڤەر، کە بەنداوێکی کۆنکریتیی کەوانی-کێشکردنی زەبەلاحە، لە نێوان ساڵانی ١٩٣١ بۆ ١٩٣٦ لەسەر [[ڕووباری کۆلۆرادۆ]] دروست کرا. تا ساڵی ١٩٩٧، بە مەزەندەکردن ٨٠٠،٠٠٠ بەنداو لە سەرانسەری جیهاندا هەبوون، کە نزیکەی ٤٠،٠٠٠یان بەرزییان لە ١٥ مەتر زیاتر بوو.<ref>https://web.archive.org/web/20090408164742/http://www.bartleby.com/61/45/D0014500.html</ref> == جۆرەکانی بەنداو == * بەنداوی وەزنی * بەنداوی یەک کەوانە * بەنداوی دوو کەوانە * بەنداوی خاکی == سەرچاوەکان == P. Novak, A.I.B. Moffat, C. Nalluri, (2007), Hydraulic Structures, 4th Edition. {{تووڵی دەروازە|ئەندازیاریی شارستانی|چیاکان|وزە|ئەندازیاری}} {{ئەندازیاریی شارستانی-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Dams}} [[پۆل:بەنداوەکان|بەنداوەکان]] [[پۆل:ئەندازیاریی شارستانی]] [[پۆل:ئەندازیاریی پێکھاتەیی]] 5hbeqiguhzw2cym8mj59so4o0oav49s 1569810 1569809 2026-03-29T18:30:32Z 1silent scientist 51740 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1569810 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''بەنداو''' ({{بە ئینگلیزی|Dam}}) پێکھاتەیەکە کە لەبەر چەمێکدا دەبێتە ھۆی پاشەکەوتکردنی [[ئاو]] و بە مەبەستی بەرگریکردن لە [[لافاو]]، کۆکردنەوەی ئاو (بۆ کشتوکاڵ یان خواردنەوە)یان دروستکردنی وزە بنیات دەنرێ. داڕشتن و بنیاتنانی بەنداوەکان کاری [[ئەندازیاریی شارستانی]]یە. بەنداوە کۆنەکان لە [[مێزۆپۆتامیا]]، [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] و [[چین]] بۆ کۆنترۆڵکردنی ئاو دروست کراون. ڕەنگە کۆنترین بەنداوی ناسراو بەنداوی «جاوا» بێت لە [[ئوردن]]، کە مێژووەکەی بۆ ٣٠٠٠ ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە. ھەروەھا بەنداوگەلێک بە ھەمان تەمەنەوە بۆ [[چاند]]ی «لیانگژو» لە [[دێڵتای یانگتسی]] دەگەڕێندرێنەوە. میسرییەکانیش بەنداویان دروست کردووە، وەک بەنداوی «سەد ئەلکەفەرە» بۆ کۆنترۆڵکردنی لافاو. لە [[ھیندستان]]ی ئەمڕۆدا، دۆلاڤیرا خاوەنی سیستمێکی ئاڵۆزی بەڕێوەبردنی ئاو بوو کە ١٦ کۆگای ئاو و بەنداوی لەخۆ دەگرت. بەنداوی گەورەی ماریب لە یەمەن، کە لە نێوان ساڵانی ١٧٥٠ بۆ ١٧٠٠ی پێش زایین دروست کراوە، شاکارێکی ئەندازیاری بوو؛ ھەروەھا «ئەفڵاتوون پنار» کە بەنداو و پەرستگایەکی کانیی [[ھیتییەکان]]ە لە [[تورکیا]]، مێژووەکەی بۆ سەدەکانی ١٥ و ١٣ی پێش زایین دەگەڕێتەوە. بەنداوی «کالانای» لە باشووری ھیندستان، کە لە سەدەی دووەمی زایینیدا دروست کراوە، یەکێکە لە کۆنترین پێکھاتەکانی ڕێکخستنی ئاو کە تا ئێستاش بەکاردێت.<ref>Source: Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (Magazine for Dutch Language and Literature), 1947</ref> ئەندازیارانی ڕۆمانی بەنداوەکانیان بە تەکنیک و کەرەستەی پێشکەوتوو دروست دەکرد، وەک مۆڕتاری [[ھایدرۆلیک]]ی و کۆنکریتی ڕۆمانی، کە ڕێگەی دەدا پێکھاتەی گەورەتر دروست بکەن. ئەوان جۆرەکانی بەنداوی کۆگایی، بەنداوی کەوانیی کێشکردن، بەنداوی کەوانی، بەنداوی پاڵپشتدار و بەنداوی چەند کەوانیی پاڵپشتداریان داھێنا. لە [[ئێران]]، بەنداوە پردییەکان بۆ بەرھەمھێنانی وزەی [[کارەبا]]-ئاوی و میکانیزمەکانی بەرزکردنەوەی ئاو بەکاردەھاتن.<ref>https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5748178/</ref> لە [[سەدەکانی ناوەڕاست]]دا، لە [[ھۆڵەندا]] بەنداو بۆ ڕێکخستنی ئاستی ئاو و ڕێگریکردن لە چوونەناووەوەی ئاوی دەریا دروست کران. لە سەدەی نۆزدەیەمدا، بەنداوی کەوانیی گەورە لە سەرتاسەری [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا]]دا دروست کران، کە نیشانەی پێشکەوتن بوون لە تەکنیکەکانی ئەندازیاریی بەنداودا. سەردەمی بەنداوە گەورەکان بە دروستکردنی بەنداوی نزمی ئەسوان لە [[میسر]] لە ساڵی ١٩٠٢ دەستی پێکرد. بەنداوی ھووڤەر، کە بەنداوێکی کۆنکریتیی کەوانی-کێشکردنی زەبەلاحە، لە نێوان ساڵانی ١٩٣١ بۆ ١٩٣٦ لەسەر [[ڕووباری کۆلۆرادۆ]] دروست کرا. تا ساڵی ١٩٩٧، بە مەزەندەکردن ٨٠٠٬٠٠٠ بەنداو لە سەرانسەری جیھاندا ھەبوون، کە نزیکەی ٤٠٬٠٠٠یان بەرزییان لە ١٥ مەتر زیاتر بوو.<ref>https://web.archive.org/web/20090408164742/http://www.bartleby.com/61/45/D0014500.html</ref> == جۆرەکانی بەنداو == * بەنداوی وەزنی * بەنداوی یەک کەوانە * بەنداوی دوو کەوانە * بەنداوی خاکی == سەرچاوەکان == P. Novak, A.I.B. Moffat, C. Nalluri, (2007), Hydraulic Structures, 4th Edition. {{تووڵی دەروازە|ئەندازیاریی شارستانی|چیاکان|وزە|ئەندازیاری}} {{ئەندازیاریی شارستانی-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Dams}} [[پۆل:بەنداوەکان|بەنداوەکان]] [[پۆل:ئەندازیاریی شارستانی]] [[پۆل:ئەندازیاریی پێکھاتەیی]] 15nopet7p4jqlpchhow588frne622eb 1569811 1569810 2026-03-29T18:31:11Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1569811 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''بەنداو''' ({{بە ئینگلیزی|Dam}}) پێکھاتەیەکە کە لەبەر چەمێکدا دەبێتە ھۆی پاشەکەوتکردنی [[ئاو]] و بە مەبەستی بەرگریکردن لە [[لافاو]]، کۆکردنەوەی ئاو (بۆ کشتوکاڵ یان خواردنەوە)یان دروستکردنی وزە بنیات دەنرێ. داڕشتن و بنیاتنانی بەنداوەکان کاری [[ئەندازیاریی شارستانی]]یە. بەنداوە کۆنەکان لە [[مێزۆپۆتامیا]]، [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] و [[چین]] بۆ کۆنترۆڵکردنی ئاو دروست کراون. ڕەنگە کۆنترین بەنداوی ناسراو بەنداوی «جاوا» بێت لە [[ئوردن]]، کە مێژووەکەی بۆ ٣٠٠٠ ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە. ھەروەھا بەنداوگەلێک بە ھەمان تەمەنەوە بۆ [[چاند]]ی «لیانگژو» لە [[دێڵتای یانگتسی]] دەگەڕێندرێنەوە. میسرییەکانیش بەنداویان دروست کردووە، وەک بەنداوی «سەد ئەلکەفەرە» بۆ کۆنترۆڵکردنی لافاو. لە [[ھیندستان]]ی ئەمڕۆدا، دۆلاڤیرا خاوەنی سیستمێکی ئاڵۆزی بەڕێوەبردنی ئاو بوو کە ١٦ کۆگای ئاو و بەنداوی لەخۆ دەگرت. بەنداوی گەورەی ماریب لە یەمەن، کە لە نێوان ساڵانی ١٧٥٠ بۆ ١٧٠٠ی پێش زایین دروست کراوە، شاکارێکی ئەندازیاری بوو؛ ھەروەھا «ئەفڵاتوون پنار» کە بەنداو و پەرستگایەکی کانیی [[ھیتییەکان]]ە لە [[تورکیا]]، مێژووەکەی بۆ سەدەکانی ١٥ و ١٣ی پێش زایین دەگەڕێتەوە. بەنداوی «کالانای» لە باشووری ھیندستان، کە لە سەدەی دووەمی زایینیدا دروست کراوە، یەکێکە لە کۆنترین پێکھاتەکانی ڕێکخستنی ئاو کە تا ئێستاش بەکاردێت.<ref>Source: Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (Magazine for Dutch Language and Literature), 1947</ref> ئەندازیارانی ڕۆمانی بەنداوەکانیان بە تەکنیک و کەرەستەی پێشکەوتوو دروست دەکرد، وەک مۆڕتاری [[ھایدرۆلیک]]ی و کۆنکریتی ڕۆمانی، کە ڕێگەی دەدا پێکھاتەی گەورەتر دروست بکەن. ئەوان جۆرەکانی بەنداوی کۆگایی، بەنداوی کەوانیی کێشکردن، بەنداوی کەوانی، بەنداوی پاڵپشتدار و بەنداوی چەند کەوانیی پاڵپشتداریان داھێنا. لە [[ئێران]]، بەنداوە پردییەکان بۆ بەرھەمھێنانی وزەی [[کارەبا]]-ئاوی و میکانیزمەکانی بەرزکردنەوەی ئاو بەکاردەھاتن.<ref>https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5748178/</ref> لە [[سەدەکانی ناوەڕاست]]دا، لە [[ھۆڵەندا]] بەنداو بۆ ڕێکخستنی ئاستی ئاو و ڕێگریکردن لە چوونەناووەوەی ئاوی دەریا دروست کران. لە سەدەی نۆزدەیەمدا، بەنداوی کەوانیی گەورە لە سەرتاسەری [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا]]دا دروست کران، کە نیشانەی پێشکەوتن بوون لە تەکنیکەکانی ئەندازیاریی بەنداودا. سەردەمی بەنداوە گەورەکان بە دروستکردنی بەنداوی نزمی ئەسوان لە [[میسر]] لە ساڵی ١٩٠٢ دەستی پێکرد. بەنداوی ھووڤەر، کە بەنداوێکی کۆنکریتیی کەوانی-کێشکردنی زەبەلاحە، لە نێوان ساڵانی ١٩٣١ بۆ ١٩٣٦ لەسەر [[ڕووباری کۆلۆرادۆ]] دروست کرا. تا ساڵی ١٩٩٧، بە مەزەندەکردن ٨٠٠٬٠٠٠ بەنداو لە سەرانسەری جیھاندا ھەبوون، کە نزیکەی ٤٠٬٠٠٠یان بەرزییان لە ١٥ مەتر زیاتر بوو.<ref>https://web.archive.org/web/20090408164742/http://www.bartleby.com/61/45/D0014500.html</ref> == جۆرەکانی بەنداو == * بەنداوی وەزنی * بەنداوی یەک کەوانە * بەنداوی دوو کەوانە * بەنداوی خاکی == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * P. Novak, A.I.B. Moffat, C. Nalluri, (2007), Hydraulic Structures, 4th Edition. {{تووڵی دەروازە|ئەندازیاریی شارستانی|چیاکان|وزە|ئەندازیاری}} {{پۆلی کۆمنز|Dams}} [[پۆل:بەنداوەکان|بەنداوەکان]] [[پۆل:ئەندازیاریی شارستانی]] [[پۆل:ئەندازیاریی پێکھاتەیی]] 27iyzcvoyny84biwxji3dchoecxnxpf 0 42770 1569892 1564833 2026-03-30T08:45:57Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٣ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1569892 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[ئایەتوڵڵا]]{{ھن}}[[سەید]] | name = عەلی خامنەیی | native_name = علی خامنەای | native_name_lang = فارسی | image = Khamenei 2023.jpeg | caption = خامنەیی لە ساڵی ٢٠٢٣ | order = دووەمین | office = ڕێبەری ئێران | predecessor = [[ڕووحوڵڵا خومەینی]] | president = {{plainlist| * ''خۆی'' * [[ئەکبەر ھاشمی ڕەفسەنجانی]] * [[محەممەد خاتەمی]] * [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]] * [[حەسەن ڕۆحانی]] * [[ئیبراھیم ڕەئیسی]] * [[محەممەد موخبیر]] (کاتی) * [[مەسعوود پزیشکیان]] }} | successor = [[سەید موجتەبا خامنەیی]] | term_start = ٤ی حوزەیرانی ١٩٨٩ | term_end = ۸ی ئازاری ۲۰۲٦{{ھن}}کاتی: ٤ی حوزەیرانی ١٩٨٩ – ٦ی ئابی ١٩٨٩<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.entekhab.ir/fa/news/387806|سەردێڕ=توضیحات مجلس خبرگان درباره جلسه انتخاب آیت‌الله خامنه‌ای به عنوان رهبر در سال 68/ آیت‌الله گلپایگانی فقط 14 ڕای داشت|یەکەم=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب|دوایین=Entekhab.ir|وێبگە=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب – Entekhab.ir}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.entekhab.ir/fa/news/387806 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٣}}</ref> | office1 = سێیەمین [[سەرۆککۆماری ئێران]] | 1blankname1 = {{nowrap|ڕێبەر}} | 1namedata1 = [[ڕووحوڵڵا خومەینی]]{{ھن}}''خۆی'' | predecessor1 = [[محەممەدعەلی ڕەجایی]] | primeminister1 = [[میرحوسێن مووسەوی]] | successor1 = [[ئەکبەر ھاشمی ڕەفسەنجانی]] | term_start1 = ٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٨١ | term_end1 = ١٦ی ئابی ١٩٨٩<ref name="resignation">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=letter to Hashemi Rafsanjani and resignation from presidency|ناونیشان=http://farsi.khamenei.ir/message-content?id=2165|بڵاوکەرەوە=Khamenei.ir|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٨|زمان=fa|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ١٩٨٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616204334/http://farsi.khamenei.ir/message-content?id=2165|url-status=dead}}</ref> | office2 = یەکەمین سەرۆکی [[ئەنجومەنی دەستنیشانکردنی بەرژەوەندیی سیستەم]] | appointed2 = [[ڕووحوڵڵا خومەینی]] | predecessor2 = پۆستەکە دامەزراوە | successor2 = [[ئەکبەر ھاشمی ڕەفسەنجانی]] | term_start2 = ٧ی شوباتی ١٩٨٨ | term_end2 = ٤ی حوزەیرانی ١٩٨٩ | office3 = ئەندامی [[ئەنجومەنی شارەزایانی ڕێبەری]] | term_start3 = ١٥ی ئابی ١٩٨٣ | term_end3 = ٤ی حوزەیرانی ١٩٨٩ | constituency3 = [[پارێزگای تاران]]<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=1982 Assembly of Experts Election|ئیش=The Iran Social Science Data Portal|بڵاوکەرەوە=Princeton University|ناونیشان=https://www.princeton.edu/irandataportal/elections/experts/1982/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151019162414/http://www.princeton.edu/irandataportal/elections/experts/1982/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> | majority3 = ٢٬٨٠٠٬٣٥٣ (٨٧٫٨٪)<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.mashreghnews.ir/news/520344|سەردێڕ=چه کسی در نخستین انتخابات خبرگان اول شد؟ +جدول|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171010024415/https://www.mashreghnews.ir/news/520344/%da%86%d9%87-%da%a9%d8%b3%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d9%86%d8%ae%d8%b3%d8%aa%db%8c%d9%86-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%ae%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d8%aa-%d8%ae%d8%a8%d8%b1%da%af%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d9%88%d9%84-%d8%b4%d8%af-%d8%ac%d8%af%d9%88%d9%84|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> | office4 = ئەندامی [[پەرلەمانی ئەنجومەنی ئیسلامی]] | term_start4 = ٢٨ی ئایاری ١٩٨٠ | term_end4 = ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٨١ | constituency4 = تاران، ڕەی و شەمیرانات | majority4 = ١٬٤٠٥٬٩٧٦ (٦٥٫٨٪)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Parliament members|ناونیشان=http://rc.majlis.ir/fa/parliament_member/show/762450|بڵاوکەرەوە=Iranian Majlis|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|زمان=fa|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140707095033/http://rc.majlis.ir/fa/parliament_member/show/762450|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> | office5 = پێشنوێژی ھەینیی [[تاران]] | term_start5 = ١٤ی کانوونی دووەمی ١٩٨٠–٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦ | term_end5 = | appointer5 = [[ڕووحوڵڵا خومەینی]] | predecessor5 = [[حوسێنعەلی مونتەزیری]] | successor5 = | 1blankname5 = {{nowrap|پێشنوێژە کاتییەکان}} | 1namedata5 = {{List collapsed|title=''پێڕست''|[[ئەحمەد جەننەتی|ئەحمەد جەنەتی]]{{ھن}}[[ئەحمەد خاتمی]]{{ھن}}[[کازم سەدیقی]]{{ھن}}[[محەممەدعەلی مەوحەدی کرمانی]]{{ھن}}[[محەممەد حەسەن ئەبووتۆرابی فەرد]]{{ھن}}[[محەممەد جەواد حاج عەلی ئەکبەری]]}} | birth_name = سەید عەلی حوسێنی خامنە<ref name="cc">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=A photo of Identity document of Ayatollah Khamenei|ناونیشان=http://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=8799|بڵاوکەرەوە=Khamenei.ir|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|زمان=fa|ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170814175343/http://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=8799|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|df=yes |١٩٣٩|٧|١٦}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=8799|سەردێڕ=تصویری از شناسنامه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠١٧|archive-url=https://web.archive.org/web/20170814175343/http://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=8799|url-status=dead}}</ref> (ڕێکەوتی ناسنامە)<ref name="cc"/>{{ھن}}{{Birth date and age|df=yes |١٩٣٩|٤|١٩}} (ڕێکەوتی ڕاستەقینە)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mashreghnews.ir/news/558617/روایتی-از-تاریخ-دقیق-تولد-رهبر-انقلاب-از-زبان-معظم-له-عکس|سەردێڕ=روایتی از تاریخ دقیق تولد رهبر انقلاب از زبان معظم‌له+عکس|ڕێکەوت=١٦ی نیسانی ٢٠١٦|وێبگە=مشرق نیوز}}</ref> | birth_place = [[مەشھەد]]، [[پارێزگای خۆراسان]]، [[شانشینی پەھلەوی|شانشینی ئێران]] | party = [[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] (لە ١٩٨٩ەوە) | otherparty = {{plainlist| * [[حیزبی کۆماری ئیسلامی]] (١٩٧٩–١٩٨٧) * [[کۆمەڵەی ڕۆحانییە خەباتکارەکان]] (١٩٧٧–١٩٨٩)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://fararu.com/fa/news/118101/جامعه-روحانيت-مبارز-جوان-مي‌شود|سەردێڕ=جامعه روحانيت مبارز جوان مي‌شود|زمان=fa|trans-title=Combatant Clergy Association gets younger|id=118101|ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Fararu|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160902124141/http://fararu.com/fa/news/118101/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%AA-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%8A%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٦}}</ref> }} | spouse = {{marriage|[[مەنسوورە خوجەستە باقرزادە]]|١٩٦٤}} | children = {{hlist|[[مستەفا خامنەیی|مستەفا]]|[[موجتەبا خامنەیی|موجتەبا]]|[[مەسعوود خامنەیی|مەسعوود]] (ناسراو بە موحسین)<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم١=Masoud|دوایین١=Kazemzadeh|s2cid=153558136|سەردێڕ=Ayatollah Khamenei's Foreign Policy Orientation|journal=Comparative Strategy|ڕێکەوت= n.d. |issn=0149-5933|eissn=1521-0448|پەڕەکان=٤٤٣–٤٥٨|بەرگ=٣٢|issue=5|doi=10.1080/01495933.2013.840208}}</ref>|مەیسەم|ھودا|بوشرا}} | parents = {{plain list| * [[جەواد خامنەیی]] * خەدیجە میردامادی }} | relatives = {{plain list| * [[محەممەد خامنەیی]] {{small|(برا)}} * [[ھادی خامنەیی]] {{small|(برا)}} }} | residence = [[بەیتی ڕێبەری]] | alma_mater = [[ناوچەی زانستیی قوم]] | website = {{url|http://farsi.khamenei.ir/}} | signature = | module = {{Infobox religious biography | title = [[مەرجەع]] | embed = yes | religion = [[ئیسلام]] | denomination = [[شیعە]]ی [[شیعەی دوازدە ئیمام|دوازدە ئیمام]] | jurisprudence = [[جەعفەرییەکان|جەعفەری]] | creed = [[ئوسوولی]] | main_interests = [[بنەماکانی فیقھ]]، [[زانستی تەفسیر|تەفسیر]]<ref name="cgie"/> | notable_ideas = [[فتوای عەلی خامنەیی لەبارەی دژایەتیی سازکردنی چەکی ناوکی]] | alma_mater = {{plainlist| * ناوچەی زانستیی خۆراسان<ref name="cgie"/> * [[ناوچەی زانستیی نەجەف]]<ref name="cgie"/> * [[ناوچەی زانستیی قوم]]<ref name="cgie"/> }} | teachers = | students = | influences = | influenced = }} | module2 = {{Infobox Military person|embed=yes | allegiance = {{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[کۆماری ئیسلامیی ئێران]] | branch = [[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]]{{ھن}}[[بارەگای شەڕە ناڕێککەکان]]<ref name="raee">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Raee|یەکەم١=Sajjad|editor1-last=Ardestani|editor1-first=Hussein|script-title=fa:نقش آیت‌الله خامنه‌ای در دفاع مقدس: سال اول جنگ|journal=Negin-e Iran: Quarterly for Studies of Iran–Iraq War|ڕێکەوت=زستانی ٢٠٠٨|بەرگ=٧|issue=26|پەڕەکان=٩–٢٤|ناونیشان=http://www.negineiran.ir/article_3502_e6259811d85ef09a0248f5e7f51ee64b.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|trans-title=Ayatollah Khamanei's Role in the Sacred Defense: During the First Year|زمان=fa|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160428015402/http://negineiran.ir/article_3502_e6259811d85ef09a0248f5e7f51ee64b.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | serviceyears = ١٩٧٩–٨٠؛ ١٩٨٠–٨١ | commands = فەرماندەی سپای پاسداران<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Detailed biography of Ayatollah Khamenei, Leader of Islamic Revolution |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Khamenei.ir |ناونیشان=http://english.khamenei.ir/news/2157/Detailed-biography-of-Ayatollah-Khamenei-Leader-of-Islamic-Revolution |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160410112848/http://english.khamenei.ir/news/2157/Detailed-biography-of-Ayatollah-Khamenei-Leader-of-Islamic-Revolution |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> | battles = [[شەڕی ئێران و عێراق]] * [[ئۆپەراسیۆنی سامن ئەئێمە]]<ref name="raee"/> }} |مردن=٢٨ شوبات ٢٠٢٦ تەمەن(٨٦)ساڵ [[تاران]]، [[ئێران]]}} '''سەید عەلی حوسێنی خامنە''' ({{بە فارسی| سید علی حسینی خامنه‌ای}}) ناسراو بە '''سەید عەلی خامنەیی''' (١٩ی نیسانی ١٩٣٩ – ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦)<ref>https://www.iranintl.com/en/202602280738</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ali Khamenei |ناونیشان=https://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/16337 |وێبگە=CGIE (fa)}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=taking look at the biography of Ali Khamenei |ناونیشان=http://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142 |وێبگە=khamenei (fa) |ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208233452/http://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142 |url-status=dead }}</ref> مەرجەعێکی [[شیعە]]ی [[شیعەی دوازدە ئیمام|دوازدە ئیمام]] و دووەمین [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران]] بوو، کە لە ساڵی ١٩٨٩ەوە ئەو پۆستەی پێبوو لە جێگەی [[ڕووحوڵڵا خومەینی]]. ئەو لەپێشدا سێیەمین [[سەرۆککۆماری ئێران]] بووە لە نێوان ساڵەکانی ١٩٨١ ھەتا ١٩٨٩. خامنەیی بەپێی [[یاسای بنەڕەتیی کۆماری ئیسلامیی ئێران|یاسای بنەڕەتیی ئێران]]، باڵاترین دەسەڵاتدار و فەرماندەی گشتیی ھێزە چەکدارەکانی ئەو وڵاتەیە. ئەو لە ئێستادا درێژترین ماوەی [[سەرۆکی حکوومەت|دەسەڵاتداری]] لە ڕۆژھەڵاتی ناویندا و لەدوای [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] دووەم درێژترین ماوەی ڕێبەرایەتی لە ئێراندا پێبوو.<ref name="Primer">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://iranprimer.usip.org/resource/supreme-leader|سەردێڕ=The Supreme Leader – The Iran Primer|ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160630220905/http://iranprimer.usip.org/resource/supreme-leader|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> بەوتەی خۆی لە سەردەمی [[شانشینی پەھلەوی|حکوومەتی پەھلەوی]]دا چەند جار دەستبەسەر کراوە و دواتر بۆ ماوەی سێ ساڵ دوور خرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://english.khamenei.ir//index.php?option=com_content&task=view&id=57&Itemid=20 |سەردێڕ=Khamenei.ir |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112211620/http://english.khamenei.ir//index.php?option=com_content&task=view&id=781&Itemid=4 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> دوای سەرکەوتنی [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئێران]] و ڕووخانی [[شانشینی پەھلەوی]]، لە حوزەیرانی ١٩٨١دا [[ھەوڵی تیرۆرکردنی عەلی خامنەیی|ھەوڵی تیرۆرکردنی خامنەیی]] درا کە بووە ھۆی لەکارکەوتنی دەستی ڕاستی.<ref>[https://nationalpost.com/m/story.html?id=1715112 Khamenei has kept a low profile]{{dead link|date=November 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} Agence France Presse, 20 June 2009. Retrieved 24 September 2009.{{dead link|date=February 2013}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.newsweek.com/2007/04/05/reign-of-the-melted-ones.html |سەردێڕ=How Khamenei Keeps Control|ئیش=Newsweek|نووسەر=Maziar Bahari|ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20101025013022/http://www.newsweek.com/2007/04/05/reign-of-the-melted-ones.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> خامنەیی یەکێک لە سەرکردەکانی ئێران لە سەردەمی [[شەڕی ئێران و عێراق]] لە دەیەی ١٩٨٠دا بووە و پەیوەندیییەکی نزیکی لەگەڵ [[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] ھەبووە کە ئێستا سپای بەڕێوە دەبات و فەرماندەکانی سپا لەلایەن خامنەییەوە دادەنرێن و لادەبرێن. ھەروەھا سپای پاسداران ھەوڵی سەرکوتکردنی دژبەرانی خامنەیی دەدات.<ref name="Newsweekmag">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Khamenei Will Be Iran's Last Supreme Leader|ناونیشان=http://www.newsweek.com/khamenei-will-be-irans-last-supreme-leader-76961|ئیش=Newsweek|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|وتەگێڕانەوە=referring to the enormous power Khamenei has given Iran's Islamic Revolutionary Guards Corps, which, under Khamenei's direct control, has brutally repressed demonstrators, human rights activists, and opposition journalists.|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170916184019/http://www.newsweek.com/khamenei-will-be-irans-last-supreme-leader-76961|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> خامنەیی لە ساڵی ١٩٨١ ھەتا ١٩٨٩، وەکوو سێیەمین سەرۆک کۆماری ئێران کاری کرد و یەکێک لە نزیکەکانی [[ڕووحوڵڵا خومەینی]]، یەکەمین ڕێبەری باڵای شۆڕش بوو. خومەینی ھەندێک پێش مردنی لەگەڵ ئەو جێگرەوەی کە ھەڵیبژاردبوو، [[حوسێنعەلی مونتەزیری]] ناکۆکیی ھەبوو، ھەر بۆیە لەکاتی مردنی خومەینی کەس نەبوو کە جێگەی بگرێتەوە. لەلایەن [[ئەنجومەنی شارەزایانی ڕێبەری|ئەجومەنی شارەزایان]]ەوە لە ٤ی حوزەیرانی ١٩٨٩، خامنەیی کە تەمەنی ٥٠ ساڵ بوو وەکوو ڕێبەری نوێ ھەڵبژێردرا. بەوتەی [[ئەکبەر ھاشمی ڕەفسەنجانی]]، خامنەیی کەسێک بوو کە خومەینی پێش مردنی وەکوو جێگرەوەی خۆی ھەڵیبژاردبوو. خامنەیی لە ١٤ی ئایاری ١٩٧٩ەوە، بەڕێوبەرایەتیی خزمەتکارانی [[ئاستانی قودسی ڕەزەوی]] پێیە.<ref name="رئیس خدمه‌ی آستان قدس رضوی">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=انتصاب آیت‌الله خامنه‌ای به عنوان ڕئیس خدمه‌ی آستان قدس رضوی|ناونیشان=http://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=37411|وێبگە=farsi.khamenei.ir|ڕێکەوت = ١٤ی نیسانی ١٩٧٩|بڵاوکەرەوە=khamenei.ir|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170819145038/http://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=37411|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> خامنەیی وەکوو ڕێبەر، بەھێزترین کاربەدەستی سیاسی لە کۆماری ئیسلامیی بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14362281|ئیش=BBC News|سەردێڕ=Profile: Iran's 'unremarkable' supreme leader Khamenei|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120218062301/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14362281|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref><ref name=GanjiForAff>Ganji, Akbar, "The Latter-Day Sultan: Power and Politics in Iran", ''Foreign Affairs'', November December 2008</ref> ئەو [[سەرۆکی دەوڵەت]]ی ئێران و فەرماندەی گشتیی [[ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|ھێزە چەکدارەکان]] بوو و توانی لە زۆرێک لە بوارە ئابوورییەکان، ئایینییەکان، سیاسەتە ناوخۆیییەکان و دەرەکییەکان و ژینگە سروشتییەکاندا دەستێوەردان و ڕۆڵی سەرەکیی ھەبێت.<ref name="Middle East Eye">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.middleeasteye.net/news/khamenei-lashes-out-rafsanjani-and-rouhani-rare-iran-public-spat-1261460510|سەردێڕ=Iran's Khamenei hits out at Rafsanjani in rare public rebuke|ئیش=Middle East Eye|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160404031405/http://www.middleeasteye.net/news/khamenei-lashes-out-rafsanjani-and-rouhani-rare-iran-public-spat-1261460510|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref><ref name="al-monitor.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/11/iran-green-climate-change-khamenei.html|سەردێڕ=Khamenei says Iran must go green – Al-Monitor: the Pulse of the Middle East|بڵاوکەرەوە=Al-Monitor|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151222135539/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/11/iran-green-climate-change-khamenei.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref><ref name="Louis Charbonneau and Parisa Hafezi">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-iran-nuclear-missiles-idUSBREA4E11V20140516|سەردێڕ=Exclusive: Iran pursues ballistic missile work, complicating nuclear talks|نووسەر=Louis Charbonneau and Parisa Hafezi|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٤|ئیش=Reuters|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170731230530/https://www.reuters.com/article/us-iran-nuclear-missiles-idUSBREA4E11V20140516|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref><ref name="en.iranwire.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://en.iranwire.com/features/5272/|سەردێڕ=IranWire – Asking for a Miracle: Khamenei's Economic Plan|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160307035444/https://en.iranwire.com/features/5272/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/05/khamenei-plans-increase-iran-population.html|سەردێڕ=Khamenei outlines 14-point plan to increase population|ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170801000839/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/05/khamenei-plans-increase-iran-population.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.payvand.com/news/06/jul/1055.html|سەردێڕ=Iran: Executive, legislative branch officials endorse privatization plan|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170105175931/http://www.payvand.com/news/06/jul/1055.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> خامنەیی وەکوو ڕێبەر، توانای بەڕێوەبەرایەتیی ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆی بەسەر دەزگاکانی جێبەجێکردن، یاسادانان و دادگەری و ھەروەھا ھێزە چەکدارەکان و میدیاکاندا ھەبوو.<ref name="Primer"/> تەواوی کاندیداکانی ئەنجومەنی شارەزایان، سەرۆکایەتیی کۆمار و [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|پەرلەمان]] لەلایەن [[ئەنجومەنی پارێزەران]]ەوە پەسەند دەکران، کە ئەندامەکانی بەشێوەی ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ لەلایەن ڕێبەری ئێرانەوە دادەنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2015/dec/14/rafsanjani-breaks-taboo-over-selection-of-irans-next-supreme-leader|سەردێڕ=Rafsanjani breaks taboo over selection of Iran's next supreme leader|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161218132154/https://www.theguardian.com/world/2015/dec/14/rafsanjani-breaks-taboo-over-selection-of-irans-next-supreme-leader|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> ھەروەھا ھەندێک کات بووە کە ئەنجومەنی پارێزەران دوای فەرمانی خامنەیی، ڕەتکردنەوەکانی بۆ ژمارەیەکی تایبەت ھەڵوەشاندووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2005/may/24/iran|سەردێڕ=Iran reverses ban on reformist candidates|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠٠٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161221144045/https://www.theguardian.com/world/2005/may/24/iran|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> خامنەیی لە سەردەمی دەسەڵاتداریدا بینەری ژمارەیەکی بەرچاو خۆپیشاندان و ناڕەزایەتیی گەورە بووە، لەوانەش [[خۆپیشاندانەکانی ١٩٩٤ی قەزوین]]،<ref name="english.alarabiya.net">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://english.alarabiya.net/en/perspective/features/2016/12/06/The-Basij-Mostazafan-A-culture-of-martyrdom-and-death.html|سەردێڕ=The Basij Mostazafan – A culture of martyrdom and death|ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Al Arabiya|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161207015759/http://english.alarabiya.net/en/perspective/features/2016/12/06/The-Basij-Mostazafan-A-culture-of-martyrdom-and-death.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref>[[خۆپیشاندانەکانی خوێندکارانی ئێران (تەممووزی ١٩٩٩)|خۆپیشاندانەکانی ١٩٩٩ی خوێندکارانی تاران]]، [[خۆپیشاندانەکانی دوای ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئێران (٢٠٠٩)|خۆپیشاندانەکانی دوای ھەڵبژاردنی ٢٠٠٩ی سەرۆکایەتیی]]،<ref name="linkday.ir">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Khamenei was the victim of an attempted assassination|ناونیشان=http://www.linkday.ir/گزارشی-از-ماجرای-ترور-6-تیر-1360.html|وێبگە=LinkDay|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161011225034/http://www.linkday.ir/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-6-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-1360.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref><ref name="The New York Times">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2009/12/28/world/middleeast/28iran.html|سەردێڕ=Police Are Said to Have Killed 10 in Iran Protests|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ئیش=The New York Times|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100205184518/http://www.nytimes.com/2009/12/28/world/middleeast/28iran.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠١٠}}</ref><ref name="cnn.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cnn.com/2009/WORLD/meast/12/27/iran.protests/index.html|سەردێڕ=Several killed, 300 arrested in Tehran protests|وێبگە=CNN|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091231034802/http://www.cnn.com/2009/WORLD/meast/12/27/iran.protests/index.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> [[خۆپیشاندانەکانی ئێران (٢٠١١–٢٠١٢)|خۆپیشاندانەکانی ٢٠١١–٢٠١٢]]، [[خۆپیشاندانەکانی ئێران (٢٠١٧–٢٠١٨)|خۆپیشاندانەکانی ٢٠١٧–٢٠١٨]]، [[خۆپیشاندانەکان و مانگرتنەکانی گشتیی ئێران (٢٠١٨–٢٠١٩)|خۆپیشاندانەکان و مانگرتنەکانی گشتیی ٢٠١٨–٢٠١٩]]، [[خۆپیشاندانەکانی ئێران (٢٠١٩–٢٠٢٠)|خۆپیشاندانەکانی ٢٠١٩–٢٠٢٠]]، [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢١ی ئێران|خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢١]]، [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران|سەرھەڵدانی ٢٠٢٢]]. ھەروەھا زۆربەی [[ڕۆژنامەنووس]] و ئەو کەسانەی کە ڕەخنەیان لە خانتەیی گرتووە بە تۆمەتە جۆراوجۆرەکان دەستبەسەر کراون و بە بەندیخانە و قامچلێدان سزا دراون، کە ھەندێک جار گیانیان لەدەستداوە.<ref name="State Department2015">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=IRAN 2015 HUMAN RIGHTS REPORT|ناونیشان=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/253135.pdf|بڵاوکەرەوە=United States State Department|وتەگێڕانەوە=During the year the government arrested students, journalists, lawyers, political activists, women's activists, artists, and members of religious minorities; charged many with crimes such as "propaganda against the system" and "insulting the supreme leader;" and treated such cases as national security trials (see sections 1.a. through 1.e. ; section 6, Women; and section 7.a.).}}</ref><ref name="State Department">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=IRAN 2016 HUMAN RIGHTS REPORT|ناونیشان=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/265708.pdf|بڵاوکەرەوە=United States State Department}}</ref> لە سەردەمی ڕێبەرایەتیی خامنەییدا [[شەڕی ئێران و ئیسرائیل]] ڕوویدا. == ژیانی سەرەتایی و خوێندن == عەلی خامنەیی لە ١٩ی نیسانی ١٩٣٩ لەدایکبووە، باوکی جەواد خامنەیی بوو کە [[عالم]] و [[موجتەھید]]ێکی لەدایکبووی [[نەجەف]]، [[عێراق]] بوو، و دایکی ناوی خەدیجە میردامادی (کچی ھاشم میردامادی) بوو لە [[مەشھەد]]. ئەو دووەم منداڵ بوو لە کۆی ھەشت منداڵ. دوو لە برایەکانیشی پیاوی ئایینین؛ برا بچووکەکەی، ھادی خامنەیی، سەرنووسەری ڕۆژنامە و پیاوی ئایینییە. خوشکە گەورەکەی، فاتیمە حوسێنی خامنەیی لە ساڵی ٢٠١٥ لە تەمەنی ٨٩ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. باوکی [[تورک]]ێکی [[ئازەرییەکان|ئازەری]] خەڵکی [[خامنە]] بوو. دایکیشی [[فارس]]ێکی خەڵکی [[یەزد]] بوو. ھەندێک لە باپیرانی خەڵکی [[تەفرێش]] بوون لە پارێزگای مەرکەزیی ئێستا و لە شوێنی ڕەسەنی خۆیانەوە لە تەفرێش کۆچیان کردبوو بۆ خامنە لە نزیک [[تەورێز]]. باپیرانی عەلی خامنەیی سەید حوسێن تەفرێشی بوو، کە لە نەوەکانی سەیدە ئەفتاسییەکان بوو کە دەوترێت دەگەڕێنەوە سەر سوڵتانی زانایان ئەحمەد، ناسراو بە سوڵتان سەید، کە نەوەی [[شیعەی دوازدە ئیمام|ئیمامی چوارەمی شیعە]]، عەلی سەجادە. خوێندنی خامنەیی لە تەمەنی چوار ساڵییەوە دەستی پێکرد، بە فێربوونی [[قورئان]] لە مەکتەب؛ ئاستەکانی سەرەتایی و پێشکەوتووی خوێندنی [[حەوزە]]ی لە حەوزەی مەشھەد بەسەر برد، لەژێر دەستی مامۆستایانی وەک شێخ ھاشم قەزوینی و ئایەتوڵڵا میلانی. لە [[مەشھەد]]، ھەروەھا سەردانی ڕووناکبیرە سێکیولارەکان و ھەروەھا بزووتنەوەی [[سۆسیالیست]]ە خواپەرستەکانی دەکرد، کە ڕێکخراوێکی سیاسی بوو بانگەشەی بۆ [[سۆسیالیزمی ئیسلامی]] دەکرد و کاریگەر بوو بە کەسایەتییەکانی وەک [[کارل مارکس]]، [[چێ گیڤارا]]، [[تیتۆ]] و [[عەلی شەریعەتی]]؛ خامنەیی بەشداری لە سیمینار و وتارەکانیاندا دەکرد، کە بەلای عەباس میلانییەوە کاریگەری لەسەر جیھانبینیی جیھانی سێیەمیی ئەوی دواتری ھەبوو. لە ساڵی ١٩٥٧ چوو بۆ [[نەجەف]]، بەڵام بەھۆی ناڕازیبوونی باوکی بۆ مانەوەی لەوێ، زوو گەڕایەوە بۆ [[مەشھەد]]. لە ساڵی ١٩٥٨، لە [[قوم]] نیشتەجێ بوو، کە لەوێ بەشداری لە وانەکانی سەید حوسێن برووجێردی و [[ڕووحوڵڵا خومەینی]] دەکرد. وەک زۆرێک لە پیاوانی ئایینی دیکەی چالاکی سیاسی لەو سەردەمەدا، خامنەیی زۆر زیاتر تێکەڵ بە [[سیاسەت]] بوو تا زانستی ئایینی. == سەرەتای کاری سیاسی (١٩٦٠ەکان–١٩٨١) == بەپێی ماڵپەڕە فەرمییەکەی، خامنەیی شەش جار دەستگیر کراوە پێش ئەوەی بۆ ماوەی سێ ساڵ لە سەردەمی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]]دا دووربخرێتەوە. ئەو کەسایەتییەکی سەرەکیی [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئێران]] و یەکێک لە نزیکەکانی [[ڕووحوڵڵا خومەینی]] بوو. لە کاتی دامەزراندنی [[کۆماری ئیسلامی]]یەوە، خامنەیی چەندین پۆستی حکوومیی ھەبووە. خامنەیی لە ١٤ی نیسانی ١٩٧٩ەوە وەک سەرۆکی خزمەتکارانی ئاستان قودس ڕەزەوی کاری کردووە. محەممەد سەحیمی جەختی لەوە کردەوە کە کاری سیاسیی ئەو دوای شۆڕشی ئێران دەستی پێکرد، کاتێک سەرۆککۆماری پێشووی ئێران، ئەکبەر ھاشمی ڕەفسەنجانی، کە ئەو کاتە جێی متمانەی خومەینی بوو، خامنەیی ھێنایە ناو بازنەی ناوەوەی خومەینی. دواتر، حەسەن ڕۆحانی، کە ئەو کاتە ئەندامی پەرلەمان بوو، ڕێکخستنی بۆ خامنەیی کرد تا یەکەم پۆستی گەورەی خۆی لە حکوومەتی کاتیی شۆڕشگێڕدا وەک جێگری وەزیری بەرگری وەربگرێت. لە ساڵی ١٩٨٠، دوای دەستلەکارکێشانەوەی حوسێن عەلی مونتەزەری لەو پۆستە، ڕووحوڵڵا خومەینی عەلی خامنەیی بۆ پۆستی پێشنوێژی ھەینیی [[تاران]] دەستنیشان کرد. خامنەیی بۆ ماوەیەکی کورت لە کۆتایییەکانی تەممووز تا ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٧٩ جێگری وەزیری بەرگریی نەتەوەیی بوو و وەک سەرپەرشتیاری [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] کاری دەکرد. ھەروەھا وەک نوێنەری لیژنەی بەرگریی [[پەرلەمانی ئێران]] لە مەیدانی جەنگدا خزمەتی کردووە. == ھەوڵی تیرۆرکردنی ١٩٨١ == خامنەیی بە تەسکۆڵە لە ھەوڵێکی تیرۆرکردن لەلایەن [[ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران|موجاھیدینی خەلق]] ڕزگاری بوو کاتێک [[بۆم]]بێک، کە لەناو تۆمارکەرێکی دەنگدا شاردرابووەوە، لە تەنیشتی تەقییەوە. لە ٢٧ی حوزەیرانی ١٩٨١، کاتێک خامنەیی لە بەرەکانی پێشەوەی جەنگ گەڕابووەوە، بەپێی خشتەی شەممەکانی چوو بۆ [[مزگەوتی ئەبوزەر]]. دوای نوێژی یەکەم، [[وتار]]ێکی بۆ نوێژخوێنان پێشکەش کرد کە پرسیارەکانیان لەسەر [[کاغەز]] نووسیبوو. لەو کاتەدا، گەنجێک کە دوگمەیەکی داگرت، تۆمارکەرێکی دەنگی لەگەڵ کاغەزەکان لەسەر مێزەکەی بەردەم خامنەیی دانا. دوای خولەکێک، تۆمارکەرەکە دەستی بە فیکە لێدان کرد، پاشان لەناکاو تەقییەوە. «دیارییەکی گرووپی فورقان بۆ کۆماری ئیسلامی» لەسەر دیواری ناوەوەی تۆمارکەرەکە نووسرابوو. چارەسەرکردنی خامنەیی چەند مانگێکی خایاند و [[قۆڵ]] و [[دەنگەژێ]] و [[سی]]یەکانی بە سەختی بریندار بوون. ئەو بەشێوەیەکی ھەمیشەیی بریندار بوو، و توانای بەکارھێنانی قۆڵی ڕاستی لەدەست دا. == سەرۆکایەتی (١٩٨١–١٩٨٩) == لە ساڵی ١٩٨١، دوای تیرۆرکردنی [[محەممەد عەلی ڕەجایی]]، خامنەیی لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئێرانی تشرینی یەکەمی ١٩٨١ بە دەنگێکی زۆر (٩٧٪) وەک سەرۆککۆماری ئێران ھەڵبژێردرا، کە تێیدا تەنھا چوار کاندید لەلایەن ئەنجومەنی پارێزەرانەوە پەسەند کرابوون. خامنەیی بووە یەکەم پیاوی ئایینی کە ئەو پۆستە وەربگرێت. [[ڕووحوڵڵا خومەینی]] لە سەرەتادا دەیویست پیاوانی ئایینی لە سەرۆکایەتی دوور بخاتەوە، بەڵام دواتر بۆچوونەکانی گۆڕی. لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئێرانی ١٩٨٥دا، کە تەنھا سێ کاندید لەلایەن ئەنجومەنی پارێزەرانەوە پەسەند کرابوون، عەلی خامنەیی جارێکی دیکە وەک سەرۆککۆماری ئێران ھەڵبژێردرایەوە و ٨٧٪ی دەنگەکانی بەدەست ھێنا. لە وتاری دەستبەکاربوونی سەرۆکایەتیدا، خامنەیی بەڵێنی دا کە «لاڕێی، [[لیبراڵیزم]]، و [[چەپڕەوی|چەپە]] کاریگەرەکان بە [[ئەمریکا]]» لەناو ببات. بەپێی ژووری ئێران، دژایەتیی توند بەرامبەر [[حکوومەت]]، لەوانە ناڕەزایەتیی توندوتیژ و ناتوندوتیژ، تیرۆرکردن، چالاکیی [[گەریلا]] و یاخیبوونەکان، لە سەرەتای ساڵانی ١٩٨٠کاندا، چ پێش سەرۆکایەتیی خامنەیی و چ لە کاتی سەرۆکایەتییەکەیدا، بە سەرکوتکردنی دەوڵەت و تیرۆر وەڵام درانەوە. ھەزاران ئەندامی ئاسایی گرووپە یاخیبووەکان کوژران، زۆرجار لەلایەن دادگا شۆڕشگێڕییەکانەوە. تا ساڵی ١٩٨٢، حکوومەت ڕای گەیاند کە کۆنترۆڵی دادگاکان دەکات، ھەرچەندە گرووپە سیاسییە جیاوازەکان لە نیوەی یەکەمی ساڵانی ١٩٨٠کاندا بەردەوام لەلایەن حکوومەتەوە سەرکوت دەکران. === لەکاتی جەنگی ئێران و عێراق === خامنەیی یەکێک بوو لە سەرکردەکانی ئێران لە کاتی [[جەنگی ئێران و عێراق]]دا لە ساڵانی ١٩٨٠کان و پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ سوپای پاسداراندا پەرەپێدا کە ئێستا بەھێزە. سوپای پاسداران بۆ سەرکوتکردنی دژبەرانی [[کۆماری ئیسلامیی ئێران]] جێگیر کراون. وەک سەرۆککۆمار، ناوبانگی ئەوەی ھەبوو کە گرنگییەکی زۆر بە وردەکارییە سەربازی، [[بوودجە]] و کارگێڕییەکان دەدات. دوای دەرکردنی [[سوپای عێراق]] لە [[ئێران]] لە ساڵی ١٩٨٢، خامنەیی بووە یەکێک لە دژبەرانی سەرەکیی بڕیارەکەی خۆی بۆ ھێرشی پێچەوانە بۆ ناو عێراق، کە ئەمەش بۆچوونێک بوو خامنەیی لەگەڵ سەرۆک وەزیران [[میرحوسێن موسەوی]] ھاوبەش بوو، کە دواتر لەکاتی [[ناڕەزایەتییەکانی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئێرانی ٢٠٠٩]]دا ناکۆکی لەگەڵیدا دروست کرد. === قۆناغی دوای جەنگ === لە بڕیارەکەی ١٠ی نیسانی ١٩٩٧ سەبارەت بە تیرۆرەکانی چێشتخانەی میکۆنۆس، دادگای [[ئەڵمانیا]] فەرمانی دەستگیرکردنی نێونەتەوەیی بۆ [[عەلی فەلاحیان]]، وەزیری ھەواڵگریی ئێران دەرکرد، دوای ئەوەی ڕای گەیاند کە تیرۆرەکە لەلایەن ئەوەوە و بە ئاگاداریی خامنەیی و ڕەفسەنجانی فەرمانی پێ کراوە. بەرپرسانی ئێران بە توندی تێوەگلانی خۆیان ڕەتکردەوە. [[عەلی ئەکبەر ناتق نووری]]، سەرۆکی ئەوکاتی [[پەرلەمانی ئێران]]، بڕیارەکەی وەک سیاسی، ناڕاست و بێ بنەما ڕەتکردەوە. بڕیارەکە بووە ھۆی قەیرانێکی دیپلۆماسی لە نێوان حکوومەتەکانی ئێران و چەندین وڵاتی ئەورووپی، کە تا تشرینی دووەمی ١٩٩٧ی خایاند. تیرۆرکەرە تۆمەتبارکراوەکان، دارابی و ڕاحیل، لە ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧ لە زیندان ئازاد کران و دیپۆرت کرانەوە بۆ وڵاتەکانی خۆیان. == ڕێبەری باڵا (١٩٨٩–٢٠٢٦) == === ھەڵبژاردن وەک ڕێبەری باڵا === {{سەرەکی|ھەڵبژاردنی ڕێبەری باڵای ئێران لە ساڵی ١٩٨٩}} لە ساڵی ١٩٨٩، [[ڕووحوڵڵا خومەینی|ئایەتووڵڵا خومەینی]] ئایەتوڵڵا مونتەزەریی وەک جێنشینی سیاسیی خۆی لابرد، و لە جیاتیی ئەو پۆستەکەی دا بە خامنەیی. لەبەر ئەوەی خامنەیی نە مەرجەع بوو و نە ئایەتوڵڵا، ئەنجومەنی شارەزایان ناچار بوو دەستوور دەستکاری بکات بۆ ئەوەی پۆستی ڕێبەری باڵای نوێی ئێران پێ ببەخشێت (بڕیارێک کە لەلایەن چەندین ئایەتوڵڵای گەورەوە دژایەتی دەکرا). خامنەیی دوای مردنی خومەینی بە فەرمی جێگەی گرتەوە، دوای ئەوەی لە ٤ی حوزەیرانی ١٩٨٩ لەلایەن ئەنجومەنی شارەزایانەوە وەک [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەری باڵا]]ی بەوەکالەت ھەڵبژێردرا. === پێشنیازی ئەنجومەنی سەرکردایەتی === سەرەتا، ھەندێک لە ئەندامانی ئەنجومەنی شارەزایان بیرۆکەی ئەنجومەنێکی سەرکردایەتییان پێشنیار کرد. لیستی جۆراوجۆر پێشنیار کران، و خامنەیی لە ھەموویاندا ناوی ھەبوو. بۆ نموونە، ئەنجومەنێکی سێ کەسی پێکھاتوو لە [[عەلی مشکینی]]، [[عەبدولکەریم موسەوی ئەردەبیلی]] و خامنەیی پێشنیاز کرا بۆ ڕێبەرایەتیکردنی ئێران. بەپێی ڕەفسەنجانی، ئەو و خامنەیی دژی پێشنیازەکە بوون، لەکاتێکدا [[ئایەتوڵڵا حائیری شیرازی]] و [[ئایەتوڵڵا ئیبراھیم ئەمینی]] لایەنگری بوون. لایەنگرانی پێشنیازی ئەنجومەنەکە باوەڕیان وابوو کە بوونی ئەنجومەنێک یەکڕیزیی زیاتر لە کۆمەڵگادا دروست دەکات و تایبەتمەندیی ئەرێنیی زیاتر لە ئەنجومەنێکدا دەدۆزرێتەوە. لە بەرامبەردا، نەیارەکان باوەڕیان وابوو کە ڕێبەرێکی تاک کاراترە بەپێی ئەزموونەکانی ڕابردوو لە دۆسیەی ئەنجومەنی دادوەریدا. ئیبراھیم ئەمینی پوختەی ھۆکارەکانی خستەڕوو کە لەلایەن ھەردوو لاوە پێشکەش کرابوون. بە وتەی ئەو، نەیارەکان پێشنیازەکەیان ڕەتکردەوە چونکە: ١) بەڵگە بۆ ویلایەتی فەقی تەنھا بۆ سەرپەرشتیی تاکێک ڕاست بوو، و ڕوون نەبوو کێ سەرپەرشتییەکە بەدەستەوە دەگرێت کاتێک ئەنجومەنێک ھەبێت. سەرپەرشتیی ئەنجومەنێک ڕەگی لە [[فەرموودە]] و [[فیقھی ئیسلامی]]دا نەبوو. ٢) ڕێکخراوەکانی پێشووی جۆری ئەنجومەن، وەک ئەنجومەنی پەخش و ئەنجومەنی باڵای دادوەری، لە پراکتیکدا سەرکەوتوو نەبوون، و ئەنجومەنی سەرکردایەتی بە ھۆکاری ھاوشێوە باش دەرناچێت. ٣) خەڵک ڕاھاتبوون بە ڕێبەرایەتیی تاکەکەسی، و ئەنجومەنێکی سەرکردەکان شتێکی نامۆ بوو بۆیان. ٤) ڕێبەرێکی تاک دەتوانێت یەکلاکەرەوەتر مامەڵە بکات لە کاتی بڕیارە ھەستیار و بنەڕەتییەکان و چارەسەرکردنی کێشە و قەیرانەکاندا. لە لایەکی دیکەوە، لایەنگرانی پێشنیازەکە باوەڕیان وابوو کە: ١) لەو کاتەدا، ھیچ فەقیھێک یەکسان بە خومەینی یان تەنانەت دوو یان سێ ئاست نزمتر لەو نەبوو تا بتوانێت چاوەڕوانیی خەڵک جێبەجێ بکات. ٢) لە دۆخی ئەنجومەنێکی سەرکردایەتیدا، ئەندامەکان دەتوانن قەرەبووی یەکتر بکەنەوە ئەگەر ھەر یەکێکیان کەموکووڕیی ھەبێت لە بوارێکدا. ٤٥ ئەندام دژی پێشنیازی ئەنجومەنی سەرکردایەتی دەنگیان دا لەکاتێکدا زیاتر لە ٢٠ کەس لایەنگری بوون، و پێشنیازەکە ڕەتکرایەوە. دوای ئەوەی ئەنجومەنەکە بیرۆکەی ئەنجومەنی سەرکردایەتیی ڕەتکردەوە، خامنەیی بە دەنگی ٦٠ کەس لە کۆی ٧٤ ئەندامی ئامادەبوو بە ڕێبەر ھەڵبژێردرا، و ئایەتوڵڵای گەورە [[محەممەد ڕەزا گوڵپایەگان]]ی ١٤ دەنگەکەی دیکەی بەدەست ھێنا. ھەرچەندە دواجار پۆستەکەی قبووڵ کرد، بەڵام خامنەیی ناڕەزایەتیی خۆی دەربڕی سەبارەت بە نەشیاویی خۆی، و وتی «کاندیدکردنی من دەبێت وا لە ھەموومان بکات خوێن بگریین»، و مشتومڕی لەگەڵ موجتەھیدەکانی ئەنجومەنەکە کرد. === پێوەرەکانی مەرجەع === لەبەر ئەوەی خامنەیی لەو کاتەدا مەرجەع نەبوو—کە [[دەستووری ئێران]] داوای دەکرد—وەک ڕێبەری باڵای کاتی دەستنیشان کرا. دواتر، دەستوور ھەموار کرایەوە بۆ لابردنی ئەو مەرجە، و ئەنجومەنی شارەزایان لە ٦ی ئابی ١٩٨٩ کۆبووەوە بۆ دووپاتکردنەوەی خامنەیی بە ٦٠ دەنگ لە کۆی ٦٤ ئامادەبوو. لە ٢٩ی نیسانی ١٩٨٩، لە وەڵامی نامەی ئایەتوڵڵا عەلی مشکینی، سەرۆکی لیژنەی بەرپرس لە پێداچوونەوەی دەستوور، کە پرسیاری تێڕوانینی خومەینی دەکرد سەبارەت بە پێوەرەکانی مەرجەع، خومەینی وتی: «لەسەرەتاوە، باوەڕم وابوو و پێداگریم دەکرد کە ھیچ پێویستییەک بە مەرجەکانی مەرجەعییەت (دەسەڵات لە [[فیقھ]]دا) نییە. [[موجتەھید]]ێکی (فەقیھی ڕووناکبیر) بە [[تەقوا]]، کە لەلایەن ئەنجومەنی بەڕێزی شارەزایانەوە پەسەند کرابێت، کافییە». لە ڤیدیۆیەکدا کە لە کاتی [[خۆپیشاندانەکانی ئێران (٢٠١٧–٢٠١٨)|ناڕەزایەتییەکانی ٢٠١٧–٢٠١٨ی ئێران]] دەرکەوت، خامنەیی لەبەردەم ئەنجومەنەکەدا دەبینرا کە دەیوت ئەو لە ڕووی ئایینییەوە شیاو نییە بۆ ئەوەی ببێتە ڕێبەری باڵا. خامنەیی، کە پلەکەی [[حوجەتولئیسلام]] بوو و [[مەرجەع]] نەبوو وەک ئەوەی دەستووری ئێران داوای دەکرد، وتی ئەو تەنھا دەبێتە «ڕێبەرێکی تەشریفاتی»، و لەلایەن ئەکبەر ھاشمی ڕەفسەنجانییەوە دڵنیا کرایەوە کە پۆستەکە «کاتی» دەبێت تا ئەنجامدانی ڕاپرسییەک، کە دیار بوو بۆ ساڵێک دواتر پلانی بۆ دانرابوو. دوای ڕاپرسیی دەستووری کە لە ٢٨ی تەممووزی ١٩٨٩ ئەنجام درا و مەرجی مەرجەعی لابرد، خامنەیی لە ٦ی ئاب بە فەرمی لەلایەن ئەنجومەنی شارەزایانەوە وەک ڕێبەری باڵای ھەمیشەیی و فەرمی ھەڵبژێردرا. لە ٢٩ی ئابی ٢٠٢٢، کازم حائیری دەستلەکارکێشانەوەی خۆی لە پۆستی مەرجەع بەھۆی پیری و نەخۆشییەوە ڕاگەیاند. ئەمە بە یەکەم جار لە مێژوودا وەسف کرا کە مەرجەعێک دەستبەرداری پۆستەکەی بێت. ئەو داوای لە شوێنکەوتووانی کرد پەیڕەویی عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای ئێران بکەن وەک «باشترین کەس بۆ ڕێبەرایەتیی گەلەکەمان و لابردنی دەستدرێژیکاران». === ستراتیژیی سیاسی و فەلسەفە === سەردەمی خامنەیی جیاواز بوو لە سەردەمی پێش خۆی. ھەرچەندە، ئەو بەردەوام بوو لەسەر سیاسەتی [[خومەینی]] بۆ «ھاوسەنگکردنی گرووپێک بەرامبەر ئەوی تر، بۆ دڵنیابوون لەوەی ھیچ لایەنێک ھێزی زۆر بەدەست نەھێنێت». بەھۆی نەبوونی [[کاریزما]] و پێگەی ئایینیی خومەینی، ئەو تۆڕی کەسیی پەرەپێدابوو، سەرەتا لەناو ھێزە چەکدارەکان و پاشان لەناو پیاوانی ئایینی، لەکاتێکدا بەڕێوەبردنی بونیادە سەرەکییەکان و حەوزەکانی [[قوم]] و [[مەشھەد]]ی دەکرد. دوای سێ دەیە لە بوون بە ڕێبەری باڵا، خامنەیی توانی زۆرێک لە دڵسۆزانی لە سەرانسەری دامەزراوە سەرەکییەکانی ئێران دابنێت، «دروستکردنی سیستەمێک کە خزمەتی دەکات و دەیپارێزێت». پیاوی ئایینیی پێشوو مەھدی خەلەجی و سەعید گوڵکار، سیستەمەکەی خامنەیییان بە دروستکردنی «پەیکەرێکی ھاوتەریب» بۆ ھەر یەکێک لە دامەزراوەکانی وڵات ([[سوپا]]، دەزگا ھەواڵگرییەکان، ھتد) وەسف کرد بۆ ئەوەی ئەو دامەزراوانە بە لاوازی بھێڵێتەوە. بەپێی وەلی نەسر لە قوتابخانەی جۆنز ھۆپکینز بۆ خوێندنی پێشکەوتووی نێونەتەوەیی، «[خامنەیی] زۆرێک لە دەسەڵاتەکانی سەرۆکایەتیی لەگەڵ خۆیدا برد و نووسینگەی ڕێبەری باڵای کردە سەرپەرشتیاری ھەموو شتێکی گۆڕەپانی سیاسیی ئێران». بە بڕوای نەسر، خامنەیی «جۆرێکی نامۆ لە [[دیکتاتۆر]]» بوو. بەرپرسانی ژێر دەستی خامنەیی کاریگەرییان ھەبوو لەسەر دەسەڵاتە جیاوازەکانی وڵات، و ھەندێک جار دەمەقاڵێی نێوان دامەزراوەکان، لەوانە «پەرلەمان، سەرۆکایەتی، دەسەڵاتی دادوەری، [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]]، سوپا، دەزگا ھەواڵگرییەکان، دەزگاکانی پۆلیس، نوخبەی ئایینی، پێشنوێژانی ھەینی و بەشێکی زۆری میدیاکان»، ھەروەھا جۆرەھا «دامەزراوەی ناحکوومی، ڕێکخراو، ئەنجومەن، حەوزە و گرووپە بازرگانییەکان». خامنەیی فەرمانی دەردەکرد و بڕیاری کۆتایی دەدا لەسەر ئابووری، ژینگە، سیاسەتی دەرەوە و ھەموو شتێکی تر لە [[ئێران]]. خامنەیی بە بەردەوامی لەگەڵ سەرۆککۆمار، ئەندامانی کابینە، سەرۆک و بەرپرسانی دەسەڵاتی دادوەری، پەرلەمانتاران و ئەوانی تر کۆدەبووەوە و پێی دەوتن چی بکەن. ھەروەھا خامنەیی دامەزراندنەکانی کابینەی سەرۆکایەتیی دەردەکرد و دەیگەڕاندنەوە. خامنەیی لەگەڵ میوانە بیانییەکان کۆدەبووەوە، بەڵام سەفەری نێونەتەوەیی نەدەکرد؛ ھەر کەسێک بیویستایە بیبینێت دەبوایە سەفەری بکردایە بۆ ئێران. جگە لە کاتەکەی لە [[نەجەف]] وەک خوێندکار، خامنەیی لە ماوەی سەرۆکایەتیدا سەفەری [[لیبیا]]ی کردووە. لە وتارەکانیدا، خامنەیی بە بەردەوامی ئاماژەی بە زۆرێک لە بابەتە ئاشناکانی [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ١٩٧٩]] دەکرد: دادپەروەری، سەربەخۆیی، خۆبژێوی، حکوومەتی ئیسلامی و دژایەتیی توند بەرامبەر [[ئیسرائیل]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، لەکاتێکدا بە دەگمەن باسی لە ئایدیالە شۆڕشگێڕییەکانی دیکەی وەک دیموکراسی و شەفافییەتی زیاتری حکوومەت دەکرد. بەپێی [[کەریم سەجادپور]] لە دامەزراوەی کارنێگی بۆ ئاشتیی نێونەتەوەیی، خامنەیی «بەرەنگاری ھەوڵەکانی ڕەفسەنجانی بووەوە بۆ دۆزینەوەی شێوازێکی ژیان لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکان، ھەروەھا ھیواکانی خاتەمی بۆ دەوڵەتێکی ئیسلامیی دیموکراتیتر، و مەیلی ئەحمەدی نەژاد بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ڕاشکاوانە». === کەرتی تایبەتکردنی کارگە دەوڵەتییەکان === لە ساڵی ٢٠٠٧، خامنەیی داوای کەرتی تایبەتکردنی [[کۆمپانیا]] دەوڵەتییەکانی کرد، لەوانە کۆمپانیای تەلەفۆن، سێ [[بانک]] و دەیان پڕۆژەی بچووکی [[نەوت]] و پترۆکیمیایی. دوای چەند مانگێک، لە کۆبوونەوەیەکی تەلەڤیزیۆنیدا لەگەڵ سەرۆککۆماری ئەوکات [[مەحموود ئەحمەدی نەژاد]] و وەزیرانی کابینەکەی، پیاوانی ئایینیی گرنگ، سەرۆکی [[پەرلەمان]] و پارێزگارەکان، سەرۆکانی پەخشی دەوڵەت و ژووری بازرگانیی ئێران، خامنەیی فەرمانی کرد: «ھەندێک یاسا تێپەڕێنن، ھەندێک بازرگانی بفرۆشن، و لەم بارەیەوە خێرا بن». خامنەیی ھۆشداریدا کە «ئەوانەی دژایەتیی ئەم سیاسەتانە دەکەن ئەوانەن کە بەرژەوەندی و کاریگەریی خۆیان لەدەست دەدەن». === مشتومڕ سەبارەت بە پێگەی ئایەتوڵڵای گەورە === لە ساڵی ١٩٩٤، دوای مردنی ئایەتوڵڵای گەورە [[محەممەد عەلی ئەراکی]]، کۆمەڵەی مامۆستایانی حەوزەی [[قوم]] خامنەیی وەک مەرجەعێکی نوێ ڕاگەیاند؛ بەڵام، چەندین [[ئایەتوڵڵا]] ڕەتیانکردەوە دان بەوەدا بنێن. ھەندێک لەو پیاوە ئایینییە ناڕازییانە بریتی بوون لە [[محەممەد شیرازی]]، [[حوسێن عەلی مونتەزەری]]، [[حەسەن تەباتەبایی]] قومی، و [[یەعسوبەدین ڕەستگار جویباری]]. لە ساڵی ١٩٩٧، بۆ نموونە، مونتەزەری «گومانی خستە سەر دەسەڵاتەکانی ڕێبەر» و لە ئەنجامدا بەھۆی لێدوانەکانییەوە بە داخستنی خوێندنگە ئایینییەکەی، ھێرشکردنە سەر نووسینگەکەی لە قوم، و ماوەیەک دەستبەسەرکردنی لە ماڵەوە سزا درا. == تیرۆرکردن == {{سەرەکی|تیرۆرکردنی عەلی خامنەیی}} لە ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦، لە میانەی زنجیرەیەک ھێرشی مووشەکیی بەرفراوانی [[ئەمریکا]] و [[ئیسرائیل]] بۆ سەر [[ئێران]] وەک بەشێک لە ئۆپەراسیۆنی «تووڕەییی داستان»، بەرپرسێکی ئیسرائیلیی نەناسراو بانگەشەی ئەوەی کرد کە تەرمی خامنەیی دۆزراوەتەوە. چەند کاتژمێرێک پێشتر، [[عەباس عێراقچی]]، وەزیری دەرەوەی ئێران، ڕای گەیاند کە خامنەیی و [[مەسعوود پزیشکیان]]ی سەرۆککۆمار «تا ئەو جێیەی من ئاگادارم» لە ژیاندان. دواتر لە ھەمان ڕۆژدا، [[دۆناڵد ترەمپ]]، سەرۆکی ئەمریکا لە «[[ترووس سۆشیاڵ]]» نووسی کە خامنەیی کوژراوە. تەلەڤیزیۆنی دەوڵەتیی ئێران دواتر لە دەوروبەری کاتژمێر ٥ی بەیانی بە کاتی ئێران، چەند کاتژمێرێک دوای ڕاگەیاندنەکەی ترەمپ، مردنەکەی، لەگەڵ کچەکەی، زاواکەی، بووکەکەی و نەوەکەیدا پشتڕاست کردەوە. ڕاپۆرت کراوە کە خامنەیی لەکاتێکدا لە نووسینگەکەیدا بووە، کوژراوە. بەدوای مردنی خامنەییدا، حکوومەت ٤٠ ڕۆژ ماتەمینیی ڕاگەیاند. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{سەرۆککۆمارەکانی ئێران}} {{ئیسلامی سیاسی}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|ئیسلام|سیاسەت|شیعە|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Ali Khamenei}} [[پۆل:عەلی خامنەیی|عەلی خامنەیی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئێران]] [[پۆل:وەرگێڕە ئێرانییەکان]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئێران]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩]] [[پۆل:سیایسەتوانە ئێرانییەکان]] [[پۆل:وەرگێڕەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]] [[پۆل:شاعیرانی ئێرانی]] [[پۆل:خەڵکی مەشھەد]] [[پۆل:ئەو کەسانەی ھەوڵی تیرۆریان دراوە]] [[پۆل:شەڕی ئێران و عێراق]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] ay0knnozl4via6bwp2a5ax9djkmokia 0 43484 1569896 1390209 2026-03-30T08:49:04Z 1silent scientist 51740 1569896 wikitext text/x-wiki '''عەنازییەکان''' خاوەن میرنشینێکی کوردی بوون، کە بە میرنشینی عەنازی (٩٩٠–١١١٧) ناسراوە، کە بە گوتەی مێژوونووس [[ئیبن ئەسیری جزری|ئیبن ئەسیر]] (١١٦٠–١٢٣٣) وا ناونراون بەھۆی بەخێوکردنی [[بزن]]ەوە لەکاتێکدا مێژوونووس [[ئیبن ئەلموستەوفی]] پێی وایە ناوی عەیارییەکان ڕێکترە لە عەنازییەکان، چونکە دامەزرێنەری میرنشینەکە ناوی [[محەممەد ئەلعەیار]] بووە، و وشەی ئەلعەیار لە نێو [[کورد]] دا بە مانای زیرەکی یان مرۆڤی زیرەک بەکارھاتووە، ئەم ناوە مشتومڕی لەسەر بوونی عەشیرەتێکی [[عەرەب]]ی بە ناوی بەنو عەنزە دروست کردووە، بەڵام کوردەکان ناوی عەنازییەکان بە ھەڵە دەزانێت و عەیارییەکان بە ناوێکی وردتر دەزانن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the … - Hugh Kennedy - Google Books|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/The_Prophet_and_the_Age_of_the_Caliphate.html?id=Kak0CwAAQBAJ|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191226051423/https://books.google.com/books/about/The_Prophet_and_the_Age_of_the_Caliphate.html?id=Kak0CwAAQBAJ|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Foundation|یەکەم=Encyclopaedia Iranica|سەردێڕ=Welcome to Encyclopaedia Iranica|ناونیشان=https://iranicaonline.org/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=iranicaonline.org|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/E_J_Brill_s_First_Encyclopaedia_of_Islam.html?hl=ar&id=7CP7fYghBFQC|سەردێڕ=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936|ڕێکەوت=1987|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٠٨٢٦٥-٦|زمان=en}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200712042114/http://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_3562.html</ref> ئەم میرنشینە لە ناوچەی [[حەلوان]] لەلایەن [[کورد]]ەکانی [[شازەنجانیی]]ەوە دامەزراوە دواتر دەسەڵاتی فراوان بووە و لەشارەکانی [[ئەسەد ئاباد]] و [[داقوق]] و ئاوەدانی دیکە دەسەڵاتەکەی پەرەی سەندووە، لە میرە بەناوبانگەکانیان، [[میر ئەبولفەتح محەممەد]] کوڕی [[عەنناز]] و [[میر حسام ئەلدەو]]. == ڕەچەڵەکناسی == عەلی کوڕی ئەسیر ڕای گەیاندووە کە ناوی «عەنناز» لە وشەی «عەنز»ەوە هاتووە کە بە واتای «بزن» دێت و ئاماژەیە بۆ خاوەن، بازرگان، یان شوانکاری بزن. بەڵام [[شەرەفخانی بدلیسی]] و [[حەمدوڵڵا موستەوفی]] ناوی «بەنوو عەییار»یان پێشنیار کردووە و پێیان وایە وشە [[عەرەبی]]یەکەی «عەییار» کە بە واتای «زیرەک» یان «فێڵباز» دێت، لە [[کوردی]] و [[فارسی]]شدا باو بووە و وەک نازناو بۆ خێزانە کوردەکان بەکارهاتووە، لە کاتێکدا نە «عەنز» و نە «عەنناز» لە فەرهەنگە کوردییەکاندا باس نەکراون.<ref>https://iranicaonline.org/articles/annazids-banu-annaz-a-kurdish-dynasty-r</ref> == جوگرافیا == عەننازییەکان بە پلەی یەکەم دەسەڵاتیان بەسەر [[کرماشان]]، [[حەڵوان]]، [[دینەوەر]]، [[شارەزوور]]، [[داقووق]]، [[دەسکەرە]]، [[مەندەلی]] و [[نوعمانییە]]دا هەبوو. == مێژوو == دامەزرێنەری خانەدانی عەننازییەکان ئەبولفەتح محەمەدی کوڕی عەنناز بوو (کۆچی دوایی ١٠١٠-١٠١١ ز) کە فەرمانڕەوایی [[حەڵوان]]ی دەکرد و پێدەچێت بەستراوە بێت بە ئیدارەی بەهائولدەولەی خانەدانی [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھییەکان]]ەوە. لە بیست ساڵی یەکەمی حوکمڕانیدا، جەنگی لەگەڵ «بەنوو عوقەیل» کرد و بۆ ماوەیەکی کاتی داقووقی گرت، هەروەها لە دەوروبەری [[خانەقین]] لەگەڵ «بەنوو مەزیەد» جەنگا. لە ساڵی ١٠٠٦دا، بەدری کوڕی حەسەنوەیھ و ئەبولحەسەن عەلی کوڕی مەزیەدی حەسەنوەیھی، ١٠ هەزار سەربازیان دژی عەننازییەکان نارد، ئەمەش ئەبولفەتحی ناچار کرد پەنا بۆ بوەیهییەکان لە [[بەغدا]] ببات. لە پەیماننامەیەکی نێوان هەردوو خانەدانەکە لە هەمان ساڵدا، ئەبولفەتح خۆی وەک پاشکۆی حەسەنوەیهییەکان ناساند. ئەبولفەتح لەلایەن کوڕەکەیەوە، [[حوسامولدەولە ئەبوشەوک]] (تا نزیکەی ١٠٤٦ فەرمانڕەوایی کرد)، جێگەی گیرایەوە کە سەردەمی فەرمانڕەواییەکەی پڕ بوو لە وێرانکاری و ململانێی ناوخۆیی. بەو هۆیەشەوە، ناوچەی ژێر دەسەڵاتی زۆر گۆڕانکاری بەسەردا دەهات؛ لە گەورەترین فراوانبوونیدا گەیشتە [[حللە]]، لە کاتێکدا لە کەمترین ئاستیدا تەنها سنووردار بوو بە [[ڕۆژاوای ئێران]]. ئەو ژنی لە خانەدانی بەنوو مەزیەد هێنا کە ئەمەش پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو خانەدانەکەی باشتر کرد. دوای مردنی بەدری کوڕی حەسەنوەیهـ، هۆزەکانی [[لوڕ]] و [[شادەنجان]] کەوتنە ژێر کۆنترۆڵی ئەبوشەوک. وەک کاردانەوەیەک، بوەیهییەکان لە هەمەدان کوڕی بەدری کوڕی حەسەنوەیهیان ئازاد کرد، کە تاهیری کوڕی هیلال بوو و لە کاتی شەڕدا لەلایەن ئەوانەوە دەستگیر کرابوو. تاهیری کوڕی هیلال بەرەو ڕووی عەننازییەکان هێرشی برد و ئەوانیش ناچار بوون بۆ [[حەڵوان]] بکشێنەوە. بەڵام شەڕەکە کاتێک کۆتایی هات کە تاهیری کوڕی هیلال لە [[ناوەن]] نیشتەجێ بوو دوای ئەوەی ژنی لە خێزانی ئەبوشەوک هێنا. دواتر ئەبوشەوک تاهیری کوڕی هیلالی کوشت و تەواوی خاکی عەننازییەکانی گرتەوە. لە ساڵی ١٠٢٩دا، ئەبوشەوک جەنگی دژی شەمسولدەولە و تورکە [[ئۆغوزەکان]] کرد و شکستی پێ هێنان و [[هەمەدان]]، [[دینەوەر]] و [[ئەسەداواد]]ی گرت. لە ساڵی ١٠٣٠دا [[داقووق]]ی لە بەنوو مەزیەد سەندەوە و [[کرماشان]]یش لە ساڵی ١٠٣٨/٣٩دا گیرا. پاشان سەربازەکانی بەرەو ئەرنەبە و خولەنجان برد کە لەژێر دەستی [[قووهییەکان]]دا بوون. لە ساڵی ١٠٤٠دا، کاتێک ویستی بەرەو ئەو زەویانە پێشڕەوی بکات کە لەژێر کۆنترۆڵی براکەی، موهەلهەلدا بوون (١٠١١-١٠٥٥)، دەستگیر کرا؛ موهەلهەل پشتگیری لەلایەن کاکوەیهییەکانەوە دەکرا. [[دەوڵەتی کاکوویە|کاکوەیهییەکان]] بەردەوام بوون لە گرتنی بەشێکی زۆری خاکی عەننازییەکان. دواتر ڕێگە بە ئەبوشەوک درا بگەڕێتەوە بۆ حەڵوان. پەیوەندییەکانی نێوان ئەبوشەوک و براکەی بە نێوەندگیری شەمسولدەولە باشتر بوون، بەڵام دووژمنایەتییەکان سەریان هەڵدایەوە کاتێک موهەلهەل ڕەتی کردەوە کوڕی ئەبوشەوک (ئەبولفەتح کوڕی ئەبوشەوک) ئازاد بکات. ئەبوشەوک دوو جار هێرشی کردە سەر موهەلهەل بەڵام نەیتوانی کوڕەکەی ڕزگار بکات کە دواتر لە دیلێتیدا کۆچی دوایی کرد. کەمێک دوای ئەوە، لە ساڵی ١٠٤٥دا، توغرەڵی فەرمانڕەوای [[تورکمان|تورکمانەکان]] ئیبراهیم ئینالی زڕبرای بۆ ناوچە کوردییەکان نارد و ئەبوشەوک ناچار بوو لە دینەوەرەوە بەرەو کرماشان و پاشان بۆ [[قەڵای سیروان]] لەسەر [[ڕووباری دیالە]] هەڵبێت، کە لەوێ زۆرێک لە کوردەکان لە دەوری کۆبوونەوە. هەردوو براکە هەوڵیان دا یەک بگرن، بەڵام هێزەکانی ئینال سەرکەوتوو بوون لە گرتنی [[حەڵوان]] و [[مەیدەشت]] و هێرشیان کردە سەر [[خانەقین]]. ئەبوشەوک لە نیسانی ١٠٤٦دا کۆچی دوایی کرد و لایەنگرانی لە دەوری براکەی کۆبوونەوە. سەعدی کوڕی ئەبوشەوک، بڕیاری دا بچێتە پاڵ ئینال و بەو هۆیەوە گرژییە ناوخۆییەکانی عەننازییەکانی نوێ کردەوە. کاتێک ئینال لە ساڵی ١٠٤٦دا حەڵوانی گرت، سەرکەوتنی جەنگەکەی پێشکەش بە [[تاهیری کوڕی هیلال]] کرد، کە کوڕە کوژراوەکەی ئەبوشەوک بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|مێژوو|کوردستان}} [[پۆل:مێژووی پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای سلێمانی]] 0lw6g3hedla1kuyc7a01be7c6v6hdyy 1569897 1569896 2026-03-30T08:50:22Z 1silent scientist 51740 1569897 wikitext text/x-wiki '''عەنازییەکان''' خاوەن میرنشینێکی کوردی بوون، کە بە میرنشینی عەنازی (٩٩٠–١١١٧) ناسراوە، کە بە گوتەی مێژوونووس [[ئیبن ئەسیری جزری|ئیبن ئەسیر]] (١١٦٠–١٢٣٣) وا ناونراون بەھۆی بەخێوکردنی [[بزن]]ەوە لەکاتێکدا مێژوونووس [[ئیبن ئەلموستەوفی]] پێی وایە ناوی عەیارییەکان ڕێکترە لە عەنازییەکان، چونکە دامەزرێنەری میرنشینەکە ناوی [[محەممەد ئەلعەیار]] بووە، و وشەی ئەلعەیار لە نێو [[کورد]] دا بە مانای زیرەکی یان مرۆڤی زیرەک بەکارھاتووە، ئەم ناوە مشتومڕی لەسەر بوونی عەشیرەتێکی [[عەرەب]]ی بە ناوی بەنو عەنزە دروست کردووە، بەڵام کوردەکان ناوی عەنازییەکان بە ھەڵە دەزانێت و عەیارییەکان بە ناوێکی وردتر دەزانن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the … - Hugh Kennedy - Google Books|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/The_Prophet_and_the_Age_of_the_Caliphate.html?id=Kak0CwAAQBAJ|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191226051423/https://books.google.com/books/about/The_Prophet_and_the_Age_of_the_Caliphate.html?id=Kak0CwAAQBAJ|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Foundation|یەکەم=Encyclopaedia Iranica|سەردێڕ=Welcome to Encyclopaedia Iranica|ناونیشان=https://iranicaonline.org/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=iranicaonline.org|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/E_J_Brill_s_First_Encyclopaedia_of_Islam.html?hl=ar&id=7CP7fYghBFQC|سەردێڕ=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936|ڕێکەوت=1987|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٠٨٢٦٥-٦|زمان=en}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200712042114/http://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_3562.html</ref> ئەم میرنشینە لە ناوچەی [[حەلوان]] لەلایەن [[کورد]]ەکانی [[شازەنجانیی]]ەوە دامەزراوە دواتر دەسەڵاتی فراوان بووە و لەشارەکانی [[ئەسەد ئاباد]] و [[داقوق]] و ئاوەدانی دیکە دەسەڵاتەکەی پەرەی سەندووە، لە میرە بەناوبانگەکانیان، [[میر ئەبولفەتح محەممەد]] کوڕی [[عەنناز]] و [[میر حسام ئەلدەو]]. == ڕەچەڵەکناسی == عەلی کوڕی ئەسیر ڕای گەیاندووە کە ناوی «عەنناز» لە وشەی «عەنز»ەوە هاتووە کە بە واتای «بزن» دێت و ئاماژەیە بۆ خاوەن، بازرگان، یان شوانکاری بزن. بەڵام [[شەرەفخانی بدلیسی]] و [[حەمدوڵڵا موستەوفی]] ناوی «بەنوو عەییار»یان پێشنیار کردووە و پێیان وایە وشە [[عەرەبی]]یەکەی «عەییار» کە بە واتای «زیرەک» یان «فێڵباز» دێت، لە [[کوردی]] و [[فارسی]]شدا باو بووە و وەک نازناو بۆ خێزانە کوردەکان بەکارهاتووە، لە کاتێکدا نە «عەنز» و نە «عەنناز» لە فەرهەنگە کوردییەکاندا باس نەکراون.<ref name=":0">https://iranicaonline.org/articles/annazids-banu-annaz-a-kurdish-dynasty-r</ref> == جوگرافیا == عەننازییەکان بە پلەی یەکەم دەسەڵاتیان بەسەر [[کرماشان]]، [[حەڵوان]]، [[دینەوەر]]، [[شارەزوور]]، [[داقووق]]، [[دەسکەرە]]، [[مەندەلی]] و [[نوعمانییە]]دا هەبوو. == مێژوو == دامەزرێنەری خانەدانی عەننازییەکان ئەبولفەتح محەمەدی کوڕی عەنناز بوو (کۆچی دوایی ١٠١٠-١٠١١ ز) کە فەرمانڕەوایی [[حەڵوان]]ی دەکرد و پێدەچێت بەستراوە بێت بە ئیدارەی بەهائولدەولەی خانەدانی [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھییەکان]]ەوە. لە بیست ساڵی یەکەمی حوکمڕانیدا، جەنگی لەگەڵ «بەنوو عوقەیل» کرد و بۆ ماوەیەکی کاتی داقووقی گرت، هەروەها لە دەوروبەری [[خانەقین]] لەگەڵ «بەنوو مەزیەد» جەنگا. لە ساڵی ١٠٠٦دا، بەدری کوڕی حەسەنوەیھ و ئەبولحەسەن عەلی کوڕی مەزیەدی حەسەنوەیھی، ١٠ هەزار سەربازیان دژی عەننازییەکان نارد، ئەمەش ئەبولفەتحی ناچار کرد پەنا بۆ بوەیهییەکان لە [[بەغدا]] ببات. لە پەیماننامەیەکی نێوان هەردوو خانەدانەکە لە هەمان ساڵدا، ئەبولفەتح خۆی وەک پاشکۆی حەسەنوەیهییەکان ناساند. ئەبولفەتح لەلایەن کوڕەکەیەوە، [[حوسامولدەولە ئەبوشەوک]] (تا نزیکەی ١٠٤٦ فەرمانڕەوایی کرد)، جێگەی گیرایەوە کە سەردەمی فەرمانڕەواییەکەی پڕ بوو لە وێرانکاری و ململانێی ناوخۆیی. بەو هۆیەشەوە، ناوچەی ژێر دەسەڵاتی زۆر گۆڕانکاری بەسەردا دەهات؛ لە گەورەترین فراوانبوونیدا گەیشتە [[حللە]]، لە کاتێکدا لە کەمترین ئاستیدا تەنها سنووردار بوو بە [[ڕۆژاوای ئێران]]. ئەو ژنی لە خانەدانی بەنوو مەزیەد هێنا کە ئەمەش پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو خانەدانەکەی باشتر کرد. دوای مردنی بەدری کوڕی حەسەنوەیهـ، هۆزەکانی [[لوڕ]] و [[شادەنجان]] کەوتنە ژێر کۆنترۆڵی ئەبوشەوک. وەک کاردانەوەیەک، بوەیهییەکان لە هەمەدان کوڕی بەدری کوڕی حەسەنوەیهیان ئازاد کرد، کە تاهیری کوڕی هیلال بوو و لە کاتی شەڕدا لەلایەن ئەوانەوە دەستگیر کرابوو. تاهیری کوڕی هیلال بەرەو ڕووی عەننازییەکان هێرشی برد و ئەوانیش ناچار بوون بۆ [[حەڵوان]] بکشێنەوە. بەڵام شەڕەکە کاتێک کۆتایی هات کە تاهیری کوڕی هیلال لە [[ناوەن]] نیشتەجێ بوو دوای ئەوەی ژنی لە خێزانی ئەبوشەوک هێنا. دواتر ئەبوشەوک تاهیری کوڕی هیلالی کوشت و تەواوی خاکی عەننازییەکانی گرتەوە. لە ساڵی ١٠٢٩دا، ئەبوشەوک جەنگی دژی شەمسولدەولە و تورکە [[ئۆغوزەکان]] کرد و شکستی پێ هێنان و [[هەمەدان]]، [[دینەوەر]] و [[ئەسەداواد]]ی گرت. لە ساڵی ١٠٣٠دا [[داقووق]]ی لە بەنوو مەزیەد سەندەوە و [[کرماشان]]یش لە ساڵی ١٠٣٨/٣٩دا گیرا. پاشان سەربازەکانی بەرەو ئەرنەبە و خولەنجان برد کە لەژێر دەستی [[قووهییەکان]]دا بوون. لە ساڵی ١٠٤٠دا، کاتێک ویستی بەرەو ئەو زەویانە پێشڕەوی بکات کە لەژێر کۆنترۆڵی براکەی، موهەلهەلدا بوون (١٠١١-١٠٥٥)، دەستگیر کرا؛ موهەلهەل پشتگیری لەلایەن کاکوەیهییەکانەوە دەکرا. [[دەوڵەتی کاکوویە|کاکوەیهییەکان]] بەردەوام بوون لە گرتنی بەشێکی زۆری خاکی عەننازییەکان. دواتر ڕێگە بە ئەبوشەوک درا بگەڕێتەوە بۆ حەڵوان. پەیوەندییەکانی نێوان ئەبوشەوک و براکەی بە نێوەندگیری شەمسولدەولە باشتر بوون، بەڵام دووژمنایەتییەکان سەریان هەڵدایەوە کاتێک موهەلهەل ڕەتی کردەوە کوڕی ئەبوشەوک (ئەبولفەتح کوڕی ئەبوشەوک) ئازاد بکات. ئەبوشەوک دوو جار هێرشی کردە سەر موهەلهەل بەڵام نەیتوانی کوڕەکەی ڕزگار بکات کە دواتر لە دیلێتیدا کۆچی دوایی کرد. کەمێک دوای ئەوە، لە ساڵی ١٠٤٥دا، توغرەڵی فەرمانڕەوای [[تورکمان|تورکمانەکان]] ئیبراهیم ئینالی زڕبرای بۆ ناوچە کوردییەکان نارد و ئەبوشەوک ناچار بوو لە دینەوەرەوە بەرەو کرماشان و پاشان بۆ [[قەڵای سیروان]] لەسەر [[ڕووباری دیالە]] هەڵبێت، کە لەوێ زۆرێک لە کوردەکان لە دەوری کۆبوونەوە. هەردوو براکە هەوڵیان دا یەک بگرن، بەڵام هێزەکانی ئینال سەرکەوتوو بوون لە گرتنی [[حەڵوان]] و [[مەیدەشت]] و هێرشیان کردە سەر [[خانەقین]]. ئەبوشەوک لە نیسانی ١٠٤٦دا کۆچی دوایی کرد و لایەنگرانی لە دەوری براکەی کۆبوونەوە. سەعدی کوڕی ئەبوشەوک، بڕیاری دا بچێتە پاڵ ئینال و بەو هۆیەوە گرژییە ناوخۆییەکانی عەننازییەکانی نوێ کردەوە. کاتێک ئینال لە ساڵی ١٠٤٦دا حەڵوانی گرت، سەرکەوتنی جەنگەکەی پێشکەش بە [[تاهیری کوڕی هیلال]] کرد، کە کوڕە کوژراوەکەی ئەبوشەوک بوو.<ref name=":0" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|مێژوو|کوردستان}} [[پۆل:مێژووی پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای سلێمانی]] 1h6lcrbfk13ufv2xheeh17arcz0bwg5 1569914 1569897 2026-03-30T09:49:33Z 1silent scientist 51740 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1569914 wikitext text/x-wiki '''عەنازییەکان''' خاوەن میرنشینێکی کوردی بوون، کە بە میرنشینی عەنازی (٩٩٠–١١١٧) ناسراوە، کە بە گوتەی مێژوونووس [[ئیبن ئەسیری جزری|ئیبن ئەسیر]] (١١٦٠–١٢٣٣) وا ناونراون بەھۆی بەخێوکردنی [[بزن]]ەوە لەکاتێکدا مێژوونووس [[ئیبن ئەلموستەوفی]] پێی وایە ناوی عەیارییەکان ڕێکترە لە عەنازییەکان، چونکە دامەزرێنەری میرنشینەکە ناوی [[محەممەد ئەلعەیار]] بووە، و وشەی ئەلعەیار لە نێو [[کورد]] دا بە مانای زیرەکی یان مرۆڤی زیرەک بەکارھاتووە، ئەم ناوە مشتومڕی لەسەر بوونی عەشیرەتێکی [[عەرەب]]ی بە ناوی بەنو عەنزە دروست کردووە، بەڵام کوردەکان ناوی عەنازییەکان بە ھەڵە دەزانێت و عەیارییەکان بە ناوێکی وردتر دەزانن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the … - Hugh Kennedy - Google Books|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/The_Prophet_and_the_Age_of_the_Caliphate.html?id=Kak0CwAAQBAJ|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191226051423/https://books.google.com/books/about/The_Prophet_and_the_Age_of_the_Caliphate.html?id=Kak0CwAAQBAJ|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Foundation|یەکەم=Encyclopaedia Iranica|سەردێڕ=Welcome to Encyclopaedia Iranica|ناونیشان=https://iranicaonline.org/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=iranicaonline.org|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/E_J_Brill_s_First_Encyclopaedia_of_Islam.html?hl=ar&id=7CP7fYghBFQC|سەردێڕ=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936|ڕێکەوت=1987|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٠٨٢٦٥-٦|زمان=en}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200712042114/http://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_3562.html</ref> ئەم میرنشینە لە ناوچەی [[حەلوان]] لەلایەن [[کورد]]ەکانی [[شازەنجانیی]]ەوە دامەزراوە دواتر دەسەڵاتی فراوان بووە و لەشارەکانی [[ئەسەد ئاباد]] و [[داقوق]] و ئاوەدانی دیکە دەسەڵاتەکەی پەرەی سەندووە، لە میرە بەناوبانگەکانیان، [[میر ئەبولفەتح محەممەد]] کوڕی [[عەنناز]] و [[میر حسام ئەلدەو]]. == ڕەچەڵەکناسی == عەلی کوڕی ئەسیر ڕای گەیاندووە کە ناوی «عەنناز» لە وشەی «عەنز»ەوە ھاتووە کە بە واتای «بزن» دێت و ئاماژەیە بۆ خاوەن، بازرگان، یان شوانکاری بزن؛ بەڵام [[شەرەفخانی بدلیسی]] و [[حەمدوڵڵا موستەوفی]] ناوی «بەنوو عەییار»یان پێشنیار کردووە و پێیان وایە وشە [[عەرەبی]]یەکەی «عەییار» کە بە واتای «زیرەک»یان «فێڵباز» دێت، لە [[کوردی]] و [[فارسی]]شدا باو بووە و وەک نازناو بۆ خێزانە کوردەکان بەکارھاتووە، لەکاتێکدا نە «عەنز» و نە «عەنناز» لە فەرھەنگە کوردییەکاندا باس نەکراون.<ref name=":0">https://iranicaonline.org/articles/annazids-banu-annaz-a-kurdish-dynasty-r</ref> == جوگرافیا == عەننازییەکان بە پلەی یەکەم دەسەڵاتیان بەسەر [[کرماشان]]، [[حەڵوان]]، [[دینەوەر]]، [[شارەزوور]]، [[داقووق]]، [[دەسکەرە]]، [[مەندەلی]] و [[نوعمانییە]]دا ھەبوو. == مێژوو == دامەزرێنەری خانەدانی عەننازییەکان ئەبولفەتح محەممەدی کوڕی عەنناز بوو (کۆچی دوایی ١٠١٠–١٠١١ ز) کە فەرمانڕەوایی [[حەڵوان]]ی دەکرد و پێدەچێت بەستراوە بێت بە ئیدارەی بەھائولدەولەی خانەدانی [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھییەکان]]ەوە. لە بیست ساڵی یەکەمی حوکمڕانیدا، جەنگی لەگەڵ «بەنوو عوقەیل» کرد و بۆ ماوەیەکی کاتی داقووقی گرت، ھەروەھا لە دەوروبەری [[خانەقین]] لەگەڵ «بەنوو مەزییەد» جەنگا. لە ساڵی ١٠٠٦دا، بەدری کوڕی حەسەنوەیھ و ئەبولحەسەن عەلی کوڕی مەزییەدی حەسەنوەیھی، ١٠ ھەزار سەربازیان دژی عەننازییەکان نارد، ئەمەش ئەبولفەتحی ناچار کرد پەنا بۆ بوەیھییەکان لە [[بەغدا]] ببات. لە پەیماننامەیەکی نێوان ھەردوو خانەدانەکە لە ھەمان ساڵدا، ئەبولفەتح خۆی وەک پاشکۆی حەسەنوەیھییەکان ناساند. ئەبولفەتح لەلایەن کوڕەکەیەوە، [[حوسامولدەولە ئەبوشەوک]] (تا نزیکەی ١٠٤٦ فەرمانڕەوایی کرد)، جێگەی گیرایەوە کە سەردەمی فەرمانڕەوایییەکەی پڕ بوو لە وێرانکاری و ململانێی ناوخۆیی. بەو ھۆیەشەوە، ناوچەی ژێر دەسەڵاتی زۆر گۆڕانکاری بەسەردا دەھات؛ لە گەورەترین فراوانبوونیدا گەیشتە [[حللە]]، لەکاتێکدا لە کەمترین ئاستیدا تەنھا سنووردار بوو بە [[ڕۆژاوای ئێران]]. ئەو ژنی لە خانەدانی بەنوو مەزییەد ھێنا کە ئەمەش پەیوەندییەکانی نێوان ھەردوو خانەدانەکەی باشتر کرد. دوای مردنی بەدری کوڕی حەسەنوەیە، ھۆزەکانی [[لوڕ]] و [[شادەنجان]] کەوتنە ژێر کۆنترۆڵی ئەبوشەوک. وەک کاردانەوەیەک، بوەیھییەکان لە ھەمەدان کوڕی بەدری کوڕی حەسەنوەیھیان ئازاد کرد، کە تاھیری کوڕی ھیلال بوو و لە کاتی شەڕدا لەلایەن ئەوانەوە دەستگیر کرابوو. تاھیری کوڕی ھیلال بەرەو ڕووی عەننازییەکان ھێرشی برد و ئەوانیش ناچار بوون بۆ [[حەڵوان]] بکشێنەوە؛ بەڵام شەڕەکە کاتێک کۆتایی ھات کە تاھیری کوڕی ھیلال لە [[ناوەن]] نیشتەجێ بوو دوای ئەوەی ژنی لە خێزانی ئەبوشەوک ھێنا. دواتر ئەبوشەوک تاھیری کوڕی ھیلالی کوشت و تەواوی خاکی عەننازییەکانی گرتەوە. لە ساڵی ١٠٢٩دا، ئەبوشەوک جەنگی دژی شەمسولدەولە و تورکە [[ئۆغوزەکان]] کرد و شکستی پێ ھێنان و [[ھەمەدان]]، [[دینەوەر]] و [[ئەسەداواد]]ی گرت. لە ساڵی ١٠٣٠دا [[داقووق]]ی لە بەنوو مەزییەد سەندەوە و [[کرماشان]]یش لە ساڵی ١٠٣٨/٣٩دا گیرا. پاشان سەربازەکانی بەرەو ئەرنەبە و خولەنجان برد کە لەژێر دەستی [[قووھییەکان]]دا بوون. لە ساڵی ١٠٤٠دا، کاتێک ویستی بەرەو ئەو زەویانە پێشڕەوی بکات کە لەژێر کۆنترۆڵی براکەی، موھەلھەلدا بوون (١٠١١–١٠٥٥)، دەستگیر کرا؛ موھەلھەل پشتگیری لەلایەن کاکوەیھییەکانەوە دەکرا. [[دەوڵەتی کاکوویە|کاکوەیھییەکان]] بەردەوام بوون لە گرتنی بەشێکی زۆری خاکی عەننازییەکان. دواتر ڕێگە بە ئەبوشەوک درا بگەڕێتەوە بۆ حەڵوان. پەیوەندییەکانی نێوان ئەبوشەوک و براکەی بە نێوەندگیری شەمسولدەولە باشتر بوون، بەڵام دووژمنایەتییەکان سەریان ھەڵدایەوە کاتێک موھەلھەل ڕەتی کردەوە کوڕی ئەبوشەوک (ئەبولفەتح کوڕی ئەبوشەوک) ئازاد بکات. ئەبوشەوک دوو جار ھێرشی کردە سەر موھەلھەل بەڵام نەیتوانی کوڕەکەی ڕزگار بکات کە دواتر لە دیلێتیدا کۆچی دوایی کرد. کەمێک دوای ئەوە، لە ساڵی ١٠٤٥دا، توغرەڵی فەرمانڕەوای [[تورکمان|تورکمانەکان]] ئیبراھیم ئینالی زڕبرای بۆ ناوچە کوردییەکان نارد و ئەبوشەوک ناچار بوو لە دینەوەرەوە بەرەو کرماشان و پاشان بۆ [[قەڵای سیروان]] لەسەر [[ڕووباری دیالە]] ھەڵبێت، کە لەوێ زۆرێک لە کوردەکان لە دەوری کۆبوونەوە. ھەردوو براکە ھەوڵیان دا یەک بگرن، بەڵام ھێزەکانی ئینال سەرکەوتوو بوون لە گرتنی [[حەڵوان]] و [[مەیدەشت]] و ھێرشیان کردە سەر [[خانەقین]]. ئەبوشەوک لە نیسانی ١٠٤٦دا کۆچی دوایی کرد و لایەنگرانی لە دەوری براکەی کۆبوونەوە. سەعدی کوڕی ئەبوشەوک، بڕیاری دا بچێتە پاڵ ئینال و بەو ھۆیەوە گرژییە ناوخۆیییەکانی عەننازییەکانی نوێ کردەوە. کاتێک ئینال لە ساڵی ١٠٤٦دا حەڵوانی گرت، سەرکەوتنی جەنگەکەی پێشکەش بە [[تاھیری کوڕی ھیلال]] کرد، کە کوڕە کوژراوەکەی ئەبوشەوک بوو.<ref name=":0"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|مێژوو|کوردستان}} [[پۆل:مێژووی پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای سلێمانی]] mp0sckkmgp5k3ym1wtqnztcbsbupy1b 1569945 1569914 2026-03-30T11:52:07Z 1silent scientist 51740 /* مێژوو */ 1569945 wikitext text/x-wiki '''عەنازییەکان''' خاوەن میرنشینێکی کوردی بوون، کە بە میرنشینی عەنازی (٩٩٠–١١١٧) ناسراوە، کە بە گوتەی مێژوونووس [[ئیبن ئەسیری جزری|ئیبن ئەسیر]] (١١٦٠–١٢٣٣) وا ناونراون بەھۆی بەخێوکردنی [[بزن]]ەوە لەکاتێکدا مێژوونووس [[ئیبن ئەلموستەوفی]] پێی وایە ناوی عەیارییەکان ڕێکترە لە عەنازییەکان، چونکە دامەزرێنەری میرنشینەکە ناوی [[محەممەد ئەلعەیار]] بووە، و وشەی ئەلعەیار لە نێو [[کورد]] دا بە مانای زیرەکی یان مرۆڤی زیرەک بەکارھاتووە، ئەم ناوە مشتومڕی لەسەر بوونی عەشیرەتێکی [[عەرەب]]ی بە ناوی بەنو عەنزە دروست کردووە، بەڵام کوردەکان ناوی عەنازییەکان بە ھەڵە دەزانێت و عەیارییەکان بە ناوێکی وردتر دەزانن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the … - Hugh Kennedy - Google Books|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/The_Prophet_and_the_Age_of_the_Caliphate.html?id=Kak0CwAAQBAJ|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191226051423/https://books.google.com/books/about/The_Prophet_and_the_Age_of_the_Caliphate.html?id=Kak0CwAAQBAJ|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Foundation|یەکەم=Encyclopaedia Iranica|سەردێڕ=Welcome to Encyclopaedia Iranica|ناونیشان=https://iranicaonline.org/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=iranicaonline.org|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/E_J_Brill_s_First_Encyclopaedia_of_Islam.html?hl=ar&id=7CP7fYghBFQC|سەردێڕ=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936|ڕێکەوت=1987|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٠٨٢٦٥-٦|زمان=en}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200712042114/http://localhistories.journals.pnu.ac.ir/article_3562.html</ref> ئەم میرنشینە لە ناوچەی [[حەلوان]] لەلایەن [[کورد]]ەکانی [[شازەنجانیی]]ەوە دامەزراوە دواتر دەسەڵاتی فراوان بووە و لەشارەکانی [[ئەسەد ئاباد]] و [[داقوق]] و ئاوەدانی دیکە دەسەڵاتەکەی پەرەی سەندووە، لە میرە بەناوبانگەکانیان، [[میر ئەبولفەتح محەممەد]] کوڕی [[عەنناز]] و [[میر حسام ئەلدەو]]. == ڕەچەڵەکناسی == عەلی کوڕی ئەسیر ڕای گەیاندووە کە ناوی «عەنناز» لە وشەی «عەنز»ەوە ھاتووە کە بە واتای «بزن» دێت و ئاماژەیە بۆ خاوەن، بازرگان، یان شوانکاری بزن؛ بەڵام [[شەرەفخانی بدلیسی]] و [[حەمدوڵڵا موستەوفی]] ناوی «بەنوو عەییار»یان پێشنیار کردووە و پێیان وایە وشە [[عەرەبی]]یەکەی «عەییار» کە بە واتای «زیرەک»یان «فێڵباز» دێت، لە [[کوردی]] و [[فارسی]]شدا باو بووە و وەک نازناو بۆ خێزانە کوردەکان بەکارھاتووە، لەکاتێکدا نە «عەنز» و نە «عەنناز» لە فەرھەنگە کوردییەکاندا باس نەکراون.<ref name=":0">https://iranicaonline.org/articles/annazids-banu-annaz-a-kurdish-dynasty-r</ref> == جوگرافیا == عەننازییەکان بە پلەی یەکەم دەسەڵاتیان بەسەر [[کرماشان]]، [[حەڵوان]]، [[دینەوەر]]، [[شارەزوور]]، [[داقووق]]، [[دەسکەرە]]، [[مەندەلی]] و [[نوعمانییە]]دا ھەبوو. == مێژوو == دامەزرێنەری خانەدانی عەننازییەکان ئەبولفەتح محەممەدی کوڕی عەنناز بوو (کۆچی دوایی ١٠١٠–١٠١١ ز) کە فەرمانڕەوایی [[حەڵوان]]ی دەکرد و پێدەچێت بەستراوە بێت بە ئیدارەی بەھائولدەولەی خانەدانی [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھییەکان]]ەوە. لە بیست ساڵی یەکەمی حوکمڕانیدا، جەنگی لەگەڵ «بەنوو عوقەیل» کرد و بۆ ماوەیەکی کاتی داقووقی گرت، ھەروەھا لە دەوروبەری [[خانەقین]] لەگەڵ «بەنوو مەزییەد» جەنگا. لە ساڵی ١٠٠٦دا، [[بەدری کوڕی حەسەنوەیە]] و ئەبولحەسەن عەلی کوڕی مەزییەدی حەسەنوەیھی، ١٠ ھەزار سەربازیان دژی عەننازییەکان نارد، ئەمەش ئەبولفەتحی ناچار کرد پەنا بۆ بوەیھییەکان لە [[بەغدا]] ببات. لە پەیماننامەیەکی نێوان ھەردوو خانەدانەکە لە ھەمان ساڵدا، ئەبولفەتح خۆی وەک پاشکۆی حەسەنوەیھییەکان ناساند. ئەبولفەتح لەلایەن کوڕەکەیەوە، [[حوسامولدەولە ئەبوشەوک]] (تا نزیکەی ١٠٤٦ فەرمانڕەوایی کرد)، جێگەی گیرایەوە کە سەردەمی فەرمانڕەوایییەکەی پڕ بوو لە وێرانکاری و ململانێی ناوخۆیی. بەو ھۆیەشەوە، ناوچەی ژێر دەسەڵاتی زۆر گۆڕانکاری بەسەردا دەھات؛ لە گەورەترین فراوانبوونیدا گەیشتە [[حللە]]، لەکاتێکدا لە کەمترین ئاستیدا تەنھا سنووردار بوو بە [[ڕۆژاوای ئێران]]. ئەو ژنی لە خانەدانی بەنوو مەزییەد ھێنا کە ئەمەش پەیوەندییەکانی نێوان ھەردوو خانەدانەکەی باشتر کرد. دوای مردنی بەدری کوڕی حەسەنوەیە، ھۆزەکانی [[لوڕ]] و [[شادەنجان]] کەوتنە ژێر کۆنترۆڵی ئەبوشەوک. وەک کاردانەوەیەک، بوەیھییەکان لە ھەمەدان کوڕی بەدری کوڕی حەسەنوەیھیان ئازاد کرد، کە تاھیری کوڕی ھیلال بوو و لە کاتی شەڕدا لەلایەن ئەوانەوە دەستگیر کرابوو. تاھیری کوڕی ھیلال بەرەو ڕووی عەننازییەکان ھێرشی برد و ئەوانیش ناچار بوون بۆ [[حەڵوان]] بکشێنەوە؛ بەڵام شەڕەکە کاتێک کۆتایی ھات کە تاھیری کوڕی ھیلال لە [[ناوەن]] نیشتەجێ بوو دوای ئەوەی ژنی لە خێزانی ئەبوشەوک ھێنا. دواتر ئەبوشەوک تاھیری کوڕی ھیلالی کوشت و تەواوی خاکی عەننازییەکانی گرتەوە. لە ساڵی ١٠٢٩دا، ئەبوشەوک جەنگی دژی [[شەمسوولدەولە]] و [[تورکە ئۆغوزەکان]] کرد و شکستی پێ ھێنان و [[ھەمەدان]]، [[دینەوەر]] و [[ئەسەداوا]]ی گرت. لە ساڵی ١٠٣٠دا [[داقووق]]ی لە بەنوو مەزییەد سەندەوە و [[کرماشان]]یش لە ساڵی ١٠٣٨/٣٩دا گیرا. پاشان سەربازەکانی بەرەو ئەرنەبە و خولەنجان برد کە لەژێر دەستی [[قووھییەکان]]دا بوون. لە ساڵی ١٠٤٠دا، کاتێک ویستی بەرەو ئەو زەویانە پێشڕەوی بکات کە لەژێر کۆنترۆڵی براکەی، موھەلھەلدا بوون (١٠١١–١٠٥٥)، دەستگیر کرا؛ موھەلھەل پشتگیری لەلایەن کاکوەیھییەکانەوە دەکرا. [[دەوڵەتی کاکوویە|کاکوەیھییەکان]] بەردەوام بوون لە گرتنی بەشێکی زۆری خاکی عەننازییەکان. دواتر ڕێگە بە ئەبوشەوک درا بگەڕێتەوە بۆ حەڵوان. پەیوەندییەکانی نێوان ئەبوشەوک و براکەی بە نێوەندگیری شەمسوولدەولە باشتر بوون، بەڵام دووژمنایەتییەکان سەریان ھەڵدایەوە کاتێک موھەلھەل ڕەتی کردەوە کوڕی ئەبوشەوک (ئەبولفەتح کوڕی ئەبوشەوک) ئازاد بکات. ئەبوشەوک دوو جار ھێرشی کردە سەر موھەلھەل بەڵام نەیتوانی کوڕەکەی ڕزگار بکات کە دواتر لە دیلێتیدا کۆچی دوایی کرد. کەمێک دوای ئەوە، لە ساڵی ١٠٤٥دا، توغرەڵی فەرمانڕەوای [[تورکمان|تورکمانەکان]] [[ئیبراھیم ئینال]]ی زڕبرای بۆ ناوچە کوردییەکان نارد و ئەبوشەوک ناچار بوو لە دینەوەرەوە بەرەو کرماشان و پاشان بۆ [[قەڵای سیروان]] لەسەر [[ڕووباری دیالە]] ھەڵبێت، کە لەوێ زۆرێک لە کوردەکان لە دەوری کۆبوونەوە. ھەردوو براکە ھەوڵیان دا یەک بگرن، بەڵام ھێزەکانی ئینال سەرکەوتوو بوون لە گرتنی [[حەڵوان]] و [[مەیدەشت]] و ھێرشیان کردە سەر [[خانەقین]]. ئەبوشەوک لە نیسانی ١٠٤٦دا کۆچی دوایی کرد و لایەنگرانی لە دەوری براکەی کۆبوونەوە. سەعدی کوڕی ئەبوشەوک، بڕیاری دا بچێتە پاڵ ئینال و بەو ھۆیەوە گرژییە ناوخۆیییەکانی عەننازییەکانی نوێ کردەوە. کاتێک ئینال لە ساڵی ١٠٤٦دا حەڵوانی گرت، سەرکەوتنی جەنگەکەی پێشکەش بە [[تاھیری کوڕی ھیلال]] کرد، کە کوڕە کوژراوەکەی ئەبوشەوک بوو.<ref name=":0"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|مێژوو|کوردستان}} [[پۆل:مێژووی پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای سلێمانی]] 6s3aotou1vlnhmpv2buxde1hmmrl4ch 0 43489 1569829 1516671 2026-03-29T20:22:32Z 1silent scientist 51740 /* دامەزراندن */ 1569829 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''میرنشینی مەروانی''' یان '''دۆستەکی''' ({{بە کوردیی باکووری|Xanedana Merwaniyan}}، ٩٨٣–١٠٩٦ی زایینی) لە ناوچەکانی [[ئامەد]] و شارەکانی میافارقین و [[ماردین]] و [[بەدلیس]] فەرمانڕەوایەتییان کردووە. دامەزرێنەری میرنشینەکە [[بازێ دۆستەکی]] بوو، ھەروەھا [[میر مومەھەد ئەلدەولە]]، [[میر نەسرولدەولە]] و [[ئەحمەد کوڕی مەروانی کوردی]] لە بەناوبانگترین میرە کوردییەکانی میرنشینەکەن، زیاتر لە ٥٠ ساڵ فەرمانڕەوایی کردووە و دەسەڵاتەکەی وەک دەوڵەت ناسراوە، لەلایەن دەوڵەتانی [[عەباسی]] و [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھی]] و [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمی]] و [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجووقییەکان]] دانی پێدانراوە. زۆر کاری گرینگ لە ئاوەدانی و بوژانەوەی ژیانی کۆمەڵایەتی و ئابووری لەو ناوچەیەی کوردستاندا ھەبووە. لە زۆربەی شارەکاندا دراوی میرنشینەکە لێدراوە. == دامەزراندن == لە ساڵی ٩٨٢ی زایینی دەوڵەتی مەڕوانی کوردی لە نێوان [[باشووری کوردستان]] و [[باکووری کوردستان]]، لەلایەن میر بازێ دۆستەکی دامەزرا. ئەو ناوچانەی کە دەوڵەتەکەی لەسەر دامەزرا پێشتر لەژێر فەرمانڕەوایی [[حەمدانییەکان]]دا بوو، کە ستەمیان لە دانیشتووانەکەی دەکرد بەوەی باجێکی زۆریان خستووەتە سەریان کە لەتوانایاندا نەبووە، و نەیانتووانیوە دادپەروەری و یەکسانی لەناو خەڵکدا پیادە بکەن.<ref>دەوڵەتی دۆستەکی لە کوردستانی ناوەڕاستدا، نووسینی: عەبدولڕەقیب یووسف، وەرگێڕان: ئەبوبەکر کاروانی</ref> == مێژوو == === بنەچە === بەپێی زۆربەی سەرچاوە ئەکادیمییەکان، مەروانییەکان بنەماڵەیەکی [[کورد]]ی بوون کە لە هۆزی حومەیدییەوە هاتوون. و موسڵمانی سوننە بوون. دامەزرێنەری بنەماڵەکە شوانێک بوو بە ناوی باژی کوڕی دوستەک. ئەو مەڕو ماڵاتەکەی بەجێهێشت، چەکی هەڵگرت و بوو بە سەرکردەیەکی ئازای جەنگ و ناوبانگی دەرکرد. کاتێک عەزودەدەولەی بوەیھی، میری [[عێراق]]، لە ساڵی ٩٨٣ کۆچی دوایی کرد، باژ میافارقینی گرت. هەروەها [[ئامەد]] و کۆمەڵێک ناوەندی شارنشینی لە کەناراوەکانی باکووری [[دەریاچەی وان]] داگیرکرد. لە کاتی [[ڕاپەڕینی بارداس فۆکاسی بچووک]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]]، باژ سوودی لە بارودۆخە سیاسییە ئاڵۆزەکە وەرگرت بۆ داگیرکردنی دەشتی [[مووش]] لە [[تارۆن]]، کە میرنشینێکی [[ئەرمەنی]] بوو و لە ساڵی ٩٦٦ لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]]وە لکێندرابوو. === ئەبوو عەلی حەسەنی کوڕی مەروان === ئیلیاس نەسیبینی، مێژوونووسێکی مەسیحی سوریانی، باسی ژیانی ئەبو عەلی حەسەنی کردووە. دوای مردنی مامی (باژ)، کوڕە گەورەکەی مەروان گەڕایەوە بۆ [[حەسکیف]] و هاوسەرگیری لەگەڵ بێوەژنەکەی سەرکردە کۆنەکە کرد. ئەو شەڕی دوایین حەمدانییەکانی کرد، تێکی شکاندن و هەموو قەڵاکانی وەرگرتەوە. ئیلیاس باسی کۆتایی تراجیدی ئەم میرە دەکات کە لە ساڵی ٩٩٧ لە [[ئامەد]] لەلایەن دانیشتووانە یاخیبووەکانەوە کوژرا. برایەکەی ئەبو مەنسوور سەعید بە ناوی «مومەهید دەولە» شوێنی گرتەوە. لە ساڵی ٩٩٢، دوای مردنی باژ و زنجیرەیەک هێرشی سزادانی بیزەنتە لە دەوروبەری [[دەریاچەی وان]]، ئیمپراتۆر [[باسیلی دووەم]] (حوکمڕانی ٩٧٦–١٠٢٥) توانی دانوستان بۆ ئاشتییەکی بەردەوام لەگەڵ میرنشینە کوردییەکە بکات. === مومەهید دەولە سەعید === مومەهید کە [[دیپلۆماتکار]]ێکی لێهاتوو بوو، سوودی لە تەماحەکانی بیزەنتە وەرگرت. پەیوەندییەکانی ئەم میرە لەگەڵ ئیمپراتۆر [[باسیلی دووەم]] زۆر دۆستانە بوو. کاتێک باسیل هەواڵی کوژرانی [[داوودی سێیەم]]ی پاشای گورجستانی پێگەیشت، کە بە وەسیەتنامە شانشینەکەی بۆ [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]] جێهێشتبوو، ئەو هەڵمەتەی وەستاند کە لە سووریا دەستی پێکردبوو بۆ دڵنیابوون لە گوێڕایەڵی میرە عەرەبەکان و لە فورات پەڕییەوە. ئەو دەوڵەتەکەی داوودی لکاند، بە ڕێزەوە پێشوازی لە مومەهید دەولە کرد و ئاشتی لەگەڵدا واژۆ کرد. مومەهید دەولە سوودی لە ئاشتییەکە وەرگرت بۆ نۆژەنکردنەوەی دیوارەکانی پایتەختەکەی، میافارقین، کە تا ئێستاش نەخشێنراوێک یادی ئەم ڕووداوە دەکاتەوە. لە ساڵی ١٠٠٠ کاتێک باسیلی دووەم لە کیلیکیاوە بۆ خاکەکانی [[داوودی سێیەم]] گەشتی کرد، مومەهید دەولە هات بۆ ئەوەی دڵسۆزی خۆی بۆ ئیمپراتۆر دەرببڕێت و لە بەرامبەردا پلەی بەرزی «ماگیسترۆس» و «دووکسی ڕۆژهەڵات»ی پێدرا. === شەروینی کوڕی محەممەد === لە ساڵی ١٠١٠دا، مومەهید دەولە لەلایەن غولامەکەیەوە، شەروینی کوڕی محەممەد، تیرۆر کرا و دەسەڵاتی گرتە دەست. ئەو حوکمڕانییەکەی بەو یاسا کۆنە ڕەوا کرد کە هەرکەسێک فەرمانڕەوا بکوژێت، خۆی دەبێتە جێنشین. بەڵام ئەم یاسا کۆنە و حوکمڕانی شەروین زۆری نەخایاند و دژایەتی کرا، شەروینیش ڕووخێنرا. هەندێک دراو لە سەردەمی حوکمڕانی کورتخایەنی ئەودا دەناسرێنەوە. === نەسرولدەولە ئەحمەدی کوڕی مەروان === نەسرولدەولە سێیەمین کوڕی مەروان بوو کە سەرکەوت بۆ سەر تەخت. سیاسەتمەدارێکی زیرەک بوو، بە لێهاتوویی لە نێوان زلهێزە دەوروبەرەکاندا مامەڵەی دەکرد: سوڵتان دەولەی بوەیھی، حاکم بئەمرێڵای فاتیمی لە [[میسر]] و باسیلی دووەم. [[ئیلیاس نەسیبینی]] نووسیویەتی کە نەسرولدەولە [[ئەحمەدی کوڕی مەروان]]، «میری سەرکەوتوو»، لە ساڵی ١٠١١دا [[ئیبن دیمنە]]ی ژێردەستەی خۆی لە دیاربەکر ملکەچ کرد. ئەو لەگەڵ ئیمپراتۆریەتی بیزەنتە پەیماننامەی دەستدرێژی نەکردنی واژۆ کرد، بەڵام یەک دوو جار پێشێلی کرد. ناوبانگی ئەم میرە کوردە موسڵمانە ئەوەندە زیادی کرد کە دانیشتووانی [[ڕحا]] لە ڕۆژاواوە، داوایان لێکرد لە دەست سەرکردەیەکی عەرەب ڕزگاریان بکات. نەسرولدەولە لە ساڵی ١٠٢٦دا شاری ڕەهای گرت و خستیە سەر موڵکەکانی خۆی. ئەم ڕووداوە لەلایەن نووسەری بەناوبانگی سوریانی ڕۆژاوا، [[بار هیبرۆس]] (١٢٢٦–١٢٨٦) تۆمار کراوە. بەم شێوەیە نەسرولدەولە ڕەهای لکاند، بەڵام شارەکە لە ساڵی ١٠٣١ لەلایەن جەنەڕاڵی بیزەنتە جۆرج مانیاکس وەرگیرایەوە. لە ساڵی ١٠٣٢دا سوپایەکی ٥٠٠٠ سوارچاکی بە فەرماندەیی ژەنەڕاڵەکەی «باڵ» نارد بۆ وەرگرتنەوەی شارەکە لە هۆزە [[عەرەبەکان]] کە بیزەنتە پاڵپشتییان دەکردن. باڵی فەرماندەی کورد شارەکەی گرت و سەرۆک هۆزە عەرەبەکەی کوشت، پاشان بۆ گەورەکەی نووسی و داوای هێزی زیاتری کرد و وتی: «ئەگەر دەتەوێت گەورەیی خۆت لەسەر کەرتاستان ([[کوردستان]]) بپارێزیت». دواجار ڕحا لە ساڵی ١٠٣٣ جارێکی تر لەلایەن بیزەنتییەکانەوە داگیرکرایەوە. حوکمڕانی درێژخایەنی نەسرولدەولە نوێنەرایەتی لوتکەی دەسەڵاتی مەروانییەکان بوو. ئەو قەڵایەکی نوێی لەسەر گردێکی میافارقین دروست کرد کە کڵێسای مریەمی لێبوو، هەروەها پرد و حەمامی گشتی دروست کرد و ڕوانگەی [[ئەستێرەناسی]] نۆژەنکردەوە. هەندێک [[پەرتووکخانە]] لە مزگەوتەکانی میافارقین و ئامەد دامەزران. ئەو زانا و مێژوونووس و [[ھۆنەر]]ە بەناوبانگەکانی بۆ دەربارەکەی بانگهێشت دەکرد، لەوانە ئیبن ئەسیر، عەبدوڵڵا کازەرونی و تیهامی. پەنای بۆ پەنابەرە سیاسییەکان دەدا وەک خەلیفەی عەباسی داهاتوو، موقتەدی (١٠٧٥–١٠٩٩). لە ساڵی ١٠٥٤دا ناچار بوو دانی بە تەغرول بەگی سەلجوقیدا بنێت وەک گەورەی خۆی، کە فەرمانڕەوایی زۆربەی [[جزیر]]ی دەکرد، بەڵام خاکەکانی خۆی پاراست. ئەم سەردەمە گەشاوەی ئاشتی و هەستە باشانەی نێوان [[کورد]] و سوریانییەکان پڕ بوو لە بەرهەمی کولتووری. بازرگانییەکی بەرفراوان، هونەر و پیشەی دەستی گەشاوە و مێژوویەکی سەرنجڕاکێشی هەبوو. نەسرولدەولە لە دیاربەکر نەخشێنراو و نووسراوی گەورەی لە دوای خۆی جێهێشتووە کە تا ئێستاش درەوشاوەیی هونەری سەردەمی حوکمڕانییەکەی نیشان دەدەن. == پێڕستی فەرمانڕەواکان == {| class="wikitable" |- ! ناوی فەرمانڕەوا !! ماوەی ژیان !! ماوەی فەرمانڕەوایی |- | [[بازێ دۆستەکی]]||؟ -٩٩٠|| ٩٨٣–٩٩٠ |- | ئەبو عەلی حسەین کوڕی مەڕوان ||؟ -٩٩٧ || ٩٩٠–٩٩٧ |- | [[مومەھەد ئەلدەولە|مومەھھەد ئەلدەولە ئەبو مەنسووڕی کوڕی مەڕوان]]||؟ -١٠١١|| ٩٩٧–١٠١٠ |- | [[نەسڕودەولەی دۆستەکی|نەسڕودەولە ئەبو نەسڕ ئەحمەدی کوڕی مەڕوان]] || ٩٨٤–١٠٦١ | ١٠١١–١٠٦١ |- | [[نیزام ئەلدەولەی دۆستەکی|نیزام ئەلدەولە نەسڕی کوڕی ئەحمەدی کوڕی مەڕوان]]||؟ -١٠٧٩ || ١٠٦١ تا ١٠٧٩ |- | [[مەنسووڕی دۆستەکی|مەنسووڕی کوڕی نەسڕی کوڕی ئەحمەدی کوڕی مەڕوان]] ||؟ -؟|| ١٠٧٩–١٠٩٥ |} == ئەمانەش ببینە == * [[میرنشینە کوردییەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|مێژوو|عێراق|سووریا}} [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] 8y157mkzcnbtlgjzisjfj37fnd55e55 1569834 1569829 2026-03-29T21:49:41Z 1silent scientist 51740 /* مێژوو */ 1569834 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''میرنشینی مەروانی''' یان '''دۆستەکی''' ({{بە کوردیی باکووری|Xanedana Merwaniyan}}، ٩٨٣–١٠٩٦ی زایینی) لە ناوچەکانی [[ئامەد]] و شارەکانی میافارقین و [[ماردین]] و [[بەدلیس]] فەرمانڕەوایەتییان کردووە. دامەزرێنەری میرنشینەکە [[بازێ دۆستەکی]] بوو، ھەروەھا [[میر مومەھەد ئەلدەولە]]، [[میر نەسرولدەولە]] و [[ئەحمەد کوڕی مەروانی کوردی]] لە بەناوبانگترین میرە کوردییەکانی میرنشینەکەن، زیاتر لە ٥٠ ساڵ فەرمانڕەوایی کردووە و دەسەڵاتەکەی وەک دەوڵەت ناسراوە، لەلایەن دەوڵەتانی [[عەباسی]] و [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھی]] و [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمی]] و [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجووقییەکان]] دانی پێدانراوە. زۆر کاری گرینگ لە ئاوەدانی و بوژانەوەی ژیانی کۆمەڵایەتی و ئابووری لەو ناوچەیەی کوردستاندا ھەبووە. لە زۆربەی شارەکاندا دراوی میرنشینەکە لێدراوە. == دامەزراندن == لە ساڵی ٩٨٢ی زایینی دەوڵەتی مەڕوانی کوردی لە نێوان [[باشووری کوردستان]] و [[باکووری کوردستان]]، لەلایەن میر بازێ دۆستەکی دامەزرا. ئەو ناوچانەی کە دەوڵەتەکەی لەسەر دامەزرا پێشتر لەژێر فەرمانڕەوایی [[حەمدانییەکان]]دا بوو، کە ستەمیان لە دانیشتووانەکەی دەکرد بەوەی باجێکی زۆریان خستووەتە سەریان کە لەتوانایاندا نەبووە، و نەیانتووانیوە دادپەروەری و یەکسانی لەناو خەڵکدا پیادە بکەن.<ref>دەوڵەتی دۆستەکی لە کوردستانی ناوەڕاستدا، نووسینی: عەبدولڕەقیب یووسف، وەرگێڕان: ئەبوبەکر کاروانی</ref> == مێژوو == === بنەچە === بەپێی زۆربەی سەرچاوە ئەکادیمییەکان، مەروانییەکان بنەماڵەیەکی [[کورد]]ی بوون کە لە هۆزی حومەیدییەوە هاتوون. و موسڵمانی سوننە بوون. دامەزرێنەری بنەماڵەکە شوانێک بوو بە ناوی باژی کوڕی دوستەک. ئەو مەڕو ماڵاتەکەی بەجێهێشت، چەکی هەڵگرت و بوو بە سەرکردەیەکی ئازای جەنگ و ناوبانگی دەرکرد. کاتێک عەزودەدەولەی بوەیھی، میری [[عێراق]]، لە ساڵی ٩٨٣ کۆچی دوایی کرد، باژ میافارقینی گرت. هەروەها [[ئامەد]] و کۆمەڵێک ناوەندی شارنشینی لە کەناراوەکانی باکووری [[دەریاچەی وان]] داگیرکرد. لە کاتی [[ڕاپەڕینی بارداس فۆکاسی بچووک]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]]، باژ سوودی لە بارودۆخە سیاسییە ئاڵۆزەکە وەرگرت بۆ داگیرکردنی دەشتی [[مووش]] لە [[تارۆن]]، کە میرنشینێکی [[ئەرمەنی]] بوو و لە ساڵی ٩٦٦ لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]]وە لکێندرابوو.<ref>boris james (2021). The Cambridge History of the Kurds. Cambridge University Press. P.30.</ref><ref>Tilman, Nagle (15 December 1990). "Buyids". Iranica Online. Retrieved 30 May 2017.</ref><ref>Bosworth 1996, p. 89.</ref> === ئەبوو عەلی حەسەنی کوڕی مەروان === ئیلیاس نەسیبینی، مێژوونووسێکی مەسیحی سوریانی، باسی ژیانی ئەبو عەلی حەسەنی کردووە. دوای مردنی مامی (باژ)، کوڕە گەورەکەی مەروان گەڕایەوە بۆ [[حەسکیف]] و هاوسەرگیری لەگەڵ بێوەژنەکەی سەرکردە کۆنەکە کرد. ئەو شەڕی دوایین حەمدانییەکانی کرد، تێکی شکاندن و هەموو قەڵاکانی وەرگرتەوە. ئیلیاس باسی کۆتایی تراجیدی ئەم میرە دەکات کە لە ساڵی ٩٩٧ لە [[ئامەد]] لەلایەن دانیشتووانە یاخیبووەکانەوە کوژرا. برایەکەی ئەبو مەنسوور سەعید بە ناوی «مومەهید دەولە» شوێنی گرتەوە. لە ساڵی ٩٩٢، دوای مردنی باژ و زنجیرەیەک هێرشی سزادانی بیزەنتە لە دەوروبەری [[دەریاچەی وان]]، ئیمپراتۆر [[باسیلی دووەم]] (حوکمڕانی ٩٧٦–١٠٢٥) توانی دانوستان بۆ ئاشتییەکی بەردەوام لەگەڵ میرنشینە کوردییەکە بکات.<ref>Catherine Holmes, Basil II And the Governance of Empire, 976-1025, (Oxford University Press, 2005), 309.</ref> === مومەهید دەولە سەعید === مومەهید کە [[دیپلۆماتکار]]ێکی لێهاتوو بوو، سوودی لە تەماحەکانی بیزەنتە وەرگرت. پەیوەندییەکانی ئەم میرە لەگەڵ ئیمپراتۆر [[باسیلی دووەم]] زۆر دۆستانە بوو. کاتێک باسیل هەواڵی کوژرانی [[داوودی سێیەم]]ی پاشای گورجستانی پێگەیشت، کە بە وەسیەتنامە شانشینەکەی بۆ [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]] جێهێشتبوو، ئەو هەڵمەتەی وەستاند کە لە سووریا دەستی پێکردبوو بۆ دڵنیابوون لە گوێڕایەڵی میرە عەرەبەکان و لە فورات پەڕییەوە. ئەو دەوڵەتەکەی داوودی لکاند، بە ڕێزەوە پێشوازی لە مومەهید دەولە کرد و ئاشتی لەگەڵدا واژۆ کرد. مومەهید دەولە سوودی لە ئاشتییەکە وەرگرت بۆ نۆژەنکردنەوەی دیوارەکانی پایتەختەکەی، میافارقین، کە تا ئێستاش نەخشێنراوێک یادی ئەم ڕووداوە دەکاتەوە. لە ساڵی ١٠٠٠ کاتێک باسیلی دووەم لە کیلیکیاوە بۆ خاکەکانی [[داوودی سێیەم]] گەشتی کرد، مومەهید دەولە هات بۆ ئەوەی دڵسۆزی خۆی بۆ ئیمپراتۆر دەرببڕێت و لە بەرامبەردا پلەی بەرزی «ماگیسترۆس» و «دووکسی ڕۆژهەڵات»ی پێدرا.<ref>Marwanids, Carole Hillenbrand, The Encyclopaedia of Islam, Vol. VI, ed. C.E. Bosworth, E. van Donzel, B.Lewis and C. Pellat, (Brill, 1991), 626.</ref> === شەروینی کوڕی محەممەد === لە ساڵی ١٠١٠دا، مومەهید دەولە لەلایەن غولامەکەیەوە، شەروینی کوڕی محەممەد، تیرۆر کرا و دەسەڵاتی گرتە دەست. ئەو حوکمڕانییەکەی بەو یاسا کۆنە ڕەوا کرد کە هەرکەسێک فەرمانڕەوا بکوژێت، خۆی دەبێتە جێنشین. بەڵام ئەم یاسا کۆنە و حوکمڕانی شەروین زۆری نەخایاند و دژایەتی کرا، شەروینیش ڕووخێنرا. هەندێک دراو لە سەردەمی حوکمڕانی کورتخایەنی ئەودا دەناسرێنەوە.<ref>J. C. Cheynet, Basil II and Asia Minor, pp.71-108 in Byzantium in the Year 1000 edited by Paul Magdalino, International Congress of Historical Sciences, 284 pp., Brill Publishers, 2003, ISBN 90-04-12097-1, p.98</ref> === نەسرولدەولە ئەحمەدی کوڕی مەروان === نەسرولدەولە سێیەمین کوڕی مەروان بوو کە سەرکەوت بۆ سەر تەخت. سیاسەتمەدارێکی زیرەک بوو، بە لێهاتوویی لە نێوان زلهێزە دەوروبەرەکاندا مامەڵەی دەکرد: سوڵتان دەولەی بوەیھی، حاکم بئەمرێڵای فاتیمی لە [[میسر]] و باسیلی دووەم. [[ئیلیاس نەسیبینی]] نووسیویەتی کە نەسرولدەولە [[ئەحمەدی کوڕی مەروان]]، «میری سەرکەوتوو»، لە ساڵی ١٠١١دا [[ئیبن دیمنە]]ی ژێردەستەی خۆی لە دیاربەکر ملکەچ کرد. ئەو لەگەڵ ئیمپراتۆریەتی بیزەنتە پەیماننامەی دەستدرێژی نەکردنی واژۆ کرد، بەڵام یەک دوو جار پێشێلی کرد. ناوبانگی ئەم میرە کوردە موسڵمانە ئەوەندە زیادی کرد کە دانیشتووانی [[ڕحا]] لە ڕۆژاواوە، داوایان لێکرد لە دەست سەرکردەیەکی عەرەب ڕزگاریان بکات. نەسرولدەولە لە ساڵی ١٠٢٦دا شاری ڕەهای گرت و خستیە سەر موڵکەکانی خۆی. ئەم ڕووداوە لەلایەن نووسەری بەناوبانگی سوریانی ڕۆژاوا، [[بار هیبرۆس]] (١٢٢٦–١٢٨٦) تۆمار کراوە. بەم شێوەیە نەسرولدەولە ڕەهای لکاند، بەڵام شارەکە لە ساڵی ١٠٣١ لەلایەن جەنەڕاڵی بیزەنتە جۆرج مانیاکس وەرگیرایەوە. لە ساڵی ١٠٣٢دا سوپایەکی ٥٠٠٠ سوارچاکی بە فەرماندەیی ژەنەڕاڵەکەی «باڵ» نارد بۆ وەرگرتنەوەی شارەکە لە هۆزە [[عەرەبەکان]] کە بیزەنتە پاڵپشتییان دەکردن. باڵی فەرماندەی کورد شارەکەی گرت و سەرۆک هۆزە عەرەبەکەی کوشت، پاشان بۆ گەورەکەی نووسی و داوای هێزی زیاتری کرد و وتی: «ئەگەر دەتەوێت گەورەیی خۆت لەسەر کەرتاستان ([[کوردستان]]) بپارێزیت». دواجار ڕحا لە ساڵی ١٠٣٣ جارێکی تر لەلایەن بیزەنتییەکانەوە داگیرکرایەوە. حوکمڕانی درێژخایەنی نەسرولدەولە نوێنەرایەتی لوتکەی دەسەڵاتی مەروانییەکان بوو. ئەو قەڵایەکی نوێی لەسەر گردێکی میافارقین دروست کرد کە کڵێسای مریەمی لێبوو، هەروەها پرد و حەمامی گشتی دروست کرد و ڕوانگەی [[ئەستێرەناسی]] نۆژەنکردەوە. هەندێک [[پەرتووکخانە]] لە مزگەوتەکانی میافارقین و ئامەد دامەزران. ئەو زانا و مێژوونووس و [[ھۆنەر]]ە بەناوبانگەکانی بۆ دەربارەکەی بانگهێشت دەکرد، لەوانە ئیبن ئەسیر، عەبدوڵڵا کازەرونی و تیهامی. پەنای بۆ پەنابەرە سیاسییەکان دەدا وەک خەلیفەی عەباسی داهاتوو، موقتەدی (١٠٧٥–١٠٩٩). لە ساڵی ١٠٥٤دا ناچار بوو دانی بە تەغرول بەگی سەلجوقیدا بنێت وەک گەورەی خۆی، کە فەرمانڕەوایی زۆربەی [[جزیر]]ی دەکرد، بەڵام خاکەکانی خۆی پاراست. ئەم سەردەمە گەشاوەی ئاشتی و هەستە باشانەی نێوان [[کورد]] و سوریانییەکان پڕ بوو لە بەرهەمی کولتووری. بازرگانییەکی بەرفراوان، هونەر و پیشەی دەستی گەشاوە و مێژوویەکی سەرنجڕاکێشی هەبوو. نەسرولدەولە لە دیاربەکر نەخشێنراو و نووسراوی گەورەی لە دوای خۆی جێهێشتووە کە تا ئێستاش درەوشاوەیی هونەری سەردەمی حوکمڕانییەکەی نیشان دەدەن. == پێڕستی فەرمانڕەواکان == {| class="wikitable" |- ! ناوی فەرمانڕەوا !! ماوەی ژیان !! ماوەی فەرمانڕەوایی |- | [[بازێ دۆستەکی]]||؟ -٩٩٠|| ٩٨٣–٩٩٠ |- | ئەبو عەلی حسەین کوڕی مەڕوان ||؟ -٩٩٧ || ٩٩٠–٩٩٧ |- | [[مومەھەد ئەلدەولە|مومەھھەد ئەلدەولە ئەبو مەنسووڕی کوڕی مەڕوان]]||؟ -١٠١١|| ٩٩٧–١٠١٠ |- | [[نەسڕودەولەی دۆستەکی|نەسڕودەولە ئەبو نەسڕ ئەحمەدی کوڕی مەڕوان]] || ٩٨٤–١٠٦١ | ١٠١١–١٠٦١ |- | [[نیزام ئەلدەولەی دۆستەکی|نیزام ئەلدەولە نەسڕی کوڕی ئەحمەدی کوڕی مەڕوان]]||؟ -١٠٧٩ || ١٠٦١ تا ١٠٧٩ |- | [[مەنسووڕی دۆستەکی|مەنسووڕی کوڕی نەسڕی کوڕی ئەحمەدی کوڕی مەڕوان]] ||؟ -؟|| ١٠٧٩–١٠٩٥ |} == ئەمانەش ببینە == * [[میرنشینە کوردییەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|مێژوو|عێراق|سووریا}} [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] msuhe6xvy6syunbnpq9gy46ljtqoewu 1569835 1569834 2026-03-29T21:50:33Z 1silent scientist 51740 1569835 wikitext text/x-wiki '''میرنشینی مەروانی''' یان '''دۆستەکی''' ({{بە کوردیی باکووری|Xanedana Merwaniyan}}، ٩٨٣–١٠٩٦ی زایینی) لە ناوچەکانی [[ئامەد]] و شارەکانی میافارقین و [[ماردین]] و [[بەدلیس]] فەرمانڕەوایەتییان کردووە. دامەزرێنەری میرنشینەکە [[بازێ دۆستەکی]] بوو، ھەروەھا [[میر مومەھەد ئەلدەولە]]، [[میر نەسرولدەولە]] و [[ئەحمەد کوڕی مەروانی کوردی]] لە بەناوبانگترین میرە کوردییەکانی میرنشینەکەن، زیاتر لە ٥٠ ساڵ فەرمانڕەوایی کردووە و دەسەڵاتەکەی وەک دەوڵەت ناسراوە، لەلایەن دەوڵەتانی [[عەباسی]] و [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھی]] و [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمی]] و [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجووقییەکان]] دانی پێدانراوە. زۆر کاری گرینگ لە ئاوەدانی و بوژانەوەی ژیانی کۆمەڵایەتی و ئابووری لەو ناوچەیەی کوردستاندا ھەبووە. لە زۆربەی شارەکاندا دراوی میرنشینەکە لێدراوە. == دامەزراندن == لە ساڵی ٩٨٢ی زایینی دەوڵەتی مەڕوانی کوردی لە نێوان [[باشووری کوردستان]] و [[باکووری کوردستان]]، لەلایەن میر بازێ دۆستەکی دامەزرا. ئەو ناوچانەی کە دەوڵەتەکەی لەسەر دامەزرا پێشتر لەژێر فەرمانڕەوایی [[حەمدانییەکان]]دا بوو، کە ستەمیان لە دانیشتووانەکەی دەکرد بەوەی باجێکی زۆریان خستووەتە سەریان کە لەتوانایاندا نەبووە، و نەیانتووانیوە دادپەروەری و یەکسانی لەناو خەڵکدا پیادە بکەن.<ref>دەوڵەتی دۆستەکی لە کوردستانی ناوەڕاستدا، نووسینی: عەبدولڕەقیب یووسف، وەرگێڕان: ئەبوبەکر کاروانی</ref> == مێژوو == === بنەچە === بەپێی زۆربەی سەرچاوە ئەکادیمییەکان، مەروانییەکان بنەماڵەیەکی [[کورد]]ی بوون کە لە هۆزی حومەیدییەوە هاتوون. و موسڵمانی سوننە بوون. دامەزرێنەری بنەماڵەکە شوانێک بوو بە ناوی باژی کوڕی دوستەک. ئەو مەڕو ماڵاتەکەی بەجێهێشت، چەکی هەڵگرت و بوو بە سەرکردەیەکی ئازای جەنگ و ناوبانگی دەرکرد. کاتێک عەزودەدەولەی بوەیھی، میری [[عێراق]]، لە ساڵی ٩٨٣ کۆچی دوایی کرد، باژ میافارقینی گرت. هەروەها [[ئامەد]] و کۆمەڵێک ناوەندی شارنشینی لە کەناراوەکانی باکووری [[دەریاچەی وان]] داگیرکرد. لە کاتی [[ڕاپەڕینی بارداس فۆکاسی بچووک]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]]، باژ سوودی لە بارودۆخە سیاسییە ئاڵۆزەکە وەرگرت بۆ داگیرکردنی دەشتی [[مووش]] لە [[تارۆن]]، کە میرنشینێکی [[ئەرمەنی]] بوو و لە ساڵی ٩٦٦ لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]]وە لکێندرابوو.<ref>boris james (2021). The Cambridge History of the Kurds. Cambridge University Press. P.30.</ref><ref>Tilman, Nagle (15 December 1990). "Buyids". Iranica Online. Retrieved 30 May 2017.</ref><ref>Bosworth 1996, p. 89.</ref> === ئەبوو عەلی حەسەنی کوڕی مەروان === ئیلیاس نەسیبینی، مێژوونووسێکی مەسیحی سوریانی، باسی ژیانی ئەبو عەلی حەسەنی کردووە. دوای مردنی مامی (باژ)، کوڕە گەورەکەی مەروان گەڕایەوە بۆ [[حەسکیف]] و هاوسەرگیری لەگەڵ بێوەژنەکەی سەرکردە کۆنەکە کرد. ئەو شەڕی دوایین حەمدانییەکانی کرد، تێکی شکاندن و هەموو قەڵاکانی وەرگرتەوە. ئیلیاس باسی کۆتایی تراجیدی ئەم میرە دەکات کە لە ساڵی ٩٩٧ لە [[ئامەد]] لەلایەن دانیشتووانە یاخیبووەکانەوە کوژرا. برایەکەی ئەبو مەنسوور سەعید بە ناوی «مومەهید دەولە» شوێنی گرتەوە. لە ساڵی ٩٩٢، دوای مردنی باژ و زنجیرەیەک هێرشی سزادانی بیزەنتە لە دەوروبەری [[دەریاچەی وان]]، ئیمپراتۆر [[باسیلی دووەم]] (حوکمڕانی ٩٧٦–١٠٢٥) توانی دانوستان بۆ ئاشتییەکی بەردەوام لەگەڵ میرنشینە کوردییەکە بکات.<ref>Catherine Holmes, Basil II And the Governance of Empire, 976-1025, (Oxford University Press, 2005), 309.</ref> === مومەهید دەولە سەعید === مومەهید کە [[دیپلۆماتکار]]ێکی لێهاتوو بوو، سوودی لە تەماحەکانی بیزەنتە وەرگرت. پەیوەندییەکانی ئەم میرە لەگەڵ ئیمپراتۆر [[باسیلی دووەم]] زۆر دۆستانە بوو. کاتێک باسیل هەواڵی کوژرانی [[داوودی سێیەم]]ی پاشای گورجستانی پێگەیشت، کە بە وەسیەتنامە شانشینەکەی بۆ [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]] جێهێشتبوو، ئەو هەڵمەتەی وەستاند کە لە سووریا دەستی پێکردبوو بۆ دڵنیابوون لە گوێڕایەڵی میرە عەرەبەکان و لە فورات پەڕییەوە. ئەو دەوڵەتەکەی داوودی لکاند، بە ڕێزەوە پێشوازی لە مومەهید دەولە کرد و ئاشتی لەگەڵدا واژۆ کرد. مومەهید دەولە سوودی لە ئاشتییەکە وەرگرت بۆ نۆژەنکردنەوەی دیوارەکانی پایتەختەکەی، میافارقین، کە تا ئێستاش نەخشێنراوێک یادی ئەم ڕووداوە دەکاتەوە. لە ساڵی ١٠٠٠ کاتێک باسیلی دووەم لە کیلیکیاوە بۆ خاکەکانی [[داوودی سێیەم]] گەشتی کرد، مومەهید دەولە هات بۆ ئەوەی دڵسۆزی خۆی بۆ ئیمپراتۆر دەرببڕێت و لە بەرامبەردا پلەی بەرزی «ماگیسترۆس» و «دووکسی ڕۆژهەڵات»ی پێدرا.<ref>Marwanids, Carole Hillenbrand, The Encyclopaedia of Islam, Vol. VI, ed. C.E. Bosworth, E. van Donzel, B.Lewis and C. Pellat, (Brill, 1991), 626.</ref> === شەروینی کوڕی محەممەد === لە ساڵی ١٠١٠دا، مومەهید دەولە لەلایەن غولامەکەیەوە، شەروینی کوڕی محەممەد، تیرۆر کرا و دەسەڵاتی گرتە دەست. ئەو حوکمڕانییەکەی بەو یاسا کۆنە ڕەوا کرد کە هەرکەسێک فەرمانڕەوا بکوژێت، خۆی دەبێتە جێنشین. بەڵام ئەم یاسا کۆنە و حوکمڕانی شەروین زۆری نەخایاند و دژایەتی کرا، شەروینیش ڕووخێنرا. هەندێک دراو لە سەردەمی حوکمڕانی کورتخایەنی ئەودا دەناسرێنەوە.<ref>J. C. Cheynet, Basil II and Asia Minor, pp.71-108 in Byzantium in the Year 1000 edited by Paul Magdalino, International Congress of Historical Sciences, 284 pp., Brill Publishers, 2003, ISBN 90-04-12097-1, p.98</ref> === نەسرولدەولە ئەحمەدی کوڕی مەروان === نەسرولدەولە سێیەمین کوڕی مەروان بوو کە سەرکەوت بۆ سەر تەخت. سیاسەتمەدارێکی زیرەک بوو، بە لێهاتوویی لە نێوان زلهێزە دەوروبەرەکاندا مامەڵەی دەکرد: سوڵتان دەولەی بوەیھی، حاکم بئەمرێڵای فاتیمی لە [[میسر]] و باسیلی دووەم. [[ئیلیاس نەسیبینی]] نووسیویەتی کە نەسرولدەولە [[ئەحمەدی کوڕی مەروان]]، «میری سەرکەوتوو»، لە ساڵی ١٠١١دا [[ئیبن دیمنە]]ی ژێردەستەی خۆی لە دیاربەکر ملکەچ کرد. ئەو لەگەڵ ئیمپراتۆریەتی بیزەنتە پەیماننامەی دەستدرێژی نەکردنی واژۆ کرد، بەڵام یەک دوو جار پێشێلی کرد. ناوبانگی ئەم میرە کوردە موسڵمانە ئەوەندە زیادی کرد کە دانیشتووانی [[ڕحا]] لە ڕۆژاواوە، داوایان لێکرد لە دەست سەرکردەیەکی عەرەب ڕزگاریان بکات. نەسرولدەولە لە ساڵی ١٠٢٦دا شاری ڕەهای گرت و خستیە سەر موڵکەکانی خۆی. ئەم ڕووداوە لەلایەن نووسەری بەناوبانگی سوریانی ڕۆژاوا، [[بار هیبرۆس]] (١٢٢٦–١٢٨٦) تۆمار کراوە. بەم شێوەیە نەسرولدەولە ڕەهای لکاند، بەڵام شارەکە لە ساڵی ١٠٣١ لەلایەن جەنەڕاڵی بیزەنتە جۆرج مانیاکس وەرگیرایەوە. لە ساڵی ١٠٣٢دا سوپایەکی ٥٠٠٠ سوارچاکی بە فەرماندەیی ژەنەڕاڵەکەی «باڵ» نارد بۆ وەرگرتنەوەی شارەکە لە هۆزە [[عەرەبەکان]] کە بیزەنتە پاڵپشتییان دەکردن. باڵی فەرماندەی کورد شارەکەی گرت و سەرۆک هۆزە عەرەبەکەی کوشت، پاشان بۆ گەورەکەی نووسی و داوای هێزی زیاتری کرد و وتی: «ئەگەر دەتەوێت گەورەیی خۆت لەسەر کەرتاستان ([[کوردستان]]) بپارێزیت». دواجار ڕحا لە ساڵی ١٠٣٣ جارێکی تر لەلایەن بیزەنتییەکانەوە داگیرکرایەوە. حوکمڕانی درێژخایەنی نەسرولدەولە نوێنەرایەتی لوتکەی دەسەڵاتی مەروانییەکان بوو. ئەو قەڵایەکی نوێی لەسەر گردێکی میافارقین دروست کرد کە کڵێسای مریەمی لێبوو، هەروەها پرد و حەمامی گشتی دروست کرد و ڕوانگەی [[ئەستێرەناسی]] نۆژەنکردەوە. هەندێک [[پەرتووکخانە]] لە مزگەوتەکانی میافارقین و ئامەد دامەزران. ئەو زانا و مێژوونووس و [[ھۆنەر]]ە بەناوبانگەکانی بۆ دەربارەکەی بانگهێشت دەکرد، لەوانە ئیبن ئەسیر، عەبدوڵڵا کازەرونی و تیهامی. پەنای بۆ پەنابەرە سیاسییەکان دەدا وەک خەلیفەی عەباسی داهاتوو، موقتەدی (١٠٧٥–١٠٩٩). لە ساڵی ١٠٥٤دا ناچار بوو دانی بە تەغرول بەگی سەلجوقیدا بنێت وەک گەورەی خۆی، کە فەرمانڕەوایی زۆربەی [[جزیر]]ی دەکرد، بەڵام خاکەکانی خۆی پاراست. ئەم سەردەمە گەشاوەی ئاشتی و هەستە باشانەی نێوان [[کورد]] و سوریانییەکان پڕ بوو لە بەرهەمی کولتووری. بازرگانییەکی بەرفراوان، هونەر و پیشەی دەستی گەشاوە و مێژوویەکی سەرنجڕاکێشی هەبوو. نەسرولدەولە لە دیاربەکر نەخشێنراو و نووسراوی گەورەی لە دوای خۆی جێهێشتووە کە تا ئێستاش درەوشاوەیی هونەری سەردەمی حوکمڕانییەکەی نیشان دەدەن. == پێڕستی فەرمانڕەواکان == {| class="wikitable" |- ! ناوی فەرمانڕەوا !! ماوەی ژیان !! ماوەی فەرمانڕەوایی |- | [[بازێ دۆستەکی]]||؟ -٩٩٠|| ٩٨٣–٩٩٠ |- | ئەبو عەلی حسەین کوڕی مەڕوان ||؟ -٩٩٧ || ٩٩٠–٩٩٧ |- | [[مومەھەد ئەلدەولە|مومەھھەد ئەلدەولە ئەبو مەنسووڕی کوڕی مەڕوان]]||؟ -١٠١١|| ٩٩٧–١٠١٠ |- | [[نەسڕودەولەی دۆستەکی|نەسڕودەولە ئەبو نەسڕ ئەحمەدی کوڕی مەڕوان]] || ٩٨٤–١٠٦١ | ١٠١١–١٠٦١ |- | [[نیزام ئەلدەولەی دۆستەکی|نیزام ئەلدەولە نەسڕی کوڕی ئەحمەدی کوڕی مەڕوان]]||؟ -١٠٧٩ || ١٠٦١ تا ١٠٧٩ |- | [[مەنسووڕی دۆستەکی|مەنسووڕی کوڕی نەسڕی کوڕی ئەحمەدی کوڕی مەڕوان]] ||؟ -؟|| ١٠٧٩–١٠٩٥ |} == ئەمانەش ببینە == * [[میرنشینە کوردییەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|مێژوو|عێراق|سووریا}} [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] nbfupqycucgnkg95yinsvxoh42bd1f0 1569836 1569835 2026-03-29T21:51:45Z 1silent scientist 51740 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1569836 wikitext text/x-wiki '''میرنشینی مەروانی''' یان '''دۆستەکی''' ({{بە کوردیی باکووری|Xanedana Merwaniyan}}، ٩٨٣–١٠٩٦ی زایینی) لە ناوچەکانی [[ئامەد]] و شارەکانی میافارقین و [[ماردین]] و [[بەدلیس]] فەرمانڕەوایەتییان کردووە. دامەزرێنەری میرنشینەکە [[بازێ دۆستەکی]] بوو، ھەروەھا [[میر مومەھەد ئەلدەولە]]، [[میر نەسرولدەولە]] و [[ئەحمەد کوڕی مەروانی کوردی]] لە بەناوبانگترین میرە کوردییەکانی میرنشینەکەن، زیاتر لە ٥٠ ساڵ فەرمانڕەوایی کردووە و دەسەڵاتەکەی وەک دەوڵەت ناسراوە، لەلایەن دەوڵەتانی [[عەباسی]] و [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھی]] و [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمی]] و [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجووقییەکان]] دانی پێدانراوە. زۆر کاری گرینگ لە ئاوەدانی و بوژانەوەی ژیانی کۆمەڵایەتی و ئابووری لەو ناوچەیەی کوردستاندا ھەبووە. لە زۆربەی شارەکاندا دراوی میرنشینەکە لێدراوە. == دامەزراندن == لە ساڵی ٩٨٢ی زایینی دەوڵەتی مەڕوانی کوردی لە نێوان [[باشووری کوردستان]] و [[باکووری کوردستان]]، لەلایەن میر بازێ دۆستەکی دامەزرا. ئەو ناوچانەی کە دەوڵەتەکەی لەسەر دامەزرا پێشتر لەژێر فەرمانڕەوایی [[حەمدانییەکان]]دا بوو، کە ستەمیان لە دانیشتووانەکەی دەکرد بەوەی باجێکی زۆریان خستووەتە سەریان کە لەتوانایاندا نەبووە، و نەیانتووانیوە دادپەروەری و یەکسانی لەناو خەڵکدا پیادە بکەن.<ref>دەوڵەتی دۆستەکی لە کوردستانی ناوەڕاستدا، نووسینی: عەبدولڕەقیب یووسف، وەرگێڕان: ئەبوبەکر کاروانی</ref> == مێژوو == === بنەچە === بەپێی زۆربەی سەرچاوە ئەکادیمییەکان، مەروانییەکان بنەماڵەیەکی [[کورد]]ی بوون کە لە ھۆزی حومەیدییەوە ھاتوون؛ و موسڵمانی سوننە بوون. دامەزرێنەری بنەماڵەکە شوانێک بوو بە ناوی باژی کوڕی دوستەک. ئەو مەڕو ماڵاتەکەی بەجێھێشت، چەکی ھەڵگرت و بوو بە سەرکردەیەکی ئازای جەنگ و ناوبانگی دەرکرد. کاتێک عەزودەدەولەی بوەیھی، میری [[عێراق]]، لە ساڵی ٩٨٣ کۆچی دوایی کرد، باژ میافارقینی گرت. ھەروەھا [[ئامەد]] و کۆمەڵێک ناوەندی شارنشینی لە کەناراوەکانی باکووری [[دەریاچەی وان]] داگیرکرد. لە کاتی [[ڕاپەڕینی بارداس فۆکاسی بچووک]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]]، باژ سوودی لە بارودۆخە سیاسییە ئاڵۆزەکە وەرگرت بۆ داگیرکردنی دەشتی [[مووش]] لە [[تارۆن]]، کە میرنشینێکی [[ئەرمەنی]] بوو و لە ساڵی ٩٦٦ لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]]وە لکێندرابوو.<ref>boris james (2021). The Cambridge History of the Kurds. Cambridge University Press. P.30.</ref><ref>Tilman, Nagle (15 December 1990). "Buyids". Iranica Online. Retrieved 30 May 2017.</ref><ref>Bosworth 1996, p. 89.</ref> === دەبوو عەلی حەسەنی کوڕی مەروان === ئیلیاس نەسیبینی، مێژوونووسێکی مەسیحی سووریانی، باسی ژیانی ئەبو عەلی حەسەنی کردووە. دوای مردنی مامی (باژ)، کوڕە گەورەکەی مەروان گەڕایەوە بۆ [[حەسکیف]] و ھاوسەرگیری لەگەڵ بێوەژنەکەی سەرکردە کۆنەکە کرد. ئەو شەڕی دوایین حەمدانییەکانی کرد، تێکی شکاندن و ھەموو قەڵاکانی وەرگرتەوە. ئیلیاس باسی کۆتایی تراجیدی ئەم میرە دەکات کە لە ساڵی ٩٩٧ لە [[ئامەد]] لەلایەن دانیشتووانە یاخیبووەکانەوە کوژرا. برایەکەی ئەبو مەنسوور سەعید بە ناوی «مومەھید دەولە» شوێنی گرتەوە. لە ساڵی ٩٩٢، دوای مردنی باژ و زنجیرەیەک ھێرشی سزادانی بیزەنتە لە دەوروبەری [[دەریاچەی وان]]، ئیمپراتۆر [[باسیلی دووەم]] (حوکمڕانی ٩٧٦–١٠٢٥) توانی دانوستان بۆ ئاشتییەکی بەردەوام لەگەڵ میرنشینە کوردییەکە بکات.<ref>Catherine Holmes, Basil II And the Governance of Empire, 976-1025, (Oxford University Press, 2005), 309.</ref> === مومەھید دەولە سەعید === مومەھید کە [[دیپلۆماتکار]]ێکی لێھاتوو بوو، سوودی لە تەماحەکانی بیزەنتە وەرگرت. پەیوەندییەکانی ئەم میرە لەگەڵ ئیمپراتۆر [[باسیلی دووەم]] زۆر دۆستانە بوو. کاتێک باسیل ھەواڵی کوژرانی [[داوودی سێیەم]]ی پاشای گورجستانی پێگەیشت، کە بە وەسیەتنامە شانشینەکەی بۆ [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]] جێھێشتبوو، ئەو ھەڵمەتەی وەستاند کە لە سووریا دەستی پێکردبوو بۆ دڵنیابوون لە گوێڕایەڵی میرە عەرەبەکان و لە فورات پەڕییەوە. ئەو دەوڵەتەکەی داوودی لکاند، بە ڕێزەوە پێشوازی لە مومەھید دەولە کرد و ئاشتی لەگەڵدا واژوو کرد. مومەھید دەولە سوودی لە ئاشتییەکە وەرگرت بۆ نۆژەنکردنەوەی دیوارەکانی پایتەختەکەی، میافارقین، کە تا ئێستاش نەخشێنراوێک یادی ئەم ڕووداوە دەکاتەوە. لە ساڵی ١٠٠٠ کاتێک باسیلی دووەم لە کیلیکیاوە بۆ خاکەکانی [[داوودی سێیەم]] گەشتی کرد، مومەھید دەولە ھات بۆ ئەوەی دڵسۆزی خۆی بۆ ئیمپراتۆر دەرببڕێت و لە بەرامبەردا پلەی بەرزی «ماگیسترۆس» و «دووکسی ڕۆژھەڵات»ی پێدرا.<ref>Marwanids, Carole Hillenbrand, The Encyclopaedia of Islam, Vol. VI, ed. C.E. Bosworth, E. van Donzel, B.Lewis and C. Pellat, (Brill, 1991), 626.</ref> === شەروینی کوڕی محەممەد === لە ساڵی ١٠١٠دا، مومەھید دەولە لەلایەن غولامەکەیەوە، شەروینی کوڕی محەممەد، تیرۆر کرا و دەسەڵاتی گرتە دەست. ئەو حوکمڕانییەکەی بەو یاسا کۆنە ڕەوا کرد کە ھەرکەسێک فەرمانڕەوا بکوژێت، خۆی دەبێتە جێنشین؛ بەڵام ئەم یاسا کۆنە و حوکمڕانی شەروین زۆری نەخایاند و دژایەتی کرا، شەروینیش ڕووخێنرا. ھەندێک دراو لە سەردەمی حوکمڕانی کورتخایەنی ئەودا دەناسرێنەوە.<ref>J. C. Cheynet, Basil II and Asia Minor, pp.71-108 in Byzantium in the Year 1000 edited by Paul Magdalino, International Congress of Historical Sciences, 284 pp. , Brill Publishers, 2003, ISBN 90-04-12097-1, p.98</ref> === نەسرولدەولە ئەحمەدی کوڕی مەروان === نەسرولدەولە سێیەمین کوڕی مەروان بوو کە سەرکەوت بۆ سەر تەخت. سیاسەتمەدارێکی زیرەک بوو، بە لێھاتوویی لە نێوان زلھێزە دەوروبەرەکاندا مامەڵەی دەکرد: سوڵتان دەولەی بوەیھی، حاکم بئەمرێڵای فاتیمی لە [[میسر]] و باسیلی دووەم. [[ئیلیاس نەسیبینی]] نووسیویەتی کە نەسرولدەولە [[ئەحمەدی کوڕی مەروان]]، «میری سەرکەوتوو»، لە ساڵی ١٠١١دا [[ئیبن دیمنە]]ی ژێردەستەی خۆی لە دیاربەکر ملکەچ کرد. ئەو لەگەڵ ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتە پەیماننامەی دەستدرێژی نەکردنی واژوو کرد، بەڵام یەک دوو جار پێشێلی کرد. ناوبانگی ئەم میرە کوردە موسڵمانە ئەوەندە زیادی کرد کە دانیشتووانی [[ڕحا]] لە ڕۆژاواوە، داوایان لێکرد لە دەست سەرکردەیەکی عەرەب ڕزگاریان بکات. نەسرولدەولە لە ساڵی ١٠٢٦دا شاری ڕەھای گرت و خستییە سەر موڵکەکانی خۆی. ئەم ڕووداوە لەلایەن نووسەری بەناوبانگی سووریانی ڕۆژاوا، [[بار ھیبرۆس]] (١٢٢٦–١٢٨٦) تۆمار کراوە. بەم شێوەیە نەسرولدەولە ڕەھای لکاند، بەڵام شارەکە لە ساڵی ١٠٣١ لەلایەن جەنەڕاڵی بیزەنتە جۆرج مانیاکس وەرگیرایەوە. لە ساڵی ١٠٣٢دا سوپایەکی ٥٠٠٠ سوارچاکی بە فەرماندەیی ژەنەڕاڵەکەی «باڵ» نارد بۆ وەرگرتنەوەی شارەکە لە ھۆزە [[عەرەبەکان]] کە بیزەنتە پاڵپشتییان دەکردن. باڵی فەرماندەی کورد شارەکەی گرت و سەرۆک ھۆزە عەرەبەکەی کوشت، پاشان بۆ گەورەکەی نووسی و داوای ھێزی زیاتری کرد و وتی: «ئەگەر دەتەوێت گەورەیی خۆت لەسەر کەرتاستان ([[کوردستان]]) بپارێزیت». دواجار ڕحا لە ساڵی ١٠٣٣ جارێکی تر لەلایەن بیزەنتییەکانەوە داگیرکرایەوە. حوکمڕانی درێژخایەنی نەسرولدەولە نوێنەرایەتی لووتکەی دەسەڵاتی مەروانییەکان بوو. ئەو قەڵایەکی نوێی لەسەر گردێکی میافارقین دروست کرد کە کڵێسای مریەمی لێبوو، ھەروەھا پرد و حەمامی گشتی دروست کرد و ڕوانگەی [[ئەستێرەناسی]] نۆژەنکردەوە. ھەندێک [[پەرتووکخانە]] لە مزگەوتەکانی میافارقین و ئامەد دامەزران. ئەو زانا و مێژوونووس و [[ھۆنەر]]ە بەناوبانگەکانی بۆ دەربارەکەی بانگھێشت دەکرد، لەوانە ئیبن ئەسیر، عەبدوڵڵا کازەرونی و تیھامی. پەنای بۆ پەنابەرە سیاسییەکان دەدا وەک خەلیفەی عەباسی داھاتوو، موقتەدی (١٠٧٥–١٠٩٩). لە ساڵی ١٠٥٤دا ناچار بوو دانی بە تەغرول بەگی سەلجوقیدا بنێت وەک گەورەی خۆی، کە فەرمانڕەوایی زۆربەی [[جزیر]]ی دەکرد، بەڵام خاکەکانی خۆی پاراست. ئەم سەردەمە گەشاوەی ئاشتی و ھەستە باشانەی نێوان [[کورد]] و سووریانییەکان پڕ بوو لە بەرھەمی کولتووری. بازرگانییەکی بەرفراوان، ھونەر و پیشەی دەستی گەشاوە و مێژوویەکی سەرنجڕاکێشی ھەبوو. نەسرولدەولە لە دیاربەکر نەخشێنراو و نووسراوی گەورەی لە دوای خۆی جێھێشتووە کە تا ئێستاش درەوشاوەیی ھونەری سەردەمی حوکمڕانییەکەی نیشان دەدەن. == پێڕستی فەرمانڕەواکان == {| class="wikitable" |- ! ناوی فەرمانڕەوا !! ماوەی ژیان !! ماوەی فەرمانڕەوایی |- | [[بازێ دۆستەکی]]||؟ -٩٩٠|| ٩٨٣–٩٩٠ |- | ئەبو عەلی حسەین کوڕی مەڕوان ||؟ -٩٩٧ || ٩٩٠–٩٩٧ |- | [[مومەھەد ئەلدەولە|مومەھھەد ئەلدەولە ئەبو مەنسووڕی کوڕی مەڕوان]]||؟ -١٠١١|| ٩٩٧–١٠١٠ |- | [[نەسڕودەولەی دۆستەکی|نەسڕودەولە ئەبو نەسڕ ئەحمەدی کوڕی مەڕوان]] || ٩٨٤–١٠٦١ | ١٠١١–١٠٦١ |- | [[نیزام ئەلدەولەی دۆستەکی|نیزام ئەلدەولە نەسڕی کوڕی ئەحمەدی کوڕی مەڕوان]]||؟ -١٠٧٩ || ١٠٦١ تا ١٠٧٩ |- | [[مەنسووڕی دۆستەکی|مەنسووڕی کوڕی نەسڕی کوڕی ئەحمەدی کوڕی مەڕوان]] ||؟ -؟|| ١٠٧٩–١٠٩٥ |} == ئەمانەش ببینە == * [[میرنشینە کوردییەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|مێژوو|عێراق|سووریا}} [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] ajrxp7n74re2mefwttoo60k1ccbmmub 1569838 1569836 2026-03-29T21:54:27Z 1silent scientist 51740 /* مێژوو */ 1569838 wikitext text/x-wiki '''میرنشینی مەروانی''' یان '''دۆستەکی''' ({{بە کوردیی باکووری|Xanedana Merwaniyan}}، ٩٨٣–١٠٩٦ی زایینی) لە ناوچەکانی [[ئامەد]] و شارەکانی میافارقین و [[ماردین]] و [[بەدلیس]] فەرمانڕەوایەتییان کردووە. دامەزرێنەری میرنشینەکە [[بازێ دۆستەکی]] بوو، ھەروەھا [[میر مومەھەد ئەلدەولە]]، [[میر نەسرولدەولە]] و [[ئەحمەد کوڕی مەروانی کوردی]] لە بەناوبانگترین میرە کوردییەکانی میرنشینەکەن، زیاتر لە ٥٠ ساڵ فەرمانڕەوایی کردووە و دەسەڵاتەکەی وەک دەوڵەت ناسراوە، لەلایەن دەوڵەتانی [[عەباسی]] و [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھی]] و [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمی]] و [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجووقییەکان]] دانی پێدانراوە. زۆر کاری گرینگ لە ئاوەدانی و بوژانەوەی ژیانی کۆمەڵایەتی و ئابووری لەو ناوچەیەی کوردستاندا ھەبووە. لە زۆربەی شارەکاندا دراوی میرنشینەکە لێدراوە. == دامەزراندن == لە ساڵی ٩٨٢ی زایینی دەوڵەتی مەڕوانی کوردی لە نێوان [[باشووری کوردستان]] و [[باکووری کوردستان]]، لەلایەن میر بازێ دۆستەکی دامەزرا. ئەو ناوچانەی کە دەوڵەتەکەی لەسەر دامەزرا پێشتر لەژێر فەرمانڕەوایی [[حەمدانییەکان]]دا بوو، کە ستەمیان لە دانیشتووانەکەی دەکرد بەوەی باجێکی زۆریان خستووەتە سەریان کە لەتوانایاندا نەبووە، و نەیانتووانیوە دادپەروەری و یەکسانی لەناو خەڵکدا پیادە بکەن.<ref>دەوڵەتی دۆستەکی لە کوردستانی ناوەڕاستدا، نووسینی: عەبدولڕەقیب یووسف، وەرگێڕان: ئەبوبەکر کاروانی</ref> == مێژوو == === بنەچە === بەپێی زۆربەی سەرچاوە ئەکادیمییەکان، مەروانییەکان بنەماڵەیەکی [[کورد]]ی بوون کە لە ھۆزی حومەیدییەوە ھاتوون؛ و موسڵمانی سوننە بوون. دامەزرێنەری بنەماڵەکە شوانێک بوو بە ناوی باژی کوڕی دوستەک. ئەو مەڕو ماڵاتەکەی بەجێھێشت، چەکی ھەڵگرت و بوو بە سەرکردەیەکی ئازای جەنگ و ناوبانگی دەرکرد. کاتێک عەزودەدەولەی بوەیھی، میری [[عێراق]]، لە ساڵی ٩٨٣ کۆچی دوایی کرد، باژ میافارقینی گرت. ھەروەھا [[ئامەد]] و کۆمەڵێک ناوەندی شارنشینی لە کەناراوەکانی باکووری [[دەریاچەی وان]] داگیرکرد. لە کاتی [[ڕاپەڕینی بارداس فۆکاسی بچووک]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]]، باژ سوودی لە بارودۆخە سیاسییە ئاڵۆزەکە وەرگرت بۆ داگیرکردنی دەشتی [[مووش]] لە [[تارۆن]]، کە میرنشینێکی [[ئەرمەنی]] بوو و لە ساڵی ٩٦٦ لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]]وە لکێندرابوو.<ref>boris james (2021). The Cambridge History of the Kurds. Cambridge University Press. P.30.</ref><ref>Tilman, Nagle (15 December 1990). "Buyids". Iranica Online. Retrieved 30 May 2017.</ref><ref>Bosworth 1996, p. 89.</ref> === ئەبوو عەلی حەسەنی کوڕی مەروان === ئیلیاس نەسیبینی، مێژوونووسێکی مەسیحی سوریانی، باسی ژیانی ئەبوو عەلی حەسەنی کردووە. دوای مردنی مامی (باژ)، کوڕە گەورەکەی مەروان گەڕایەوە بۆ [[حەسکیف]] و ھاوسەرگیری لەگەڵ بێوەژنەکەی سەرکردە کۆنەکە کرد. ئەو شەڕی دوایین حەمدانییەکانی کرد، تێکی شکاندن و ھەموو قەڵاکانی وەرگرتەوە. ئیلیاس باسی کۆتایی تراجیدی ئەم میرە دەکات کە لە ساڵی ٩٩٧ لە [[ئامەد]] لەلایەن دانیشتووانە یاخیبووەکانەوە کوژرا. برایەکەی ئەبوو مەنسوور سەعید بە ناوی «مومەھید دەولە» شوێنی گرتەوە. لە ساڵی ٩٩٢، دوای مردنی باژ و زنجیرەیەک ھێرشی سزادانی بیزەنتە لە دەوروبەری [[دەریاچەی وان]]، ئیمپراتۆر [[باسیلی دووەم]] (حوکمڕانی ٩٧٦–١٠٢٥) توانی دانوستان بۆ ئاشتییەکی بەردەوام لەگەڵ میرنشینە کوردییەکە بکات.<ref>Catherine Holmes, Basil II And the Governance of Empire, 976-1025, (Oxford University Press, 2005), 309.</ref> === مومەھید دەولە سەعید === مومەھید کە [[دیپلۆماتکار]]ێکی لێھاتوو بوو، سوودی لە تەماحەکانی بیزەنتە وەرگرت. پەیوەندییەکانی ئەم میرە لەگەڵ ئیمپراتۆر [[باسیلی دووەم]] زۆر دۆستانە بوو. کاتێک باسیل ھەواڵی کوژرانی [[داوودی سێیەم]]ی پاشای گورجستانی پێگەیشت، کە بە وەسیەتنامە شانشینەکەی بۆ [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]] جێھێشتبوو، ئەو ھەڵمەتەی وەستاند کە لە [[سووریا]] دەستی پێکردبوو بۆ دڵنیابوون لە گوێڕایەڵی میرە عەرەبەکان و لە فورات پەڕییەوە. ئەو دەوڵەتەکەی داوودی لکاند، بە ڕێزەوە پێشوازی لە مومەھید دەولە کرد و ئاشتی لەگەڵدا واژوو کرد. مومەھید دەولە سوودی لە ئاشتییەکە وەرگرت بۆ نۆژەنکردنەوەی دیوارەکانی پایتەختەکەی، میافارقین، کە تا ئێستاش نەخشێنراوێک یادی ئەم ڕووداوە دەکاتەوە. لە ساڵی ١٠٠٠ کاتێک باسیلی دووەم لە کیلیکیاوە بۆ خاکەکانی [[داوودی سێیەم]] گەشتی کرد، مومەھید دەولە ھات بۆ ئەوەی دڵسۆزی خۆی بۆ ئیمپراتۆر دەرببڕێت و لە بەرامبەردا پلەی بەرزی «ماگیسترۆس» و «دووکسی ڕۆژھەڵات»ی پێدرا.<ref>Marwanids, Carole Hillenbrand, The Encyclopaedia of Islam, Vol. VI, ed. C.E. Bosworth, E. van Donzel, B.Lewis and C. Pellat, (Brill, 1991), 626.</ref> === شەروینی کوڕی محەممەد === لە ساڵی ١٠١٠دا، مومەھید دەولە لەلایەن غولامەکەیەوە، شەروینی کوڕی محەممەد، تیرۆر کرا و دەسەڵاتی گرتە دەست. ئەو حوکمڕانییەکەی بەو یاسا کۆنە ڕەوا کرد کە ھەرکەسێک فەرمانڕەوا بکوژێت، خۆی دەبێتە جێنشین؛ بەڵام ئەم یاسا کۆنە و حوکمڕانی شەروین زۆری نەخایاند و دژایەتی کرا، شەروینیش ڕووخێنرا. ھەندێک دراو لە سەردەمی حوکمڕانی کورتخایەنی ئەودا دەناسرێنەوە.<ref>J. C. Cheynet, Basil II and Asia Minor, pp.71-108 in Byzantium in the Year 1000 edited by Paul Magdalino, International Congress of Historical Sciences, 284 pp. , Brill Publishers, 2003, ISBN 90-04-12097-1, p.98</ref> === نەسرولدەولە ئەحمەدی کوڕی مەروان === نەسرولدەولە سێیەمین کوڕی مەروان بوو کە سەرکەوت بۆ سەر تەخت. سیاسەتمەدارێکی زیرەک بوو، بە لێھاتوویی لە نێوان زلھێزە دەوروبەرەکاندا مامەڵەی دەکرد: سوڵتان دەولەی [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھی]]، حاکم بئەمرێڵای [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمی]] لە [[میسر]] و باسیلی دووەم. [[ئیلیاس نەسیبینی]] نووسیویەتی کە نەسرولدەولە [[ئەحمەدی کوڕی مەروان]]، «میری سەرکەوتوو»، لە ساڵی ١٠١١دا [[ئیبن دیمنە]]ی ژێردەستەی خۆی لە دیاربەکر ملکەچ کرد. ئەو لەگەڵ ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتە پەیماننامەی دەستدرێژی نەکردنی واژوو کرد، بەڵام یەک دوو جار پێشێلی کرد. ناوبانگی ئەم میرە کوردە موسڵمانە ئەوەندە زیادی کرد کە دانیشتووانی [[ڕحا]] لە ڕۆژاواوە، داوایان لێکرد لە دەست سەرکردەیەکی عەرەب ڕزگاریان بکات. نەسرولدەولە لە ساڵی ١٠٢٦دا شاری ڕەھای گرت و خستییە سەر موڵکەکانی خۆی. ئەم ڕووداوە لەلایەن نووسەری بەناوبانگی سوریانی ڕۆژاوا، [[بار ھیبرۆس]] (١٢٢٦–١٢٨٦) تۆمار کراوە. بەم شێوەیە نەسرولدەولە ڕەھای لکاند، بەڵام شارەکە لە ساڵی ١٠٣١ لەلایەن جەنەڕاڵی بیزەنتە جۆرج مانیاکس وەرگیرایەوە. لە ساڵی ١٠٣٢دا سوپایەکی ٥٠٠٠ سوارچاکی بە فەرماندەیی ژەنەڕاڵەکەی «باڵ» نارد بۆ وەرگرتنەوەی شارەکە لە ھۆزە [[عەرەبەکان]] کە بیزەنتە پاڵپشتییان دەکردن. باڵی فەرماندەی کورد شارەکەی گرت و سەرۆک ھۆزە عەرەبەکەی کوشت، پاشان بۆ گەورەکەی نووسی و داوای ھێزی زیاتری کرد و وتی: «ئەگەر دەتەوێت گەورەیی خۆت لەسەر کەرتاستان ([[کوردستان]]) بپارێزیت». دواجار ڕحا لە ساڵی ١٠٣٣ جارێکی تر لەلایەن بیزەنتییەکانەوە داگیرکرایەوە. حوکمڕانی درێژخایەنی نەسرولدەولە نوێنەرایەتی لووتکەی دەسەڵاتی مەروانییەکان بوو. ئەو قەڵایەکی نوێی لەسەر گردێکی میافارقین دروست کرد کە کڵێسای مریەمی لێبوو، ھەروەھا پرد و حەمامی گشتی دروست کرد و ڕوانگەی [[ئەستێرەناسی]] نۆژەنکردەوە. ھەندێک [[پەرتووکخانە]] لە مزگەوتەکانی میافارقین و ئامەد دامەزران. ئەو زانا و مێژوونووس و [[ھۆنەر]]ە بەناوبانگەکانی بۆ دەربارەکەی بانگھێشت دەکرد، لەوانە ئیبن ئەسیر، عەبدوڵڵا کازەرونی و تیھامی. پەنای بۆ پەنابەرە سیاسییەکان دەدا وەک خەلیفەی عەباسی داھاتوو، موقتەدی (١٠٧٥–١٠٩٩). لە ساڵی ١٠٥٤دا ناچار بوو دانی بە تەغرول بەگی سەلجوقیدا بنێت وەک گەورەی خۆی، کە فەرمانڕەوایی زۆربەی [[جزیر]]ی دەکرد، بەڵام خاکەکانی خۆی پاراست. ئەم سەردەمە گەشاوەی ئاشتی و ھەستە باشانەی نێوان [[کورد]] و سوریانییەکان پڕ بوو لە بەرھەمی کولتووری. بازرگانییەکی بەرفراوان، ھونەر و پیشەی دەستی گەشاوە و مێژوویەکی سەرنجڕاکێشی ھەبوو. نەسرولدەولە لە دیاربەکر نەخشێنراو و نووسراوی گەورەی لە دوای خۆی جێھێشتووە کە تا ئێستاش درەوشاوەیی ھونەری سەردەمی حوکمڕانییەکەی نیشان دەدەن. == پێڕستی فەرمانڕەواکان == {| class="wikitable" |- ! ناوی فەرمانڕەوا !! ماوەی ژیان !! ماوەی فەرمانڕەوایی |- | [[بازێ دۆستەکی]]||؟ -٩٩٠|| ٩٨٣–٩٩٠ |- | ئەبو عەلی حسەین کوڕی مەڕوان ||؟ -٩٩٧ || ٩٩٠–٩٩٧ |- | [[مومەھەد ئەلدەولە|مومەھھەد ئەلدەولە ئەبو مەنسووڕی کوڕی مەڕوان]]||؟ -١٠١١|| ٩٩٧–١٠١٠ |- | [[نەسڕودەولەی دۆستەکی|نەسڕودەولە ئەبو نەسڕ ئەحمەدی کوڕی مەڕوان]] || ٩٨٤–١٠٦١ | ١٠١١–١٠٦١ |- | [[نیزام ئەلدەولەی دۆستەکی|نیزام ئەلدەولە نەسڕی کوڕی ئەحمەدی کوڕی مەڕوان]]||؟ -١٠٧٩ || ١٠٦١ تا ١٠٧٩ |- | [[مەنسووڕی دۆستەکی|مەنسووڕی کوڕی نەسڕی کوڕی ئەحمەدی کوڕی مەڕوان]] ||؟ -؟|| ١٠٧٩–١٠٩٥ |} == ئەمانەش ببینە == * [[میرنشینە کوردییەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|مێژوو|عێراق|سووریا}} [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] t4p5oed1os2lqs8x2a39m05oypxs7kj 1569839 1569838 2026-03-29T21:57:43Z 1silent scientist 51740 1569839 wikitext text/x-wiki '''میرنشینی مەروانی''' یان '''دۆستەکی''' ({{بە کوردیی باکووری|Xanedana Merwaniyan}}، ٩٩٠/٩٨٣–١٠٨٥ [[زایینی]]) لە ناوچەکانی [[ئامەد]] و شارەکانی [[میافارقین]] و [[مێردین]] و [[بدلیس]] فەرمانڕەوایەتییان کردووە. دامەزرێنەری میرنشینەکە [[بازێ دۆستەکی]] بوو، ھەروەھا [[میر مومەھەد ئەلدەولە]]، [[میر نەسرولدەولە]] و [[ئەحمەد کوڕی مەروانی کوردی]] لە بەناوبانگترین میرە کوردییەکانی میرنشینەکەن، زیاتر لە ٥٠ ساڵ فەرمانڕەوایی کردووە و دەسەڵاتەکەی وەک دەوڵەت ناسراوە، لەلایەن دەوڵەتانی [[عەباسی]] و [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھی]] و [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمی]] و [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجووقییەکان]] دانی پێدانراوە. زۆر کاری گرینگ لە ئاوەدانی و بوژانەوەی ژیانی کۆمەڵایەتی و ئابووری لەو ناوچەیەی [[کوردستان]]دا ھەبووە. لە زۆربەی شارەکاندا دراوی میرنشینەکە لێدراوە. == دامەزراندن == لە ساڵی ٩٨٢ی زایینی دەوڵەتی مەڕوانی کوردی لە نێوان [[باشووری کوردستان]] و [[باکووری کوردستان]]، لەلایەن میر بازێ دۆستەکی دامەزرا. ئەو ناوچانەی کە دەوڵەتەکەی لەسەر دامەزرا پێشتر لەژێر فەرمانڕەوایی [[حەمدانییەکان]]دا بوو، کە ستەمیان لە دانیشتووانەکەی دەکرد بەوەی باجێکی زۆریان خستووەتە سەریان کە لەتوانایاندا نەبووە، و نەیانتووانیوە دادپەروەری و یەکسانی لەناو خەڵکدا پیادە بکەن.<ref>دەوڵەتی دۆستەکی لە کوردستانی ناوەڕاستدا، نووسینی: عەبدولڕەقیب یووسف، وەرگێڕان: ئەبوبەکر کاروانی</ref> == مێژوو == === بنەچە === بەپێی زۆربەی سەرچاوە ئەکادیمییەکان، مەروانییەکان بنەماڵەیەکی [[کورد]]ی بوون کە لە ھۆزی حومەیدییەوە ھاتوون؛ و موسڵمانی سوننە بوون. دامەزرێنەری بنەماڵەکە شوانێک بوو بە ناوی باژی کوڕی دوستەک. ئەو مەڕو ماڵاتەکەی بەجێھێشت، چەکی ھەڵگرت و بوو بە سەرکردەیەکی ئازای جەنگ و ناوبانگی دەرکرد. کاتێک عەزودەدەولەی بوەیھی، میری [[عێراق]]، لە ساڵی ٩٨٣ کۆچی دوایی کرد، باژ میافارقینی گرت. ھەروەھا [[ئامەد]] و کۆمەڵێک ناوەندی شارنشینی لە کەناراوەکانی باکووری [[دەریاچەی وان]] داگیرکرد. لە کاتی [[ڕاپەڕینی بارداس فۆکاسی بچووک]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]]، باژ سوودی لە بارودۆخە سیاسییە ئاڵۆزەکە وەرگرت بۆ داگیرکردنی دەشتی [[مووش]] لە [[تارۆن]]، کە میرنشینێکی [[ئەرمەنی]] بوو و لە ساڵی ٩٦٦ لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]]وە لکێندرابوو.<ref>boris james (2021). The Cambridge History of the Kurds. Cambridge University Press. P.30.</ref><ref>Tilman, Nagle (15 December 1990). "Buyids". Iranica Online. Retrieved 30 May 2017.</ref><ref>Bosworth 1996, p. 89.</ref> === ئەبوو عەلی حەسەنی کوڕی مەروان === ئیلیاس نەسیبینی، مێژوونووسێکی مەسیحی سوریانی، باسی ژیانی ئەبوو عەلی حەسەنی کردووە. دوای مردنی مامی (باژ)، کوڕە گەورەکەی مەروان گەڕایەوە بۆ [[حەسکیف]] و ھاوسەرگیری لەگەڵ بێوەژنەکەی سەرکردە کۆنەکە کرد. ئەو شەڕی دوایین حەمدانییەکانی کرد، تێکی شکاندن و ھەموو قەڵاکانی وەرگرتەوە. ئیلیاس باسی کۆتایی تراجیدی ئەم میرە دەکات کە لە ساڵی ٩٩٧ لە [[ئامەد]] لەلایەن دانیشتووانە یاخیبووەکانەوە کوژرا. برایەکەی ئەبوو مەنسوور سەعید بە ناوی «مومەھید دەولە» شوێنی گرتەوە. لە ساڵی ٩٩٢، دوای مردنی باژ و زنجیرەیەک ھێرشی سزادانی بیزەنتە لە دەوروبەری [[دەریاچەی وان]]، ئیمپراتۆر [[باسیلی دووەم]] (حوکمڕانی ٩٧٦–١٠٢٥) توانی دانوستان بۆ ئاشتییەکی بەردەوام لەگەڵ میرنشینە کوردییەکە بکات.<ref>Catherine Holmes, Basil II And the Governance of Empire, 976-1025, (Oxford University Press, 2005), 309.</ref> === مومەھید دەولە سەعید === مومەھید کە [[دیپلۆماتکار]]ێکی لێھاتوو بوو، سوودی لە تەماحەکانی بیزەنتە وەرگرت. پەیوەندییەکانی ئەم میرە لەگەڵ ئیمپراتۆر [[باسیلی دووەم]] زۆر دۆستانە بوو. کاتێک باسیل ھەواڵی کوژرانی [[داوودی سێیەم]]ی پاشای گورجستانی پێگەیشت، کە بە وەسیەتنامە شانشینەکەی بۆ [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]] جێھێشتبوو، ئەو ھەڵمەتەی وەستاند کە لە [[سووریا]] دەستی پێکردبوو بۆ دڵنیابوون لە گوێڕایەڵی میرە عەرەبەکان و لە فورات پەڕییەوە. ئەو دەوڵەتەکەی داوودی لکاند، بە ڕێزەوە پێشوازی لە مومەھید دەولە کرد و ئاشتی لەگەڵدا واژوو کرد. مومەھید دەولە سوودی لە ئاشتییەکە وەرگرت بۆ نۆژەنکردنەوەی دیوارەکانی پایتەختەکەی، میافارقین، کە تا ئێستاش نەخشێنراوێک یادی ئەم ڕووداوە دەکاتەوە. لە ساڵی ١٠٠٠ کاتێک باسیلی دووەم لە کیلیکیاوە بۆ خاکەکانی [[داوودی سێیەم]] گەشتی کرد، مومەھید دەولە ھات بۆ ئەوەی دڵسۆزی خۆی بۆ ئیمپراتۆر دەرببڕێت و لە بەرامبەردا پلەی بەرزی «ماگیسترۆس» و «دووکسی ڕۆژھەڵات»ی پێدرا.<ref>Marwanids, Carole Hillenbrand, The Encyclopaedia of Islam, Vol. VI, ed. C.E. Bosworth, E. van Donzel, B.Lewis and C. Pellat, (Brill, 1991), 626.</ref> === شەروینی کوڕی محەممەد === لە ساڵی ١٠١٠دا، مومەھید دەولە لەلایەن غولامەکەیەوە، شەروینی کوڕی محەممەد، تیرۆر کرا و دەسەڵاتی گرتە دەست. ئەو حوکمڕانییەکەی بەو یاسا کۆنە ڕەوا کرد کە ھەرکەسێک فەرمانڕەوا بکوژێت، خۆی دەبێتە جێنشین؛ بەڵام ئەم یاسا کۆنە و حوکمڕانی شەروین زۆری نەخایاند و دژایەتی کرا، شەروینیش ڕووخێنرا. ھەندێک دراو لە سەردەمی حوکمڕانی کورتخایەنی ئەودا دەناسرێنەوە.<ref>J. C. Cheynet, Basil II and Asia Minor, pp.71-108 in Byzantium in the Year 1000 edited by Paul Magdalino, International Congress of Historical Sciences, 284 pp. , Brill Publishers, 2003, ISBN 90-04-12097-1, p.98</ref> === نەسرولدەولە ئەحمەدی کوڕی مەروان === نەسرولدەولە سێیەمین کوڕی مەروان بوو کە سەرکەوت بۆ سەر تەخت. سیاسەتمەدارێکی زیرەک بوو، بە لێھاتوویی لە نێوان زلھێزە دەوروبەرەکاندا مامەڵەی دەکرد: سوڵتان دەولەی [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھی]]، حاکم بئەمرێڵای [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمی]] لە [[میسر]] و باسیلی دووەم. [[ئیلیاس نەسیبینی]] نووسیویەتی کە نەسرولدەولە [[ئەحمەدی کوڕی مەروان]]، «میری سەرکەوتوو»، لە ساڵی ١٠١١دا [[ئیبن دیمنە]]ی ژێردەستەی خۆی لە دیاربەکر ملکەچ کرد. ئەو لەگەڵ ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتە پەیماننامەی دەستدرێژی نەکردنی واژوو کرد، بەڵام یەک دوو جار پێشێلی کرد. ناوبانگی ئەم میرە کوردە موسڵمانە ئەوەندە زیادی کرد کە دانیشتووانی [[ڕحا]] لە ڕۆژاواوە، داوایان لێکرد لە دەست سەرکردەیەکی عەرەب ڕزگاریان بکات. نەسرولدەولە لە ساڵی ١٠٢٦دا شاری ڕەھای گرت و خستییە سەر موڵکەکانی خۆی. ئەم ڕووداوە لەلایەن نووسەری بەناوبانگی سوریانی ڕۆژاوا، [[بار ھیبرۆس]] (١٢٢٦–١٢٨٦) تۆمار کراوە. بەم شێوەیە نەسرولدەولە ڕەھای لکاند، بەڵام شارەکە لە ساڵی ١٠٣١ لەلایەن جەنەڕاڵی بیزەنتە جۆرج مانیاکس وەرگیرایەوە. لە ساڵی ١٠٣٢دا سوپایەکی ٥٠٠٠ سوارچاکی بە فەرماندەیی ژەنەڕاڵەکەی «باڵ» نارد بۆ وەرگرتنەوەی شارەکە لە ھۆزە [[عەرەبەکان]] کە بیزەنتە پاڵپشتییان دەکردن. باڵی فەرماندەی کورد شارەکەی گرت و سەرۆک ھۆزە عەرەبەکەی کوشت، پاشان بۆ گەورەکەی نووسی و داوای ھێزی زیاتری کرد و وتی: «ئەگەر دەتەوێت گەورەیی خۆت لەسەر کەرتاستان ([[کوردستان]]) بپارێزیت». دواجار ڕحا لە ساڵی ١٠٣٣ جارێکی تر لەلایەن بیزەنتییەکانەوە داگیرکرایەوە. حوکمڕانی درێژخایەنی نەسرولدەولە نوێنەرایەتی لووتکەی دەسەڵاتی مەروانییەکان بوو. ئەو قەڵایەکی نوێی لەسەر گردێکی میافارقین دروست کرد کە کڵێسای مریەمی لێبوو، ھەروەھا پرد و حەمامی گشتی دروست کرد و ڕوانگەی [[ئەستێرەناسی]] نۆژەنکردەوە. ھەندێک [[پەرتووکخانە]] لە مزگەوتەکانی میافارقین و ئامەد دامەزران. ئەو زانا و مێژوونووس و [[ھۆنەر]]ە بەناوبانگەکانی بۆ دەربارەکەی بانگھێشت دەکرد، لەوانە ئیبن ئەسیر، عەبدوڵڵا کازەرونی و تیھامی. پەنای بۆ پەنابەرە سیاسییەکان دەدا وەک خەلیفەی عەباسی داھاتوو، موقتەدی (١٠٧٥–١٠٩٩). لە ساڵی ١٠٥٤دا ناچار بوو دانی بە تەغرول بەگی سەلجوقیدا بنێت وەک گەورەی خۆی، کە فەرمانڕەوایی زۆربەی [[جزیر]]ی دەکرد، بەڵام خاکەکانی خۆی پاراست. ئەم سەردەمە گەشاوەی ئاشتی و ھەستە باشانەی نێوان [[کورد]] و سوریانییەکان پڕ بوو لە بەرھەمی کولتووری. بازرگانییەکی بەرفراوان، ھونەر و پیشەی دەستی گەشاوە و مێژوویەکی سەرنجڕاکێشی ھەبوو. نەسرولدەولە لە دیاربەکر نەخشێنراو و نووسراوی گەورەی لە دوای خۆی جێھێشتووە کە تا ئێستاش درەوشاوەیی ھونەری سەردەمی حوکمڕانییەکەی نیشان دەدەن. == پێڕستی فەرمانڕەواکان == {| class="wikitable" |- ! ناوی فەرمانڕەوا !! ماوەی ژیان !! ماوەی فەرمانڕەوایی |- | [[بازێ دۆستەکی]]||؟ -٩٩٠|| ٩٨٣–٩٩٠ |- | ئەبو عەلی حسەین کوڕی مەڕوان ||؟ -٩٩٧ || ٩٩٠–٩٩٧ |- | [[مومەھەد ئەلدەولە|مومەھھەد ئەلدەولە ئەبو مەنسووڕی کوڕی مەڕوان]]||؟ -١٠١١|| ٩٩٧–١٠١٠ |- | [[نەسڕودەولەی دۆستەکی|نەسڕودەولە ئەبو نەسڕ ئەحمەدی کوڕی مەڕوان]] || ٩٨٤–١٠٦١ | ١٠١١–١٠٦١ |- | [[نیزام ئەلدەولەی دۆستەکی|نیزام ئەلدەولە نەسڕی کوڕی ئەحمەدی کوڕی مەڕوان]]||؟ -١٠٧٩ || ١٠٦١ تا ١٠٧٩ |- | [[مەنسووڕی دۆستەکی|مەنسووڕی کوڕی نەسڕی کوڕی ئەحمەدی کوڕی مەڕوان]] ||؟ -؟|| ١٠٧٩–١٠٩٥ |} == ئەمانەش ببینە == * [[میرنشینە کوردییەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|مێژوو|عێراق|سووریا}} [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] hrwnv91kzmioj1tfhh4q01ol4fjyzo9 0 118272 1569749 1569492 2026-03-29T12:02:45Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569749 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=نیسان ٢٠١٧}} {{Infobox person |name =دیپیکا پادوکۆن |image = Deepika Padukone Cannes 2018 (cropped).jpg |caption = دیپیکا لە فیستیڤاڵی کان، ٢٠١٨ |size = 342038 |birth_date = {{ڕێکەوتی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٨٦|٠١|٠٥|df=yes}} |birth_place = [[کۆپنھاگن]]، {{ئاڵا|دانمارک}} |death_date = |death_place = |occupation = [[ئەکتەر]]، نمایشکاری پێشووی جلووبەرگ |years_active = ٢٠٠٦–ئێستا}} '''دیپیکا پادوکۆن''' لەدایکبووی ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٦. خانمە ئەکتەری ھیندییە یەکێکە لە کچە سەرکەوتووەکانی بۆلیوود، بەر لە ئەکتەری نمایشکاری جلووبەرگ بووە. یەکەم دەرکەوتنی دیپیکا لەساڵی ٢٠٠٦ بوو لە فیلمی (Aishwarya)<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Deepika_Padukone#Filmography</ref> لەپاش ئەو فیلمە لەیەکەم فیلمی بۆلیوودا بەشداربوو بەدوو ڕۆڵ ئەویش فیلمی (Om Shanti Om) بوو لەساڵی ٢٠٠٧.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Om_Shanti_Om</ref> وە لەساڵی ٢٠١٣ لە فیلمی (chennai express)<ref>http://www.imdb.com/title/tt2112124/</ref> کە لەگەڵ [[شاروخ خان]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا بینی سەرکەوتنێکی مەزنییان بەدەست ھێنا و لەپلەکانی پێشەوەی پڕ داھاتترینەکانی [[بۆلیوود]]ە وە لە فیلمێکی دییش لەگەڵ شارۆخ خان دا لەساڵی ٢٠١٤ بەناوی (Happy New Year)<ref>http://www.imdb.com/title/tt2461132/</ref> لەمیشدا سەرکەوتنێکی باشییان دەستەمۆکرد. == فیلمۆگرافیا == {| class="wikitable" |+Key |{{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |Denotes films that have not yet been released |} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |ناو ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" |ڕۆڵ ! scope="col" |دەرهێنەر ! scope="col" class="unsortable" |تێبینی ! scope="col" class="unsortable" |سەرچاوە |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Aishwarya_(film)|Aishwarya]] (دەوڵەمەندی؛ ناو)'' |2006 |دەوڵەمەندی |ئیندراجت لانکێش |فیلمی زمانی کانادی بوو |<ref name="debut">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Vijayasarathy|یەکەم=R.G.|سەردێڕ=Deepika's Aishwarya is a must watch|ناونیشان=http://www.rediff.com/movies/2006/sep/15aish.htm|بڵاوکەرەوە=[[Rediff.com]]|ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131023055429/http://www.rediff.com/movies/2006/sep/15aish.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Om_Shanti_Om|Om Shanti Om]]'' (ئۆم شانتی ئۆم) |2007 |شانتیپریا/ ساندی |فەرەح خان | - بوو بۆ باشترین یەکەم دەرکەوتنی خانمە ئەکتەران لە خەڵاتانی فیلمفەیر - پاڵێوراو بوو بۆ باشترین خانمە ئەکتەر |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Om Shanti Om (2007)|ناونیشان=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54373|بڵاوکەرەوە=Bollywood Hungama|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141025045139/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54373|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Debutants bag most Filmfare nominations|ناونیشان=http://www.ibnlive.com/videos/india/filmfare-nominations-e9-282299.html|بڵاوکەرەوە=CNN-IBN|ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210307050858/https://www.news18.com/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Chak De, Taare Zameen Par rule 53rd Filmfare awards|ناونیشان=http://www.ibnlive.com/videos/india/53rd-filmfare-awards-winners-283672.html|بڵاوکەرەوە=CNN-IBN|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210307050854/https://www.news18.com/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Bachna_Ae_Haseeno|Bachna Ae Haseeno]]'' (باچنا ئەی هاسینۆ) |2008 |گایاتری جاکهار |سیدهارت ئاناند | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Bachna Ae Haseeno (2008)|ناونیشان=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/58416|بڵاوکەرەوە=Bollywood Hungama|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150401010414/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/58416|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی نیسانی ٢٠١٥}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Chandni_Chowk_to_China|Chandni Chowk to China]]'' (شەندی شۆک بۆ چین) |2009 |ساکی/ سوزی |نیکیل ئەدانی | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Chandni Chowk To China (2009)|ناونیشان=http://www.rottentomatoes.com/m/chandni_chowk_to_china/|بڵاوکەرەوە=[[Rotten Tomatoes]]|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131012231457/http://www.rottentomatoes.com/m/chandni_chowk_to_china/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Billu|Billu]]'' (بیلو) |2009 |خۆی |پریادارشان |دەرکەوتنی تایبەتی هەبوو لە گۆرانی "Love Mera Hit Hit" |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/deepika-padukone-not-interested-in-doing-cameos-anymore/|سەردێڕ=Deepika Padukone not interested in doing cameos anymore|ئیش=The Indian Express|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140811182109/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/deepika-padukone-not-interested-in-doing-cameos-anymore/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.filmjournal.com/content/film-review-billu-barber|سەردێڕ=Film Review: Billu Barber|نووسەر=Lovece, Frank|ئیش=[[Film Journal International]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150402112959/http://www.filmjournal.com/content/film-review-billu-barber|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٥}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Love_Aaj_Kal|Love Aaj Kal]]'' (ئاج کالت خۆشبوێ) |2009 |میرا پەندت |[[ئیمتیاز عەلی]] |پاڵێوراو بوو بۆ باشترین خانمە ئەکتەر لە خەڵاتانی فیلمفەیر |<ref name="ff09">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/725/|سەردێڕ=Nominations for 55th Idea Filmfare Awards 2009|بڵاوکەرەوە=Bollywood Hungama|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141020180943/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/725/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jamkhandikar|یەکەم=Shilpa|سەردێڕ=Love Aaj Kal: Not very original but it works|ناونیشان=http://blogs.reuters.com/indiamasala/2009/07/31/love-aaj-kal-not-very-original-but-it-works/|بڵاوکەرەوە=Reuters|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150518080934/http://blogs.reuters.com/indiamasala/2009/07/31/love-aaj-kal-not-very-original-but-it-works/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠١٥}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518080934/http://blogs.reuters.com/indiamasala/2009/07/31/love-aaj-kal-not-very-original-but-it-works/ |date=١٨ی ئایاری ٢٠١٥ }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Main_Aurr_Mrs_Khanna|Main Aurr Mrs Khanna]]'' (خۆم و خاتوون خانا) |2009 |رەینا |پرێم سۆنی |دەرکەوتنی تایبەتی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Main Aurr Mrs Khanna (2009)|ناونیشان=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/65160|بڵاوکەرەوە=Bollywood Hungama|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141214190236/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/65160|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Karthik_Calling_Karthik|Karthik Calling Karthik]]'' (کارتیک پەیوەندی بە کارتیک دەکات) |2010 |شۆنالی مۆکهیرجی |ڤیجای لالوانی | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Karthik Calling Karthik (2010)|ناونیشان=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/66265|بڵاوکەرەوە=Bollywood Hungama|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150409144247/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/66265|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٥}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Housefull_(2010_film)|Housefull]]'' (هاوسفووڵ) |2010 |ساونداریا راو/ ساندی |ساجد خان | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Nahta|یەکەم=Komal|ناونیشان=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-review-housefull-is-a-comedy-of-errors-1377429|سەردێڕ=Review: 'Housefull' is a comedy of errors|ئیش=Daily News and Analysis|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150624183023/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-review-housefull-is-a-comedy-of-errors-1377429|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Lafangey_Parindey|Lafangey Parindey]]'' (لافانگێی پاریندێی) |2010 |پینکی پالکار |پرادیپ سەرکار | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Lafangey Parindey (2010)|ناونیشان=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/536234|بڵاوکەرەوە=Bollywood Hungama|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150401153716/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/536234|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی نیسانی ٢٠١٥}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Break_Ke_Baad|Break Ke Baad]]'' (دوای شکاندنەکە) |2010 |ئالیا خان |دانیش ئەسلام | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Break Ke Baad (2010)|ناونیشان=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/525393|بڵاوکەرەوە=Bollywood Hungama|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150402014337/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/525393|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٥}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Khelein_Hum_Jee_Jaan_Sey|Khelein Hum Jee Jaan Sey]]'' (پێش دادگاییکردنەکە) |2010 |کالپانا داتا |ئەشوتۆش گۆواریکەر | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Behrawala|یەکەم=Krutika|سەردێڕ=History re-created|ناونیشان=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/history-recreated/article902454.ece|ئیش=The Hindu|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Dum_Maaro_Dum_(film)|Dum Maaro Dum]]'' (دەم مارۆ دەم) |2011 | --- |رۆهان سیپی |دەرکەوتنی تایبەتی لە گۆرانی "Dum Maaro Dum |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Lalwani|یەکەم=Vickey|ناونیشان=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-04/news-interviews/28359126_1_deepika-padukone-lyrics-rohan-sippy|سەردێڕ=Deepika's Dum Maro Dum with a twist|ئیش=The Times of India|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120523184302/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-04/news-interviews/28359126_1_deepika-padukone-lyrics-rohan-sippy|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Aarakshan|Aarakshan]]'' (پاراستن) |2011 |پۆرڤی ئاناند |پراکاش جا | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Aarakshan (2011)|ناونیشان=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/537925|بڵاوکەرەوە=Bollywood Hungama|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150401032552/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/537925|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی نیسانی ٢٠١٥}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Desi_Boyz|Desi Boyz]]'' (کوڕانی میلەتەکەمان) |2011 |رادیکا ئاواستی |ڕۆهت داوان | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Desi Boyz (2011)|ناونیشان=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/537930|بڵاوکەرەوە=Bollywood Hungama|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150522185601/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/537930|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Cocktail_(2012_film)|Cocktail]]'' (کۆکتێل) |2012 |ڤیرۆنیکا مالانی |هۆمی ئاداجانیا |پاڵێوراو بوو بۆ باشترین خانمە ئەکتەر لە خەڵاتانی فیلمفەیر |<ref name="awards">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bollywoodhungama.com/celebritymicro/awards/id/1856|سەردێڕ=Deepika Padukone&nbsp;— Awards|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Bollywood Hungama|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/6JwCqDjGs?url=http://www.bollywoodhungama.com/celebritymicro/awards/id/1856|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cocktail (2012)|ناونیشان=http://www.rottentomatoes.com/m/cocktail_2012/|بڵاوکەرەوە=Rotten Tomatoes|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130907223907/http://www.rottentomatoes.com/m/cocktail_2012/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Race_2|Race 2]]'' (پێشبڕکێ ٢) |2013 |ئەلینا مەلیک |عەباس-موستان | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Deepika Padukone as Elena in Race 2|ناونیشان=http://www.mid-day.com/videos/deepika-padukone-as-elena-in-race-2/9041|ئیش=[[Mid Day]]|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150922125717/http://www.mid-day.com/videos/deepika-padukone-as-elena-in-race-2/9041|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٥}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Bombay_Talkies_(film)|Bombay Talkies]]'' (چەنەبازەکانی مۆمبای) |2013 |خۆی |[[کاران جۆھەر|کاران جۆهەر]] زۆیا ئەختار ئەنوراگ کاشیاپ دیباکار ئەنەرجی |دەرکەوتنی تایبەتی لە گۆرانی "Apna Bombay Talkies |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sridevi, Shah Rukh, Aamir and a galaxy of stars in Bombay Talkies song|ناونیشان=http://movies.ndtv.com/bollywood/sridevi-shah-rukh-aamir-and-a-galaxy-of-stars-in-bombay-talkies-song-632949|بڵاوکەرەوە=NDTV|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150114081915/http://movies.ndtv.com/bollywood/sridevi-shah-rukh-aamir-and-a-galaxy-of-stars-in-bombay-talkies-song-632949|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Yeh_Jawaani_Hai_Deewani|Yeh Jawaani Hai Deewani]]'' (ئەم گەنجە شێتە) |2013 |نەینا تەلوار |ئایان موکەرجی | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Gupta|یەکەم=Pratim D.|سەردێڕ=‘Naina is the way I am’|ناونیشان=http://www.telegraphindia.com/1130618/jsp/t2/story_17017461.jsp#.VW6oyUaSiao|ئیش=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151024102517/http://www.telegraphindia.com/1130618/jsp/t2/story_17017461.jsp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=First look: Ranbir-Deepika’s ‘Yeh Jawaani Hai Deewani’|ناونیشان=http://www.mid-day.com/photos/first-look-ranbir-deepikas-yeh-jawaani-hai-deewani/4751#sthash.MCOMFo39.dpuf|ئیش=Mid Day|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150712000247/http://www.mid-day.com/photos/first-look-ranbir-deepikas-yeh-jawaani-hai-deewani/4751|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Chennai_Express|Chennai Express]]'' (شەمەندەفەری چێنای) |2013 |مینالۆکانی ئاژاگوساندارام |رۆهت شێتی |پاڵێوراو بوو بۆ باشترین خانمە ئەکتەر لە خەڵاتانی فیلمفەیر |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Baliga|یەکەم=Shashi|سەردێڕ=Aiyo! Deepika outshines SRK|ناونیشان=http://www.thehindubusinessline.com/opinion/columns/shashi-baliga/aiyo-deepika-outshines-srk/article5022841.ece|ئیش=The Hindu|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131220080735/http://www.thehindubusinessline.com/opinion/columns/shashi-baliga/aiyo-deepika-outshines-srk/article5022841.ece|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=59th Filmfare Awards: Complete list of nominees 2014|ناونیشان=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/59th-Filmfare-Awards-list-Complete-list-of-nominees-2014/articleshow/28831289.cms?|ئیش=The Times of India|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Goliyon_Ki_Raasleela_Ram-Leela|Goliyon Ki Raasleela Ram-Leela]]'' (چیڕۆکی خۆشەویستی گوولە) |2013 |لیلا سانێرا |سانجای لیلا بهانسالی |خەڵاتکرا بە باشترین خانمە ئەکتەری فیلمفەیر |<ref name="ff13">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Filmfare Awards 2014: Deepika Padukone wins Best Actress award, Farhan Akhtar Best Actor|ناونیشان=http://ibnlive.in.com/news/filmfare-awards-2014-deepika-padukone-wins-best-actress-award-farhan-akhtar-best-actor/447639-8-66.html|بڵاوکەرەوە=[[CNN-IBN]]|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140125110704/http://ibnlive.in.com/news/filmfare-awards-2014-deepika-padukone-wins-best-actress-award-farhan-akhtar-best-actor/447639-8-66.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140125110704/http://ibnlive.in.com/news/filmfare-awards-2014-deepika-padukone-wins-best-actress-award-farhan-akhtar-best-actor/447639-8-66.html |date=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Iyer|یەکەم=Meena|سەردێڕ=Ram-Leela|ناونیشان=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Ram-Leela/movie-review/25770699.cms|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ئیش=The Times of India|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131115000038/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/ram-leela/movie-review/25770699.cms|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Kochadaiiyaan|Kochadaiiyaan]]'' (پاشایەک کە قژی بۆیەنەکراوی هەیە) |2014 |ڤادهانا دێڤی |ساونداریا راجینیکانت |فیلمە ئەنیمەیشنی زمانی تەمیلی بوو |<ref name="kocha">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://movies.ndtv.com/regional/deepika-padukone-working-in-kochadaiiyaan-was-an-experience-637867|سەردێڕ=Deepika Padukone: Working in Kochadaiiyaan was an experience|بڵاوکەرەوە=[[NDTV]]|ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150627013948/http://movies.ndtv.com/regional/deepika-padukone-working-in-kochadaiiyaan-was-an-experience-637867|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Finding_Fanny|Finding Fanny]]'' (دۆزینەوەی فانی) |2014 |ئەنجێلینا "ئەنجێ" یوکاریستیکا |هۆمی ئاداجانیا |فیلمی زمانی ئینگلیزی بوو |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kumar|یەکەم=Anuj|سەردێڕ=Finding fanny: Lost and found|ناونیشان=http://www.thehind.com/features/cinema/finding-fanny-review/article6404665.ece|ئیش=[[The Hindu]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210307050852/https://www.hugedomains.com/domain_profile.cfm?d=thehind&e=com|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Happy_New_Year_(2014_film)|Happy New Year]]'' (ساڵی نوێ بە خۆشی) |2014 |مۆهینی جۆشی |فەرەح خان | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-don-t-compare-my-character-from-happy-new-year-with-madhuri-dixit-s-mohini-says-deepika-padukone-2027973|سەردێڕ=Don't compare my character from 'Happy New Year' with Madhuri Dixit's Mohini, says Deepika Padukone|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ئیش=Daily News and Analysis|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141024041838/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-don-t-compare-my-character-from-happy-new-year-with-madhuri-dixit-s-mohini-says-deepika-padukone-2027973|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''My Choice'' (هەڵبژاردنی من) |2015 |خۆی |هۆمی ئاداجانیا |کورتە فیلم |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.hindustantimes.com/bollywood/watch-deepika-padukone-in-homi-adajania-s-short-film-on-women-empowerment/article1-1331770.aspx|سەردێڕ=Deepika Padukone fights for women's empowerment: My body, my choice|ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ئیش=Hindustan Times|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150523004309/http://www.hindustantimes.com/bollywood/watch-deepika-padukone-in-homi-adajania-s-short-film-on-women-empowerment/article1-1331770.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٥}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150523004309/http://www.hindustantimes.com/bollywood/watch-deepika-padukone-in-homi-adajania-s-short-film-on-women-empowerment/article1-1331770.aspx |date=٢٣ی ئایاری ٢٠١٥ }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Piku|Piku]]'' (پیکو) |2015 |پیکو بانێرجی |شوجت سەرکار |خەڵاتکرا بە باشترین خانمە ئەکتەری فیلمفەیر |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://movies.ndtv.com/bollywood/piku-review-your-verdict-on-deepikas-film-761653|سەردێڕ=Piku Review: Your Verdict on Deepika's Film|بڵاوکەرەوە=NDTV|ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150611182137/http://movies.ndtv.com/bollywood/piku-review-your-verdict-on-deepikas-film-761653|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref><ref name="Filmfare2016">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Full list of winners of the 61st Britannia Filmfare Awards|ناونیشان=http://www.filmfare.com/news/full-list-of-winners-of-the-61st-britannia-filmfare-awards-11841.html|ئیش=[[Filmfare]]|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160316165017/http://www.filmfare.com/news/full-list-of-winners-of-the-61st-britannia-filmfare-awards-11841.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠١٦}}{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sharma|یەکەم=Dhriti|سەردێڕ='Bajirao Mastani' Box Office collection: Ranveer-Deepika-Priyanka's love triangle sees massive growth, mints Rs 181.01 cr|ناونیشان=http://zeenews.india.com/entertainment/movies/bajirao-mastani-box-office-collection-ranveer-deepika-priyankas-love-triangle-sees-massive-growth-mints-rs-181-01-cr_1846158.html|بڵاوکەرەوە=[[Zee News]]|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160120105904/http://zeenews.india.com/entertainment/movies/bajirao-mastani-box-office-collection-ranveer-deepika-priyankas-love-triangle-sees-massive-growth-mints-rs-181-01-cr_1846158.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Tamasha_(2015_film)|Tamasha]]'' (تەماشا) |2015 |تارا ماهیشواری |[[ئیمتیاز عەلی]] | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.telegraphindia.com/1150124/jsp/t2/story_9844.jsp#.VMNOJV2t-o9|سەردێڕ=Tete a tea With DP|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ئیش=The Telegraph|دوایین=Kumar|یەکەم=Karo Christine|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150201201056/http://www.telegraphindia.com/1150124/jsp/t2/story_9844.jsp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠١٥}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Bajirao_Mastani|Bajirao Mastani]]'' (باجیراو مەستانێ) |2015 |ماستانی |سەنجای لیلا بهانسالی |پاڵێوراو بوو وەک باشترین خانمە ئەکتەر لە خەڵاتانی فیلمفەیر |<ref name="bm">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Deepika, Ranveer’s ‘Bajirao Mastani’ box office collections unstoppable, earns Rs.177.35 cr.|ناونیشان=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/deepika-ranveers-bajirao-mastani-box-office-collections-unstoppable-earns-rs-162-35-cr/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ئیش=The Indian Express|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160125051712/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/deepika-ranveers-bajirao-mastani-box-office-collections-unstoppable-earns-rs-162-35-cr/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Nominations for the 61st Britannia Filmfare Awards|ناونیشان=http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-61st-britannia-filmfare-awards-11809.html|ئیش=Filmfare|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/6gO32fdDO?url=http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-61st-britannia-filmfare-awards-11809.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:XXX:_Return_of_Xander_Cage|xXx: Return of Xander Cage]]'' (ئێکس ئێکس ئێکس: گەڕانەوەی زاندەر کەیج) |2017 |سێرینا ئەنگەر |دی. جەی. کاروسۆ |فیلمێکی ئەمریکی بوو |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Goyal|یەکەم=Divya|سەردێڕ=Deepika Padukone Wraps xXx 3 Shoot and in Such Style|ناونیشان=http://movies.ndtv.com/hollywood/deepika-padukone-wraps-xxx-3-shoot-and-in-such-style-1405905|بڵاوکەرەوە=NDTV|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160513123136/http://movies.ndtv.com/hollywood/deepika-padukone-wraps-xxx-3-shoot-and-in-such-style-1405905|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١٦}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Raabta_(film)|Raabta]]'' (پەیوەندی) |2017 | --- |دینیش ڤیجان |دەرکەوتنی تایبەتی لە گۆرانی "Raabta" |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Deepika Padukone in Raabta song teaser is making Sushant Singh Rajput drool. He is not the only one|ناونیشان=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/deepika-padukone-in-raabta-song-teaser-is-making-sushant-singh-rajput-drool-raabta-teaser-4630061/|ئیش=The Indian Express|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170427080252/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/deepika-padukone-in-raabta-song-teaser-is-making-sushant-singh-rajput-drool-raabta-teaser-4630061/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Padmaavat|Padmaavat]]'' (پادماڤات) |2018 |رانی پادماڤاتی |سانجای لیلا بهانسالی |پاڵێوراو بوو وەک باشترین خانمە ئەکتەری خەڵاتانی فیلمفەیر |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bhatia|یەکەم=Uday|سەردێڕ=Film Review: Padmaavat|ناونیشان=http://www.livemint.com/Leisure/fVQhrPmhAkRBHm97MvpaDK/Film-Review-Padmaavat.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠١٨|ئیش=[[Mint (newspaper)|Mint]]|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180130023037/http://www.livemint.com/Leisure/fVQhrPmhAkRBHm97MvpaDK/Film-Review-Padmaavat.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.filmfare.com/news/bollywood/nominations-for-the-64th-vimal-filmfare-awards-2019_-32898-1.html|سەردێڕ=Nominations for the 64th Vimal Filmfare Awards 2019|ئیش=Filmfare|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١٩}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Zero_(2018_film)|Zero]]'' (سفر) |2018 |خۆی |ئاناند ل. رەی |دەرکەوتنی تایبەتی |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Sen|یەکەم=Sushmita|سەردێڕ=Deepika Padukone Reveals interesting details about her cameo in Shah Rukh Khan's movie|ناونیشان=http://www.ibtimes.co.in/deepika-padukone-reveals-interesting-details-about-her-cameo-shah-rukh-khans-movie-746007|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ئیش=International Business Times|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171112021312/http://www.ibtimes.co.in/deepika-padukone-reveals-interesting-details-about-her-cameo-shah-rukh-khans-movie-746007|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:Chhapaak|Chhapaak]]'' {{dagger|alt=Film has not yet been released}}(چەپەک) |2020 |ماڵتی |مێغنا گوڵزار |دوای بەرهەمهێنان؛ بەرهەمهێنەریش بوو |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/chhapaak-deepika-padukone-wraps-first-production-emotional-post/|سەردێڕ=Chhapaak: Deepika Padukone wraps up her first production with an emotional post|وێبگە=Bollywood Hungama|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[:en:83_(film)|83]]'' {{dagger|alt=The film has not yet been released}}(٨٣) |2020 |ڕۆمی بهاتیا |کەبیر خان |لەکاتی تۆمارکدنی فیلمەکە دایە؛ بەرهەمهێنەریشە |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Mishra, Shambhavi|ناونیشان=https://www.timesnownews.com/entertainment/news/bollywood-news/article/deepika-padukone-wants-to-spend-time-with-kapil-dev-s-wife-romi-for-83-prep-details-here/434039|سەردێڕ=Deepika Padukone wants to spend time with Kapil Dev’s wife Romi for ‘83 prep - details here|وێبگە=Times Now|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> |}<!--Do not include future events. Only content that has a source indicating Padukone has actually done the work. See [[WP:CRYSTAL]].--> == میوزیک ڤیدیۆ == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |Title ! scope="col" |Year ! scope="col" |Role ! scope="col" |Performer(s) ! scope="col" |Album ! scope="col" class="unsortable" |{{Tooltip|Ref(s)|Reference(s)}} |- ! scope="row" |"Naam Hai Tera" |2005 |{{mdash}} |[[:en:Himesh_Reshammiya|Himesh Reshammiya]] |''Aap Kaa Surroor'' |<ref name="video">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Deepika-Padukone-in-awe-of-beauty-pageant-winners/articleshow/10767352.cms?referral=PM|سەردێڕ=Deepika Padukone in awe of beauty pageant winners|دوایین=Iyer|یەکەم=Meena|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ئیش=[[The Times of India]]|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180412161455/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Deepika-Padukone-in-awe-of-beauty-pageant-winners/articleshow/10767352.cms?referral=PM|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Naam Hai Tera|ناونیشان=http://www.saavn.com/p/song/hindi/Aap-Kaa-Surroor/Naam-Hai-Tera/FzxeSBlhdGw|بڵاوکەرەوە=[[Saavn]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160201020910/http://www.saavn.com/p/song/hindi/Aap-Kaa-Surroor/Naam-Hai-Tera/FzxeSBlhdGw|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠١٦}}</ref> |- ! scope="row" |"[[:en:Mile_Sur_Mera_Tumhara|Phir Mile Sur Mera Tumhara]]" |2010 |Herself |Various |{{mdash}} |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Amitabh launches new version of Mile sur mera tumhara|ناونیشان=http://www.hindustantimes.com/india-news/amitabh-launches-new-version-of-mile-sur-mera-tumhara/article1-501675.aspx|ئیش=Hindustan Times|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150708033525/http://www.hindustantimes.com/india-news/amitabh-launches-new-version-of-mile-sur-mera-tumhara/article1-501675.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تەممووزی ٢٠١٥}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150708033525/http://www.hindustantimes.com/india-news/amitabh-launches-new-version-of-mile-sur-mera-tumhara/article1-501675.aspx |date= ٨ی تەممووزی ٢٠١٥ }}</ref> |- ! scope="row" |"Bolydude Ganeshan" |2012 |{{mdash}} |[[:en:Ganesh_Hegde|Ganesh Hegde]] |''Let's Party'' |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Birajdar|یەکەم=Laxmi|سەردێڕ=Ganesh Hegde makes Pune dance|ناونیشان=http://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Ganesh-Hegde-makes-Pune-dance/articleshow/11893870.cms|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ئیش=The Times of India|ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ھیندستان|بۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Deepika Padukone|دیپیکا پادوکۆن}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:ئەکتەرە ھیندییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی ھیندی]] [[پۆل:ھیندییە ھیندۆسەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی بەنگالۆر]] [[پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی]] o06a3paiu7fob5oxgrdtm23xjh5p8uz 0 120946 1569770 1569645 2026-03-29T15:01:19Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1569770 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = قەڵای خانزاد | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| قلعة خانزاد}}<br>{{lang-en| khanzad Castle}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[قەڵا]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Khanzad Castle.jpg | شرۆڤەی_وێنە = قەڵای خانزاد | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.353447| 44.179941}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''قەڵای خانزاد''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.353447| 44.179941 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای پیرمام|پیرمام]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی بەستۆڕە|بەستۆڕە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دروستکردنی | ڕێکەوتی_دامەزران = [[سەدەی ١٥یەم|سەدەی پانزدە]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٦٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = بەرزی و نھۆم | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = بەرزی | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = ٤٠م | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = نھۆم | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = ٢ | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''قەڵای خانزاد''' یان '''بانەمان''' دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی ھەولێر و لە سەر رێگای ھەولێر-شەقڵاوە و لە نێوان [[چیای پیرمام]] و [[چیای خانزاد]]ەوەیە، ھەروەھا پێی دەوترێت قەڵای بانەمان لەبەرئەوەی دەکەوێتە باشووری گوندی [[بانەمان]] بەرزیەکەی دەگاتە ٤٠ مەتر لە رووی زەوی. ٢٢ کیلۆمەتر لە شاری [[ھەولێر]] دوورە. مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی [[میرنشینی سۆران]] بە تایبەتی لە ماوەی دەسەڵاتی [[میر سلێمان بەگ]] و شازادە خانزاد دروستکراوە. ئەم قەڵایە لە بەرد و قشڵ و لە دوو نھۆم دروستکراوە. چوار بورجی شێوە بازنەیی ھەیە. تاوەکو ئێستا رووە مێژووەکەی خۆی لە دەست نەداوە توانراوە پارێزگاری لێ بکرێت، لە ساڵی ٢٠٠٧ لەلایەن [[بەڕێوەبەرایەتی شوێنەواری ھەولێر]] نۆژەن کراوەتەوە.<ref>https://www.hawlergov.org/app/ar/node/550</ref><ref>دلیل آثار إقلیم کوردستان لسنة 2017 ، ص 16</ref> == مێژوو == قەڵای خانزاد قەڵایەکی سەدەی ناوەڕاستە کە لەلایەن [[خانزادی سۆران|خانزاد]] حاکمی [[میرنشینی سۆران]] دروستکراوە. فەرمانی دروستکردنی وەک شوێنی نیشتەجێبوونی خۆی و بەرگریکردن لە [[ھەولێر]]ی پایتەختەکەی دەرکرد. ناوی قەڵاکە بە ناوی خۆیەوە ناوە. ئامانج عادل، مێژوونووسێکی ناوچەکە، بە یەکێک لە گرنگترین شوێنەوار و مێژووییەکانی ناوچەکە دەزانێت. عادل ھەروەھا وتی؛ "میر خانزاد چەندین قەڵای دیکەی لە سەرانسەری [[کوردستان]] دروستکرد بەڵام وێران بوون، بەڵام قەڵای خانزاد ھێشتا لە دۆخێکی باشدایە".<ref>https://www.kurdistan24.net/en/story/386476</ref> == میرات == ڕەزا شەماڵ، ھاوڵاتییەکی خەڵکی ھەولێر ڕایگەیاند؛ "ئەم قەڵایە بەڵگەیە لەسەر ئەوەی کە گەلی کورد سەردەمانێک وڵاتی خۆی ھەبووە" خانزاد بەکر، یەکێکی دیکە لە خەڵکی ناوخۆی ھەولێر، ڕایگەیاند؛ "زۆر جار سەردانی قەڵاکەم کردووە، چونکە ھێز و شانازیم پێدەبەخشێت".<ref>https://www.kurdistan24.net/en/story/386476</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} * [http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-shaqlawa/history-and-heritage/%D9%82%DB%95%DA%B5%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%95%D9%85%D8%A7%D9%86 قەڵای خانزاد (بانەمان)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160906121520/http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-shaqlawa/history-and-heritage/%D9%82%DB%95%DA%B5%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%95%D9%85%D8%A7%D9%86 |date= ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٦ }}، ده‌ستەى گشتى گەشت و گوزارى كوردستان - عێراق * [http://www.hawlergov.org/ku/page.php?id=1330847659 ماڵپەڕى پارێزگاى هەولێر]{{بەستەری مردوو|url=http://www.hawlergov.org/ku/page.php?id=1330847659 |date=شوباتی ٢٠٢١ }}{{dead link|date=April 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:قەڵاکانی کوردستان]] [[پۆل:شوێنەکانی ھەولێر]] 4lcjkuwqv3a3rqj3gfzgdhkr1hm5n1v 0 123151 1569739 1569608 2026-03-29T12:01:05Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569739 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | conventional_long_name = میرنشینی ھەزەبانی | common_name = ھەزەبانی | native_name = | capital = [[ھەولێر]] (پایتەختی زستانە) | religion = [[ئیسلام]] | government_type = [[شانشینی]] | status = | year_end = ١١٣١ | year_start = ٩٠٦ | common_languages = [[کوردی]] | event_end = | p1 = دەوڵەتی حەمدانی | s1 = دەوڵەتی زەنگی | flag_p1 = | p2 = | flag_s1 = }} '''ھەزەبانی'''، '''ھۆزەبانی''' یان '''ھۆزەوان'''<ref name=":2"/>{{rp|39-40}} ({{lang-ar|الهذبانية}}){{sfn|Öpengin|2021|p=٢٧}} ھۆزێکی مەزنی کوردیی موسڵمانی سوننە بوو لە چاخی ناوەڕاست، ئەم ھۆزە لە زۆر ناوچە بەربڵاو ببوو، لە کوردستان و دەرەوی کوردستان ھەژمونیان ھەبوو.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=العزيز|یەکەم=محمود، أحمد عبد|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=tFosAQAAIAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=الامارة الهذبانية الكردية في آذربيجان وأربيل والجزيرة الفراتية: من 293-656/هـ 905־1258 م: دراسة سياسية حضارية|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=مكتب التفسير للنشر والاعلان،|زمان=ar}}</ref> == وشەڕەتناسی (ئێتیمۆلۆژی) == بە گوێرەی ڤلادیمێر مینۆرسکی، ناوی ھۆزەکە لە زاراوەیەکی جوگرافیاوە بۆ ناوچەی ئەربیل (ھەولێر) وەرگیراوە، کە بە ناوی ئەپستۆریای نێستۆری، ئادیابێنێ (ھاسایپ) پارێزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Minorsky|یەکەم=V.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?vid=ISBN 0521057353&redir_esc=y|سەردێڕ=Studies in Caucasian History: I. New Light on the Shaddadids of Ganja II. The Shaddadids of Ani III. Prehistory of Saladin|ڕێکەوت=١٩٥٣|بڵاوکەرەوە=CUP Archive|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٠٥٧٣٥-٦|پەڕەکان=١٢٩|زمان=en}}</ref> ناوەکە بە ئەگەرێکی زۆرەوە ناوی ھەزەبانی تێکەڵەیەکە لە "ھۆز" و بان یاخود وان ("سەرکردە"یان" سەرۆک")، لە زمانی کوردیدا کە بە واتای "سەرکردەی ھۆز" یاخود "سەرھۆز" دێت.<ref name=":2"/>{{rp|39-40}} == ناوچەی ھەزەبانەکان == ناوەندی ھەزەبانییەکان لە [[ھەولێر]] و [[شنۆ|شنۆو]] و [[ورمێ]] بوو. فەرمانڕەوایی ئەوان ناوچەکانی [[مەراغە]] و ورمێ لە ڕۆژھەڵات و ھەولێر و [[شنگال]] و بەشێک لە خاکی جەزیرە لە باشوور و ڕۆژاوا و بەرکاری و [[جۆلەمێرگ|ھەکاری]] و [[سەڵماس|سەلماس]] لە باکوورەوە،<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bozarslan|یەکەم=Hamit|ناونیشان=https://books.google.iq/books?vid=ISBN 9781108473354&redir_esc=y|سەردێڕ=The Cambridge History of the Kurds|دوایین٢=Gunes|یەکەم٢=Cengiz|دوایین٣=Yadirgi|یەکەم٣=Veli|ڕێکەوت=٢٢ی نیسانی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-١-١٠٨-٤٧٣٣٥-٤|پەڕەکان=٢٧|زمان=en}}</ref><ref name=":3"/><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kennedy|یەکەم=Hugh|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=Kak0CwAAQBAJ&dq=%22The+Kurdish+dynasties+which+emerged+in+the+second+half%22&pg=PA215&redir_esc=y#v=onepage&q=%22The%20Kurdish%20dynasties%20which%20emerged%20in%20the%20second%20half%22&f=false|سەردێڕ=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-٣١٧-٣٧٦٣٩-٢|پەڕەکان=٢١٥|زمان=en}}</ref> ھەولێر یەکێک بوو لە پایتەختەکەیان،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brill|یەکەم=E. J.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=ro--tXw_hxMC&dq=Zarzā+kurds&pg=PA1049&redir_esc=y#v=onepage&q=Zarzā%20kurds&f=false|سەردێڕ=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936. Ṭāʻif - Zūrkhāna|ڕێکەوت=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٠٩٧٩٤-٠|پەڕەکان=١٠٤٩|زمان=en}}</ref> لە نێوان ساڵی ٩٠٦ تا ١١٣١/١١٤٤ فەرمانڕەوایان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Minorsky|یەکەم=V.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?vid=ISBN 9780521057356&redir_esc=y|سەردێڕ=Studies in Caucasian History: I. New Light on the Shaddadids of Ganja II. The Shaddadids of Ani III. Prehistory of Saladin|ڕێکەوت=١٩٥٣|بڵاوکەرەوە=CUP Archive|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٠٥٧٣٥-٦|پەڕەکان=١٤٣|زمان=en}}</ref><ref name=":2"/>{{rp|65-66}} بە گوێرەی ئیبن حەوقەل ناوچەی جەزیرە لەوەڕگەی ھاوینەی کوردانی ھەزەبانەکان بووە،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bozarslan|یەکەم=Hamit|ناونیشان=https://books.google.iq/books?vid=ISBN 9781108473354&redir_esc=y|سەردێڕ=The Cambridge History of the Kurds|دوایین٢=Gunes|یەکەم٢=Cengiz|دوایین٣=Yadirgi|یەکەم٣=Veli|ڕێکەوت=٢٢ی نیسانی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-١-١٠٨-٤٧٣٣٥-٤|پەڕەکان=٢٦|زمان=en}}</ref> بوونی ھەزەبانەکان تۆمار کراوە لە سەدەی ١٠زی دا لە [[دوین]] لە [[ئەرمەنستان]]، کە بە کەنارەکانی دەریای کاسپی تێدەپەڕێت بۆ خاکی جەزیرە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=James|یەکەم=Boris|ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Le " territoire tribal des Kurdes " et l’aire iraqienne (xe-xiiie siècles): Esquisse des recompositions spatiales|ناونیشان=https://journals.openedition.org/remmm/3331#tocto1n3|journal=Revue des mondes musulmans et de la Méditerranée|زمان=fr|issue=117-118|پەڕەکان=١٠١–١٢٦|doi=10.4000/remmm.3331|issn=0997-1327}}</ref> == مێژوو == لە ساڵی ٩٠٦ی زایینی، محەممەدی کوڕی بیلالی ھەزەبانی، [[نەینەوا|لادێکانی مووسڵی]] وێران کرد. فەرمانڕەوای [[دەوڵەتی حەمدانی|حەمدانییەکان]]، ئەبو ھیجا عەبدوڵڵای کوڕی حەمدان، بە سوپایەک بەدوای کەوت بەڵام تووشی شکست بوو. [[خەلافەتی عەباسی|خەلیفەی عەباسی بەغدا]] ھێزی پشتیوانی نارد و ئەبو ھیجا بەردەوام بوو لە بەدواکەتنی محمەدی بیلالی ھەزەبانی لەگەڵ ٥٬٠٠٠ خێزانی ھەزەبانی. لە دەرئەنجام ئاشتییەک کرا و محەممەدی کوڕی بیلال ناچار بوو ھەموو خاکەکانیان لە باکووری مووسڵ ڕادەستی ھۆزی [[داسنی]] و ھۆزی ھومەیدی بکاتن.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brill|یەکەم=E. J.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=sP_hVmik-QYC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false|سەردێڕ=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936. S - Ṭaiba|ڕێکەوت=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٠٩٧٩٣-٣|پەڕەکان=١١٣٦-١١٣٨|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=الموصلي، القس|یەکەم=سليمان صائغ|ناونیشان=https://books.google.iq/books?vid=ISBN 9782745179449&redir_esc=y|سەردێڕ=تاريخ الموصل 1-2 ج1|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Dar Al Kotob Al Ilmiyah دار الكتب العلمية|ژپنک=٩٧٨-٢-٧٤٥١-٧٩٤٤-٩|پەڕەکان=١٣١-١٣٢|زمان=ar}}</ref> لە ساڵی ١٠٤١ز، دوای شکستی غوزە تورکەکان و دواتر کۆمەڵکوژیان لە ئازەربایجان لەلایەن میر واسودانی ڕەوەندی و کوردانی ھەزەبانی. تورکەکان ھەڵھاتن بۆ ھەکاری لەوێ وێرانیان کرد. لە کۆتاییدا لەلایەن کوردەکانەوە شکستیان ھێنا و ١٥٠٠ پیاوی ھۆزەکی غوز کوژران و ڕزگاربووان لەلایەن کوردەکانەوە کران بە بەند.<ref name=":0"/><ref name=":3">Peacock, Andrew (2017). [https://iranicaonline.org/articles/rawwadids "Rawwadids"]. Encyclopædia Iranica, online edition. New York.</ref> == تیرەی ھەزەبانییەکان == ھۆزی ھەزەبانی چەند تیرەیەکی لەخۆ دەگرت، لەمانەش زێرزاری (زرزاری)، ڕەوەندی، مێھرانی و مارانی. ھەر یەک لە خانەدانی [[شەدادییەکان|شەدادی]] و [[ئەییووبیان|ئەییووبی]] و [[ڕەوادی]] دەگەڕێنەوە سەر یەکێک لە تیرەکانی ھەزەبانی.<ref name=":2"/>{{rp|71-72}} {{sfn|Öpengin|2021|p=٣٠}} == ناودارانی هۆزەکە == * محەمەد کوڕی بیلال ٩٠٦-٩٤٣ * جەعفەر کوڕی چەکۆ (لە دەوروبەری ساڵی ٩٤٣ - ٩٧٧، سەلماس و موسڵ) * میر ئەبو هەیجا موسک کوڕی چەکۆ ٩٧٧ - ١٠٤٠ * ئەبو هەیجا کوڕی ڕەبیب ئەلدەولە 1040 ورمێ * میر شەرەفەدین عیسا کوڕی موسک 1045 * میر سالار کوڕی موسا 1046 * میر ئەبولحەسەن عەلی کوڕی موسک 1046–48 * میر ئەبو عەلی حەسەن کوڕی موسک ١٠٤٨-٦٣ * میر ئەبو هەیجای دووەم، حوسێن کوڕی ئەبو عەلی ئەلحەسەن ١٠٦٣-١٠٨٠ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|2}} == پەرتووکنامە == * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor-first1=Hamit |editor-last1=Bozarslan |editor-first2=Cengiz |editor-last2=Gunes |editor-first3=Veli |editor-last3=Yadirgi |یەکەم=Ergin |دوایین=Öpengin |سەردێڕ=The Cambridge History of the Kurds |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ساڵ=٢٠٢١}} == بەستەرە دەرەکییەکان == [http://www.icollector.com/HADHABANI-KURD-Jastan-b-Rabib-al-Dawla-1060-1061-BI-dirham-5-56g-NM-ND_i11120436 نموونەی سکەی ھەزەبانی] {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:ھۆزە کوردییەکان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی دەیەی ١١٤٠]] i0ettce7w9h63l0ch92274ervlexmgv 0 124054 1569865 1373602 2026-03-30T06:56:04Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1569865 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency |agency_name = ئەنجومەنی ئاسایشی ھەرێمی کوردستان |nativename = |nativename_a = |logo = |logo_width = |logo_caption = |seal = Encumena Asayîşa Herêma Kurdistanê.png |seal_width = 200 px |seal_caption = |formed = ١٩٩٢ |preceding1 = |preceding2 = |dissolved = |superseding = |jurisdiction = [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] |headquarters = [[ھەولێر]]، [[ھەرێمی کوردستان]] {{ئاڵای کوردستان}} |employees = |budget = |minister1_name = |minister1_pfo = |minister2_name = |minister2_pfo = |chief1_name = [[مەسروور بارزانی]] |chief1_position = |chief2_name = |chief2_position = |parent_agency = پاراستن و زانیاری (پێشتر) |child1_agency = |child2_agency = |website = https://krsc.gov.krd/ku/ |footnotes = }} '''ئەنجومەنی ئاسایشی ھەرێمی کوردستان''' پێشتر '''ئاژانسی پاراستن و زانیاری'''<ref>https://www.hrw.org/reports/2007/kurdistan0707/5.htm</ref> ئاژانسێکی حکوومی و لێکۆڵینەوەی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]ە. لە ساڵی ٢٠١١ لە [[پەرلەمانی کوردستان]] بە فەرمی دانی پێدانرا. ئەم دامەزراوەیە چەند دام و دەزگایەکی تر پێک دێنێت لەوانە [[ئاژانسی پاراستن]]، [[دەزگای زانیاری]]، [[دەزگای ئاسایش]] بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی فڕۆکەخانە و دەروازە سنوورییەکان؛ و ھەر یەک لە دەزگاکانی دژەتیرۆری سەر بە ئاژانسی پاراستن و زانیاری. ڕۆڵێکی بەرچاویان ھەبووە لە پاراستنی کوردستان لە دەستی تیرۆرستانی [[داعش]] چ لە بەرەکانی شەڕ، چ لەدەستگیرکرنی شانە نوستووەکانیان لە شارەکانی ھەرێمی کوردستان. == مێژوو == {{وتاری سەرەکی|پاراستن و زانیاری}} ئاژانسی پاراستن و زانیاری دوای یەکگرتنی ھەردوو ئاژانسی (پاراستن زانیاری) و ''پاراستن و زانیاری'' دروست بوو، پاراستن یەکەم جار لە ١٩٦٨ لەلایەن پارتی دیموکراتی کوردستان دامەزرا. ئەم ڕێکخراوە ھەندێ جار وەکوو ''ڕێکخراوێکی سیخوڕی کوردی'' ناوی دێت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/pkk-tactics-may-drive-turkey-into-a-reluctant-invasion-397966.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170707093221/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/pkk-tactics-may-drive-turkey-into-a-reluctant-invasion-397966.html}}</ref> ھەروەھا ئەم دەزگایە بە شێوەیەکی فەرمی لەلایەن حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە کار دەکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوە ھەواڵگرییەکانی عێراق]] [[پۆل:ھێزەکانی ڕێکخستنی عێراقی]] [[پۆل:سیاسەتی باشووری کوردستان]] 3j7klsaeowsc5dbvyh9t00x15l57f3c 0 130664 1569746 1569550 2026-03-29T12:02:15Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569746 wikitext text/x-wiki {{ویکیسازی}} {{Infobox former country | conventional_long_name = | common_name = | native_name = شوانکارە | image_map = | capital = ئیگ | religion = [[ئیسلام]] | government_type = شانشینی | leader_name2 = ئەردەشیر | status = | year_end = ١٤٢٤ | year_start = ١٠٣٠ | image_map_caption = | common_languages = [[کوردی]]، [[فارسی]] | title_leader = مەلیک/شا/ئەمیر | year_leader1 = ١٠٣٠–١٠٧٨ | leader1 = [[فەزلویە]] | year_leader2 = ١٣١٠–١٣٥٥ | leader2 = ئەردەشیر | event_end = دەستبەسەرداگرتنی تەیموورییەکان | p1 = دەوڵەتی بوەیھی | s1 = دەوڵەتی تەیموورییەکان | flag_p1 = | p2 = | flag_s1 = | s2 = موزەفەرییەکان }} '''شوانکارە''' ({{lang-ar|الشوانکارة}}؛ {{lang-fa|شبانکاره}}) ھۆزێکی فێدراسیۆنی کۆنی [[کورد]] بوو،{{sfn|Büchner|2012}}{{sfn|Spuler|2012}}{{sfn|Oberling|2004}}{{sfn|Qazvini|1915|pp=١٣٧–١٣٨}} ناوی شانشینەکەشیان کە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی فارسیان فەرمانڕەوای دەکرد ھەر بە ناوی شوانکارە بوو.<ref>[http://www.iranicaonline.org/articles/kurdish-tribes KURDISH TRIBES, Iranicaonline]</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=sP_hVmik-QYC&pg=PA241&dq=shabankara&lr=&ei=-V8HSYnhIqfKzATJmPnlAw#v=onepage&q=shabankara%20kurd&f=false SHABANKARA, name of Kurdish tribe]</ref><ref name="decline">The Decline of Iranshahr: Irrigation and Environments in the History of the Middle East, 500 B.C; Peter Christensen, page: 316, Published 1993, Museum Tusculanum Press, 351 pages, ISBN 87-7289-259-5</ref> == نەژاد == ئەوان بە بنەچە لە ناوچەی [[ئەسفەھان|سوپاھان]] و بڵندایەکانی [[حەلەب|ھەلەپ]] بوون، بەڵام لەلایەن شاھنشای [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھی]] پەنا خۆسرۆ لە کۆتایەکانی سەدەی ١٠ز ڕاگواستران بۆ ڕۆژھەڵاتی ناوچەی فارس.{{sfn|Potts|2014|p=١٦٦}} سەرھۆزەکانی شوانکارە بانگەوازی ئەوەیان دەکرد ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە سەر شای ئەفسانەیی ئێران مانوچەھر و دامەزرێنەری [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ئیمپراتۆرییەتی ساسانی]]، [[ئەردەشێر بابەکان|ئەردەشێری یەکەم]] دەکرد.{{sfn|Büchner|2012}} == ناوچە و تیرەکان == پایتەختی خانەدانەکە ئیج (ئیگ) بووە، شانشینی شوانکارە بەسەر شەش ناوچەدا دابەش بووە: زەرکان، ئیشتبانان، بورک تاروم خەیرە، نایریز، کورم ڕوونیز لار و دارابگیرد. ھۆزی شوانکارە دابەش ببوو بۆ سەر چەند تیرەیەک، کە بریتی بوون لە: ئیسماعیلی، ڕامانی، کارزوی، مەسعوودی و شواکانی کە ھەموویان مەڕدار و جەنگاوەر بوون.{{sfn|Büchner|2012}} == مێژوو == [[پەڕگە:Map of Fars and it's surrounding regions.png|وێنۆک|ڕاست|300px|نەخشەی فارس و ناوچەکانی دەوروبەری لە سەدەی ١٠–١١ز.]] تیرەی ڕامانی شوانکارە و سەرھۆزەکەی فەزڵەوەی توانیان دەسەڵاتێکی زۆر لە فارس بگرنە دەست. [[فەزلویە|فەزڵەوی]] کوڕی سەرھۆزی شوانکارە عەلی حەسەنی ڕامانی بوو، لە خزمەتی ساحیبی عادل، وەزیری شای بوەیھیی فارس، پلەی سوپاسالاری پێبەخشرا. ساحیبی عادل لەلایەن دوا فەرمانڕەوای بوەیھی فارس، ئەبو مەنسوور پۆلاد ستون، لەسێدارەدرا و فەزلەوی دوای ئەمە لە یاخیبووندا ھەستایەوە. ئەبو مەنسوور لە ساڵی ١٠٦٢ لەگەڵ دایکیدا شکستی ھێنا و کوژران، بەمەش فەزڵەوی بووە فەرمانڕەوای سەنتانسەری فارس، زۆری نەخایاند لەگەڵ تورکە سەلجوکییەکان تووشی پێکدادان بوو. فەزڵەوی ملکەچی قەورد برای سوڵتان ئەلپ ئەرسلان بوو، بەڵام دوای ئەوە ڕاپەڕی دژی دەسەڵاتی سەلجووکی. دواجار فەدلویا لە ساڵی ١٠٧١ لەلایەن وەزیری سەلجوکییەکان نیزامی مولوک گیرا و لەسێدارەدرا. شوانکارەکان لە پارێزگاکانی کرمان و فارسدا بێزارکەر بوون. لە ساڵی ١٠٩٩ بە ھاوکاری کوڕی قەورد ئێران شا، ئەمیر ئونار والی فارسیان تێکشکاند. لە ساڵی ١١١٦دا، ئەبو حەسەن خۆسرەو، سەرۆکی شوانکارەکان ڕەتیکردەوە ملکەچی فەخرەدین کاولی والی فارس بێت. کاولی گەماڕۆی خۆسرەوی دا لە قەڵاکەی خۆیدا، بەڵام دواتر لەگەڵیدا ڕێککەوت. خۆسرەو لە بانگەشەکانیدا لە کرمان یاوەری پارێزگار بووە. لە سەردەمی سوڵتانی سەکجوکەکان، مەحموودی دووەم (١١١٧–١١٣١)، شوانکارەکان خراپ مامەڵەیان لەگەڵدا کرا و جارێکی دیکە ڕاپەڕینیان کردەوە و زیانێکی زۆریان بە ناوچەکە گەیاند. دامەزرێنەری شانشینی ھەزارئەسپ، ئەبو تاھیری کوڕی محەممەد، شکستی بە شوانکارەکان ھێنا و بەھۆی ئەمەوە شکۆیەکی زۆری بەدەستھێنا. دوای داڕمانی سەلجوکییەکان، شوانکارەکان جارێکی دیکە فەرمانڕەوای ناوچەکەی کردەوە و شاری ئیداج وەک پایتەختیان. لە سەردەمی ئیلخانیدەکاندا فەرمانڕەوایی پارێزگای شوانکارەیان دەکرد کە ناوەندەکەی لە دارابگرد بوو.{{sfn|Büchner|2012}} کوتبەدین موباریز سەرھۆزی شوانکارە و نیزامەدین مەحموودی برای لە ساڵی ١٢٠٠دا کرمانیان لە دەستی تورکە غەزەکان داگیرکرد، بەڵام بە یاخیبوونێکی ناوخۆیی و بەرپەچدانەوەی غەزەکان دۆڕان. لە کۆتاییدا ئەتابەگی فارس، سەد کوڕی زەنگی شکستی بە شەبانکەرە ھێنا.{{sfn|Büchner|2012}} لە ساڵی ١٢٦٠دا داگیرکەری مەغۆل ھۆلاکۆ ئیگی پایتەختی شوانکارەکانی داگیرکرد و ڕووخاندی و موزەفەرەدین محمدی کوڕی موباریز سەرۆھۆزی شوانکارەی کوشت، لە ساڵی ١٣١٢ شوانکارەکان لە ئیلخانەکان یاخی بوون بەڵام شکستیان ھێنا. لە ساڵی ١٣٥٥ فەرمانڕەوای موزەفەرەکان، موباریزەدین کوڕی خۆی دەنێرێت دژی ئەردەشیری سەرھۆزی شوانکارەکان، کە ڕەتیکردەوە فەرمانەکانی جێبەجێ بکات. ئەردەشێر شکستی ھێنا و نیشتمانەکەی لەلایەن موزەفەرییەکان دەستی بەسەردا گیرا. لەوانەیە شوانکارەکان تا ساڵی ١٤٢٤ ھەر بەردەوام بووبن لە فەرمانڕەوای.{{sfn|Büchner|2012}} == سەھۆز و فەرمانڕەواکان == ١٥ سەرھۆزی شوانکارەکان کە تۆمار کراون: {| class="wikitable" |+'''سەرھۆزەکانی شوانکارە''' ! rowspan="2" |زنجیرە ! rowspan="2" |ناوی شا ! colspan="2" |ماوەی فەرمانڕەوای |- !دەستپێک !کۆتای |- |١ |[[فەزلویە|فەزڵەی]] |٤٤٨ھ |٤٥٩ھ |- |٢ |نظام الدین یحیی بن حسن |٤٥٩ھ |؟ |- |٣ |نظام الدین محمود بن نظام الدین یحیی |؟ |؟ |- |٤ |قطب الدین مبارز |؟ |٦٢٤ھ |- |٥ |ملک مظفر الدین محمد بن المبارز |٦٢٤ھ |٦٥٨ھ |- |٦ |قطب الدین مبارز بن ملک مظفر الدین |٦٥٨ھ |٦٥٩ھ |- |٧ |نظام الدین حسن بن محمد مظفر الدین |٦٥٩ھ |٦٦٢ھ |- |٨ |نصرة الدین إبراھیم بن محمد مظفر الدین |٦٦٢ھ |٦٦٤ھ |- |٩ |جلال الدین طیب شاە |٦٦٤ھ |٦٨١ھ |- |١٠ |بھاء الدین إسماعیل أخو طیب شاە |٦٨١ھ |٦٨٨ھ |- |١١ |نظام الدین حسن بن طیب شاە |٦٨٨ھ |٧٢٥ھ |- |١٢ |نصرة الدین إبراھیم بن إسماعیل |٧٢٥ھ |؟ |- |١٣ |ملک ڕکن الدین حسن |؟ |؟ |- |١٤ |جمشید بن إسماعیل |٧٣٥ھ |٧٤٢ھ |- |١٥ |ملک أردشیر |٧٤٢ھ |٧٥٦ھ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == پەرتووکنامە == * {{بیرخستنەوە|دوایین=Ateş|یەکەم=Sabri|سەردێڕ=Ottoman-Iranian Borderlands: Making a Boundary, 1843–1914|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]]|ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-٢٤٥٠٨-٢|پەڕەکان=١٦٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Babaie|یەکەم=Sussan|ساڵ=٢٠١٩|سەردێڕ=Iran After the Mongols |بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٨٣١-٥٢٨-٩}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Büchner|یەکەم=V. F.|ڕێکەوت=٢٠١٢|سەردێڕ=S̲h̲abānkāra|ناونیشان=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-1/shabankara-SIM_5253?s.num=4&s.rows=50|journal=[[Encyclopaedia of Islam]]|بڵاوکەرەوە=[[Brill Publishers]]|doi=10.1163/2214-871X_ei1_SIM_5253|ژپنک=٩٧٨٩٠٠٤٠٨٢٦٥٦}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Christensen|یەکەم=Peter|سەردێڕ=The Decline of Iranshahr: Irrigation and Environments in the History of the Middle East, 500 B.C. to A.D. 1500|بڵاوکەرەوە=Museum Tusculanum Press|ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=٩٧٨٨٧٧٢٨٩٢٥٩٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ebB_ac13v3UC&q=false|پەڕەکان= ١–٣٥١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gunter|یەکەم=Michael M.|سەردێڕ=The A to Z of the Kurds|بڵاوکەرەوە=[[Scarecrow Press]]|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٦٣٣٤-٧|پەڕەکان=١٨٣}} * {{cite encyclopedia|year=1986|encyclopedia=The Encyclopaedia of Islam, Vol. III|publisher=E.J. Brill|location=London|url=https://archive.org/stream/EncyclopaediaDictionaryIslamMuslimWorldEtcGibbKramerScholars.13/03.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.LewMenPelScha.etc.UndPatIUA.v3.H-Iram.PhotRepr.Leid.EJBrill.1971.1986.#page/n0/mode/2up|pages=1–1304|last2=Co|article=The Encyclopedia of Islam|last1=Luzac}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Oberling|یەکەم=Pierre|سەردێڕ=Kurdish tribes|ڕێکەوت=٢٠٠٤|ناونیشان=https://www.iranicaonline.org/articles/kurdish-tribes|بڵاوکەرەوە=[[Iranica Online]]}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Potts|یەکەم=Daniel T.|سەردێڕ=Nomadism in Iran: From Antiquity to the Modern Era|شوێن=London and New York|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٣٣٠٧٩-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=8c3QAgAAQBAJ|پەڕەکان=١–٥٥٨}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Qazvini|یەکەم=Hamdallah Mustawfi|سەردێڕ=The Geographical Part of the Nuzhat Al Qulub|ساڵ=١٩١٥|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٦٧-٢٢٧٣-٤|شوێن=[[Leiden]]|translator-last=Le Strange|translator-first=Guy}} * {{بیرخستنەوە|دوایین=Spuler|یەکەم=B.|ڕێکەوت=٢٠١٢|سەردێڕ=Faḍlawayh|ناونیشان=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/fadlawayh-SIM_2233|journal=[[Encyclopaedia of Islam]]|بڵاوکەرەوە=[[Brill Publishers]]|doi=10.1163/1573-3912_islam_SIM_2233|ژپنک=٩٧٨٩٠٠٤١٦١٢١٤}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|مێژوو|کوردستان}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:ھۆزە کوردییەکان]] ql3ca5igbvscgmpnspv47mabfdb75oc 0 132015 1569785 1359984 2026-03-29T16:35:07Z 1silent scientist 51740 1569785 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} {{Infobox video game character |image=[[پەڕگە:Resident_Evil_Requiem_-_Leon_S._Kennedy.jpg|وێنۆک]] |caption= لیان ئێس کێنێدی لە ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦]]'' |firstgame=''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢]]'' (١٩٩٨) |series=''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]'' |creator= [[ھیدێکی کامیا]]{{ھن}}[[نۆبۆرو سوگیمورا]] |voiceactor=پاۆڵ حەدداد (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢'')<ref name=va>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.behindthevoiceactors.com/characters/Resident-Evil/Leon-S-Kennedy/ |سەردێڕ=Characters – Voice Of Leon S. Kennedy |بڵاوکەرەوە=Behindthevoiceactors.com |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref>{{ھن}}[[پۆڵ مێرسیر]] (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤''، ''زە دارکساید کرۆنیکڵز'', ''دیجێنیرەیشن'')<ref name=va/>{{ھن}}کریستیان لانز (''ئۆپێرەیشن ڕاکوون سیتی'')<ref name=va/>{{ھن}}ماتیو مێرسەر (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦''، ''دامنەیشن'')<ref name=va/> |japanactor=[[Jin Yamanoi]] (''Degeneration'')<ref name=va/>{{ھن}}[[Toshiyuki Morikawa]] (''ئۆپێرەیشن ڕاکوون سیتی'', ''دامنایشن'', ''Resident Evil 6'' <small>(Special Package)</small>, ''Project X Zone 2'')<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html|script-title=ja:キャスト｜バイオハザード ダムネーション|زمان=Japanese|بڵاوکەرەوە=biohazardcg2.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130504080224/http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئایاری ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130504080224/http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html |date= ٤ی ئایاری ٢٠١٣ }}</ref> |artist= ئیساۆ ئۆھیشی (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢'') |motionactor=Teruaki Ogawa (''Resident Evil 4'')<ref name=re4c>[http://www.gamespot.com/resident-evil-4-hd/techinfo/ Resident Evil 4: Wii Edition Tech Info] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120102090733/http://www.gamespot.com/resident-evil-4-hd/techinfo/ |date=January 2, 2012}}</ref>{{ھن}}O.C. Ormond (''Degeneration''){{ھن}}Kevin Dorman (''Damnation''){{ھن}}[[Jason Faunt]] (''Resident Evil 6'') |liveactor= [[Brad Renfro]] (''RE2'' commercial)<ref name=brad>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Johann Urb on Playing Leon Kennedy in ‘Resident Evil: Retribution'|ناونیشان=http://www.huliq.com/47318/actor-brad-renfro-found-dead-l-home|بڵاوکەرەوە=Fearnet.com|ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> }} '''لیان ئێس کێنێدی''' ({{بە ئینگلیزی|Leon S. Kennedy}} – ناوی تەواو: لیان سکات کێنێدی • {{بە ژاپۆنی|レオン・スコット・ケネディ}}) کەسایەتییەکی خەیاڵیی کایەکانی زنجیرەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]ی [[کاپکم]]ە. ئەو وەک یەکێک لە دوو کەسایەتییە سەرەکییەکانی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢]] دەرکەوت. لیان دواتر وەک کەسایەتیی سەرەکیی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤]] دەرکەوت، جارێکی تریش وەک یەکێک لە حەوت کەسایەتییە سەرەکییەکەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦]] دەرکەوت. بە شێوەیەکی گشتی، کەسایەتییەکە ڕەخنەی ئەرێنی لێ گیراوە. لەکاتی ڕووداوەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢دا، لیان ئەفسەرێکی پۆلیسی نوێیە کە یەکەم ڕۆژی کارکردنێتی لە [[ڕاکوون سیتی]]، بەڵام بۆ سەر کارەکەی دوا کەوتووە و کاتێک دەگاتە شوێنی کارەکەی، دەبینێت کە ڕاکوون سیتی وێران بووە و نزیکەی ھەموو دانیشتووانەکە بوونەتە [[زۆمبی]]. لیان لەگەڵ [[کڵێر ڕێدفیڵد]]، خوێندکارێکی زانکۆ کە بە دوای براکەیدا دەگەڕێت، بۆ ڕزگارکردنی [[شێری بێرکن]] کار دەکات و لەلایەن [[ئەیدا وۆنگ]]ەوە یارمەتی دەدرێت. ٦ ساڵ دواتر، لە ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤دا، لیان وەک بریکارێکی خزمەتگوزاریی نھێنیی حکوومەتی فیدڕاڵیی ویلایەتە یەکگرتووەکان دەردەکەوێتەوە، کە ئەرکی ڕزگارکردنی کچی سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان، ئاشڵی، پێ دراوە. لە ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦دا، ئەو ھێشتا کار بۆ حکوومەت دەکات و جارێکی تر چاوی بە ئەیدا و شێری دەکەوێتەوە. لیان لە چەند یارییەکی تریش دەرکەوتووە، ھەروەھا لە فیلمە [[ئەنیمەیشن]]ەکانی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: دیجێنەرەیشن|دیجێنەرەیشن]]'' (٢٠٠٨)، ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: دامنەیشن|دامنەیشن]]'' (٢٠١٢)، و ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: ڤێندێتا|ڤێندێتا]]'' (٢٠١٧) ڕۆڵی سەرەکی پێ دراوە. لیان تەنیا لە یەکێک لە فیلمە [[ئەکشن]]ەکانی پۆڵ ئاندرسن دەری ھێناون دەرکەوتووە، ڕۆڵەکەشی لەلایەن ئەکتەرێکی فەڕەنسییەوە بە ناوی ژۆھان ئەرب گێڕدراوە. == سەرچاوەکان == {{پەراوێزەکان}} {{رێزدێنت ئیڤڵ}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژاپۆن|دەیەی ١٩٩٠}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Leon S. Kennedy}} [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:خەڵکی خەیاڵی ئەمریکی لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:هونەرمەندە جەنگییە خەیاڵییەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون]] [[پۆل:ھونەرمەندە جەنگییە خەیاڵییەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] i6epviadk6yqk8i49j35f6uvt0rqbuq 1569786 1569785 2026-03-29T16:38:19Z 1silent scientist 51740 1silent scientist پەڕەی [[لیان سکات کێنێدی]] گواستەوە بۆ [[لیۆن سکات کێنێدی]] کە پێشتر ڕەوانەکەر بوو: ناوی شیاوتر 1569785 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} {{Infobox video game character |image=[[پەڕگە:Resident_Evil_Requiem_-_Leon_S._Kennedy.jpg|وێنۆک]] |caption= لیان ئێس کێنێدی لە ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦]]'' |firstgame=''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢]]'' (١٩٩٨) |series=''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]'' |creator= [[ھیدێکی کامیا]]{{ھن}}[[نۆبۆرو سوگیمورا]] |voiceactor=پاۆڵ حەدداد (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢'')<ref name=va>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.behindthevoiceactors.com/characters/Resident-Evil/Leon-S-Kennedy/ |سەردێڕ=Characters – Voice Of Leon S. Kennedy |بڵاوکەرەوە=Behindthevoiceactors.com |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref>{{ھن}}[[پۆڵ مێرسیر]] (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤''، ''زە دارکساید کرۆنیکڵز'', ''دیجێنیرەیشن'')<ref name=va/>{{ھن}}کریستیان لانز (''ئۆپێرەیشن ڕاکوون سیتی'')<ref name=va/>{{ھن}}ماتیو مێرسەر (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦''، ''دامنەیشن'')<ref name=va/> |japanactor=[[Jin Yamanoi]] (''Degeneration'')<ref name=va/>{{ھن}}[[Toshiyuki Morikawa]] (''ئۆپێرەیشن ڕاکوون سیتی'', ''دامنایشن'', ''Resident Evil 6'' <small>(Special Package)</small>, ''Project X Zone 2'')<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html|script-title=ja:キャスト｜バイオハザード ダムネーション|زمان=Japanese|بڵاوکەرەوە=biohazardcg2.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130504080224/http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئایاری ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130504080224/http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html |date= ٤ی ئایاری ٢٠١٣ }}</ref> |artist= ئیساۆ ئۆھیشی (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢'') |motionactor=Teruaki Ogawa (''Resident Evil 4'')<ref name=re4c>[http://www.gamespot.com/resident-evil-4-hd/techinfo/ Resident Evil 4: Wii Edition Tech Info] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120102090733/http://www.gamespot.com/resident-evil-4-hd/techinfo/ |date=January 2, 2012}}</ref>{{ھن}}O.C. Ormond (''Degeneration''){{ھن}}Kevin Dorman (''Damnation''){{ھن}}[[Jason Faunt]] (''Resident Evil 6'') |liveactor= [[Brad Renfro]] (''RE2'' commercial)<ref name=brad>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Johann Urb on Playing Leon Kennedy in ‘Resident Evil: Retribution'|ناونیشان=http://www.huliq.com/47318/actor-brad-renfro-found-dead-l-home|بڵاوکەرەوە=Fearnet.com|ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> }} '''لیان ئێس کێنێدی''' ({{بە ئینگلیزی|Leon S. Kennedy}} – ناوی تەواو: لیان سکات کێنێدی • {{بە ژاپۆنی|レオン・スコット・ケネディ}}) کەسایەتییەکی خەیاڵیی کایەکانی زنجیرەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]ی [[کاپکم]]ە. ئەو وەک یەکێک لە دوو کەسایەتییە سەرەکییەکانی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢]] دەرکەوت. لیان دواتر وەک کەسایەتیی سەرەکیی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤]] دەرکەوت، جارێکی تریش وەک یەکێک لە حەوت کەسایەتییە سەرەکییەکەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦]] دەرکەوت. بە شێوەیەکی گشتی، کەسایەتییەکە ڕەخنەی ئەرێنی لێ گیراوە. لەکاتی ڕووداوەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢دا، لیان ئەفسەرێکی پۆلیسی نوێیە کە یەکەم ڕۆژی کارکردنێتی لە [[ڕاکوون سیتی]]، بەڵام بۆ سەر کارەکەی دوا کەوتووە و کاتێک دەگاتە شوێنی کارەکەی، دەبینێت کە ڕاکوون سیتی وێران بووە و نزیکەی ھەموو دانیشتووانەکە بوونەتە [[زۆمبی]]. لیان لەگەڵ [[کڵێر ڕێدفیڵد]]، خوێندکارێکی زانکۆ کە بە دوای براکەیدا دەگەڕێت، بۆ ڕزگارکردنی [[شێری بێرکن]] کار دەکات و لەلایەن [[ئەیدا وۆنگ]]ەوە یارمەتی دەدرێت. ٦ ساڵ دواتر، لە ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤دا، لیان وەک بریکارێکی خزمەتگوزاریی نھێنیی حکوومەتی فیدڕاڵیی ویلایەتە یەکگرتووەکان دەردەکەوێتەوە، کە ئەرکی ڕزگارکردنی کچی سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان، ئاشڵی، پێ دراوە. لە ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦دا، ئەو ھێشتا کار بۆ حکوومەت دەکات و جارێکی تر چاوی بە ئەیدا و شێری دەکەوێتەوە. لیان لە چەند یارییەکی تریش دەرکەوتووە، ھەروەھا لە فیلمە [[ئەنیمەیشن]]ەکانی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: دیجێنەرەیشن|دیجێنەرەیشن]]'' (٢٠٠٨)، ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: دامنەیشن|دامنەیشن]]'' (٢٠١٢)، و ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: ڤێندێتا|ڤێندێتا]]'' (٢٠١٧) ڕۆڵی سەرەکی پێ دراوە. لیان تەنیا لە یەکێک لە فیلمە [[ئەکشن]]ەکانی پۆڵ ئاندرسن دەری ھێناون دەرکەوتووە، ڕۆڵەکەشی لەلایەن ئەکتەرێکی فەڕەنسییەوە بە ناوی ژۆھان ئەرب گێڕدراوە. == سەرچاوەکان == {{پەراوێزەکان}} {{رێزدێنت ئیڤڵ}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژاپۆن|دەیەی ١٩٩٠}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Leon S. Kennedy}} [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:خەڵکی خەیاڵی ئەمریکی لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:هونەرمەندە جەنگییە خەیاڵییەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون]] [[پۆل:ھونەرمەندە جەنگییە خەیاڵییەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] i6epviadk6yqk8i49j35f6uvt0rqbuq 1569791 1569786 2026-03-29T16:40:39Z 1silent scientist 51740 گۆکردن لە زمانی ئینگلیزیدا ناوی ئەم کەسایەتییە بە /liːɒn/ (لی-ئۆن) دەخوێندرێتەوە. 1569791 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} {{Infobox video game character |image=[[پەڕگە:Resident_Evil_Requiem_-_Leon_S._Kennedy.jpg|وێنۆک]] |caption= لیۆن ئێس کێنێدی لە ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦]]'' |firstgame=''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢]]'' (١٩٩٨) |series=''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]'' |creator= [[ھیدێکی کامیا]]{{ھن}}[[نۆبۆرو سوگیمورا]] |voiceactor=پاۆڵ حەدداد (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢'')<ref name=va>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.behindthevoiceactors.com/characters/Resident-Evil/Leon-S-Kennedy/ |سەردێڕ=Characters – Voice Of Leon S. Kennedy |بڵاوکەرەوە=Behindthevoiceactors.com |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref>{{ھن}}[[پۆڵ مێرسیر]] (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤''، ''زە دارکساید کرۆنیکڵز'', ''دیجێنیرەیشن'')<ref name=va/>{{ھن}}کریستیان لانز (''ئۆپێرەیشن ڕاکوون سیتی'')<ref name=va/>{{ھن}}ماتیو مێرسەر (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦''، ''دامنەیشن'')<ref name=va/> |japanactor=[[Jin Yamanoi]] (''Degeneration'')<ref name=va/>{{ھن}}[[Toshiyuki Morikawa]] (''ئۆپێرەیشن ڕاکوون سیتی'', ''دامنایشن'', ''Resident Evil 6'' <small>(Special Package)</small>, ''Project X Zone 2'')<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html|script-title=ja:キャスト｜バイオハザード ダムネーション|زمان=Japanese|بڵاوکەرەوە=biohazardcg2.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130504080224/http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئایاری ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130504080224/http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html |date= ٤ی ئایاری ٢٠١٣ }}</ref> |artist= ئیساۆ ئۆھیشی (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢'') |motionactor=Teruaki Ogawa (''Resident Evil 4'')<ref name=re4c>[http://www.gamespot.com/resident-evil-4-hd/techinfo/ Resident Evil 4: Wii Edition Tech Info] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120102090733/http://www.gamespot.com/resident-evil-4-hd/techinfo/ |date=January 2, 2012}}</ref>{{ھن}}O.C. Ormond (''Degeneration''){{ھن}}Kevin Dorman (''Damnation''){{ھن}}[[Jason Faunt]] (''Resident Evil 6'') |liveactor= [[Brad Renfro]] (''RE2'' commercial)<ref name=brad>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Johann Urb on Playing Leon Kennedy in ‘Resident Evil: Retribution'|ناونیشان=http://www.huliq.com/47318/actor-brad-renfro-found-dead-l-home|بڵاوکەرەوە=Fearnet.com|ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> }} '''لیۆن ئێس کێنێدی''' ({{بە ئینگلیزی|Leon S. Kennedy}} – ناوی تەواو: لیۆن سکات کێنێدی • {{بە ژاپۆنی|レオン・スコット・ケネディ}}) کەسایەتییەکی خەیاڵیی کایەکانی زنجیرەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]ی [[کاپکم]]ە. ئەو وەک یەکێک لە دوو کەسایەتییە سەرەکییەکانی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢]] دەرکەوت. لیۆن دواتر وەک کەسایەتیی سەرەکیی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤]] دەرکەوت، جارێکی تریش وەک یەکێک لە حەوت کەسایەتییە سەرەکییەکەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦]] دەرکەوت. بە شێوەیەکی گشتی، کەسایەتییەکە ڕەخنەی ئەرێنی لێ گیراوە. لەکاتی ڕووداوەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢دا، لیۆن ئەفسەرێکی پۆلیسی نوێیە کە یەکەم ڕۆژی کارکردنێتی لە [[ڕاکوون سیتی]]، بەڵام بۆ سەر کارەکەی دوا کەوتووە و کاتێک دەگاتە شوێنی کارەکەی، دەبینێت کە ڕاکوون سیتی وێران بووە و نزیکەی ھەموو دانیشتووانەکە بوونەتە [[زۆمبی]]. لیۆن لەگەڵ [[کڵێر ڕێدفیڵد]]، خوێندکارێکی زانکۆ کە بە دوای براکەیدا دەگەڕێت، بۆ ڕزگارکردنی [[شێری بێرکن]] کار دەکات و لەلایەن [[ئەیدا وۆنگ]]ەوە یارمەتی دەدرێت. ٦ ساڵ دواتر، لە ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤دا، لیۆن وەک بریکارێکی خزمەتگوزاریی نھێنیی حکوومەتی فیدڕاڵیی ویلایەتە یەکگرتووەکان دەردەکەوێتەوە، کە ئەرکی ڕزگارکردنی کچی سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان، ئاشڵی، پێ دراوە. لە ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦دا، ئەو ھێشتا کار بۆ حکوومەت دەکات و جارێکی تر چاوی بە ئەیدا و شێری دەکەوێتەوە. لیۆن لە چەند یارییەکی تریش دەرکەوتووە، ھەروەھا لە فیلمە [[ئەنیمەیشن]]ەکانی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: دیجێنەرەیشن|دیجێنەرەیشن]]'' (٢٠٠٨)، ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: دامنەیشن|دامنەیشن]]'' (٢٠١٢)، و ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: ڤێندێتا|ڤێندێتا]]'' (٢٠١٧) ڕۆڵی سەرەکی پێ دراوە. لیۆن تەنھا لە یەکێک لە فیلمە [[ئەکشن]]ەکانی پۆڵ ئاندرسن دەری ھێناون دەرکەوتووە، ڕۆڵەکەشی لەلایەن ئەکتەرێکی فەڕەنسییەوە بە ناوی ژۆھان ئەرب گێڕدراوە. == سەرچاوەکان == {{پەراوێزەکان}} {{رێزدێنت ئیڤڵ}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژاپۆن|دەیەی ١٩٩٠}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Leon S. Kennedy}} [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:خەڵکی خەیاڵی ئەمریکی لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:هونەرمەندە جەنگییە خەیاڵییەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون]] [[پۆل:ھونەرمەندە جەنگییە خەیاڵییەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] 2r4eakqpxxz1s1q9yps1iql7cb3j7j0 1569817 1569791 2026-03-29T19:50:46Z 1silent scientist 51740 1569817 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} {{Infobox video game character |image=[[پەڕگە:Resident_Evil_Requiem_-_Leon_S._Kennedy.jpg|وێنۆک]] |caption= لیۆن ئێس کێنێدی لە ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێکویەم]]'' |firstgame=''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢]]'' (١٩٩٨) |series=''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]'' |creator= [[ھیدێکی کامیا]]{{ھن}}[[نۆبۆرو سوگیمورا]] |voiceactor=پاۆڵ حەدداد (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢'')<ref name=va>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.behindthevoiceactors.com/characters/Resident-Evil/Leon-S-Kennedy/ |سەردێڕ=Characters – Voice Of Leon S. Kennedy |بڵاوکەرەوە=Behindthevoiceactors.com |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref>{{ھن}}[[پۆڵ مێرسیر]] (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤''، ''زە دارکساید کرۆنیکڵز'', ''دیجێنیرەیشن'')<ref name=va/>{{ھن}}کریستیان لانز (''ئۆپێرەیشن ڕاکوون سیتی'')<ref name=va/>{{ھن}}ماتیو مێرسەر (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦''، ''دامنەیشن'')<ref name=va/> |japanactor=[[Jin Yamanoi]] (''Degeneration'')<ref name=va/>{{ھن}}[[Toshiyuki Morikawa]] (''ئۆپێرەیشن ڕاکوون سیتی'', ''دامنایشن'', ''Resident Evil 6'' <small>(Special Package)</small>, ''Project X Zone 2'')<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html|script-title=ja:キャスト｜バイオハザード ダムネーション|زمان=Japanese|بڵاوکەرەوە=biohazardcg2.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130504080224/http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئایاری ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130504080224/http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html |date= ٤ی ئایاری ٢٠١٣ }}</ref> |artist= ئیساۆ ئۆھیشی (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢'') |motionactor=Teruaki Ogawa (''Resident Evil 4'')<ref name=re4c>[http://www.gamespot.com/resident-evil-4-hd/techinfo/ Resident Evil 4: Wii Edition Tech Info] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120102090733/http://www.gamespot.com/resident-evil-4-hd/techinfo/ |date=January 2, 2012}}</ref>{{ھن}}O.C. Ormond (''Degeneration''){{ھن}}Kevin Dorman (''Damnation''){{ھن}}[[Jason Faunt]] (''Resident Evil 6'') |liveactor= [[Brad Renfro]] (''RE2'' commercial)<ref name=brad>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Johann Urb on Playing Leon Kennedy in ‘Resident Evil: Retribution'|ناونیشان=http://www.huliq.com/47318/actor-brad-renfro-found-dead-l-home|بڵاوکەرەوە=Fearnet.com|ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> }} '''لیۆن ئێس کێنێدی''' ({{بە ئینگلیزی|Leon S. Kennedy}} – ناوی تەواو: لیۆن سکات کێنێدی • {{بە ژاپۆنی|レオン・スコット・ケネディ}}) کەسایەتییەکی خەیاڵیی کایەکانی زنجیرەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]ی [[کاپکم]]ە. ئەو وەک یەکێک لە دوو کەسایەتییە سەرەکییەکانی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢]] دەرکەوت. لیۆن دواتر وەک کەسایەتیی سەرەکیی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤]] دەرکەوت، جارێکی تریش وەک یەکێک لە حەوت کەسایەتییە سەرەکییەکەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦]] دەرکەوت. بە شێوەیەکی گشتی، کەسایەتییەکە ڕەخنەی ئەرێنی لێ گیراوە. لەکاتی ڕووداوەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢دا، لیۆن ئەفسەرێکی پۆلیسی نوێیە کە یەکەم ڕۆژی کارکردنێتی لە [[ڕاکوون سیتی]]، بەڵام بۆ سەر کارەکەی دوا کەوتووە و کاتێک دەگاتە شوێنی کارەکەی، دەبینێت کە ڕاکوون سیتی وێران بووە و نزیکەی ھەموو دانیشتووانەکە بوونەتە [[زۆمبی]]. لیۆن لەگەڵ [[کڵێر ڕێدفیڵد]]، خوێندکارێکی زانکۆ کە بە دوای براکەیدا دەگەڕێت، بۆ ڕزگارکردنی [[شێری بێرکن]] کار دەکات و لەلایەن [[ئەیدا وۆنگ]]ەوە یارمەتی دەدرێت. ٦ ساڵ دواتر، لە ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤دا، لیۆن وەک بریکارێکی خزمەتگوزاریی نھێنیی حکوومەتی فیدڕاڵیی ویلایەتە یەکگرتووەکان دەردەکەوێتەوە، کە ئەرکی ڕزگارکردنی کچی سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان، ئاشڵی، پێ دراوە. لە ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦دا، ئەو ھێشتا کار بۆ حکوومەت دەکات و جارێکی تر چاوی بە ئەیدا و شێری دەکەوێتەوە. لیۆن لە چەند یارییەکی تریش دەرکەوتووە، ھەروەھا لە فیلمە [[ئەنیمەیشن]]ەکانی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: دیجێنەرەیشن|دیجێنەرەیشن]]'' (٢٠٠٨)، ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: دامنەیشن|دامنەیشن]]'' (٢٠١٢)، و ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: ڤێندێتا|ڤێندێتا]]'' (٢٠١٧) ڕۆڵی سەرەکی پێ دراوە. لیۆن تەنھا لە یەکێک لە فیلمە [[ئەکشن]]ەکانی پۆڵ ئاندرسن دەری ھێناون دەرکەوتووە، ڕۆڵەکەشی لەلایەن ئەکتەرێکی فەڕەنسییەوە بە ناوی ژۆھان ئەرب گێڕدراوە. ==مێژوو== لیۆن ئێس کێنیدی لە ساڵی ١٩٧٧ لەدایکبووە. ئەو ئارەزوویەکی زۆری ھەبوو بۆ ئەوەی تواناکانی لە پێناو پاراستن و خزمەتکردنی کەسانی تردا بەکاربھێنێت. لەو کاتەی لە کۆلێژی ئەفسەران خەریکی خوێندن بوو، وەک خوێندکارێکی ڕۆشنبیر، زۆر چالاک و ڕاھێنراو بوو. کاتێک تەمەنی ٢١ ساڵ بوو، وەک پۆلیسێکی نوێکار بۆ شاری ڕاکوون نێردرا بۆ ئەوەی لەوێ دەست بە کارەکانی بکات. ئەو لە ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٩٨دا چووە ناو شاری ڕاکوون، یەک ڕۆژ دوای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کوشندەی «تی». لیۆن لە یاریی «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤]]»دا ناوبانگێکی زۆری بەدەست ھێنا. ==پەیوەندیکردن بە حکوومەتی ئەمریکا== دوای ھەڵاتن لە شارەکە، کلێر و لیۆن ڕێگەی جیاوازیان گرتە بەر. کلێر بەردەوام بوو لە گەڕان بەدوای «کریس»ی برایدا. لیۆنیش ناچار بوو بۆ حکوومەتی ئەمریکا کار بکات. ھەرچۆنێک بێت، ئەو دوای پەیوەندیکردنی بە خزمەتگوزاریی حکوومی ئەمریکا، تا پێنج ساڵ دوای ئەوە زۆر ڕووداوی ئەزموون کرد؛ دەستڕاگەیشتن بە سەرچاوە گەورەکانی حکوومەتی ئەمریکا و ئامادەبوون لە ئەرکە زۆر سەخت و ئەستەمەکاندا، لەم پۆلیسە نوێکارە بریکارێکی شارەزا و ئازای دروست کردبوو. ئەو لە بەکارھێنانی چەک و ھەروەھا شەڕی دەستەویەخەدا زۆر بەھێز و لێھاتوو بوو، بەتایبەت لە شەڕی چەقۆدا. لیۆن لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٩٨دا، «ئارک تۆمپسۆن» بۆ پشکنینی دامەزراوەکانی کۆمپانیای «ئەمبرێلا» دەنێرێت بۆ دوورگەی «شینا». لە درێژەی ھەمان مانگدا، کاتێک کلێر لەلایەن «ئەمبرێلا»وە دەستگیر دەکرێت و بۆ دوورگەی «ڕۆکفۆرت» دوور دەخرێتەوە، بە ناردنی [[ئیمەیڵ]]ێک بە لیۆن دەڵێت کە برایەکەی لە شوێنەکەی ئاگادار بکاتەوە. لیۆنیش بە ناردنی پەیامێک بۆ کریس، ئەو بۆ یارمەتیدانی کلێر دەنێرێت. == سەرچاوەکان == {{پەراوێزەکان}} {{رێزدێنت ئیڤڵ}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژاپۆن|دەیەی ١٩٩٠}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Leon S. Kennedy}} [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:خەڵکی خەیاڵی ئەمریکی لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:هونەرمەندە جەنگییە خەیاڵییەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون]] [[پۆل:ھونەرمەندە جەنگییە خەیاڵییەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] 2xod73p7uq4m9096v592w1ir987t2na 1569818 1569817 2026-03-29T19:51:34Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1569818 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} {{Infobox video game character |image=[[پەڕگە:Resident_Evil_Requiem_-_Leon_S._Kennedy.jpg|وێنۆک]] |caption= لیۆن ئێس کێنێدی لە ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێکویەم]]'' |firstgame=''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢]]'' (١٩٩٨) |series=''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]'' |creator= [[ھیدێکی کامیا]]{{ھن}}[[نۆبۆرو سوگیمورا]] |voiceactor=پاۆڵ حەدداد (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢'')<ref name=va>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.behindthevoiceactors.com/characters/Resident-Evil/Leon-S-Kennedy/ |سەردێڕ=Characters – Voice Of Leon S. Kennedy |بڵاوکەرەوە=Behindthevoiceactors.com |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref>{{ھن}}[[پۆڵ مێرسیر]] (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤''، ''زە دارکساید کرۆنیکڵز'', ''دیجێنیرەیشن'')<ref name=va/>{{ھن}}کریستیان لانز (''ئۆپێرەیشن ڕاکوون سیتی'')<ref name=va/>{{ھن}}ماتیو مێرسەر (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦''، ''دامنەیشن'')<ref name=va/> |japanactor=[[Jin Yamanoi]] (''Degeneration'')<ref name=va/>{{ھن}}[[Toshiyuki Morikawa]] (''ئۆپێرەیشن ڕاکوون سیتی'', ''دامنایشن'', ''Resident Evil 6'' <small>(Special Package)</small>, ''Project X Zone 2'')<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html|script-title=ja:キャスト｜バイオハザード ダムネーション|زمان=Japanese|بڵاوکەرەوە=biohazardcg2.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130504080224/http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئایاری ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130504080224/http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html |date= ٤ی ئایاری ٢٠١٣ }}</ref> |artist= ئیساۆ ئۆھیشی (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢'') |motionactor=Teruaki Ogawa (''Resident Evil 4'')<ref name=re4c>[http://www.gamespot.com/resident-evil-4-hd/techinfo/ Resident Evil 4: Wii Edition Tech Info] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120102090733/http://www.gamespot.com/resident-evil-4-hd/techinfo/ |date=January 2, 2012}}</ref>{{ھن}}O.C. Ormond (''Degeneration''){{ھن}}Kevin Dorman (''Damnation''){{ھن}}[[Jason Faunt]] (''Resident Evil 6'') |liveactor= [[Brad Renfro]] (''RE2'' commercial)<ref name=brad>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Johann Urb on Playing Leon Kennedy in ‘Resident Evil: Retribution'|ناونیشان=http://www.huliq.com/47318/actor-brad-renfro-found-dead-l-home|بڵاوکەرەوە=Fearnet.com|ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> }} '''لیۆن ئێس کێنێدی''' ({{بە ئینگلیزی|Leon S. Kennedy}} – ناوی تەواو: لیۆن سکات کێنێدی • {{بە ژاپۆنی|レオン・スコット・ケネディ}}) کەسایەتییەکی خەیاڵیی کایەکانی زنجیرەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]ی [[کاپکم]]ە. ئەو وەک یەکێک لە دوو کەسایەتییە سەرەکییەکانی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢]] دەرکەوت. لیۆن دواتر وەک کەسایەتیی سەرەکیی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤]] دەرکەوت، جارێکی تریش وەک یەکێک لە حەوت کەسایەتییە سەرەکییەکەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦]] دەرکەوت. بە شێوەیەکی گشتی، کەسایەتییەکە ڕەخنەی ئەرێنی لێ گیراوە. لەکاتی ڕووداوەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢دا، لیۆن ئەفسەرێکی پۆلیسی نوێیە کە یەکەم ڕۆژی کارکردنێتی لە [[ڕاکوون سیتی]]، بەڵام بۆ سەر کارەکەی دوا کەوتووە و کاتێک دەگاتە شوێنی کارەکەی، دەبینێت کە ڕاکوون سیتی وێران بووە و نزیکەی ھەموو دانیشتووانەکە بوونەتە [[زۆمبی]]. لیۆن لەگەڵ [[کڵێر ڕێدفیڵد]]، خوێندکارێکی زانکۆ کە بە دوای براکەیدا دەگەڕێت، بۆ ڕزگارکردنی [[شێری بێرکن]] کار دەکات و لەلایەن [[ئەیدا وۆنگ]]ەوە یارمەتی دەدرێت. ٦ ساڵ دواتر، لە ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤دا، لیۆن وەک بریکارێکی خزمەتگوزاریی نھێنیی حکوومەتی فیدڕاڵیی ویلایەتە یەکگرتووەکان دەردەکەوێتەوە، کە ئەرکی ڕزگارکردنی کچی سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان، ئاشڵی، پێ دراوە. لە ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦دا، ئەو ھێشتا کار بۆ حکوومەت دەکات و جارێکی تر چاوی بە ئەیدا و شێری دەکەوێتەوە. لیۆن لە چەند یارییەکی تریش دەرکەوتووە، ھەروەھا لە فیلمە [[ئەنیمەیشن]]ەکانی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: دیجێنەرەیشن|دیجێنەرەیشن]]'' (٢٠٠٨)، ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: دامنەیشن|دامنەیشن]]'' (٢٠١٢)، و ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: ڤێندێتا|ڤێندێتا]]'' (٢٠١٧) ڕۆڵی سەرەکی پێ دراوە. لیۆن تەنھا لە یەکێک لە فیلمە [[ئەکشن]]ەکانی پۆڵ ئاندرسن دەری ھێناون دەرکەوتووە، ڕۆڵەکەشی لەلایەن ئەکتەرێکی فەڕەنسییەوە بە ناوی ژۆھان ئەرب گێڕدراوە. ==مێژوو== لیۆن ئێس کێنیدی لە ساڵی ١٩٧٧ لەدایکبووە. ئەو ئارەزوویەکی زۆری ھەبوو بۆ ئەوەی تواناکانی لە پێناو پاراستن و خزمەتکردنی کەسانی تردا بەکاربھێنێت. لەو کاتەی لە کۆلێژی ئەفسەران خەریکی خوێندن بوو، وەک خوێندکارێکی ڕۆشنبیر، زۆر چالاک و ڕاھێنراو بوو. کاتێک تەمەنی ٢١ ساڵ بوو، وەک پۆلیسێکی نوێکار بۆ شاری ڕاکوون نێردرا بۆ ئەوەی لەوێ دەست بە کارەکانی بکات. ئەو لە ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٩٨دا چووە ناو شاری ڕاکوون، یەک ڕۆژ دوای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کوشندەی «تی». لیۆن لە یاریی «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤]]»دا ناوبانگێکی زۆری بەدەست ھێنا. ==پەیوەندیکردن بە حکوومەتی ئەمریکا== دوای ھەڵاتن لە شارەکە، کلێر و لیۆن ڕێگەی جیاوازیان گرتە بەر. کلێر بەردەوام بوو لە گەڕان بەدوای «کریس»ی برایدا. لیۆنیش ناچار بوو بۆ حکوومەتی ئەمریکا کار بکات. ھەرچۆنێک بێت، ئەو دوای پەیوەندیکردنی بە خزمەتگوزاریی حکوومی ئەمریکا، تا پێنج ساڵ دوای ئەوە زۆر ڕووداوی ئەزموون کرد؛ دەستڕاگەیشتن بە سەرچاوە گەورەکانی حکوومەتی ئەمریکا و ئامادەبوون لە ئەرکە زۆر سەخت و ئەستەمەکاندا، لەم پۆلیسە نوێکارە بریکارێکی شارەزا و ئازای دروست کردبوو. ئەو لە بەکارھێنانی چەک و ھەروەھا شەڕی دەستەویەخەدا زۆر بەھێز و لێھاتوو بوو، بەتایبەت لە شەڕی چەقۆدا. لیۆن لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٩٨دا، «ئارک تۆمپسۆن» بۆ پشکنینی دامەزراوەکانی کۆمپانیای «ئەمبرێلا» دەنێرێت بۆ دوورگەی «شینا». لە درێژەی ھەمان مانگدا، کاتێک کلێر لەلایەن «ئەمبرێلا»وە دەستگیر دەکرێت و بۆ دوورگەی «ڕۆکفۆرت» دوور دەخرێتەوە، بە ناردنی [[ئیمەیڵ]]ێک بە لیۆن دەڵێت کە برایەکەی لە شوێنەکەی ئاگادار بکاتەوە. لیۆنیش بە ناردنی پەیامێک بۆ کریس، ئەو بۆ یارمەتیدانی کلێر دەنێرێت. == سەرچاوەکان == {{پەراوێزەکان}} {{رێزدێنت ئیڤڵ}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژاپۆن|دەیەی ١٩٩٠}} {{پۆلی کۆمنز|Leon S. Kennedy}} [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:خەڵکی خەیاڵی ئەمریکی لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:هونەرمەندە جەنگییە خەیاڵییەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون]] [[پۆل:ھونەرمەندە جەنگییە خەیاڵییەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] r500z3bp2bh7r7o6jzoda7rus584wt3 1569832 1569818 2026-03-29T21:01:50Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1569832 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} {{Infobox video game character |image=[[پەڕگە:Resident_Evil_Requiem_-_Leon_S._Kennedy.jpg|وێنۆک]] |caption= لیۆن ئێس کێنێدی لە ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێکویەم]]'' |firstgame=''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢]]'' (١٩٩٨) |series=''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]'' |creator= [[ھیدێکی کامیا]]{{ھن}}[[نۆبۆرو سوگیمورا]] |voiceactor=پاۆڵ حەدداد (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢'')<ref name=va>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.behindthevoiceactors.com/characters/Resident-Evil/Leon-S-Kennedy/ |سەردێڕ=Characters – Voice Of Leon S. Kennedy |بڵاوکەرەوە=Behindthevoiceactors.com |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref>{{ھن}}[[پۆڵ مێرسیر]] (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤''، ''زە دارکساید کرۆنیکڵز'', ''دیجێنیرەیشن'')<ref name=va/>{{ھن}}کریستیان لانز (''ئۆپێرەیشن ڕاکوون سیتی'')<ref name=va/>{{ھن}}ماتیو مێرسەر (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦''، ''دامنەیشن'')<ref name=va/> |japanactor=[[Jin Yamanoi]] (''Degeneration'')<ref name=va/>{{ھن}}[[Toshiyuki Morikawa]] (''ئۆپێرەیشن ڕاکوون سیتی'', ''دامنایشن'', ''Resident Evil 6'' <small>(Special Package)</small>, ''Project X Zone 2'')<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html|script-title=ja:キャスト｜バイオハザード ダムネーション|زمان=Japanese|بڵاوکەرەوە=biohazardcg2.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130504080224/http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئایاری ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130504080224/http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html |date= ٤ی ئایاری ٢٠١٣ }}</ref> |artist= ئیساۆ ئۆھیشی (''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢'') |motionactor=Teruaki Ogawa (''Resident Evil 4'')<ref name=re4c>[http://www.gamespot.com/resident-evil-4-hd/techinfo/ Resident Evil 4: Wii Edition Tech Info] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120102090733/http://www.gamespot.com/resident-evil-4-hd/techinfo/ |date=January 2, 2012}}</ref>{{ھن}}O.C. Ormond (''Degeneration''){{ھن}}Kevin Dorman (''Damnation''){{ھن}}[[Jason Faunt]] (''Resident Evil 6'') |liveactor= [[Brad Renfro]] (''RE2'' commercial)<ref name=brad>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Johann Urb on Playing Leon Kennedy in ‘Resident Evil: Retribution'|ناونیشان=http://www.huliq.com/47318/actor-brad-renfro-found-dead-l-home|بڵاوکەرەوە=Fearnet.com|ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> }} '''لیۆن ئێس کێنێدی''' ({{بە ئینگلیزی|Leon S. Kennedy}} – ناوی تەواو: لیۆن سکات کێنێدی • {{بە ژاپۆنی|レオン・スコット・ケネディ}}) کەسایەتییەکی خەیاڵیی کایەکانی زنجیرەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]ی [[کاپکم]]ە. ئەو وەک یەکێک لە دوو کەسایەتییە سەرەکییەکانی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢]] دەرکەوت. لیۆن دواتر وەک کەسایەتیی سەرەکیی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤]] دەرکەوت، جارێکی تریش وەک یەکێک لە حەوت کەسایەتییە سەرەکییەکەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦]] دەرکەوت. بە شێوەیەکی گشتی، کەسایەتییەکە ڕەخنەی ئەرێنی لێ گیراوە. لەکاتی ڕووداوەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ ٢دا، لیۆن ئەفسەرێکی پۆلیسی نوێیە کە یەکەم ڕۆژی کارکردنێتی لە [[ڕاکوون سیتی]]، بەڵام بۆ سەر کارەکەی دوا کەوتووە و کاتێک دەگاتە شوێنی کارەکەی، دەبینێت کە ڕاکوون سیتی وێران بووە و نزیکەی ھەموو دانیشتووانەکە بوونەتە [[زۆمبی]]. لیۆن لەگەڵ [[کڵێر ڕێدفیڵد]]، خوێندکارێکی زانکۆ کە بە دوای براکەیدا دەگەڕێت، بۆ ڕزگارکردنی [[شێری بێرکن]] کار دەکات و لەلایەن [[ئەیدا وۆنگ]]ەوە یارمەتی دەدرێت. ٦ ساڵ دواتر، لە ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤دا، لیۆن وەک بریکارێکی خزمەتگوزاریی نھێنیی حکوومەتی فیدڕاڵیی ویلایەتە یەکگرتووەکان دەردەکەوێتەوە، کە ئەرکی ڕزگارکردنی کچی سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان، ئاشڵی، پێ دراوە. لە ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦دا، ئەو ھێشتا کار بۆ حکوومەت دەکات و جارێکی تر چاوی بە ئەیدا و شێری دەکەوێتەوە. لیۆن لە چەند یارییەکی تریش دەرکەوتووە، ھەروەھا لە فیلمە [[ئەنیمەیشن]]ەکانی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: دیجێنەرەیشن|دیجێنەرەیشن]]'' (٢٠٠٨)، ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: دامنەیشن|دامنەیشن]]'' (٢٠١٢)، و ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: ڤێندێتا|ڤێندێتا]]'' (٢٠١٧) ڕۆڵی سەرەکی پێ دراوە. لیۆن تەنھا لە یەکێک لە فیلمە [[ئەکشن]]ەکانی پۆڵ ئاندرسن دەری ھێناون دەرکەوتووە، ڕۆڵەکەشی لەلایەن ئەکتەرێکی فەڕەنسییەوە بە ناوی ژۆھان ئەرب گێڕدراوە. ==مێژوو== لیۆن ئێس کێنیدی لە ساڵی ١٩٧٧ لەدایکبووە. ئەو ئارەزوویەکی زۆری ھەبوو بۆ ئەوەی تواناکانی لە پێناو پاراستن و خزمەتکردنی کەسانی تردا بەکاربھێنێت. لەو کاتەی لە کۆلێژی ئەفسەران خەریکی خوێندن بوو، وەک خوێندکارێکی ڕۆشنبیر، زۆر چالاک و ڕاھێنراو بوو. کاتێک تەمەنی ٢١ ساڵ بوو، وەک پۆلیسێکی نوێکار بۆ شاری ڕاکوون نێردرا بۆ ئەوەی لەوێ دەست بە کارەکانی بکات. ئەو لە ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٩٨دا چووە ناو شاری ڕاکوون، یەک ڕۆژ دوای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کوشندەی «تی». لیۆن لە یاریی «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤]]»دا ناوبانگێکی زۆری بەدەست ھێنا. ==پەیوەندیکردن بە حکوومەتی ئەمریکا== دوای ھەڵاتن لە شارەکە، کلێر و لیۆن ڕێگەی جیاوازیان گرتە بەر. کلێر بەردەوام بوو لە گەڕان بەدوای «کریس»ی برایدا. لیۆنیش ناچار بوو بۆ حکوومەتی ئەمریکا کار بکات. ھەرچۆنێک بێت، ئەو دوای پەیوەندیکردنی بە خزمەتگوزاریی حکوومی ئەمریکا، تا پێنج ساڵ دوای ئەوە زۆر ڕووداوی ئەزموون کرد؛ دەستڕاگەیشتن بە سەرچاوە گەورەکانی حکوومەتی ئەمریکا و ئامادەبوون لە ئەرکە زۆر سەخت و ئەستەمەکاندا، لەم پۆلیسە نوێکارە بریکارێکی شارەزا و ئازای دروست کردبوو. ئەو لە بەکارھێنانی چەک و ھەروەھا شەڕی دەستەویەخەدا زۆر بەھێز و لێھاتوو بوو، بەتایبەت لە شەڕی چەقۆدا. لیۆن لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٩٨دا، «ئارک تۆمپسۆن» بۆ پشکنینی دامەزراوەکانی کۆمپانیای «ئەمبرێلا» دەنێرێت بۆ دوورگەی «شینا». لە درێژەی ھەمان مانگدا، کاتێک کلێر لەلایەن «ئەمبرێلا»وە دەستگیر دەکرێت و بۆ دوورگەی «ڕۆکفۆرت» دوور دەخرێتەوە، بە ناردنی [[ئیمەیڵ]]ێک بە لیۆن دەڵێت کە برایەکەی لە شوێنەکەی ئاگادار بکاتەوە. لیۆنیش بە ناردنی پەیامێک بۆ کریس، ئەو بۆ یارمەتیدانی کلێر دەنێرێت. == سەرچاوەکان == {{پەراوێزەکان}} {{رێزدێنت ئیڤڵ}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژاپۆن|دەیەی ١٩٩٠}} {{پۆلی کۆمنز|Leon S. Kennedy}} [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:خەڵکی خەیاڵی ئەمریکی لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:هونەرمەندە جەنگییە خەیاڵییەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون]] [[پۆل:ھونەرمەندە جەنگییە خەیاڵییەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:ئەفسەرە پۆلیسە ئەمریکییە خەیاڵییەکان]] o5j7fj27ikhpkl2lgtmpbtj1o8hj90w 0 132017 1569855 515290 2026-03-30T00:12:45Z Xqbot 261 بۆت: چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[لیۆن سکات کێنێدی]] 1569855 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[لیۆن سکات کێنێدی]] q5l20c46xxc07h77ybzsytog6bj3a02 0 132927 1569824 1543716 2026-03-29T20:02:45Z 1silent scientist 51740 1569824 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox VG series | title = ڕێزدێنت ئیڤڵ | image = The Resident Evil logo.svg | caption = | platform of origin = [[پلەیستەیشن]] | creator = {{plainlist| * [[شینجی میکامی]] * [[تۆکورۆ فوجیوارا]]}} | composer = ئۆرکێسترای بایۆھەزارد | developer = [[کاپکۆم]] | publisher = کاپکۆم | platforms = {{collapsible list| * [[ئەندرۆید]] * ئارکەید * [[بلاک بێری]] * دریمکاست * گەیم بۆی کەڵەر * [[گەیم کیوب]] * [[ئای ئۆ ئێس]] * [[مایکرۆسۆفت ویندۆوز]] * [[مۆبایل]] * ئێن کەیج * [[نینتێندۆ سری دی ئێس]] * [[نینتێندۆ ٦٤]] * [[نینتێندۆ دی ئێس]] * [[پلەیستەیشن]] * [[پلەیستەیشن ٢]] * [[پلەیستەیشن ٣]] * [[پلەیستەیشن ٤]] * [[پلەیستەیشن پۆرتەیبڵ]] * [[پلەی ستەیشن ڤیتا]] * [[سێگا ساتەرن]] * [[شیڵد ئەندرۆێد تیڤی]] * [[شیڵد پۆرتەیبڵ]] * [[تابلێتی شیڵد]] * [[ستیم مەشین]] * [[وی]] * [[وی یو]] * [[مۆبایلی ویندۆوز]] * [[ئێکس بۆکس ٣٦٠]] * [[ئێکس بۆکس وەن]] * [[زیبۆ]]}} | first release version = ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ (یاریی ڤیدیۆیی ١٩٩٦)|ڕێزدێنت ئیڤڵ]]'' | first release date = ٢٢ی ئازار، ١٩٩٦ | latest release version = ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧: بایۆھازارد]]'' | latest release date = ٢٤ی کانوونی دووەم، ٢٠١٧ | genre = [[ترس و مانەوە]]<br />بینا-ھاوێژی کەسی سێیەم | spinoffs = }} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ''' ({{بە ژاپۆنی|バイオハザード}} - ''بایۆھازادۆ'' • {{بە ئینگلیزی| Resident Evil}}) یارییەکی [[ترس و مانەوە]]ی ژاپۆنییە کە دروست کراوە لەلایەن [[شینجی میکامی]] و [[تۆکورۆ فوجیوارا]]. ئەم یارییە ڤیدیۆییە بەرھەمی [[کاپکۆم]]ە و ئەوان خاوەنین. کۆمپانیاکە تیشکیان خستووەتە سەر چەند یارییەکی [[ترسناک]]، لەو کاتەوە چەند لقێکی لێ بۆتەوە و ئێستا [[کۆمیک]]، [[ئەنیمەیشن|وێنەی جووڵاو]]، [[پەرتووک]] و [[ڕۆمان|گێڕدراوە]]یش بەرھەم دەھێنن. ئەم یارییە بە دەوری چەند کەسایەتییەکدا دەخولێتەوە لەکاتی ڕوودانی ڕووداوێک کە [[زۆمبی]] بەناو شارەکاندا بڵاو دەبێتەوە و باس لە چۆنییەتی دەربازبوونیان دەکات و پەیوەندی نێوان کەسایەتییەکان ئاشکرا دەکات. کەسایەتییەکان خۆیان لە شەڕێکی بایۆلۆژیدا دەدۆزنەوە بەھۆی ئەوەی کە کۆمپانیای ئەمبرێلا (یان چەتر) [[ڤایرۆس]]ێک بەرھەم دەھێنن کە وا لە مرۆڤەکان دەکات بمرن و دواتر زیندوو ببنەوە و برسێتییەکەیان بە [[مرۆڤخۆری]] بشکێنن. ==چیرۆکی زنجیرەکە== ھەموو بەشەکانی زنجیرەکە بە شێوەیەکی سەرەکی باس لە کۆمەڵێک کەس دەکەن کە دژی کۆمپانیای «ئەمبرێلا» دەجەنگن؛ ئەوەش کۆمپانیایەکی [[دەرمان]]ە کە «تی-ڤایرۆس» و ھەندێک ڤایرۆسی تر بۆ لێکۆڵینەوە نھێنییەکانیان دەربارەی «[[چەکی بیۆلۆژیک|چەکە بایۆلۆژییە]] ئەندامییەکان» پەرەپێدەدەن. ڤایرۆسە دەستکردەکان دەتوانن مرۆڤەکان بگۆڕن بۆ «[[زۆمبی]]» و ھەروەھا [[ئاژەڵ]] و [[ڕوەک]]ەکانی تریش بگۆڕن بۆ دڕندەی ترسناک. یارییە بنەڕەتییەکە لە دەوری شاری «ڕاکوون» ڕوودەدات، کە شارێکی خەیاڵییە لە ڕۆژاوای ناوەڕاستی [[ئەمریکا]]. شارەکە و ناوچەکانی دەوروبەری چەندین تاقیگەی ئەندازیاریی بایۆلۆژیی سەر بە کۆمپانیای «ئەمبرێلا» لەخۆدەگرن کە [[ڤایرۆس]]ی تایبەت بۆ بەکارھێنان لە [[جەنگی بایۆلۆژی]]دا بەرھەم دەھێنن. لەگەڵ گەشەکردنی تاقیکردنەوەی گۆڕانە جینییەکانی تایبەت بە «ئەمبرێلا»، ڤایرۆسەکە دزە دەکاتە ناو شاری «ڕاکوون»؛ ئەفسەرانی «ستارز» و کەسایەتییەکانی تر دەجەنگن دژی ئەو دڕندانەی شارەکەیان داگیرکردووە بۆ ئەوەی لێکۆڵینەوە لە تێوەگلانی «ئەمبرێلا» لەو کارەساتەدا بکەن. شاری «ڕاکوون» ڕووبەڕووی ھێرشێکی مووشەکیی ئەتۆمی بووەوە لەلایەن حکوومەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە بۆ ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە، بەڵام ئەندامانی «ئەمبرێلا» چەکە بایۆلۆژییەکان و ڤایرۆسەکانی کۆمپانیاکەیان لە ناوچەکانی تری جیھاندا بڵاوکردەوە کە جۆرە نوێیەکانی بوونەوەر بەرھەم دەھێنن. زۆرێک لە کەسایەتییە سەرەکییەکان ئەندامی یەکەی تاکتیکیی پۆلیسی شاری «ڕاکوون» (تیپی ستارز)ن، وەک: «کریس ڕێدفیڵد»، «جیڵ ڤالێنتاین» و «ڕیبێکا شامبەرز». سەرۆکی بەشی «ستارز»یش «ئالبێرت وێسکەر»ە کە بە شێوەیەکی نھێنی لە «ئەمبرێلا»ش کار دەکات، ئەو یەکێکە لە نەیارە سەرەکییەکانی چیرۆکەکە. لەنێو کەسایەتییە دیارەکانی تریشدا، «لیۆن ئێس کێنیدی»، «کلێر ڕێدفیڵد»ی خوشکی کریس، «ئادا وۆنگ»ی سیخوڕی کۆمپانیاکان و «ئیسان وینتەرز»ی ئەندازیاری سیستمەکان ھەن. ==سەرچاوەکان== *{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Resident_Evil |سەردێڕ =ڕێزدێنت ئیڤڵ |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٨ی شوباتی ٢٠١٧}} {{ڕێزدێنت ئیڤڵ}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ژاپۆن|کۆمیک|ترسناک|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|Resident Evil}} [[پۆل:ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ١٩٩٦]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ فیلمدا گونجاون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان گونجێنراون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان گونجێنراون]] [[پۆل:خەیاڵی زانستی بەپێی زنجیرەفیلم]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە زۆمبی]] gf4uyv0jta60hp0n0p1vumtpgo0rlya 1569825 1569824 2026-03-29T20:03:39Z 1silent scientist 51740 /* چیرۆکی زنجیرەکە */ 1569825 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox VG series | title = ڕێزدێنت ئیڤڵ | image = The Resident Evil logo.svg | caption = | platform of origin = [[پلەیستەیشن]] | creator = {{plainlist| * [[شینجی میکامی]] * [[تۆکورۆ فوجیوارا]]}} | composer = ئۆرکێسترای بایۆھەزارد | developer = [[کاپکۆم]] | publisher = کاپکۆم | platforms = {{collapsible list| * [[ئەندرۆید]] * ئارکەید * [[بلاک بێری]] * دریمکاست * گەیم بۆی کەڵەر * [[گەیم کیوب]] * [[ئای ئۆ ئێس]] * [[مایکرۆسۆفت ویندۆوز]] * [[مۆبایل]] * ئێن کەیج * [[نینتێندۆ سری دی ئێس]] * [[نینتێندۆ ٦٤]] * [[نینتێندۆ دی ئێس]] * [[پلەیستەیشن]] * [[پلەیستەیشن ٢]] * [[پلەیستەیشن ٣]] * [[پلەیستەیشن ٤]] * [[پلەیستەیشن پۆرتەیبڵ]] * [[پلەی ستەیشن ڤیتا]] * [[سێگا ساتەرن]] * [[شیڵد ئەندرۆێد تیڤی]] * [[شیڵد پۆرتەیبڵ]] * [[تابلێتی شیڵد]] * [[ستیم مەشین]] * [[وی]] * [[وی یو]] * [[مۆبایلی ویندۆوز]] * [[ئێکس بۆکس ٣٦٠]] * [[ئێکس بۆکس وەن]] * [[زیبۆ]]}} | first release version = ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ (یاریی ڤیدیۆیی ١٩٩٦)|ڕێزدێنت ئیڤڵ]]'' | first release date = ٢٢ی ئازار، ١٩٩٦ | latest release version = ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧: بایۆھازارد]]'' | latest release date = ٢٤ی کانوونی دووەم، ٢٠١٧ | genre = [[ترس و مانەوە]]<br />بینا-ھاوێژی کەسی سێیەم | spinoffs = }} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ''' ({{بە ژاپۆنی|バイオハザード}} - ''بایۆھازادۆ'' • {{بە ئینگلیزی| Resident Evil}}) یارییەکی [[ترس و مانەوە]]ی ژاپۆنییە کە دروست کراوە لەلایەن [[شینجی میکامی]] و [[تۆکورۆ فوجیوارا]]. ئەم یارییە ڤیدیۆییە بەرھەمی [[کاپکۆم]]ە و ئەوان خاوەنین. کۆمپانیاکە تیشکیان خستووەتە سەر چەند یارییەکی [[ترسناک]]، لەو کاتەوە چەند لقێکی لێ بۆتەوە و ئێستا [[کۆمیک]]، [[ئەنیمەیشن|وێنەی جووڵاو]]، [[پەرتووک]] و [[ڕۆمان|گێڕدراوە]]یش بەرھەم دەھێنن. ئەم یارییە بە دەوری چەند کەسایەتییەکدا دەخولێتەوە لەکاتی ڕوودانی ڕووداوێک کە [[زۆمبی]] بەناو شارەکاندا بڵاو دەبێتەوە و باس لە چۆنییەتی دەربازبوونیان دەکات و پەیوەندی نێوان کەسایەتییەکان ئاشکرا دەکات. کەسایەتییەکان خۆیان لە شەڕێکی بایۆلۆژیدا دەدۆزنەوە بەھۆی ئەوەی کە کۆمپانیای ئەمبرێلا (یان چەتر) [[ڤایرۆس]]ێک بەرھەم دەھێنن کە وا لە مرۆڤەکان دەکات بمرن و دواتر زیندوو ببنەوە و برسێتییەکەیان بە [[مرۆڤخۆری]] بشکێنن. ==چیرۆکی زنجیرەکە== ھەموو بەشەکانی زنجیرەکە بە شێوەیەکی سەرەکی باس لە کۆمەڵێک کەس دەکەن کە دژی کۆمپانیای «ئەمبرێلا» دەجەنگن؛ ئەوەش کۆمپانیایەکی [[دەرمان]]ە کە «تی-ڤایرۆس» و ھەندێک ڤایرۆسی تر بۆ لێکۆڵینەوە نھێنییەکانیان دەربارەی «[[چەکی بیۆلۆژیک|چەکە بایۆلۆژییە]] ئەندامییەکان» پەرەپێدەدەن. ڤایرۆسە دەستکردەکان دەتوانن مرۆڤەکان بگۆڕن بۆ «[[زۆمبی]]» و ھەروەھا [[ئاژەڵ]] و [[ڕوەک]]ەکانی تریش بگۆڕن بۆ دڕندەی ترسناک. یارییە بنەڕەتییەکە لە دەوری شاری «ڕاکوون» ڕوودەدات، کە شارێکی خەیاڵییە لە ڕۆژاوای ناوەڕاستی [[ئەمریکا]]. شارەکە و ناوچەکانی دەوروبەری چەندین تاقیگەی ئەندازیاریی بایۆلۆژیی سەر بە کۆمپانیای «ئەمبرێلا» لەخۆدەگرن کە [[ڤایرۆس]]ی تایبەت بۆ بەکارھێنان لە [[جەنگی بایۆلۆژی]]دا بەرھەم دەھێنن. لەگەڵ گەشەکردنی تاقیکردنەوەی گۆڕانە جینییەکانی تایبەت بە «ئەمبرێلا»، ڤایرۆسەکە دزە دەکاتە ناو شاری «ڕاکوون»؛ ئەفسەرانی «ستارز» و کەسایەتییەکانی تر دەجەنگن دژی ئەو دڕندانەی شارەکەیان داگیرکردووە بۆ ئەوەی لێکۆڵینەوە لە تێوەگلانی «ئەمبرێلا» لەو کارەساتەدا بکەن. شاری «ڕاکوون» ڕووبەڕووی ھێرشێکی مووشەکیی ئەتۆمی بووەوە لەلایەن حکوومەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە بۆ ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە، بەڵام ئەندامانی «ئەمبرێلا» چەکە بایۆلۆژییەکان و ڤایرۆسەکانی کۆمپانیاکەیان لە ناوچەکانی تری جیھاندا بڵاوکردەوە کە جۆرە نوێیەکانی بوونەوەر بەرھەم دەھێنن.<ref>https://web.archive.org/web/20200907140658/https://www.ign.com/articles/resident-evil-story-synopsis-plot-summary-lore-explained</ref> زۆرێک لە کەسایەتییە سەرەکییەکان ئەندامی یەکەی تاکتیکیی پۆلیسی شاری «ڕاکوون» (تیپی ستارز)ن، وەک: «کریس ڕێدفیڵد»، «جیڵ ڤالێنتاین» و «ڕیبێکا شامبەرز». سەرۆکی بەشی «ستارز»یش «ئالبێرت وێسکەر»ە کە بە شێوەیەکی نھێنی لە «ئەمبرێلا»ش کار دەکات، ئەو یەکێکە لە نەیارە سەرەکییەکانی چیرۆکەکە. لەنێو کەسایەتییە دیارەکانی تریشدا، «لیۆن ئێس کێنیدی»، «کلێر ڕێدفیڵد»ی خوشکی کریس، «ئادا وۆنگ»ی سیخوڕی کۆمپانیاکان و «ئیسان وینتەرز»ی ئەندازیاری سیستمەکان ھەن.<ref>Damien Waples (13 نوفمبر 2007). Resident Evil: The Umbrella Chronicles Official Game Guide. California, United States: Prima Games. ص. 58–73. ISBN:978-0-761-55845-3.</ref> ==سەرچاوەکان== *{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Resident_Evil |سەردێڕ =ڕێزدێنت ئیڤڵ |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٨ی شوباتی ٢٠١٧}} {{ڕێزدێنت ئیڤڵ}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ژاپۆن|کۆمیک|ترسناک|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|Resident Evil}} [[پۆل:ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ١٩٩٦]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ فیلمدا گونجاون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان گونجێنراون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان گونجێنراون]] [[پۆل:خەیاڵی زانستی بەپێی زنجیرەفیلم]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە زۆمبی]] l783uiusvmedl5ysv2wt4cbg2usnitm 1569826 1569825 2026-03-29T20:04:03Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1569826 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox VG series | title = ڕێزدێنت ئیڤڵ | image = The Resident Evil logo.svg | caption = | platform of origin = [[پلەیستەیشن]] | creator = {{plainlist| * [[شینجی میکامی]] * [[تۆکورۆ فوجیوارا]]}} | composer = ئۆرکێسترای بایۆھەزارد | developer = [[کاپکۆم]] | publisher = کاپکۆم | platforms = {{collapsible list| * [[ئەندرۆید]] * ئارکەید * [[بلاک بێری]] * دریمکاست * گەیم بۆی کەڵەر * [[گەیم کیوب]] * [[ئای ئۆ ئێس]] * [[مایکرۆسۆفت ویندۆوز]] * [[مۆبایل]] * ئێن کەیج * [[نینتێندۆ سری دی ئێس]] * [[نینتێندۆ ٦٤]] * [[نینتێندۆ دی ئێس]] * [[پلەیستەیشن]] * [[پلەیستەیشن ٢]] * [[پلەیستەیشن ٣]] * [[پلەیستەیشن ٤]] * [[پلەیستەیشن پۆرتەیبڵ]] * [[پلەی ستەیشن ڤیتا]] * [[سێگا ساتەرن]] * [[شیڵد ئەندرۆێد تیڤی]] * [[شیڵد پۆرتەیبڵ]] * [[تابلێتی شیڵد]] * [[ستیم مەشین]] * [[وی]] * [[وی یو]] * [[مۆبایلی ویندۆوز]] * [[ئێکس بۆکس ٣٦٠]] * [[ئێکس بۆکس وەن]] * [[زیبۆ]]}} | first release version = ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ (یاریی ڤیدیۆیی ١٩٩٦)|ڕێزدێنت ئیڤڵ]]'' | first release date = ٢٢ی ئازار، ١٩٩٦ | latest release version = ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧: بایۆھازارد]]'' | latest release date = ٢٤ی کانوونی دووەم، ٢٠١٧ | genre = [[ترس و مانەوە]]<br />بینا-ھاوێژی کەسی سێیەم | spinoffs = }} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ''' ({{بە ژاپۆنی|バイオハザード}} - ''بایۆھازادۆ'' • {{بە ئینگلیزی| Resident Evil}}) یارییەکی [[ترس و مانەوە]]ی ژاپۆنییە کە دروست کراوە لەلایەن [[شینجی میکامی]] و [[تۆکورۆ فوجیوارا]]. ئەم یارییە ڤیدیۆییە بەرھەمی [[کاپکۆم]]ە و ئەوان خاوەنین. کۆمپانیاکە تیشکیان خستووەتە سەر چەند یارییەکی [[ترسناک]]، لەو کاتەوە چەند لقێکی لێ بۆتەوە و ئێستا [[کۆمیک]]، [[ئەنیمەیشن|وێنەی جووڵاو]]، [[پەرتووک]] و [[ڕۆمان|گێڕدراوە]]یش بەرھەم دەھێنن. ئەم یارییە بە دەوری چەند کەسایەتییەکدا دەخولێتەوە لەکاتی ڕوودانی ڕووداوێک کە [[زۆمبی]] بەناو شارەکاندا بڵاو دەبێتەوە و باس لە چۆنییەتی دەربازبوونیان دەکات و پەیوەندی نێوان کەسایەتییەکان ئاشکرا دەکات. کەسایەتییەکان خۆیان لە شەڕێکی بایۆلۆژیدا دەدۆزنەوە بەھۆی ئەوەی کە کۆمپانیای ئەمبرێلا (یان چەتر) [[ڤایرۆس]]ێک بەرھەم دەھێنن کە وا لە مرۆڤەکان دەکات بمرن و دواتر زیندوو ببنەوە و برسێتییەکەیان بە [[مرۆڤخۆری]] بشکێنن. ==چیرۆکی زنجیرەکە== ھەموو بەشەکانی زنجیرەکە بە شێوەیەکی سەرەکی باس لە کۆمەڵێک کەس دەکەن کە دژی کۆمپانیای «ئەمبرێلا» دەجەنگن؛ ئەوەش کۆمپانیایەکی [[دەرمان]]ە کە «تی-ڤایرۆس» و ھەندێک ڤایرۆسی تر بۆ لێکۆڵینەوە نھێنییەکانیان دەربارەی «[[چەکی بیۆلۆژیک|چەکە بایۆلۆژییە]] ئەندامییەکان» پەرەپێدەدەن. ڤایرۆسە دەستکردەکان دەتوانن مرۆڤەکان بگۆڕن بۆ «[[زۆمبی]]» و ھەروەھا [[ئاژەڵ]] و [[ڕوەک]]ەکانی تریش بگۆڕن بۆ دڕندەی ترسناک. یارییە بنەڕەتییەکە لە دەوری شاری «ڕاکوون» ڕوودەدات، کە شارێکی خەیاڵییە لە ڕۆژاوای ناوەڕاستی [[ئەمریکا]]. شارەکە و ناوچەکانی دەوروبەری چەندین تاقیگەی ئەندازیاریی بایۆلۆژیی سەر بە کۆمپانیای «ئەمبرێلا» لەخۆدەگرن کە [[ڤایرۆس]]ی تایبەت بۆ بەکارھێنان لە [[جەنگی بایۆلۆژی]]دا بەرھەم دەھێنن. لەگەڵ گەشەکردنی تاقیکردنەوەی گۆڕانە جینییەکانی تایبەت بە «ئەمبرێلا»، ڤایرۆسەکە دزە دەکاتە ناو شاری «ڕاکوون»؛ ئەفسەرانی «ستارز» و کەسایەتییەکانی تر دەجەنگن دژی ئەو دڕندانەی شارەکەیان داگیرکردووە بۆ ئەوەی لێکۆڵینەوە لە تێوەگلانی «ئەمبرێلا» لەو کارەساتەدا بکەن. شاری «ڕاکوون» ڕووبەڕووی ھێرشێکی مووشەکیی ئەتۆمی بووەوە لەلایەن حکوومەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە بۆ ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە، بەڵام ئەندامانی «ئەمبرێلا» چەکە بایۆلۆژییەکان و ڤایرۆسەکانی کۆمپانیاکەیان لە ناوچەکانی تری جیھاندا بڵاوکردەوە کە جۆرە نوێیەکانی بوونەوەر بەرھەم دەھێنن.<ref>https://web.archive.org/web/20200907140658/https://www.ign.com/articles/resident-evil-story-synopsis-plot-summary-lore-explained</ref> زۆرێک لە کەسایەتییە سەرەکییەکان ئەندامی یەکەی تاکتیکیی پۆلیسی شاری «ڕاکوون» (تیپی ستارز)ن، وەک: «کریس ڕێدفیڵد»، «جیڵ ڤالێنتاین» و «ڕیبێکا شامبەرز». سەرۆکی بەشی «ستارز»یش «ئالبێرت وێسکەر»ە کە بە شێوەیەکی نھێنی لە «ئەمبرێلا»ش کار دەکات، ئەو یەکێکە لە نەیارە سەرەکییەکانی چیرۆکەکە. لەنێو کەسایەتییە دیارەکانی تریشدا، «لیۆن ئێس کێنیدی»، «کلێر ڕێدفیڵد»ی خوشکی کریس، «ئادا وۆنگ»ی سیخوڕی کۆمپانیاکان و «ئیسان وینتەرز»ی ئەندازیاری سیستمەکان ھەن.<ref>Damien Waples (13 نوفمبر 2007). Resident Evil: The Umbrella Chronicles Official Game Guide. California, United States: Prima Games. ص. 58–73. ISBN:978-0-761-55845-3.</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} *{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Resident_Evil |سەردێڕ =ڕێزدێنت ئیڤڵ |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٨ی شوباتی ٢٠١٧}} {{ڕێزدێنت ئیڤڵ}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ژاپۆن|کۆمیک|ترسناک|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|Resident Evil}} [[پۆل:ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ١٩٩٦]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ فیلمدا گونجاون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان گونجێنراون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان گونجێنراون]] [[پۆل:خەیاڵی زانستی بەپێی زنجیرەفیلم]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە زۆمبی]] c6idomjim867wevr3rjsg6r94dpip4r 1569828 1569826 2026-03-29T20:05:30Z 1silent scientist 51740 1569828 wikitext text/x-wiki {{Infobox VG series | title = ڕێزدێنت ئیڤڵ | image = The Resident Evil logo.svg | caption = | platform of origin = [[پلەیستەیشن]] | creator = {{plainlist| * [[شینجی میکامی]] * [[تۆکورۆ فوجیوارا]]}} | composer = ئۆرکێسترای بایۆھەزارد | developer = [[کاپکۆم]] | publisher = کاپکۆم | platforms = {{collapsible list| * [[ئەندرۆید]] * ئارکەید * [[بلاک بێری]] * دریمکاست * گەیم بۆی کەڵەر * [[گەیم کیوب]] * [[ئای ئۆ ئێس]] * [[مایکرۆسۆفت ویندۆوز]] * [[مۆبایل]] * ئێن کەیج * [[نینتێندۆ سری دی ئێس]] * [[نینتێندۆ ٦٤]] * [[نینتێندۆ دی ئێس]] * [[پلەیستەیشن]] * [[پلەیستەیشن ٢]] * [[پلەیستەیشن ٣]] * [[پلەیستەیشن ٤]] * [[پلەیستەیشن پۆرتەیبڵ]] * [[پلەی ستەیشن ڤیتا]] * [[سێگا ساتەرن]] * [[شیڵد ئەندرۆێد تیڤی]] * [[شیڵد پۆرتەیبڵ]] * [[تابلێتی شیڵد]] * [[ستیم مەشین]] * [[وی]] * [[وی یو]] * [[مۆبایلی ویندۆوز]] * [[ئێکس بۆکس ٣٦٠]] * [[ئێکس بۆکس وەن]] * [[زیبۆ]]}} | first release version = ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ (یاریی ڤیدیۆیی ١٩٩٦)|ڕێزدێنت ئیڤڵ]]'' | first release date = ٢٢ی ئازار، ١٩٩٦ | latest release version = ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧: بایۆھازارد]]'' | latest release date = ٢٤ی کانوونی دووەم، ٢٠١٧ | genre = [[ترس و مانەوە]]<br />بینا-ھاوێژی کەسی سێیەم | spinoffs = }} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ''' ({{بە ژاپۆنی|バイオハザード}} - ''بایۆھازادۆ'' • {{بە ئینگلیزی| Resident Evil}}) [[کایە]]یەکی [[ترس و مانەوە]]ی ژاپۆنییە کە دروست کراوە لەلایەن [[شینجی میکامی]] و [[تۆکورۆ فوجیوارا]]. ئەم [[کایەی ڤیدیۆیی|کایە ڤیدیۆیییە]] بەرھەمی [[کاپکۆم]]ە و ئەوان خاوەنین. کۆمپانیاکە تیشکیان خستووەتە سەر چەند یارییەکی [[ترسناک]]، لەو کاتەوە چەند لقێکی لێ بۆتەوە و ئێستا [[کۆمیک]]، [[ئەنیمەیشن|وێنەی جووڵاو]]، [[پەرتووک]] و [[ڕۆمان|گێڕدراوە]]یش بەرھەم دەھێنن. ئەم یارییە بە دەوری چەند کەسایەتییەکدا دەخولێتەوە لەکاتی ڕوودانی ڕووداوێک کە [[زۆمبی]] بەناو شارەکاندا بڵاو دەبێتەوە و باس لە چۆنییەتی دەربازبوونیان دەکات و پەیوەندی نێوان کەسایەتییەکان ئاشکرا دەکات. کەسایەتییەکان خۆیان لە شەڕێکی بایۆلۆژیدا دەدۆزنەوە بەھۆی ئەوەی کە کۆمپانیای ئەمبرێلا (یان چەتر) [[ڤایرۆس]]ێک بەرھەم دەھێنن کە وا لە مرۆڤەکان دەکات بمرن و دواتر زیندوو ببنەوە و برسێتییەکەیان بە [[مرۆڤخۆری]] بشکێنن. ==چیرۆکی زنجیرەکە== ھەموو بەشەکانی زنجیرەکە بە شێوەیەکی سەرەکی باس لە کۆمەڵێک کەس دەکەن کە دژی کۆمپانیای «ئەمبرێلا» دەجەنگن؛ ئەوەش کۆمپانیایەکی [[دەرمان]]ە کە «تی-ڤایرۆس» و ھەندێک ڤایرۆسی تر بۆ لێکۆڵینەوە نھێنییەکانیان دەربارەی «[[چەکی بیۆلۆژیک|چەکە بایۆلۆژییە]] ئەندامییەکان» پەرەپێدەدەن. ڤایرۆسە دەستکردەکان دەتوانن مرۆڤەکان بگۆڕن بۆ «[[زۆمبی]]» و ھەروەھا [[ئاژەڵ]] و [[ڕوەک]]ەکانی تریش بگۆڕن بۆ دڕندەی ترسناک. یارییە بنەڕەتییەکە لە دەوری شاری «ڕاکوون» ڕوودەدات، کە شارێکی خەیاڵییە لە ڕۆژاوای ناوەڕاستی [[ئەمریکا]]. شارەکە و ناوچەکانی دەوروبەری چەندین تاقیگەی ئەندازیاریی بایۆلۆژیی سەر بە کۆمپانیای «ئەمبرێلا» لەخۆدەگرن کە [[ڤایرۆس]]ی تایبەت بۆ بەکارھێنان لە [[جەنگی بایۆلۆژی]]دا بەرھەم دەھێنن. لەگەڵ گەشەکردنی تاقیکردنەوەی گۆڕانە جینییەکانی تایبەت بە «ئەمبرێلا»، ڤایرۆسەکە دزە دەکاتە ناو شاری «ڕاکوون»؛ ئەفسەرانی «ستارز» و کەسایەتییەکانی تر دەجەنگن دژی ئەو دڕندانەی شارەکەیان داگیرکردووە بۆ ئەوەی لێکۆڵینەوە لە تێوەگلانی «ئەمبرێلا» لەو کارەساتەدا بکەن. شاری «ڕاکوون» ڕووبەڕووی ھێرشێکی مووشەکیی ئەتۆمی بووەوە لەلایەن حکوومەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە بۆ ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە، بەڵام ئەندامانی «ئەمبرێلا» چەکە بایۆلۆژییەکان و ڤایرۆسەکانی کۆمپانیاکەیان لە ناوچەکانی تری جیھاندا بڵاوکردەوە کە جۆرە نوێیەکانی بوونەوەر بەرھەم دەھێنن.<ref>https://web.archive.org/web/20200907140658/https://www.ign.com/articles/resident-evil-story-synopsis-plot-summary-lore-explained</ref> زۆرێک لە کەسایەتییە سەرەکییەکان ئەندامی یەکەی تاکتیکیی پۆلیسی شاری «ڕاکوون» (تیپی ستارز)ن، وەک: «کریس ڕێدفیڵد»، «جیڵ ڤالێنتاین» و «ڕیبێکا شامبەرز». سەرۆکی بەشی «ستارز»یش «ئالبێرت وێسکەر»ە کە بە شێوەیەکی نھێنی لە «ئەمبرێلا»ش کار دەکات، ئەو یەکێکە لە نەیارە سەرەکییەکانی چیرۆکەکە. لەنێو کەسایەتییە دیارەکانی تریشدا، «لیۆن ئێس کێنیدی»، «کلێر ڕێدفیڵد»ی خوشکی کریس، «ئادا وۆنگ»ی سیخوڕی کۆمپانیاکان و «ئیسان وینتەرز»ی ئەندازیاری سیستمەکان ھەن.<ref>Damien Waples (13 نوفمبر 2007). Resident Evil: The Umbrella Chronicles Official Game Guide. California, United States: Prima Games. ص. 58–73. ISBN:978-0-761-55845-3.</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} *{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Resident_Evil |سەردێڕ =ڕێزدێنت ئیڤڵ |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٨ی شوباتی ٢٠١٧}} {{ڕێزدێنت ئیڤڵ}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ژاپۆن|کۆمیک|ترسناک|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|Resident Evil}} [[پۆل:ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ١٩٩٦]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ فیلمدا گونجاون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان گونجێنراون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان گونجێنراون]] [[پۆل:خەیاڵی زانستی بەپێی زنجیرەفیلم]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە زۆمبی]] 4u9f5qssb1a3p0b69xj03mzcdyasixo 0 133050 1569784 1531610 2026-03-29T16:31:16Z 1silent scientist 51740 1569784 wikitext text/x-wiki {{Infobox video game | title = ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧: بایۆھازارد | image = Resident Evil 7 cover art.jpg | developer = [[کاپکۆم]] | publisher = کاپکۆم | series = ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]'' | engine = <!-- field should only be used for established engines with a wikipage per [[Template:Infobox video game]]--> | platforms = {{Unbulleted list|[[مایکرۆسۆفت ویندۆوز]]|[[پلەی ستەیشن ٤]]|[[ئێکس بۆکس وەن]]}} | released = {{Video game release|WW|٢٤ی کانوونی دووەم، ٢٠١٧|JP|٢٦ی کانوونی دووەم، ٢٠١٧}} | genre = [[ترس ڕزگاربوون]] | modes = تاک کەسی | director = کۆشی ناکانیشی | producer = {{Unbulleted list|ماساچیکا کاواتا|تسویۆشی کاندا}} | programmer = ماکۆتۆ فوکوی<!--Technical director--> | artist = {{Unbulleted list|تۆمۆنۆری تاکانۆ|تۆشیھیکۆ تسودا|ھیرۆیکی چی}} | writer = ڕیچارد پیرسەی | composer = {{Unbulleted list|ئایکیوکی مۆریمۆتۆ|میواکۆ چینوان|ساتۆشی ھۆری}}<!--Lead composers only--> }} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧: بایۆھازارد''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil 7: Biohazard}}) [[کایەی ڤیدیۆیی|کایەیەکی ڤیدیۆیی]] [[ترس و مانەوە]]یە، لەلایەن کۆمپانیای [[کاپکۆم]] پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە. ئەم یارییە لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ بۆ پلاتفۆرمەکانی [[ویندۆز]]، [[ئێکس بۆکس وەن]] و [[پلەیستەیشن ٤]] بڵاوکرایەوە، پاشان لە مانگی ئایاری ٢٠١٨ بۆ [[نینتێندۆ سویچ]] بەردەست کرا. ھەروەھا پشتگیری لە تەکنەلۆژیای [[پلەیستەیشن ڤی ئاڕ]] دەکات. [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧]] بەشێکی ٢٣ھەمینی زنجیرەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]، و یەکەم یاری سەرەکییە لە زنجیرەکەدا کە شێوازی یاریکردنی لە کەسی سێیەمەوە گۆڕیوە بۆ کەسی یەکەم. یارییەکە جیاوازە لە بەشەکانی پێشووی زنجیرەکە وەک [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٥]] و [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦]] کە بە شێوازە ئەکشنەکەیان ناسرابوون. دیزاینەرانی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧]] گەڕاونەتەوە بۆ ڕەگ و ڕیشەی ترسناکی زنجیرەکە و گرنگییان بە زیندووکردنەوەی توخمە کۆنەکانی زنجیرەکە داوە، وەک مەتەڵ و ژمارەیەکی کەم لە کاراکتەرەکان. یاریزان کۆنترۆڵی ئیسان وێنتەرز، پاڵەوانی سەرەکی چیرۆکەکە دەکات کە بەدوای ژنە ونبووەکەی دەگەڕێت. ئەم گەڕانە دەیباتە ماڵ و کێڵگەی خێزانی بەیکەر کە دەردەکەوێت زۆر دڕندە و دڵڕەقن. یاریزانەکە شەڕ لەگەڵ چەندین جۆری دڕندە دەکات و مەتەڵەکان شیدەکاتەوە بۆ ئەوەی لە یارییەکەدا پێشبکەوێت. ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧ یەکەم یاری تەواوە کە بە بەکارھێنانی بزوێنەری RE پەرەی پێدراوە، کە لەلایەن کاپکۆمەوە دروست کراوە. کۆشی ناکانیشی، دەرھێنەری یاری [[ڕێزدێنت ئیڤڵ: ڕێڤەلەیشنز|ڕێزدێنت ئیڤڵ: سرووشەکان]]، سەرپەرشتی تیمی پەرەپێدانی کردووە. ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧ پێشتر وەک یارییەکی ڤیدیۆیی تاقیکاری بە ناوی "Kitchen" نمایشکرابوو، ساڵێک پێش ڕاگەیاندنی فەرمی لە پێشانگای E3 ٢٠١٦. ڕەخنەگران ئەم یارییەیان بە ھەنگاوێک زانی بۆ زیندووکردنەوەی سەرکەوتنەکانی زنجیرەکە، ستایشی شێوازی یاریکردن، دیزاینەکان و گرافیکەکانیان کرد، لەکاتێکدا ڕەخنەیان لە شەڕی دڕندە سەرەکییەکان و کۆتایی یارییەکە گرت. وەشانی پلەیستەیشن ڤی ئاڕی یارییەکە ھەندێک ھەڵسەنگاندنی ئەرێنی وەرگرت، بەڵام ھەندێک ڕەخنەشی لێگیرا بەھۆی کەمبوونەوەی وردی شاشە و ناڕەحەتی جەستەیی لە کاتی یاریکردندا. تا مانگی ئازاری ٢٠١٨، زیاتر لە پێنج ملیۆن دانە لەم یارییە لە جیھاندا فرۆشرابوو، کە وای کرد ببێتە پێنجەمین یاری پڕداھاتی [[کاپکۆم]]. پێش ئەم یارییە، وەشانە تاقیکارییە تەکنیکییەکانی "Kitchen" و "Beginning Hour" بڵاوکرانەوە، و دواتریش چەندین ناوەڕۆکی زیادە (DLC) بڵاوکرانەوە، لەوانە: "Banned Footage #1"، "Banned Footage #2"، "Not a Hero"، و "The End of Zoe".<ref>https://web.archive.org/web/20190129195247/https://www.pcgamesn.com/resident-evil-7/resident-evil-7-sales-4-million</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181003002357/http://www.ign.com:80/wikis/resident-evil-7/DLC</ref><ref>https://web.archive.org/web/20180311061430/https://kotaku.com/resident-evil-7s-new-dlc-drops-the-horror-for-action-1821253551</ref> == چیرۆک == ڕووداوەکانی بیگینین ئاوەر کەمێک پێش یارییە سەرەکییەکە دەستپێدەکەن و بە کاراکتەرێکی جیاواز. کلانسی و دوو پیاوی دیکە لە تیمی وێنەگرتن دەچنە ناو ماڵە چۆڵکراوەکەی خێزانی بەیکەر. لە ئەنجامدا، دەگیرێن و ھەردوو پیاوەکە دەکوژرێن، بەڵام چارەنووسی کلانسی دواتر ڕوون نابێتەوە. == ڕووداوەکان == ئیسان پەیامێک لە ژنەکەی، میا، وەردەگرێت کە داوای لێدەکات بێتە شاری دۆلڤی لە لویزیانا بۆ ئەوەی بیباتەوە. کاتێک دەچێتە ئەوێ، میا لە ژێرزەمینێکی سەیر لە ماڵێکی چۆڵکراودا دەدۆزێتەوە و ڕزگاری دەکات، بەڵام دەردەکەوێت کە میا بە شێوەیەکی نائاسایی بووەتە دوژمنکار و بە توندی ھێرشی دەکاتە سەر؛ بۆیە ناچار دەبێت بە تەورێک بیکوژێت. ئیسان پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لە کەسێک بە ناوی زۆیەوە پێدەگات کە ڕێنمایی دەکات چۆن دەربچێت، پێش ئەوەی میا دیسانەوە بەسەریدا بدات و دەستی ببڕێت. ئیسان بۆ دووەم جار ژنەکەی دەکوژێت، پاشان باوکە جاک بەیکەر بەسەریدا دەدات و دەیگرێت. ئیسان دەبینێت کە زۆی دەستی بە بازوویەوە بەستووە، پاشان بەخەبەر دێت و خۆی لەسەر مێزی نانخواردن لەگەڵ ئەندامانی خێزانەکە دەبینێتەوە: جاک (باوک)، مارگریت (دایک)، لوکاس (کوڕ)، و ژنێکی بەتەمەن کە لەسەر کورسییەکی جووڵاوە و لە حاڵەتی جامۆت (catatonia)دایە. بۆی دەردەکەوێت کە خێزانەکە بە شێوەیەکی نائاسایی دڕندەن. کاتێک دەرفەت دەدۆزێتەوە ھەوڵی ھەڵاتن دەدات، بەڵام جاک ڕاوی دەنێت کە جەستەی بە خێرایی سەرسووڕھێنەر چاک دەبێتەوە. لە ژێرزەمینەکەدا، ئیسان بوونەوەری شێواو و دژمنکار دەدۆزێتەوە کە پێیان دەوترێت "Moldeds". زۆی بە ئیسان دەڵێت کە کچی جاکە، و خێزانەکەی و میا ھەموویان تووشی ڤایرۆسێک بوون کە دەتوانرێت بە دژە ڤایرۆسێکی تایبەت چارەسەر بکرێت. ئیسان دەچێتە ماڵە کۆنەکەی خێزانەکە بۆ دۆزینەوەی پێکھاتەکانی دژە ڤایرۆسەکە و لە کاتی گەڕانەکەیدا شەڕ لەگەڵ مارگریت دەکات تا دەمرێت، و دیمەنی کچێکی بچووک دەبینێت. ئیسان دەزانێت کە لوکاس میا و زۆی ڕفاندووە، پاشان لوکاس ئیسان ناچار دەکات بچێتە ناو ئاھەنگێکی دیزاینکراوی خۆی کە پڕە لە مەتەڵ و تەڵە. ئیسان سەرکەوتوو دەبێت لە ڕزگاربوون و دۆزینەوەی میا و زۆی لەکاتێکدا لوکاس ھەڵدێت. زۆی دوو ژەم دژە ڤایرۆس دروست دەکات پێش ئەوەی جاک ھێرش بکات، کە ڤایرۆسەکە گۆڕیویەتی بۆ بوونەوەرێکی زەبەلاح و شێواو. ئیسان یەکێک لە ژەمەکان بەکار دەھێنێت لە دژی و بەھۆی دواکەوتنی قۆناغی ڤایرۆسەکەوە دەیبینێت و دەیبینێت و دەیبینێت. ئیسان ناچار دەبێت لە نێوان چارەسەرکردنی میا یان زۆی یەکێکیان ھەڵبژێرێت: * کاتێک میا ھەڵدەبژێرێت: زۆی بە تاڵییەوە ماڵاوایی لە ھەردووکیان دەکات لەکاتێکدا سواری بەلەمێک دەبن بۆ ڕۆیشتن. ئیسان دەست بە پرسیارکردن لەبارەی ڕووداوەکان دەکات، پاشان ھەردووکیان کەشتییەکی ژێرئاوکەوتوو لە نزیکەوە دەبینن پێش ئەوەی بەلەمەکە بە شتێکدا بکێشێت و بیانخاتە ناو ئاوەکە. * کاتێک زۆی ھەڵدەبژێرێت: ئیسان بە میا بەڵێن دەدات کە یارمەتی دەنێرێت، پاشان خۆی و زۆی سواری بەلەمەکە دەبن و میا بە دڵێکی شکاو بەجێدەھێڵن. دوای کەمێک، زۆی بە ئیسان دەڵێت کە ڤایرۆسەکە تووشی خێزانەکە بووە دوای ھاتنی میا و کچێکی بچووک بە ناوی ئێڤلین، کاتێک کەشتییەکی گەورەی تێکشکاو لە کەناراوێکی نزیک لنگەری گرتووە. ئێڤلین ڕێگە لە ھەڵاتنی ھەردووکیان دەگرێت بە کوشتنی زۆی، و ئیسان دەخرێتە ناو ئاوەکە. لە ھەردوو حاڵەتەکەدا، یارییەکە دەگوازرێتەوە بۆ میا کە دەچێتە ناو کەشتییە چۆڵکراوەکە بۆ ڕزگارکردنی ئیسان لەکاتێکدا ھەڵوەسەی پێدێت کە لەلایەن ئێڤلینەوە کۆنترۆڵ دەکرێت. دوای ماوەیەک، میا یادەوەرییەکانی ڕابردووی بیردەکەوێتەوە کە کارمەندێکی نھێنی کۆمپانیایەک بووە کە ئێڤلینی وەک چەکێکی بایۆلۆژی پەرەپێدابوو، و ئەرکی میا و کارمەندێکی دیکە گواستنەوەی ئێڤلین بوو بە نھێنی لەسەر کەشتییەکە، بەڵام ئێڤلین ھەڵدێت، کارمەندەکەی دیکە دەکوژێت، پاشان کەشتییەکە ژێرئاو دەخات. ئێڤلین میا تووشی ڤایرۆسەکە کردبوو لە ھەوڵێکدا بۆ ئەوەی میا بکاتە دایکی. دوای گەڕاندنەوەی یادەوەرییەکانی، میا ھاوسەرەکەی دەدۆزێتەوە و ڕزگاری دەکات. لە حاڵەتی ڕزگارکردنی میا، میا خۆی دەکاتە قوربانی بۆ ڕزگارکردنی ئیسان و کاتی پێدەدات؛ بەڵام لە حاڵەتی ڕزگارکردنی زۆی، ئێڤلین توانای کۆنترۆڵکردنی میا دەبێت، بۆیە ئیسان ناچار دەبێت بیکوژێت. ئیسان لە کەشتییەکەوە بەرەو کانگایەکی خوێ دەچێت، لەوێ تاقیگەیەکی نھێنی دەدۆزێتەوە و دەزانێت کە ئێڤلین چەکێکی بایۆلۆژییە کە دەتوانێت زیندەوەرەکانی دیکە تووشی جۆرێک لە کەڕوو بکات کە مێشکی زیندەوەرەکە کۆنترۆڵ دەکات، ھەڵوەسەی بۆ دروست دەکات، و ئیرادەی لێدەسێنێت؛ ئەمەش دەبێتە ھۆی شێتبوونی نەخۆشەکە، گۆڕانی بۆ شێوەی جیاواز، و توانایەکی نائاسایی بۆ چاکبوونەوە. ھۆگریی ئێڤلین بە چەمکی خێزان دەردەکەوێت، ئەمەش وای لێکردووە میا و خێزانی بەیکەر تووش بکات و ئیسانیش ڕابکێشێت بۆ ئەوێ. ئیسان لە تاقیگەکەدا ژەھرێک ئامادە دەکات بۆ کوشتنی ئێڤلین، و دەگەڕێتەوە بۆ ماڵە بەیکەرەکان. ئیسان ڕووبەڕووی ھەندێک ھەڵوەسە دەبێتەوە تاوەکو دەگاتە ئێڤلین (کچە بچووکەکە) و ژەھرەکەی لێدەدات، پاشان ھەڵوەسەکان دەوەستن و ئێڤلین بە شێوە ڕاستەقینەکەی دەردەکەوێت، کە ژنە بەتەمەنەکەی سەر کورسی جووڵاوە کە ئیسان چەندین جار بینیویەتی. ئێڤلین بە شێوەیەکی ترسناک دەگۆڕێت بۆ دڕندەیەکی زەبەلاح، و ئیسان شەڕی لەگەڵدا دەکات تاوەکو کۆپتەرێک دێت و چەکێک فڕێدەدرێتە خوارەوە بۆ ئیسان کە بەھۆیەوە دەتوانێت لە کۆتاییدا ئێڤلین بکوژێت. تیمێکی سەربازی، بە سەرۆکایەتی کریس ڕێدفیلد، ئیسان لەسەر کۆپتەرێک دەھێننە دەرەوە کە لۆگۆی کۆمپانیای ئەمبرێلا کۆرپی لەسەرە. == پەرەپێدان == دوای بڵاوبوونەوەی ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦، کاپکۆم گفتوگۆی ناوخۆیی لەبارەی وەشانی داھاتوو ئەنجامدا. وەشانی سەرەتایی یارییەکە، کە لە ساڵی ٢٠١٣ پەرەی پێدرابوو، شێوازێکی یاریکردنی زیاتر ئەکشنی تێدابوو، کە ھاوشێوەی ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦ بوو؛ بەڵام بە ئیلھاموەرگرتن لە فیلمی "The Evil Dead" ساڵی ١٩٨١، پەرەپێدەران بڕیاریان دا یارییەکە کورت بکەنەوە بۆ یەک شوێن و شێوازی کەسی یەکەم بەکاربھێنن بۆ نوقمکردنی یاریزانەکان و گەڕاندنەوەی زنجیرەکە بۆ ڕەگ و ڕیشەی ترسناکی مانەوە. پەرەپێدان لە شوباتی ٢٠١٤ دەستیپێکرد. یارییەکە لەسەر بزوێنەرێکی یاری تایبەت دروست کرا، بە ناوی بزوێنەی RE، کە ئامرازەکانی پەرەپێدانی واقیعی گریمانەیی (ڤی ئاڕ) لەخۆگرتبوو. بڕیاری گۆڕینی یارییەکە بۆ کەسی یەکەم زۆر پێش ڕەچاوکردنی [[ڤی ئاڕ]] درا؛ پەرەپێدانی ڤی ئاڕ لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ دەستیپێکرد، کە تیمێکی جیاواز بۆ ئەم مەبەستە پێکھێنرا. ناساندنی تەکنەلۆژیای ڤی ئاڕ وای کرد کە تەکسچەرەکان وردتر بن، و تەکسچەری ڕووت و قەبارەی نادروستی شتومەک کە پێشتر بەکارھاتبوون، لابران. ساڵێک پێش ڕاگەیاندنی یارییەکە، کاپکۆم لە E3 2015 دیمۆیەکی ڤی ئاڕی پێشکەش بە بەشداربووان کرد بە ناوی "KITCHEN" کە ترسناک بوو و لە شێوازی کەسی یەکەمدا بوو و لەسەر ھەمان بزوێنەر کاری دەکرد. لەکاتێکدا ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧ ماوەیەکی زۆر بوو لە پەرەپێداندا بوو، "KITCHEN" وەک دەرفەتێک سەیر کرا بۆ ھەڵسەنگاندنی چۆنییەتی پێشوازی لە RE Engine و تواناکانی ڤی ئاڕ. وەک ئاماژەیەک بۆ پەیوەندی نێوان دیمۆکە و ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧، لۆگۆی "KITCHEN" بە شێوەیەک دیزاین کرابوو کە پیتی "T" لە "٧" بچێت، بەڵام ئەمە بە شێوەیەکی بەرچاو نەبینرا. لە ڕاپۆرتی تێکھەڵکراوی ساڵی ٢٠١٥ی کۆمپانیادا، بەشی پەرەپێدانی ڕێزدێنت ئیڤڵ لە کاپکۆم جەختی لەسەر دروستکردنی ئەزموون بۆ بازاڕی VR کردەوە، کە بزوێنەری نوێی ڤی ئاڕ و یارییەکان بۆ نەوەی ھەشتەمی کۆنسۆڵەکان لەخۆگرتبوو. یارییەکە لەلایەن کۆشی ناکانیشییەوە دەرھێنرابوو، کە پێشتر سەرپەرشتی ڕێزدێنت ئیڤڵ: سرووشەکانی کردبوو، و سەرکردایەتی تیمی پەرەپێدانی نزیکەی ١٢٠ کارمەندی کردبوو. بۆ یەکەمجار لە زنجیرەکەدا، دیزاینەری گێڕانەوە ڕۆژاوایی بوو – ڕیچارد پێرسی، نووسەری دوو پاکێجی فراوانکردنی F.E.A.R. و یەکێک لە دیزاینەرانی گێڕانەوە لە Spec Ops: The Line. لە کاتی ئاشکراکردنی یارییەکەدا، پەرەپێدان نزیکەی ٦٥٪ تەواو ببوو. ھەندێک لە مۆدێلەکانی بوونەوەرەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧ بۆ یەکەمجار بە شێوەی فیزیکی دروستکرابوون – ژمارەیەک لەوانە لە گۆشتی ڕاستەقینە – لەلایەن ھونەرمەندانی ماکیاژەوە، پاشان لە ڕێگەی بەکارھێنانی فۆتۆگرامیترییەوە سکان کرابوون. ئەم تەکنەلۆژیایە زیاتر لە نیوەی سەروەت و سامانی گشتی یارییەکەی پەرەپێدا. دەنگەکانی یارییەکە لەلایەن ئاکیۆکی مۆریمۆتۆ و میواکۆ چینۆنێ و ساتۆشی ھۆرییەوە کۆمپۆز کرابوون، لەگەڵ بەشداری زیاتر لە کریس ڤیلاسکو و برایان دی ئۆلیڤێرا. گۆرانی سەرەکی، کە وەشانی ڕێکخراوی گۆرانی فۆلکلۆری ئەمریکییە بە ناوی "Go Tell Aunt Rhody"، لەلایەن مایکل ئەی. لێڤینەوە نووسرابوو و لەلایەن جۆردان ڕاینەوە گوتراوە. ماریانا باریتۆ، کچی لێڤین، ھەڵبژاردەی سەرەکی بوو، بەڵام لە کۆتاییدا گۆرانی پشتینەیی گوت. گۆرانییەکە نزیکەی ٢٠ وەشانی بەسەردا ھات تاوەکو تەواو بوو. تراکێکی دەنگی بە شێوەی دیجیتاڵی لەلایەن Sumthing Else Music Worksەوە لەگەڵ یارییەکە لە ٢٤ی کانوونی دووەمدا بڵاوکرایەوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Resident_Evil_7:_Biohazard |سەردێڕ =Resident Evil 7: Biohazard |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ١٣ی شوباتی ٢٠١٧}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژاپۆن|خەیاڵی زانستی|دەیەی ٢٠١٠}} {{ڕێزدێنت ئیڤڵ}} {{پۆلی کۆمنز|Resident Evil 7: Biohazard}} [[پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:گەمەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:گەمەکانی ویندۆز]] [[پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان]] [[پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن ٥]] [[پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە ترسناکەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:کایەکانی نینتێندۆ سویچ]] [[پۆل:کایە بەرزکراوەکانی پلەیستەیشن ٤ پرۆ]] [[پۆل:کایەکانی ستادیا]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە مرۆڤخۆری]] [[پۆل:کایەکانی ئێکس بۆکس کڵاود گەیمینگ]] [[پۆل:کایە بەرزکراوەکانی ئێکس بۆکس وەن ئێکس]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس]] njgwv68189gdpzr1wkfsgczzxf0661k 0 135639 1569735 1569709 2026-03-29T12:00:25Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569735 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''شا عەباسی یەکەم''' (١٥٧١–١٦٢٩) پێنجەمین و بەھێزترین شای لە خانەدانی [[سەفەوییەکان]] بوو. ھەرچەند کە لە سەردەمی شا عەباسی یەکەم [[کورد|کوردانی]] [[شیعە]] بە گشتی ڕۆڵێکی گرنگیان ھەبوو لە ئاستی ناوچەکە بەڵام لە دەسپێکی دەسەڵاتداری شا عەباس دۆخی سیاسی و کۆمەڵایەتی زۆر خراپ بوو. لەو سەردەمەدا چەندین بنەماڵەی [[قزڵباش]] پێکەوە لە شەڕدا بوون، ھەروەھا [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] لە ڕۆژاواوە و [[ئۆزبەکستان|ئۆزبەکەکان]] لە خۆرھەڵاتەوە ھێرشیان دەکردە سەر خاکی ئێران. لە ساڵی ١٥٨٨ [[قزڵباش]]ەکان باوکی شا عەباسیان دوای [[کوودتا]]یەک لەسەر کار لابرد و عەباسی شازدە ساڵەیان لە شوێنی باوکی دانا. قزڵباشەکان بەم کارە دەیانویست کە شایەکی ساختە لەسەر کار بێت تاکوو ئەوان بتوانن ھەر کارێک پێیان خۆشە بیکەن؛ بەڵام بەزووی دەرکەوت کە عەباس نابێتە [[کایەکلێ]]ی دەستی ئەوان و خۆی ھێزی ئیداری گرتە دەست. == ژیانی سەرەتایی == عەباسی یەکەم بانگەشەی ڕەچەڵەکێکی دروستکراوی دەکرد کە دەگەڕایەوە بۆ سەر [[فاتیمە]] و [[عەلی]]. ئەو لە ٢٧ی کانوونی دووەمی ١٥٧١ لە [[ھەرات]] لەدایکبوو، و سێیەم کوڕی [[محەممەد خودابەندە]] و ھاوسەرەکەی، [[خەیروننیسا بێگم]] بوو. باوکی کوڕی نۆبەرەی [[تەھماسبی یەکەم]] بوو، کە دووەم شای ئێرانی [[سەفەوی]] بوو. ئەو ناوی عەباسی بۆ کۆرپەکە ھەڵبژارد. باوکی عەباس، محەممەد خودابەندە، پارێزگاری ھەرات بوو کە پایتەختی ویلایەتی گرنگی [[خۆراسان]] بوو. محەممەد خودابەندە لە جێنشینی باوکی بێبەش کرا، چونکە نەخۆشییەکی چاو وای لێکردبوو نزیکەی بە تەواوی [[نابینا]] بێت. مێژوونووسی دەرباری سەفەوی، [[ئەسکەندەر بێگی مەنشی]]، محەممەد خودابەندە وەک «ڕۆحێکی لەخواترس، گۆشەگیر و نەرمونیان» وەسف دەکات. دایکی عەباس، [[خەیروننیسا بێگم]]، کچی [[میر عەبدوڵای دووەم]] بوو، کە فەرمانڕەوایەکی ناوخۆیی بوو لە پارێزگای مازەندەران لە خانەدانی مەرعەشی کە بانگەشەی ئەوەیان دەکرد نەوەی [[شیعەی دوازدە ئیمام|ئیمامی چوارەمی شیعە]]، عەلی کوڕی حسێن زەینولعابیدینن. ئەو و محەممەد خودابەندە پێش عەباس دوو منداڵیان ھەبوو بە ناوەکانی حەسەن و حەمزە، و دواتریش دوو کوڕی تریان بوو: ئەبتاڵیب و تەھماسب.<ref>Munshi (1978), Vol. I p. 13.</ref><ref>Rahimlu (2015)</ref><ref>Mitchell (2009), p. 160.</ref> کاتێک عەباس تەمەنی تەنھا ھەژدە مانگ بوو، لە باوک و دایکی جیاکرایەوە، کە لەلایەن تەھماسبەوە بۆ بەڕێوەبردنی شاری [[شیراز]] گوازرانەوە. پارێزگاریی فەرمیی ھەرات بە عەباس سپێردرا. سەرەتا تەھماسب مەبەستی بوو حەمزە بکاتە پارێزگاری ھەرات، بەڵام خەیروننیسا بێگم نەیویست لە حەمزە جیا بێتەوە کە کوڕە دڵخوازەکەی بوو؛ بۆیە شای ڕازی کرد کە لە جیاتی ئەو عەباس دەستنیشان بکات. ئەو ڕاستییەی کە عەباس ھێشتا ساوا بوو بە ڕێگر دانەنرا، چونکە تەھماسب خۆی لە تەمەنی دوو ساڵیدا وەک پارێزگاری نازناوی خۆراسان دەستنیشان کرابوو.<ref>Savory (2018)</ref><ref>Blow (2009), p. 16.</ref><ref>Savory (1980), p. 71.</ref> شا قولی سوڵتان [[ئوستاجلو]]، کە ئەمیرێکی یەکێک لە ھۆزەکانی [[قزڵباش]] بوو بە ناوی ھۆزی ئوستاجلو، وەک پارێزگاری ڕاستەقینە و وەک «لالا» (سەرپەرشتیار)ی عەباس دەستنیشان کرا. سەرپەرشتیارە قزڵباشەکانی عەباس و ھاوسەرەکانیان بوونە جێگرەوەی دایک و باوکی. ئەو ھەرگیز دایکی نەبینییەوە و تەنھا پاش پازدە ساڵ باوکی بینی. عەباس لێھاتوویییە پێویستەکانی سەربازیی لە سەرپەرشتیارە قزڵباشەکانییەوە فێربوو. چەوگانی یاری دەکرد و زۆر دەچوو بۆ ڕاوکردن. وەک زۆربەی شاکانی [[ئێران]]، خولیایەکی زۆری بۆ ڕاوکردن پەرەپێدا، کە وەک جۆرێک لە مەشقی سەربازی سەیر دەکرا. عەباس لەگەڵ «غوڵامەکان» (کۆیلەکان)ی ناو ماڵەکە پەروەردە بوو، کە بوونە ھاوڕێی منداڵیی. پێدەچێت ھەندێک یان ڕەنگە زۆربەیان [[گورجییەکان|گورجی]]، [[ئەرمەنی]] یان [[چەرکەس]]ی بووبێتن.<ref>Blow (2009), p. 17.</ref><ref>Mitchell (2009), p. 58; Blow (2009), p. 17.</ref> لە ١٤ی ئایاری ١٥٧٦، [[تەھماسبی یەکەم]] بێ دیاریکردنی جێنشین کۆچی دوایی کرد، ئەمەش وای کرد وڵات بکەوێتە ناو جەنگی ناوخۆیییەوە. ڕۆژی دواتر، کوڕە دڵخوازەکەی تەھماسبی یەکەم، حەیدەر میرزا، بە پاڵپشتی ھۆزی ئوستاجلو و گورجییە دەستڕۆیشتووەکانی دەربار، خۆی وەک شا ڕاگەیاند؛ بەڵام دەستبەجێ لەلایەن «قورچییەکان» (پاسەوانانی شاھانە) و لادرا و کوژرا. دوای مردنی ئەو، بە پاڵپشتی زۆربەی ھۆزەکانی قزڵباش و پەسەندکردنی کچە کاریگەرەکەی تەھماسب، [[پەریخان خانم]]، [[ئیسماعیل میرزا]] کە بیست ساڵ بوو لەلایەن باوکییەوە زیندانی کرابوو، وەک [[ئیسماعیلی دووەم]] تاجی پاشایەتی لەسەر نرا. ماوەی دەسەڵاتی شای نوێ کورت و پڕ لە کوشتار بوو. ساڵانی درێژی زیندانیکردن وای لێکردبوو تووشی نەخۆشیی گومان ([[پارانۆیا]]) بێت، لە ئەنجامدا لە ھەموو شوێنێکدا دوژمنی دەبینی کە دەبێت لەناو ببرێن. پێش ھەموو شتێک، دەستی کرد بە کوشتنی زۆربەی ئەندامانی ھۆزی ئوستاجلو، بێگوێدانە ئەوەی پاڵپشتی [[حەیدەر میرزا]]یان کردووە یان نا. ھەروەھا ئەو کەسانەشی لەسێدارە دا کە تەنھا تاوانیان ئەوە بوو لە سەردەمی تەھماسبدا خاوەن پلە و پۆست بوون. عەباسی گەنج ڕاستەوخۆ کەوتە ژێر کاریگەریی پاکتاوکردنەکانی مامی، کاتێک گرووپێک لە ئەسوارەکان ھەڵیانکوتایە سەر ماڵی سەرپەرشتیارەکەی، شا قولی سوڵتان، و کوشتیان. دواتر ئیسماعیل ڕووی کردە خێزانەکەی. فەرمانی لەسێدارەدانی زۆرێک لە زڕبرا، ئامۆزا و برازاکانی دا. [[محەممەد خودابەندە]]ی پاراست، ڕەنگە بەھۆی ئەوەی برای یەک بوون و ڕەنگە لەبەر ئەوەی محەممەد خودابەندە پێشتر نابینا بووە و وەک داواکارێکی ئەگەری بۆ تەخت و تاج بێبەش کراوە؛ بەڵام لە تشرینی دووەمی ١٥٧٧، [[ئیسماعیل عەلی قولی خان]]ی لە ھۆزی [[شاملو]] ڕەوانەی ھەرات کرد بۆ کوشتنی عەباسی گەنج. عەلی قولی لەسێدارەدانی عەباسی دواخست، بەو بیانووەی کە «نەگونجاوە» نەوەیەکی «بێتاوان»ی سەید لە ڕۆژە پیرۆزەکاندا ([[شەوی قەدر]] و [[جەژنی ڕەمەزان]]) لەسێدارە بدرێت. ئەم دواخستنە ژیانی عەباسی ڕزگار کرد، چونکە لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٥٧٧، ئیسماعیلی دووەم بەھۆی خواردنی ئەفیوونی ژەھراویکراوەوە گیانی لەدەستدا، و عەلی قولی خان پارێزگاریی [[ھەرات]] و ڕۆڵی سەرپەرشتیاری عەباسی گرتە ئەستۆ. لە ١١ یان ١٣ی شوباتی ١٥٧٨، محەممەد خودابەندە لەلایەن [[قزڵباش]]ەکانەوە وەک شای نوێ ھەڵبژێردرا. شای نوێ بە لاواز، بێباک و بێتوانا دەردەکەوت. لەم بارودۆخەدا دەسەڵات زوو کەوتە دەست کەسانی تر. دایکی عەباس، خەیروانیسا بێگم، ژنێکی خاوەن ئیرادەی بەھێز بوو. ئەو بە تەواوی بەرپرسیارێتی کارگێڕیی گرتە ئەستۆ و ھەموو بڕیارەکانی دەدا، تەنانەت لە کاروباری سەربازیشدا. قزڵباشەکان دڵخۆش نەبوون بەوەی دەبینن ئەو دەسەڵات دەگرێتە دەست. دابەشبوونەکان لە دەرباری سەفەوی ھانی ڕاپەڕینیان دا لە ناوچە جیاجیاکانی وڵات و کێبڕکێ کۆنەکانی قزڵباش سەریان ھەڵدایەوە، بە جۆرێک ھۆزەکانی ئوستاجلو و شاملو دەستبەجێ ڕووبەڕووی یەکتر بوونەوە. محەممەد خودابەندە و شاژن داوایان لە عەلی قولی خان کرد عەباس بھێنێت بۆ قەزوین، چونکە دەترسان عەلی قولی خان پیلان بگێڕێت بۆ بەتەختگەیاندنی عەباس، بەڵام ئەمیرە قزڵباشەکانی [[خۆراسان]] باسیان لەوە دەکرد کە بەھۆی ھەڕەشەی ھێرشی [[ئۆزبەکەکان]]ی [[بوخارا]] بۆ سەر ھەرات، بوونی شازادەیەک لە شارەکەدا پێویستە. دۆخی لاوازی شانشینەکە بوو بەھۆی ئەوەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] لە ساڵی ١٥٧٨دا جەنگ دژی ئێران ڕابگەیەنێت. سوپاکانی سەفەوی تووشی چەندین شکستی یەکتری بوون پێش ئەوەی خەیروننیسا بێگم ھێرشێکی پێچەوانە ڕێکبخات. لەگەڵ کوڕەکەی، [[حەمزە میرزا]] و وەزیری مەزن، [[میرزا سەلمان جابری]]، سوپایەکیان بەرەو باکوور برد بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ھێزەکانی عوسمانی و [[تاتار]] لە [[شیروان]]. بەڵام ھەوڵی ئەو بۆ سەپاندنی ستراتیژیی جەنگ، ئەمیرە قزڵباشەکانی تووڕە کرد. سەرئەنجام، لە ٢٦ی تەممووزی ١٥٧٩دا، قزڵباشەکان ھەڵیانکوتایە سەر [[حەرەمسەرا]]، ئەو شوێنەی شاژن لێی نیشتەجێ بوو، و خەیروننیسا بێگمیان خنکاند. ھەرچەندە عەباس ھێشتا تەنھا کوڕێکی منداڵ بوو و بە زەحمەت دایکی دەناسی، بەڵام کوشتنی دایکی لەسەر دەستی قزڵباشەکان کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر دانا. پێدەچێت ئەو ئەزموونە بووبێتە ھۆی دروستبوونی ئەو باوەڕەی لای کە دەبێت دەسەڵاتی قزڵباشەکان تێکبشکێنرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == پەرتووکنامە == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Amanat |یەکەم١=Abbas |بەستەری نووسەر١=Abbas Amanat |سەردێڕ=Iran: A Modern History |ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Yale University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-١١٢٥٤-٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Asat'iani |یەکەم١=Nodar |دوایین٢=Bendianachvili |یەکەم٢=Alexandre |ڕێکەوت=١٩٩٧|سەردێڕ=Histoire de la Géorgie |trans-title=History of Georgia |شوێن=[[Paris]] |بڵاوکەرەوە=L'Harmattan |زمان=fr |ژپنک=٢-٧٣٨٤-٦١٨٦-٧|lccn=98159624}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aslanian |یەکەم=Sebouh |بەستەری نووسەر=Sebouh Aslanian |ڕێکەوت=٢٠١١|سەردێڕ=From the Indian Ocean to the Mediterranean: The Global Trade Networks of Armenian Merchants from New Julfa |بڵاوکەرەوە=[[University of California Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٩٤٧٥٧-٣|ناونیشان=https://books.google.ca/books?id=l0Kn-DMl5ZoC |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Axworthy |یەکەم=Michael |بەستەری نووسەر=Michael Axworthy |ڕێکەوت=٢٠٠٧|سەردێڕ=Empire of the Mind: A History of Iran |بڵاوکەرەوە=[[C. Hurst & Co.]] |ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٠٦٥-٨٧١-٩|lccn=2008399438}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Babayan |یەکەم=Kathryn |بەستەری نووسەر=Kathryn Babayan |ڕێکەوت=٢٠٠٢|سەردێڕ=Mystics, Monarchs and Messiahs: Cultural Landscapes of Early Modern Iran |بڵاوکەرەوە=Harvard University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٩٣٢٨٨٥-٢٨-٩|ناونیشان=https://books.google.ca/books?id=WLoUePLTdfgC}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Babaie |یەکەم١=Sussan |دوایین٢=Babayan |یەکەم٢=Kathryn |بەستەری نووسەر٢=Kathryn Babayan |دوایین٣=Baghdiantz-McCabe |یەکەم٣=Ina |دوایین٤=Farhad |یەکەم٤=Massumeh |ڕێکەوت=٢٠٠٤|سەردێڕ=Slaves of the Shah: New Elites of Safavid Iran |زنجیرە=Library of Middle East History |بڵاوکەرەوە=[[I.B. Tauris]] |ژپنک=٩٧٨-١-٨٦٠٦٤-٧٢١-٥|ناونیشان=https://www.academia.edu/5918307/Slaves_of_the_Shah_New_Elites_of_Safavid_Iran |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Blow |یەکەم=David |سەردێڕ=Shah Abbas: The Ruthless King Who Became an Iranian Legend |ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٥١١-٩٨٩-٨|بڵاوکەرەوە=I. B. Tauris |شوێن=London, UK | lccn=2009464064}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bournoutian |یەکەم=George A. |بەستەری نووسەر=George Bournoutian |ڕێکەوت=٢٠٠٣|سەردێڕ=A Concise History of the Armenian People: (from Ancient Times to the Present) |edition=2nd |بڵاوکەرەوە=Mazda Publishers |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٨٥٩-١٤١-٤|ناونیشان=https://archive.org/details/concisehistoryof00geor/mode/1up}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Casale |یەکەم١=Sinem Arcak |سەردێڕ=Gifts in the Age of Empire. Ottoman-Safavid Cultural Exchange, 1500–1639 |ڕێکەوت=٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=The University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٨٢٠٤٢-٢}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Cole |یەکەم=Juan R.I. |سەردێڕ=Rival Empires of Trade and Imami Shi'ism in Eastern Arabia, 1300–1800 |ڕێکەوت=ئایاری ١٩٨٧|journal=International Journal of Middle East Studies |بەرگ=١٩|issue=2 |پەڕەکان=١٧٧–٢٠٣|issn=0020-7438 |jstor=163353 |s2cid=162702326}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last1=Crill |editor-first1=Rosemary |editor-last2=Jariwala |editor-first2=Kapil |ڕێکەوت=٢٠١٠|سەردێڕ=The Indian portrait, 1560-1860 |شوێن=London |بڵاوکەرەوە=National Portrait Gallery |ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٥١٤-٤٠٩-٥|ناونیشان=https://archive.org/details/indianportrait150000unse/page/n1/mode/2up}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dale |یەکەم=Stephen F. |ڕێکەوت=٢٠١٠|سەردێڕ=The Muslim Empires of the Ottomans, Safavids, and Mughals |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٦٩١٤٢-٠|lccn=2010278301}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Eraly |یەکەم=Abraham |بەستەری نووسەر=Abraham Eraly |ڕێکەوت=٢٠٠٠|سەردێڕ=Emperors of the Peacock Throne: The Saga of the Great Mughals |بڵاوکەرەوە=Penguin Books |ژپنک=٩٧٨-٠-١٤-١٠٠١٤٣-٢|ناونیشان=https://books.google.ca/books?id=04ellRQx4nMC}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Glassé |یەکەم=Cyril |ڕێکەوت=٢٠٠١|orig-date=1989 |editor-last1=Drake |editor-first1=Nicholas |editor-last2=Davis |editor-first2=Elizabeth |سەردێڕ=The New Encyclopedia of Islam |edition=revised |بڵاوکەرەوە=[[The Globe Pequot Publishing Group#Former imprints|AltaMira Press]] |ژپنک=٠-٧٥٩١-٠١٨٩-٢}} * {{cite encyclopedia | editor-last=Hoiberg | editor-first=Dale H. | encyclopedia=Encyclopædia Britannica | title=Abbas I (Persia) | edition=15th | year=2010 | publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. | volume=I: A-Ak – Bayes | location=Chicago, IL | isbn=978-1-59339-837-8 | lccn=2008934270 | url=https://archive.org/details/newencyclopaedia2009ency}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor1-last=Jackson |editor1-first=Peter |editor2-last=Lockhart |editor2-first=Lawrence |ڕێکەوت=١٩٨٦|سەردێڕ=The Cambridge History of Iran |بەرگ=٦: The Timurid and Safavid Periods|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٠-٥٢١-٢٠٠٩٤-٦|lccn=67012845}} * {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kacharava |یەکەم=Eka |ڕێکەوت=٢٠١١|سەردێڕ=The Alaverdy Eparchy |وێبگە=Friends of Academic Research in Georgia |ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.farig.org/research/62-the-alaverdi-eparchy}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Khanbaghi |یەکەم=Aptin |ڕێکەوت=٢٠٠٦|سەردێڕ=The Fire, the Star and the Cross: Minority Religions in Medieval and Early Modern Iran |شوێن=[[London]] |بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris |ژپنک=١-٨٤٥١١-٠٥٦-٠|lccn=2006296797}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kouymjian |یەکەم=Dickran |بەستەری نووسەر=Dickran Kouymjian |ڕێکەوت=٢٠٠٤|orig-date=1997 |chapter=1: Armenia From the Fall of the Cilician Kingdom (1375) to the Forced Emigration under Shah Abbas (1604) |editor-last=Hovannisian |editor-first=Richard G. |سەردێڕ=The Armenian People from Ancient to Modern Times |بەرگ=II: Foreign Dominion to Statehood: The Fifteenth Century to the Twentieth Century |بڵاوکەرەوە=[[St. Martin's Press]] |ژپنک=٠-٣١٢-١٠١٦٨-٦|lccn=2004273378 |ناونیشان=https://archive.org/details/armenianpeoplefr0002unse/page/n6/mode/1up}} * {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kremer |یەکەم=William |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-21151350 |سەردێڕ=Why Did Men Stop Wearing High Heels? |وێبگە=BBC News Magazine |ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140817160312/http://www.bbc.com/news/magazine-21151350 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lapidus |یەکەم=Ira Marvin |سەردێڕ=A Global History of Pre-modern Islamic Societies |ساڵ=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |شوێن=Cambridge, UK |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٧٣٢٩٨-٧| lccn=2011043732}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lockhart |یەکەم=Lawrence |ڕێکەوت=١٩٥٣|chapter=Persia as seen by the West |editor-last=Arberry |editor-first=Arthur John |سەردێڕ=The Legacy of Persia |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press#Clarendon Press|Clarendon Press]] |lccn=53002314}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Matthee |یەکەم=Rudolph P. |بەستەری نووسەر=Rudi Matthee |ساڵ=١٩٩٩|سەردێڕ=The Politics of Trade in Safavid Iran: Silk for Silver, 1600–1730 |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٠-٥٢١-٦٤١٣١-٤|lccn=99012830 |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5U0yECMV--wC}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Matthee |یەکەم=Rudolph P. |بەستەری نووسەر=Rudi Matthee |ڕێکەوت=٢٠١٩|سەردێڕ=Persia in Crisis: Safavid Decline and the Fall of Isfahan |شوێنی بڵاوکردنەوە=New York City |بڵاوکەرەوە=[[Taylor & Francis]] |ژپنک=٩٧٨-١-٠٠-٠٣٩٢٨٧-٦|oclc=١٢٧٤٢٤٤٠٤٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mikaberidze |یەکەم=Alexander |بەستەری نووسەر١=Alexander Mikaberidze |ڕێکەوت=٢٠١٥|سەردێڕ=Historical Dictionary of Georgia |بڵاوکەرەوە=[[The Globe Pequot Publishing Group|Rowman & Littlefield]] |ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٢٢-٤١٤٥-٩|edition=2nd |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JNNQCgAAQBAJ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mitchell |یەکەم=Colin Paul |ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=The Practice of Politics in Safavid Iran: Power, Religion and Rhetoric |زنجیرە=Persian Studies |شوێن=[[London]] |بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧١-٥٨٨-٣|lccn=2010292168}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last=Mitchell |editor-first=Colin Paul |ڕێکەوت=٢٠١١|سەردێڕ=New Perspectives on Safavid Iran: Empire and Society |بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٧٧٤٦٢-٨|lccn=2010032352 |ناونیشان=https://books.google.ca/books?id=1uCaELAsv3MC}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Munshi |یەکەم=Eskandar Beg |بەستەری نووسەر=Iskandar Beg Munshi |ڕێکەوت=١٩٧٨|orig-date=1629 |ئەوانی تر=Translated by [[Roger Savory|Roger M. Savory]] |سەردێڕ=Tārīkh-e 'Ālamārā-ye 'Abbāsī |trans-title=History of Shah 'Abbas the Great (two volumes) |زنجیرە=Persian Heritage Series n.28 |بڵاوکەرەوە=[[Westview Press]] |ژپنک=٠-٨٩١٥٨-٢٩٦-٧| lccn=78020663 |زمان=ar, en |ناونیشان=https://archive.org/details/monshi-shah-abbas-english/Monshi_Shah-Abbas_English/mode/1up}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Nahavandi |یەکەم١=Houchang |دوایین٢=Bomati |یەکەم٢=Yves |ڕێکەوت=١٩٩٨|سەردێڕ=Shah Abbas, Empereur de Perse: 1587–1629 |بڵاوکەرەوە=Perrin |شوێن=[[Paris]] |ژپنک=٩٧٨٢٢٦٢٠١١٣١٤|lccn=99161812 |زمان=fr}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Necipogulu |یەکەم١=Gulru |دوایین٢=Roxburgh |یەکەم٢=David J. |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٠|سەردێڕ=Muqarnas: An Annual on the Visual Culture of the Islamic World |بڵاوکەرەوە=Brill |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-١١٦٦٩-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6aQSy07yzR0C}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Newman |یەکەم=Andrew J. |ڕێکەوت=٢٠٠٦|سەردێڕ=Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire |بڵاوکەرەوە=[[I.B. Tauris]] |ژپنک=٩٧٨-١-٨٦٠٦٤-٦٦٧-٦|زنجیرە=Library of Middle East History |ناونیشان=https://archive.org/details/safavidiranrebir0000newm/page/n4/mode/1up}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Quinn |یەکەم=Sholeh |ڕێکەوت=٢٠١٥|سەردێڕ=Shah Abbas: The King who Refashioned Iran |بڵاوکەرەوە=[[Oneworld Publications]] |ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٧٤-٥٦٨-٨}} * {{Encyclopaedia Islamica |last=Rahimlu |first=Yusof |date=٢٠١٥ |title=ʿAbbās I |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-islamica/abbas-i-SIM_0009?s.num=0&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-islamica&s.q=ʿAbbās+I}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rayfield |یەکەم=Donald |بەستەری نووسەر=Donald Rayfield |ڕێکەوت=٢٠١٣|سەردێڕ=Edge of Empires: A History of Georgia |بڵاوکەرەوە=[[Reaktion Books]] |ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٢٣-٠٣٠-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PxQpmg_JIpwC}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Roemer |یەکەم=H. R. | editor1-last=Jackson | editor1-first=Peter | editor2-last=Lockhart | editor2-first=Lawrence |سەردێڕ=The Cambridge History of Iran |بەرگ=٦: The Timurid and Safavid Periods| chapter=5: The Safavid Period |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |شوێن=Cambridge, UK |ژپنک=٠-٥٢١-٢٠٠٩٤-٦| lccn=67012845 |ساڵ=١٩٨٦}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Saslow |یەکەم=James M. |ڕێکەوت=١٩٩٩|سەردێڕ=Pictures and Passions: A History of Homosexuality in the Visual Arts |chapter=Asia and Islam: Ancient Cultures, Modern Conflicts |بڵاوکەرەوە=[[Viking Press|Viking]] |ژپنک=٠-٦٧٠-٨٥٩٥٣-٢|lccn=99019960 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ناونیشان=https://archive.org/details/picturespassions00sasl/mode/1up}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Savory |یەکەم=Roger M. |بەستەری نووسەر١=Roger Savory |ڕێکەوت=١٩٨٠|سەردێڕ=Iran Under the Safavids |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٢٤٨٣-٣|lccn=78073817 |ناونیشان=https://archive.org/details/savory-1980-safavids/mode/1up}} * {{EI2|last1=Savory|first1=Roger M.|title=Ḥamza Mīrzā|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/hamza-mirza-SIM_2701|year=٢٠١٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Shakespeare |یەکەم=William | editor1-last=Clark | editor1-first=William George | editor2-last=Wright | editor2-first=William Aldis |ناونیشان=https://play.google.com/store/books/details?id=e1Q8AQAAIAAJ&rdid=book-e1Q8AQAAIAAJ&rdot=1 |سەردێڕ=The Works of William Shakespeare |بەرگ=III |بڵاوکەرەوە=Macmillan and Company |شوێن=Cambridge, UK |ساڵ=١٨٦٣| lccn=20000243 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151119144022/https://play.google.com/store/books/details?id=e1Q8AQAAIAAJ&rdid=book-e1Q8AQAAIAAJ&rdot=1 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} <!--* {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Starkey |یەکەم=Paul | editor-last=Allen | editor-first=Roger |سەردێڕ=Essays in Arabic Literary Biography | chapter=Tawfīq Yūsuf Awwād (1911–1989) |بەرگ=٣: ١٨٥٠–١٩٥٠|بڵاوکەرەوە=Otto Harrassowitz |شوێن=Wiesbaden, Germany |ساڵ=٢٠١٠| issn=0938-9024 |ژپنک=٩٧٨-٣-٤٤٧-٠٦١٤١-٤| lccn=2010359879}}--> * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Streusand |یەکەم=Douglas E. |سەردێڕ=Islamic Gunpowder Empires: Ottomans, Safavids, and Mughals |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Westview Press |شوێن=Boulder, CO |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٣-١٣٥٩-٧| lccn=2010024984}}{{verify source|date=May 2015}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Suny |یەکەم=Ronald Grigor |بەستەری نووسەر١=Ronald Grigor Suny |ڕێکەوت=١٩٩٤|سەردێڕ=The Making of the Georgian Nation |edition=2nd |بڵاوکەرەوە=Indiana University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٣-٢٠٩١٥-٣}} * {{cite encyclopedia |editor-last=Thorne |editor-first=John O. |date=1984 |title=Abbas I |encyclopedia=Chambers Biographical Dictionary |publisher=[[Chambers (publisher)|Chambers]] |isbn=0-550-18022-2 |lccn=2010367095}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Uluç |یەکەم١=Lâle |سەردێڕ=14th International Congress of Turkish Art Proceedings |chapter=The representation of the execution of the Safavid Begum from the Ottoman Historian Mustafa Ali's Nusretname |ڕێکەوت=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Collège de France |شوێن=Paris |ژپنک=٩٧٨-٩٧٥١٧٣٦٩٧٠|پەڕەکان=٧٩٩-٨٢٠|ناونیشان=https://www.researchgate.net/profile/Lale_Uluc4/publication/275968020_The_Representation_of_the_Execution_of_the_Safavid_Begum_from_the_Nusretname_of_Mustafa_Ali/links/554c9b810cf21ed2135bde85/The-Representation-of-the-Execution-of-the-Safavid-Begum-from-the-Nusretname-of-Mustafa-Ali.pdf}} <!--- {{sfn|Uluç|٢٠١٣|p=}} ---> * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wallbank |یەکەم=Thomas Walter |سەردێڕ=Civilization Past & Present |بڵاوکەرەوە=HarperCollins |ساڵ=١٩٩٢|شوێن=New York, NY | edition=7th |ژپنک=٠-٦٧٣-٣٨٨٦٧-٠| lccn=91025406 | orig-year=1942}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Wilson |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=ئازاری ٢٠١٠|سەردێڕ='When Golden Time Convents': Twelfth Night and Shakespeare's Eastern Promise |journal=Shakespeare |بەرگ=٦|issue=2 |پەڕەکان=٢٠٩–٢٢٦|بڵاوکەرەوە=Routledge |issn=1745-0918 |doi=10.1080/17450911003790331 | s2cid=191598902}} {{refend}} {{پۆلی کۆمنز|Abbas I of Persia}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|مێژوو|سیاسەت|شیعە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٥٧١]] [[پۆل:مردووانی ١٦٢٩]] [[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]] [[پۆل:شاعیرانی ئێرانی]] 1u4bfzufhzh0e0ui9t4k12nx88z5m7s 1 138558 1569893 1564821 2026-03-30T08:46:09Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1569893 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیم کرد لەسەر [[عەلی خامنەیی]]. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=540518 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستتە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130623015531/http://www.encyclopaediaislamica.com/about_us.php زیاد کرا بۆ http://www.encyclopaediaislamica.com/about_us.php تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٥٧، ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[عەلی خامنەیی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=582373 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170814175343/http://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=8799 بۆ http://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=8799 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٤:٢١، ٢٧ی ئابی ٢٠١٨ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[عەلی خامنەیی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1019772 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140707095033/http://rc.majlis.ir/fa/parliament_member/show/762450 بۆ http://rc.majlis.ir/fa/parliament_member/show/762450 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160428015402/http://negineiran.ir/article_3502_e6259811d85ef09a0248f5e7f51ee64b.pdf بۆ http://www.negineiran.ir/article_3502_e6259811d85ef09a0248f5e7f51ee64b.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:٠٨، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[عەلی خامنەیی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1188635 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181003015913/http://www.payvand.com/news/06/jul/1055.html بۆ http://www.payvand.com/news/06/jul/1055.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161011225034/http://www.linkday.ir/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-6-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-1360.html بۆ http://www.linkday.ir/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-6-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-1360.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٩:٠٥، ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٩ بەستەری دەرەکیی [[عەلی خامنەیی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1326164 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20151019162414/http://www.princeton.edu/irandataportal/elections/experts/1982/ بۆ https://www.princeton.edu/irandataportal/elections/experts/1982/ زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://rc.majlis.ir/fa/parliament_member/show/762450 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170814175343/http://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=8799 بۆ http://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=8799 زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.negineiran.ir/article_3502_e6259811d85ef09a0248f5e7f51ee64b.pdf *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131112211620/http://english.khamenei.ir//index.php?option=com_content&task=view&id=781&Itemid=4 بۆ http://english.khamenei.ir//index.php?option=com_content&task=view&id=57&Itemid=20 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20151222135539/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/11/iran-green-climate-change-khamenei.html بۆ http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/11/iran-green-climate-change-khamenei.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170801000839/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/05/khamenei-plans-increase-iran-population.html بۆ http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/05/khamenei-plans-increase-iran-population.html زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.payvand.com/news/06/jul/1055.html *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.linkday.ir/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-6-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-1360.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:٥٧، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[سەید عەلی خامنەیی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1569892 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180616204334/http://farsi.khamenei.ir/message-content?id=2165 بۆ http://farsi.khamenei.ir/message-content?id=2165 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170814175343/http://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=8799 بۆ https://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=8799 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20151208233452/http://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142 بۆ http://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٤٦، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) egdtbh22db61zkymqbal8ios5gsyl27 1 139328 1569788 843510 2026-03-29T16:38:20Z 1silent scientist 51740 1silent scientist پەڕەی [[وتووێژ:لیان سکات کێنێدی]]ی گواستەوە بۆ [[وتووێژ:لیۆن سکات کێنێدی]]: ناوی شیاوتر 843510 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[لیان سکات کێنێدی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=545446 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130504080224/http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html بۆ http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٥:٠٧، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لیان سکات کێنێدی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=843509 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130504080224/http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html بۆ http://www.biohazardcg2.com/about/cast.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:١٢، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) m0u5riy42sx9hk8vmfh6gepm5pxofhc 0 156221 1569856 630637 2026-03-30T00:12:50Z Xqbot 261 بۆت: چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[لیۆن سکات کێنێدی]] 1569856 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[لیۆن سکات کێنێدی]] q5l20c46xxc07h77ybzsytog6bj3a02 14 156652 1569833 1375990 2026-03-29T21:03:21Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1569833 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|2026 video games}} [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکان بەپێی ساڵ]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆیییەکانی سەدەی ٢١ەم]] ppmb03pv966kko4n42wg8q4zshmojwv 0 164854 1569837 1486263 2026-03-29T21:54:06Z ~2026-19644-62 75440 1569837 wikitext text/x-wiki == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://ewane.krd/}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} dbwy1ga8rz3cmpx9vlfukge0itu6z02 1569866 1569837 2026-03-30T07:01:24Z 1silent scientist 51740 1569866 wikitext text/x-wiki {{پەڕەی پارێزراو}}{{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ئی-وانە''' یان '''قوتابخانەی ئەلیکترۆنی''' [[ماڵپەڕ]]ێکی پەروەردەیی سەر بە [[وەزارەتی پەروەردە (ھەرێمی کوردستان)|وەزارەتی پەروەردە]]ی [[ھەرێمی کوردستان]]ە، کە لە ساڵی ٢٠٢٠دا بۆ پڕکردنەوەی بۆشایی [[پەروەردە]] لەکاتی بڵاوبوونەوەی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا]]دا خرایە بەردەست. ماڵپەڕەکە ڕێگە بە خوێندکارانی پۆلی ١ تا ١٢ دەدات کە بەردەوام بن لە خوێندن، و چەندین [[پەرتووک]] و [[ڤیدیۆ]]ی فێرکاری بە خۆڕایی لەخۆ دەگرێت. مامۆستایان و خوێندکاران دەتوانن بە شێوەی دەق و ڤیدیۆ و [[دەنگ]] لە پەیوەندیدا بن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://ewane.krd/}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} s86jkedt3rck6yt8a48x4zndvbtio5l 3 167083 1569861 1569212 2026-03-30T02:37:51Z MediaWiki message delivery 12292 /* Wikipedia translation of the week: 2026-14 */ بەشی نوێ 1569861 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤەکان}} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠١:١٠، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-38 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pak Kum-chol]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pak Kum-chol in 1961 (cropped).jpg|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pak Kum-chol''' was a North Korean politician. Having been a guerrilla during the anti-Japanese struggle, he became a high-ranking politician after the liberation of Korea. Pak aligned himself with his former guerrilla brothers in arms from the Kapsan Operation Committee to form a faction within the ruling Workers' Party of Korea (WPK) called the "Kapsan faction". This faction sought to replace Kim Il Sung with Pak. Kim retaliated by purging the faction in 1967 in what is known as the Kapsan faction incident. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29249252 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٠٢، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == پرسیار == سەلام تێسلای بەڕێز. دوو پرسیارم هەبوون، یەکەمیان ئەوەیە سێ ڕۆژە دەگەڕێم ئامرازی توینکڵ نابینمەوە بەکاری‌بێنم تکایه یارمەتیم بده، له بەخشی گەڕان‌دا نیه. دووهەم پرسیارم ئەوەیه پڕۆفی ئەکانت و وتاره باش و هەڵبژێردراوەکانت بۆ لە بەین چوون؟! سوپاس [[بەکارھێنەر:Cnaxz|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Cnaxz|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٢:٣٠، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Cnaxz|Cnaxz]]: سڵاو و سەرچاو! لە بەشی سەرەوە ئامرازەکان نووسراوە، لەوێدا دەتوانیت بۆکسی ئامرازی توینکڵ کارا بکەیت. بۆ پرسیاری دووەم؛ منیش پێم ناخۆشە، بەڵام لەگەڵ کاک ئارام قسەمان لەسەری کرد و بابەتێکی درێژ بوو کە دەبوایە هەمووی بسڕمەوە. هێشتاش هەر خەریکی ئەو کۆمەڵە کێشانەم، هەر کە چارەم کردن ڕاستەوخۆ وتاری هەڵبژێردراوی نوێ و باشتر دەنووسمەوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٥:٣٢، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) ::سڵاوی دوبارە. کاکە نایبینمەوە بەخودای، دەقەکەی چییە(نوسراوەکەی)؟ دەقەکەیم پێ بڵێی، دەتوانم بیبینمەوە. دەیباشە کاکە گیان بەهیوای پێشکەوتنی زیاتر. [[بەکارھێنەر:Cnaxz|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Cnaxz|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٤:٢٨، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) ::شتێکی دیکەش. ئەگەر تاقت و وەختت هەبوو [[fa:الگو:خنده|ئەو داڕێژە پێکەنینە]] زیاد بکە بۆ ویکی کوردی، داڕێژەیەکی جوانە لەنێو گفتوگۆ کردن‌دا، بۆمن شتێکی پیچیدە و سەختە بۆیە نەمتوانیوە سازی بکەم. سوپاس [[بەکارھێنەر:Cnaxz|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Cnaxz|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٤:٣٢، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Cnaxz|Cnaxz]]: لە بەشی ئامرازەکان نووسراوە: ( ئەنجامدانی کارە دووبارەبۆوەکانی وەک، ئاگادارکردنەوەی خراپکاران، داواکردنی سڕینەوە، بەخێرھاتنکردنی بەکارێێنەران، و تاگدانان لەسەر وتارەکان بە شێوەیەکی خۆگەڕ و ئاسان (ھەڵبژاردەکان).) :::سەبارەت بە داڕێژەکە، ئێمە داڕێژەی [[داڕێژە:ئیمۆجی|ئیمۆجی]]مان هەیە دەتوانیت بەکاریبێنیت. گەر ئەو داڕێژەیەی ترت پێ خۆشتر بوو پێم بڵێوە باری دەکەم. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:١٠، ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ئەخە ئەو ئیمۆجیانە هەم زۆر زەلامن (گەورە)، هەم زۆر سەیرن و ویکیپیدیا وەکوو تێلێگرام و شت لێ دەکا، مەمنوون دەبم باری بکەی. سوپاس [[بەکارھێنەر:Cizr|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Cizr|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢١:٢٣، ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2025-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Federation of Central America (1921–1922)]]'''<br /> <small>''([[:es:Federación de Centro América (1921-1922)]])&#32;([[:ar:اتحاد أمريكا الوسطى (1921-1922)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Central America's Northern Triangle (orthographic projection).png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Federation of Central America''' (Spanish: Federación de Centro América)[1] was a short-lived federal republic that existed in Central America between 1921 and 1922. The federation consisted of the Central American nations of El Salvador, Guatemala, and Honduras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٥، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29311347 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٢:٥١، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Palazzo delle Poste (Latina)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Postelittoria2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Palazzo delle Poste''', fino al 1945 Ricevitoria Postelegrafonica di Littoria, è un edificio postale di Latina, situato in piazzale dei Bonificatori. Costruito nel 1932 in stile razionalista con influenze futuriste, riscontrabili nell'utilizzo di ampie superfici vetrate e di volumi verticali, oltre che per la presenza di l’utilizzo di materiali e scelte di design molto in voga all'epoca come, come i mattoni a vista, il travertino di Tivoli e l'Anticorodal (una lega di alluminio), ospita l'ufficio postale Latina Centro. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٠:٥٨، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٤٧، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-41 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Majed Abu Maraheel]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Majed Abu Maraheel''' was a Palestinian long-distance runner, football player, security officer, and athletics coach, who was the first Palestinian to compete at the Olympic Games. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٤٨، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:١٩، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Abortion in Eritrea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In Eritrea, abortion is banned except on the grounds of pregnancy from rape or incest, pregnancy of a minor, or risk to physical or mental health. Legal abortions require medical or judicial approval. Prior to Eritrea's independence, it applied Ethiopia's abortion law of the 1950s, which banned abortion unless life-saving. After independence, the 1991 penal code adapted this law to lift punishments on abortions on the grounds of rape, incest, or risk to life or health, but legal abortions did not exist in effect. The penal codes of 2001 and 2015 required physicians to prove health grounds for abortion. Unsafe abortion is common and contributes to maternal mortality in Eritrea. Post-abortion care is unavailable in some regions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٠٦، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٥، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Liberation of Auschwitz concentration camp]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Auschwitz Liberated January 1945.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 27 January 1945, Auschwitz—a Nazi concentration camp and extermination camp in occupied Poland where more than a million people were murdered as part of the Nazis' "Final Solution" to the Jewish question—was liberated by the Soviet Red Army during the Vistula–Oder Offensive. Although most of the prisoners had been forced onto a death march, about 7,000 had been left behind. The Soviet soldiers attempted to help the survivors and were shocked at the scale of Nazi crimes. The date is recognized as International Holocaust Remembrance Day. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٤، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29452019 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣١، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Black Diaries]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Black Diaries''' are diaries purported to have been written by the Irish revolutionary Roger Casement, which contained accounts of homosexual liaisons with young men. They cover the years 1903, 1910 and 1911 (two) and were handed in to Scotland Yard after his capture in April 1916. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥١، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29487357 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٢٧، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Consolations (Liszt)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Franz Liszt - Consolation No. 3, Lento placido.ogg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Consolations''', S. 171a/172 (German: Tröstungen) are a set of six solo piano works by Franz Liszt. The compositions take the musical style of nocturnes with each having its own distinctive style. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٢، ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29558323 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣٠، ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Marine coastal ecosystem]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Vegetation and fauna processes controlling benthic biogeochemical fluxes.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''marine coastal ecosystem''' is a marine ecosystem which occurs where the land meets the ocean. Worldwide there is about 620,000 kilometres (390,000 mi) of coastline. Coastal habitats extend to the margins of the continental shelves, occupying about 7 percent of the ocean surface area. Marine coastal ecosystems include many very different types of marine habitats, each with their own characteristics and species composition. They are characterized by high levels of biodiversity and productivity. For example, estuaries are areas where freshwater rivers meet the saltwater of the ocean, creating an environment that is home to a wide variety of species, including fish, shellfish, and birds. Salt marshes are coastal wetlands which thrive on low-energy shorelines in temperate and high-latitude areas, populated with salt-tolerant plants such as cordgrass and marsh elder that provide important nursery areas for many species of fish and shellfish. Mangrove forests survive in the intertidal zones of tropical or subtropical coasts, populated by salt-tolerant trees that protect habitat for many marine species, including crabs, shrimp, and fish. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٤، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29584005 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٣٥، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == پرسیار لە [[User:محەمەد قەرەداخی|محەمەد قەرەداخی]]ەوە (١٧:٤٤، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥) == سڵاو ... بڵاوکردنەوەی شیعر و چیرۆک تا چەند گونجاوە یان ڕێگە پێدراوە --[[بەکارھێنەر:محەمەد قەرەداخی|محەمەد قەرەداخی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:محەمەد قەرەداخی|لێدوان]]) ١٧:٤٤، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2025-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Elephant communication]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Three elephant's curly kisses.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Elephants communicate''' via touching, visual displays, vocalisations, seismic vibrations, and semiochemicals. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٢٣، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == لابردنی دەستکارییەکانی بۆتەکەم == سڵاو Tessla، تێبینیم کردووە کاتێک وتارەکانت نوێ دەکەیتەوە، تەواوی دەستکارییەکانی بۆتەکەم لادەبەیت وەک لە [[لێکۆڵینەوەی ئۆپەراسیۆنەکان]] کردووتە. بۆ نموونە پێنج دەستکاریی لە وتارەکە کردبێت و تۆ لایانبەیت، بۆتەکە دیسان ئەو پێنج دەستکارییە دەکاتەوە و بەمەش مێژووی وتارەکە پڕ دەبێتەوە. تکایە ئەو دەستکارییانەی کە دەزانی ھی بۆتەکەن مەیانسڕەوە مەگەر ناچار بیت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٢٤، ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: سڵاو، باش بوو پێت وتم، تەواو خەمت نەبێت. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٢١، ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2025-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Animal-made art]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Painting Queen 1024x768.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Animal-made art''' consists of works by non-human animals, that have been considered by humans to be artistic, including visual works, music, photography, and videography. Some of these are created naturally by animals, often as courtship displays, while others are created with human involvement. There have been debates about the copyright status of these works, with the United States Copyright Office stating in 2014 that works that lack human authorship cannot have their copyright registered at the US Copyright Office. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٣، ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:٥٤، ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Halachic state]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The term "'''halachic state'''" (Hebrew: מְדִינַת הֲלָכָה‎ Medīnat Hălāḵā) refers to a sovereign state that endorses Judaism in an official capacity and governs by Jewish religious law. It has been a subject of discussion among Orthodox Jews, particularly with regard to modern Israel, which, although a Jewish state, is not classified as a theocracy. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٥، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ru:Сто лошадей]]'''<br /> <small>''([[:en:One Hundred Horses]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:A_Hundred_Steeds.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''One Hundred Horses''''' (Chinese: 百駿圖) is a Qing dynasty silk and ink painting by Giuseppe Castiglione. It was painted in 1728 for the Yongzheng emperor. The painting depicts a hundred horses in a variety of poses and activities, combining Western realism with traditional Chinese composition and brushwork. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٩، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٤٢، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:First Universal Races Congress]]'''<br /> <small>''([[:fr:Premier Congrès universel des races]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Universal Races Congress seated outside the entrance to the Imperial Institute, London, 1911.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''First Universal Races Congress''' met in 1911 for four days at the University of London as an early effort at anti-racism. Speakers from a number of countries discussed race relations and how to improve them. The congress, with 2,100 attendees, was organised by prominent humanists of that era. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٦، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29779168 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٠٠، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pin Malakul]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pin Malakul, January 1922.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pin Malakul''' (24 October 1903 – 5 October 1995) was a Thai professor, educator and writer. His contributions to education in Thailand include the establishment of various institutions of higher education, the introduction of fixed class schedules, and the implementation of teacher-training programmes. In his career he served as Director-General of the Department of General Education, later becoming Permanent Secretary, and Minister, of Education. He was also a member of the executive board of UNESCO. His writings earned him the title of National Artist in 1987, and the 100th anniversary of his birth was celebrated by the UNESCO in 2003 as recognition of his contribution to the advancement of education in Thailand and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٦، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٤٢، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Morning of the Magicians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Le Matin des magiciens, couverture.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''The Morning of the Magicians: Introduction to Fantastic Realism''''' (French: Le Matin des magiciens: Introduction au réalisme fantastique) is a 1960 book by the journalists Louis Pauwels and Jacques Bergier. It covers topics like cryptohistory, ufology, occultism in Nazism, alchemy, spiritual philosophy. The second half of the book is entirely dedicated to the Nazi-Occult connections; the book is widely credited with the proliferation of numerous myths related to occultism in Nazism. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٠، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == پرسیار لە [[User:Mamsal surchi|Mamsal surchi]]ەوە (٠٦:٤٥، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥) == سڵاو..پرسیارەکەی من دەربارەی میلەتی کورد و مەزهەبی شافعیە...بۆچی دوای دروستبوونی چوار مەزەهەبەکەی ئیسلام،کورد مەزهەبی شافعی هەڵبژارد؟بۆچی وەك فارس و تورك و گەلانی تری غەیرە عەرەب ئەوانیش مەزهەبێکی تایبەت بەخۆیان دانەمەزراند،یان بە دیوێکیتر پێت وانیە هەڵبژاردنی مەزهەبی شافعی لەلایەن زۆرینەی میللەتی کورد هۆکاری کوشتنی هەستی نەتەوایەتی و نەبوونی دەوڵەتی کوردیە؟ --[[بەکارھێنەر:Mamsal surchi|Mamsal surchi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Mamsal surchi|لێدوان]]) ٠٦:٤٥، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == پرسیار لە [[User:Jaffyjaff|Jaffyjaff]]ەوە (٠٠:١٩، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦) == سڵاو چەند کەسێک هەیە کە لە نزیکەوە دەیانناسم و بەناوبانگن سیاسیم و کوردن دەمەوێت پڕۆفایلیان بۆ دروست بکەم لە ویکیپیدیا لە چیەوە دەست پێ بکەم ؟ --[[بەکارھێنەر:Jaffyjaff|Jaffyjaff]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Jaffyjaff|لێدوان]]) ٠٠:٢٠، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Somaliland War of Independence]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Somaliland, fighters of the Somali National Movement (SNM), 1980s.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Somaliland War of Independence''' was a rebellion waged by the Somali National Movement (SNM) against the ruling military junta in Somalia led by General Siad Barre lasting from its founding on 6 April 1981 and ended on 18 May 1991 when the SNM declared what was then northern Somalia independent as the Republic of Somaliland. The conflict served as the main theater of the larger Somali Rebellion that started in 1978. The conflict was in response to the harsh policies enacted by the Barre regime against the main clan family in Somaliland, the Isaaq, including a declaration of economic warfare on the clan-family. These harsh policies were put into effect shortly after the conclusion of the disastrous Ogaden War in 1978. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:٠٠، ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29871911 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Pietro Lauro]]'''<br /> <small>''([[:en:Pietro Lauro]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Master I.A.V.F., Pietro Lauro, born 1508, Modenese Poet and Scholar (obverse), 1555, NGA 45072.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pietro Lauro''', conosciuto anche come Pietro Lauro Modonese o Pietro Lauro da Modona (Modena o dintorni, 1510 circa – Venezia, 1568 circa) è stato un traduttore, scrittore e divulgatore scientifico italiano. Nonostante non si conosca gran parte della sua biografia, fu uno dei poligrafi italiani più conosciuti del Cinquecento. La sua produzione raccoglie traduzioni dal latino, dal greco e dallo spagnolo e riguardano opere di autori classici, stranieri e protestanti. Lauro si dimostrò abile nel trattare testi con temi molto diversi, come la filosofia, l'architettura, la medicina, il giardinaggio, l'agronomia, le scienze biologiche, la storia, la teologia e l'astronomia. Si cimentò anche nella scrittura di un poema cavalleresco sullo stile di quelli spagnoli, il Polendo, sua magnum opus in questo senso. Aderente alla Riforma protestante, sebbene le sue trasposizioni siano state oggetto di critiche già degli autori a lui contemporanei, che le giudicarono troppo letterali, rozze e imparziali, a Lauro si deve il merito di aver ultimato la traduzione in lingua volgare di numerosi testi sia classici, sia scientifici, sia epistolari. I suoi lavori ebbero una notevole diffusione, non solo tra i letterati veneziani della sua epoca, ma in tutta Italia, tanto che alcune sue traduzioni vengono ancora oggi ristampate in nuove edizioni. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29894468 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣١، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Volto di Palazzo Vecchio]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Piazza della signoria angolo via della ninna, palazzo vecchio, cantonata con testa scolpita 02.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''volto di Palazzo Vecchio''' (conosciuto anche come L'importuno o L'inopportuno) è un incisione su pietraforte attibuita a Michelangelo Buonarroti, scolpita in una delle pietre di Palazzo Vecchio a Firenze. Secondo le varie leggende, il profilo sarebbe stato realizzato come graffito dall'artista toscano, con soggetto un suo importunatore, un debitore, un condannato a morte o se stesso. Nel 2020, gli studiosi hanno ipotizzato possa invece trattarsi di un ritratto di Francesco Granacci, pittore amico di Michelangelo. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٤، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٢٧، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Raffaello Kobayashi]]'''<br /> <small>''([[:en:Raffaello Kobayashi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Raffaello Kobayashi''', nato Raffaele Sanzio (Bari, 14 gennaio 1917 – Yokohama, 1 aprile 2011), è stato un militare italiano naturalizzato giapponese. Sommergibilista durante la Seconda guerra mondiale, prestò servizio per tutte e tre le principali Potenze dell'Asse: Regno d'Italia, Germania nazista e Impero giapponese. Alla fine della guerra si nascose in Giappone per evitare di subire l'internamento in un campo di prigionia, divenendo poi cittadino nipponico e cambiando il proprio nome. Prese parte all'affondamento della HMS Calypso nel 1940, primo successo italiano in campo navale nel corso del conflitto mondiale. Con l'abbattimento di un bombardiere statunitense il 22 agosto 1945, otto giorni dopo il discorso di resa del Giappone alle potenze alleate della seconda guerra mondiale, a bordo del Comandante Cappellini, sarebbe stata l'ultima persona in assoluto a mettere fuori combattimento un velivolo degli Alleati nella stessa guerra. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٥، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:١٥، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Censorship in the Czech Republic]]'''<br /> <small>''([[:cs:Cenzura v Česku]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Censorship in the Czech Republic''' had been highly active until 17 November 1989 and the fall of Communism in the former Czechoslovakia. Czech Republic was ranked as the 13th most free country in the World Press Freedom Index in 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٢، ٢ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٤١، ٢ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Jacquemart de Hesdin 002.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry''' is an illuminated book of hours commissioned by John, Duke of Berry between 1375 and 1385–90. It is known for its ornate miniature leaves and border decorations. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:٥٩، ٩ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٢٨، ٩ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lysmata grabhami]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lysmata grabhami1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lysmata grabhami''''' is a species of saltwater shrimp in the family Hippolytidae. It was first described by Gordon in 1935. It occurs in the tropical and subtropical Atlantic Ocean and is a cleaner shrimp, operating a cleaning station to which fish come to have parasites removed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٣:٤٥، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:١٤، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Elefante di Cremona]]'''<br /> <small>''([[:de:Elefant von Cremona]])&#32;([[:eo:Elefanto de Cremona]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Matthew Paris Elephant from Parker MS 16 fol 151v.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''elefante di Cremona''' (Asia, prima del 1228 - Parma, gennaio 1248) fu un esemplare di elefante donato nel 1228 a Federico II di Svevia da parte del sultano ayyubide al-Malik al-Kamil durante gli incontri che porteranno alla Pace di Giaffa. Usato principalmente per le manifestazioni trionfali del sovrano, l'elefante è citato da numerosi cronachisti e testimoni dell'epoca ed è noto per aver trainato il Carroccio dopo la grande vittoria delle armate di Federico II nella battaglia di Cortenuova del 1237. Rimasto a lungo nell'immaginario popolare collettivo, l'animale venne ucciso durante alcuni scontri occorsi nelle settimane immediatamente precedenti alla battaglia di Parma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١١:٤٣، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٠١، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Treaty of the Danish West Indies]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:The Virgin islands of the United States of America; historical and descriptive, commercial and industrial facts, figures, and resources (1918) (14596880870).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Treaty of the Danish West Indies''' (Danish: Vestindiens traktat), officially the Convention between the United States and Denmark for cession of the Danish West Indies (Danish: Konventionen mellem USA og Danmark), was a 1916 treaty transferring sovereignty of the Danish West Indies from Denmark to the United States in exchange for a sum of US$25,000,000 in gold ($722 million in 2024) and a declaration from the United States that it would "not object to the Danish Government extending their political and economic interests to the whole of Greenland". It is one of the most recent permanent expansions of United States territory. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٣، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٤٩، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Steens Mountain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Steens Mountain near Andrews, Oregon.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Steens Mountain''' is a large fault-block mountain in the northwest United States, located in Harney County, Oregon. Stretching some fifty miles (80 km) north to south, on its east side it rises from the Alvord Desert at an elevation of about 4,200 feet (1,280 m) to 9,738 feet (2,968 m) at the summit. Steens Mountain is not part of a mountain range but is properly a single mountain, the largest of Oregon's fault-block mountains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٧:٣٠، ٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٠، ٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casque (anatomy)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Great hornbill (Buceros bicornis) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''casque''' is an anatomical feature found in some species of birds, reptiles, and amphibians. In birds, it is an enlargement of the bones of the upper mandible or the skull, either on the front of the face, the top of the head, or both. The casque has been hypothesized to serve as a visual cue to a bird's sex, state of maturity, or social status; as reinforcement to the beak's structure; or as a resonance chamber, enhancing calls. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == مافی ھەڵاوارد لە بەربەستنی ئایپی == سەلام کاک هۆگر. هەتاکوو دوێنێ شەوێ بۆ دووەمین جار ویکیپیدیا لە ئێران فیلتەر بوو و چەند ڕۆژێک نەمتوانیی چالاک بم، تکایە ئەگەر دەکرێ مافی هاڵاواردە لە بەربەستیی ئایپیم پێ بدە تا لە ئەگەری دووبارە بوونەوەی ئەو شتە چالاکیم ڕانەوەستێ. سوپاس [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١١:٤٩، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]]: تەواو ئەزیزم، دوو مافی سەرەکیت وەرگرت. گەر پێویستت بە چی بوو پێم بڵێ. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٥:١١، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::زۆر سوپاس کاک هۆگر. نەوەڵڵا هیچی دیم پێویست نێ دەستت خۆش بێ. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٨:٤٦، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) شتێک، وتاری [[باخچەی وشەکان]] کەمێکی هەڵە و کێشە هەبوون چاکم کردن، چاوێکی لێکە ئەگەر تەواوە دەستکاریەکانم تایید بکە. پرسیارێکیش، «تایید» بە کوردی دەبێتە چی؟! لە منداڵیەوە هەر تاییدم گۆ لێبۆ. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٩:٠٤، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]]: یەکێک لە دەستکارییەکانت هەڵە بوون، بۆتەکەی کاک ئارام خۆی چاکی کردبۆیەوە، ئەوانی تریشت کەمێک پەیوەندیدار بوو بە تەکنیکەوە، منیش تاقەتی تەکنیکم نییە (کۆدی و داڕێژە و مۆدێلەکان). وشەی تایید مەبەستت تاکیدی عەرەبییە، تاکید واتا دڵنیابوونەوە ('''چاوێکی لێکە ئەگەر تەواوە دەستکاریەکانم دڵنیایی لێبکەوە'''). '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٥:٥٤، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] نا ئەوەی باتەکەی کاک ئارام، ئەمن لە ویکی ئینگلیسی سەرچاوەکەم پێوە زیاد کرد ئەویش ژێدەرەکانی وەرگێڕاوە بە کوردی، ئەوانی تەکنیکییەکان لە نێو سەرچاوەکان ژێدەری Asin= لە ویکی کوردی دا هاوردە نەکراوە بۆیە هەڵەی دەنووسی و ئەمیش پاکم کردنەوە. بۆ تایید مەبەستم وانێک بوو، ئەها دەستکاریەکانم لە مێژووی وتارەکە بە ڕەنگی زەردە، تاییدی بکە مەبەستم ئەوە دەستکاریەکان شین بکە. دڵنیایی کوردی بەرامبەری مطمئنی فارسیه، بەڵام تایید نازانم چۆنی بڵێم، لە ژیریی دەستکردم پرسی «پشتڕاستکردنه‌وه» / «پەسەند»ی وێدام. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٦:١٩، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == پرسیار لە [[User:فؤاد عثمان رسول احمد|فؤاد عثمان رسول احمد]]ەوە لەسەر [[داڕێژە:بەخێربێیت بۆ ویکیپیدیا]] (١٨:٠٦، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦) == سڵاو وتارێکم بۆتان ناردوە،بەڵام نازانم بڵاوتان کردۆتەوە یان نا؟ --[[بەکارھێنەر:فؤاد عثمان رسول احمد|فؤاد عثمان رسول احمد]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:فؤاد عثمان رسول احمد|لێدوان]]) ١٨:٠٦، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:فؤاد عثمان رسول احمد|فؤاد عثمان رسول احمد]]: سڵاو لە تۆش، کام وتار مەبەستت؟؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٥:٥١، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <div lang="en" dir="ltr"> == Report for vandalism == Hello, Could you please block the following accounts for a few days: * [[بەکارھێنەر:~2026-17551-44]] * [[بەکارھێنەر:~2026-17431-24]] * [[بەکارھێنەر:~2026-12371-92]] * [[بەکارھێنەر:~2026-12831-51]] * [[بەکارھێنەر:~2026-13216-23]] * [[بەکارھێنەر:~2026-13868-38]] * [[بەکارھێنەر:~2026-16430-55]] * [[بەکارھێنەر:ابراهیم احمد حسین]] They are disrupting the encyclopedia and they are the same person. Thank you in advance. Sincerely, —[[بەکارھێنەر:Eihel|Eihel]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Eihel|لێدوان]]) ٢٢:٤٢، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Eihel|Eihel]]: it's '''Done''', Thanks '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٨:١٣، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) </div> == Wikipedia translation of the week: 2026-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Etruscan sculpture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frontone A del grande tempio di luni con concilio degli dei, 175-150 ac. ca. 01.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Etruscan sculpture''' was one of the most important artistic expressions of the Etruscan people, who inhabited the regions of Northern Italy and Central Italy between about the 9th century BC and the 1st century BC. Etruscan art was largely a derivation of Greek art, although developed with many characteristics of its own. Given the almost total lack of Etruscan written documents, a problem compounded by the paucity of information on their language—still largely undeciphered—it is in their art that the keys to the reconstruction of their history are to be found, although Greek and Roman chronicles are also of great help. Like its culture in general, Etruscan sculpture has many obscure aspects for scholars, being the subject of controversy and forcing them to propose their interpretations always tentatively, but the consensus is that it was part of the most important and original legacy of Italian art and even contributed significantly to the initial formation of the artistic traditions of ancient Rome. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:٤٩، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == پرسیار لە [[User:MeerFarhad97|MeerFarhad97]]ەوە (٢٠:١٧، ٢٧ی ئازاری ٢٠٢٦) == :''Note: [[User:MeerFarhad97|MeerFarhad97]]'s mentor <span class="plainlinks">[{{fullurl:User:Aram}} Aram]</span> is away.'' سڵاو مامۆستا، چەند وتارێکم دروست کردووە و بەستەری نێوانزمانم بۆ زیاد کردوون بەڵام ئەمڕۆ وتارێکم دروست کرد و ویستم بەستەری نێوان زمانی بۆ زیاد بکەم بە هەمان شێوەی ئەوانی دی بەڵام نەیهێشت. تکایە یارمەتیم بدەو بۆی زیاد بکە، ناوی وتارەکە (دۆخی پاراستن)ە و لینکەکەشی دادەنێم. سپاس. https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%86%D8%AE%DB%8C_%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86 --[[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MeerFarhad97|لێدوان]]) ٢٠:١٧، ٢٧ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]]: تەواو چەند کاتژمێرێکی تر دەبەسترێتەوە و چارەم کرد. بەی بەک پرسیارێک، گەر سەرچاوە لە ویکی ئینگلیزی هەبوو هەر ئەو سەرچاوانە بھێنەوە نەک تەنیا لینکی وتارە ئینگلیزییەکە دابنێیت. گەر سەرچاوە لە ویکیی ئینگلیزی نەبوو لەناو دەقەکە، ئەوکاتە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%A8%DB%95%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%BE%DB%8E%D9%86%DB%95%D8%B1:Tessla/%D8%AE%DB%86%DA%B5%DB%95%D9%BE%DB%95%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8E&action=edit] لەو لینکە چی هەبوو برۆ لەقەد وتارەکە دایبنێ. پرسیارت هەبوو پێم بڵێ تکایە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٢٠:٣٢، ٢٧ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pulse (nightclub)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Orlando FL Pulse Nightclub01.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pulse''' was a gay bar, dance club, and nightclub in Orlando, Florida, founded in 2004 by Barbara Poma and Ron Legler. On June 12, 2016, the club was the scene of the second-deadliest mass shooting by a single gunman in U.S. history, and the second-deadliest terrorist attack on U.S. soil since the September 11 attacks. Forty-nine people were killed and 58 other people were injured. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٧، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> 40ye00z6vj933qs7kunv1lzav9quzlh 3 171678 1569859 1567621 2026-03-30T01:49:50Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 2 بابەت (کۆنتر لە ٢٠ ڕۆژ) بۆ [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی ٦]] 1569859 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="position:absolute; top:-9999px;">User_Talk:</span>{{font color|#f207cb|'''Sakura emad'''}}}} <div style="position: fixed; left:20px; bottom:0; display:block; height:120px;">[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg|100px|Wikimedia Sverige]]</div> <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(20d) |counter = 6 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> <center>ئەگەر لێرەی بۆ ئەوەی بزانیت بۆچی وتارەکەت تاگی سڕینەوەی لەسەرە یان دەسڕدرێتەوە,</center> <center>باشترین شت ئەوەیە بچیت سەرچاوەی بۆ زیاد بکەیت.</center> <br /> {| style="background:gray;" |<span style="color: yellow">[[Image:{{{image|Emblem-important.svg}}}|20px|Caution]] '''تێبینی بکە'''</span> |} ئەگەر وتارەکەتم سڕیوەتەوە و دەتەوێ بزانیت بۆچی، ئەوا تکایە سەرەتا سەیرێکی ئەم سیاسەت و ڕێسایانەی ویکیپیدیا بکە لە خوارەوە: {{col-begin|width=50%}} |- | *[[وپ:بایەخ]] (بایەخداری) *[[وپ:ژکز]] (بایەخداری کەسایەتییەکان) *[[وپ:سب]] (سەلماندنیبوون) *[[وپ:دسب]] (ئاماژە بە سەرچاوە) *[[وپ:کۆپی پەیست]] و [[وپ:لک]] (لەبەرگرتنەوە (کۆپیکردن) |} <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> == ترجمە == {{Pin message|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٦:٤١، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٥١١٩٣١٨}} دەمباش Sakura emad, تحدثنا سابقًا عن ترجمة مقالات نساء بارزات، فأنا جمعتُ الآن بعض الأسماء، وھن: * [[w:ar:وجدان النقیب]] * [[w:ar:حنان فوزی المسعودی]] * [[w:ar:فیفیان صلیوا]] ومن غیر عراقیات: * [[w:ar:عزیزة ھارون]] * [[w:ar:روز شحفة]] * [[w:ar:سلوی محمصانی مومنة]] * [[w:ar:جھان غزاوی عونی]] * [[w:ar:ثمار حلوانی]] وأظن فی البدایة تکفیک! زور سپاس. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏٠٠:٠١، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :مرحبا @[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] نعم صح بذکر شکرا لک، {{Doing|یُنفَّذ}} :١. [[ڕۆوز شەحفە]] {{Done|تم}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٤، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٢. [[ویجدان نەقیب]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٦، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٣. [[عەزیزە ھاڕوون]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٥٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :: شکرا لک Sakura Hana. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏١٠:٠٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ::::4. [[سەلوا محمەسانی]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) ::::ئەم بەریزە سینەماکار نیە، گوناحە لەپال بەهمەن و شەوکەت ناوی بنوسریت، ئەم بەریزە یەک فیلمی کوردی بەناوی هەنسکی ئاسمان دروست کردووە، کە فلمیکی لاوازە و ستافەکەی پەشیمانن لەو فیلمە، بەرهەمهینەرەکانی دوو گەنج بوون توشی زەرەریکی زۆر بوون، لە دوای ئەو زیان و شکستە بەرهەمهینەریکیان جوو بۆ هاندەران و ئەوی تریان وازی لەسینەما هینا. بۆیە باشتر وابە لابدریت بۆ سومعىی کورد جوان نیە و نابیت بکریتە نموونەی فیلمی کوردی. [[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Cinamekurdi|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٥، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] نازانم باسی کێ دەکەیت بە دیاریکراوی بەڵام ھەموو ئەوانەی لە سەرەوە نووسراون زۆربەیان شاعیرن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٤:٥١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٢٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٧٠٤٩٧٠٩}}{{Pin message|}} <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٥:٤٤، ٣٠ی ئایاری ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٦٩٥٠٨٦٨٣}} سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|@MediaWiki message delivery]] شتێکی جوانە [[بەکارھێنەر:Ranjzaidan|Ranjzaidan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ranjzaidan|لێدوان]]) ‏١٢:٢٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> {{وب|Sakura emad}} منیش دەمەوێت ببمە یەکێک لەوانەی کە دەیانەوێت ویکی فەرھەنگ سەربخەین، تکایە پێمبڵێ چۆن بیکەم؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:٢٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == ئەو بابەتانەی کە بۆ دەنگدان کاندید کراون == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١١:٢٤، ٢ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٥٠٥٨٦٩٨}}{{Pin message|}} سڵاو پرسیارێکم ھەیە، ئەو بابەتانەی کە وەک بابەتی ھەڵبژێردراو یان باش کاندید دەکەین تا کەی دەمێننەوە لە حاڵەتی دەنگدان و دەنگیان بۆ نییە، ژمارەیەک بابەت کە خۆم نووسیومە کاندید کراون بۆ دەنگدان، وە أ کاتێکی زۆر درێژ تێپەڕیوە و ھیچ دەنگێک نییە، و بێگومان ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی ئەندامانی کارلێککار لەناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و بۆ ئەمەش، داواتان لێدەکەم پێداچوونەوە بەم بابەتانەدا بکەن و بە باشی بیانخوێننەوە، و ئێوەش دۆخیان دیاری بکەن .لە نێو بابەتە باشەکان و بابەتە ھەڵبژێردراوەکاندا قبوڵیان دەکەیت؟,, سوباس,, [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏٢٢:١٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]]: زۆر سپاس بۆ بەشدارییە بەبەھاکانت و درووستکردنی وتاری گوونجاو و پاڵاوتنیان، قسەکانت لە جێگای خۆیانن و ماوەیەکی زۆرە داتناون: :* [[ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان/پاڵاوتن/تەھماسبی یەکەم|تەھماسبی یەکەم]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/مەمالیکی عێراق|مەمالیکی عێراق]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/گۆڕەپانی کۆماری|گۆڕەپانی کۆماری]] :ھەندێکیان دەنگیان بۆ دراوە تەنھا پێداچوونەوەیەکی پێویستە، ھەندێکیان ھێشتا دەنگیان نییە بەکورتی لە ئێستادا پێویست بە دەنگێکی زۆر ناکات بۆ ئەوەی ببن بە وتارێکی باش دوو دەنگ لەلایەن دوو بەکارھێنەری پێشکەوتوو بەبیرورای من بەسە بۆ ئەوەی ئەنجامێک بۆ وتارەکەت وەربگریت، :من ھەوڵ دەدەم بە یەک بە یەکیان دا بچمەوە و سەیریان بکەم دەر ئەنجامیان بزانین لە کاتێکی نزیکدا {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2022-34 == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٤٥، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٨٠٩٤٧٣٩}}{{Pin message|}} {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:In the Arbour]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] ‏١١:٤٧، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)'' </div> |} <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23685356 --> == دەنگ بدە بە بابەتەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٣٥، ٢١ی شوباتی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٩٢٦٠٢١١٩}}{{Pin message|}} سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]، بابەتی زۆرم هەیە کە کاندیدم کرد بۆ دەنگدان لەنێو بابەتی هەڵبژێردراو و باشی ناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و ڕاشکاوانە، هەندێک کاندید بۆ هەندێک هاوکار دەبینم، بابەتەکە لە بابەتەکانی هەڵبژێردراودا هاتووە تەنها بە دوو دەنگ، بابەتەکانی هەڵبژێردراو، من هیوادارم دەنگ بدەن و بیانخەنە ناو لیستەکەوە، چونکە نزیکەی هەشت مانگ تێپەڕیوە، و ئەم بابەتانە هێشتا لە شوێنی خۆیانن بەبێ دەنگدان.سوپاس. [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏١١:٤٤، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :s [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٣، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casque (anatomy)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Great hornbill (Buceros bicornis) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''casque''' is an anatomical feature found in some species of birds, reptiles, and amphibians. In birds, it is an enlargement of the bones of the upper mandible or the skull, either on the front of the face, the top of the head, or both. The casque has been hypothesized to serve as a visual cue to a bird's sex, state of maturity, or social status; as reinforcement to the beak's structure; or as a resonance chamber, enhancing calls. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Etruscan sculpture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frontone A del grande tempio di luni con concilio degli dei, 175-150 ac. ca. 01.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Etruscan sculpture''' was one of the most important artistic expressions of the Etruscan people, who inhabited the regions of Northern Italy and Central Italy between about the 9th century BC and the 1st century BC. Etruscan art was largely a derivation of Greek art, although developed with many characteristics of its own. Given the almost total lack of Etruscan written documents, a problem compounded by the paucity of information on their language—still largely undeciphered—it is in their art that the keys to the reconstruction of their history are to be found, although Greek and Roman chronicles are also of great help. Like its culture in general, Etruscan sculpture has many obscure aspects for scholars, being the subject of controversy and forcing them to propose their interpretations always tentatively, but the consensus is that it was part of the most important and original legacy of Italian art and even contributed significantly to the initial formation of the artistic traditions of ancient Rome. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> ak5wbxg6pr3huc8lyesumeodmrc33pb 1569860 1569859 2026-03-30T02:37:51Z MediaWiki message delivery 12292 /* Wikipedia translation of the week: 2026-14 */ بەشی نوێ 1569860 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="position:absolute; top:-9999px;">User_Talk:</span>{{font color|#f207cb|'''Sakura emad'''}}}} <div style="position: fixed; left:20px; bottom:0; display:block; height:120px;">[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg|100px|Wikimedia Sverige]]</div> <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(20d) |counter = 6 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> <center>ئەگەر لێرەی بۆ ئەوەی بزانیت بۆچی وتارەکەت تاگی سڕینەوەی لەسەرە یان دەسڕدرێتەوە,</center> <center>باشترین شت ئەوەیە بچیت سەرچاوەی بۆ زیاد بکەیت.</center> <br /> {| style="background:gray;" |<span style="color: yellow">[[Image:{{{image|Emblem-important.svg}}}|20px|Caution]] '''تێبینی بکە'''</span> |} ئەگەر وتارەکەتم سڕیوەتەوە و دەتەوێ بزانیت بۆچی، ئەوا تکایە سەرەتا سەیرێکی ئەم سیاسەت و ڕێسایانەی ویکیپیدیا بکە لە خوارەوە: {{col-begin|width=50%}} |- | *[[وپ:بایەخ]] (بایەخداری) *[[وپ:ژکز]] (بایەخداری کەسایەتییەکان) *[[وپ:سب]] (سەلماندنیبوون) *[[وپ:دسب]] (ئاماژە بە سەرچاوە) *[[وپ:کۆپی پەیست]] و [[وپ:لک]] (لەبەرگرتنەوە (کۆپیکردن) |} <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> == ترجمە == {{Pin message|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٦:٤١، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٥١١٩٣١٨}} دەمباش Sakura emad, تحدثنا سابقًا عن ترجمة مقالات نساء بارزات، فأنا جمعتُ الآن بعض الأسماء، وھن: * [[w:ar:وجدان النقیب]] * [[w:ar:حنان فوزی المسعودی]] * [[w:ar:فیفیان صلیوا]] ومن غیر عراقیات: * [[w:ar:عزیزة ھارون]] * [[w:ar:روز شحفة]] * [[w:ar:سلوی محمصانی مومنة]] * [[w:ar:جھان غزاوی عونی]] * [[w:ar:ثمار حلوانی]] وأظن فی البدایة تکفیک! زور سپاس. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏٠٠:٠١، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :مرحبا @[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] نعم صح بذکر شکرا لک، {{Doing|یُنفَّذ}} :١. [[ڕۆوز شەحفە]] {{Done|تم}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٤، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٢. [[ویجدان نەقیب]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٦، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٣. [[عەزیزە ھاڕوون]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٥٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :: شکرا لک Sakura Hana. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏١٠:٠٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ::::4. [[سەلوا محمەسانی]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) ::::ئەم بەریزە سینەماکار نیە، گوناحە لەپال بەهمەن و شەوکەت ناوی بنوسریت، ئەم بەریزە یەک فیلمی کوردی بەناوی هەنسکی ئاسمان دروست کردووە، کە فلمیکی لاوازە و ستافەکەی پەشیمانن لەو فیلمە، بەرهەمهینەرەکانی دوو گەنج بوون توشی زەرەریکی زۆر بوون، لە دوای ئەو زیان و شکستە بەرهەمهینەریکیان جوو بۆ هاندەران و ئەوی تریان وازی لەسینەما هینا. بۆیە باشتر وابە لابدریت بۆ سومعىی کورد جوان نیە و نابیت بکریتە نموونەی فیلمی کوردی. [[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Cinamekurdi|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٥، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] نازانم باسی کێ دەکەیت بە دیاریکراوی بەڵام ھەموو ئەوانەی لە سەرەوە نووسراون زۆربەیان شاعیرن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٤:٥١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٢٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٧٠٤٩٧٠٩}}{{Pin message|}} <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٥:٤٤، ٣٠ی ئایاری ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٦٩٥٠٨٦٨٣}} سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|@MediaWiki message delivery]] شتێکی جوانە [[بەکارھێنەر:Ranjzaidan|Ranjzaidan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ranjzaidan|لێدوان]]) ‏١٢:٢٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> {{وب|Sakura emad}} منیش دەمەوێت ببمە یەکێک لەوانەی کە دەیانەوێت ویکی فەرھەنگ سەربخەین، تکایە پێمبڵێ چۆن بیکەم؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:٢٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == ئەو بابەتانەی کە بۆ دەنگدان کاندید کراون == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١١:٢٤، ٢ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٥٠٥٨٦٩٨}}{{Pin message|}} سڵاو پرسیارێکم ھەیە، ئەو بابەتانەی کە وەک بابەتی ھەڵبژێردراو یان باش کاندید دەکەین تا کەی دەمێننەوە لە حاڵەتی دەنگدان و دەنگیان بۆ نییە، ژمارەیەک بابەت کە خۆم نووسیومە کاندید کراون بۆ دەنگدان، وە أ کاتێکی زۆر درێژ تێپەڕیوە و ھیچ دەنگێک نییە، و بێگومان ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی ئەندامانی کارلێککار لەناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و بۆ ئەمەش، داواتان لێدەکەم پێداچوونەوە بەم بابەتانەدا بکەن و بە باشی بیانخوێننەوە، و ئێوەش دۆخیان دیاری بکەن .لە نێو بابەتە باشەکان و بابەتە ھەڵبژێردراوەکاندا قبوڵیان دەکەیت؟,, سوباس,, [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏٢٢:١٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]]: زۆر سپاس بۆ بەشدارییە بەبەھاکانت و درووستکردنی وتاری گوونجاو و پاڵاوتنیان، قسەکانت لە جێگای خۆیانن و ماوەیەکی زۆرە داتناون: :* [[ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان/پاڵاوتن/تەھماسبی یەکەم|تەھماسبی یەکەم]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/مەمالیکی عێراق|مەمالیکی عێراق]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/گۆڕەپانی کۆماری|گۆڕەپانی کۆماری]] :ھەندێکیان دەنگیان بۆ دراوە تەنھا پێداچوونەوەیەکی پێویستە، ھەندێکیان ھێشتا دەنگیان نییە بەکورتی لە ئێستادا پێویست بە دەنگێکی زۆر ناکات بۆ ئەوەی ببن بە وتارێکی باش دوو دەنگ لەلایەن دوو بەکارھێنەری پێشکەوتوو بەبیرورای من بەسە بۆ ئەوەی ئەنجامێک بۆ وتارەکەت وەربگریت، :من ھەوڵ دەدەم بە یەک بە یەکیان دا بچمەوە و سەیریان بکەم دەر ئەنجامیان بزانین لە کاتێکی نزیکدا {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2022-34 == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٤٥، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٨٠٩٤٧٣٩}}{{Pin message|}} {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:In the Arbour]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] ‏١١:٤٧، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)'' </div> |} <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23685356 --> == دەنگ بدە بە بابەتەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٣٥، ٢١ی شوباتی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٩٢٦٠٢١١٩}}{{Pin message|}} سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]، بابەتی زۆرم هەیە کە کاندیدم کرد بۆ دەنگدان لەنێو بابەتی هەڵبژێردراو و باشی ناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و ڕاشکاوانە، هەندێک کاندید بۆ هەندێک هاوکار دەبینم، بابەتەکە لە بابەتەکانی هەڵبژێردراودا هاتووە تەنها بە دوو دەنگ، بابەتەکانی هەڵبژێردراو، من هیوادارم دەنگ بدەن و بیانخەنە ناو لیستەکەوە، چونکە نزیکەی هەشت مانگ تێپەڕیوە، و ئەم بابەتانە هێشتا لە شوێنی خۆیانن بەبێ دەنگدان.سوپاس. [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏١١:٤٤، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :s [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٣، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casque (anatomy)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Great hornbill (Buceros bicornis) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''casque''' is an anatomical feature found in some species of birds, reptiles, and amphibians. In birds, it is an enlargement of the bones of the upper mandible or the skull, either on the front of the face, the top of the head, or both. The casque has been hypothesized to serve as a visual cue to a bird's sex, state of maturity, or social status; as reinforcement to the beak's structure; or as a resonance chamber, enhancing calls. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Etruscan sculpture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frontone A del grande tempio di luni con concilio degli dei, 175-150 ac. ca. 01.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Etruscan sculpture''' was one of the most important artistic expressions of the Etruscan people, who inhabited the regions of Northern Italy and Central Italy between about the 9th century BC and the 1st century BC. Etruscan art was largely a derivation of Greek art, although developed with many characteristics of its own. Given the almost total lack of Etruscan written documents, a problem compounded by the paucity of information on their language—still largely undeciphered—it is in their art that the keys to the reconstruction of their history are to be found, although Greek and Roman chronicles are also of great help. Like its culture in general, Etruscan sculpture has many obscure aspects for scholars, being the subject of controversy and forcing them to propose their interpretations always tentatively, but the consensus is that it was part of the most important and original legacy of Italian art and even contributed significantly to the initial formation of the artistic traditions of ancient Rome. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pulse (nightclub)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Orlando FL Pulse Nightclub01.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pulse''' was a gay bar, dance club, and nightclub in Orlando, Florida, founded in 2004 by Barbara Poma and Ron Legler. On June 12, 2016, the club was the scene of the second-deadliest mass shooting by a single gunman in U.S. history, and the second-deadliest terrorist attack on U.S. soil since the September 11 attacks. Forty-nine people were killed and 58 other people were injured. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٧، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> pmpwdv1jzd9okmmpjmhtiasfir009dv 0 175661 1569880 1447474 2026-03-30T08:16:44Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1569880 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q7404599|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Has list، Married name، زمانەکانی ئاخاوتن، دەستپێکی چالاکی، Second family name in Spanish name، حاڵەتی مافەکانی لەبەرگرتنەوە، کارە کۆکراوەکان، ڕووداوە بەرچاوەکان، ھۆی مەرگ، Ancestral home، خزمەکان، ئایین، باری تەندرووستی}}'''سەلیمە موراد''' یان '''سەلیمە پاشا''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: سليمة مراد؛ ٢ی شووباتی ١٩٠٥ - ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٧٤) هونەرمەند و گۆرانیبێژێکی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕۆڵی جوەكانی عێراق و كوردستان لە هونەر و مۆسیقادا|ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail.aspx?Jimare=1674|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=www.peyserpress.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ahmad|یەکەم=Chalak|سەردێڕ=فــــەیـسەڵــــــــــــــیــــــات 51|ناونیشان=https://www.hawler.in/index.php/2017-12-28-23-16-34/item/10408-51|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=www.hawler.in|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210607024945/https://www.hawler.in/index.php/2017-12-28-23-16-34/item/10408-51|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ژەنیارێکی بەناوبانگی عێراقی کۆچی دواییکرد|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/310820152-amp|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> [[عێراق|عێراقی]] [[جوو]] بوو، ئەو کەسێکی بەناوبانگ و ڕێزلێنراو بوو لە [[جیھانی عەرەب|جیهانی عەرەب]]. ئەو لەلایەن [[نووری سەعید]]، [[سەرۆک وەزیرانی عێراق|سەرۆکوەزیرانی عێراق]] نازناوی پاشای پێدرا، هەربۆیە زۆرجار بە سەلیمە پاشا بانگ دەکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سلیمە موراد فریاد ڕەسی هونەری نازم غەزالی|ناونیشان=http://www.bopeshawa.net/index/?p=4560|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=بۆپێشەوە}}</ref> سەلیمە شارەزاییەکی باشی لە مەقامی عێراقی هەبوو.<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=غەزالی دەریای ئاواز و هونەری عیراقی|ناونیشان=https://mewdamedia.com/articles/4789|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=Mewda Media}}{{بەستەری مردوو|url=https://mewdamedia.com/articles/4789 |date=ئازاری ٢٠٢٦ }}</ref> سەلیمە لە خێزانێکی خانەدانی جوولەکە لە [[بەغدا]]، [[عێراق]] لە دایکبوو. ئەو لە ساڵی ١٩٥٨ هاوسەرگیری لەگەڵ گۆرانیبێژی عێراقی [[نازم غەزالی]] ئەنجامدا.<ref name=":02" /> سەلیمە لە ڕۆژی ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٧٤، لە تەمەنی ٦٨ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|مۆسیقا|عێراق|بەغدا}} [[پۆل:گۆرانیبێژانی جوو]] [[پۆل:ژەنیارانی عێراقی]] [[پۆل:خەڵکی بەغدا]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٠]] [[پۆل:جوولەکەکانی عێراق]] 83xsy4zhmhyzkq9f2bsdwsh7075jam5 0 177408 1569753 1569433 2026-03-29T12:03:25Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569753 wikitext text/x-wiki '''دادگای شۆڕشی ئیسلامی'''<ref>[http://www.house.gov/pitts/initiatives/humanrights/prisoners/bahaii2iran.htm Human Rights<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061123091151/http://www.house.gov/pitts/initiatives/humanrights/prisoners/bahaii2iran.htm |date=2006-11-23}}</ref> ({{بە فارسی|دادگاه انقلاب اسلامی}}) دادگایەکی [[کۆماری ئیسلامیی ئێران]]ە کە ئەو کەسانەی قاچاخ، کفر، خرابکاری یان ھەوڵی ڕووخانی حکوومەتی ئێرانیان ئەنجام داوە تێیدا دادوەری دەکرێن. دادگاکە کاری خۆی لە دوای [[شۆڕشی ئیسلامیی ئێران]] دەستپێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |سەردێڕ=CIA – The World Factbook – Iran<!-- Bot generated title --> |ڕێکەوتی سەردان= ١ی نیسانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240505102855/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|سیاسەت|ئیسلام}} {{ئێران-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Islamic Revolutionary Court}} [[پۆل:شۆڕشی ئیسلامیی ئێران]] [[پۆل:ڕووحوڵڵا خومەینی]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٧٩ لە ئێران]] [[پۆل:یاساکانی ئێران]] qm3xai2vxw3ic0rxs3ljqhie0eje331 0 179655 1569862 1554249 2026-03-30T06:47:51Z 1silent scientist 51740 1569862 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|native_name=دەوڵەتی کاکوویە، کاکوەیھی |event2=|common_name=Kakuyids||era=Middle Ages|government_type=[[پاشایەتی]]|year_start=1008|year_end=1141|event_pre=|date_pre=|p3=|conventional_long_name=Kakuyid Emirate|event_start=|date_start=|event_end=|date_end=|p1=Buyid dynasty|flag_p1=Buyids 970.png|p2=|flag_p2=|event1=|flag_p3=|national_motto=|national_anthem=|s2=Atabegs of Yazd|flag_s2=|image_flag=|image_coat=|image_map=KakuyidMapHistoryofIran.png|image_map_caption=The Kakuyids at their greatest extent||capital=[[ئەسفەھان]]{{ھن}}<small>(١٠٠٨–١٠٥١)</small>{{ھن}}[[یەزد]]{{ھن}}<small>(١٠٥١–١١٤١)</small>|s1=Great Seljuq Empire|flag_s1=Seljuk Empire locator map.svg|زمان=[[زمانی دەیلەمی|دەیلەمی]] |ئایین= [[ئیسلام]] |currency=|leader1=[[Muhammad ibn Rustam Dushmanziyar]]|year_leader1=1008–1041|leader2=Garshasp II|year_leader2=1095–1141|title_leader=[[Emir]]|today=}} '''دەوڵەتی کاکوویە''' یان '''کاکەوەیھی''' یان '''کاکۆیی''' (بە [[ئەلفوبێی لاتینیی زمانی کوردی|لاتینیی کوردی]]: ''Kakeweyhî'' یان ''Kakûyiyan'') دەوڵەتێکی [[دیلم]]ی [[ئیسلام]]ی [[شیعە]] بوون کە لە ساڵانی ١٠٠٨ تا ١١٤١ دەسەڵاتیان ھەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kennedy|یەکەم=Hugh N.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Wux0lWbxs1kC&hl=ckb|سەردێڕ=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century|دوایین٢=Kennedy|یەکەم٢=Professor of Arabic Hugh|دوایین٣=Barbir|یەکەم٣=Karl|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Longman|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٨٢-٤٠٥٢٥-٧|زمان=en}}</ref> دامەزرێنەری ئەم حکوومەتە ئەبو جەعفەر محەممەد کوڕی ڕۆستەمە. عەلا ئەلدەولە محەممەد ھانی دەمرا و زانایانی دەدا و فەیلەسوفی بەناوبانگ [[ئیبن سینا]] تا مردنی [[وەزیر]]ی [[پاشا]] ھەبوو. ھێرشی تورکەکانی غەز بەتەواوی بارودۆخی سیاسی [[ئێران]]ی گۆڕی و بەنی کاکەوەیی وەک ھێزەکانی دیکە ھێنایە بەر بەرگری. کاتێک ئیبن کاکەوەیی لە ساڵی ١٠٤١ زایینی کۆچی دوایی کرد و فەرامەرزی کوڕی لە [[ئەسفەھان]] جێگەی خۆی گرت، ناچار بوو بە دەوڵەتی [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجوقییەکان]] بناسێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=ڕۆحانی|یەکەم=کەماڵ|سەردێڕ=کورد و کوردستان لە ڕێڕەوی مێژوودا|بڵاوکەرەوە=ئاراس|ساڵ=۱۳۹۸ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٦٢٢-٦٢٧٨-٣١-٠|شوێن=تاران|پەڕەکان=١٩٨،١٩٩}}</ref> ==مێژوو== دامەزرێنەری خانەدانی کاکۆیی [[عەلائولدەولە محەممەد]] بوو، کە سەرکردەیەکی سەربازیی دەیلەمی بوو لەژێر خزمەتی [[دەوڵەتی بوەیھی|میرنشینی بوەیھی]] جیبالدا. باوکی، [[ڕوستەمی دووژمنزیار]]، ئەویش خزمەتی بوەیھییەکانی کردبوو، و زەویی لە ئەلبورز پێدرابوو بۆ پاراستنیان لە دژی فەرمانڕەوا ناوخۆییەکانی ناوچەی دراوسێی [[تەبەرستان]]. ڕوستەم خاڵی سەیدە شیرین بوو، کە شازادەیەکی خانەدانی باوەندی بوو و هاوسەرگیری لەگەڵ میری بوەیهی فەخرولدەولە (فەرمانڕەوایی: ٩٧٦–٩٨٠، ٩٨٤–٩٩٧) کردبوو. بەهۆی ئەم پەیوەندییە، زۆرجار عەلائولدەولە محەممەد بە ئیبن کاکۆییە یان «پیسەری کاکۆ» ناودەبرێت، کە بە واتای «کوڕی خاڵ» دێت. تا ساڵی ١٠٠٨، ئەو پارێزگاری شاری [[ئەسفەهان]] بوو، پۆستێک کە سەیدە شیرین بۆی دەستەبەر کردبوو. بەڵام ڕاپۆرتی مێژوونووسی ناوخۆیی سەدەی ١١ی ئەسفەهان، مافەڕووخی، ئەوە دەخاتە ڕوو کە عەلائولدەولە محەمەد لایەنی کەم لە سەرەتای ساڵی ١٠٠٣وە کۆنترۆڵی شارەکەی لەدەستدا بووە. بە تێپەڕبوونی کات، ئەو بە کردەیی لە ژێر کۆنترۆڵی [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیهییەکان]] سەربەخۆ بوو.<ref>Bosworth 2010, pp. 359–362.</ref><ref>Bosworth 1984, pp. 773–774.</ref><ref>Bosworth 1970, p. 74.</ref><ref>Spuler 2014, p. 101.</ref><ref>Spuler 2014, p. 110.</ref> هەندێک جار محەمەد کوڕی ڕوستەمی دووژمنزیار وەک هاوپەیمانی بوەیهییەکان دەردەکەوت؛ بۆ نموونە کاتێک شەمسولدەولە لە [[هەمەدان]] ڕووبەڕووی ڕاپەڕین بووەوە، بۆ هاوکاری پەنای بۆ کاکۆییەکان برد. ماوەیەکی کەم دوای کۆچی دوایی شەمسولدەولە، سەماولدەولە بوو بە جێنشینی، بەڵام کاکۆییەکان هێرشیان کرد و لە ساڵی ١٠٢٣ یان ١٠٢٤دا کۆنترۆڵی هەمەدانیان کرد. پاشان پێشڕەوییان کرد و [[حەڵوان]]یان{{تێبینی| شارە دەکەوێتە سەر سنووری نێوان گردە بەرزەکانی [[ئێران]] و دەشتاییەکانی [[مێزۆپۆتامیا]] ([[عێراق]]). لە ئێستادا شوێنەوارەکانی ئەم شارە دەکەونە دەوروبەری شاری «[[سەرپێڵی زەھاو]]» لە [[پارێزگای کرماشان]]ی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].}} لە [[عەننازییەکان]] سەند. موشەریفولدەولەی بوەیهی، کە فەرمانڕەوایی فارس و عێراقی دەکرد، کاکۆییەکانی ناچار کرد لە حەڵوان بکشێنەوە، بەڵام هەمەدانیان لای خۆیان هێشتەوە. ئاشتی لە نێوان هەردوولادا بەسترا و لە کۆتاییدا هاوپەیمانییەکی هاوسەرگیری ڕێکخرا. لە ساڵی ١٠٤١دا فەرامورزی کوڕی بوو بە جێنشینی محەممەد کوڕی ڕوستەمی دووژمنزیار. لە کاتێکدا لە هەمەدان کاکۆییەکی تر بە ناوی گەرشاسپی یەکەم دەسەڵاتی گرتە دەست. لە ساڵی ١٠٩٥دا، گەرشاسپی دووەم بوو بە میری نوێی خانەدانی کاکۆیی، و دواتر لە [[شەڕی قەتوان]] لە ساڵی ١١٤١دا کوژرا. فەرمانڕەوایی فەرامورز لەلایەن [[سەلجووقییەکان]]ەوە کورتکرایەوە، کە دوای گەمارۆدانی ساڵێکی ئەسفەهان لە ساڵی ١٠٥١ یان ١٠٥٢دا شارەکەیان گرت. سەرەڕای ئەمەش، لەلایەن سەلجووقییەکانەوە یەزد و ئەبەرکووهـ وەک [[دەرەبەگایەتی]] بە فەرامورز دران. کاکۆییەکان تا ناوەڕاستی سەدەی ١٢ وەک پارێزگاری ئەم ناوچانە مانەوە؛ فەرمانڕەوایییان لەو ماوەیەدا بە دروستکردنی [[مزگەوت]]، کەناڵ و قەڵابەندییەکان ناسرابوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|مێژوو|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پۆلی کۆمنز|Kakuyids}} [[پۆل:مێژووی ئێران]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی دەیەی ١١٤٠]] 4t99swa1qk9ej5k6b15mcp25faep19q 1569863 1569862 2026-03-30T06:50:19Z 1silent scientist 51740 /* مێژوو */ 1569863 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|native_name=دەوڵەتی کاکوویە، کاکوەیھی |event2=|common_name=Kakuyids||era=Middle Ages|government_type=[[پاشایەتی]]|year_start=1008|year_end=1141|event_pre=|date_pre=|p3=|conventional_long_name=Kakuyid Emirate|event_start=|date_start=|event_end=|date_end=|p1=Buyid dynasty|flag_p1=Buyids 970.png|p2=|flag_p2=|event1=|flag_p3=|national_motto=|national_anthem=|s2=Atabegs of Yazd|flag_s2=|image_flag=|image_coat=|image_map=KakuyidMapHistoryofIran.png|image_map_caption=The Kakuyids at their greatest extent||capital=[[ئەسفەھان]]{{ھن}}<small>(١٠٠٨–١٠٥١)</small>{{ھن}}[[یەزد]]{{ھن}}<small>(١٠٥١–١١٤١)</small>|s1=Great Seljuq Empire|flag_s1=Seljuk Empire locator map.svg|زمان=[[زمانی دەیلەمی|دەیلەمی]] |ئایین= [[ئیسلام]] |currency=|leader1=[[Muhammad ibn Rustam Dushmanziyar]]|year_leader1=1008–1041|leader2=Garshasp II|year_leader2=1095–1141|title_leader=[[Emir]]|today=}} '''دەوڵەتی کاکوویە''' یان '''کاکەوەیھی''' یان '''کاکۆیی''' (بە [[ئەلفوبێی لاتینیی زمانی کوردی|لاتینیی کوردی]]: ''Kakeweyhî'' یان ''Kakûyiyan'') دەوڵەتێکی [[دیلم]]ی [[ئیسلام]]ی [[شیعە]] بوون کە لە ساڵانی ١٠٠٨ تا ١١٤١ دەسەڵاتیان ھەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kennedy|یەکەم=Hugh N.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Wux0lWbxs1kC&hl=ckb|سەردێڕ=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century|دوایین٢=Kennedy|یەکەم٢=Professor of Arabic Hugh|دوایین٣=Barbir|یەکەم٣=Karl|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Longman|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٨٢-٤٠٥٢٥-٧|زمان=en}}</ref> دامەزرێنەری ئەم حکوومەتە ئەبو جەعفەر محەممەد کوڕی ڕۆستەمە. عەلا ئەلدەولە محەممەد ھانی دەمرا و زانایانی دەدا و فەیلەسوفی بەناوبانگ [[ئیبن سینا]] تا مردنی [[وەزیر]]ی [[پاشا]] ھەبوو. ھێرشی تورکەکانی غەز بەتەواوی بارودۆخی سیاسی [[ئێران]]ی گۆڕی و بەنی کاکەوەیی وەک ھێزەکانی دیکە ھێنایە بەر بەرگری. کاتێک ئیبن کاکەوەیی لە ساڵی ١٠٤١ زایینی کۆچی دوایی کرد و فەرامەرزی کوڕی لە [[ئەسفەھان]] جێگەی خۆی گرت، ناچار بوو بە دەوڵەتی [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجوقییەکان]] بناسێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=ڕۆحانی|یەکەم=کەماڵ|سەردێڕ=کورد و کوردستان لە ڕێڕەوی مێژوودا|بڵاوکەرەوە=ئاراس|ساڵ=۱۳۹۸ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٦٢٢-٦٢٧٨-٣١-٠|شوێن=تاران|پەڕەکان=١٩٨،١٩٩}}</ref> ==مێژوو== دامەزرێنەری خانەدانی کاکۆیی [[عەلائولدەولە محەممەد]] بوو، کە سەرکردەیەکی سەربازیی دەیلەمی بوو لەژێر خزمەتی [[دەوڵەتی بوەیھی|میرنشینی بوەیھی]] جیبالدا. باوکی، [[ڕوستەمی دووژمنزیار]]، ئەویش خزمەتی بوەیھییەکانی کردبوو، و زەویی لە ئەلبورز پێدرابوو بۆ پاراستنیان لە دژی فەرمانڕەوا ناوخۆییەکانی ناوچەی دراوسێی [[تەبەرستان]]. ڕوستەم خاڵی سەیدە شیرین بوو، کە شازادەیەکی خانەدانی باوەندی بوو و هاوسەرگیری لەگەڵ میری بوەیهی فەخرولدەولە (فەرمانڕەوایی: ٩٧٦–٩٨٠، ٩٨٤–٩٩٧) کردبوو. بەهۆی ئەم پەیوەندییە، زۆرجار عەلائولدەولە محەممەد بە ئیبن کاکۆییە یان «پیسەری کاکۆ» ناودەبرێت، کە بە واتای «کوڕی خاڵ» دێت. تا ساڵی ١٠٠٨، ئەو پارێزگاری شاری [[ئەسفەهان]] بوو، پۆستێک کە سەیدە شیرین بۆی دەستەبەر کردبوو. بەڵام ڕاپۆرتی مێژوونووسی ناوخۆیی سەدەی ١١ی ئەسفەهان، مافەڕووخی، ئەوە دەخاتە ڕوو کە عەلائولدەولە محەمەد لایەنی کەم لە سەرەتای ساڵی ١٠٠٣وە کۆنترۆڵی شارەکەی لەدەستدا بووە. بە تێپەڕبوونی کات، ئەو بە کردەیی لە ژێر کۆنترۆڵی [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیهییەکان]] سەربەخۆ بوو.<ref>Bosworth 2010, pp. 359–362.</ref><ref>Bosworth 1984, pp. 773–774.</ref><ref>Bosworth 1970, p. 74.</ref><ref>Spuler 2014, p. 101.</ref><ref>Spuler 2014, p. 110.</ref> هەندێک جار محەمەد کوڕی ڕوستەمی دووژمنزیار وەک هاوپەیمانی بوەیهییەکان دەردەکەوت؛ بۆ نموونە کاتێک شەمسولدەولە لە [[هەمەدان]] ڕووبەڕووی ڕاپەڕین بووەوە، بۆ هاوکاری پەنای بۆ کاکۆییەکان برد. ماوەیەکی کەم دوای کۆچی دوایی شەمسولدەولە، سەماولدەولە بوو بە جێنشینی، بەڵام کاکۆییەکان هێرشیان کرد و لە ساڵی ١٠٢٣ یان ١٠٢٤دا کۆنترۆڵی هەمەدانیان کرد. پاشان پێشڕەوییان کرد و [[حەڵوان]]یان{{تێبینی| شارە دەکەوێتە سەر سنووری نێوان گردە بەرزەکانی [[ئێران]] و دەشتاییەکانی [[مێزۆپۆتامیا]] ([[عێراق]]). لە ئێستادا شوێنەوارەکانی ئەم شارە دەکەونە دەوروبەری شاری «[[سەرپێڵی زەھاو]]» لە [[پارێزگای کرماشان]]ی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].}} لە [[عەنازی|عەنازییەکان]] سەند. موشەریفولدەولەی بوەیهی، کە فەرمانڕەوایی فارس و عێراقی دەکرد، کاکۆییەکانی ناچار کرد لە حەڵوان بکشێنەوە، بەڵام هەمەدانیان لای خۆیان هێشتەوە. ئاشتی لە نێوان هەردوولادا بەسترا و لە کۆتاییدا هاوپەیمانییەکی هاوسەرگیری ڕێکخرا. لە ساڵی ١٠٤١دا فەرامورزی کوڕی بوو بە جێنشینی محەممەد کوڕی ڕوستەمی دووژمنزیار. لە کاتێکدا لە هەمەدان کاکۆییەکی تر بە ناوی گەرشاسپی یەکەم دەسەڵاتی گرتە دەست. لە ساڵی ١٠٩٥دا، گەرشاسپی دووەم بوو بە میری نوێی خانەدانی کاکۆیی، و دواتر لە [[شەڕی قەتوان]] لە ساڵی ١١٤١دا کوژرا. فەرمانڕەوایی فەرامورز لەلایەن [[سەلجووقییەکان]]ەوە کورتکرایەوە، کە دوای گەمارۆدانی ساڵێکی ئەسفەهان لە ساڵی ١٠٥١ یان ١٠٥٢دا شارەکەیان گرت. سەرەڕای ئەمەش، لەلایەن سەلجووقییەکانەوە یەزد و ئەبەرکووهـ وەک [[دەرەبەگایەتی]] بە فەرامورز دران. کاکۆییەکان تا ناوەڕاستی سەدەی ١٢ وەک پارێزگاری ئەم ناوچانە مانەوە؛ فەرمانڕەوایییان لەو ماوەیەدا بە دروستکردنی [[مزگەوت]]، کەناڵ و قەڵابەندییەکان ناسرابوو. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|مێژوو|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پۆلی کۆمنز|Kakuyids}} [[پۆل:مێژووی ئێران]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی دەیەی ١١٤٠]] o8viajo3f97p69furyv7fsuwgc70omf 1569864 1569863 2026-03-30T06:50:49Z 1silent scientist 51740 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1569864 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|native_name=دەوڵەتی کاکوویە، کاکوەیھی |event2=|common_name=Kakuyids||era=Middle Ages|government_type=[[پاشایەتی]]|year_start=١٠٠٨|year_end=١١٤١|event_pre=|date_pre=|p3=|conventional_long_name=Kakuyid Emirate|event_start=|date_start=|event_end=|date_end=|p1=Buyid dynasty|flag_p1=Buyids 970.png|p2=|flag_p2=|event1=|flag_p3=|national_motto=|national_anthem=|s2=Atabegs of Yazd|flag_s2=|image_flag=|image_coat=|image_map=KakuyidMapHistoryofIran.png|image_map_caption=The Kakuyids at their greatest extent||capital=[[ئەسفەھان]]{{ھن}}<small>(١٠٠٨–١٠٥١)</small>{{ھن}}[[یەزد]]{{ھن}}<small>(١٠٥١–١١٤١)</small>|s1=Great Seljuq Empire|flag_s1=Seljuk Empire locator map.svg|زمان=[[زمانی دەیلەمی|دەیلەمی]] |ئایین= [[ئیسلام]] |currency=|leader1=[[Muhammad ibn Rustam Dushmanziyar]]|year_leader1=١٠٠٨–١٠٤١|leader2=Garshasp II|year_leader2=١٠٩٥–١١٤١|title_leader=[[Emir]]|today=}} '''دەوڵەتی کاکوویە''' یان '''کاکەوەیھی''' یان '''کاکۆیی''' (بە [[ئەلفوبێی لاتینیی زمانی کوردی|لاتینیی کوردی]]: ''Kakeweyhî'' یان ''Kakûyiyan'') دەوڵەتێکی [[دیلم]]ی [[ئیسلام]]ی [[شیعە]] بوون کە لە ساڵانی ١٠٠٨ تا ١١٤١ دەسەڵاتیان ھەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kennedy|یەکەم=Hugh N.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Wux0lWbxs1kC&hl=ckb|سەردێڕ=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century|دوایین٢=Kennedy|یەکەم٢=Professor of Arabic Hugh|دوایین٣=Barbir|یەکەم٣=Karl|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Longman|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٨٢-٤٠٥٢٥-٧|زمان=en}}</ref> دامەزرێنەری ئەم حکوومەتە ئەبو جەعفەر محەممەد کوڕی ڕۆستەمە. عەلا ئەلدەولە محەممەد ھانی دەمرا و زانایانی دەدا و فەیلەسوفی بەناوبانگ [[ئیبن سینا]] تا مردنی [[وەزیر]]ی [[پاشا]] ھەبوو. ھێرشی تورکەکانی غەز بەتەواوی بارودۆخی سیاسی [[ئێران]]ی گۆڕی و بەنی کاکەوەیی وەک ھێزەکانی دیکە ھێنایە بەر بەرگری. کاتێک ئیبن کاکەوەیی لە ساڵی ١٠٤١ زایینی کۆچی دوایی کرد و فەرامەرزی کوڕی لە [[ئەسفەھان]] جێگەی خۆی گرت، ناچار بوو بە دەوڵەتی [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجوقییەکان]] بناسێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=ڕۆحانی|یەکەم=کەماڵ|سەردێڕ=کورد و کوردستان لە ڕێڕەوی مێژوودا|بڵاوکەرەوە=ئاراس|ساڵ=۱۳۹۸ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٦٢٢-٦٢٧٨-٣١-٠|شوێن=تاران|پەڕەکان=١٩٨،١٩٩}}</ref> == مێژوو == دامەزرێنەری خانەدانی کاکۆیی [[عەلائولدەولە محەممەد]] بوو، کە سەرکردەیەکی سەربازیی دەیلەمی بوو لەژێر خزمەتی [[دەوڵەتی بوەیھی|میرنشینی بوەیھی]] جیبالدا. باوکی، [[ڕوستەمی دووژمنزیار]]، ئەویش خزمەتی بوەیھییەکانی کردبوو، و زەویی لە ئەلبورز پێدرابوو بۆ پاراستنیان لە دژی فەرمانڕەوا ناوخۆیییەکانی ناوچەی دراوسێی [[تەبەرستان]]. ڕوستەم خاڵی سەیدە شیرین بوو، کە شازادەیەکی خانەدانی باوەندی بوو و ھاوسەرگیری لەگەڵ میری بوەیھی فەخرولدەولە (فەرمانڕەوایی: ٩٧٦–٩٨٠، ٩٨٤–٩٩٧) کردبوو. بەھۆی ئەم پەیوەندییە، زۆرجار عەلائولدەولە محەممەد بە ئیبن کاکۆیییە یان «پیسەری کاکۆ» ناودەبرێت، کە بە واتای «کوڕی خاڵ» دێت. تا ساڵی ١٠٠٨، ئەو پارێزگاری شاری [[ئەسفەھان]] بوو، پۆستێک کە سەیدە شیرین بۆی دەستەبەر کردبوو؛ بەڵام ڕاپۆرتی مێژوونووسی ناوخۆیی سەدەی ١١ی ئەسفەھان، مافەڕووخی، ئەوە دەخاتە ڕوو کە عەلائولدەولە محەممەد لایەنی کەم لە سەرەتای ساڵی ١٠٠٣وە کۆنترۆڵی شارەکەی لەدەستدا بووە. بە تێپەڕبوونی کات، ئەو بە کردەیی لەژێر کۆنترۆڵی [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھییەکان]] سەربەخۆ بوو.<ref>Bosworth 2010, pp. 359–362.</ref><ref>Bosworth 1984, pp. 773–774.</ref><ref>Bosworth 1970, p. 74.</ref><ref>Spuler 2014, p. 101.</ref><ref>Spuler 2014, p. 110.</ref> ھەندێک جار محەممەد کوڕی ڕوستەمی دووژمنزیار وەک ھاوپەیمانی بوەیھییەکان دەردەکەوت؛ بۆ نموونە کاتێک شەمسولدەولە لە [[ھەمەدان]] ڕووبەڕووی ڕاپەڕین بووەوە، بۆ ھاوکاری پەنای بۆ کاکۆییەکان برد. ماوەیەکی کەم دوای کۆچی دوایی شەمسولدەولە، سەماولدەولە بوو بە جێنشینی، بەڵام کاکۆییەکان ھێرشیان کرد و لە ساڵی ١٠٢٣ یان ١٠٢٤دا کۆنترۆڵی ھەمەدانیان کرد. پاشان پێشڕەوییان کرد و [[حەڵوان]]یان{{تێبینی| شارە دەکەوێتە سەر سنووری نێوان گردە بەرزەکانی [[ئێران]] و دەشتاییەکانی [[مێزۆپۆتامیا]] ([[عێراق]]). لە ئێستادا شوێنەوارەکانی ئەم شارە دەکەونە دەوروبەری شاری «[[سەرپێڵی زەھاو]]» لە [[پارێزگای کرماشان]]ی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].}} لە [[عەنازی|عەنازییەکان]] سەند. موشەریفولدەولەی بوەیھی، کە فەرمانڕەوایی فارس و عێراقی دەکرد، کاکۆیییەکانی ناچار کرد لە حەڵوان بکشێنەوە، بەڵام ھەمەدانیان لای خۆیان ھێشتەوە. ئاشتی لە نێوان ھەردوولادا بەسترا و لە کۆتاییدا ھاوپەیمانییەکی ھاوسەرگیری ڕێکخرا. لە ساڵی ١٠٤١دا فەرامورزی کوڕی بوو بە جێنشینی محەممەد کوڕی ڕوستەمی دووژمنزیار. لەکاتێکدا لە ھەمەدان کاکۆیییەکی تر بە ناوی گەرشاسپی یەکەم دەسەڵاتی گرتە دەست. لە ساڵی ١٠٩٥دا، گەرشاسپی دووەم بوو بە میری نوێی خانەدانی کاکۆیی، و دواتر لە [[شەڕی قەتوان]] لە ساڵی ١١٤١دا کوژرا. فەرمانڕەوایی فەرامورز لەلایەن [[سەلجووقییەکان]]ەوە کورتکرایەوە، کە دوای گەمارۆدانی ساڵێکی ئەسفەھان لە ساڵی ١٠٥١ یان ١٠٥٢دا شارەکەیان گرت. سەرەڕای ئەمەش، لەلایەن سەلجووقییەکانەوە یەزد و ئەبەرکووھ وەک [[دەرەبەگایەتی]] بە فەرامورز دران. کاکۆیییەکان تا ناوەڕاستی سەدەی ١٢ وەک پارێزگاری ئەم ناوچانە مانەوە؛ فەرمانڕەوایییان لەو ماوەیەدا بە دروستکردنی [[مزگەوت]]، کەناڵ و قەڵابەندییەکان ناسرابوو. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|مێژوو|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پۆلی کۆمنز|Kakuyids}} [[پۆل:مێژووی ئێران]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی دەیەی ١١٤٠]] a9s8a2vpuo0qgwaa8gk5jw8gtsl0e1w 0 191824 1569936 1481837 2026-03-30T11:34:04Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1569936 wikitext text/x-wiki {{ئز}} '''شیرین کەمال ئەحمەد''' ناسراو بە '''شیرین ک'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://knwe.org/KU/Details/20629|سەردێڕ=رێز لە نووسەر و رۆژنامەنووسە بەئەزموونەکانی دەگرێت|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=knwe.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240924152710/https://knwe.org/KU/Details/20629|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> (لەدایکبووی ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٤ لە [[سلێمانی]]، [[عێراق]]) چیرۆکنووس، شاعیر، وەرگێڕ و نووسەرێکی کوردی ئەدەبی (سەدەی ٢٠–٢١)ە. باوکی پارێزەر و دایکیشی ژنی ماڵەوە بووە؛ و ھاوسەری [[دڵشاد مەریوانی]] بووە. == ژیان == شیرین لە بنەماڵەیەکی ئایینیی سەر بە [[نەقشبەندی|تەریقەتی نەقشبەندی]] لە ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٤ لە گەڕەکی سەرشەقام لە [[سلێمانی]] لەدایک بووە. لەبەرئەوەی باوکی پارێزەر بووە، ڕۆشنبیرێکی مارکسیی ساڵانی چل و پەنجاکانی سەدەی بیست بووە و بەشدار بووە لە بزووتنەوە سیاسییەکانی ئەو سەردەمانەدا، بۆیە شیرین و خوشک و براکانی پەروەردەیەکی ئایینیی سوننەتی نەکراون، ھەستیان بە ھەژموونی (کاریگەری) ئایین و نەریتە سوننەتییەکان نەکردووە لە ناو خێزانەکەیاندا، بەڵکو تا ڕادەیەک پەروەردەیەکی مۆدێرنانە کراون. شیرین قۆناغی سەرەتاییی و ناوەندیی و دواناوەندیی لە سلێمانی تەواو کردووە، و بەشی وێژەییی پۆلی شەشی لە ئامادەییی سلێمانیی تەواو کرد. ھەر چەندە لە مێژ بوو زانکۆی سلێمانی ھەبوو، بەڵام باوکی پێی وت باشترە لە زانکۆی بەغدا بخوێنی بۆ ئەوەی بچیتە شارێکی تر و دونیایەکی تر ببینی. ساڵی (١٩٧٣–١٩٧٤) چووە زانکۆی بەغدا بە مەبەستی خوێندنی زمانی ئینگلیزی، بەڵام کۆنمرەکانی بردییە بەشی زمانی ئەڵمانی، ئەوەش یەکەم دڵشکانی بوو لە ژیانیدا. بڕیاریدا چیتر نەخوێنێت، و دەوامی نەکرد لەو بەشە، دواتر ئامۆزایەکی باوکی کە خۆی دەرچووی بەشی کوردی بوو، ڕازیی کرد بگوازێتەوە بۆ بەشی کوردی ھەر لە زانکۆی بەغدا، بۆیە بەنابەدڵی و بەناچاریی چووە بەشی زمان و ئەدەبی کوردی. ئەو کاتە زانیارییەکی ئەوتۆی لەسەر زمان و ئەدەبی کوردی نەبوو، چونکە ناوەندی و دواناوەندیی بە زمانی عەرەبی خوێندبوو، ھەموو خوێندنەوەکانیشی ھەر بە زمانی عەرەبی بوون. واتا لە زانکۆ زمان و ئەدەبی کوردی ناسی. == دڵشاد مەریوانی == [[پەڕگە:Dilshad Meriwani portrait.jpg|وێنۆک|[[دڵشاد مەریوانی]]]] شیرین خوێندکاری قۆناغی دووەمی زانکۆ بوو کە [[دڵشاد مەریوانی]] بوو بە مامۆستایان، واتا یەکەم جار دڵشادی وەکو مامۆستایەک ناسی، پاشان بوونە ھاوڕێ و خۆشەویست و ھاوسەر. دڵشاد مەریوانی یەکەم ھاندەری بوو بۆ ھاتنە نێو دونیای ئەدەب، لە ناوەڕاستی ساڵی ١٩٧٦ ھاوسەرگیرییان کردوو و بوونە خاوەنی سێ کچ بەناوی: سیڤا، ڕۆزا و لۆنا. بەڵام ھاوسەرگیرییەکەیان تەنیا دە ساڵی خایاندن، تا لە شەوی ١٢ی شوباتی ١٩٨٩دا، بردیان وتیان: ″ھەر دوو سێ پرسیارمان لێی ھەیە و دەینێرینەوە″. حکوومەتی بەعس دڵشادی بە تاوانی فێرکردنی ئەلفوبێی لاتینی بە قوتابییەکانی خۆی دەستگیرکرد، کە گوایە نووسینی کوردی بە لاتینی تاوانێکە لە ئیسلام و عەرەب دەکرێ، لەبەرئەوە لە ١٣ی ئازاری ١٩٨٩ بە گوللە کوژرا.<ref>[[مارف خەزنەدار]]، مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی حەوتەم، لاپەڕەکانی ٦٦٣ تا ٦٧٥، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر: ٢٠٠٦.</ref> == کوردستانی نوێ == شیرین لە ١٥ی ئازاری ١٩٩٣دا بەفەرمی لە نووسینگەی سلێمانی رۆژنامەی [[کوردستانی نوێ]] دەستبەکاربوو بە ناونیشانی راوێژکاری رۆشنبیری.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = https://knwe.org/?p=105677| سەردێڕ = شیرین ک| بڵاوکەرەوە = knwe.org| ڕێکەوتی سەردان = ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210917200502/https://knwe.org/?p=105677|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەرھەمێکی زۆری لەم ڕۆژنامەیە بڵاوکردوونەتەوە، و بۆ ماوەی بیست و یەک ساڵ لەو ڕۆژنامەیە کاری کردووە وەکو لێپرسراوی ئەدەب و ھونەر و دواتریش وەکو سکرتێری نووسین؛ و لۆنای کچیشی کە بەشی ڕاگەیاندنی تەواو کردووە لە ساڵی ٢٠٠٦ەوە لەوێ کار دەکات، و ئێستا سکرتێری نووسینی ئەو ڕۆژنامەیەیە. شیرین یەکەم بەرھەمی کە بڵاویکردووەتە، کورتە چیرۆک بووە، یەکەم کتێبی چاپکراویشی ھەر کۆمەڵێ چیرۆکە بەناونیشانی (پێش ئەوەی تاریک دابێ). ئەوە تاکە کتێبی چاپکراوی بوو کاتێک دڵشاد مەریوانی ھاوسەری لەژیاندا بوو، لە دوای کوژرانیشی بەدرێژایی ئەو ساڵانە، پازدە کتێبی تری بەچاپ گەیاندووە و بڵاوکراونەتەوە کە پێکدێت لە (کۆمەڵە چیرۆک و شیعر و وەرگێڕان). == بەرھەمەکان == * پێش ئەوەی تاریک دابێ (کۆمەڵە چیرۆک) * حیکایەتەکانی بەفر (کۆمەڵە چیرۆک) * کەنارەکانی خەون (کۆمەڵە شیعر) * ئێوارەیەک ئەو نایەت (کۆمەڵە شیعر)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = https://rojnews.news/%DA%A9%D9%84%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D9%87%D9%88%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B1/%DA%95%DB%8E%DA%A9%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8E%DA%AF%DB%95%D8%B1-%D8%AE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%95%DB%8E%D8%B2%D9%84%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%AE/amp/| سەردێڕ = ڕێکخراوی نوێگەر خەڵاتی ڕێزلێنانی بەخشییە دوو ژنە چیرۆکنووس| بڵاوکەرەوە = rojnews.news| ڕێکەوتی سەردان = ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210917200502/https://rojnews.news/%DA%A9%D9%84%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D9%87%D9%88%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B1/%DA%95%DB%8E%DA%A9%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8E%DA%AF%DB%95%D8%B1-%D8%AE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%95%DB%8E%D8%B2%D9%84%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%AE/amp/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * فصول حروف (کۆمەڵە شیعر بەزمانی عەرەبی) دووجار چاپکراوە. == وەرگێڕان == شیرین دە کتێبی لە زمانی عەرەبییەوە وەرگێڕاوە بۆ کوردی، کە بریتین لە سێ ڕۆمان و سێ کۆمەڵە چیرۆک و دوو کتێبی توێژینەوە و یەک مۆنۆدراما، لەگەڵ چەندین شانۆگەری وەرگێڕدراو؛ و چەندین بەرھەمی بۆ زمانەکانی تر وەرگێڕاون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = https://www.mewdamedia.com/articles/15326| سەردێڕ = شیرین. ک: سیاسەت و کوردایەتی، باکگراوند و مۆتیڤە گەورەکەی ژیانی ئێمە بوو| ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١| بڵاوکەرەوە = mewdamedia.com| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١| archive-url = https://web.archive.org/web/20210916084722/https://www.mewdamedia.com/articles/15326| url-status = dead}} {{شیعری نوێی کوردی}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|کوردستان|وێژەی کوردی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:شاعیرانی ژن]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤]] [[پۆل:نووسەرانی ژنی عێراقی]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] 9gouy97ih5c7lk1foiaf7c1sh4go1ud 0 192086 1569738 1569609 2026-03-29T12:00:55Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569738 wikitext text/x-wiki {{Infobox university|name=زانکۆی ھانیانگ|native_name=한양대학교|image=Hanyang University new UI.svg|image_size=150px|motto=사랑의 실천{{ھن}}خۆشەویستی لە ڕاستگۆیی و چاکەکاریدا|established=١٩٣٩|type=[[Private university|تایبەت]]|founder=دکتۆر کیم لیون جون|president=کیم وو سیونگ [[دکتۆرا لە فەلسەفە|Ph.D.]]|city=[[سێئول]]|country=[[کۆریای باشوور]]|undergrad=24,422<ref name="Hanyang University">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://book.hanyang.ac.kr/Viewer/UENRQJCYUBUE|سەردێڕ=Facts at a Glance - Undergraduate Students|بڵاوکەرەوە=Hanyang University|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref>|postgrad=8,257<ref name="Hanyang University"/>|campus=بەشەکانی سێئول ([[پارێزگای سیۆنگ دیۆنگ]]، [[سێئول]]، [[کۆریای باشوور]]){{ھن}}ERICA Campus([[Sangnok-gu]], [[Ansan]], [[پارێزگای گیۆنگگی]]، [[کۆریای باشوور]])|website=[http://www.hanyang.ac.kr/ www.hanyang.ac.kr]|module={{Infobox Korean name |hangul = {{linktext|한|양|대학교}} |hanja = {{linktext|漢|陽|大學校}} |rr = Hanyang Daehakgyo |mr = Hanyang Taehakkyo | child = yes}}}}'''زانکۆی ھانیانگ''' (بە ھانگول:한양대학교 ھانیانگ دێ ھاگوا) زانکۆیەکی لێکۆڵێنەوەیی تایبەتە لە کۆریای باشوور، بەشی سەرەکی زانکۆکە دەکەوێتە سیۆل، و ناوەکەی (ھانیانگ) لە جۆسۆن بەکارھاتووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hanyang Univ, Erica Campus introduction|ناونیشان=https://www.hanyang.ac.kr/web/www/erical_campus_info|وێبگە=hanyang University}}</ref><ref name="Encyclopædia Britannica">{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠٠٩|سەردێڕ=Former name of Seoul|ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/534948/Seoul|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Encyclopædia Britannica|وتەگێڕانەوە=The city was popularly called Seoul in Korean during both the [[Chosŏn]] (Yi) dynasty (1392–1910) and the period of Japanese rule (1910–45), although the official names in those periods were [[Hansŏng]] (Hanseong) and [[Kyŏngsŏng]] (Gyeongseong), respectively.}}</ref> زانکۆکە لە سالی ١٩٣٩ وەک قوتابخانەیەکی ئەندازیاری دامەزراوە، زانکۆی ھانیانگ یەکەم کۆلێژ بوو لە وڵاتی کۆریای باشوور کە خزمەتگوزاری ئەندازیاری و تەلارسازی پێشکەش بکات، و پلەبەندی زانکۆکە بە زۆری لە پێشڕەوی زانکۆکان دا بووە لە نیشتمانی کۆریای باشوورە، زانکۆی ھانیانگ بۆ ھەر ساڵێک زیاتر لە سێ ھەزار قوتابی نێودەولەتی وەردەگرێت، و زیاتر لە سێ ھەزار قوتابی دەنێرێتە دەرەوەی وڵاتەکەی بۆ خوێندن بە شێوەی ساڵانە، لەوەتەی ٢٠١٨وە زانکۆی ھانیانگ ھاوبەشی لەگەڵ زانکۆکانی ٧٦ وڵاتدا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hanyang at a Glance 2018|ناونیشان=http://book.hanyang.ac.kr/Viewer/UENRQJCYUBUE|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Hanyang University}}</ref> == مێژوو == زانکۆی ھانیانگ لە ١ی تەممووزی ١٩٣٩ وەک قوتابخانەی ئەندازیاری دۆنگ-ئەی دامەزراوە، لە سەردەمی داگیرکاری ژاپۆن، کۆلێژەککە دەستی کرد بە وەرگتنی ٦٣٠ قوتابی لە ٣٥ بەش لە سێئول، دواتریش لە ساڵی ١٩٤١ بۆ یەکەمجار قوتابییەکانی دەرچوون، کۆلێژەکە لەو کاتەدا ھەوڵی دا خۆی بەرز بکاتەوە بۆ زانکۆ، لە ئایاری ١٩٤١ کۆلێژەکە خوێندنی لە تایبەتمەندی ئەندازیاری و تەکنۆلۆژیا ئۆفەری بۆ ١٠٠ قوتابی کرد کە قوتابخانەیان تەواو کردبوو، لە ١٩٤٣ کە کۆریا ھێشتا لەژێر داگیرکاری ژاپۆن دابوو، کۆلێژەکە وەستا لە وەرگرتنی قوتابی نوێ، ئەمەش وای کرد زانکۆکە بۆ ماوەیەکی کاتی دابخرێت، ئەوە بوو لە ١٥ی ئازاری ١٩٤٤، کە ٧٨ قووتابی توانیان لە زانکۆکە خوێندن تەواو بکەن و دەربچن.<ref name="chronology">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hanyang University Chronology|ناونیشان=https://www.hanyang.ac.kr/web/eng/hanyang-s-history|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Hanyang University|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201001070949/https://www.hanyang.ac.kr/web/eng/hanyang-s-history|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="history">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hanyang University History|ناونیشان=http://dis.hanyang.ac.kr/history/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Hanyang University|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170414025031/http://dis.hanyang.ac.kr/history/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای وەرگرتنی سەربەخۆیی کۆریا لە ١٩٤٥، کۆلێژی دۆنگ-ئەی ناوی خۆی گۆڕی بۆ کۆلێژی ئەندازیاری بۆ دامەزراوەی نیشتمانی، دامەزرێنەری کۆلێژەکە دکتۆر کیم لیون-جون بوو، کە گرنگیدا و گرنگی پیشەسازی و پێشکەوتن و نوێگەری کۆریای دەبینی و زانکۆی ھانیانگی دامەزراند.<ref name="chronology"/><ref name="history"/> لە سەردەمی جەنگی کۆریا بەشەکانی ناوەوەی کۆلێژەکە تێکدران و باروودۆخی کۆلێژەکە تێکچوو، ھەرچۆنێک بێت خوێندن بەردەوامی پێدرا لە [[بوسان]]، کۆریا بە دابینکردنی مامۆستای کاتی، تەنانەت لە کاتە سەختەکانیش کۆلێژەکە چەندین مامۆستایەکی زانستی گرت بۆ دابینکردنی ناوەندێکی زانستی بۆ مامۆستاکانی قوتابخانەی دواناوەندی، و زانکۆی ھانیانگ ڕێگەپێدانی بۆ کراوە وەک قوتابخانەیەکی فەرمی لەلایەن وەزارەتی پەروەردەی کۆریای باشوورەوە.<ref name="chronology"/><ref name="history"/> == ڕێکخراوەکان == === لقی سێئول === لقی سێئول ماڵ و نیشتنگەی ١٥ کۆلێژ و ٦٠ بەش<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hanyang University Seoul Campus|ناونیشان=https://www.hanyang.ac.kr/web/eng/seoul-campus2|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Hanyang University|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190814175006/https://www.hanyang.ac.kr/web/eng/seoul-campus2|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تیابووی چەندین سەنتەری لێکۆلینەوەیییە، لقی سێئول زیاتر لە ٦٠ بالەخانەی ھەیە، لەناویاندا زانکۆی ژنانی ھانیانگ، زانکۆی سایبەری ھانیانگ، لە ٢٠٠٩ باڵەخانەیەکی نوێ تەواو کرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Administrative Organization|ناونیشان=https://www.hanyang.ac.kr/web/eng/auxiliary-facilities|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Hanyang University}}</ref> و سەنتەر بۆ قوتابیانی پەککەوتوو لەھەمان ساڵ بنیاندنرا،<ref name="aux">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Affiliated/Auxiliary Facilities|ناونیشان=https://www.hanyang.ac.kr/web/eng/affiliated-organizations|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Hanyang University}}</ref> ھەروەھا لقەکە چەندین بەشی گرنگی تریشی ھەیە، کەوا پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆی بە زانکۆکە نییە، بەڵام پەیوەندییەکی ناڕاستەوخۆ<ref name="aux"/> === لقی ERICA === لقی ERICA لقێکە دەکەوێتە ئانسان، پارێزرگای گیۆنگگی، بە نزیکەیی ٦٠ کلیۆمەتر لە باشووری سێئول<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hanyang University ERICA Campus|ناونیشان=https://www.hanyang.ac.kr/web/eng/erica-campus1|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Hanyang University}}</ref> لە ٢٠٠٩ لقەکە بە فەرمی لەلایەن حکوومەتەوە دانی پێنرا، لقەکە نیشتنگەیەکە بۆ ٩ کۆلێژ و ٤٢ بەش،<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hanyang University Official Brochure|ناونیشان=http://book.hanyang.ac.kr/Viewer/4NIKQNRWFVUJ|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=THE World University Rankings}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١}} {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://www.hanyang.ac.kr/english}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}}{{پۆلی کۆمنز|Hanyang University}}{{تووڵی دەروازە|کۆریای باشوور|قوتابخانە|زانکۆ|پەروەردە|زانکۆکان}} [[پۆل:زانکۆ و کۆلێژەکان لە سێئول]] [[پۆل:پەیمانگا پەروەردەییەکان کە لە ١٩٣٩ دامەزراون]] [[پۆل:پەروەردە لە ئانسان ]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٣٩ لە کۆریا]] [[پۆل:زانکۆ و کۆلێژە تایبەتەکانی کۆریای باشوور]] qsd05uiocosfu1ensvpmyjia2vcc3l3 2 207733 1569762 1569538 2026-03-29T12:50:12Z Tessla 41338 1569762 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div dir="rtl" style="font-family: 'Segoe UI', Tahoma, sans-serif; max-width: 1100px; margin: 20px auto; background: #f8fafc; color: #1e293b; line-height: 1.6;"> <!-- 1. هێدەری شاهانە --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #0f172a 0%, #1e293b 100%); border-radius: 35px; padding: 60px 45px; position: relative; overflow: hidden; box-shadow: 0 25px 50px rgba(15, 23, 42, 0.25); margin-bottom: 25px; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3);"> <div style="position: absolute; left: -50px; top: -20px; opacity: 0.12; transform: rotate(-15px);">[[File:Flag of Kurdistan.svg|450px]]</div> <div style="display: flex; align-items: center; flex-wrap: wrap; position: relative; z-index: 1;"> <div style="width: 150px; height: 150px; border-radius: 45px; border: 5px solid #fbbf24; overflow: hidden; margin-left: 35px; box-shadow: 0 15px 30px rgba(0,0,0,0.4);"> [[File:N.Tesla.JPG|190px|center|class=noresize]] </div> <div style="flex: 1; min-width: 320px;"> <h1 style="font-size: 75px; font-weight: 900; color: white; margin: 0; border: none; letter-spacing: -4px; line-height: 1;">Tessla<span style="color: #fbbf24;">.</span></h1> <p style="font-size: 22px; color: #cbd5e0; margin: 15px 0 30px; font-weight: 300;">🛡️ بەڕێوەبەری فەرمی • چالاک لە ٢٠٢٢ەوە • ٥٥ هەزار دەستکاری</p> <div style="display: flex; gap: 12px; flex-wrap: wrap;"> <div style="background: rgba(251, 191, 36, 0.15); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #fbbf24; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3); font-weight: bold;">⚙️ بەڕێوەبەر</div> <div style="background: rgba(255,255,255,0.1); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: white; border: 1px solid rgba(255,255,255,0.1);">✅ ئۆتۆپاترۆڵ</div> <div style="background: #fbbf24; padding: 8px 25px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #0f172a; font-weight: 900; box-shadow: 0 4px 15px rgba(251, 191, 36, 0.4);">[[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color:#0f172a;">💬 ژووری وتووێژ</span>]]</div> </div> </div> </div> </div> <!-- 2. ئامارە پێنجییەکان --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(180px, 1fr)); gap: 15px; margin-bottom: 25px;"> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center; box-shadow: 0 4px 6px rgba(0,0,0,0.02);"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٥٥,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">دەستکاری</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٩,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">وتار</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #fbbf24;">٩,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">پۆلەکان</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٢٠٢٢</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">پەیوەندیکردن</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٣ی ئازار</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ڕۆژی دروستکردن</div> </div> </div> <!-- 3. بەشی زانیارییەکان و ناوەڕۆک --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 25px;"> <div style="flex: 2; min-width: 400px;"> <!-- کارتی ناسنامەی کەسی --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px; box-shadow: 0 10px 20px rgba(0,0,0,0.02);"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #fbbf24; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">🌍 زانیارییە کەسییەکان</h3> <div style="display: grid; grid-template-columns: 1fr 1fr; gap: 20px;"> <!-- زمانەکان (کوردی و ئینگلیزی) --> <div style="border: none;"> {| style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: none; width: 100%;" |- | style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; padding-bottom: 12px; border: none;" | 🗣️ زمانەکان |- | style="border: none;" | {| style="border-collapse: separate; border-spacing: 6px; border: none;" |- | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | کوردی | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | ئینگلیزی |} |} </div> <!-- وڵاتی دڵخواز --> <div style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: 1px solid #f1f5f9;"> <div style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">🇺🇸 وڵاتی دڵخواز</div> <div style="font-weight: 900; font-size: 15px; color: #0f172a;">ویلایەتە یەکگرتووەکان</div> </div> </div> <p style="font-size: 16px; line-height: 1.8; color: #475569; margin-top: 25px; text-align: justify; border-top: 1px solid #f1f5f9; padding-top: 20px;"> من '''تێسلا'''م، بەڕێوەبەری فەرمی ویکیپیدیای کوردی. خولیای من بریتییە لە بڵاوکردنەوەی زانیاریی ئازاد و باشترکردنی ئاستی زمان و ناوەڕۆکی کوردی لە جیهانی دیجیتاڵیدا. </p> </div> <!-- کارتی خولیاکانی دروستکردن --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #0f172a; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">🎬 خولیاکانی دروستکردن</h3> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 20px;"> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🎞️ فیلم و زنجیرەکان</span><span>٨٥٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #e11d48; width: 85%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🌍 جوگرافیا و ناوچەکان</span><span>٧٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #059669; width: 70%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> </div> </div> </div> <!-- لای چەپ: وتاری هەڵبژێردراو و وتە --> <div style="flex: 1; min-width: 300px;"> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 2px solid #fbbf24; margin-bottom: 25px; text-align: center; box-shadow: 0 15px 30px rgba(251, 191, 36, 0.12);"> <div style="font-size: 12px; color: #b45309; font-weight: 900; text-transform: uppercase; letter-spacing: 2px; margin-bottom: 15px;">وتاری هەڵبژێردراو</div> [[File:Cscr-featured1.svg|75px|center|link=چۆڵەوانی]] <h2 style="font-size: 38px; font-weight: 900; color: #0f172a; margin: 20px 0 10px; border: none;">[[چۆڵەوانی]]</h2> <div style="display: inline-block; background: #fef3c7; color: #92400e; padding: 6px 20px; border-radius: 12px; font-size: 13px; font-weight: 900;">Featured ⭐ نایاب</div> </div> <div style="background: #0f172a; border-radius: 30px; padding: 40px; color: white; margin-bottom: 25px; position: relative; overflow: hidden; border: 1px solid rgba(255,255,255,0.05);"> <div style="font-size: 90px; position: absolute; right: 20px; top: -10px; opacity: 0.1; font-family: serif; color: #fbbf24;">"</div> <p style="font-size: 18px; font-style: italic; line-height: 1.8; position: relative; z-index: 1;"> "داهاتوو ڕاستییەکان دەردەخات و هەر کەسە و بەپێی کار و دەستکەوتەکانی خۆی هەڵدەسەنگێنرێت." </p> <div style="margin-top: 25px; font-weight: 900; color: #fbbf24; font-size: 15px; letter-spacing: 1px;">— نیکۆلا تێسلا</div> </div> </div> </div> <!-- فووتەری نوێ بەبێ div دوگمە — بەکاری هێنانی wikitable --> <div style="margin-top: 35px; padding: 35px 20px; background: white; border-radius: 35px; text-align: center; box-shadow: 0 5px 15px rgba(0,0,0,0.02);"> {| style="margin: 0 auto 20px auto; border-collapse: separate; border-spacing: 12px; border: none;" |- | style="background: #f8fafc; padding: 12px 35px; border-radius: 50px; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.05); border: none; text-align: center;" | [[تایبەت:بەشداریەکان/Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">📝 هەموو بەشدارییەکان</span>]] | style="background: #f8fafc; padding: 12px 35px; border-radius: 50px; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.05); border: none; text-align: center;" | [[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">💬 پەیوەندی بکە</span>]] |} <div style="font-size: 13px; color: #94a3b8; margin-top: 10px;"> 🕒 دواین نوێکردنەوەی ئەم پەڕەیە: <span style="color: #64748b; font-weight: bold;">٢٠٢٦</span> </div> <div style="font-size: 11px; color: #cbd5e0; margin-top: 8px; font-weight: 300;"> ویکیپیدیای کوردی ناوەندی، بەکارھێنەر تێسلا </div> </div> 2vn3kbcbrbhsadzhm9pbaavvd7pi0p1 1569779 1569762 2026-03-29T15:27:38Z Tessla 41338 1569779 wikitext text/x-wiki {{ناونیشانی_پیشاندان:<span style="position:absolute; top:-9999px;">بەکارهێنەر:</span><span style="color:#0f172a; font-weight:900; font-family:sans-serif;">Tessla</span>}} __NOTOC__ <div dir="rtl" style="font-family: 'Segoe UI', Tahoma, sans-serif; max-width: 1100px; margin: 20px auto; background: #f8fafc; color: #1e293b; line-height: 1.6;"> <!-- 1. هێدەری شاهانە --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #0f172a 0%, #1e293b 100%); border-radius: 35px; padding: 60px 45px; position: relative; overflow: hidden; box-shadow: 0 25px 50px rgba(15, 23, 42, 0.25); margin-bottom: 25px; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3);"> <div style="position: absolute; left: -50px; top: -20px; opacity: 0.12; transform: rotate(-15px);">[[File:Flag of Kurdistan.svg|450px]]</div> <div style="display: flex; align-items: center; flex-wrap: wrap; position: relative; z-index: 1;"> <div style="width: 150px; height: 150px; border-radius: 45px; border: 5px solid #fbbf24; overflow: hidden; margin-left: 35px; box-shadow: 0 15px 30px rgba(0,0,0,0.4);"> [[File:N.Tesla.JPG|190px|center|class=noresize]] </div> <div style="flex: 1; min-width: 320px;"> <h1 style="font-size: 75px; font-weight: 900; color: white; margin: 0; border: none; letter-spacing: -4px; line-height: 1;">Tessla<span style="color: #fbbf24;">.</span></h1> <p style="font-size: 22px; color: #cbd5e0; margin: 15px 0 30px; font-weight: 300;">🛡️ بەڕێوەبەری فەرمی • چالاک لە ٢٠٢٢ەوە • ٥٥ هەزار دەستکاری</p> <div style="display: flex; gap: 12px; flex-wrap: wrap;"> <div style="background: rgba(251, 191, 36, 0.15); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #fbbf24; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3); font-weight: bold;">⚙️ بەڕێوەبەر</div> <div style="background: rgba(255,255,255,0.1); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: white; border: 1px solid rgba(255,255,255,0.1);">✅ ئۆتۆپاترۆڵ</div> <div style="background: #fbbf24; padding: 8px 25px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #0f172a; font-weight: 900; box-shadow: 0 4px 15px rgba(251, 191, 36, 0.4);">[[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color:#0f172a;">💬 ژووری وتووێژ</span>]]</div> </div> </div> </div> </div> <!-- 2. ئامارە پێنجییەکان --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(180px, 1fr)); gap: 15px; margin-bottom: 25px;"> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center; box-shadow: 0 4px 6px rgba(0,0,0,0.02);"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٥٥,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">دەستکاری</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٩,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">وتار</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #fbbf24;">٩,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">پۆلەکان</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٢٠٢٢</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">پەیوەندیکردن</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٣ی ئازار</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ڕۆژی دروستکردن</div> </div> </div> <!-- 3. بەشی زانیارییەکان و ناوەڕۆک --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 25px;"> <div style="flex: 2; min-width: 400px;"> <!-- کارتی ناسنامەی کەسی --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px; box-shadow: 0 10px 20px rgba(0,0,0,0.02);"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #fbbf24; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">🌍 زانیارییە کەسییەکان</h3> <div style="display: grid; grid-template-columns: 1fr 1fr; gap: 20px;"> <!-- زمانەکان (کوردی و ئینگلیزی) --> <div style="border: none;"> {| style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: none; width: 100%;" |- | style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; padding-bottom: 12px; border: none;" | 🗣️ زمانەکان |- | style="border: none;" | {| style="border-collapse: separate; border-spacing: 6px; border: none;" |- | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | کوردی | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | ئینگلیزی |} |} </div> <!-- وڵاتی دڵخواز --> <div style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: 1px solid #f1f5f9;"> <div style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">🇺🇸 وڵاتی دڵخواز</div> <div style="font-weight: 900; font-size: 15px; color: #0f172a;">ویلایەتە یەکگرتووەکان</div> </div> </div> <p style="font-size: 16px; line-height: 1.8; color: #475569; margin-top: 25px; text-align: justify; border-top: 1px solid #f1f5f9; padding-top: 20px;"> من '''تێسلا'''م، بەڕێوەبەری فەرمی ویکیپیدیای کوردی. خولیای من بریتییە لە بڵاوکردنەوەی زانیاریی ئازاد و باشترکردنی ئاستی زمان و ناوەڕۆکی کوردی لە جیهانی دیجیتاڵیدا. </p> </div> <!-- کارتی خولیاکانی دروستکردن --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #0f172a; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">🎬 خولیاکانی دروستکردن</h3> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 20px;"> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🎞️ فیلم و زنجیرەکان</span><span>٨٥٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #e11d48; width: 85%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🌍 جوگرافیا و ناوچەکان</span><span>٧٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #059669; width: 70%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>📚 بابەتە جۆراوجۆرەکانی تر</span><span>٥٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #3b82f6; width: 50%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> </div> </div> </div> <!-- لای چەپ: وتاری هەڵبژێردراو و وتە --> <div style="flex: 1; min-width: 300px;"> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 2px solid #fbbf24; margin-bottom: 25px; text-align: center; box-shadow: 0 15px 30px rgba(251, 191, 36, 0.12);"> <div style="font-size: 12px; color: #b45309; font-weight: 900; text-transform: uppercase; letter-spacing: 2px; margin-bottom: 15px;">وتاری هەڵبژێردراو</div> [[File:Cscr-featured1.svg|75px|center|link=چۆڵەوانی]] <h2 style="font-size: 38px; font-weight: 900; color: #0f172a; margin: 20px 0 10px; border: none;">[[چۆڵەوانی]]</h2> <div style="display: inline-block; background: #fef3c7; color: #92400e; padding: 6px 20px; border-radius: 12px; font-size: 13px; font-weight: 900;">Featured ⭐ نایاب</div> </div> <div style="background: #0f172a; border-radius: 30px; padding: 40px; color: white; margin-bottom: 25px; position: relative; overflow: hidden; border: 1px solid rgba(255,255,255,0.05);"> <div style="font-size: 90px; position: absolute; right: 20px; top: -10px; opacity: 0.1; font-family: serif; color: #fbbf24;">"</div> <p style="font-size: 18px; font-style: italic; line-height: 1.8; position: relative; z-index: 1;"> "داهاتوو ڕاستییەکان دەردەخات و هەر کەسە و بەپێی کار و دەستکەوتەکانی خۆی هەڵدەسەنگێنرێت." </p> <div style="margin-top: 25px; font-weight: 900; color: #fbbf24; font-size: 15px; letter-spacing: 1px;">— نیکۆلا تێسلا</div> </div> </div> </div> <!-- فووتەری نوێ بەبێ div دوگمە — بەکاری هێنانی wikitable --> <div style="margin-top: 35px; padding: 35px 20px; background: white; border-radius: 35px; text-align: center; box-shadow: 0 5px 15px rgba(0,0,0,0.02);"> {| style="margin: 0 auto 20px auto; border-collapse: separate; border-spacing: 12px; border: none;" |- | style="background: #f8fafc; padding: 12px 35px; border-radius: 50px; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.05); border: none; text-align: center;" | [[تایبەت:بەشداریەکان/Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">📝 هەموو بەشدارییەکان</span>]] | style="background: #f8fafc; padding: 12px 35px; border-radius: 50px; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.05); border: none; text-align: center;" | [[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">💬 ژووری وتووێژ</span>]] |} <div style="font-size: 13px; color: #94a3b8; margin-top: 10px;"> 🕒 دواین نوێکردنەوەی ئەم پەڕەیە: <span style="color: #64748b; font-weight: bold;">٢٠٢٦</span> </div> <div style="font-size: 11px; color: #cbd5e0; margin-top: 8px; font-weight: 300;"> ویکیپیدیای کوردی ناوەندی، بەکارھێنەر تێسلا </div> </div> 49t3lr8mzu6r0qxvisvs6c5d2t4j099 1569796 1569779 2026-03-29T17:02:10Z Tessla 41338 1569796 wikitext text/x-wiki {{ناونیشانی_پیشاندان:<span style="position:absolute; top:-9999px;">بەکارهێنەر:</span><span style="color:#0f172a; font-weight:900; font-family:sans-serif;">Tessla</span>}} __NOTOC__ <div dir="rtl" style="font-family: 'Segoe UI', Tahoma, sans-serif; max-width: 1100px; margin: 20px auto; background: #f8fafc; color: #1e293b; line-height: 1.6;"> <!-- 1. هێدەری شاهانە --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #0f172a 0%, #1e293b 100%); border-radius: 35px; padding: 60px 45px; position: relative; overflow: hidden; box-shadow: 0 25px 50px rgba(15, 23, 42, 0.25); margin-bottom: 25px; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3);"> <!-- ئاڵای کوردستان --> <div style="position: absolute; left: -50px; top: -20px; opacity: 0.12; transform: rotate(-15px); border-radius: 100px; overflow: hidden;">[[File:Flag of Kurdistan.svg|450px]]</div> <div style="display: flex; align-items: center; flex-wrap: wrap; position: relative; z-index: 1;"> <!-- وێنەی پڕۆفایل لەگەڵ خاڵە زەردەکە لە لای ڕاست --> <div style="position: relative; margin-left: 35px;"> <div style="width: 150px; height: 150px; border-radius: 45px; border: 5px solid #fbbf24; overflow: hidden; box-shadow: 0 15px 30px rgba(0,0,0,0.4);"> [[File:N.Tesla.JPG|190px|center|class=noresize]] </div> <div style="position: absolute; top: -10px; right: -10px; width: 25px; height: 25px; background: #fbbf24; border: 4px solid #14213d; border-radius: 50%; box-shadow: 0 0 15px #fbbf24; z-index: 11;"></div> </div> <div style="flex: 1; min-width: 320px;"> <h1 style="font-size: 75px; font-weight: 900; color: white; margin: 0; border: none; letter-spacing: -4px; line-height: 1;">Tessla [[File:Twitter Verified Badge Gold.svg|40px|link=]]</h1> <p style="font-size: 22px; color: #cbd5e0; margin: 15px 0 30px; font-weight: 300;">🛡️ بەڕێوەبەری فەرمی • چالاک لە ٢٠٢٢ەوە • ٥٥ هەزار دەستکاری</p> <div style="display: flex; gap: 12px; flex-wrap: wrap;"> <div style="background: rgba(251, 191, 36, 0.15); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #fbbf24; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3); font-weight: bold;">⚙️ بەڕێوەبەر</div> <div style="background: rgba(255,255,255,0.1); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: white; border: 1px solid rgba(255,255,255,0.1);">✅ ئۆتۆپاترۆڵ</div> <div style="background: #fbbf24; padding: 8px 25px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #0f172a; font-weight: 900; box-shadow: 0 4px 15px rgba(251, 191, 36, 0.4);">[[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color:#0f172a;">💬 ژووری وتووێژ</span>]]</div> </div> </div> </div> </div> <!-- 2. ئامارە پێنجییەکان --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(180px, 1fr)); gap: 15px; margin-bottom: 25px;"> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center; box-shadow: 0 4px 6px rgba(0,0,0,0.02);"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٥٥,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">دەستکاری</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٩,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">وتار</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #fbbf24;">٩,٠٠٠</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">پۆل</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٢٠٢٢</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ساڵی دروستکردن</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٣ی ئازار</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ڕۆژی دروستکردن</div> </div> </div> <!-- 3. بەشی زانیارییەکان و ناوەڕۆک --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 25px;"> <div style="flex: 2; min-width: 400px;"> <!-- کارتی ناسنامەی کەسی --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px; box-shadow: 0 10px 20px rgba(0,0,0,0.02);"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #fbbf24; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">🌍 زانیارییە کەسییەکان</h3> <div style="display: grid; grid-template-columns: 1fr 1fr; gap: 20px;"> <!-- زمانەکان --> <div style="border: none;"> {| style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: none; width: 100%;" |- | style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; padding-bottom: 12px; border: none;" | 🗣️ زمانەکان |- | style="border: none;" | {| style="border-collapse: separate; border-spacing: 6px; border: none;" |- | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی کوردی|<span style="color: #0369a1;">کوردی</span>]] | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی ئینگلیزی|<span style="color: #0369a1;">ئینگلیزی</span>]] |} |} </div> <!-- وڵاتی دڵخواز --> <div style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: 1px solid #f1f5f9;"> <div style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">🇺🇸 وڵاتی دڵخواز</div> <div style="font-weight: 900; font-size: 15px; color: #0f172a;">[[ویلایەتە یەکگرتووەکان|<span style="color: #0f172a;">ویلایەتە یەکگرتووەکان</span>]]</div> </div> </div> <p style="font-size: 16px; line-height: 1.8; color: #475569; margin-top: 25px; text-align: justify; border-top: 1px solid #f1f5f9; padding-top: 20px;"> بەکارھێنەر تێسلا، بەڕێوەبەر لە ویکیپیدیای کوردی، ئامانجی زیاتر دروستکردنی وتارە وەک لە درێژکردنەوەی وتارەکان. گەر ویستت ڕاوێژی لەگەڵ بکەیت، بڕۆ بۆ وتووێژەکەی. </p> </div> <!-- کارتی خولیاکانی دروستکردن --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #0f172a; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">خولیاکانی دروستکردن</h3> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 20px;"> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🎞️ فیلم و زنجیرەکان</span><span>٨٥٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #e11d48; width: 85%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🌍 جوگرافیا و ناوچەکان</span><span>٧٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #059669; width: 70%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>📚 بابەتە جۆراوجۆرەکانی تر</span><span>٥٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #3b82f6; width: 50%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> </div> </div> </div> <!-- لای چەپ --> <div style="flex: 1; min-width: 300px;"> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 2px solid #fbbf24; margin-bottom: 25px; text-align: center; box-shadow: 0 15px 30px rgba(251, 191, 36, 0.12);"> <div style="font-size: 12px; color: #b45309; font-weight: 900; text-transform: uppercase; letter-spacing: 2px; margin-bottom: 15px;">وتاری هەڵبژێردراو</div> [[File:Cscr-featured1.svg|75px|center|link=چۆڵەوانی]] <h2 style="font-size: 38px; font-weight: 900; color: #0f172a; margin: 20px 0 10px; border: none;">[[چۆڵەوانی]]</h2> <div style="display: inline-block; background: #fef3c7; color: #92400e; padding: 6px 20px; border-radius: 12px; font-size: 13px; font-weight: 900;">[[وپ:وھ|<span style="color: #92400e;">ھەڵبژێردراو</span>]] ⭐</div> </div> <div style="background: #0f172a; border-radius: 30px; padding: 40px; color: white; margin-bottom: 25px; position: relative; overflow: hidden; border: 1px solid rgba(255,255,255,0.05);"> <div style="font-size: 90px; position: absolute; right: 20px; top: -10px; opacity: 0.1; font-family: serif; color: #fbbf24;">"</div> <p style="font-size: 18px; font-style: italic; line-height: 1.8; position: relative; z-index: 1;"> "داهاتوو ڕاستییەکان دەردەخات و هەر کەسە و بەپێی کار و دەستکەوتەکانی خۆی هەڵدەسەنگێنرێت." </p> <div style="margin-top: 25px; font-weight: 900; color: #fbbf24; font-size: 15px; letter-spacing: 1px;">— [[نیکۆلا تێسلا|<span style="color: #fbbf24;">نیکۆلا تێسلا</span>]]</div> </div> </div> </div> drhxx67hi860jnz3gd7d65exllfg35j 1569841 1569796 2026-03-29T23:02:14Z Tessla 41338 1569841 wikitext text/x-wiki {{ناونیشانی_پیشاندان:<span style="position:absolute; top:-9999px;">بەکارهێنەر:</span><span style="color:#0f172a; font-weight:900; font-family:sans-serif;">Tessla</span>}} __NOTOC__ <div dir="rtl" style="font-family: 'Segoe UI', Tahoma, sans-serif; max-width: 1100px; margin: 20px auto; background: #f8fafc; color: #1e293b; line-height: 1.6;"> <!-- 1. هێدەری شاهانە (باکگراوەندەکە چاککراوە) --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #0f172a 0%, #1e293b 100%); border-radius: 35px; padding: 60px 45px; position: relative; overflow: hidden; box-shadow: 0 25px 50px rgba(15, 23, 42, 0.25); margin-bottom: 25px; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3);"> <!-- ئاڵای کوردستان --> <div style="position: absolute; left: -50px; top: -20px; opacity: 0.12; transform: rotate(-15px); border-radius: 100px; overflow: hidden;">[[File:Flag of Kurdistan.svg|450px]]</div> <div style="display: flex; align-items: center; flex-wrap: wrap; position: relative; z-index: 1;"> <!-- وێنەی پڕۆفایل لەگەڵ گڵۆپە زەردەکە (٢٤ پیکسڵ) --> <div style="position: relative; margin-left: 35px;"> <div style="width: 150px; height: 150px; border-radius: 45px; border: 5px solid #fbbf24; overflow: hidden; box-shadow: 0 15px 30px rgba(0,0,0,0.4);"> [[File:N.Tesla.JPG|190px|center|class=noresize]] </div> <!-- گڵۆپە زەردەکە لە قوڕنەی لای ڕاست --> <div style="position: absolute; top: -12px; right: -12px; width: 20px; height: 20px; background: #fbbf24; border: 3px solid #14213d; border-radius: 50%; box-shadow: 0 0 12px #fbbf24; z-index: 12;"></div> </div> <div style="flex: 1; min-width: 320px;"> <h1 style="font-size: 75px; font-weight: 900; color: white; margin: 0; border: none; letter-spacing: -4px; line-height: 1;">Tessla [[File:Twitter Verified Badge Gold.svg|40px|link=]]</h1> <p style="font-size: 22px; color: #cbd5e0; margin: 15px 0 30px; font-weight: 300;">🛡️ بەڕێوەبەری فەرمی • چالاک لە ٢٠٢٢ەوە • ٥٥ هەزار دەستکاری</p> <div style="display: flex; gap: 12px; flex-wrap: wrap;"> <div style="background: rgba(251, 191, 36, 0.15); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #fbbf24; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3); font-weight: bold;">⚙️ بەڕێوەبەر</div> <div style="background: rgba(46, 204, 113, 0.1); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #2ecc71; border: 1px solid rgba(46, 204, 113, 0.3); font-weight: bold;">🟢 چالاک</div> <div style="background: #fbbf24; padding: 8px 25px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #0f172a; font-weight: 900; box-shadow: 0 4px 15px rgba(251, 191, 36, 0.4);">[[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color:#0f172a;">💬 ژووری وتووێژ</span>]]</div> </div> </div> </div> </div> <!-- 2. ئامارە پێنجییەکان --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(180px, 1fr)); gap: 15px; margin-bottom: 25px;"> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center; box-shadow: 0 4px 6px rgba(0,0,0,0.02);"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٥٥,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">دەستکاری</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٩,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">وتار</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #fbbf24;">٩,٠٠٠</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">پۆل</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٢٠٢٢</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ساڵی دروستکردن</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٣ی ئازار</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ڕۆژی دروستکردن</div> </div> </div> <!-- 3. بەشی زانیارییەکان و ناوەڕۆک --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 25px;"> <div style="flex: 2; min-width: 400px;"> <!-- کارتی ناسنامەی کەسی --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px; box-shadow: 0 10px 20px rgba(0,0,0,0.02);"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #fbbf24; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">🌍 زانیارییە کەسییەکان</h3> <div style="display: grid; grid-template-columns: 1fr 1fr; gap: 20px;"> <div style="border: none;"> {| style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: none; width: 100%;" |- | style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; padding-bottom: 12px; border: none;" | 🗣️ زمانەکان |- | style="border: none;" | {| style="border-collapse: separate; border-spacing: 6px; border: none;" |- | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی کوردی|<span style="color: #0369a1;">کوردی</span>]] | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی ئینگلیزی|<span style="color: #0369a1;">ئینگلیزی</span>]] |} |} </div> <div style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: 1px solid #f1f5f9;"> <div style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">🇺🇸 وڵاتی دڵخواز</div> <div style="font-weight: 900; font-size: 15px; color: #0f172a;">[[ویلایەتە یەکگرتووەکان|<span style="color: #0f172a;">ویلایەتە یەکگرتووەکان</span>]]</div> </div> </div> <p style="font-size: 16px; line-height: 1.8; color: #475569; margin-top: 25px; text-align: justify; border-top: 1px solid #f1f5f9; padding-top: 20px;"> بەکارھێنەر تێسلا، بەڕێوەبەر لە ویکیپیدیای کوردی، ئامانجی زیاتر دروستکردنی وتارە وەک لە درێژکردنەوەی وتارەکان. گەر ویستت ڕاوێژی لەگەڵ بکەیت، بڕۆ بۆ وتووێژەکەی. </p> </div> <!-- کارتی خولیاکانی دروستکردن --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #0f172a; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">خولیاکانی دروستکردن</h3> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 20px;"> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🎞️ فیلم و زنجیرەکان</span><span>٨٥٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #e11d48; width: 85%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🌍 جوگرافیا و ناوچەکان</span><span>٧٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #059669; width: 70%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>📚 بابەتە جۆراوجۆرەکانی تر</span><span>٥٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #3b82f6; width: 50%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> </div> </div> </div> <!-- لای چەپ --> <div style="flex: 1; min-width: 300px;"> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 2px solid #fbbf24; margin-bottom: 25px; text-align: center; box-shadow: 0 15px 30px rgba(251, 191, 36, 0.12);"> <div style="font-size: 12px; color: #b45309; font-weight: 900; text-transform: uppercase; letter-spacing: 2px; margin-bottom: 15px;">وتاری هەڵبژێردراو</div> [[File:Cscr-featured1.svg|75px|center|link=چۆڵەوانی]] <h2 style="font-size: 38px; font-weight: 900; color: #0f172a; margin: 20px 0 10px; border: none;">[[چۆڵەوانی]]</h2> <div style="display: inline-block; background: #fef3c7; color: #92400e; padding: 6px 20px; border-radius: 12px; font-size: 13px; font-weight: 900;">[[وپ:وھ|<span style="color: #92400e;">ھەڵبژێردراو</span>]] ⭐</div> </div> <div style="background: #0f172a; border-radius: 30px; padding: 40px; color: white; margin-bottom: 25px; position: relative; overflow: hidden; border: 1px solid rgba(255,255,255,0.05);"> <div style="font-size: 90px; position: absolute; right: 20px; top: -10px; opacity: 0.1; font-family: serif; color: #fbbf24;">"</div> <p style="font-size: 18px; font-style: italic; line-height: 1.8; position: relative; z-index: 1;"> "داهاتوو ڕاستییەکان دەردەخات و هەر کەسە و بەپێی کار و دەستکەوتەکانی خۆی هەڵدەسەنگێنرێت." </p> <div style="margin-top: 25px; font-weight: 900; color: #fbbf24; font-size: 15px; letter-spacing: 1px;">— [[نیکۆلا تێسلا|<span style="color: #fbbf24;">نیکۆلا تێسلا</span>]]</div> </div> </div> </div> <!-- فووتەری شاهانە - چاکەکراوی ڕاستەقینە --> <div style="margin-top: 35px; padding: 45px 20px; background: white; border-radius: 35px; text-align: center; box-shadow: 0 5px 20px rgba(0,0,0,0.03); border: 0; border-width: 0; border-style: none; outline: 0;"> <div style="width: 50px; height: 5px; background: #fbbf24; margin: 0 auto 30px; border-radius: 10px; border: 0;"></div> {| style="margin: 0 auto 25px auto; border-collapse: collapse; border-spacing: 0; border: 0; border-width: 0; border-style: none; background: transparent;" |- | style="padding: 14px 40px; border-radius: 50px; background: #f8fafc; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.05); border: 0; border-width: 0; border-style: none; outline: 0; text-align: center;" | [[تایبەت:بەشداریەکان/Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">📝 هەموو بەشدارییەکان</span>]] | style="padding: 0 15px; border: 0; border-width: 0; border-style: none; background: transparent;" | | style="padding: 14px 40px; border-radius: 50px; background: #f8fafc; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.05); border: 0; border-width: 0; border-style: none; outline: 0; text-align: center;" | [[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">💬 ژووری وتووێژ</span>]] |} <div style="font-size: 14px; color: #94a3b8; margin-top: 15px; border: 0; border-width: 0; border-style: none;"> 🕒 دواین نوێکردنەوەی ئەم پەڕەیە: <span style="color: #64748b; font-weight: bold;">٢٠٢٦</span> </div> <div style="font-size: 11px; color: #cbd5e0; margin-top: 8px; font-weight: 300; border: 0; border-width: 0; border-style: none;"> ویکیپیدیای کوردی ناوەندی، بەکارھێنەر تێسلا </div> </div> jcpg2bjcc7lcs1si0cvx2wftyxi52a4 1569842 1569841 2026-03-29T23:06:48Z Tessla 41338 1569842 wikitext text/x-wiki {{ناونیشانی_پیشاندان:<span style="position:absolute; top:-9999px;">بەکارهێنەر:</span><span style="color:#0f172a; font-weight:900; font-family:sans-serif;">Tessla</span>}} __NOTOC__ <div dir="rtl" style="font-family: 'Segoe UI', Tahoma, sans-serif; max-width: 1100px; margin: 20px auto; background: #f8fafc; color: #1e293b; line-height: 1.6;"> <!-- 1. هێدەری شاهانە (باکگراوەندەکە چاککراوە) --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #0f172a 0%, #1e293b 100%); border-radius: 35px; padding: 60px 45px; position: relative; overflow: hidden; box-shadow: 0 25px 50px rgba(15, 23, 42, 0.25); margin-bottom: 25px; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3);"> <!-- ئاڵای کوردستان --> <div style="position: absolute; left: -50px; top: -20px; opacity: 0.12; transform: rotate(-15px); border-radius: 100px; overflow: hidden;">[[File:Flag of Kurdistan.svg|450px]]</div> <div style="display: flex; align-items: center; flex-wrap: wrap; position: relative; z-index: 1;"> <!-- وێنەی پڕۆفایل لەگەڵ گڵۆپە زەردەکە (٢٤ پیکسڵ) --> <div style="position: relative; margin-left: 35px;"> <div style="width: 150px; height: 150px; border-radius: 45px; border: 5px solid #fbbf24; overflow: hidden; box-shadow: 0 15px 30px rgba(0,0,0,0.4);"> [[File:N.Tesla.JPG|190px|center|class=noresize]] </div> <!-- گڵۆپە زەردەکە لە قوڕنەی لای ڕاست --> <div style="position: absolute; top: -12px; right: -12px; width: 20px; height: 20px; background: #fbbf24; border: 3px solid #14213d; border-radius: 50%; box-shadow: 0 0 12px #fbbf24; z-index: 12;"></div> </div> <div style="flex: 1; min-width: 320px;"> <h1 style="font-size: 75px; font-weight: 900; color: white; margin: 0; border: none; letter-spacing: -4px; line-height: 1;">Tessla [[File:Twitter Verified Badge Gold.svg|40px|link=]]</h1> <p style="font-size: 22px; color: #cbd5e0; margin: 15px 0 30px; font-weight: 300;">🛡️ بەڕێوەبەری فەرمی • چالاک لە ٢٠٢٢ەوە • ٥٥ هەزار دەستکاری</p> <div style="display: flex; gap: 12px; flex-wrap: wrap;"> <div style="background: rgba(251, 191, 36, 0.15); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #fbbf24; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3); font-weight: bold;">⚙️ بەڕێوەبەر</div> <div style="background: rgba(46, 204, 113, 0.1); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #2ecc71; border: 1px solid rgba(46, 204, 113, 0.3); font-weight: bold;">🟢 چالاک</div> <div style="background: #fbbf24; padding: 8px 25px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #0f172a; font-weight: 900; box-shadow: 0 4px 15px rgba(251, 191, 36, 0.4);">[[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color:#0f172a;">💬 ژووری وتووێژ</span>]]</div> </div> </div> </div> </div> <!-- 2. ئامارە پێنجییەکان --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(180px, 1fr)); gap: 15px; margin-bottom: 25px;"> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center; box-shadow: 0 4px 6px rgba(0,0,0,0.02);"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٥٥,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">دەستکاری</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٩,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">وتار</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #fbbf24;">٩,٠٠٠</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">پۆل</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٢٠٢٢</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ساڵی دروستکردن</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٣ی ئازار</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ڕۆژی دروستکردن</div> </div> </div> <!-- 3. بەشی زانیارییەکان و ناوەڕۆک --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 25px;"> <div style="flex: 2; min-width: 400px;"> <!-- کارتی ناسنامەی کەسی --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px; box-shadow: 0 10px 20px rgba(0,0,0,0.02);"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #fbbf24; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">🌍 زانیارییە کەسییەکان</h3> <div style="display: grid; grid-template-columns: 1fr 1fr; gap: 20px;"> <div style="border: none;"> {| style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: none; width: 100%;" |- | style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; padding-bottom: 12px; border: none;" | 🗣️ زمانەکان |- | style="border: none;" | {| style="border-collapse: separate; border-spacing: 6px; border: none;" |- | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی کوردی|<span style="color: #0369a1;">کوردی</span>]] | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی ئینگلیزی|<span style="color: #0369a1;">ئینگلیزی</span>]] |} |} </div> <div style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: 1px solid #f1f5f9;"> <div style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">🇺🇸 وڵاتی دڵخواز</div> <div style="font-weight: 900; font-size: 15px; color: #0f172a;">[[ویلایەتە یەکگرتووەکان|<span style="color: #0f172a;">ویلایەتە یەکگرتووەکان</span>]]</div> </div> </div> <p style="font-size: 16px; line-height: 1.8; color: #475569; margin-top: 25px; text-align: justify; border-top: 1px solid #f1f5f9; padding-top: 20px;"> بەکارھێنەر تێسلا، بەڕێوەبەر لە ویکیپیدیای کوردی، ئامانجی زیاتر دروستکردنی وتارە وەک لە درێژکردنەوەی وتارەکان. گەر ویستت ڕاوێژی لەگەڵ بکەیت، بڕۆ بۆ وتووێژەکەی. </p> </div> <!-- کارتی خولیاکانی دروستکردن --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #0f172a; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">خولیاکانی دروستکردن</h3> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 20px;"> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🎞️ فیلم و زنجیرەکان</span><span>٨٥٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #e11d48; width: 85%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🌍 جوگرافیا و ناوچەکان</span><span>٧٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #059669; width: 70%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>📚 بابەتە جۆراوجۆرەکانی تر</span><span>٥٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #3b82f6; width: 50%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> </div> </div> </div> <!-- لای چەپ --> <div style="flex: 1; min-width: 300px;"> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 2px solid #fbbf24; margin-bottom: 25px; text-align: center; box-shadow: 0 15px 30px rgba(251, 191, 36, 0.12);"> <div style="font-size: 12px; color: #b45309; font-weight: 900; text-transform: uppercase; letter-spacing: 2px; margin-bottom: 15px;">وتاری هەڵبژێردراو</div> [[File:Cscr-featured1.svg|75px|center|link=چۆڵەوانی]] <h2 style="font-size: 38px; font-weight: 900; color: #0f172a; margin: 20px 0 10px; border: none;">[[چۆڵەوانی]]</h2> <div style="display: inline-block; background: #fef3c7; color: #92400e; padding: 6px 20px; border-radius: 12px; font-size: 13px; font-weight: 900;">[[وپ:وھ|<span style="color: #92400e;">ھەڵبژێردراو</span>]] ⭐</div> </div> <div style="background: #0f172a; border-radius: 30px; padding: 40px; color: white; margin-bottom: 25px; position: relative; overflow: hidden; border: 1px solid rgba(255,255,255,0.05);"> <div style="font-size: 90px; position: absolute; right: 20px; top: -10px; opacity: 0.1; font-family: serif; color: #fbbf24;">"</div> <p style="font-size: 18px; font-style: italic; line-height: 1.8; position: relative; z-index: 1;"> "داهاتوو ڕاستییەکان دەردەخات و هەر کەسە و بەپێی کار و دەستکەوتەکانی خۆی هەڵدەسەنگێنرێت." </p> <div style="margin-top: 25px; font-weight: 900; color: #fbbf24; font-size: 15px; letter-spacing: 1px;">— [[نیکۆلا تێسلا|<span style="color: #fbbf24;">نیکۆلا تێسلا</span>]]</div> </div> </div> </div> <!-- فووتەری شاهانە - چاکەکراوی ڕاستەقینە --> <div style="margin-top: 35px; padding: 45px 20px; background: white; border-radius: 35px; text-align: center; box-shadow: 0 5px 20px rgba(0,0,0,0.03); border: 0; border-width: 0; border-style: none; outline: 0;"> <div style="width: 50px; height: 5px; background: #fbbf24; margin: 0 auto 30px; border-radius: 10px; border: 0;"></div> {| style="margin: 0 auto 25px auto; border-collapse: collapse; border-spacing: 0; border: 0; border-width: 0; border-style: none; background: transparent;" |- | style="padding: 14px 40px; border-radius: 50px; background: #f8fafc; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.05); border: 0; border-width: 0; border-style: none; outline: 0; text-align: center;" | [[تایبەت:بەشدارییەکان/Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">📝 هەموو بەشدارییەکان</span>]] | style="padding: 0 15px; border: 0; border-width: 0; border-style: none; background: transparent;" | | style="padding: 14px 40px; border-radius: 50px; background: #f8fafc; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.05); border: 0; border-width: 0; border-style: none; outline: 0; text-align: center;" | [[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">💬 ژووری وتووێژ</span>]] |} <div style="font-size: 14px; color: #94a3b8; margin-top: 15px; border: 0; border-width: 0; border-style: none;"> 🕒 دواین نوێکردنەوەی ئەم پەڕەیە: <span style="color: #64748b; font-weight: bold;">٢٠٢٦</span> </div> <div style="font-size: 11px; color: #cbd5e0; margin-top: 8px; font-weight: 300; border: 0; border-width: 0; border-style: none;"> ویکیپیدیای کوردی ناوەندی، بەکارھێنەر تێسلا </div> </div> kx14jvprgn9h6eubq8d48yyrqzg7ox1 1569843 1569842 2026-03-29T23:19:40Z Tessla 41338 1569843 wikitext text/x-wiki {{ناونیشانی_پیشاندان:<span style="position:absolute; top:-9999px;">بەکارهێنەر:</span><span style="color:#0f172a; font-weight:900; font-family:sans-serif;">Tessla</span>}} __NOTOC__ <div dir="rtl" style="font-family: 'Segoe UI', Tahoma, sans-serif; max-width: 1100px; margin: 20px auto; background: #f8fafc; color: #1e293b; line-height: 1.6;"> <!-- 1. هێدەری شاهانە (وەک خۆی لێکرایەوە) --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #0f172a 0%, #1e293b 100%); border-radius: 35px; padding: 60px 45px; position: relative; overflow: hidden; box-shadow: 0 25px 50px rgba(15, 23, 42, 0.25); margin-bottom: 25px; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3);"> <!-- ئاڵای کوردستان --> <div style="position: absolute; left: -50px; top: -20px; opacity: 0.12; transform: rotate(-15px); border-radius: 100px; overflow: hidden;">[[File:Flag of Kurdistan.svg|450px]]</div> <div style="display: flex; align-items: center; flex-wrap: wrap; position: relative; z-index: 1;"> <!-- وێنەی پڕۆفایل لەگەڵ گڵۆپە زەردەکە (٢٤ پیکسڵ) --> <div style="position: relative; margin-left: 35px;"> <div style="width: 150px; height: 150px; border-radius: 45px; border: 5px solid #fbbf24; overflow: hidden; box-shadow: 0 15px 30px rgba(0,0,0,0.4);"> [[File:N.Tesla.JPG|190px|center|class=noresize]] </div> <!-- گڵۆپە زەردەکە لە قوڕنەی لای ڕاست --> <div style="position: absolute; top: -12px; right: -12px; width: 20px; height: 20px; background: #fbbf24; border: 3px solid #14213d; border-radius: 50%; box-shadow: 0 0 12px #fbbf24; z-index: 12;"></div> </div> <div style="flex: 1; min-width: 320px;"> <h1 style="font-size: 75px; font-weight: 900; color: white; margin: 0; border: none; letter-spacing: -4px; line-height: 1;">Tessla [[File:Twitter Verified Badge Gold.svg|40px|link=]]</h1> <p style="font-size: 22px; color: #cbd5e0; margin: 15px 0 30px; font-weight: 300;">🛡️ بەڕێوەبەری فەرمی • چالاک لە ٢٠٢٢ەوە • ٥٥ هەزار دەستکاری</p> <div style="display: flex; gap: 12px; flex-wrap: wrap;"> <div style="background: rgba(251, 191, 36, 0.15); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #fbbf24; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3); font-weight: bold;">⚙️ بەڕێوەبەر</div> <div style="background: rgba(46, 204, 113, 0.1); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #2ecc71; border: 1px solid rgba(46, 204, 113, 0.3); font-weight: bold;">🟢 چالاک</div> <div style="background: #fbbf24; padding: 8px 25px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #0f172a; font-weight: 900; box-shadow: 0 4px 15px rgba(251, 191, 36, 0.4);">[[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color:#0f172a;">💬 ژووری وتووێژ</span>]]</div> </div> </div> </div> </div> <!-- 2. ئامارە پێنجییەکان (ئێستا کرا بە شەش و ڕێکەوتی بۆ زیاد کرا) --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(180px, 1fr)); gap: 15px; margin-bottom: 25px;"> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center; box-shadow: 0 4px 6px rgba(0,0,0,0.02);"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٥٥,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">دەستکاری</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٩,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">وتار</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #fbbf24;">٩,٠٠٠</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">پۆل</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٢٠٢٢</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ساڵی دروستکردن</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٣ی ئازار</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ڕۆژی دروستکردن</div> </div> <!-- سندوقی نوێ بۆ ڕێکەوتی ئەمڕۆ --> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 2px solid #fbbf24; text-align: center; box-shadow: 0 4px 10px rgba(251, 191, 36, 0.1);"> <div style="font-size: 20px; font-weight: 900; color: #0f172a;">{{CURRENTDAY}}ی {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div style="font-size: 12px; color: #fbbf24; font-weight: bold;">ئەمڕۆ {{CURRENTYEAR}}</div> </div> </div> <!-- 3. بەشی زانیارییەکان و ناوەڕۆک (وەک خۆی لێکرایەوە) --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 25px;"> <div style="flex: 2; min-width: 400px;"> <!-- کارتی ناسنامەی کەسی --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px; box-shadow: 0 10px 20px rgba(0,0,0,0.02);"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #fbbf24; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">🌍 زانیارییە کەسییەکان</h3> <div style="display: grid; grid-template-columns: 1fr 1fr; gap: 20px;"> <div style="border: none;"> {| style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: none; width: 100%;" |- | style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; padding-bottom: 12px; border: none;" | 🗣️ زمانەکان |- | style="border: none;" | {| style="border-collapse: separate; border-spacing: 6px; border: none;" |- | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی کوردی|<span style="color: #0369a1;">کوردی</span>]] | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی ئینگلیزی|<span style="color: #0369a1;">ئینگلیزی</span>]] |} |} </div> <div style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: 1px solid #f1f5f9;"> <div style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">🇺🇸 وڵاتی دڵخواز</div> <div style="font-weight: 900; font-size: 15px; color: #0f172a;">[[ویلایەتە یەکگرتووەکان|<span style="color: #0f172a;">ویلایەتە یەکگرتووەکان</span>]]</div> </div> </div> <p style="font-size: 16px; line-height: 1.8; color: #475569; margin-top: 25px; text-align: justify; border-top: 1px solid #f1f5f9; padding-top: 20px;"> بەکارھێنەر تێسلا، بەڕێوەبەر لە ویکیپیدیای کوردی، ئامانجی زیاتر دروستکردنی وتارە وەک لە درێژکردنەوەی وتارەکان. گەر ویستت ڕاوێژی لەگەڵ بکەیت، بڕۆ بۆ وتووێژەکەی. </p> </div> <!-- کارتی خولیاکانی دروستکردن --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #0f172a; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">خولیاکانی دروستکردن</h3> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 20px;"> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🎞️ فیلم و زنجیرەکان</span><span>٨٥٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #e11d48; width: 85%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🌍 جوگرافیا و ناوچەکان</span><span>٧٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #059669; width: 70%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>📚 بابەتە جۆراوجۆرەکانی تر</span><span>٥٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #3b82f6; width: 50%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> </div> </div> </div> <!-- لای چەپ --> <div style="flex: 1; min-width: 300px;"> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 2px solid #fbbf24; margin-bottom: 25px; text-align: center; box-shadow: 0 15px 30px rgba(251, 191, 36, 0.12);"> <div style="font-size: 12px; color: #b45309; font-weight: 900; text-transform: uppercase; letter-spacing: 2px; margin-bottom: 15px;">وتاری هەڵبژێردراو</div> [[File:Cscr-featured1.svg|75px|center|link=چۆڵەوانی]] <h2 style="font-size: 38px; font-weight: 900; color: #0f172a; margin: 20px 0 10px; border: none;">[[چۆڵەوانی]]</h2> <div style="display: inline-block; background: #fef3c7; color: #92400e; padding: 6px 20px; border-radius: 12px; font-size: 13px; font-weight: 900;">[[وپ:وھ|<span style="color: #92400e;">ھەڵبژێردراو</span>]] ⭐</div> </div> <div style="background: #0f172a; border-radius: 30px; padding: 40px; color: white; margin-bottom: 25px; position: relative; overflow: hidden; border: 1px solid rgba(255,255,255,0.05);"> <div style="font-size: 90px; position: absolute; right: 20px; top: -10px; opacity: 0.1; font-family: serif; color: #fbbf24;">"</div> <p style="font-size: 18px; font-style: italic; line-height: 1.8; position: relative; z-index: 1;"> "داهاتوو ڕاستییەکان دەردەخات و هەر کەسە و بەپێی کار و دەستکەوتەکانی خۆی هەڵدەسەنگێنرێت." </p> <div style="margin-top: 25px; font-weight: 900; color: #fbbf24; font-size: 15px; letter-spacing: 1px;">— [[نیکۆلا تێسلا|<span style="color: #fbbf24;">نیکۆلا تێسلا</span>]]</div> </div> </div> </div> <!-- فووتەری شاهانە - (گەڕایەوە سەر شێوازە ڕەسەنەکەی کۆدەکەت) --> <div style="margin-top: 35px; padding: 45px 20px; background: white; border-radius: 35px; text-align: center; box-shadow: 0 5px 20px rgba(0,0,0,0.03); border: 0; border-width: 0; border-style: none; outline: 0;"> <div style="width: 50px; height: 5px; background: #fbbf24; margin: 0 auto 30px; border-radius: 10px; border: 0;"></div> {| style="margin: 0 auto 25px auto; border-collapse: collapse; border-spacing: 0; border: 0; border-width: 0; border-style: none; background: transparent;" |- | style="padding: 14px 40px; border-radius: 50px; background: #f8fafc; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.05); border: 0; border-width: 0; border-style: none; outline: 0; text-align: center;" | [[تایبەت:بەشدارییەکان/Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">📝 هەموو بەشدارییەکان</span>]] | style="padding: 0 15px; border: 0; border-width: 0; border-style: none; background: transparent;" | | style="padding: 14px 40px; border-radius: 50px; background: #f8fafc; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.05); border: 0; border-width: 0; border-style: none; outline: 0; text-align: center;" | [[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">💬 ژووری وتووێژ</span>]] |} <div style="font-size: 14px; color: #94a3b8; margin-top: 15px; border: 0; border-width: 0; border-style: none;"> 🕒 دواین نوێکردنەوەی ئەم پەڕەیە: <span style="color: #64748b; font-weight: bold;">٢٠٢٦</span> </div> <div style="font-size: 11px; color: #cbd5e0; margin-top: 8px; font-weight: 300; border: 0; border-width: 0; border-style: none;"> ویکیپیدیای کوردی ناوەندی، بەکارھێنەر تێسلا </div> </div> o1gbok6uwgo37a92y4gw91xw0my1w5u 1569845 1569843 2026-03-29T23:35:21Z Tessla 41338 1569845 wikitext text/x-wiki {{ناونیشانی_پیشاندان:<span style="position:absolute; top:-9999px;">بەکارهێنەر:</span><span style="color:#0f172a; font-weight:900; font-family:sans-serif;">Tessla</span>}} __NOTOC__ <div dir="rtl" style="font-family: 'Segoe UI', Tahoma, sans-serif; max-width: 1100px; margin: 20px auto; background: #f8fafc; color: #1e293b; line-height: 1.6;"> <!-- 1. هێدەری شاهانە --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #0f172a 0%, #1e293b 100%); border-radius: 35px; padding: 60px 45px; position: relative; overflow: hidden; box-shadow: 0 25px 50px rgba(15, 23, 42, 0.25); margin-bottom: 25px; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3);"> <!-- ئاڵای کوردستان --> <div style="position: absolute; left: -50px; top: -20px; opacity: 0.12; transform: rotate(-15px); border-radius: 100px; overflow: hidden;">[[File:Flag of Kurdistan.svg|450px]]</div> <div style="display: flex; align-items: center; flex-wrap: wrap; position: relative; z-index: 1;"> <!-- وێنەی پڕۆفایل لەگەڵ گڵۆپە زەردە پرتەکەرەکە --> <div style="position: relative; margin-left: 35px;"> <div style="width: 150px; height: 150px; border-radius: 45px; border: 5px solid #fbbf24; overflow: hidden; box-shadow: 0 15px 30px rgba(0,0,0,0.4);"> [[File:N.Tesla.JPG|190px|center|class=noresize]] </div> <!-- گڵۆپە زەردەکە (ئێستا کلاسەکەی بۆ زیاد کراوە) --> <div class="tessla-pulse" style="position: absolute; top: -12px; right: -12px; width: 20px; height: 20px; background: #fbbf24; border: 3px solid #14213d; border-radius: 50%; box-shadow: 0 0 12px #fbbf24; z-index: 12;"></div> </div> <div style="flex: 1; min-width: 320px;"> <h1 style="font-size: 75px; font-weight: 900; color: white; margin: 0; border: none; letter-spacing: -4px; line-height: 1;">Tessla [[File:Twitter Verified Badge Gold.svg|40px|link=]]</h1> <p style="font-size: 22px; color: #cbd5e0; margin: 15px 0 30px; font-weight: 300;">🛡️ بەڕێوەبەری فەرمی • چالاک لە ٢٠٢٢ەوە • ٥٥ هەزار دەستکاری</p> <div style="display: flex; gap: 12px; flex-wrap: wrap;"> <div style="background: rgba(251, 191, 36, 0.15); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #fbbf24; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3); font-weight: bold;">⚙️ بەڕێوەبەر</div> <div style="background: rgba(46, 204, 113, 0.1); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #2ecc71; border: 1px solid rgba(46, 204, 113, 0.3); font-weight: bold;">🟢 چالاک</div> <div style="background: #fbbf24; padding: 8px 25px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #0f172a; font-weight: 900; box-shadow: 0 4px 15px rgba(251, 191, 36, 0.4);">[[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color:#0f172a;">💬 ژووری وتووێژ</span>]]</div> </div> </div> </div> </div> <!-- 2. ئامارەکان --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(180px, 1fr)); gap: 15px; margin-bottom: 25px;"> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center; box-shadow: 0 4px 6px rgba(0,0,0,0.02);"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٥٥,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">دەستکاری</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٩,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">وتار</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #fbbf24;">٩,٠٠٠</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">پۆل</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٢٠٢٢</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ساڵی دروستکردن</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٣ی ئازار</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ڕۆژی دروستکردن</div> </div> <!-- سندوقی ڕێکەوتی ئەمڕۆ --> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 2px solid #fbbf24; text-align: center; box-shadow: 0 4px 10px rgba(251, 191, 36, 0.12);"> <div style="font-size: 20px; font-weight: 900; color: #0f172a;">{{CURRENTDAY}}ی {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div style="font-size: 12px; color: #fbbf24; font-weight: bold;">ئەمڕۆ {{CURRENTYEAR}}</div> </div> </div> <!-- 3. بەشی زانیارییەکان و ناوەڕۆک --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 25px;"> <div style="flex: 2; min-width: 400px;"> <!-- کارتی ناسنامەی کەسی --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px; box-shadow: 0 10px 20px rgba(0,0,0,0.02);"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #fbbf24; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">🌍 زانیارییە کەسییەکان</h3> <div style="display: grid; grid-template-columns: 1fr 1fr; gap: 20px;"> <div style="border: none;"> {| style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: none; width: 100%;" |- | style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; padding-bottom: 12px; border: none;" | 🗣️ زمانەکان |- | style="border: none;" | {| style="border-collapse: separate; border-spacing: 6px; border: none;" |- | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی کوردی|<span style="color: #0369a1;">کوردی</span>]] | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی ئینگلیزی|<span style="color: #0369a1;">ئینگلیزی</span>]] |} |} </div> <div style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: 1px solid #f1f5f9;"> <div style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">🇺🇸 وڵاتی دڵخواز</div> <div style="font-weight: 900; font-size: 15px; color: #0f172a;">[[ویلایەتە یەکگرتووەکان|<span style="color: #0f172a;">ویلایەتە یەکگرتووەکان</span>]]</div> </div> </div> <p style="font-size: 16px; line-height: 1.8; color: #475569; margin-top: 25px; text-align: justify; border-top: 1px solid #f1f5f9; padding-top: 20px;"> بەکارھێنەر تێسلا، بەڕێوەبەر لە ویکیپیدیای کوردی، ئامانجی زیاتر دروستکردنی وتارە وەک لە درێژکردنەوەی وتارەکان. گەر ویستت ڕاوێژی لەگەڵ بکەیت، بڕۆ بۆ وتووێژەکەی. </p> </div> <!-- کارتی خولیاکانی دروستکردن --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #0f172a; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">خولیاکانی دروستکردن</h3> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 20px;"> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🎞️ فیلم و زنجیرەکان</span><span>٨٥٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #e11d48; width: 85%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🌍 جوگرافیا و ناوچەکان</span><span>٧٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #059669; width: 70%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>📚 بابەتە جۆراوجۆرەکانی تر</span><span>٥٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #3b82f6; width: 50%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> </div> </div> </div> <!-- لای چەپ --> <div style="flex: 1; min-width: 300px;"> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 2px solid #fbbf24; margin-bottom: 25px; text-align: center; box-shadow: 0 15px 30px rgba(251, 191, 36, 0.12);"> <div style="font-size: 12px; color: #b45309; font-weight: 900; text-transform: uppercase; letter-spacing: 2px; margin-bottom: 15px;">وتاری هەڵبژێردراو</div> [[File:Cscr-featured1.svg|75px|center|link=چۆڵەوانی]] <h2 style="font-size: 38px; font-weight: 900; color: #0f172a; margin: 20px 0 10px; border: none;">[[چۆڵەوانی]]</h2> <div style="display: inline-block; background: #fef3c7; color: #92400e; padding: 6px 20px; border-radius: 12px; font-size: 13px; font-weight: 900;">[[وپ:وھ|<span style="color: #92400e;">ھەڵبژێردراو</span>]] ⭐</div> </div> <div style="background: #0f172a; border-radius: 30px; padding: 40px; color: white; margin-bottom: 25px; position: relative; overflow: hidden; border: 1px solid rgba(255,255,255,0.05);"> <div style="font-size: 90px; position: absolute; right: 20px; top: -10px; opacity: 0.1; font-family: serif; color: #fbbf24;">"</div> <p style="font-size: 18px; font-style: italic; line-height: 1.8; position: relative; z-index: 1;"> "داهاتوو ڕاستییەکان دەردەخات و هەر کەسە و بەپێی کار و دەستکەوتەکانی خۆی هەڵدەسەنگێنرێت." </p> <div style="margin-top: 25px; font-weight: 900; color: #fbbf24; font-size: 15px; letter-spacing: 1px;">— [[نیکۆلا تێسلا|<span style="color: #fbbf24;">نیکۆلا تێسلا</span>]]</div> </div> </div> </div> <!-- فووتەری فەرمی --> <div style="margin-top: 35px; padding: 45px 20px; background: white; border-radius: 35px; text-align: center; box-shadow: 0 5px 20px rgba(0,0,0,0.03); border: 0; outline: 0;"> <div style="width: 50px; height: 5px; background: #fbbf24; margin: 0 auto 30px; border-radius: 10px;"></div> {| style="margin: 0 auto 25px auto; border-collapse: collapse; border: 0; background: transparent;" |- | style="padding: 14px 40px; border-radius: 50px; background: #f8fafc; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.05); text-align: center;" | [[تایبەت:بەشدارییەکان/Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">📝 هەموو بەشدارییەکان</span>]] | style="padding: 0 15px;" | | style="padding: 14px 40px; border-radius: 50px; background: #f8fafc; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.05); text-align: center;" | [[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">💬 ژووری وتووێژ</span>]] |} <div style="font-size: 14px; color: #94a3b8; margin-top: 15px;"> 🕒 دواین نوێکردنەوەی ئەم پەڕەیە: <span style="color: #64748b; font-weight: bold;">{{CURRENTYEAR}}</span> </div> <div style="font-size: 11px; color: #cbd5e0; margin-top: 8px; font-weight: 300;"> ویکیپیدیای کوردی ناوەندی، بەکارھێنەر تێسلا </div> </div> </div> 11f0xsdsopthwh4psnb4j2hai2raw9x 1569849 1569845 2026-03-29T23:49:59Z Tessla 41338 1569849 wikitext text/x-wiki <templatestyles src=":بەکارهێنەر:Tessla/styles.css" /> __NOTOC__ <div dir="rtl" style="font-family: 'Segoe UI', Tahoma, sans-serif; max-width: 1100px; margin: 20px auto; background: #f8fafc; color: #1e293b; line-height: 1.6;"> <!-- 1. هێدەری شاهانە --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #0f172a 0%, #1e293b 100%); border-radius: 35px; padding: 60px 45px; position: relative; overflow: hidden; box-shadow: 0 25px 50px rgba(15, 23, 42, 0.25); margin-bottom: 25px; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3);"> <!-- ئاڵای کوردستان --> <div style="position: absolute; left: -50px; top: -20px; opacity: 0.12; transform: rotate(-15px); border-radius: 100px; overflow: hidden;">[[File:Flag of Kurdistan.svg|450px]]</div> <div style="display: flex; align-items: center; flex-wrap: wrap; position: relative; z-index: 1;"> <!-- وێنەی پڕۆفایل لەگەڵ گڵۆپە زەردە پرتەکەرەکە --> <div style="position: relative; margin-left: 35px;"> <div style="width: 150px; height: 150px; border-radius: 45px; border: 5px solid #fbbf24; overflow: hidden; box-shadow: 0 15px 30px rgba(0,0,0,0.4);"> [[File:N.Tesla.JPG|190px|center|class=noresize]] </div> <!-- گڵۆپە زەردەکە (ئێستا کلاسەکەی بۆ زیاد کراوە) --> <div class="tessla-pulse" style="position: absolute; top: -12px; right: -12px; width: 20px; height: 20px; background: #fbbf24; border: 3px solid #14213d; border-radius: 50%; box-shadow: 0 0 12px #fbbf24; z-index: 12;"></div> </div> <div style="flex: 1; min-width: 320px;"> <h1 style="font-size: 75px; font-weight: 900; color: white; margin: 0; border: none; letter-spacing: -4px; line-height: 1;">Tessla [[File:Twitter Verified Badge Gold.svg|40px|link=]]</h1> <p style="font-size: 22px; color: #cbd5e0; margin: 15px 0 30px; font-weight: 300;">🛡️ بەڕێوەبەری فەرمی • چالاک لە ٢٠٢٢ەوە • ٥٥ هەزار دەستکاری</p> <div style="display: flex; gap: 12px; flex-wrap: wrap;"> <div style="background: rgba(251, 191, 36, 0.15); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #fbbf24; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3); font-weight: bold;">⚙️ بەڕێوەبەر</div> <div style="background: rgba(46, 204, 113, 0.1); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #2ecc71; border: 1px solid rgba(46, 204, 113, 0.3); font-weight: bold;">🟢 چالاک</div> <div style="background: #fbbf24; padding: 8px 25px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #0f172a; font-weight: 900; box-shadow: 0 4px 15px rgba(251, 191, 36, 0.4);">[[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color:#0f172a;">💬 ژووری وتووێژ</span>]]</div> </div> </div> </div> </div> <!-- 2. ئامارەکان --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(180px, 1fr)); gap: 15px; margin-bottom: 25px;"> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center; box-shadow: 0 4px 6px rgba(0,0,0,0.02);"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٥٥,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">دەستکاری</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٩,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">وتار</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #fbbf24;">٩,٠٠٠</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">پۆل</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٢٠٢٢</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ساڵی دروستکردن</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٣ی ئازار</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ڕۆژی دروستکردن</div> </div> <!-- سندوقی ڕێکەوتی ئەمڕۆ --> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 2px solid #fbbf24; text-align: center; box-shadow: 0 4px 10px rgba(251, 191, 36, 0.12);"> <div style="font-size: 20px; font-weight: 900; color: #0f172a;">{{CURRENTDAY}}ی {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div style="font-size: 12px; color: #fbbf24; font-weight: bold;">ئەمڕۆ {{CURRENTYEAR}}</div> </div> </div> <!-- 3. بەشی زانیارییەکان و ناوەڕۆک --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 25px;"> <div style="flex: 2; min-width: 400px;"> <!-- کارتی ناسنامەی کەسی --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px; box-shadow: 0 10px 20px rgba(0,0,0,0.02);"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #fbbf24; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">🌍 زانیارییە کەسییەکان</h3> <div style="display: grid; grid-template-columns: 1fr 1fr; gap: 20px;"> <div style="border: none;"> {| style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: none; width: 100%;" |- | style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; padding-bottom: 12px; border: none;" | 🗣️ زمانەکان |- | style="border: none;" | {| style="border-collapse: separate; border-spacing: 6px; border: none;" |- | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی کوردی|<span style="color: #0369a1;">کوردی</span>]] | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی ئینگلیزی|<span style="color: #0369a1;">ئینگلیزی</span>]] |} |} </div> <div style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: 1px solid #f1f5f9;"> <div style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">🇺🇸 وڵاتی دڵخواز</div> <div style="font-weight: 900; font-size: 15px; color: #0f172a;">[[ویلایەتە یەکگرتووەکان|<span style="color: #0f172a;">ویلایەتە یەکگرتووەکان</span>]]</div> </div> </div> <p style="font-size: 16px; line-height: 1.8; color: #475569; margin-top: 25px; text-align: justify; border-top: 1px solid #f1f5f9; padding-top: 20px;"> بەکارھێنەر تێسلا، بەڕێوەبەر لە ویکیپیدیای کوردی، ئامانجی زیاتر دروستکردنی وتارە وەک لە درێژکردنەوەی وتارەکان. گەر ویستت ڕاوێژی لەگەڵ بکەیت، بڕۆ بۆ وتووێژەکەی. </p> </div> <!-- کارتی خولیاکانی دروستکردن --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #0f172a; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">خولیاکانی دروستکردن</h3> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 20px;"> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🎞️ فیلم و زنجیرەکان</span><span>٨٥٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #e11d48; width: 85%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🌍 جوگرافیا و ناوچەکان</span><span>٧٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #059669; width: 70%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>📚 بابەتە جۆراوجۆرەکانی تر</span><span>٥٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #3b82f6; width: 50%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> </div> </div> </div> <!-- لای چەپ --> <div style="flex: 1; min-width: 300px;"> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 2px solid #fbbf24; margin-bottom: 25px; text-align: center; box-shadow: 0 15px 30px rgba(251, 191, 36, 0.12);"> <div style="font-size: 12px; color: #b45309; font-weight: 900; text-transform: uppercase; letter-spacing: 2px; margin-bottom: 15px;">وتاری هەڵبژێردراو</div> [[File:Cscr-featured1.svg|75px|center|link=چۆڵەوانی]] <h2 style="font-size: 38px; font-weight: 900; color: #0f172a; margin: 20px 0 10px; border: none;">[[چۆڵەوانی]]</h2> <div style="display: inline-block; background: #fef3c7; color: #92400e; padding: 6px 20px; border-radius: 12px; font-size: 13px; font-weight: 900;">[[وپ:وھ|<span style="color: #92400e;">ھەڵبژێردراو</span>]] ⭐</div> </div> <div style="background: #0f172a; border-radius: 30px; padding: 40px; color: white; margin-bottom: 25px; position: relative; overflow: hidden; border: 1px solid rgba(255,255,255,0.05);"> <div style="font-size: 90px; position: absolute; right: 20px; top: -10px; opacity: 0.1; font-family: serif; color: #fbbf24;">"</div> <p style="font-size: 18px; font-style: italic; line-height: 1.8; position: relative; z-index: 1;"> "داهاتوو ڕاستییەکان دەردەخات و هەر کەسە و بەپێی کار و دەستکەوتەکانی خۆی هەڵدەسەنگێنرێت." </p> <div style="margin-top: 25px; font-weight: 900; color: #fbbf24; font-size: 15px; letter-spacing: 1px;">— [[نیکۆلا تێسلا|<span style="color: #fbbf24;">نیکۆلا تێسلا</span>]]</div> </div> </div> </div> <!-- فووتەری فەرمی --> <div style="margin-top: 35px; padding: 45px 20px; background: white; border-radius: 35px; text-align: center; box-shadow: 0 5px 20px rgba(0,0,0,0.03); border: 0; outline: 0;"> <div style="width: 50px; height: 5px; background: #fbbf24; margin: 0 auto 30px; border-radius: 10px;"></div> {| style="margin: 0 auto 25px auto; border-collapse: collapse; border: 0; background: transparent;" |- | style="padding: 14px 40px; border-radius: 50px; background: #f8fafc; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.05); text-align: center;" | [[تایبەت:بەشدارییەکان/Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">📝 هەموو بەشدارییەکان</span>]] | style="padding: 0 15px;" | | style="padding: 14px 40px; border-radius: 50px; background: #f8fafc; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.05); text-align: center;" | [[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">💬 ژووری وتووێژ</span>]] |} <div style="font-size: 14px; color: #94a3b8; margin-top: 15px;"> 🕒 دواین نوێکردنەوەی ئەم پەڕەیە: <span style="color: #64748b; font-weight: bold;">{{CURRENTYEAR}}</span> </div> <div style="font-size: 11px; color: #cbd5e0; margin-top: 8px; font-weight: 300;"> ویکیپیدیای کوردی ناوەندی، بەکارھێنەر تێسلا </div> </div> </div> ope1aq3lw05g3gi25468fj66vk59os0 1569851 1569849 2026-03-29T23:56:00Z Tessla 41338 1569851 wikitext text/x-wiki <templatestyles src=":بەکارھێنەر:Tessla/styles.css" /> __NOTOC__ <div dir="rtl" style="font-family: 'Segoe UI', Tahoma, sans-serif; max-width: 1100px; margin: 20px auto; background: #f8fafc; color: #1e293b; line-height: 1.6;"> <!-- 1. هێدەری شاهانە --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #0f172a 0%, #1e293b 100%); border-radius: 35px; padding: 60px 45px; position: relative; overflow: hidden; box-shadow: 0 25px 50px rgba(15, 23, 42, 0.25); margin-bottom: 25px; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3);"> <!-- ئاڵای کوردستان --> <div style="position: absolute; left: -50px; top: -20px; opacity: 0.12; transform: rotate(-15px); border-radius: 100px; overflow: hidden;">[[File:Flag of Kurdistan.svg|450px]]</div> <div style="display: flex; align-items: center; flex-wrap: wrap; position: relative; z-index: 1;"> <!-- وێنەی پڕۆفایل لەگەڵ گڵۆپە زەردە پرتەکەرەکە --> <div style="position: relative; margin-left: 35px;"> <div style="width: 150px; height: 150px; border-radius: 45px; border: 5px solid #fbbf24; overflow: hidden; box-shadow: 0 15px 30px rgba(0,0,0,0.4);"> [[File:N.Tesla.JPG|190px|center|class=noresize]] </div> <!-- گڵۆپە زەردەکە (ئێستا کلاسەکەی بۆ زیاد کراوە) --> <div class="tessla-pulse" style="position: absolute; top: -12px; right: -12px; width: 20px; height: 20px; background: #fbbf24; border: 3px solid #14213d; border-radius: 50%; box-shadow: 0 0 12px #fbbf24; z-index: 12;"></div> </div> <div style="flex: 1; min-width: 320px;"> <h1 style="font-size: 75px; font-weight: 900; color: white; margin: 0; border: none; letter-spacing: -4px; line-height: 1;">Tessla [[File:Twitter Verified Badge Gold.svg|40px|link=]]</h1> <p style="font-size: 22px; color: #cbd5e0; margin: 15px 0 30px; font-weight: 300;">🛡️ بەڕێوەبەری فەرمی • چالاک لە ٢٠٢٢ەوە • ٥٥ هەزار دەستکاری</p> <div style="display: flex; gap: 12px; flex-wrap: wrap;"> <div style="background: rgba(251, 191, 36, 0.15); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #fbbf24; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3); font-weight: bold;">⚙️ بەڕێوەبەر</div> <div style="background: rgba(46, 204, 113, 0.1); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #2ecc71; border: 1px solid rgba(46, 204, 113, 0.3); font-weight: bold;">🟢 چالاک</div> <div style="background: #fbbf24; padding: 8px 25px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #0f172a; font-weight: 900; box-shadow: 0 4px 15px rgba(251, 191, 36, 0.4);">[[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color:#0f172a;">💬 ژووری وتووێژ</span>]]</div> </div> </div> </div> </div> <!-- 2. ئامارەکان --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(180px, 1fr)); gap: 15px; margin-bottom: 25px;"> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center; box-shadow: 0 4px 6px rgba(0,0,0,0.02);"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٥٥,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">دەستکاری</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٩,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">وتار</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #fbbf24;">٩,٠٠٠</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">پۆل</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٢٠٢٢</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ساڵی دروستکردن</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٣ی ئازار</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ڕۆژی دروستکردن</div> </div> <!-- سندوقی ڕێکەوتی ئەمڕۆ --> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 2px solid #fbbf24; text-align: center; box-shadow: 0 4px 10px rgba(251, 191, 36, 0.12);"> <div style="font-size: 20px; font-weight: 900; color: #0f172a;">{{CURRENTDAY}}ی {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div style="font-size: 12px; color: #fbbf24; font-weight: bold;">ئەمڕۆ {{CURRENTYEAR}}</div> </div> </div> <!-- 3. بەشی زانیارییەکان و ناوەڕۆک --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 25px;"> <div style="flex: 2; min-width: 400px;"> <!-- کارتی ناسنامەی کەسی --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px; box-shadow: 0 10px 20px rgba(0,0,0,0.02);"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #fbbf24; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">🌍 زانیارییە کەسییەکان</h3> <div style="display: grid; grid-template-columns: 1fr 1fr; gap: 20px;"> <div style="border: none;"> {| style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: none; width: 100%;" |- | style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; padding-bottom: 12px; border: none;" | 🗣️ زمانەکان |- | style="border: none;" | {| style="border-collapse: separate; border-spacing: 6px; border: none;" |- | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی کوردی|<span style="color: #0369a1;">کوردی</span>]] | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی ئینگلیزی|<span style="color: #0369a1;">ئینگلیزی</span>]] |} |} </div> <div style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: 1px solid #f1f5f9;"> <div style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">🇺🇸 وڵاتی دڵخواز</div> <div style="font-weight: 900; font-size: 15px; color: #0f172a;">[[ویلایەتە یەکگرتووەکان|<span style="color: #0f172a;">ویلایەتە یەکگرتووەکان</span>]]</div> </div> </div> <p style="font-size: 16px; line-height: 1.8; color: #475569; margin-top: 25px; text-align: justify; border-top: 1px solid #f1f5f9; padding-top: 20px;"> بەکارھێنەر تێسلا، بەڕێوەبەر لە ویکیپیدیای کوردی، ئامانجی زیاتر دروستکردنی وتارە وەک لە درێژکردنەوەی وتارەکان. گەر ویستت ڕاوێژی لەگەڵ بکەیت، بڕۆ بۆ وتووێژەکەی. </p> </div> <!-- کارتی خولیاکانی دروستکردن --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #0f172a; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">خولیاکانی دروستکردن</h3> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 20px;"> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🎞️ فیلم و زنجیرەکان</span><span>٨٥٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #e11d48; width: 85%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🌍 جوگرافیا و ناوچەکان</span><span>٧٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #059669; width: 70%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>📚 بابەتە جۆراوجۆرەکانی تر</span><span>٥٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #3b82f6; width: 50%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> </div> </div> </div> <!-- لای چەپ --> <div style="flex: 1; min-width: 300px;"> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 2px solid #fbbf24; margin-bottom: 25px; text-align: center; box-shadow: 0 15px 30px rgba(251, 191, 36, 0.12);"> <div style="font-size: 12px; color: #b45309; font-weight: 900; text-transform: uppercase; letter-spacing: 2px; margin-bottom: 15px;">وتاری هەڵبژێردراو</div> [[File:Cscr-featured1.svg|75px|center|link=چۆڵەوانی]] <h2 style="font-size: 38px; font-weight: 900; color: #0f172a; margin: 20px 0 10px; border: none;">[[چۆڵەوانی]]</h2> <div style="display: inline-block; background: #fef3c7; color: #92400e; padding: 6px 20px; border-radius: 12px; font-size: 13px; font-weight: 900;">[[وپ:وھ|<span style="color: #92400e;">ھەڵبژێردراو</span>]] ⭐</div> </div> <div style="background: #0f172a; border-radius: 30px; padding: 40px; color: white; margin-bottom: 25px; position: relative; overflow: hidden; border: 1px solid rgba(255,255,255,0.05);"> <div style="font-size: 90px; position: absolute; right: 20px; top: -10px; opacity: 0.1; font-family: serif; color: #fbbf24;">"</div> <p style="font-size: 18px; font-style: italic; line-height: 1.8; position: relative; z-index: 1;"> "داهاتوو ڕاستییەکان دەردەخات و هەر کەسە و بەپێی کار و دەستکەوتەکانی خۆی هەڵدەسەنگێنرێت." </p> <div style="margin-top: 25px; font-weight: 900; color: #fbbf24; font-size: 15px; letter-spacing: 1px;">— [[نیکۆلا تێسلا|<span style="color: #fbbf24;">نیکۆلا تێسلا</span>]]</div> </div> </div> </div> <!-- فووتەری فەرمی --> <div style="margin-top: 35px; padding: 45px 20px; background: white; border-radius: 35px; text-align: center; box-shadow: 0 5px 20px rgba(0,0,0,0.03); border: 0; outline: 0;"> <div style="width: 50px; height: 5px; background: #fbbf24; margin: 0 auto 30px; border-radius: 10px;"></div> {| style="margin: 0 auto 25px auto; border-collapse: collapse; border: 0; background: transparent;" |- | style="padding: 14px 40px; border-radius: 50px; background: #f8fafc; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.05); text-align: center;" | [[تایبەت:بەشدارییەکان/Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">📝 هەموو بەشدارییەکان</span>]] | style="padding: 0 15px;" | | style="padding: 14px 40px; border-radius: 50px; background: #f8fafc; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.05); text-align: center;" | [[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">💬 ژووری وتووێژ</span>]] |} <div style="font-size: 14px; color: #94a3b8; margin-top: 15px;"> 🕒 دواین نوێکردنەوەی ئەم پەڕەیە: <span style="color: #64748b; font-weight: bold;">{{CURRENTYEAR}}</span> </div> <div style="font-size: 11px; color: #cbd5e0; margin-top: 8px; font-weight: 300;"> ویکیپیدیای کوردی ناوەندی، بەکارھێنەر تێسلا </div> </div> </div> mf059qc0y24z3t4qy0nvz49qgn40y3w 1569853 1569851 2026-03-30T00:06:12Z Tessla 41338 1569853 wikitext text/x-wiki <templatestyles src=":بەکارھێنەر:Tessla/styles.css" /> __NOTOC__ <div dir="rtl" style="font-family: 'Segoe UI', Tahoma, sans-serif; max-width: 1100px; margin: 20px auto; background: #f8fafc; color: #1e293b; line-height: 1.6;"> <!-- 1. هێدەری شاهانە --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #0f172a 0%, #1e293b 100%); border-radius: 35px; padding: 60px 45px; position: relative; overflow: hidden; box-shadow: 0 25px 50px rgba(15, 23, 42, 0.25); margin-bottom: 25px; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3);"> <!-- ئاڵای کوردستان --> <div style="position: absolute; left: -50px; top: -20px; opacity: 0.12; transform: rotate(-15px); border-radius: 100px; overflow: hidden;">[[File:Flag of Kurdistan.svg|450px]]</div> <div style="display: flex; align-items: center; flex-wrap: wrap; position: relative; z-index: 1;"> <!-- وێنەی پڕۆفایل لەگەڵ گڵۆپە زەردە پرتەکەرەکە --> <div style="position: relative; margin-left: 35px;"> <div style="width: 150px; height: 150px; border-radius: 45px; border: 5px solid #fbbf24; overflow: hidden; box-shadow: 0 15px 30px rgba(0,0,0,0.4);"> [[File:N.Tesla.JPG|190px|center|class=noresize]] </div> <!-- گڵۆپە زەردەکە (ئێستا کلاسەکەی بۆ زیاد کراوە) --> <div class="tessla-pulse" style="position: absolute; top: -12px; right: -12px; width: 20px; height: 20px; background: #fbbf24; border: 3px solid #14213d; border-radius: 50%; box-shadow: 0 0 12px #fbbf24; z-index: 12;"></div> </div> <div style="flex: 1; min-width: 320px;"> <!-- ناوی Tessla کە ئێستا ڕەنگەکەی بە هێواشی دەگۆڕێت --> <h1 class="tessla-name" style="font-size: 75px; font-weight: 900; color: white; margin: 0; border: none; letter-spacing: -4px; line-height: 1;">Tessla [[File:Twitter Verified Badge Gold.svg|40px|link=]]</h1> <p style="font-size: 22px; color: #cbd5e0; margin: 15px 0 30px; font-weight: 300;">🛡️ بەڕێوەبەری فەرمی • چالاک لە ٢٠٢٢ەوە • ٥٥ هەزار دەستکاری</p> <div style="display: flex; gap: 12px; flex-wrap: wrap;"> <div style="background: rgba(251, 191, 36, 0.15); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #fbbf24; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3); font-weight: bold;">⚙️ بەڕێوەبەر</div> <div style="background: rgba(46, 204, 113, 0.1); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #2ecc71; border: 1px solid rgba(46, 204, 113, 0.3); font-weight: bold;">🟢 چالاک</div> <div style="background: #fbbf24; padding: 8px 25px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #0f172a; font-weight: 900; box-shadow: 0 4px 15px rgba(251, 191, 36, 0.4);">[[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color:#0f172a;">💬 ژووری وتووێژ</span>]]</div> </div> </div> </div> </div> <!-- 2. ئامارەکان --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(180px, 1fr)); gap: 15px; margin-bottom: 25px;"> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center; box-shadow: 0 4px 6px rgba(0,0,0,0.02);"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٥٥,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">دەستکاری</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٩,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">وتار</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #fbbf24;">٩,٠٠٠</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">پۆل</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٢٠٢٢</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ساڵی دروستکردن</div> </div> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٣ی ئازار</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ڕۆژی دروستکردن</div> </div> <!-- سندوقی ڕێکەوتی ئەمڕۆ --> <div style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 2px solid #fbbf24; text-align: center; box-shadow: 0 4px 10px rgba(251, 191, 36, 0.12);"> <div style="font-size: 20px; font-weight: 900; color: #0f172a;">{{CURRENTDAY}}ی {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div style="font-size: 12px; color: #fbbf24; font-weight: bold;">ئەمڕۆ {{CURRENTYEAR}}</div> </div> </div> <!-- 3. بەشی زانیارییەکان و ناوەڕۆک --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 25px;"> <div style="flex: 2; min-width: 400px;"> <!-- کارتی ناسنامەی کەسی --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px; box-shadow: 0 10px 20px rgba(0,0,0,0.02);"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #fbbf24; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">🌍 زانیارییە کەسییەکان</h3> <div style="display: grid; grid-template-columns: 1fr 1fr; gap: 20px;"> <div style="border: none;"> {| style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: none; width: 100%;" |- | style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; padding-bottom: 12px; border: none;" | 🗣️ زمانەکان |- | style="border: none;" | {| style="border-collapse: separate; border-spacing: 6px; border: none;" |- | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی کوردی|<span style="color: #0369a1;">کوردی</span>]] | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی ئینگلیزی|<span style="color: #0369a1;">ئینگلیزی</span>]] |} |} </div> <div style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: 1px solid #f1f5f9;"> <div style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">🇺🇸 وڵاتی دڵخواز</div> <div style="font-weight: 900; font-size: 15px; color: #0f172a;">[[ویلایەتە یەکگرتووەکان|<span style="color: #0f172a;">ویلایەتە یەکگرتووەکان</span>]]</div> </div> </div> <p style="font-size: 16px; line-height: 1.8; color: #475569; margin-top: 25px; text-align: justify; border-top: 1px solid #f1f5f9; padding-top: 20px;"> بەکارھێنەر تێسلا، بەڕێوەبەر لە ویکیپیدیای کوردی، ئامانجی زیاتر دروستکردنی وتارە وەک لە درێژکردنەوەی وتارەکان. گەر ویستت ڕاوێژی لەگەڵ بکەیت، بڕۆ بۆ وتووێژەکەی. </p> </div> <!-- کارتی خولیاکانی دروستکردن --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #0f172a; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">خولیاکانی دروستکردن</h3> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 20px;"> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🎞️ فیلم و زنجیرەکان</span><span>٨٥٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #e11d48; width: 85%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🌍 جوگرافیا و ناوچەکان</span><span>٧٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #059669; width: 70%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>📚 بابەتە جۆراوجۆرەکانی تر</span><span>٥٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #3b82f6; width: 50%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> </div> </div> </div> <!-- لای چەپ --> <div style="flex: 1; min-width: 300px;"> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 2px solid #fbbf24; margin-bottom: 25px; text-align: center; box-shadow: 0 15px 30px rgba(251, 191, 36, 0.12);"> <div style="font-size: 12px; color: #b45309; font-weight: 900; text-transform: uppercase; letter-spacing: 2px; margin-bottom: 15px;">وتاری هەڵبژێردراو</div> [[File:Cscr-featured1.svg|75px|center|link=چۆڵەوانی]] <h2 style="font-size: 38px; font-weight: 900; color: #0f172a; margin: 20px 0 10px; border: none;">[[چۆڵەوانی]]</h2> <div style="display: inline-block; background: #fef3c7; color: #92400e; padding: 6px 20px; border-radius: 12px; font-size: 13px; font-weight: 900;">[[وپ:وھ|<span style="color: #92400e;">ھەڵبژێردراو</span>]] ⭐</div> </div> <div style="background: #0f172a; border-radius: 30px; padding: 40px; color: white; margin-bottom: 25px; position: relative; overflow: hidden; border: 1px solid rgba(255,255,255,0.05);"> <div style="font-size: 90px; position: absolute; right: 20px; top: -10px; opacity: 0.1; font-family: serif; color: #fbbf24;">"</div> <p style="font-size: 18px; font-style: italic; line-height: 1.8; position: relative; z-index: 1;"> "داهاتوو ڕاستییەکان دەردەخات و هەر کەسە و بەپێی کار و دەستکەوتەکانی خۆی هەڵدەسەنگێنرێت." </p> <div style="margin-top: 25px; font-weight: 900; color: #fbbf24; font-size: 15px; letter-spacing: 1px;">— [[نیکۆلا تێسلا|<span style="color: #fbbf24;">نیکۆلا تێسلا</span>]]</div> </div> </div> </div> <!-- فووتەری فەرمی --> <div style="margin-top: 35px; padding: 45px 20px; background: white; border-radius: 35px; text-align: center; box-shadow: 0 5px 20px rgba(0,0,0,0.03); border: 0; outline: 0;"> <div style="width: 50px; height: 5px; background: #fbbf24; margin: 0 auto 30px; border-radius: 10px;"></div> {| style="margin: 0 auto 25px auto; border-collapse: collapse; border: 0; background: transparent;" |- | style="padding: 14px 40px; border-radius: 50px; background: #f8fafc; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.05); text-align: center;" | [[تایبەت:بەشدارییەکان/Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">📝 هەموو بەشدارییەکان</span>]] | style="padding: 0 15px;" | | style="padding: 14px 40px; border-radius: 50px; background: #f8fafc; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.05); text-align: center;" | [[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">💬 ژووری وتووێژ</span>]] |} <div style="font-size: 14px; color: #94a3b8; margin-top: 15px;"> 🕒 دواین نوێکردنەوەی ئەم پەڕەیە: <span style="color: #64748b; font-weight: bold;">{{CURRENTYEAR}}</span> </div> <div style="font-size: 11px; color: #cbd5e0; margin-top: 8px; font-weight: 300;"> ویکیپیدیای کوردی ناوەندی، بەکارھێنەر تێسلا </div> </div> </div> 4cr0ei07los7ww02fyiiz1t4oydq1p3 1569857 1569853 2026-03-30T00:14:13Z Tessla 41338 1569857 wikitext text/x-wiki <templatestyles src=":بەکارھێنەر:Tessla/styles.css" /> __NOTOC__ <div dir="rtl" style="font-family: 'Segoe UI', Tahoma, sans-serif; max-width: 1100px; margin: 20px auto; background: #f8fafc; color: #1e293b; line-height: 1.6;"> <!-- 1. هێدەری شاهانە --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #0f172a 0%, #1e293b 100%); border-radius: 35px; padding: 60px 45px; position: relative; overflow: hidden; box-shadow: 0 25px 50px rgba(15, 23, 42, 0.25); margin-bottom: 25px; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3);"> <!-- ئاڵای کوردستان --> <div style="position: absolute; left: -50px; top: -20px; opacity: 0.12; transform: rotate(-15px); border-radius: 100px; overflow: hidden;">[[File:Flag of Kurdistan.svg|450px]]</div> <div style="display: flex; align-items: center; flex-wrap: wrap; position: relative; z-index: 1;"> <!-- وێنەی پڕۆفایل لەگەڵ گڵۆپە زەردە پرتەکەرەکە --> <div style="position: relative; margin-left: 35px;"> <div style="width: 150px; height: 150px; border-radius: 45px; border: 5px solid #fbbf24; overflow: hidden; box-shadow: 0 15px 30px rgba(0,0,0,0.4);"> [[File:N.Tesla.JPG|190px|center|class=noresize]] </div> <!-- گڵۆپە زەردەکە (پرتەپرت دەکات) --> <div class="tessla-pulse" style="position: absolute; top: -12px; right: -12px; width: 20px; height: 20px; background: #fbbf24; border: 3px solid #14213d; border-radius: 50%; box-shadow: 0 0 12px #fbbf24; z-index: 12;"></div> </div> <div style="flex: 1; min-width: 320px;"> <!-- ناوی Tessla کە ڕەنگەکەی دەگۆڕێت --> <h1 class="tessla-name" style="font-size: 75px; font-weight: 900; color: white; margin: 0; border: none; letter-spacing: -4px; line-height: 1;">Tessla [[File:Twitter Verified Badge Gold.svg|40px|link=]]</h1> <p style="font-size: 22px; color: #cbd5e0; margin: 15px 0 30px; font-weight: 300;">🛡️ بەڕێوەبەری فەرمی • چالاک لە ٢٠٢٢ەوە • ٥٥ هەزار دەستکاری</p> <div style="display: flex; gap: 12px; flex-wrap: wrap;"> <div style="background: rgba(251, 191, 36, 0.15); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #fbbf24; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3); font-weight: bold;">⚙️ بەڕێوەبەر</div> <div style="background: rgba(46, 204, 113, 0.1); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #2ecc71; border: 1px solid rgba(46, 204, 113, 0.3); font-weight: bold;">🟢 چالاک</div> <div style="background: #fbbf24; padding: 8px 25px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #0f172a; font-weight: 900; box-shadow: 0 4px 15px rgba(251, 191, 36, 0.4);">[[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color:#0f172a;">💬 ژووری وتووێژ</span>]]</div> </div> </div> </div> </div> <!-- 2. ئامارەکان (کارتە کارەباییەکان) --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(180px, 1fr)); gap: 15px; margin-bottom: 25px;"> <div class="tessla-electric-card" style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center; box-shadow: 0 4px 6px rgba(0,0,0,0.02);"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٥٥,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">دەستکاری</div> </div> <div class="tessla-electric-card" style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٩,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">وتار</div> </div> <div class="tessla-electric-card" style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #fbbf24;">٩,٠٠٠</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">پۆل</div> </div> <div class="tessla-electric-card" style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٢٠٢٢</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ساڵی دروستکردن</div> </div> <div class="tessla-electric-card" style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٣ی ئازار</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ڕۆژی دروستکردن</div> </div> <!-- سندوقی ڕێکەوتی ئەمڕۆ --> <div class="tessla-electric-card" style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 2px solid #fbbf24; text-align: center; box-shadow: 0 4px 10px rgba(251, 191, 36, 0.12);"> <div style="font-size: 20px; font-weight: 900; color: #0f172a;">{{CURRENTDAY}}ی {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div style="font-size: 12px; color: #fbbf24; font-weight: bold;">ئەمڕۆ {{CURRENTYEAR}}</div> </div> </div> <!-- 3. بەشی زانیارییەکان و ناوەڕۆک --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 25px;"> <div style="flex: 2; min-width: 400px;"> <!-- کارتی ناسنامەی کەسی --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px; box-shadow: 0 10px 20px rgba(0,0,0,0.02);"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #fbbf24; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">🌍 زانیارییە کەسییەکان</h3> <div style="display: grid; grid-template-columns: 1fr 1fr; gap: 20px;"> <div style="border: none;"> {| style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: none; width: 100%;" |- | style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; padding-bottom: 12px; border: none;" | 🗣️ زمانەکان |- | style="border: none;" | {| style="border-collapse: separate; border-spacing: 6px; border: none;" |- | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی کوردی|<span style="color: #0369a1;">کوردی</span>]] | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی ئینگلیزی|<span style="color: #0369a1;">ئینگلیزی</span>]] |} |} </div> <div style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: 1px solid #f1f5f9;"> <div style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">🇺🇸 وڵاتی دڵخواز</div> <div style="font-weight: 900; font-size: 15px; color: #0f172a;">[[ویلایەتە یەکگرتووەکان|<span style="color: #0f172a;">ویلایەتە یەکگرتووەکان</span>]]</div> </div> </div> <p style="font-size: 16px; line-height: 1.8; color: #475569; margin-top: 25px; text-align: justify; border-top: 1px solid #f1f5f9; padding-top: 20px;"> بەکارھێنەر تێسلا، بەڕێوەبەر لە ویکیپیدیای کوردی، ئامانجی زیاتر دروستکردنی وتارە وەک لە درێژکردنەوەی وتارەکان. گەر ویستت ڕاوێژی لەگەڵ بکەیت، بڕۆ بۆ وتووێژەکەی. </p> </div> <!-- کارتی خولیاکانی دروستکردن --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #0f172a; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">خولیاکانی دروستکردن</h3> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 20px;"> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🎞️ فیلم و زنجیرەکان</span><span>٨٥٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #e11d48; width: 85%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🌍 جوگرافیا و ناوچەکان</span><span>٧٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #059669; width: 70%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>📚 بابەتە جۆراوجۆرەکانی تر</span><span>٥٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #3b82f6; width: 50%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> </div> </div> </div> <!-- لای چەپ --> <div style="flex: 1; min-width: 300px;"> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 2px solid #fbbf24; margin-bottom: 25px; text-align: center; box-shadow: 0 15px 30px rgba(251, 191, 36, 0.12);"> <div style="font-size: 12px; color: #b45309; font-weight: 900; text-transform: uppercase; letter-spacing: 2px; margin-bottom: 15px;">وتاری هەڵبژێردراو</div> [[File:Cscr-featured1.svg|75px|center|link=چۆڵەوانی]] <h2 style="font-size: 38px; font-weight: 900; color: #0f172a; margin: 20px 0 10px; border: none;">[[چۆڵەوانی]]</h2> <div style="display: inline-block; background: #fef3c7; color: #92400e; padding: 6px 20px; border-radius: 12px; font-size: 13px; font-weight: 900;">[[وپ:وھ|<span style="color: #92400e;">ھەڵبژێردراو</span>]] ⭐</div> </div> <div style="background: #0f172a; border-radius: 30px; padding: 40px; color: white; margin-bottom: 25px; position: relative; overflow: hidden; border: 1px solid rgba(255,255,255,0.05);"> <div style="font-size: 90px; position: absolute; right: 20px; top: -10px; opacity: 0.1; font-family: serif; color: #fbbf24;">"</div> <p style="font-size: 18px; font-style: italic; line-height: 1.8; position: relative; z-index: 1;"> "داهاتوو ڕاستییەکان دەردەخات و هەر کەسە و بەپێی کار و دەستکەوتەکانی خۆی هەڵدەسەنگێنرێت." </p> <div style="margin-top: 25px; font-weight: 900; color: #fbbf24; font-size: 15px; letter-spacing: 1px;">— [[نیکۆلا تێسلا|<span style="color: #fbbf24;">نیکۆلا تێسلا</span>]]</div> </div> </div> </div> <!-- فووتەری فەرمی --> <div style="margin-top: 35px; padding: 45px 20px; background: white; border-radius: 35px; text-align: center; box-shadow: 0 5px 20px rgba(0,0,0,0.03); border: 0; outline: 0;"> <div style="width: 50px; height: 5px; background: #fbbf24; margin: 0 auto 30px; border-radius: 10px;"></div> {| style="margin: 0 auto 25px auto; border-collapse: collapse; border: 0; background: transparent;" |- | style="padding: 14px 40px; border-radius: 50px; background: #f8fafc; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.05); text-align: center;" | [[تایبەت:بەشدارییەکان/Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">📝 هەموو بەشدارییەکان</span>]] | style="padding: 0 15px;" | | style="padding: 14px 40px; border-radius: 50px; background: #f8fafc; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.05); text-align: center;" | [[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">💬 ژووری وتووێژ</span>]] |} <div style="font-size: 14px; color: #94a3b8; margin-top: 15px;"> 🕒 دواین نوێکردنەوەی ئەم پەڕەیە: <span style="color: #64748b; font-weight: bold;">{{CURRENTYEAR}}</span> </div> <div style="font-size: 11px; color: #cbd5e0; margin-top: 8px; font-weight: 300;"> ویکیپیدیای کوردی ناوەندی، بەکارھێنەر تێسلا </div> </div> </div> 0j9wvs1ph3n8k293bgc490f6lfj074e 1569911 1569857 2026-03-30T09:38:51Z Tessla 41338 1569911 wikitext text/x-wiki <templatestyles src=":بەکارھێنەر:Tessla/styles.css" /> __NOTOC__ <div dir="rtl" style="font-family: 'Segoe UI', Tahoma, sans-serif; max-width: 1100px; margin: 20px auto; background: #f8fafc; color: #1e293b; line-height: 1.6;"> <!-- 1. هێدەری شاهانە --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #0f172a 0%, #1e293b 100%); border-radius: 35px; padding: 60px 45px; position: relative; overflow: hidden; box-shadow: 0 25px 50px rgba(15, 23, 42, 0.25); margin-bottom: 25px; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3);"> <!-- ئاڵای کوردستان --> <div style="position: absolute; left: -50px; top: -20px; opacity: 0.12; transform: rotate(-15px); border-radius: 100px; overflow: hidden;">[[File:Flag of Kurdistan.svg|450px]]</div> <div style="display: flex; align-items: center; flex-wrap: wrap; position: relative; z-index: 1;"> <!-- وێنەی پڕۆفایل لەگەڵ گڵۆپە زەردە پرتەکەرەکە --> <div style="position: relative; margin-left: 35px;"> <div style="width: 150px; height: 150px; border-radius: 45px; border: 5px solid #fbbf24; overflow: hidden; box-shadow: 0 15px 30px rgba(0,0,0,0.4);"> [[File:N.Tesla.JPG|190px|center|class=noresize]] </div> <!-- گڵۆپە زەردەکە (پرتەپرت دەکات) --> <div class="tessla-pulse" style="position: absolute; top: -12px; right: -12px; width: 20px; height: 20px; background: #fbbf24; border: 3px solid #14213d; border-radius: 50%; box-shadow: 0 0 12px #fbbf24; z-index: 12;"></div> </div> <div style="flex: 1; min-width: 320px;"> <!-- ناوی Tessla کە ڕەنگەکەی دەگۆڕێت --> <h1 class="tessla-name" style="font-size: 75px; font-weight: 900; color: white; margin: 0; border: none; letter-spacing: -4px; line-height: 1;">Tessla [[File:Twitter Verified Badge Gold.svg|40px|link=]]</h1> <p style="font-size: 22px; color: #cbd5e0; margin: 15px 0 30px; font-weight: 300;">🛡️ بەڕێوەبەری فەرمی • چالاک لە ٢٠٢٠ەوە • ٥٥ هەزار دەستکاری</p> <div style="display: flex; gap: 12px; flex-wrap: wrap;"> <div style="background: rgba(251, 191, 36, 0.15); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #fbbf24; border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3); font-weight: bold;">⚙️ بەڕێوەبەر</div> <div style="background: rgba(46, 204, 113, 0.1); padding: 8px 22px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #2ecc71; border: 1px solid rgba(46, 204, 113, 0.3); font-weight: bold;">🟢 چالاک</div> <div style="background: #fbbf24; padding: 8px 25px; border-radius: 15px; font-size: 14px; color: #0f172a; font-weight: 900; box-shadow: 0 4px 15px rgba(251, 191, 36, 0.4);">[[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color:#0f172a;">💬 ژووری وتووێژ</span>]]</div> </div> </div> </div> </div> <!-- 2. ئامارەکان (٨ کارتی کارەبایی) --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(180px, 1fr)); gap: 15px; margin-bottom: 25px;"> <div class="tessla-electric-card" style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٥٥,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">دەستکاری</div> </div> <div class="tessla-electric-card" style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٩,٠٠٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">وتار</div> </div> <div class="tessla-electric-card" style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #fbbf24;">٩,٠٠٠</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">پۆل</div> </div> <div class="tessla-electric-card" style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">١٩٠+</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">سوپاسەکان</div> </div> <div class="tessla-electric-card" style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٢٠٢٠</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ساڵی تۆماربوون</div> </div> <div class="tessla-electric-card" style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 28px; font-weight: 900; color: #0f172a;">١٣ی تەممووز</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">ڕۆژی تۆماربوون</div> </div> <div class="tessla-electric-card" style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 1px solid #e2e8f0; text-align: center;"> <div style="font-size: 32px; font-weight: 900; color: #0f172a;">٢٠٢٠</div> <div style="font-size: 12px; color: #64748b; font-weight: bold;">یەکەم دەستکاری</div> </div> <!-- سندوقی ڕێکەوتی ئەمڕۆ --> <div class="tessla-electric-card" style="background: white; padding: 22px; border-radius: 25px; border: 2px solid #fbbf24; text-align: center; box-shadow: 0 4px 10px rgba(251, 191, 36, 0.12);"> <div style="font-size: 20px; font-weight: 900; color: #0f172a;">{{CURRENTDAY}}ی {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div style="font-size: 12px; color: #fbbf24; font-weight: bold;">ئەمڕۆ {{CURRENTYEAR}}</div> </div> </div> <!-- 3. بەشی زانیارییەکان و ناوەڕۆک --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 25px;"> <div style="flex: 2; min-width: 400px;"> <!-- کارتی ناسنامەی کەسی --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px; box-shadow: 0 10px 20px rgba(0,0,0,0.02);"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #fbbf24; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">🌍 زانیارییە کەسییەکان</h3> <div style="display: grid; grid-template-columns: 1fr 1fr; gap: 20px;"> <div style="border: none;"> {| style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: none; width: 100%;" |- | style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; padding-bottom: 12px; border: none;" | 🗣️ زمانەکان |- | style="border: none;" | {| style="border-collapse: separate; border-spacing: 6px; border: none;" |- | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی کوردی|<span style="color: #0369a1;">کوردی</span>]] | style="background: #e0f2fe; color: #0369a1; padding: 4px 12px; border-radius: 10px; font-size: 13px; font-weight: bold; border: none;" | [[زمانی ئینگلیزی|<span style="color: #0369a1;">ئینگلیزی</span>]] |} |} </div> <div style="background: #f8fafc; padding: 20px; border-radius: 20px; border: 1px solid #f1f5f9;"> <div style="color: #64748b; font-size: 13px; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">🇺🇸 وڵاتی دڵخواز</div> <div style="font-weight: 900; font-size: 15px; color: #0f172a;">[[ویلایەتە یەکگرتووەکان|<span style="color: #0f172a;">ویلایەتە یەکگرتووەکان</span>]]</div> </div> </div> <p style="font-size: 16px; line-height: 1.8; color: #475569; margin-top: 25px; text-align: justify; border-top: 1px solid #f1f5f9; padding-top: 20px;"> بەکارھێنەر تێسلا، بەڕێوەبەر لە ویکیپیدیای کوردی، ئامانجی زیاتر دروستکردنی وتارە وەک لە درێژکردنەوەی وتارەکان. گەر ویستت ڕاوێژی لەگەڵ بکەیت، بڕۆ بۆ وتووێژەکەی. </p> </div> <!-- کارتی خولیاکانی دروستکردن --> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 25px;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 22px; color: #0f172a; border-right: 6px solid #0f172a; padding-right: 15px; margin-bottom: 25px;">خولیاکانی دروستکردن</h3> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 20px;"> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🎞️ فیلم و زنجیرەکان</span><span>٨٥٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #e11d48; width: 85%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>🌍 جوگرافیا و ناوچەکان</span><span>٧٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #059669; width: 70%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> <div> <div style="display: flex; justify-content: space-between; font-size: 14px; margin-bottom: 8px; font-weight: bold;"><span>📚 بابەتە جۆراوجۆرەکانی تر</span><span>٥٠٪</span></div> <div style="background: #f1f5f9; height: 10px; border-radius: 10px;"><div style="background: #3b82f6; width: 50%; height: 10px; border-radius: 10px;"></div></div> </div> </div> </div> </div> <!-- لای چەپ --> <div style="flex: 1; min-width: 300px;"> <div style="background: white; border-radius: 30px; padding: 35px; border: 2px solid #fbbf24; margin-bottom: 25px; text-align: center; box-shadow: 0 15px 30px rgba(251, 191, 36, 0.12);"> <div style="font-size: 12px; color: #b45309; font-weight: 900; text-transform: uppercase; letter-spacing: 2px; margin-bottom: 15px;">وتاری هەڵبژێردراو</div> [[File:Cscr-featured1.svg|75px|center|link=چۆڵەوانی]] <h2 style="font-size: 38px; font-weight: 900; color: #0f172a; margin: 20px 0 10px; border: none;">[[چۆڵەوانی]]</h2> <div style="display: inline-block; background: #fef3c7; color: #92400e; padding: 6px 20px; border-radius: 12px; font-size: 13px; font-weight: 900;">[[وپ:وھ|<span style="color: #92400e;">ھەڵبژێردراو</span>]] ⭐</div> </div> <div style="background: #0f172a; border-radius: 30px; padding: 40px; color: white; margin-bottom: 25px; position: relative; overflow: hidden; border: 1px solid rgba(255,255,255,0.05);"> <div style="font-size: 90px; position: absolute; right: 20px; top: -10px; opacity: 0.1; font-family: serif; color: #fbbf24;">"</div> <p style="font-size: 18px; font-style: italic; line-height: 1.8; position: relative; z-index: 1;"> "داهاتوو ڕاستییەکان دەردەخات و هەر کەسە و بەپێی کار و دەستکەوتەکانی خۆی هەڵدەسەنگێنرێت." </p> <div style="margin-top: 25px; font-weight: 900; color: #fbbf24; font-size: 15px; letter-spacing: 1px;">— [[نیکۆلا تێسلا|<span style="color: #fbbf24;">نیکۆلا تێسلا</span>]]</div> </div> </div> </div> <!-- فووتەری فەرمی --> <div style="margin-top: 35px; padding: 45px 20px; background: white; border-radius: 35px; text-align: center; box-shadow: 0 5px 20px rgba(0,0,0,0.03); border: 0; outline: 0;"> <div style="width: 50px; height: 5px; background: #fbbf24; margin: 0 auto 30px; border-radius: 10px;"></div> {| style="margin: 0 auto 25px auto; border-collapse: collapse; border: 0; background: transparent;" |- | style="padding: 14px 40px; border-radius: 50px; background: #f8fafc; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.05); text-align: center;" | [[تایبەت:بەشدارییەکان/Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">📝 هەموو بەشدارییەکان</span>]] | style="padding: 0 15px;" | | style="padding: 14px 40px; border-radius: 50px; background: #f8fafc; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.05); text-align: center;" | [[لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla|<span style="color: #1e293b; font-weight: bold;">💬 ژووری وتووێژ</span>]] |} <div style="font-size: 14px; color: #94a3b8; margin-top: 15px;"> 🕒 دواین نوێکردنەوەی ئەم پەڕەیە: <span style="color: #64748b; font-weight: bold;">{{CURRENTYEAR}}</span> </div> <div style="font-size: 11px; color: #cbd5e0; margin-top: 8px; font-weight: 300;"> ویکیپیدیای کوردی ناوەندی، بەکارھێنەر تێسلا </div> </div> </div> h6yb6819uexg6suw6sk28oj0ham4a5l 0 218367 1569904 1568982 2026-03-30T08:54:36Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1569904 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[سەید]] | name = موجتەبا خامنەیی | native_name = مجتبی خامنەای | native_name_lang = | image = Mojtaba Khamenei 2019.jpg | image_size = | caption = | order1 = | office2 = فەرماندەی [[بەسیج]] | term_start2 = ٨ی تەممووزی ٢٠٠٩ | term_end2 = ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ | predecessor2 = [[محەممەدڕەزا نەقدی]] | successor2 = محەممەدڕەزا نەقدی | office1 = سێیەمین ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران | term_start1 = ۸ی ئازاری ۲۰۲٦ | president1 = [[مەسعوود پزیشکیان]] | predecessor1 = [[سەید عەلی خامنەیی]] | birth_name = موجتەبا حوسێنی خامنەیی | birth_date = {{birth date and age|df=yes|١٩٦٩|٩|٨}} | birth_place = [[مەشھەد]]، [[ئێران]] | death_date = | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | known_for = | education = [[ناوچەی زانستیی قوم|ناوچەی زانستیی ئیسلامیی قوم]] | employer = | occupation = | title = | salary = | networth = | term = | predecessor = | successor = | party = | spouse = {{marriage|زەھرا حەدادعادڵ|٢٠٠٤}} | children = ٣ | parents = {{ubl|[[عەلی خامنەیی]] (باوک) | [[خوجەستە باقرزادە]] (دایک)}} | relatives = | allegiance = ئێران | branch = [[بەسیج]] | serviceyears = ١٩٨٧–٢٠١٠ | rank = [[ئەفسەری فەرماندە]] | unit = | battles = [[شەڕی ئێران و عێراق]]{{ھن}}[[خۆپیشاندانەکانی ھەڵبژاردنی سەرۆککۆماری ئێران (٢٠٠٩–٢٠١٠)|جووڵانەوەی سەوز]] | mawards = | module = {{Infobox religious biography | title = [[ئایەتوڵڵا]] | embed = yes | religion = [[ئیسلامی شیعە]] | denomination = [[شیعەی دوازدە ئیمام|دوازدە ئیمامی]] | jurisprudence = [[ئوسوولی]] | main_interests = | notable_ideas = | notable_works = | alma_mater = [[ناوچەی زانستیی قوم]] | teacher = {{ubl|[[عەلی خامنەیی]] | [[مەحموود ھاشمی شاھروودی]] | [[محەممەدتەقی مەسباح یەزدی]] | [[لووتفوڵڵا سافی گوڵپایەگانی]] | [[محەممەدباقر خەرازی]]}} | students = | influences = | influenced = }} }} '''سەید موجتەبا حوسێنی خامنە''' ({{بە فارسی|سید مجتبی حسینی خامنه‌ای}}؛ لەدایکبووی ٨ی ئەیلوولی ١٩٦٩) ناسراو بە '''سەید موجتەبا خامنەیی'''، ڕێبەری سێیەمی کۆماری ئیسلامیی ئێرانە کە لە ئازاری ٢٠٢٦دا دەستی بەکار کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=۸ی ئازاری ۲۰۲٦ |سەردێڕ=مجلس خبرگان مجتبی خامنه‌ای را به عنوان رهبر انتخاب کرد |ناونیشان=https://parsi.euronews.com/2026/03/08/assembly-of-experts-appoints-mojtaba-khamenei-as-new-leader-iran-2026 |ڕێکەوتی سەردان=۸ی ئازاری ۲۰۲٦ |وێبگە=euronews |زمان=fa}}</ref> کوڕی [[عەلی خامنەیی|عەلی خامنەیی]]، ڕێبەری پێشووی کۆماری ئیسلامی ئێرانە و دوای کوژرانی باوکی لە [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل دژی ئێران]] بوو بە ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران. لە ساڵی ١٩٨٧ ھەتا ١٩٨٨ لە [[شەڕی ئێران و عێراق]]دا خزمەتی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mojtaba Khamenei and Mahdi Hashemi |ناونیشان=http://www.tabnak.ir/fa/pages/?cid=1033 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090905201044/http://www.tabnak.ir/fa/pages/?cid=1033 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا دەگوترێت بەڕێوەبردنی میلیشیاکانی [[بەسیج]]ی گرتووەتە دەست بۆ سەرکوتکردنی [[خۆپیشاندانەکانی ھەڵبژاردنی سەرۆککۆماری ئێران (٢٠٠٩–٢٠١٠)|خۆپیشاندانەکانی دوای ئەنجامی ھەڵبژاردنی ساڵی ٢٠٠٩]].<ref name="Borger">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Borger |یەکەم=Julian |سەردێڕ=Khamenei's son takes control of Iran's anti-protest militia |newspaper=The Guardian |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٠٩|ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠٠٩|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2009/jul/08/khamenei-son-controls-iran-militia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130907001755/http://www.theguardian.com/world/2009/jul/08/khamenei-son-controls-iran-militia |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=sahimi2089>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Sahimi |یەکەم=Mohammad |سەردێڕ=Nepotism & the Larijani Dynasty |ناونیشان=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/08/nepotism-the-larijani-dynasty.html |ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=PBS |ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠٠٩|شوێن=Los Angeles |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190501030945/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/08/nepotism-the-larijani-dynasty.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەو لەلایەن سەرچاوە ئەورووپییەکانەوە بە یەکێک لە [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران#جێنشینە ئەگەرییەکان|پاڵێوراوانی ئەگەری]] بۆ جێگرەوەی عەلی خامنەیی باوکی دادەنرێت، کە زیاتر لە سێ دەیەیە حوکمڕانی بەسەر [[ئێران]]دا دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://articles.latimes.com/2009/jun/25/world/fg-iran-khamenei-son25 |سەردێڕ=Iran supreme leader's son seen as power broker with big ambitions |یەکەم=Jeffrey |دوایین=Fleishman |ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ئیش=Los Angeles Times |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161108024331/http://articles.latimes.com/2009/jun/25/world/fg-iran-khamenei-son25 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Staff |سەردێڕ=IRAN: EXPAT SOURCE'S INFORMATION AND VIEWS ON MOJTABA KHAMENEI, AND THIS SOURCE'S PITCH FOR USG FUNDS |ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ئیش=The Telegraph |agency=WikiLeaks |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180622222036/https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="guardian_20090622">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2009/jun/22/mojtaba-khamenei-iran-protest |سەردێڕ=Mojtaba Khamenei: gatekeeper to Iran's supreme leader |ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|نووسەر=Julian Borger |newspaper=The Guardian |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130906195533/http://www.theguardian.com/world/2009/jun/22/mojtaba-khamenei-iran-protest |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و خوێندن == موجتەبا لە ساڵی ١٩٦٩ لە [[مەشھەد]] لەدایکبووە و دووەم کوڕی [[عەلی خامنەیی]]، ڕێبەری باڵای پێشووی ئێرانە. حەوت ساڵی تەمەنی منداڵی لە شارەکانی [[سەردەشت]] و [[مەھاباد]] لە باکووری ڕۆژاوای [[ئێران]] بەسەر بردووە، کە خوێندنی سەرەتایی لەوێ وەرگرتووە. دوای دەرچوون لە ئامادەیی، دەستی کرد بە خوێندنی [[خواناسی|ئیلاھیات]]ی ئیسلامی. مامۆستا سەرەتایییەکانی بریتی بوون لە باوکی خۆی و ئایەتوڵڵا مەحموود ھاشمی شەھرودی.<ref>https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140416184302/http://www.metransparent.com/IMG/pdf/mehdi_khalaji_supreme_succession.pdf</ref><ref>https://www.ndtv.com/world-news/who-is-mojtaba-khamenei-the-second-son-of-irans-supreme-leader-7046798</ref> لە ماوەی [[شەڕی ئێران و عێراق]]دا، دەوترێت موجتەبا لە کەتیبەی حەبیب خزمەتی کردووە، شانبەشانی زۆرێک لەوانەی کە دواتر گەیشتنە پۆستە بەھێزەکان لە دامەزراوە ئەمنی و ھەواڵگرییەکانی ئێراندا، لەنێویاندا پلە باڵاکانی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]]. بەشێوەیەکی بەرفراوان باوەڕ وایە کە ئەم پەیوەندییە سەرەتاییانە ئاسانکارییان کردووە بۆ پەیوەندییە بەھێز و بەردەوامەکانی لەناو دامەزراوەی ئەمنیی کۆماری ئیسلامیدا، و ڕێگەیان پێ داوە کە ئەنجامی ھەڵبژاردنەکان دیاری بکات و سەرکوتکردنی خۆپیشاندانەکان دژی سیاسەتی ڕژێم ڕێک بخات.<ref>https://web.archive.org/web/20260306121835/https://www.bbc.com/arabic/articles/cwykk66k735o</ref> لە ساڵی ١٩٩٩، درێژەی بە خوێندنەکەی دا لە [[قوم]] بۆ ئەوەی ببێتە پیاوی ئایینی. محەممەد تەقی میسباح یەزدی، ئایەتوڵڵا لووتفوڵڵا سافی گوڵپایگانی و محەممەد باقر خەرازی مامۆستای بوون لەوێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202603032731 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی ئازاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢٦ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260305065707/https://www.iranintl.com/en/202603032731 |url-status=live }}</ref> بەپێی ڕۆژنامەی «[[گاردیان]]» و ڕۆژنامەی «[[لیبێراسیۆن]]»ی فەڕەنسی، لەنێو سەرچاوەکانی دیکەدا، باوەڕێکی بەرفراوان ھەیە کە موجتەبا خامنەیی کۆنترۆڵی سەروەت و سامانێکی دارایی گەورە دەکات. ئەم تۆمەتە لەلایەن «کۆمەڵەی ھێزەکانی ھێڵی ئیمام»ەوە ڕەتکرایەوە، کە گرووپێکی سیاسیی ئێرانییە بە سەرۆکایەتیی مامی، [[ھادی خامنەیی]].<ref>https://english.alarabiya.net/articles/2012%2F01%2F15%2F188461</ref> == ژیانی تایبەتی == موجتەبا لە حەوزەی قوم وانەی ئیلاھیات دەڵێتەوە. موجتەبا خامنەیی لە ساڵی ٢٠٠٤ لەگەڵ زەھرا حەداد عادل ھاوسەرگیری کرد. یەکەم منداڵیان لە ساڵی ٢٠٠٧ لەدایکبوو. بەپێی حکوومەتی ئێران لە ساڵی ٢٠٢٦، کوڕێک، ھاوسەرەکەی، باوکی و دایکی لە ھێرشەکانی [[ئەمریکا]] و [[ئیسرائیل]]دا کوژراون. == مشتومڕەکان == === پشتیوانی بۆ ئەحمەدی نەژاد === خامنەیی پەیوەندی بە [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]]، سەرۆککۆماری ئێرانەوە ھەبوو، و لە ھەڵبژاردنە مشتومڕاوییەکانی سەرۆکایەتیی ٢٠٠٥ و ٢٠٠٩دا پشتیوانی لە ئەحمەدی نەژاد کرد. ڕۆژنامەنووسان ڕایان گەیاند کە ڕەنگە ئەو «ڕۆڵێکی پێشەنگی گێڕابێت لە ڕێکخستنی» سەرکەوتنی ئەحمەدینەژاد لە ھەڵبژاردنی ٢٠٠٩دا. پێشبینی دەکرا خامنەیی «کەسایەتییەکی سەرەکی بێت لە ڕێکخستنی سەرکوتکردنی خۆپیشاندەرانی دژە حکوومەت» لە حوزەیرانی ٢٠٠٩دا. باوەڕ وابوو کە ئەو ڕاستەوخۆ بەرپرسیار بووە لە ھێزی نیمچە سەربازیی [[بەسیج]]، سەرەڕای شاردنەوەی ناوی لە ڕۆژنامەکانی ڕژێمدا. لە نامەیەکی کراوەدا، مەھدی کەڕووبی، کاندیدی چاکسازیخواز لە ھەڵبژاردنی ٢٠٠٩دا، موجتەبا خامنەیی تۆمەتبار کرد بە پیلانگێڕی بۆ ساختەکردنی ھەڵبژاردن لە بەرژەوەندی ئەحمەدینەژاد، و ئاماژەی بە دەستێوەردانی نایاسایی «تۆڕێک» کرد. مەحموود ئەحمەدینەژاد دواتر موجتەبا خامنەیی تۆمەتبار کرد بە ئیختیلاس (دزین) لە گەنجینەی دەوڵەت. === سەروەت و تۆڕی وەکراوی خانووبەرە لە دەرەوەی وڵات === بەشێوەیەکی بەرفراوان باوەڕ وایە کە موجتەبا خامنەیی کۆنترۆڵی سەروەت و سامانێکی دارایی بەرچاو دەکات لە بانکەکانی وەک بانکی ئایەندە. لێکۆڵینەوەیەکی یەک ساڵەی «بلومبێرگ»، بە پشتبەستن بە ھەڵسەنگاندنی ئەو کەسانەی ئاگاداری بابەتەکەن، لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٦دا ڕای گەیاند کە خامنەیی بەستراوەتەوە بە تۆڕێکی دارایی دەرەکی (ئۆفشۆر) کە بۆ ھەڵگرتن و گواستنەوەی سەروەت و سامان بۆ دەرەوەی ئێران بەکاردەھێنرێت. موڵک و ماڵە ڕاپۆرتکراوەکان بریتین لە خانووبەرەی بەنرخ لە لەندەن و دوبەی، ھەروەھا بەرژەوەندییە پەیوەندیدارەکان بە کەشتیوانی، پەیوەندییە بانکییەکان و کەرتی میوانداری لە [[ئەورووپا]]. بەپێی لێکۆڵینەوەکە، سەروەت و سامانەکە بەگشتی بە ناوی خامنەیییەوە نەبووە، بەڵکو لە ڕێگەی نێوەندگیر و قەوارە کۆمپانیاکانەوە لە چەندین دەسەڵاتی دادوەری جیاوازدا پێکھێنراوە. ھەندێک لەم سەروەت و سامانانە لەو کاتەوە فرۆشراون یان دووبارە ڕێکخراونەتەوە بەھۆی زیادبوونی چاودێرییەکانەوە. «بلومبێرگ» عەلی ئەنساری، بازرگانێکی ئێرانی سزادراو لەلایەن [[شانشینی یەکگرتوو]]ەوە، وەک ئاسانکارێکی سەرەکی لەم تۆڕەدا دەستنیشان کرد. تۆمارەکانی موڵک و فایلەکانی کۆمپانیاکان دەوترێت ئەنساری و کۆمپانیا پەیوەندیدارەکان دەبەستنەوە بە چەندین موڵک لە لەندەن، لەنێویاندا شوێنی نیشتەجێبوون لە شەقامی «زە بیشۆپس»، و بە خاوەندارێتی ھۆتێل و قەوارەکانی بەڕێوەبردن لە ئەڵمانیا و وڵاتانی دیکە. ئەنساری ھەرچەشنە پەیوەندییەکی دارایی یان کەسیی لەگەڵ موجتەبا خامنەیی ڕەتکردووەتەوە و ڕای گەیاندووە کە بەنیازە تەحەدای سزاکانی بەریتانیا بکات. لێکۆڵینەوەکان زیاتر بانگەشەی ئەوەیان کردووە کە ئەو پارانەی پەیوەستن بەم تۆڕەوە، بەشێکی زۆریان لە داھاتی نەوتی ئێرانەوە سەرچاوەیان گرتووە و لە ڕێگەی دامەزراوە دارایییەکانەوە لە چەندین دەسەڵاتی دادوەریدا ئاڕاستە کراون، سەرەڕای سزاکانی نێودەوڵەتی کە لە ساڵی ٢٠١٩دا بەسەر موجتەبا خامنەییدا سەپێندراون. لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، لە کاتی [[ناڕەزایەتییەکانی ئێران ٢٠٢٥–٢٠٢٦|خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥–٢٠٢٦ی ئێران]]دا، سکۆت بێسێنت، وەزیری گەنجینەی ئەمریکا ڕای گەیاند کە «ملیۆنان و دەیان ملیۆن» دۆلار لەلایەن سەرکردەکانی ئێرانەوە بۆ دامەزراوە دارایییەکانی جیھان حەواڵە کراوە، و کەناڵی ١٤ی ئیسرائیل بڵاوی کردەوە کە ١٫٥ ملیار دۆلار بە دراوی [[کریپتۆ]] (دراوی دیجیتاڵی) ڕەوانەی ھەژمارێک لە [[دوبەی]] کراوە بە تێوەگلانی خامنەیی (کە تەنھا خۆی نزیکەی ٣٢٨ ملیۆن دۆلاری ناردووە). === سزاکان === لە ساڵی ٢٠١٩، موجتەبا خامنەیی خرایە ژێر سزاکانی ئەمریکا بەھۆی ئەوەی لە جیاتی ڕێبەری باڵا کاری دەکرد بەبێ ئەوەی ھەرگیز بۆ ھیچ پۆستێکی فەرمی ھەڵبژێردرێت یان دەستنیشان بکرێت، و بەھۆی کارکردنی نزیک لەگەڵ فەرماندەی [[فەیلەقی قودس]]، کە بەرپرسە لە «ئۆپەراسیۆنە نھێنییەکان لەوانە ھاوکاریی کوشندە، ھەواڵگری، دارایی و مەشقپێکردن» بۆ [[تاڵیبان]]، [[حیزبوڵڵا]]، [[حەماس]]، [[جیھادی ئیسلامیی فەلەستین]]، [[حەشدی شەعبی]] [[عێراق]] و ئەوانی دیکە؛ ھەروەھا بەھۆی پەرەپێدانی پەیوەندییە نزیکەکانی لەگەڵ گرووپی نیمچە سەربازیی [[بەسیج]] و برەودان بە «تەمای ناسەقامگیرکردنی ناوچەکە و ئامانجە سەرکوتکەرە ناوخۆیییەکانی باوکی.» === کاندیدبوون بۆ ڕێبەریی باڵا === چەندین شرۆڤەکار موجتەبایان وەک جێگرەوەیەکی ئەگەری بۆ باوکی دادەنا. ئەمە لەلایەن ھەندێکەوە وەک کێشەیەک سەیر دەکرا، چونکە ڕێبەری باڵا دەبێت لەلایەن ئەنجومەنی شارەزایانەوە ([[مەجلیسی خوبرەگان]]) لەنێو زانایانی باڵای ئیسلامی شیعەدا ھەڵبژێردرێت، بەڵام ئاماژە بەوە کراوە کە یەکەم ڕێبەری باڵا، ڕووحوڵڵا خومەینی، کاریگەرییەکی بەھێزی ھەبووە لە بەرژەوەندی ھەڵبژاردنی باوکی خامنەیی، و ڕاپۆرتە پشتڕاستنەکراوەکان باس لەوە دەکەن کە [[عەلی خامنەیی]] دژی کاندیدکردنی کوڕەکەی بووە وەک جێگرەوە. ڕۆژنامەی «[[لۆس ئانجلەس تایمز]]» لە ساڵی ٢٠٠٩دا بڵاوی کردەوە کە ڕەنگە پێگەی ئایینی و سیاسیی موجتەبا بەو ئاستە نەبووبێت کە عەلی خامنەیی لە کۆتاییدا کوڕەکەی وەک جێگرەوەی خۆی دەستنیشان بکات و ئەنجومەنی شارەزایان لەلایەن گۆڤاری «[[زە ئەتلانتیک]]»ەوە وەک دەستەیەکی تەشریفاتی بێ دەسەڵاتی ڕاستەقینە سەیر دەکرێت. == کەمیی بڕوانامە ئایینییەکان == دەستووری ئێران پابەندبوون بە لێکدانەوەی خومەینی بۆ بنەمای ویلایەتی فیقھی (سەرپەرشتیی فەقیھی ئیسلامی) دەسەپێنێت. بەپێی ئەم لێکدانەوەیە، ڕێبەری باڵا دەبێت موجتەھید بێت، واتە توانای لێکدانەوەی شەریعەتی ھەبێت، و گەیشتبێتە بەرزترین ئاستی پیاوانی ئایینی [[شیعە]]. وەک مەرجەعی تەقلید، پێویستە پلەی ئایەتوڵڵای عوزما یان ئیمامی ھەبێت، سەرۆکایەتی حەوزەیەکی ئایینی بکات و فەتوا لەسەر جێبەجێکردنی [[شەریعەت]] دەربکات کە لەلایەن شوێنکەوتووان و پیاوانی ئایینی پلە نزمترەوە پەیڕەو بکرێت. موجتەبا نە ئایەتوڵڵایە و نە موجتەھیدە، و ئەو ئەزموونە جێبەجێکردن و کارگێڕییەی نییە کە دەستووری کۆماری ئیسلامی داوای دەکات. ڕۆژنامەی «[[گاردیان]]» مشتومڕی ئەوە دەکات کە «بەھێزیی لایەنگرانی موجتەبا نەسەلمێنراوە»، و ھەرچەندە جلوبەرگی پیاوانی ئایینی دەپۆشێت، بەڵام ئەو «بە ھیچ شێوەیەک پێگەی ئیلاھیاتی نییە» بۆ ئەوەی بگاتە ئاستی ڕێبەری باڵا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|Mojtaba Khamenei}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان= ٤ی [[ئازار]]ی ٢٠٢٦\ ١٣ی [[ڕەشەمە]]ی ٢٧٢٥}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|شەڕ|ئێران|شیعە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:خەڵکی مەشھەد]] [[پۆل:عەلی خامنەیی]] [[پۆل:مردووان]] sbx9fcuxozdkc4qmp12up6o7g7ozxza 0 230103 1569933 1559886 2026-03-30T10:54:59Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1569933 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person|name=شوجاع حوسێن زادە|image=Shojae Hoseinzadeh - Metting 2.jpg|caption=هۆڵی کۆبوونەوەی ئیرشاد شاری بانە|birth_date={{Birth date and age|1998|8|24}}|birth_place=[[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، ئیران|birth_name=|occupation=[[ڕۆژنامەنووس]]|years_active=٢٠١٤–ئێستا|وێبگە=https://shojae.me}} '''شوجاع حوسێن زادە''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Shojae Hoseinzadeh) (لەدایکبووی ٢٤ی خەرمانان ساڵی ١٩٩٨ لە شاری [[بانە]])، [[ڕۆژنامەوان|ڕۆژنامەنووسێکی]] [[ئێران|ئێرانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=زاده|یەکەم=شجاع حسین|ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=شجاع حسین زاده مالک و مدیرعامل رسانه های "بانه نیوز و بانه تی‌وی"|ناونیشان=https://banehnews.org/?p=31757|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=بانه نیوز|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230714002458/https://banehnews.org/?p=31757|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڕێوەبەری جێبەجێکاری [[ئاژانسی ھەواڵ|ئاژانسی ھەواڵی]] بانە نیووز و تەلەڤیزیۆنی ئینتەرنێتی بانە تیڤی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵاتی کوردستانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شجاع حسین زاده|ناونیشان=https://baneh.tv/director_category/shojae/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230401174604/https://baneh.tv/director_category/shojae/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == تاوانەکان == ‎شوجاع حوسێن زادە لە ساڵی ٢٠١٧ لەلایەن لقی ١٠٢ی [[دادگا|دادگای]] تاوانەکانی شاری بانە بە تۆمەتی "سووکایەتی کردن بە [[سەرۆک کۆماری ئێران]]" حوکمی ٧٤ لێدانی سزای بەسەردا سەپێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مدیر کانال تلگرامی "بانه نیوز" به ٧٤ ضربه شلاق محکوم گردید|ناونیشان=https://www.peykeiran.com/Content.aspx?ID=163378|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.peykeiran.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230305120756/https://www.peykeiran.com/Content.aspx?ID=163378|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=٧٤ ضربه شلاق، حکمی وحشیانه علیه مدیر کانال|ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/fa/news/ضربه-شلاق-حکمی-وحشیانه-علیه-مدیر-کانال-بانه-نیوز|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Kurdistanmedia (kurdistanmedia.com)|زمان=fa}}</ref> ھۆکاری دەرکردنی ئەم بڕیارە بڵاوکردنەوەی نامەیەکی تەنزئامێزی بوو سەبارەت بە فلتەرکردنی [[تێلێگرام]] کە ئاراستەی [[حەسەن ڕۆحانی|حەسەن ڕوحانی]] "سەرۆکی ئێران" کرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=شجاع حسین‌زاده، فعال تلگرامی به خاطر توهین به رئیس جمهور به ۷۴ ضربه شلاق محکوم شد|ناونیشان=https://www.kampain.info/archive/22846.htm|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=کمپین دفاع از زندانیان سیاسی و مدنی|زمان=fa-IR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=مدیر کانال تلگرامی بانه نیوز به ٧۴ ضربه شلاق محکوم شد|ناونیشان=https://melliun.org/iran/178607|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=سایت ملیون ایران|زمان=fa-IR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مدیر کانال تلگرامی بانه نیوز به ٧٤ ضربه شلاق محکوم شد|ناونیشان=https://journalismisnotacrime.com/fa/features/2586/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=journalismisnotacrime.com|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230305120756/https://journalismisnotacrime.com/fa/features/2586/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=KHRN|ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=صدور حکم شلاق برای یک فعال تلگرامی در بانه {{!}} شبکە حقوق بشر کردستان|ناونیشان=https://kurdistanhumanrights.org/fa/?p=6158|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=KHRN|زمان=fa}}</ref> شوجاع حوسێن زادە لە ١٣ی بەفرانباری ٢٠١٨ لە [[ماڵپەڕ|ماڵپەڕی]] بانە نیووز دوو ھەواڵی بڵاوکردبووەوە، «لەناوبردنی چایخانەکان و بێڕێزی فەرمانبەرانی شارەوانی بە میوەفرۆشانی شاری بانە» کە ئەمەش سەرۆکی [[شارەوانی]] ئەو شارەی توڕە کردبوو، و دوای تۆمارکردنی سکاڵا لەسەر ئەم بابەتە پەیامنێر، لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانەوە دەستگیر کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بازداشت مدیر کانال تلگرامی ” بانە نیوز” از سوی نیروهای امنیتی – کوردستان و کورد|ناونیشان=https://fa.kurdistanukurd.com/?p=21810|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|زمان=fa-IR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Association|یەکەم=Kurdistan Human Rights|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=شجاع حسین زادە فعال مدنی و مدیرمسئول سایت بانە نیوز روانە زندان شد|ناونیشان=https://www.kmmk.info/fa/15153/2018/شجاع-حسین-زادە-فعال-مدنی-و-مدیرمسئول-سا/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=جمعیت حقوق بشر کوردستان|زمان=fa-IR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بازداشت مدیر یک کانال تلگرامی در بانە|ناونیشان=https://hengaw.net/fa/news/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%95|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=hengaw.net}}</ref> شوجاع حوسێن زادە ھەروەھا لە مانگی خەرمانان بە تاوانی ھاندانی خەڵکی بانە بۆ [[مانگرتنی گشتیی ٢٠١٨ی ڕۆژھەڵاتی کوردستان|مانگرتن و ھاتنە سەر شەقامەکان]] لە سایتەکەیدا لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە دەستبەسەر کرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بازداشت سه فعال تلگرامی در بانه|ناونیشان=http://www.asoyroj.com/farsi/detail.aspx?=hewal&jmara=10460&Jor=1|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.asoyroj.com}}</ref> == ‎هەڵبژاردن == ڕۆژی ١١ی تەممووزی ٢٠١٩، ڕاوێژکاری سەید ئیبراھیم ڕەئیسی، شوجاع حوسێن زادەی بۆ پۆستی «میدیا و جێگری فەرھەنگی سەرۆک کۆمار» لە بارەگای ھەڵبژاردنی [[پارێزگای کوردستان]] دەستنیشان کرد و فەرمانەکەی پێشکەشی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=روز|یەکەم=پایگاه خبری-تحلیلی وقایع|ڕێکەوت=۲۵ی ۰۶ی ۱۴۰۱|سەردێڕ=شجاع حسین زاده معاون رئیس جمهور در کردستان شد {{!}} وقایع روز|ناونیشان=http://vaghayerooz.com/fa/news/35996|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=fa|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=http://vaghayerooz.com/fa/news/35996 |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }}</ref> حوسێن زادە یەکێکە لەو ھێزە لاوانەی نزیک لە حکوومەت کە توانی پۆستی جێگری [[سەرۆک کۆمار]] لە [[کوردستان]] بەدەست بھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شجاع حسین زاده معاون رئیس جمهور در کردستان شد|ناونیشان=https://namnamak.com/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA/%D8%B4%D8%AC%D8%A7%D8%B9-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=نم نمک|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢٣|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305120752/https://namnamak.com/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA/%D8%B4%D8%AC%D8%A7%D8%B9-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1|url-status=dead}}</ref> لە شەشەمین قۆناغی ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی ئیسلامی بانە، شوجاع حوسێن زادە توانی ڕۆڵێکی کاریگەر لە ھەڵبژاردنی خوشکی «زریان حوسێن زادە» وەک «دەنگی یەکەم»ی شاری بانە بە سێ ھەزار و ٣٦٩ دەنگ بگێڕێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=تازه|یەکەم=حرف|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=شجاع حسین زاده "خبرنگار و فعال رسانه‌ای" در کردستان ایران|ناونیشان=https://harfetaze.com/229729/شجاع-حسین-زاده/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=مجله اینترنتی حرف تازه|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نتایج شماره آرای ششمین دوره شورای اسلامی بانه اعلام شد|ناونیشان=https://kurdpress.com/fa/news/11937/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B4%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=kurdpress.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230305120752/https://kurdpress.com/fa/news/11937/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B4%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == حکمی ئەعدام == شوجاع حوسێن زادە بەهۆی بڵاوکردنەوەی پەیامێک، لە ڕۆژی ٢ی فەرەوردینی ١٤٠٢ لە شاری بانە لە لایەن گرووپێکی تەندرووی ئاینی هێرشی بەر لای ماڵەکەی کرا و بە نووسینی وشەی "ملحد" لەسەر دیواری ماڵەکەی، بە تۆمەتەکەی توندوتیژانە وەڵامی دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=هه‌نگاو: شجاع حسین‌زاده مجبور به خواندن «توبه‌نامه» شد؛ اتهام او «سب‌النبی» است |ناونیشان=https://ir.voanews.com/a/iran-kurdish-journalist-faces-risk-of-severe-punishments-including-death-penalty/7192429.html |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=صدای آمریکا |زمان=fa}}</ref> هەمان شەو، لە لایەن ئیدارەی زانیاری دەستگیر کرا و نزیکەی ٧٠ ڕۆژ لە سەلوولە تایبەتییەکانی ئەم ئیدارەیە بەسەر برد. لە مرداد مانگی ١٤٠٢، دادگا حکمی ئەعدام ئەو بە تۆمەتی "سب‌النبی" بڕیار دا. بەپێی زانیارییەکانی ڕاپۆرتەکان، ئەم حکمە لە ئازارەکانی سەربەخۆیی و بێ دادپەروەرییەکانی دادگا و نەتوانینی بەدەستهێنانی وەکیلی دیاری کراوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=معاون رسانه‌ای ستاد انتخاباتی ابراهیم رئیسی در کردستان «در بازداشت است»|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/shoja-hosseinzadeh-arrested-journalist-iran-execution/32515411.html|newspaper=رادیو فردا|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|زمان=fa|یەکەم=رادیو|دوایین=فردا}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی ئایاری ١٤٠٢|سەردێڕ=بازداشت و بلاتکلیفی چهار ماهه شجاع حسین‌زاده، فعال رسانه‌ای در بانه |ناونیشان=https://hengaw.net/fa/news/archive/60740 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Hengaw (hengaw.net) |زمان=fa}}</ref> == بەستەری دەرەکی == [https://shojae.me ماڵپەڕی شوجاع حوسێن زادە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240719211621/http://shojae.me/ |date=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ }} [https://t.me/shojaehsz شوجاع حوسێن زادە] لە [[تێلێگرام]] == سەرچاوەکان == <references /> {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} thekd9no4gg0cqk8rxw4xx5rjoi6mz4 0 235764 1569751 1569450 2026-03-29T12:03:05Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569751 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئز}} }} {{Infobox military conflict | conflict = دووەمین شەڕی کورد و عێراق | date = ١٩٧٤ ‒ ١٩٧٥ | partof = [[تێکھەڵچوونی نێوان عێراق و کوردەکان]] | image =Second Iraqi‒Kurdish war.png | caption =نەخشەی باشووری کوردستان لە کاتی دووەمین شەڕی نێوان بزووتنەوەی کوردی و حکوومەتی عێراق، نەخشەکە تا بەرواری ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٧٤ نیشان دەدات | place = [[باشووری کوردستان]]، ([[کۆماری عێراق]]) | result = بردنەوەی عێراق * ستراتیژی سەربازی پارتی دیموکراتی کوردستان شکستی ھێنا * توانای شەڕکردنی پێشمەرگە نەما * ئاگربەستی نێوان پارتی دیموکرات و عێراق * لاوازبوونی [[سەرھەڵدانی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان|سەرھەڵدانی]] [[یەکێتیی نیشتمانی کوردستان]] * ڕاگرتنی یارمەتییەکانی ئێران بۆ پارتی دیموکراتی کوردستان * [[ڕێکەوتننامەی جەزائیر]] | territory =حکوومەتی فیدراڵی کۆنترۆڵی تەواوی ئەو ناوچانەی گەڕاندەوە کە زۆرینە کوردین | combatant1 = {{flagicon image|Former Flag of KDP.svg}} ١٠٠،٠٠٠‒١١٠،٠٠٠ چەکدار{{ھن}}{{flagicon image|State flag of Iran (1964–1980).svg}} ٣٥٠،٠٠٠ سەرباز | combatant2 = {{flagicon image|Flag of Iraq (1963–1991).svg}} ٩٠،٠٠٠ سەرباز{{ھن}}١،٢٠٠ تانک و ئۆتۆمبێلی سەربازی{{ھن}}٢٠٠ فڕۆکەی جەنگی (سەرجەمی بەکارنەھێندراوە) | commander1 = {{flagicon image|Former Flag of KDP.svg}} [[مەلا مستەفا بارزانی]]{{ھن}}{{flagicon image|State flag of Iran (1964–1980).svg}} [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] | commander2 = {{flagicon image|Flag of Iraq (1963–1991).svg}} [[ئەحمەد حەسەن بەکر]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Iraq (1963–1991).svg}} [[سەددام حوسێن]] | strength1 = {{tree list}} * {{flagicon image|Former Flag of KDP.svg}} [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پ.د.ک]] ** {{flagicon image|Former Flag of KDP.svg}} [[پێشمەرگەی پارتی دیموکراتی کوردستان|پێشمەرگە]] {{flagicon image|State flag of Iran (1964–1980).svg}} [[ئێران]]{{ھن}}'''پشتیوانان:'''{{ھن}}{{ئاڵا|ئیسرائیل}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | ناونیشان=https://uca.edu/politicalscience/dadm-project/middle-eastnorth-africapersian-gulf-region/iraqkurds-1932-present/ | سەردێڕ=18. Iraq/Kurds (1932-present) | ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220213234725/https://uca.edu/politicalscience/dadm-project/middle-eastnorth-africapersian-gulf-region/iraqkurds-1932-present/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {{ھن}}{{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} | strength2 = {{flagicon image|Flag of Iraq (1963–1991).svg}} [[ڕژێمی بەعس|عێراق]]{{ھن}}'''پشتیوانان:'''{{ھن}}{{flagicon|Soviet Union}} [[یەکێتیی سۆڤیەت]] | casualties1 = ١٠،٠٠٠ کوژراو | casualties2 = ٢،٥٠٠ کوژراو | casualties3 = '''کۆی گشتی:''' زیاتر لە ٧،٠٠٠ بۆ ٢٠،٠٠٠ کوژراو ھەبووە{{ھن}} ئاوارەبوونی ٦٠٠،٠٠٠{{ھن}} ٢٨٠،٠٠٠ کورد بەرەو ئێران ھەڵھاتن}} '''دووەمین شەڕی کورد و عێراق''' بەشی دووەمی [[شۆڕشی ئەیلوول|یاخیبوونی بارزانی]] بوو، کە سەرەتای داڕمانی دانوستانەکانی [[خۆبەڕێوەبەری]] کورد و دەرئەنجامی ھێرشی عێراق بۆ سەر [[پارتی دیموکراتی کوردستان|سەربازە یاخیبووەکانی پارتی دێموکراتی کوردستانی]] [[مەلا مستەفا بارزانی|مستەفا بارزانی]] لە ماوەی ساڵانی ١٩٧٤–١٩٧٥ دەستیپێکرد. ئەو شەڕە لە دوای [[شۆڕشی ئەیلوول|یەکەم شەڕی عێراق و کورد]] (١٩٦١–١٩٧٠) ھات، چونکە [[ڕێکەوتننامەی ١١ی ئازار|پلانی ئاشتی]] ساڵی ١٩٧٠ بۆ خۆبەڕێوەبەری کورد تا ساڵی ١٩٧٤ نەتوانرا جێبەجێ بکرێت. بە پێچەوانەی ھەڵمەتی پێشووی گەریلا لە ساڵانی ١٩٦١–١٩٧٠ کە بارزانی بەڕێوەی برد، شەڕی ١٩٧٤ ھەوڵێکی کورد بوو بۆ شەڕی سیمیتری دژ بە سوپای عێراق کە دواجار بووە ھۆی داڕمانی خێرای کوردەکان کە چەکی پێشکەوتوو و قورسیان نەبوو. شەڕەکە بە دەربەدەری [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] کۆتایی ھات و لە نێوان ٧٠٠٠ – ٢٠ ھەزار کوژراو لە ھەردوولا بە یەکەوە کۆتایی ھات. == ھەوڵی یەکێتیی سۆڤیەت بۆ ڕێگریکردن لە شەڕ == [[یەکێتیی سۆڤیەت]] لە سەرەتای ساڵی ١٩٧٤ ھەوڵێکی زۆری دا بۆ ئەوەی جارێکی دیکە شەڕ لە [[باشووری کوردستان]] سەرھەڵنەداتەوە، بۆ ناوبژیوانیکردن لە ناوچەکەدا، [[یەڤگینی پریماکۆڤ]]، کە لە [[بەیرووت]]ی پایتەختی [[لوبنان]] نیشتەجێ بوو ھەوڵی دەدا دۆخەکە ھێمن بکاتەوە بەڵام ھەوڵەکانی ھیچ ئەنجامێکیان نەبوو لە وەستانی شەڕی نێوان ئەو دوو لایەنە. لە ١٢ی ئازاری ھەمان ساڵدا یەکێتیی سۆڤیەت بانگھێشتی فەرمی بۆ جێگری ئەنجومەنی فەرماندەیی شۆڕشی ئەوکات سەددام حوسێنی کرد بۆ سەردانی [[مۆسکۆ]]، دوای چەند ڕۆژێک [[سەددام حوسێن]] بۆ مۆسکۆ گەشتی کرد و لەوێ لەگەڵ بەرپرسانی سۆڤیەت کۆبووەوە بۆ تاوتوێکردنی پرسی ململانێی نێوان حکوومەتی ناوەندی و بزووتنەوە کوردییەکە کە [[مەلا مستەفا بارزانی]] سەرۆکایەتی دەکرد. دانوستانەکانی نێوان سەرکردایەتی سۆڤیەت و سەددام حسێن ھیچ ئەنجامێکی نەبوو بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکی نێوان بزووتنەوەی کورد و حکوومەتی بەغدا. == ڕەوتی شەڕ == لە ١١ی ئازاری ١٩٧٤ پەیوەندییەکانی نێوان حکوومەتی ناوەند و بزووتنەوەی کورد بەشێوەیەکی فەرمی پچڕا، سەرەتای مانگی نیسان بارەگای لیوای دووی پیادەی سوپای عێراق لەگەڵ فەوجێک لە لیواکە لە کەمپی ھەمیشەیی خۆی کشایەوە لە شارۆچکەی ڕەواندز بۆ چیای سبلیک. لە دەرەچەی گەرووی عەلی بەگ. لە ١٦ی نیساندا بزووتنەوەی کورد ھێرشی کردە سەر کەمپی سوپای عێراق لە چیای سبلیک، بە ئامانجی داگیرکردنی کەمپەکە و کۆنترۆڵکردنی ناوچەکە، بەڵام ھێرشەکە سەرکەوتوو نەبوو بەھۆی بەھێزی قەڵا بەرگرییەکانی سوپای عێراق لە کەمپەکەدا. ڕۆژی ٢٣ی نیسان فڕۆکەکانی عێراق بۆردوومانی شارۆچکەی کەلالەیان کرد کە دەکەوێتە [[پارێزگای ھەولێر]] و بەھۆیەوە ٢٧ ھاوڵاتی شارستانی کوژران، ڕۆژی دواتر فڕۆکە عێراقییەکان بۆرومانی شارۆچکەی [[قەڵادزێ]]یان کرد، ژمارەی کوژراوان لە ئەنجامی ئەم بۆردوومانەدا گەیشتە نزیکەی ١٢٠ کەس، و ژمارەی بریندارەکان گەیشتە نزیکەی ٤٠٠ کەس (زۆربەی قوربانییەکان لە خوێندکارانی [[زانکۆی سلێمانی]] بوون، کە کارگێڕییەکەیان لەژێر ئاڵای بزووتنەوەی کوردیدا بوو، ڕوویان لەم شارۆچکەیە کرد. ڕۆژی ٢٥ی نیسان فڕۆکە عێراقییەکان بۆردوومانی شارۆچکەی [[ھەڵەبجە]]یان کرد و ژمارەی قوربانیانیش لە ئەنجامی ئەو بۆردوومانەدا گەیشتە زیاتر لە ١٤٠ کەس لەنێوان کوژراو یان بریندار، دواتر فڕۆکە عێراقییەکان بۆردوومانی شارۆچکەی [[چوارتا]]یان کرد و پاشان [[پێنجوێن]] کە ھەردووکیان دەکەونە [[پارێزگای سلێمانی]]. ڕۆژی ٥ی ئایار لیوایەکی فیرقەی چواری سوپای عێراق دوای شەڕێک لەگەڵ چەکدارانی بزووتنەوەی کوردی توانی گەرووی [[زاخۆ]] کۆنتڕۆڵ بکات، لەھەمان ڕۆژدا شاری زاخۆ لەلایەن فڕۆکە عێراقییەکانەوە بۆردوومان کرا، ئەمەش وای کرد کە چەکدارانی بزووتنەوەی کورد لەگەڵ زۆربەی خەڵک کە لەگەڵیان بوون لە شارەکە دەربچن، بەم شێوەیە سوپای عێراق توانی زاخۆ داگیر بکات. لە ماوەی مانگی حوزەیراندا، ھێزەکانی سوپای عێراق بەبێ بەرخۆدانی جددی چەکدارانی بزووتنەوەی کورد، توانیان دەشتی ھەولێر و بەرزاییەکانی چیای [[سەفین]] داگیر بکەن. ڕۆژی ٨ی ئاب، ھێرشێکی سوپای عێراق بە سەرۆکایەتی ژەنەڕاڵ ئیسماعیل تایە نوعەیمی، فەرماندەی فیرقەی ٢، بۆ سەر شارۆچکەی ڕەواندز لە پارێزگای ھەولێر شکستی ھێنا. لە ٢٠ی ئابدا، ھێزەکانی سوپای عێراق توانیان بەبێ بەرگری شارۆچکەکە داگیر بکەن لە ئەنجامی نەبوونی ھیچ ھێزێکی چەکداری بزووتنەوەی کورد لەو ناوچەیە، ھەر لەو ڕۆژەدا شارۆچکەی قەڵادزێ کە دەکەوێتە پارێزگای سلێمانی کەوتە دەست سوپای عێراقەوە، لە ماوەی مانگی ئەیلوولدا شەڕەکانی نێوان ھێزەکانی بزووتنەوەی کورد و ھێزەکانی سوپای عێراق چڕتر بووەوە، ڕۆژی ٢٣ی ئەیلوول ، فڕۆکەیەکی میگ-١٩ی عێراقی لە ناوچەی بارزیوە لە نزیک شارۆچکەی [[ڕەواندز]] کەوتە خوارەوە، فڕۆکەوانەکەش گیرا بەناوی مولازمی یەکەم سەفا جەلال. ڕۆژی ٣ی ئەیلوول دوای ئەوەی ھێزەکانی سوپای عێراق توانیان شارۆچکەی ڕەواندز و شارۆچکەی دیانا لە نزیکەوە داگیر بکەن، لیوای سێی سوپا بە سەرۆکایەتی عەقید حەمید دلێمی ھێرشیان کردە سەر کرو عومەر ئاغا لە نزیک شارۆچکەی دیانا، بەڵام ھێرشەکە سەرکەوتوو نەبوو و زیانەکانی سوپای عێراق لە ئەنجامی ئەو ھێرشەدا گەیشتە چوار تانک و ٢٣٠ سەرباز کوژراو. == بەشداریکردنی ئێران == لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٧٤، دوای مانگێک لە دەستپێکردنەوەی شەڕەکانی نێوان حکوومەتی عێراق و بزووتنەوەی کورد، [[ئێران]] [[پاتری تۆپھاوێژ|پاترییەکی تۆپھاوێژی]] دژە فڕۆکەی بۆ [[حاجی ئۆمەران]] نارد بۆ پاراستنی ناوچەکە لە بۆردوومانی فڕۆکەکانی ھێزی ئاسمانی عێراق. لە مانگی ئەیلوولدا بارزانی داوای لە شای ئێران کرد کە پشتیووانی بکات و سوپای ئێران پاڵپشتی بزووتنەوەی کورد بکات بۆ پاراستنی ناوچەکە لە پێشکەوتنی سوپای عێراق، لە ٢ی تشرینی یەکەمی ھەمان ساڵدا دوو تۆپھاوێژی ئێرانی کەتیبەکانی (کالیبەر ١٣٠ ملم) گەیشتنە دەڤەری [[باڵەکایەتی]]. ئەم تۆپھاوێژە ئێرانییە یارمەتی کەمکردنەوەی بۆردوومانی فڕۆکە عێراقییەکانی بەرەی کوردانی دا و ئەم چەکانە توانیان فڕۆکەیەکی ھانتەری عێراقی لە ناوچەی ڕەواندز بخەنە خوارەوە، و لە ١٤ی کانوونی دووەمیشدا فڕۆکەیەکی دیکەی عێراقی (بادجەر TU16) لە دەڤەری [[چۆمان]] خرایە خوارەوە، و کوشتنی تیمی فڕۆکەکە کە لە چوار کەس پێکھاتبوو، و ڕۆژی دواتر فڕۆکەیەکی جۆری (سوخۆی-٧) لە ناوچەی برزێوە نزیک شارۆچکەی ڕەواندز خرایە خوارەوە. ئەم تۆپھاوێژانە بوونە ھۆی زیان گەیاندن بە شوێنە سەربازییەکانی دەڤەری ڕەواندز و بەشێک لە کۆگاکانی چەکی لەناوبرد کە لە شارۆچکەکانی ڕەواندز و دیانادا بوون. لە دوای ٢٢ی تشرینی یەکەم سەرکردەکانی ھەردوو کەتیبەی ئێرانی دەستیان کرد بە نووسینی ڕاپۆرت کرد بۆ فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی سوپای ئێران سەبارەت بە دۆخی شەڕی نێوان حکوومەتی عێراق و بزووتنەوەی کورد، لە ڕاپۆرتەکاندا ئاماژە بەوە کراوە کە شەڕڤانانی بزووتنەوەی کوردی جددییانە شەڕیان نەکردووە و ھەوڵیان دەدا لە شەڕەکەدا پشت بە سوپای ئێران ببەستن. == واژووکردنی ڕێکەوتننامەی جەزائیر == {{سەرەکی|ڕێکەوتننامەی جەزائیر}} [[پەڕگە:1975_Algiers_Agreement.jpg|وێنۆک|چەپ|[[سەددام حوسێن]]، [[ھواری بومێدیێن]] و [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] لەکاتی [[ڕێکەوتننامەی جەزائیر]] لە ١٩٧٥]] ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان بە شێوەیەکی ئەرێنی بە قازانجی بزووتنەوەی کورد بەردەوام بوون، ھێزەکانی حکوومەتی عێراقیش لە ئەنجامی ئەو شەڕانەدا زیانێکی زۆریان بەرکەوت، ئەمەش وای کرد حکوومەتی [[عێراق]] بە سەرپەرشتی [[ھواری بومێدیێن]]، سەرۆککۆماری [[جەزائیر]] لەگەڵ [[ئێران]] ڕێککەوتنێک ئەنجام بدات، بۆ ئەوەی بتوانێت واز لەو پاڵپشتییە بھێنن کە ئێران بۆ بزووتنەوەی کورد دژ بە حکوومەتی عێراقی دەکرد. لە ٦ی ئازاری ساڵی ١٩٧٥، بە ئامادەبوونی [[سەددام حوسێن]] (جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی فەرماندەیی شۆڕش لە عێراق) و شای ئێران [[محەممەد ڕەزا پەھلەوی]] ڕێککەوتنەکە ئەنجامدرا، بەپێی ئەم ڕێککەوتنە عێراق ڕازی بوو نیوەی [[شەتەلعەرەب]] بۆ [[ئێران]] لە بەرامبەر وەستاندنی پشتیوانییەکانی بۆ بزووتنەوەی کورد لە باکوور. دوای واژووکردنی ڕێککەوتنەکە، پشتیووانی ئێران بۆ بزووتنەوەی چەکداری کورد وەستا، بەڵام سەرەڕای ئەوەش شەڕ لەنێوان ھەردوولا بەردەوام بوو و کورد لەو کاتەدا سێ پلەی سەرکردایەتیی پاراست: * دەڤەری [[باڵەکایەتی]] ([[حاجی ئۆمەران]]) لە ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای ھەولێر]] بە سەرۆکایەتی ھەردوو کوڕەکەی [[مەلا مستەفا بارزانی]]، [[ئیدریس بارزانی|ئیدریس]] و [[مەسعوود بارزانی|مەسعوود]]. * دەڤەری [[پێنجوین]] کە دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای سلێمانی]] بە سەرۆکایەتی [[ڕۆژ نووری شاوەیس|نووری شاوەیس]] (ئەندامی مەکتەبی سیاسی). * ناوچەکانی بادینان کە پارێزگاکانی [[دھۆک]] و [[مووسڵ]]یان لەخۆگرتبوو، بە سەرۆکایەتی [[ساڵح یووسفی]]. لە ٧ی ئازار، واتە ڕۆژێک دوای واژووکردنی ڕێککەوتنی نێوان عێراق و ئێران، سوپای عێراق توانی تەواوی زنجیرە چیای زووزک کە دەکەوێتە نزیک شارۆچکەی [[ڕەواندز]] داگیر بکات، و لەھەمان ڕۆژدا سوپای عێراق ھێرشی کردە سەر چیای [[ھەندرێن]]، بەڵام ھێرشەکە شکستی ھێنا و لەھەمان ڕۆژدا ئێران ھەموو ئەو دژە فڕۆکە و تۆپخانەیەی کە پێشتر ناردبووی بەمەبەستی پاڵپشتیکردنی ھێزەکانی بزووتنەوەی کوردی، کشاندییەوە و وێستگەی پەیوەندی بێ تەلی ئێران لە ناوچەی فەرماندەیی کورد کشێنرایەوە و لە شارۆچکەی [[پیرانشار]]ی ئێران کە ھاوسنوورە لەگەڵ سنووری عێراق لە دەروازەی حاجی ئۆمەران دانرا. ھەر لەو ڕۆژەدا کشانەوەی نوێنەرایەتی [[ئیسرائیل]] بۆ ئێرانی دەستی پێکرد. ڕۆژی ١١ی ئازاری ١٩٧٥ شای ئێران محەممەد ڕەزا پەھلەوی لەگەڵ ڕێبەری بزووتنەوەی کوردی مەلا مستەفا بارزانی لە [[تاران]] کۆبووەوە سەبارەت بە کاردانەوەی ئەو ڕێککەوتنەی کە لە نێوان عێراق و ئێران ڕوویدا، ڕۆژی دواتر بارزانی گەڕایەوە بۆ [[باشووری کوردستان]]. و لە ڕۆژی ١٩ی ئادار، ڕێبەری مەلا مستەفا بارزانی بڕیاریدا لەناکاو کۆتایی بە بەرخۆدانی کورد بھێنێت و ڕوو لە ئێران بکات. لە ٢٥ی ئازاردا بارزانی کوردستانی عێراقی جێھێشت و ڕووی لە ئێران کرد. == ئەمانەش ببینە == * [[شۆڕشی ئەیلوول]] * [[ڕێککەوتنی ١٠ی شوبات (١٩٦٤)]] * [[شەڕی زاویتە (١٩٦١)]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٠ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} [https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D8%AF%D9%8A%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9?wprov=sfla1/ ویکی عەرەبی] {{تووڵی دەروازە|شەڕ|کوردستان|عێراق|مێژوو|دەیەی ١٩٧٠}} [[پۆل:عێراق لە ١٩٧٥]] [[پۆل:یاخیبوونی کوردان لە عێراق]] s2c3slspq9rmsr0cvddelx7q9os88rv 0 239756 1569750 1569454 2026-03-29T12:02:55Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569750 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Precz.jpg|وێنۆک|261x261پیکسڵ| چالاکوانانی دژە کۆمۆنیستی پۆڵەندا بە لافیتەیەکەوە کە لەسەری نووسراوە "بڕوخێن لەگەڵ کۆمۆنیزم" لە کاتی یارییەکی [[تۆپی پێ|تۆپی پێی]] شلاسک ڤرۆکلاو لە ساڵی ٢٠١٢]]   '''دژە کۆمۆنیزم''' دژایەتی [[بزاڤی سیاسی|سیاسی]] و [[ئایدیۆلۆجی|ئایدیۆلۆژییە]] بۆ بیروباوەڕ و گروپ و تاکەکانی [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیستی]]. دژە کۆمۆنیزمی ڕێکخراو لە دوای [[شۆڕشی بۆلشێڤیکەکان|شۆڕشی ئۆکتۆبەری]] ١٩١٧ لە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا]] پەرەی سەند و لە کاتی [[شەڕی سارد|جەنگی سارددا]] گەیشتە هەموو گۆشەیەکی جیهان، کاتێک [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] و [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەت]] خەریکی ڕکابەرییەکی توند بوون. دژە کۆمۆنیزم توخمێکی زۆرێک لە بزووتنەوە و پێگەی سیاسی جیاواز بووە، لەوانە [[ئەنارکیزم]] ، ناوەندگەرایی، [[شۆپپارێزی|کۆنەپەرستی]] ، [[فاشیزم]]، [[لیبرالیزم]]، [[ناسیۆنالیزم]]، [[دیموکراسیی کۆمەڵایەتی|سۆسیال دیموکراسی]]، [[سۆشیالیزم|سۆسیالیزم]]، چەپگەرایی و ئازادیخوازی، هەروەها بزووتنەوە بەرفراوانەکانی بەرەنگاریی حوکمڕانی کۆمۆنیستی بوون. هەروەها دژە کۆمۆنیزم لە فەلسەفەدا و لەلایەن چەندین گروپی ئایینی و لە ئەدەبدا دەربڕدراوە. هەندێک لە لایەنگرانی ناسراوی دژە کۆمۆنیزم کۆمۆنیستەکانی پێشوون. یەکەم ڕێکخراو کە تایبەتکرا بوو بە دژایەتیکردنی کۆمۆنیزم [[بزووتنەوەی سپی|بزووتنەوەی سپیی]] ڕووسیا لە ١٩١٨ بوو، چالاکییەکانیان لە شەڕی ناوخۆییی ڕووسیادا دەستی پێکرد، کۆمەڵەکە دژی حکومەتی بەلشەفیکی کە کە تازە دامەزرابوو دامەزرا . بزووتنەوەی سپی لە ڕووی سەربازییەوە لەلایەن چەندین حکومەتی بیانیی هاوپەیمانەوە پشتگیری کرا کە یەکەم نموونەی دژە کۆمۆنیزمیان وەک سیاسەتێکی حکومەت نیشان دا. سەرەڕای ئەوەش [[ئەرتەشی سوور|سوپای سوور]] بزووتنەوەی سپی شکستی هێنا و [[یەکێتیی سۆڤیەت]] لە ساڵی ١٩٢٢ دروست بوو. لە سەردەمی بوونی یەکێتی سۆڤیەتدا، دژە کۆمۆنیزم بووە تایبەتمەندییەکی گرنگی زۆرێک لە بزووتنەوە و حکومەتە سیاسییە جیاوازەکان لە سەرانسەری جیهاندا. لە ئەمریکادا، دژە کۆمۆنیزم لە کاتی یەکەم ترساندنی سوور لە ساڵانی ١٩١٩-١٩٢٠دا هاتە ئاراوە. لە ماوەی ساڵانی بیست و سییەکانی سەدەی ڕابردوودا دژایەتی کۆمۆنیزم لە [[ئەورووپا]] لەلایەن کۆنەپەرستان و پاشایەتیخوازان و فاشیستەکان و لیبراڵەکان و سۆسیال دیموکراتەکانەوە پەرەی پێدرا. حکومەتە فاشیستەکان لە ساڵانی ١٩٣٠دا وەک نەیارێکی سەرەکی کۆمۆنیزم سەریان هەڵدا. لیبراڵ و سۆسیال دیموکراتەکان لە ئەڵمانیا [[بەرەی ئاسن|بەرەی ئاسنیان]] پێکهێنا بۆ دژایەتیکردنی کۆمۆنیستەکان و فاشیستەکانی نازی و پاشایەتی کۆنەپەرستان بە هەمان شێوە. لە ساڵی ١٩٣٦ پەیمانی دژە کۆمینتەرن کە سەرەتا لە نێوان [[ئەڵمانیای نازی]] و ئیمپراتۆرییەتی ژاپۆن بوو، وەک هاوپەیمانییەکی دژە کۆمۆنیست پێکهێنرا. لە ئاسیا ، ئیمپراتۆری ژاپۆن و کوۆمینتانگ (پارتی ناسیۆنالیستی چینی) پێشەنگی هێزە دژە کۆمۆنیستەکان بوون لەم قۆناغەدا. تا ساڵی ١٩٤٥ یەکێتی سۆڤیەتی کۆمۆنیست ناوێکی سەرەکی بوو لە وڵاتانی هاوپەیمان کە لە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیهانی دووەمدا]] دژی [[وڵاتەکانی تەوەر|زلهێزەکانی میحوەر]] دەجەنگان. دوای ماوەیەکی کەم لە کۆتایی هاتنی شەڕەکە، ڕکابەریی نێوان یەکێتی سۆڤیەتی [[مارکسیزم-لێنینیزم|مارکسی – لینینی]] و ئەمریکای سەرمایەداری لیبراڵ بووە هۆی شەڕی سارد. لەم ماوەیەدا حکومەتی ئەمریکا ڕۆڵێکی پێشەنگی بینی لە پشتیوانیکردنی دژە کۆمۆنیزمی جیهانی وەک بەشێک لە سیاسەتی خۆگرتن . ململانێ سەربازییەکانی نێوان کۆمۆنیستەکان و دژە کۆمۆنیستەکان لە ناوچە جیاوازەکانی جیهان ڕوویدا، لەوانە لە کاتی [[جەنگی ناوخۆییی چین]]، [[شەڕی کۆریا|جەنگی کۆریا]]، باری نائاسایی مالای، [[شەڕی ڤیێتنام|جەنگی ڤێتنام]]، [[شەڕی سۆڤیەت-ئەفغان|جەنگی سۆڤیەت-ئەفغانستان]] و ئۆپەراسیۆنی کۆندۆر. [[ناتۆ]] وەک هاوپەیمانییەکی سەربازی دژە کۆمۆنیست لە ساڵی ١٩٤٩ دامەزرا، و بە درێژایی جەنگی سارد بەردەوام بوو. دوای شۆڕشەکانی ساڵی ١٩٨٩ و [[هەڵوەشاندنەوەی یەکێتیی سۆڤیەت]] لە ساڵی ١٩٩١، زۆربەی حکومەتە کۆمۆنیستەکانی جیهان ڕووخێنران و شەڕی سارد کۆتایی هات. سەرەڕای ئەوەش، دژە کۆمۆنیزم وەک توخمێکی فیکری گرنگی زۆرێک لە بزووتنەوە سیاسییە هاوچەرخەکان مایەوە. بزووتنەوە ڕێکخراوە دژە کۆمۆنیستەکان تا ئێستاش دژایەتی [[چین|کۆماری گەلی چین]] و گەلانی تری کۆمۆنیست دەکەن. == بزووتنەوە دژە کۆمۆنیستەکان == [[پەڕگە:Three_Arrows_election_poster_of_the_Social_Democratic_Party_of_Germany,_1932_-_Gegen_Papen,_Hitler,_Thälmann.png|وێنۆک|پۆستەرێکی هەڵبژاردنی [[پارتی سۆسیال دیموکراتی ئەڵمانیا]] لە ساڵی ١٩٣٢ەوە کە بە شێوەیەکی بەرفراوان بانگەشەی بۆ کراوە، کە هێمای سێ تیرەکە نوێنەرایەتی بەرخۆدان دەکات لە دژی [[کاردانەوە|کۆنەپەرستی]] [[شۆپپارێزی|کۆنەپەرستانە]] و [[نازیزم]] و [[کۆمۆنیزم]] ، شانبەشانی دروشمی "دژی [[فرانز ڤۆن پاپێن|پاپێن]] ، [[ئەدۆڵف ھیتلەر|هیتلەر]] ، [[ئێرنست تالمان|تالمان]] ".]] === چەپی دژە کۆمۆنیزم === لە دوای جیابوونەوەی پارتە کۆمۆنیستەکان لە ئینتەرناشناڵی دووەمی سۆسیالیستی بۆ پێکهێنانی ئینتەرناشناڵی سێیەمی مارکسی-لینینی، [[دیموکراسیی کۆمەڵایەتی|سۆسیال دیموکراتەکان]] ڕەخنەیان لە کۆمۆنیزم گرتووە بەهۆی سروشتی دژە لیبراڵییەوە. نموونەی ڕەخنەگرانی چەپ لە دەوڵەت و پارتە مارکسیست-لینینیستەکان بریتین لە فریدریش ئیبێرت، بۆریس سۆڤارین، [[جۆرج ئۆروێڵ]]، بایارد ڕوستین، ئیرڤینگ هۆو و ماکس شاختمان . فیدراسیۆنی کرێکارانی ئەمریکا هەمیشە بە توندی دژە کۆمۆنیست بووە. [[کۆنگرەی ڕێکخراوە پیشەسازییەکان|کۆنگرەی ڕێکخراوە پیشەسازییە]] چەپەکان لە ساڵی ١٩٤٧ کۆمۆنیستەکانی پاککردەوە و لەو کاتەوە بە توندی دژە کۆمۆنیزم بووە. <ref>Harvey A. Levenstein, ''Communism, anti-communism, and the CIO'' (1981).</ref> <ref>Markku Ruotsila, ''British and American Anti-communism Before the Cold War'' (2001).</ref> لە بەریتانیا [[پارتی کرێکارانی بریتانیا|پارتی کرێکاران]] بە توندی بەرەنگاری هەوڵە کۆمۆنیستەکان بووەوە بۆ دزەکردنە ناو ڕیزەکانی و کۆنترۆڵکردنی خەڵکی ناوچەکە لە ساڵانی ١٩٣٠دا. پارتی کرێکاران بوو بە دژە کۆمۆنیست و سەرۆکوەزیرانی کرێکاران کلیمنت ئاتلی لایەنگرێکی سەرسەختی [[ناتۆ]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Paul Corthorn and Jonathan Davis|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=7CoBAwAAQBAJ&pg=PA105|سەردێڕ=British Labour Party and the Wider World: Domestic Politics, Internationalism and Foreign Policy|بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨٠٨٥٧٧١١١١٣|پەڕە=١٠٥}}</ref> سەرەڕای ئەوەی ئەنارکۆ-کۆمۆنیزم قوتابخانەیەکی ئەنارکیستی ناسراوە، بەڵام ئەنارکیستەکانیش هەن کە دژایەتی کۆمۆنیزم دەکەن. ئەنارکیستە دژە کۆمۆنیستەکان بریتین لە ئەنارکیستەکانی دژە مەدەنی و ئەنارکیستە سەوزەکانی تر، کە ڕەخنە لە کۆمۆنیزم دەگرن بەهۆی پێویستی بە پیشەسازیکردن و [[دەسەڵاتخوازی|پاوانخوازییە]] هەستپێکراوەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Fuck Your Red Revolution|ناونیشان=https://theanarchistlibrary.org/library/ziq-fuck-your-red-revolution-against-ecocide-towards-anarchy|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=The Anarchist Library|زمان=en}}</ref> === لیبراڵەکان === === کۆمۆنیستەکانی پێشوو === میلۆڤان جیلاس بەرپرسێکی پێشووی کۆمۆنیستی یوگۆسلاڤیای بووە و بووە بە ناڕازییەکی دیار و ڕەخنەگری کۆمۆنیزم.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Schmemann|یەکەم=Serge|ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ١٩٩٥|سەردێڕ=Milovan Djilas, Yugoslav Critic of Communism, Dies at 83|ئیش=[[The New York Times]]|id={{ProQuest|430121573}}}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> لێسزێک کۆلاکۆڤسکی کۆمۆنیستێکی پۆڵەندی بوو کە بەهۆی هەڵوێست و بۆچوونەکانی دژی کۆمۆنیزم ناوبانگی پەیدا کرد. ئەو زیاتر بە شیکارییە ڕەخنەییەکانی بۆ بیری [[مارکسیزم|مارکسی]] ناسرابوو، بەتایبەتی مێژووی سێ بەرگی بەناوبانگی، ''[[ڕەوتە سەرەکییەکانی مارکسیزم]]'' ، کە "لەلایەن هەندێک ڕەخنەگران،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/the_tls/article5418361.ece |سەردێڕ=TimesOnline.co.uk. |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110616190758/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/the_tls/article5418361.ece |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە یەکێک لە گرنگترین کتێبەکانی تیۆری سیاسی سەدەی بیستەم دادەنرێت".<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8157014.stm "Polish anti-Marxist thinker dies"], Adam Easton, BBC News, 17 July 2009.</ref> ''ئەو خودایەی شکستی هێنا'' کتێبێکی ساڵی ١٩٤٩یە کە شەش وتار لەگەڵ شایەتحاڵی ژمارەیەک کۆمۆنیستی پێشووی بەناوبانگ کە نووسەر و ڕۆژنامەنووس بوون کۆکردەوە. تەوەری هاوبەشی وتارەکان بێهیوایی نووسەران و وازهێنانە لە کۆمۆنیزم بوو. لە کاتی بانگەشەکردن بۆ کتێبەکە، درووشمی "شەش پیاوی بەناوبانگ باس لەوە دەکەن کە چۆن بیرۆکەکانیان سەبارەت بە کۆمۆنیزم گۆڕیوە" بەکارهات. ئاناتۆلی گۆلیتسین و ئۆلێگ کالوگین هەردووکیان ئەفسەری پێشووی کەی گی بی بوون، ئەم دووەمیان ژەنەڕاڵ بووە. دیمیتری ڤۆڵکۆگۆنۆڤ ژەنەڕاڵێکی سۆڤیەت بوو کە دوای glasnost دەستی بە ئەرشیفی سۆڤیەت گەیشتوە، و ژیاننامەیەکی ڕەخنەگرانەی نووسی کە کولتوری [[ڤلادیمیر لێنین|لینینی]] هەڵوەشاندەوە بە پووچەڵکردنەوەی ئایدیۆلۆژیای [[لێنینیزم|لینینی]]. ویتاکەر چەمبەرز پێشتر سیخوڕێکی یەکێتی سۆڤیەت بووە و لەبەردەم [[لیژنەی چالاکییە نائەمریکییەکانی ئەنجومەنی نوێنەران]] ئیفادەی لە دژی هاوڕێ سیخوڕەکانی داوە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Chambers|یەکەم=Whittaker|ناونیشان=https://archive.org/details/witnessw00cham|سەردێڕ=Witness|بڵاوکەرەوە=Random House|ساڵ=١٩٥٢|ژپنک=٠-٨٩٥٢٦-٥٧١-٠|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> === ئایینەکان === ==== ئیسلام ==== لە بەشە موسڵمانەکانی یەکێتیی سۆڤیەت ([[قەوقاز|قەفقاز]] و [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]])، دەوڵەت خواپەرستن، پەروەردە، درووستکردنی کۆمەڵە و دامەزراوە، زیارەتی دامەزراوە ئیسلامییەکانی سەرکوت کرد کە وەک بەربەست لەبەردەم گۆڕانکاری ئایدیۆلۆژی و کۆمەڵایەتی بە درێژایی هێڵە کۆمۆنیستییەکان سەیر دەکران. لەو شوێنانەی دەوڵەتی ئیسلامی دامەزران، زۆرجار سیاسەتی چەپ پەیوەست بوو بە قسەی ناشرین و لە یاسا دەرچوو. لە وڵاتانی وەک سودان، یەمەن، سوریا، عێراق و ئێران، کۆمۆنیستەکان و حیزبە چەپەکانی تر خۆیان لە کێبڕکێیەکی تاڵدا دەبیننەوە بۆ بەدەستهێنانی دەسەڵات لەگەڵ ئیسلامییەکان. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Sidel|یەکەم=John T.|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Opinion {{!}} What Killed the Promise of Muslim Communism?|زمان=en-US|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2017/10/09/opinion/muslim-communism.html|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٣|issn=0362-4331}}</ref> == وێژە == [[پەڕگە:Herta_Müller.jpg|ڕاست|وێنۆک| [[ھێرتا مولەر|هێرتا مۆلەر]] لە ساڵی ٢٠٠٩]] [[جۆرج ئۆروێڵ]] سۆسیالیستێکی دیموکراسی دوو لە ڕۆمانی [[تەواوخوازی|دژە تۆتالیتاری]] بە شێوەیەکی بەرفراوان خوێندراو و کاریگەر نووسی، ئەوانیش ''[[١٩٨٤ (ڕۆمان)|١٩٨٤]]'' و ''[[کێڵگەی ئاژەڵان|مەزرای ئاژەڵان]]''، کە هەردووکیان ئاماژەیان بە [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەت]] لە ژێر دەسەڵاتی [[جۆزێف ستالین|جۆزێف ستالیندا]] هەبوو. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rosalind Marsh|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-aO8DgAAQBAJ&pg=PT99|سەردێڕ=Images of Dictatorship: Stalin in Literature|بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis|ساڵ=٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨١٣٥١٧٦٢٠٢١|پەڕە=٩٩}}</ref> چەپڕەو ئارسەر کۆستلەر - ئەندامی پێشووی [[پارتی کۆمۆنیستی ئەڵمانیا]] - لە ڕوانگەیەکی دژە کۆمۆنیستەوە لە چەندین بەرهەمی جۆراوجۆردا ئەخلاقی شۆڕشی لێکۆڵیەوە. سێبەری ڕۆمانە سەرەتاییەکانی شایەتحاڵی پەرەسەندنی قەناعەتی کۆستلێر بوو کە ئامانجە یۆتۆپیاییەکان پاساو بۆ ئەو ئامرازانە نادەن کە زۆرجار حکومەتە شۆڕشگێڕەکان بەکاریان دەهێنن. ئەم ڕۆمانانە بریتین لە ڕۆمانەکانی ''گلادیاتۆرەکان'' (کە بەدواداچوون بۆ ڕاپەڕینی کۆیلەکان دەکات بە سەرۆکایەتی [[سپارتاکۆس]] لە ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانیدا وەک ئاماژەیەک بۆ [[شۆڕشی ڕووسیا]] )، ''تاریکی لە نیوەڕۆدا'' (بە پشتبەستن بە دادگاییکردنەکانی مۆسکۆ, ئەمە ڕۆمانێکی زۆر خوێندراو بوو کە کۆستلەری کردە یەکێک لە دیارترین ڕۆشنبیرانی دژە کۆمۆنیستەکانی ئەو سەردەمە)، ''ڕۆمانی یۆگی و کۆمیساری'' و ''گەیشتن و ڕۆشتن'' . <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Edward Saunders|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=a3QsDwAAQBAJ&pg=PT59|سەردێڕ=Arthur Koestler|بڵاوکەرەوە=Reaktion Books|ساڵ=٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨١٧٨٠٢٣٧٦٣٣|پەڕەکان=٥٩–٦٠}}</ref> == شیکاری و وەڵامدانەوە == هەندێک لە ئەکادیمییەکان و ڕۆژنامەنووسان دەڵێن گێڕانەوەی دژە کۆمۆنیستەکان زیادەڕەوییان لە ڕادەی سەرکوت و سانسۆری سیاسی لە دەوڵەتانی ژێر دەسەڵاتی کۆمۆنیستدا کردووە یان بەراوردیان کردووە لەگەڵ ئەوەی کە بە دڕندەیی دەزانن کە لەلایەن وڵاتانی سەرمایەدارییەوە ئەنجامدراون، بەتایبەتی لە سەردەمی جەنگی سارددا. لەوانە مارک ئارۆنز، ڤینسێنت بیڤینز، <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bevins|یەکەم=Vincent|سەردێڕ=[[The Jakarta Method|The Jakarta Method: Washington's Anticommunist Crusade and the Mass Murder Program that Shaped Our World]]|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[PublicAffairs]]|ژپنک=٩٧٨-١٥٤١٧٤٢٤٠٦|پەڕە=٢٤٠|وتەگێڕانەوە=...{{nbsp}}we do not live in a world directly constructed by Stalin's purges or mass starvation under Pol Pot. Those states are gone. Even Mao's Great Leap Forward was quickly abandoned and rejected by the Chinese Communist Party, though the party is still very much around. We do, however, live in a world built partly by US-backed Cold War violence{{nbsp}}... Washington's anticommunist crusade, with Indonesia as the apex of its murderous violence against civilians, deeply shaped the world we live in now{{nbsp}}...|بەستەری نووسەر=Vincent Bevins}}</ref> [[نوام چۆمسکی]]، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Chomsky|یەکەم=Noam|authorlink=Noam Chomsky|سەردێڕ=Counting the Bodies|ناونیشان=http://spectrezine.org/global/chomsky.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160921084037/http://www.spectrezine.org/global/chomsky.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|وێبگە=Spectrezine}}</ref> جۆدی دین، <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dean|یەکەم=Jodi|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kBghOq42S3YC&pg=PA6|سەردێڕ=The Communist Horizon|ڕێکەوت=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Verso|ژپنک=٩٧٨-١٨٤٤٦٧٩٥٤٦|پەڕەکان=٦–٧|بەستەری نووسەر=Jodi Dean}}</ref> کریستیان گێرلاچ، <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Palgrave Handbook of Anti-Communist Persecutions|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[Palgrave Macmillan]]|ژپنک=٩٧٨-٣٠٣٠٥٤٩٦٥٧|editor-last=Gerlach|editor-first=Christian|پەڕەکان=١–٧|editor-last2=Six|editor-first2=Clemens}}</ref> کریستن گۆدسی، <ref>Ghodsee, Kristen R.; Sehon, Scott; Dresser, Sam, ed. (22 March 2018). [https://aeon.co/essays/the-merits-of-taking-an-anti-anti-communism-stance "The merits of taking an anti-anti-communism stance"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180925141956/https://aeon.co/essays/the-merits-of-taking-an-anti-anti-communism-stance |date=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨ }}. ''[[Aeon (digital magazine)|Aeon]]''. Retrieved 11 February 2020.</ref> سیوماس میلن، <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Milne|یەکەم=Seumas|بەستەری نووسەر=Seumas Milne|ناونیشان=https://www.theguardian.com/Columnists/Column/0,,1710891,00.html|سەردێڕ=Communism may be dead, but clearly not dead enough|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> و مایکل پارێنتی.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Parenti|یەکەم=Michael|سەردێڕ=Blackshirts and Reds: Rational Fascism and the Overthrow of Communism|پەڕە=٥٨|ساڵ=١٩٩٧|شوێن=San Francisco|بڵاوکەرەوە=[[City Lights Bookstore|City Lights Books]]|ژپنک=٩٧٨-٠٨٧٢٨٦٣٢٩٣|بەستەری نووسەر=Michael Parenti}}</ref>   == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * ستیفان کۆرتوا (١٩٩٧). [https://web.archive.org/web/20100403085848/http://www.cooper.edu/humanities/core/hss3/Blackbook.html ''کتێبی ڕەشی کۆمۆنیزم''] . * [http://communistcrimes.org/ دامەزراوەی لێکۆڵینەوە لە تاوانە کۆمۆنیستەکان] . * [https://web.archive.org/web/20101213221048/http://www.globalmuseumoncommunism.org/ مۆزەخانەی جیهانی کۆمۆنیزم] . * [http://www.gmu.edu/departments/economics/bcaplan/museum/musframe.htm مۆزەخانەی کۆمۆنیزم] . * [http://izput.narod.ru/rvpimokEN.html ڕووسەکان بۆ پشتگیریکردن لە بیرۆکەی ئیدانەکردنی نێودەوڵەتی کۆمۆنیزم] . نامەیەکی کراوەی سەرکردەکانی ڕێکخراوە دژە کۆمۆنیستەکانی ڕووسیا بۆ ئەنجومەنی پەرلەمانی ئەنجومەنی ئەوروپا. * [http://www.victimsofcommunism.org/ دامەزراوەی یادەوەری قوربانیانی کۆمۆنیزم] . * [https://web.archive.org/web/20180308044559/http://victimsofcommunism.org/mission/history/ قوربانیانی مێژووی کۆمۆنیزم] . * [https://web.archive.org/web/20180306055633/http://victimsofcommunism.org/category/research/ قوربانیانی توێژینەوەی کۆمۆنیزم] . * * [https://usmspecialcollections.omeka.net/exhibits/show/anticommunism/home بینینی سوور: هەوڵەکانی دژە کۆمۆنیزم لە میسیسیپی، ١٩٤٤-١٩٦٨] {{پۆلی کۆمنز|Anti-communism}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو|شەڕی سارد|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} [[پۆل:بزاڤە سیاسییەکان]] [[پۆل:لیبرالیزم]] [[پۆل:فاشیزم]] [[پۆل:دیموکراسی]] [[پۆل:شۆپپارێزی]] [[پۆل:کۆمۆنیزم]] [[پۆل:سەرمایەداری]] n2dm2zqwcr8yfdmtl1sqruscfpj3mm6 4 241625 1569830 1569606 2026-03-29T21:00:22Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1569830 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠٠، ٢٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە چالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|٢٩ی ئازاری ٢٠٢٦]] || ٣٥٠٧٢٨ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|٢٩ی ئازاری ٢٠٢٦]] || ٨٤٢٦٧ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|٢٧ی ئازاری ٢٠٢٦]] || ٨٣٧٧ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦]] || ٣٤٢١ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦]] || ٢١١٥٥ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] ay1uee54u6ysjjoy7onl3fz9mn2lsrv 0 243232 1569747 1569530 2026-03-29T12:02:25Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569747 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|native_name=|conventional_long_name=میرنشینی زیرقان|common_name=Principality of Zirqan|government_type=[[پاشایەتی]]|image_flag=|image_coat=|symbol_type=|symbol_type_article=|image_map=Zirqan.png|capital=١٣٣٥–١٤١٤ [[مێردین]] ١٤١٤–١٧٠٩ [[گوردوکان]] ١٧٠٩–١٨٣٥ [[عەتاق]]|ethnic_groups=[[کورد]]|currency=}}'''میرنشینی زیرقان''' (١٣٣٥–١٨٣٥) میرنشینێکی [[کورد|کوردییە]] و لە ساڵی ١٣٣٥ لە باکووری [[مێردین]] دامەزراوە<ref>Zayd " in (Zeydo), a descendant of Sheikh Zarrakin), In 1335, he took Boğat " s Castle and became ruler of this place.(İbnu'l-Münşi)</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bruinessen|یەکەم=Martin van|سەردێڕ=Mullas, Sufis and Heretics: The Role of Religion in Kurdish Society|ڕێکەوت=٢٠٠٠|پەڕەکان=٣٢٢}}</ref> لە سەردەمی [[ئاق قۆینلۆ]]دا ناوچەکانی [[بدلیس]] و [[ئامەد]] و [[مێردین]]یان کۆنترۆڵکرد. {{Sfnp|Pekol|2017}} میرنشینی زیرقان لە ناوچەکانی عەتاق و تێرسیل و گوردوکان و میھرانی پێکھاتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Veli|یەکەم=Yadirgi|سەردێڕ=The Political Economy of the Kurds of Turkey|پەڕە=٧٣}}</ref> == مێژوو == میرنشینی زیرقان لە سەرەتای سەدەی ١٣یەمدا لە [[مێردین]] دامەزرا. دامەزرێنەرانی ئەم میرنشینە [[شێخ حەسەن زەڕاقی]]-یان بە باپیری خۆیان دەزانی. مەزەندە دەکرێت ئەمە لە سەردەمی [[ساڵح شەمسەددین]]دا بووبێت، کە لە نێوان ساڵانی ١٣١٢–١٣٦٤دا فەرمانڕەوایی ئارتووقییەکانی مێردینی کردووە. لە ساڵی ١٣٣٥دا، میرنشینی زیرقان دوای گرتنی [[قەڵای بۆغات]] لە [[فارقین|سلیڤان]] لەلایەن «زەیدۆ» و، کە یەکێک بوو لە نەوەکانی شێخ حەسەن زەڕاقی، دامەزرا.<ref>Beysanoğlu, Şevket (1990). The history of Diyarbakır with its monuments and inscriptions: vol. From Aq Qoyunlu to the Republic. Diyarbakır: Diyarbakir Municipality. p. 512.</ref> === سەردەمی ئاق قۆینلۆ === میرنشینی زیرقان بەھێزترین سەردەمی خۆی لە سەردەمی [[ئاق قۆینلۆ]]دا بەسەر برد. ناوچەی میرنشینەکە ھەرێمەکانی مێردین، [[ئامەد]] و [[بدلیس]]ی دەگرتەوە. [[ئۆزۆن حەسەن]]، فەرمانڕەوای ئاق قۆینلۆ، لە ساڵی ١٤٨٣دا کچی «عومەر»ی یەکێک لە میرەکانی زیرقانی خواست و [[میرنشینی بدلیس]] لەلایەن ئاق قۆینلۆەوە درا بە میرنشینی زیرقان. زیرقان، کە وەک میرنشینە کوردییەکانی دیکە لە ساڵی ١٥٠٧دا لەلایەن سەفەوییەکانەوە ھێرشی کرایە سەر، لەلایەن [[سەفەوییەکان]]ەوە داگیرکرا، جگە لە ناوچەی [[ئەتاق]].<ref>Sharafkhan Bidlisi (1597). Sharafnama. p. 290. ISBN 9786056652011. OCLC 984148348. {{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help)</ref> === سەردەمی عوسمانی === میرنشینە زیرقانییەکانی [[کوردستانی عوسمانی]]، موڵکی بنەماڵەیی بوون کە لەلایەن میرە کوردەکانی ھۆزی زیرقانییەکان بەڕێوەدەبران و لە نێوان ساڵانی ١٥١٤–١٨٣٥دا لەلایەن دەسەڵاتی [[عوسمانی]]یەوە سەربەخۆیییەکی تایبەتیان پێدرابوو. سەلیمی یەکەم پەیماننامەیەکی لەگەڵ سەرۆک ھۆزە [[کوردەکان]] بەست، کە ڕێگەی پێدەدان بەردەوام بن لە فەرمانڕەواییکردنی نیشتمانەکەیاندا لە بەرامبەر پشتگیریکردنیان بۆ بەرگریکردن لە سنوورەکانی عوسمانی بەرامبەر [[ئیمپراتۆریەتیی سەفەوی]]. دوای [[شەڕی چاڵدێران]] لە ساڵی ١٥١٤دا، میرنشینی زیرقان لەگەڵ میرنشینە کوردییەکانی دیکە لە چوارچێوەی ئیمپراتۆرییەتیی عوسمانیدا دەستیان بە فەرمانڕەواییکردنی ناوچەکە کرد. میرنشینی زیرقان لە سەدەی ١٥یەمدا چەندین شوێنەواری تەلارسازیی بەجێھێشتووە؛ گرنگترینیان مزگەوتی [[ئەحمەد بەگ]]ە. لە ساڵی ١٧٠٩دا ناوچەی [[گوردیکان]]ی سەر بە میرنشینی زیرقان کەوتە دەست [[میرنشینی بدلیس]]. فەرمانڕەواکانی میرنشینەکە لە ساڵی ١٨٣٠دا سەربەخۆیی خۆیان ڕاگەیاند، بەڵام دوای ئەوەی لە ساڵی ١٨٣٥دا لەلایەن عوسمانییەکانەوە شکستیان ھێنا، ئەندامانی بنەماڵەکەیان بۆ شاری ئەدیرنە دوورخرانەوە و بەم شێوەیە میرنشینی زیرقان کۆتایی ھات.<ref>https://lisbon2016rh.wordpress.com/wp-content/uploads/2015/12/onw-0154.pdf</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Ottoman_Iranian_Borderlands.html?hl=ar&id=y2EUAgAAQBAJ#v=snippet&q=yurtluk-ocaklık&f=false</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|کوردستان|مێژوو|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} [[پۆل:مێژووی پارێزگای دیاربەکر]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای مێردین]] [[پۆل:مێژووی کورد]] qnttyklr4y2a27ukqtvggq5seqhtg1s 1 243645 1569934 1559829 2026-03-30T10:55:11Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1569934 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شوجاع حوسێنزادە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1117594 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230305120756/https://www.peykeiran.com/Content.aspx?ID=163378 بۆ https://www.peykeiran.com/Content.aspx?ID=163378 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٥٨، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شوجاع حوسێنزادە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1302965 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230401174604/https://baneh.tv/director_category/shojae/ بۆ https://baneh.tv/director_category/shojae/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:٥٤، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[شوجاع حوسێنزادە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1325748 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230401174604/https://baneh.tv/director_category/shojae/ بۆ https://baneh.tv/director_category/shojae/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230305120756/https://www.peykeiran.com/Content.aspx?ID=163378 بۆ https://www.peykeiran.com/Content.aspx?ID=163378 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٥٢، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شوجاع حوسێنزادە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1377477 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230714002458/https://banehnews.org/?p=31757 بۆ https://banehnews.org/?p=31757 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:٣١، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شوجاع حوسێنزادە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1443804 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230305120756/https://journalismisnotacrime.com/fa/features/2586/ بۆ https://journalismisnotacrime.com/fa/features/2586/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٦:٢٢، ١٠ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[شوجاع حوسێنزادە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1559828 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://vaghayerooz.com/fa/news/35996 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230305120752/https://kurdpress.com/fa/news/11937/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B4%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF/ بۆ https://kurdpress.com/fa/news/11937/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B4%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240719211621/http://shojae.me/ بۆ https://shojae.me/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٥:٣٢، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شوجاع حوسێنزادە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1569933 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230305120752/https://namnamak.com/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA/%D8%B4%D8%AC%D8%A7%D8%B9-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1 بۆ https://namnamak.com/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA/%D8%B4%D8%AC%D8%A7%D8%B9-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٠:٥٥، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) 3q7s8ivrato8f18i0oh5i5pgfg5u2ao 0 252470 1569740 1569571 2026-03-29T12:01:15Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569740 wikitext text/x-wiki {{سیاسەتەکانی ئەمریکا}} '''ئەندامانی دەنگنەدەر لە ئەنجومەنی نوێنەرانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا''' (کە پێیان دەوترێت '''نوێنەر''' یان '''کۆمیساری نیشتەجێ'''، لە حاڵەتی [[پۆرتۆ ڕیکۆ|پوێرتۆ ڕیکۆ]]دا) نوێنەری خاکەکەیانن لە [[ئەنجومەنی نوێنەرانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ئەنجومەنی نوێنەران]]، کە مافی دەنگدانیان لەسەر یاساکان نییە لە کۆی گشتیی ئەنجومەنەکەدا بەڵام سەرەڕای ئەوەش ئیمتیازاتی قسەکردنیان ھەیە و دەتوانن بەشداری لە ھەندێک ئەرکی تری ئەنجومەنەکەدا بکەن. ئەندامە دەنگنەدەرەکان دەتوانن پڕۆژەیاسا پێشکەش بکەن و دەتوانن لەو لیژنەیەی ئەنجومەن کە ئەندامن تێیدا دەنگ بدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://thomas.loc.gov/cgi-bin/bdquery/R?d114:FLD003:@1(Rep.+Pierluisi+Pedro): |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200304170539/http://www.congress.gov/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://pierluisi.house.gov/legislation |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160316161601/http://pierluisi.house.gov/legislation |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} 8lqc3h6d9f4441j27nek37ixwyxbr22 0 252472 1569745 1569558 2026-03-29T12:02:05Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569745 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{سیاسەتەکانی ئەمریکا}} '''پاتریشیا لین مۆرای''' (بە ناوی پێشووی جۆنز؛ لەدایکبووی ١١ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٠) سیاسەتمەدارێکی ئەمریکییە کە وەک [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|سیناتۆری باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکان]] لە [[واشینگتن (ویلایەت)|واشنتۆن]] خزمەت دەکات، پۆستێکە کە لە ساڵی ١٩٩٣ەوە بەدەستیەوەیەتی. وەک ئەندامێکی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|پارتی دیموکرات]]، پۆستی [[سەرۆکی کاتیی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|سەرۆکی کاتیی ئەنجومەنی پیرانی]] لە ساڵی ٢٠٢٣ تا ٢٠٢٥ بەدەستەوە بوو. مۆرای لە ساڵی ١٩٨٩ تا ١٩٩٣ لە ئەنجومەنی پیرانی ویلایەتی واشنتۆن خزمەتی کردووە. ئەو یەکەم سیناتۆری ژنی ئەمریکا بوو لە واشنتۆن و یەکەم ژنە لە مێژووی ئەمریکادا کە پۆستی سەرۆکی کاتی بەدەست بھێنێت. مۆرای ھەروەھا گەنجترین سیناتۆرە کە لە ماوەی زیاتر لە پێنج دەیەی ڕابردوودا پۆستی سەرۆکی کاتی وەرگرتبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!--Not stated--> |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.king5.com/article/news/politics/patty-murray-pro-tempore-nomination/281-6dced58f-8792-4e69-ab14-c888327ce1d9|سەردێڕ=Sen. Patty Murray expected to become third in line for presidency |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=KING-5}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:ژنە ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ژنە ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 1v3jokiez9yx4c291nvtwgu7lotn9m0 0 252475 1569744 1569559 2026-03-29T12:01:55Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569744 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{سیاسەتەکانی ئەمریکا}} '''چارڵز ئێلیس شومەر''' ({{IPAc-en|ˈ|ʃ|u:|m|ər}} {{Respell|SHOO|mər}}؛ لەدایکبووی ٢٣ی تشرینی دووەمی ١٩٥٠) سیاسەتمەدارێکی ئەمریکییە کە لە ساڵی ١٩٩٩ەوە وەک [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|سیناتۆرێکی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] لە نیویۆرکەوە خزمەت دەکات. وەک ئەندامێکی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|پارتی دیموکرات]]، لە ساڵی ٢٠١٧ەوە سەرکردایەتیی کۆمەڵەی دیموکراتەکانی ئەنجومەنی پیرانی کردووە و لە ساڵی ٢٠٢١ تا ٢٠٢٥ وەک [[سەرکردە پارتەکانی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|سەرۆکی زۆرینەی ئەنجومەنی پیران]] خزمەتی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.pbs.org/newshour/live-update/inauguration-of-joe-biden-and-kamala-harris/sen-chuck-schumer-will-be-the-first-jewish-senate-majority-leader|سەردێڕ=Sen. Chuck Schumer will be the first Jewish Senate Majority Leader |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210120213345/https://www.pbs.org/newshour/live-update/inauguration-of-joe-biden-and-kamala-harris/sen-chuck-schumer-will-be-the-first-jewish-senate-majority-leader |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[PBS NewsHour]] |زمان=en-us}}</ref> ئەو دوو خول وەک [[سەرکردە پارتەکانی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|سەرۆکی کەمینەی ئەنجومەنی پیران]] خزمەتی کردووە، لە ٢٠١٧ تا ٢٠٢١ و لە ٢٠٢٥ەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ئۆکراینی-جوولەکە]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەمسا-جولەکە]] [[پۆل:چالاکوانانی ئەمریکی بۆ کۆنترۆڵکردنی دەمانچە]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] f0eb083pfrehmb449h39oi8rzr5wcuo 0 252476 1569743 1569560 2026-03-29T12:01:45Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569743 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{سیاسەتەکانی ئەمریکا}} '''ئادیسن میچڵ مەککۆنێڵ سێیەم'''<ref name="memoir1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McConnell|یەکەم=Mitch|سەردێڕ=The Long Game: a Memoir|بڵاوکەرەوە=Sentinel|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٩٩-٥٦٤١٢-٣|شوێن=New York, NY|پەڕە=٩|chapter=Chapter One: A fighting spirit|وتەگێڕانەوە=...my mother graduated from Wadley High School in 1937. Soon after graduation, she found her way out of rural Alabama and into Birmingham...It was here that she met A.M. McConnell II.|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|chapter-url=https://books.google.com/books?id=9cO3CgAAQBAJ&pg=PA9|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200805230632/https://books.google.com/books?id=9cO3CgAAQBAJ&pg=PA9|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> (لەدایکبووی ٢٠ی شوباتی ١٩٤٢) سیاسی و پارێزەرێکی ئەمریکییە کە وەک سیناتۆری باڵای [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] لە [[کنتاکی]] خزمەت دەکات، کورسییەک کە لە ساڵی ١٩٨٥ەوە لایەتی. مەککۆنێڵ لە حەوتەمین خولی ئەنجومەنی پیراندایە و درێژترین ماوەی خزمەتکردنی وەک سیناتۆر لە مێژووی کنتاکیدا ھەیە. ئەو لە ساڵی ٢٠٠٧ تا ٢٠٢٥ وەک ڕێبەری کۆنفرانسی کۆمارییەکانی ئەنجومەنی پیران خزمەتی کردووە، لەوانەش دوو خول وەک ڕێبەری کەمینە (٢٠٠٧ تا ٢٠١٥ و ٢٠٢١ تا ٢٠٢٥)، و ڕێبەری زۆرینە بوو لە ٢٠١٥ تا ٢٠٢١، کە دەبێتە درێژترین ماوەی خزمەتکردنی [[سەرکردە پارتەکانی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|ڕێبەری پارتی ئەنجومەنی پیران]] لە مێژووی یو ئێسدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکیی بە ڕەچەڵەک سکۆتلەندی-ئیرلەندی]] [[پۆل:چالاکوانانی مافە مەدەنییە ئەفریقی-ئەمریکییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] b9629rjjk2lx04bczgdq7ubj6t0ujoy 0 252483 1569742 1569563 2026-03-29T12:01:35Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569742 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{سیاسەتەکانی ئەمریکا}} '''جۆن گڵۆڤەر ڕۆبێرتس جونیۆر''' (لەدایکبووی ٢٧ی کانوونی دووەمی ١٩٥٥)یاساناسێکی ئەمریکییە کە لە ساڵی ٢٠٠٥ەوە وەک ١٧ەمین [[سەرۆکی دادوەری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سەرۆکی دادوەری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] خزمەت دەکات. ھەرچەندە لە بنەڕەتدا دامەزراوەخوازە، بەڵام وەک خاوەنی فەلسەفەیەکی دادوەریی کۆنەپارێزی میانڕەو وەسف کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Rosen |یەکەم=Jeffrey |ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2020/07/john-roberts-just-who-supreme-court-needed/614053/|سەردێڕ=John Roberts Is Just Who the Supreme Court Needed |ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=[[The Atlantic]] |زمان=en}}</ref> ڕۆبێرتس کە لە ھەندێک کەیسدا وەک دەنگێکی یەکلاکەرەوە ھەژمار دەکرێت، سەرپەرشتی گۆڕانکارییەکی ئایدیۆلۆژی کردووە بەرەو [[زانستی دادمەندی|دادوەریی]] کۆنەپارێزانە لە دادگای باڵادا، کە تێیدا بڕیارە سەرەکییەکانی نووسیوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|John Roberts (US judge)}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 35h0zqyx1c2xryanc2h1fejloz4ge56 0 252486 1569748 1569507 2026-03-29T12:02:35Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569748 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} {{سیاسەتەکانی ئەمریکا}} '''سۆنیا ماریا سۆتۆمایۆر''' (لەدایکبووی ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٥٤)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.oyez.org/justices/sonia_sotomayor|سەردێڕ={{meta.pageTitle}} |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091014034856/https://www.oyez.org/justices/sonia_sotomayor |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨|وێبگە=Oyez |زمان=en-US}}</ref> پارێزەر و یاساناسێکی ئەمریکییە کە وەک دادوەری یاریدەدەر لە دادگای باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکان خزمەت دەکات. ئەو لەلایەن سەرۆک [[باراک ئۆباما]] لە ٢٦ی ئایاری ٢٠٠٩ کاندید کرا، و لە ٨ی ئابی ٢٠٠٩ەوە خزمەت دەکات. ئەو یەکەم دادوەری ھیسپانی و سێیەم دادوەری ژنی [[دادگای باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکان|دادگای باڵای یو ئێس]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bowers |یەکەم=Andy |بەستەری نووسەر=Andy Bowers |ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.slate.com/articles/news_and_politics/how_to_pronounce_it/2009/05/how_to_pronounce_sotomayor.html|سەردێڕ=How to pronounce Sotomayor. |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210314175454/http://www.slate.com/articles/news_and_politics/how_to_pronounce_it/2009/05/how_to_pronounce_sotomayor.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=[[Slate (magazine)|Slate]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پرینستۆن]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] jbl7neonh5fxcg0kx72pe4ebraytirt 0 252493 1569741 1569569 2026-03-29T12:01:25Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569741 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{سیاسەتەکانی ئەمریکا}} '''کەتانجی ئۆنیکا براون جاکسۆن''' (ناوی کچێنی '''براون'''؛ لەدایکبووی ١٤ی ئەیلوولی ١٩٧٠) پارێزەر و یاساناسێکی ئەمریکییە کە دادوەری یاریدەدەرە لە دادگای باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکان. جاکسۆن لەلایەن سەرۆک [[جۆ بایدن]] لە ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢ بۆ [[دادگای باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکان|دادگای باڵا]] کاندید کرا، و لەلایەن [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|ئەنجومەنی پیرانی یو ئێس]]ەوە پەسەند کرا و لە ھەمان ساڵدا سوێندی یاسایی خوارد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jalonick |یەکەم=Mary Clare |دوایین٢=Sherman |یەکەم٢=Mark |ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://apnews.com/article/ketanji-brown-jackson-supreme-court-confirmation-f39263cdbb0c59c8a20a48edf9b6786e|سەردێڕ=Jackson confirmed as first Black female high court justice |ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=Associated Press |زمان=en-US}}</ref> ئەو یەکەم [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان|ژنی ڕەشپێست]]، یەکەم داکۆکیکاری گشتیی فیدراڵیی پێشوو، و شەشەمین ژنە کە لە دادگای باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکاندا خزمەت بکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژنە بیرەوەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] ti31al7o6yompwbed56obim4g8y11tj 3 270757 1569858 1565621 2026-03-30T01:49:48Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 2 بابەت لە [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad]] 1569858 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤی وتووێژ}} == Wikipedia translation of the week: 2024-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Suffrage drama]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pamphlet from NAWSA for women's suffrage plays, page 1.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Suffrage drama''' (also known as suffrage plays or suffrage theatre) is a form of dramatic literature that emerged during the British women's suffrage movement in the early twentieth century. Suffrage performances lasted approximately from 1907-1914. Many suffrage plays called for a predominant or all female cast. Suffrage plays served to reveal issues behind the suffrage movement. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:١٣، ٥ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC)'' </div> </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27150339 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Karatgurk]]'''<br /> <small>''([[:it:Karatgurk]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In the Australian Aboriginal mythology of the Aboriginal people of south-eastern Australian state of Victoria, the '''Karatgurk''' were seven sisters who represented the constellation known in western astronomy as the Pleiades. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:١٣، ١٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC)'' </div> </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27264174 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:B1 (classification)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''B1''' is a medical-based Paralympic classification for blind sport. Athletes in this classification are totally or almost totally blind. It is used by a number of blind sports including blind tennis, para-alpine skiing, para-Nordic skiing, blind cricket, blind golf, five-a-side football, goalball and judo. Some other sports, including adaptive rowing, athletics and swimming, have equivalents to this class. The B1 classification was first created by the IBSA in the 1970s, and has largely remained unchanged since despite an effort by the International Paralympic Committee (IPC) to move towards a more functional and evidence-based classification system. Classification is often handled on the international level by the International Blind Sports Federation (IBSA) but it sometimes handled by national sport federations. There are exceptions for sports like athletics and cycling, where classification is handled by their own governing bodies. Equipment utilized by competitors in this class may differ from sport to sport, and may include sighted guides, guide rails, beeping balls and clapsticks. There may be some modifications related to equipment and rules to specifically address needs of competitors in this class to allow them to compete in specific sports. Some sports specifically do not allow a guide, whereas cycling and skiing require one. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠١:٥٦، ١٩ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27278917 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Erzi (village)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Caucasus, Ingushetia, Ингушские боевые и смотровые башни, горы Кавказа.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Erzi''' (Russian: Эрзи; Ingush: Аьрзи, romanized: Ärzi, lit. 'Eagle') is a medieval village (aul) in the Dzheyrakhsky District of Ingushetia. It is part of the rural settlement (administrative center) of Olgeti. The entire territory of the settlement is included in the Dzheyrakh-Assa State Historical-Architectural and Natural Museum-Reserve and is under state protection. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٣:١٩، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27345183 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cappadocian calendar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Cappadocian calendar''' was a solar calendar that was derived from the Persian Zoroastrian calendar. It is named after the historic region Cappadocia in present-day Turkey, where it was used. The calendar, which had 12 months of 30 days each and five epagomenal days, originated between 550 and 330 BC, when Cappadocia was part of the Persian Achaemenid Empire. The Cappadocian calendar was identical to the Zoroastrian calendar; this can be seen in its structure, in the Avestan names and in the order of the months. The Cappadocian calendar reflects the Iranian cultural influence in the region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠١:٤٢، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27357319 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Independence Day (Albania)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Independence Day''' (Albanian: Dita e Pavarësisë) is a public holiday in Albania observed on 28 November. It commemorates the Albanian Declaration of Independence (from the Ottoman Empire), which was ratified by the All-Albanian Congress on 28 November 1912, establishing the state of Albania. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٠:٢٩، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27456350 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wildlife of Bahrain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Birds in Al-Areen Wildlife Park.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The wildlife of the archipelago of Bahrain, is more varied than might be expected of this small group of islands in the Persian Gulf. Apart from a strip of the north and west of the main island, where crops are grown with irrigation, the land is arid. With a very hot dry summer, a mild winter, and brackish groundwater, the plants need adaptations in order to survive. Nevertheless, 196 species of higher plant have been recorded here, as well as about seventeen species of terrestrial mammals, many birds and reptiles, and many migratory birds visit the islands in autumn and spring. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠١:٥٧، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27456350 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Little Danes experiment]]'''<br /> <small>''([[:fa:آزمایش دانمارکی‌های کوچک]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Children play at a Danish Red Cross-run orphanage in Greenland.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''little Danes experiment''' was a 1951 Danish operation where 22 Greenlandic Inuit children were sent to Danish foster families in an attempt to re-educate them as "little Danes". While the children were all supposed to be orphans, most were not. Six children were adopted while in Denmark, and sixteen returned to Greenland, only to be placed in Danish-speaking orphanages and never live with their families again. Half of the children experienced mental health disturbances, and half of them died in young adulthood. The government of Denmark officially apologised in 2020, after several years of demands from Greenlandic officials. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٣:١٦، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27572997 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kharayeb]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Muharram 1Oth-Ashouraa 2007 in Kharayeb - panoramio.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Kharayeb''' (Arabic: الخرايب) is a historic town in the Sidon District in the South Governorate, Lebanon. The town is 77 km (48 mi) south of Beirut, and stands at an average altitude of 190 m (620 ft) above sea level. The town boasts a rich historical legacy, with archaeological excavations revealing a complex settlement history spanning from Prehistory to the Ottoman period. Notably, Kharayeb's origins can be traced back to the Persian period (539–330 BC), when it played a pivotal role in the region's agricultural and economic landscape, culminating in the construction of its Phoenician temple around the 6th century BC. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٣٨، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27572997 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas horror]]'''<br /> <small>''([[:es:Terror navideño]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Christmascarol1843 -- 169.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas horror''' is a fiction genre and film genre that incorporates horror elements into a seasonal setting. It is popular in multiple countries. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٠٥، ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27647428 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Placenta cake]]'''<br /> <small>''([[:simple:Placenta cake]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Bucharest, Greek pie-maker, 1880.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Placenta cake''' is a dish from ancient Greece and Rome consisting of many dough layers interspersed with a mixture of cheese and honey and flavored with bay leaves, baked and then covered in honey. The dessert is mentioned in classical texts such as the Greek poems of Archestratos and Antiphanes, as well as the De agri cultura of Cato the Elder. It is often seen as the predecessor of baklava and börek. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:١٦، ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27647428 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Trisomy 16]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Chromosome 16.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Trisomy 16''' is a chromosomal abnormality in which there are 3 copies of chromosome 16 rather than two. It is the most common trisomy leading to miscarriage and the second most common chromosomal cause of it, closely following X-chromosome monosomy. About 6% of miscarriages have trisomy 16. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٠٩، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27708700 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Boana platanera]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Rana platanera - Boana platanera.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Boana platanera''''', commonly known as the banana tree dwelling frog, is a species of tree frog in the family Hylidae. It is distributed within Venezuela, Colombia, Panama, and Trinidad and Tobago. Boana platanera was described in 2021, and individuals of the species were previously classified as Boana crepitans or Boana xerophylla. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٥٣، ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27735014 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wang Su-bok]]'''<br /> <small>''([[:fa:وانگ سو بوک]])&#32;([[:ko:왕수복]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Wang Su-bok''' was a singer from North Korea, who was the most popular singer in Japanese-occupied Korea in 1935. She was credited as a ground-breaking female artist, whose work led the way for the modern K-pop phenomenon. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠١:٥٧، ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Storm Filomena]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Spain’s chilly blanket ESA22415247.jpeg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Storm Filomena''' was an extratropical cyclone in early January 2021 that was most notable for bringing unusually heavy snowfall to parts of Spain, with Madrid recording its heaviest snowfall in over a century, and with Portugal being hit less severely. The eighth named storm of the 2020–21 European windstorm season, Filomena formed over the Atlantic Ocean close to the Canary Islands on 7 January, subsequently taking a slow track north-eastwards towards the Iberian Peninsula and then eastwards across the Mediterranean Sea. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٨، ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Syrian literature]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Poem about Baybars page 1 from Hakawati book.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Syrian literature''' is modern fiction written or orally performed in Arabic by writers from Syria since the independence of the Syrian Arab Republic in 1946. It is part of the historically and geographically wider Arabic literature. The modern states of Syria, Lebanon, Jordan, Israel as well as the Palestinian autonomous areas only came into being in the mid-20th century. Therefore, Syrian literature has since been referred to by literary scholarship as the national literature of the Syrian Arab Republic, as well as the works created in Arabic by Syrian writers in the diaspora. This literature has been influenced by the country's political history, the literature of other Arabic-speaking countries and, especially in its early days, by French literature. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٩، ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mars ocean theory]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:AncientMars.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Mars ocean theory''' states that nearly a third of the surface of Mars was covered by an ocean of liquid water early in the planet's geologic history. This primordial ocean, dubbed Paleo-Ocean or Oceanus Borealis (/oʊˈsiːənəs ˌbɒriˈælɪs/ oh-SEE-ə-nəs BORR-ee-AL-iss), would have filled the basin Vastitas Borealis in the northern hemisphere, a region that lies 4–5 km (2.5–3 miles) below the mean planetary elevation, at a time period of approximately 4.1–3.8 billion years ago. Evidence for this ocean includes geographic features resembling ancient shorelines, and the chemical properties of the Martian soil and atmosphere <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٤٤، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27933909 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2023 Slovenia floods]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Sava v Tacnu 4. avgusta ob 16h.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In August 2023, major floods occurred in large part of Slovenia and neighbouring areas of Austria and Croatia due to heavy rain. Amongst others, the level of rivers Sava, Mur and Drava was exceptionally high. Several settlements and transport links in Slovene Littoral, Upper Carniola and Slovenian Carinthia were flooded. Due to the amount of rain, the streams in Idrija, Cerkno and Škofja Loka Hills overflowed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٥، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27933909 --> == [[:پەڕگە:Sony-Music-Logo.svg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:Sony-Music-Logo.svg]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>لە کۆمنز ھەیە</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:Sony-Music-Logo.svg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3ASony-Music-Logo.svg|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٥١، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == [[:پەڕگە:Logo of the 100.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:Logo of the 100.jpg]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>لە کۆمنز ھەیە</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:Logo of the 100.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3ALogo+of+the+100.jpg|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٥١، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == [[:پەڕگە:Junko Icon.png]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:Junko Icon.png]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>دووبارەیە</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:Junko Icon.png|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3AJunko+Icon.png|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٥١، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == [[:پەڕگە:She-hulk.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:She-hulk.jpg]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>دووبارەیە</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:She-hulk.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3AShe-hulk.jpg|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٥١، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == وێنەی نائازادی ھەتیو پەڕگە:Hur Jun 1999 drama promotional image.jpg == [[پەڕگە:Ambox warning blue.svg|35px|text-top|ڕاست|⚠|link=]] سپاس بۆ بارکردنی '''[[:پەڕگە:Hur Jun 1999 drama promotional image.jpg]]'''. پەڕەی وەسفی وێنەکە لە ئێستادا ئەوە دەردەخات کە وێنەکە نائازادە و دەتوانرێت تەنیا لە ویکیپیدیا و لەژێر [[ویکیپیدیا:ناوەرۆکی نائازاد|بەکارھێنانی داد]] بەکاربھێنرێت. بەڵام، لە ئێستادا وێنەکە لەسەر ھیچ وتارێکی ویکیپیدیا بەکارنەھاتووە. ئەگەر پێشتر وێنەکە لەناو وتارێک بوو، ئەوا تکایە بڕۆ بۆ وتارەکە و بزانە بۆچی لابراوە. لەوانەیە زیادی بکەیتەوە ئەگەر پێت وایە بەسوود بێت. بەڵام، تکایە تێبینی بکە کە ئەو وێنانەی کە دەکرێ جێگرەوەیەکیان بۆ دروست بکرێت قابیلی قبوڵکردن نییە تا لە ویکیپیدیا بەکاربێت. (بڕوانە [[ویکیپیدیا:ناوەرۆکی نائازاد|سیاسەتەکەمان لەسەر میدیای نائازاد]]). تێبینی بکە کە ھەر وێنەگەلێکی نائازاد کە لەسەر '''ھیچ وتارێک''' بەکارنەھاتبێت، دوای ٧ ڕۆژ دەسڕدرێتەوە، ھەر وەک لە [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا#پ٥|بەشی پ٥ لە پێوەری سڕینەوەی خێرا]] باس کراوە. سپاس.<!-- داڕێژە:سخ-پ٥-ئاگاداری --> ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٥١، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2025-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Uganda Railways Corporation]]'''<br /> <small>''([[:de:Schienenverkehr in Uganda]])&#32;([[:no:Uganda Railways Corporation]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:9620 mit Güterzug.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Uganda Railways Corporation''' (URC) is the parastatal railway of Uganda. It was formed after the breakup of the East African Railways Corporation (EARC) in 1977 when it took over the Ugandan part of the East African railways. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٧، ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28019313 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Internment of Japanese Canadians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Japanese road camp.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> From 1942 to 1949, Canada forcibly relocated and incarcerated over 22,000 Japanese Canadians—comprising over 90% of the total Japanese Canadian population—from British Columbia in the name of "national security". The majority were Canadian citizens by birth and were targeted based on their ancestry. This decision followed the events of the Japanese Empire's war in the Pacific against the Western Allies, such as the invasion of Hong Kong, the attack on Pearl Harbor in Hawaii, and the Fall of Singapore which led to the Canadian declaration of war on Japan during World War II. Similar to the actions taken against Japanese Americans in neighbouring United States, this forced relocation subjected many Japanese Canadians to government-enforced curfews and interrogations, job and property losses, and forced repatriation to Japan <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:٥٦، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28070038 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas seals]]'''<br /> <small>''([[:no:Julemerke]])&#32;([[:ru:Рождественская виньетка]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:1915 US Christmas Seal.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas seals''' are adhesive labels that are similar in appearance to postage stamps that are sold then affixed to mail during the Christmas season to raise funds and awareness for charitable programs. Christmas seals have become particularly associated with lung diseases such as tuberculosis, and with child welfare in general. They were first issued in Denmark beginning in 1904, with Sweden and Iceland following with issues that same year. Thereafter the use of Christmas seals proved to be popular and spread quickly around the world, with 130 countries producing their own issues. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28086717 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Nagorno-Karabakh clashes]]'''<br /> <small>''([[:it:Scontri del Nagorno Karabakh del 2010]])&#32;([[:tr:2010 Dağlık Karabağ çatışmaları]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''2010 Nahorno karabakh war''' were a series of exchanges of gunfire that took place on February 18 on the line of contact dividing Azerbaijani and the Karabakh Armenian military forces. Azerbaijan accused the Armenian forces of firing on the Azerbaijani positions near Tap Qaraqoyunlu, Qızıloba, Qapanlı, Yusifcanlı and Cavahirli villages, as well as in uplands of Agdam Rayon with small arms fire including snipers. As a result, three Azerbaijani soldiers were killed and one wounded. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢٠، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28099770 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jinnah's birthday]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Yorkstatue.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jinnah's Birthday''', officially Quaid-e-Azam Day and sometimes known as Quaid Day, is a public holiday in Pakistan observed annually on 25 December to celebrate the birthday of the founder of Pakistan, Muhammad Ali Jinnah, known as Quaid-i-Azam ("Great Leader"). A major holiday, commemorations for Jinnah began during his lifetime in 1942, and have continued ever since. The event is primarily observed by the government and the citizens of the country where the national flag is hoisted at major architectural structures such as private and public buildings, particularly at the top of Quaid-e-Azam House in Karachi. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٣٠، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28156501 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:French conquest of Corsica]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Bataille de Ponte Novu.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''French conquest of Corsica''' was a successful expedition by French forces of the Kingdom of France under Comte de Vaux, against Corsican forces under Pasquale Paoli of the Corsican Republic. The expedition was launched in May 1768, in the aftermath of the Seven Years' War. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٢٠، ٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Assassination of Spencer Perceval]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:PercevalShooting.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 11 May 1812, at about 5:15 pm, Spencer Perceval, the prime minister of the United Kingdom of Great Britain and Ireland, was shot dead in the lobby of the House of Commons by John Bellingham, a Liverpool merchant with a grievance against the government. Bellingham was detained; four days after the murder, he was tried, convicted and sentenced to death. He was hanged at Newgate Prison on 18 May, one week after the assassination and one month before the start of the War of 1812. Perceval remains the sole British prime minister to have been assassinated. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ١٠ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == دەستکاری لە پەڕەی بەکارھێنەری == سڵاو بەڕێز ساکوورا؛ بە ھەڵە دەستکاریی پەڕەی بەکارھێنەری بەڕێزتانم کرد کە بووە ھۆی تێکچوونی نووسینەکانتان؛ تکایە دەستکارییەکانم بسڕەوە و ئەگەریش دەکرێت جۆرێک ناوی خۆتان بخەنە ناو پۆلی بەڕێوەبەران. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٠٥، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2025-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Malagasy constitutional referendum]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A constitutional referendum was held in Madagascar on 17 November 2010, in which voters approved a proposal for the state's fourth Constitution. The Malagasy people were asked to answer "Yes" or "No" to the proposed new constitution, which was considered to help consolidate Andry Rajoelina's grip on power. At the time of the referendum, Rajoelina headed the governing Highest Transitional Authority (HAT), an interim junta established following the military-backed coup d'état against then President Marc Ravalomanana in March 2009. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢١، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28245290 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cooler Heads Coalition]]'''<br /> <small>''([[:de:Cooler Heads Coalition]])&#32;([[:fr:Cooler Heads Coalition]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Cooler Heads Coalition''' is a politically conservative "informal and ad-hoc group" in the United States, financed and operated by the Competitive Enterprise Institute. The group, which rejects the scientific consensus on climate change, made efforts to stop the government from addressing climate change. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٣، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28300238 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:pt:Transmissor de Ondas]]'''<br /> <small>''([[:en:Wave Transmitter]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Esq eletr transm ondas color.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Transmissor de Ondas''' é um equipamento precursor do rádio, desenvolvido por Roberto Landell de Moura na década de 1890, capaz de transmitir áudio via ondas eletromagnéticas, com sua primeira demonstração pública documentada tendo ocorrido no dia 16 de julho de 1899. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٤٩، ٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Smoky (mascotte olimpica)]]'''<br /> <small>''([[:en:Smoky (Olympic mascot)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Smoky 1932 Olympic Village Mascot.webp|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Smoky''' (Los Angeles, 1931 o 1932 - Los Angeles, aprile 1934), occasionalmente scritto Smokey, è stato un cane che divenne la mascotte del villaggio olimpico estivo del 1932 e, successivamente, dell'evento generale. Pur non essendo oggi riconosciuto dal CIO, è stato, seppur non in modo ufficiale, la prima mascotte olimpica dei Giochi, oltre che a essere attualmente l'unica a essere stata un animale vero. Le successive edizioni non ebbero mascotte, dovendo aspettare i X Giochi olimpici invernali di Grenoble nel 1968 per ritrovarne una ufficialmente riconosciuta, lo sciatore stilizzato Schuss, allora non considerato ufficiale ma successivamente riconosciuto come tale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٠، ١٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Amazonas, o maior rio do mundo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Amazonas, o maior rio do mundo]])&#32;([[:es:Amazonas, o maior rio do mundo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frame A from Amazonas, o maior rio do mundo.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Amazonas, o maior rio do mundo''''' (lit. 'Amazon: The Greatest River in the World') is a 1922 Brazilian silent documentary film produced in 1918 by Silvino Santos. It is a black-and-white film that portrays life in the Amazon rainforest. Completed in 1920, it is considered one of the oldest cinematic records of the Amazon. It was presumed lost in 1931 and only rediscovered in 2023 at the Czech Film Archive. Silvino Santos produced the work over three years using sophisticated cinematic techniques, which led it to be deemed of "immense artistic value" by Le Monde. It has also been described as the "Holy Grail of Brazilian silent cinema" by The Guardian. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٧، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28392163 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ali of the Eretnids]]'''<br /> <small>''([[:tr:Alaaddin Ali Bey]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ala al-Din Ali''' (January 1353 – August 1380) was the third Sultan of the Eretnids ruling from 1366 until his death. He inherited the throne at a very early age and was removed from administrative matters. He was characterized as particularly keen on personal pleasures, which later discredited his authority. During his rule, emirs under the Eretnids enjoyed considerable autonomy, and the state continued to shrink as neighboring powers captured several towns. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٩، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28433698 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chilembwe uprising]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Chilembwe supporters being led to be executed (cropped).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Chilembwe uprising''' was a rebellion against British colonial rule in Nyasaland (modern-day Malawi) which took place in January 1915. It was led by John Chilembwe, an American-educated Baptist minister. Based around his church in the village of Mbombwe in the south-east of the colony, the leaders of the revolt were mainly from an emerging black middle class. They were motivated by grievances against the British colonial system, which included forced labour, racial discrimination and new demands imposed on the African population following the outbreak of World War I. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:٥٢، ٣١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:1930 Bago earthquake]]'''<br /> <small>''([[:my:၁၉၃၀ ပဲခူးငလျင်]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Thiao Mueang Phama (1955, p. 165).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> An earthquake affected Myanmar on 5 May 1930 with a moment magnitude (Mw ) 7.4. The shock occurred 35 km (22 mi) beneath the surface with a maximum Rossi–Forel intensity of IX (Devastating tremor). The earthquake was the result of rupture along a 131 km (81 mi) segment of the Sagaing Fault—a major strike-slip fault that runs through the country. Extensive damage was reported in the southern part of the country, particularly in Bago and Yangon, where buildings collapsed and fires erupted. At least 550, and possibly up to 7,000 people were killed. A moderate tsunami struck the Burmese coast which caused minor damage to ships and a port. It was felt for over 570,000 km2 (220,000 sq mi) and as far as Shan State and Thailand. The mainshock was followed by many aftershocks; several were damaging. The December earthquake was similarly sized which also occurred along the Sagaing Fault. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٤، ٧ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == پاراستن == سڵاو ساکورا، تکایە ئاستی پاراستنی لەسەر ئەم پەڕانە بەرز بکەوە بۆ پاسدەری خۆگەڕ: * [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/ڕاوێژکاریی_دژایەتیی_خواستەکان_(کرێ)]] * [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان]] * [[WP:Article_wizard/Content]] * [[WP:Article_wizard/Header]] * [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/سەرچاوەدان]] * [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/ھەڵە_باوەکان]] * [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/دروستکردنی_وتار]] * [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/ڕاوێژکاریی_دژایەتیی_خواستەکان]] * [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/نووسینەوەی_وتار_بە_دژایەتیی_خواستەکانەوە]] * [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/ئاشکراکردن]] * [[داڕێژە:بەکرێگیراو]] &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ١٨:١٢، ٧ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] دەست خۆش بەڵام لە کۆتا داڕێژە تێنەگەیشتم لە ویکیی سۆرانی کێ ھەیە سەربە دامەزراوە بێت و فەرمانبەر بێت لایان سوودی چییە ئەم داڕێژەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٥٧، ٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::داڕێژەکە بۆ ئاشکراکردنی ئەو دەستکاریانە کە لە بەرامبەر پارەدا ئەنجام دراون کە دەکرێ هەر کەسێ لە ویکیپیدیا کاری وا ئەنجام بدا. لەگەڵ گەەرەبوونی ویکییەکان زیاتر ڕوو دەدات. ڕەنگە ئێستا لە ویکی کوردی نەبێ، بەڵام باشە بۆ داهاتوو. داڕێژەکە بەشێکی لە پرۆسەکەی جادووگەر. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٤:٢٩، ٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) |} == Wikipedia translation of the week: 2025-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Museum of Zoology of the University of São Paulo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Museu de Zoologia da USP 02.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Museum of Zoology of the University of São Paulo''' (Portuguese: Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo, abbreviated MZUSP) is a public natural history museum located in the historic Ipiranga district of São Paulo, Brazil. The MZUSP is an educational and research institution that is part of the University of São Paulo. The museum began at the end of the 19th century as part of the Museu Paulista; in 1941, it moved into a dedicated building. In 1969 the museum became a part of the University of São Paulo, receiving its current name. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٧، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == پەڕگەی سڕاوە == سڵاو @Sakura emad: بینیم پەڕگەی Hamid Effendi.jpg سڕیوەتەوە بە هۆکاری بە کار نەهاتوو، تکایە بیھێنەرەوە چونکە ئەو پەڕگەیە لە وتارەکەی [[حەمید ئەفەندی|خۆی]] بە کار هاتبوو. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٠٧، ١٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :{{کرا}} ببورن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٠٩، ١٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] پرسیارێک [[:پەڕگە:KomelleFlag.png|ئەم پەڕگەیە]] ھی کام وتارە؟ تا گەر سوودی نییە بیسرمەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٢، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :::هی ئەم [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان|وتارەیە]]، ھەمان پەڕگە لە [[:پەڕگە:The Official Logo Of Komala.png|کۆمنز]]یش ھەیە. سودێکی نییە، بە ئەرک نەبێ بیسڕیتەوە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٥٨، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2025-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fear of crime]]'''<br /> <small>''([[:ar:الخوف من الجريمة]])&#32;([[:it:Criminofobia]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fear of crime''' refers to the fear of being a victim of crime, which is not necessarily reflective of the actual probability of being such a victim. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٣، ٢١ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28559524 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Angelo azzurro (cocktail)]]'''<br /> <small>''([[:es:Ángel azul (cóctel)]])&#32;([[:fr:Ange bleu (cocktail)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Angelo Azzurro Cocktail.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''angelo azzurro''' è un cocktail alcolico italiano. È considerato uno dei cocktail più popolari in Italia negli anni novanta, insieme al B-52 e all'Invisibile. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٥:٣٩، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fi:Kotiryssä]]'''<br /> <small>''([[:en:Kotiryssä]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''kotiryssä''' (jocular Finnish: one’s home Russky or home Russian) was a Soviet or Russian contact person of a Finnish politician, bureaucrat, businessman or other important person. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٣، ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == پاراستنی وەشانی جێگیر == سڵاو ساکورا، وتاری [[زایەندێتیی مرۆڤ]] هەڵبژێردراوە و دەبێ بە وەشانی جێگیر بپارێزرێت. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ١١:٥٨، ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٧:٢٤، ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2025-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Future self]]'''<br /> <small>''([[:pl:Przyszła jaźń]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In the psychology of self, the '''future self''' concerns the processes and consequences associated with thinking about oneself in the future. People think about their future selves similarly to how they think about other people. The extent to which people feel psychologically connected (e.g., similarity, closeness) to their future self influences how well they treat their future self. When people feel connected to their future self, they are more likely to save for retirement, make healthy decisions, and avoid ethical transgressions. Interventions that increase feelings of connectedness with future selves can improve future-oriented decision making across these domains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == edits by KiranBOT == Hello. I made some edits using KiranBOT, but I cant be sure if they are correct. I have stopped the bot for now. would you kindly take a look at few edits? especially [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B3%D9%BE%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%DB%95%DB%8C%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%85%D9%88%D9%82%DB%95%D8%AF%DB%95%D8%B3%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=prev&oldid=1454379 this edit]. I am getting confused because of the indention. I am not sure if it working properly. The bot is working fine on Arabic wikipedia. [[بەکارھێنەر:Usernamekiran|Usernamekiran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Usernamekiran|لێدوان]]) ٠٩:٥٥، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2025-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pictorial map]]'''<br /> <small>''([[:fa:نقشه تصویری]])&#32;([[:ja:絵地図]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Blake Britain Spearhead of Attack.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pictorial maps''' (also known as illustrated maps, panoramic maps, perspective maps, bird's-eye view maps, and geopictorial maps) depict a given territory with a more artistic rather than technical style. It is a type of map in contrast to road map, atlas, or topographic map. The cartography can be a sophisticated 3-D perspective landscape or a simple map graphic enlivened with illustrations of buildings, people and animals. They can feature all sorts of varied topics like historical events, legendary figures or local agricultural products and cover anything from an entire continent to a college campus. Drawn by specialized artists and illustrators, pictorial maps are a rich, centuries-old tradition and a diverse art form that ranges from cartoon maps on restaurant placemats to treasured art prints in museums. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:١٨، ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Queen Elizabeth University Hospital]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:QEUH.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Queen Elizabeth University Hospital''' (QEUH) is a 1,677-bed acute hospital located in Govan, in the south-west of Glasgow, Scotland. The hospital is built on the site of the former Southern General Hospital and opened at the end of April 2015. The hospital comprises a 1,109-bed adult hospital, a 256-bed children's hospital and two major Emergency Departments; one for adults and one for children. There is also an Immediate Assessment Unit for local GPs and out-of-hours services, to send patients directly, without having to be processed through the Emergency Department. The retained buildings from the former Southern General Hospital include the Maternity Unit, the Institute of Neurological Sciences, the Langlands Unit for medicine of the elderly and the laboratory. The whole facility is operated by NHS Greater Glasgow and Clyde, and is one of the largest acute hospital campuses in Europe. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٥، ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Non-constituency Member of Parliament]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''Non-constituency Member of Parliament''' (NCMP) is a member of an opposition political party in Singapore who, as stipulated in Article 39 of the Constitution and the Parliamentary Elections Act, is declared to have been elected a Member of Parliament (MP) without constituency representation, despite having lost in a general election, by virtue of having been one of the opposition candidates with the highest vote shares among the unelected. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٠، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immunolabeling]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Immunolabeling process image.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Immunolabeling''' is a biochemical process that enables the detection and localization of an antigen to a particular site within a cell, tissue, or organ. Antigens are organic molecules, usually proteins, capable of binding to an antibody. These antigens can be visualized using a combination of antigen-specific antibody as well as a means of detection, called a tag, that is covalently linked to the antibody <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> ---[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٣:٤٤، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28945528 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Vespa analis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Plumpy hornet on the ground - 1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Vespa analis''''', the yellow-vented hornet, is a species of common hornet found in Southeast Asia <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢٨، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28984647 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fernando de Noronha Marine National Park]]'''<br /> <small>''([[:pt:Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Baía dos Porcos - Fernando de Noronha (32811749914).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fernando de Noronha Marine National Park''' (Portuguese: Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha) is a national park in the state of Pernambuco, Brazil. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٤٠، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29047614 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Xie Zhiliu]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Xie Zhiliu''' (Chinese: 谢稚柳; 1910–1997) was a leading traditional painter, calligrapher, and art connoisseur of modern China. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢١، ٤ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29077280 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lethocerus patruelis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lethocerus patruelis.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lethocerus patruelis''''' is a giant water bug in the family Belostomatidae. It is native to southeastern Europe, through Southwest Asia, to Pakistan, India and Burma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٠، ١١ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29085671 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ikiza]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:CIA map of Burundi and surrounding countries during 1972 killings.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Ikiza''' (variously translated from Kirundi as the Catastrophe, the Great Calamity, and the Scourge), or the Ubwicanyi (Killings), was a series of mass killings—often characterised as a genocide—which were committed in Burundi in 1972 by the Tutsi-dominated army and government, primarily against educated and elite Hutus who lived in the country. Conservative estimates place the death toll of the event between 100,000 and 150,000 killed, while some estimates of the death toll go as high as 300,000. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٣، ١٨ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Corallite]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Recent azooxanthellate Scleractinia (Cnidaria, Anthozoa) - ZooKeys-227-001-g004.jpeg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''corallite''' is the skeletal cup, formed by an individual stony coral polyp, in which the polyp sits and into which it can retract. The cup is composed of aragonite, a crystalline form of calcium carbonate, and is secreted by the polyp. Corallites vary in size, but in most colonial corals they are less than 3 mm (0.12 in) in diameter. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-36 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Diksam Plateau]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Dixam plateau (6407168437).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Diksam Plateau''' or Dixam Plateau (Arabic: دكسم) is a limestone plateau in Socotra, Yemen. The Firmihin forest, located east of the Dirhur canyon within the plateau, has the highest concentration of Dragon's Blood Trees on the entire island. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٠، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Ttongsul]]'''<br /> <small>''([[:ja:トンスル]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Ttongsul (imitation).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''ttongsul''' (똥술), o vino di feci, è una tradizionale preparazione medicinale coreana con gradazione alcolica al 9% a base di feci, solitamente umane e preferibilmente di bambino. Nato probabilmente traendo spunto dalla medicina tradizionale cinese, nelle credenze popolari il vino di feci avrebbe proprietà benefiche per molti tipi di malesseri: sarebbe un rimedio per dolori muscolari, ustioni, infiammazioni, epilessia e fratture ossee. Sebbene alcuni media occidentali abbiano in passato riportato che questa bevanda sia diffusa tra la popolazione coreana, al giorno d'oggi un numero molto limitato di persone ne fa uso, dopo aver subito un declino di popolarità nei secoli scorsi, tanto che la maggioranza dei giovani coreani non ne ha mai sentito parlare. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٨، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-38 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pak Kum-chol]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pak Kum-chol in 1961 (cropped).jpg|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pak Kum-chol''' was a North Korean politician. Having been a guerrilla during the anti-Japanese struggle, he became a high-ranking politician after the liberation of Korea. Pak aligned himself with his former guerrilla brothers in arms from the Kapsan Operation Committee to form a faction within the ruling Workers' Party of Korea (WPK) called the "Kapsan faction". This faction sought to replace Kim Il Sung with Pak. Kim retaliated by purging the faction in 1967 in what is known as the Kapsan faction incident. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29249252 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Federation of Central America (1921–1922)]]'''<br /> <small>''([[:es:Federación de Centro América (1921-1922)]])&#32;([[:ar:اتحاد أمريكا الوسطى (1921-1922)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Central America's Northern Triangle (orthographic projection).png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Federation of Central America''' (Spanish: Federación de Centro América)[1] was a short-lived federal republic that existed in Central America between 1921 and 1922. The federation consisted of the Central American nations of El Salvador, Guatemala, and Honduras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٥، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29311347 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Palazzo delle Poste (Latina)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Postelittoria2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Palazzo delle Poste''', fino al 1945 Ricevitoria Postelegrafonica di Littoria, è un edificio postale di Latina, situato in piazzale dei Bonificatori. Costruito nel 1932 in stile razionalista con influenze futuriste, riscontrabili nell'utilizzo di ampie superfici vetrate e di volumi verticali, oltre che per la presenza di l’utilizzo di materiali e scelte di design molto in voga all'epoca come, come i mattoni a vista, il travertino di Tivoli e l'Anticorodal (una lega di alluminio), ospita l'ufficio postale Latina Centro. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٠:٥٨، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-41 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Majed Abu Maraheel]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Majed Abu Maraheel''' was a Palestinian long-distance runner, football player, security officer, and athletics coach, who was the first Palestinian to compete at the Olympic Games. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٤٨، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Abortion in Eritrea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In Eritrea, abortion is banned except on the grounds of pregnancy from rape or incest, pregnancy of a minor, or risk to physical or mental health. Legal abortions require medical or judicial approval. Prior to Eritrea's independence, it applied Ethiopia's abortion law of the 1950s, which banned abortion unless life-saving. After independence, the 1991 penal code adapted this law to lift punishments on abortions on the grounds of rape, incest, or risk to life or health, but legal abortions did not exist in effect. The penal codes of 2001 and 2015 required physicians to prove health grounds for abortion. Unsafe abortion is common and contributes to maternal mortality in Eritrea. Post-abortion care is unavailable in some regions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٠٦، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Liberation of Auschwitz concentration camp]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Auschwitz Liberated January 1945.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 27 January 1945, Auschwitz—a Nazi concentration camp and extermination camp in occupied Poland where more than a million people were murdered as part of the Nazis' "Final Solution" to the Jewish question—was liberated by the Soviet Red Army during the Vistula–Oder Offensive. Although most of the prisoners had been forced onto a death march, about 7,000 had been left behind. The Soviet soldiers attempted to help the survivors and were shocked at the scale of Nazi crimes. The date is recognized as International Holocaust Remembrance Day. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٤، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29452019 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Black Diaries]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Black Diaries''' are diaries purported to have been written by the Irish revolutionary Roger Casement, which contained accounts of homosexual liaisons with young men. They cover the years 1903, 1910 and 1911 (two) and were handed in to Scotland Yard after his capture in April 1916. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥١، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29487357 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Consolations (Liszt)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Franz Liszt - Consolation No. 3, Lento placido.ogg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Consolations''', S. 171a/172 (German: Tröstungen) are a set of six solo piano works by Franz Liszt. The compositions take the musical style of nocturnes with each having its own distinctive style. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٢، ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29558323 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Marine coastal ecosystem]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Vegetation and fauna processes controlling benthic biogeochemical fluxes.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''marine coastal ecosystem''' is a marine ecosystem which occurs where the land meets the ocean. Worldwide there is about 620,000 kilometres (390,000 mi) of coastline. Coastal habitats extend to the margins of the continental shelves, occupying about 7 percent of the ocean surface area. Marine coastal ecosystems include many very different types of marine habitats, each with their own characteristics and species composition. They are characterized by high levels of biodiversity and productivity. For example, estuaries are areas where freshwater rivers meet the saltwater of the ocean, creating an environment that is home to a wide variety of species, including fish, shellfish, and birds. Salt marshes are coastal wetlands which thrive on low-energy shorelines in temperate and high-latitude areas, populated with salt-tolerant plants such as cordgrass and marsh elder that provide important nursery areas for many species of fish and shellfish. Mangrove forests survive in the intertidal zones of tropical or subtropical coasts, populated by salt-tolerant trees that protect habitat for many marine species, including crabs, shrimp, and fish. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٤، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29584005 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Elephant communication]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Three elephant's curly kisses.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Elephants communicate''' via touching, visual displays, vocalisations, seismic vibrations, and semiochemicals. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Animal-made art]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Painting Queen 1024x768.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Animal-made art''' consists of works by non-human animals, that have been considered by humans to be artistic, including visual works, music, photography, and videography. Some of these are created naturally by animals, often as courtship displays, while others are created with human involvement. There have been debates about the copyright status of these works, with the United States Copyright Office stating in 2014 that works that lack human authorship cannot have their copyright registered at the US Copyright Office. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٣، ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Halachic state]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The term "'''halachic state'''" (Hebrew: מְדִינַת הֲלָכָה‎ Medīnat Hălāḵā) refers to a sovereign state that endorses Judaism in an official capacity and governs by Jewish religious law. It has been a subject of discussion among Orthodox Jews, particularly with regard to modern Israel, which, although a Jewish state, is not classified as a theocracy. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ru:Сто лошадей]]'''<br /> <small>''([[:en:One Hundred Horses]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:A_Hundred_Steeds.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''One Hundred Horses''''' (Chinese: 百駿圖) is a Qing dynasty silk and ink painting by Giuseppe Castiglione. It was painted in 1728 for the Yongzheng emperor. The painting depicts a hundred horses in a variety of poses and activities, combining Western realism with traditional Chinese composition and brushwork. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٩، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:First Universal Races Congress]]'''<br /> <small>''([[:fr:Premier Congrès universel des races]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Universal Races Congress seated outside the entrance to the Imperial Institute, London, 1911.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''First Universal Races Congress''' met in 1911 for four days at the University of London as an early effort at anti-racism. Speakers from a number of countries discussed race relations and how to improve them. The congress, with 2,100 attendees, was organised by prominent humanists of that era. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٦، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29779168 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pin Malakul]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pin Malakul, January 1922.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pin Malakul''' (24 October 1903 – 5 October 1995) was a Thai professor, educator and writer. His contributions to education in Thailand include the establishment of various institutions of higher education, the introduction of fixed class schedules, and the implementation of teacher-training programmes. In his career he served as Director-General of the Department of General Education, later becoming Permanent Secretary, and Minister, of Education. He was also a member of the executive board of UNESCO. His writings earned him the title of National Artist in 1987, and the 100th anniversary of his birth was celebrated by the UNESCO in 2003 as recognition of his contribution to the advancement of education in Thailand and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٦، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Morning of the Magicians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Le Matin des magiciens, couverture.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''The Morning of the Magicians: Introduction to Fantastic Realism''''' (French: Le Matin des magiciens: Introduction au réalisme fantastique) is a 1960 book by the journalists Louis Pauwels and Jacques Bergier. It covers topics like cryptohistory, ufology, occultism in Nazism, alchemy, spiritual philosophy. The second half of the book is entirely dedicated to the Nazi-Occult connections; the book is widely credited with the proliferation of numerous myths related to occultism in Nazism. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٠، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Somaliland War of Independence]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Somaliland, fighters of the Somali National Movement (SNM), 1980s.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Somaliland War of Independence''' was a rebellion waged by the Somali National Movement (SNM) against the ruling military junta in Somalia led by General Siad Barre lasting from its founding on 6 April 1981 and ended on 18 May 1991 when the SNM declared what was then northern Somalia independent as the Republic of Somaliland. The conflict served as the main theater of the larger Somali Rebellion that started in 1978. The conflict was in response to the harsh policies enacted by the Barre regime against the main clan family in Somaliland, the Isaaq, including a declaration of economic warfare on the clan-family. These harsh policies were put into effect shortly after the conclusion of the disastrous Ogaden War in 1978. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:٠٠، ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29871911 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Pietro Lauro]]'''<br /> <small>''([[:en:Pietro Lauro]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Master I.A.V.F., Pietro Lauro, born 1508, Modenese Poet and Scholar (obverse), 1555, NGA 45072.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pietro Lauro''', conosciuto anche come Pietro Lauro Modonese o Pietro Lauro da Modona (Modena o dintorni, 1510 circa – Venezia, 1568 circa) è stato un traduttore, scrittore e divulgatore scientifico italiano. Nonostante non si conosca gran parte della sua biografia, fu uno dei poligrafi italiani più conosciuti del Cinquecento. La sua produzione raccoglie traduzioni dal latino, dal greco e dallo spagnolo e riguardano opere di autori classici, stranieri e protestanti. Lauro si dimostrò abile nel trattare testi con temi molto diversi, come la filosofia, l'architettura, la medicina, il giardinaggio, l'agronomia, le scienze biologiche, la storia, la teologia e l'astronomia. Si cimentò anche nella scrittura di un poema cavalleresco sullo stile di quelli spagnoli, il Polendo, sua magnum opus in questo senso. Aderente alla Riforma protestante, sebbene le sue trasposizioni siano state oggetto di critiche già degli autori a lui contemporanei, che le giudicarono troppo letterali, rozze e imparziali, a Lauro si deve il merito di aver ultimato la traduzione in lingua volgare di numerosi testi sia classici, sia scientifici, sia epistolari. I suoi lavori ebbero una notevole diffusione, non solo tra i letterati veneziani della sua epoca, ma in tutta Italia, tanto che alcune sue traduzioni vengono ancora oggi ristampate in nuove edizioni. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29894468 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Volto di Palazzo Vecchio]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Piazza della signoria angolo via della ninna, palazzo vecchio, cantonata con testa scolpita 02.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''volto di Palazzo Vecchio''' (conosciuto anche come L'importuno o L'inopportuno) è un incisione su pietraforte attibuita a Michelangelo Buonarroti, scolpita in una delle pietre di Palazzo Vecchio a Firenze. Secondo le varie leggende, il profilo sarebbe stato realizzato come graffito dall'artista toscano, con soggetto un suo importunatore, un debitore, un condannato a morte o se stesso. Nel 2020, gli studiosi hanno ipotizzato possa invece trattarsi di un ritratto di Francesco Granacci, pittore amico di Michelangelo. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٤، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Raffaello Kobayashi]]'''<br /> <small>''([[:en:Raffaello Kobayashi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Raffaello Kobayashi''', nato Raffaele Sanzio (Bari, 14 gennaio 1917 – Yokohama, 1 aprile 2011), è stato un militare italiano naturalizzato giapponese. Sommergibilista durante la Seconda guerra mondiale, prestò servizio per tutte e tre le principali Potenze dell'Asse: Regno d'Italia, Germania nazista e Impero giapponese. Alla fine della guerra si nascose in Giappone per evitare di subire l'internamento in un campo di prigionia, divenendo poi cittadino nipponico e cambiando il proprio nome. Prese parte all'affondamento della HMS Calypso nel 1940, primo successo italiano in campo navale nel corso del conflitto mondiale. Con l'abbattimento di un bombardiere statunitense il 22 agosto 1945, otto giorni dopo il discorso di resa del Giappone alle potenze alleate della seconda guerra mondiale, a bordo del Comandante Cappellini, sarebbe stata l'ultima persona in assoluto a mettere fuori combattimento un velivolo degli Alleati nella stessa guerra. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٥، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Censorship in the Czech Republic]]'''<br /> <small>''([[:cs:Cenzura v Česku]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Censorship in the Czech Republic''' had been highly active until 17 November 1989 and the fall of Communism in the former Czechoslovakia. Czech Republic was ranked as the 13th most free country in the World Press Freedom Index in 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٢، ٢ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Jacquemart de Hesdin 002.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry''' is an illuminated book of hours commissioned by John, Duke of Berry between 1375 and 1385–90. It is known for its ornate miniature leaves and border decorations. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:٥٩، ٩ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lysmata grabhami]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lysmata grabhami1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lysmata grabhami''''' is a species of saltwater shrimp in the family Hippolytidae. It was first described by Gordon in 1935. It occurs in the tropical and subtropical Atlantic Ocean and is a cleaner shrimp, operating a cleaning station to which fish come to have parasites removed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٣:٤٥، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Elefante di Cremona]]'''<br /> <small>''([[:de:Elefant von Cremona]])&#32;([[:eo:Elefanto de Cremona]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Matthew Paris Elephant from Parker MS 16 fol 151v.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''elefante di Cremona''' (Asia, prima del 1228 - Parma, gennaio 1248) fu un esemplare di elefante donato nel 1228 a Federico II di Svevia da parte del sultano ayyubide al-Malik al-Kamil durante gli incontri che porteranno alla Pace di Giaffa. Usato principalmente per le manifestazioni trionfali del sovrano, l'elefante è citato da numerosi cronachisti e testimoni dell'epoca ed è noto per aver trainato il Carroccio dopo la grande vittoria delle armate di Federico II nella battaglia di Cortenuova del 1237. Rimasto a lungo nell'immaginario popolare collettivo, l'animale venne ucciso durante alcuni scontri occorsi nelle settimane immediatamente precedenti alla battaglia di Parma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١١:٤٣، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Treaty of the Danish West Indies]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:The Virgin islands of the United States of America; historical and descriptive, commercial and industrial facts, figures, and resources (1918) (14596880870).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Treaty of the Danish West Indies''' (Danish: Vestindiens traktat), officially the Convention between the United States and Denmark for cession of the Danish West Indies (Danish: Konventionen mellem USA og Danmark), was a 1916 treaty transferring sovereignty of the Danish West Indies from Denmark to the United States in exchange for a sum of US$25,000,000 in gold ($722 million in 2024) and a declaration from the United States that it would "not object to the Danish Government extending their political and economic interests to the whole of Greenland". It is one of the most recent permanent expansions of United States territory. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٣، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Steens Mountain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Steens Mountain near Andrews, Oregon.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Steens Mountain''' is a large fault-block mountain in the northwest United States, located in Harney County, Oregon. Stretching some fifty miles (80 km) north to south, on its east side it rises from the Alvord Desert at an elevation of about 4,200 feet (1,280 m) to 9,738 feet (2,968 m) at the summit. Steens Mountain is not part of a mountain range but is properly a single mountain, the largest of Oregon's fault-block mountains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٧:٣٠، ٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> 3cw18f9cqwnegky22w0oet5nn9oet3j 0 273563 1569909 1559044 2026-03-30T09:01:28Z MFTG 21816 /* کارگێڕی */ 1569909 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی دیانا | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[ناحیە]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[پایتەخت|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٩٦١ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ١ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی دیانا''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: ''ناحیة دیانا''، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: ''Diana subdistric'') یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی شارەدێی [[دیانا]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> == ناو == * ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی [[دیانا]]یە. * ووشەی دیانا بەبۆچوونی دانیشتوانی ڕەسەنی ئەم شارۆچکەیە لە (دیان) وەرگیراوە ئەمەش لەبەرئەوەیە کەبرا [[مەسیحی]]ەکان لەگەل [[موسڵمان]]ەکان ھاوبەشن لەپێکھاتەی ئەم شارۆچکەیە لەسەرەتای دامەزراندنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/.PDF?* وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/.PDF?* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == مێژوو == == جوگرافیا == سنوری ناحیەی دیانا: * لە باکوورەوە [[ناحیەی مەزنێ]]. * لە باشوورەوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای ڕەواندز]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی سمێلان]]. و [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان]] * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەلیفان]].<ref>https://www.openstreetmap.org/relation/11078986</ref> == دانیشتوان == ژمارەی دانیشتووانی (٥٧٠٦٦) ھەزار کەسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٧٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> == کشتووکاڵ == == شوێنەوار == == کارگێڕی == ئەم ناحیەیە لە (٢٣) گوند پێکھاتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان| ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> {{div col|colwidth=14em}} * [[باپشتیان]] * [[بادلیان]] * [[باژێڕ]] * [[بالەکیان]] * [[بانەدێر]] * [[بێلنگری خواروو]] * [[بێلنگری سەروو]] * [[دێڵزیان]] * [[سەری بەردی]] * [[سیتکان]] * [[شاوراوە]] * [[شیوەزیارەت]] * [[شێخان، دیانا]] * [[غەفوراوە]] * [[قەرەنیاوە]] * [[کەورین]] * [[گردخێوەت]] * [[گوان]] * [[مەجیداوە]] * [[ناورۆین]] * [[ناوکۆک]] * [[ھاودیان]] * [[ھەسنان]] {{Div col end}} ==ئەمانەش ببینە== * [[قەزای سۆران]] * [[میرنشینی سۆران]] == سەرچاوەکان == {{قەزای سۆران}} {{قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق}} [[پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] 11pxskf8qrk4hryzecd6n50sph853im 1569922 1569909 2026-03-30T10:03:30Z MFTG 21816 /* کشتووکاڵ */ چاکسازیی ژمارەکان، چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1569922 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی دیانا | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[ناحیە]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[پایتەخت|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٩٦١ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ١ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی دیانا''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: ''ناحیة دیانا''، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: ''Diana subdistric'') یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی شارەدێی [[دیانا]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> == ناو == * ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی [[دیانا]]یە. * ووشەی دیانا بەبۆچوونی دانیشتوانی ڕەسەنی ئەم شارۆچکەیە لە (دیان) وەرگیراوە ئەمەش لەبەرئەوەیە کەبرا [[مەسیحی]]ەکان لەگەل [[موسڵمان]]ەکان ھاوبەشن لەپێکھاتەی ئەم شارۆچکەیە لەسەرەتای دامەزراندنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/.PDF?* وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/.PDF?* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == مێژوو == == جوگرافیا == سنوری ناحیەی دیانا: * لە باکوورەوە [[ناحیەی مەزنێ]]. * لە باشوورەوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای ڕەواندز]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی سمێلان]]. و [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان]] * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەلیفان]].<ref>https://www.openstreetmap.org/relation/11078986</ref> == دانیشتوان == ژمارەی دانیشتووانی (٥٧٠٦٦) ھەزار کەسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٧٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> == کشتووکاڵ == باری ئابووری ئەم دەڤەرەبەشێوەیەکی گشتی مام ناوەندیەوە وەبەرھێنانی سەرکی بەرووبومی کشتوکاڵیە بەتایبەتی [[گوند]]ەکان بەرووبومی [[ھاوین]]ی یە وەک ([[تەماتە]]، [[خەیار]]، بەخێوکردنی [[ھەنگ]]) وە ڕووبەری زەویەکانی کشتوکالی کەم بۆتەوە بەھۆی فراوان بوونی سنووری شارەوانی لە ناحیەی دیانا. * زەوی شیاو بۆ کشتوکاڵ(٣٥٨٢ دۆنم). * زەوی نەشیاو (٣٠١٥٢ دۆنم). * زەوی کشتوکاڵی دێمی (٣١٧٣ دۆنم). * زەوی بەراو (٤٠٩ دۆنم). * دارستانی سروشتی (٤٧٦٤ دۆنم). * دارستانی دەستکرد (٤٥٠ دۆنم). * پاوان و لەوەرگە (٨١٢٦ دۆنم). * پاوەنی دەستکرد (نیە). * زەوی بەردەڵان (١٧٢١٥ دۆنم). === بەرووبوومی ئاژەڵی === * ژمارەی [[مەڕ]]: (١١٤٧٥). * ژمارەی [[بزن]]: (٧٥٩٧). * ژمارەی [[مانگا]]: (٢١٢١). == شوێنەوار == == کارگێڕی == ئەم ناحیەیە لە (٢٣) گوند پێکھاتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان| ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> {{div col|colwidth=14em}} * [[باپشتیان]] * [[بادلیان]] * [[باژێڕ]] * [[بالەکیان]] * [[بانەدێر]] * [[بێلنگری خواروو]] * [[بێلنگری سەروو]] * [[دێڵزیان]] * [[سەری بەردی]] * [[سیتکان]] * [[شاوراوە]] * [[شیوەزیارەت]] * [[شێخان، دیانا]] * [[غەفوراوە]] * [[قەرەنیاوە]] * [[کەورین]] * [[گردخێوەت]] * [[گوان]] * [[مەجیداوە]] * [[ناورۆین]] * [[ناوکۆک]] * [[ھاودیان]] * [[ھەسنان]] {{Div col end}} ==ئەمانەش ببینە== * [[قەزای سۆران]] * [[میرنشینی سۆران]] == سەرچاوەکان == {{قەزای سۆران}} {{قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق}} [[پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] 762t19eumm4o3wo0dwtbttehre1pt9r 1569927 1569922 2026-03-30T10:13:05Z MFTG 21816 /* دانیشتوان */ چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان، چاکسازیی ژمارەکان 1569927 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی دیانا | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[ناحیە]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[پایتەخت|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٩٦١ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ١ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی دیانا''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: ''ناحیة دیانا''، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: ''Diana subdistric'') یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی شارەدێی [[دیانا]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> == ناو == * ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی [[دیانا]]یە. * ووشەی دیانا بەبۆچوونی دانیشتوانی ڕەسەنی ئەم شارۆچکەیە لە (دیان) وەرگیراوە ئەمەش لەبەرئەوەیە کەبرا [[مەسیحی]]ەکان لەگەل [[موسڵمان]]ەکان ھاوبەشن لەپێکھاتەی ئەم شارۆچکەیە لەسەرەتای دامەزراندنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/.PDF?* وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/.PDF?* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == مێژوو == == جوگرافیا == سنوری ناحیەی دیانا: * لە باکوورەوە [[ناحیەی مەزنێ]]. * لە باشوورەوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای ڕەواندز]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی سمێلان]]. و [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان]] * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەلیفان]].<ref>https://www.openstreetmap.org/relation/11078986</ref> == دانیشتوان == ژمارەی دانیشتووانی (٥٧٠٦٦) ھەزار کەسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٧٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> پێکھاتەی ئاینی دانیشتوان لە ٩٨٪ [[موسڵمان]]ە وە نزیکەی ٢٪ [[مەسیحی]] کە بەدرێژای دەیان ساڵ بەئارامی و ئاسودەیی ژیان بەسەردەبەن لە ناوەندی [[دیانا]] وە بەشێک لەبرا مەسیحیەکان لەگوندی [[ھاودیان]] دەژین ئەمە و کۆمەلێک [[ھۆز]] لەو دەڤەرەدا نیشتەجێن کە [[ڕژێمی بەعس]] کاریگەری ڕاستەوخۆی ھەبووە لەو بارەیەوە ئەمەش بە ڕاگواستنی [[گوند]]ە سنووریەکان بۆ کۆمەلگای دیانای زۆرەملێ کەکاتی خۆی (١٠٠٠) خانووی درووست کرد بۆئەم مەبەستە لەمانە ھۆزی ([[بنەماڵەی بارزانی|بارزان]]، [[باڵەک]]، [[برادۆست]]، [[گەردی]] و [[مھاجر]]). ڕێژەی [[پیاو]] ٥٢٪ وە ڕێژەی [[ئافرەت]] ٤٨٪ بەڵام رێژەی [[منداڵ]] ٤٦٪ لە سنووری ناحیەی دیانا. == کشتووکاڵ == باری ئابووری ئەم دەڤەرەبەشێوەیەکی گشتی مام ناوەندیەوە وەبەرھێنانی سەرکی بەرووبومی کشتوکاڵیە بەتایبەتی [[گوند]]ەکان بەرووبومی [[ھاوین]]ی یە وەک ([[تەماتە]]، [[خەیار]]، بەخێوکردنی [[ھەنگ]]) وە ڕووبەری زەویەکانی کشتوکالی کەم بۆتەوە بەھۆی فراوان بوونی سنووری شارەوانی لە ناحیەی دیانا. * زەوی شیاو بۆ کشتوکاڵ(٣٥٨٢ دۆنم). * زەوی نەشیاو (٣٠١٥٢ دۆنم). * زەوی کشتوکاڵی دێمی (٣١٧٣ دۆنم). * زەوی بەراو (٤٠٩ دۆنم). * دارستانی سروشتی (٤٧٦٤ دۆنم). * دارستانی دەستکرد (٤٥٠ دۆنم). * پاوان و لەوەرگە (٨١٢٦ دۆنم). * پاوەنی دەستکرد (نیە). * زەوی بەردەڵان (١٧٢١٥ دۆنم). === بەرووبوومی ئاژەڵی === * ژمارەی [[مەڕ]]: (١١٤٧٥). * ژمارەی [[بزن]]: (٧٥٩٧). * ژمارەی [[مانگا]]: (٢١٢١). == شوێنەوار == == کارگێڕی == ئەم ناحیەیە لە (٢٣) گوند پێکھاتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان| ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> {{div col|colwidth=14em}} * [[باپشتیان]] * [[بادلیان]] * [[باژێڕ]] * [[بالەکیان]] * [[بانەدێر]] * [[بێلنگری خواروو]] * [[بێلنگری سەروو]] * [[دێڵزیان]] * [[سەری بەردی]] * [[سیتکان]] * [[شاوراوە]] * [[شیوەزیارەت]] * [[شێخان، دیانا]] * [[غەفوراوە]] * [[قەرەنیاوە]] * [[کەورین]] * [[گردخێوەت]] * [[گوان]] * [[مەجیداوە]] * [[ناورۆین]] * [[ناوکۆک]] * [[ھاودیان]] * [[ھەسنان]] {{Div col end}} ==ئەمانەش ببینە== * [[قەزای سۆران]] * [[میرنشینی سۆران]] == سەرچاوەکان == {{قەزای سۆران}} {{قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق}} [[پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] bw824uyg39nul5fyp2a1dmvpw52tflo 0 275107 1569902 1565204 2026-03-30T08:53:55Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1569902 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''سەید مستەفا حوسێنی خامنە''' ({{بە فارسی|سید مصطفی خامنه‌ای}}) ناسراو بە '''سەید مستەفا خامنەیی''' یەکێکە لە پیاوانی [[شیعەی دوازدە ئیمام]]ی لە [[٥ی شوبات]]ی [[١٩٦٥]] لەدایکبووە. کوڕە گەورەکەی [[عەلی خامنەیی]] [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەری باڵای پێشووی کۆماری ئیسلامی ئێران]] و برا گەورەی [[سەید موجتەبا خامنەیی]]، ڕێبەری باڵای ئێستای کۆماری ئیسلامی ئێرانە. == ژیاننامە == سەید مستەفا حوسێنی خامنەیی لە ساڵی ١٩٦٥<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=en|وێبگە=World eBook Library|ناونیشان=http://worldebooklibrary.net/articles/eng/Mostafa_Khamenei|سەردێڕ=Mostafa Khamenei|ڕێکەوتی سەردان=۱۲ی ئازاری ۲۰۲٦}}</ref> لە شاری [[مەشھەد]] لە دایک بووە.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خبرگزاری فارس کشته شدن یکی از دختران رهبر ایران ڕا تایید کرد؛ فرزندان علی خامنه‌ای و منصوره خجسته کیستند؟|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/articles/c0l44g42806o|وێبگە=BBC News فارسی|ڕێکەوت=۱ی ئازاری ۲۰۲٦|ڕێکەوتی سەردان=۱۲ی ئازاری ۲۰٢٦|زمان=fa}}</ref> مستەفا کوڕە گەورەکەی [[سەید عەلی خامنەیی]]، ڕێبەری باڵای پێشووی ئێران<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sahimi|یەکەم=Muhammad|زمان=en-US|ڕێکەوت=۴ی کانوونی دووەمی ۲۰۱٦|وێبگە=Huffington Post|ناونیشان=https://www.huffingtonpost.com/muhammad-sahimi/ayatollah-khamenei-successor-_b_8908618.html|سەردێڕ=Who Will Succeed Ayatollah Khamenei?|ڕێکەوتی سەردان=۱۲ی ئازاری ۲۰۲٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=۹ی کانوونی یەکەمی ۲۰۱۲|سەردێڕ=تولد اولین فرزند سیدعلی در روزهای فقر و نداری|ناونیشان=https://www.mashreghnews.ir/news/174982/تولد-اولین-فرزند-سیدعلی-در-روزهای-فقر-و-نداری-عکس|بڵاوکەرەوە=مشرق نیوز|زمان=fa|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ۲۰۲٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Ayatollah Seyyed Ali Khamenei Fast Facts|ناونیشان=https://edition.cnn.com/2012/12/30/world/meast/ayatollah-seyyed-ali-khamenei---fast-facts/index.html|بڵاوکەرەوە=CNN|ڕێکەوتی سەردان=۱۲ی ئازاری ۲۰۲٦}}</ref> و برا گەورەی [[سەید موجتەبا خامنەیی]]، ڕێبەری باڵای ئێستای کۆماری ئیسلامی ئێرانە. مستەفا زاوای [[عەزیزوڵڵا خۆشوەقت]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=۱۸ی شوباتی ۲۰۱۲|سەردێڕ=آشنایی با فرزندان رهبری|ناونیشان=https://article.tebyan.net/97167/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C|بڵاوکەرەوە=موسسه فرهنگی و اطلاع‌رسانی تبیان|زمان=fa|ڕێکەوتی سەردان=۱۲ی ئازاری ۲۰۲٦|archive-date=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162355/https://article.tebyan.net/97167/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=۱۹ی ئایاری ۲۰۱۹|سەردێڕ=همه همسران رؤسای جمهور ایران|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/93072714902/همه-همسران-رؤسای-جمهور-ایران-تصاویر|بڵاوکەرەوە=ایسنا|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی سەردان=۱۲ی ئازاری ۲۰۲٦}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠١٣|سەردێڕ=فرزندان ڕھبر انقلاب این ڕوزھا چە میکنند؟|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/2395635/فرزندان-رهبر-انقلاب-این-روزها-چه-می-کنند|بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مھر|زمان=fa|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> زەواجی ئەو لەگەڵ کچی خۆشوەقت لە ساڵی ۱۹۹۳ بوو.<ref name=":2" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شیعە|سیاسەت|ئێران|ئیسلام}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Mostafa Khamenei}} [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٩٦٠]] [[پۆل:عەلی خامنەیی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] 0pke6tstwpqvhmy139rt1qcwr6tnp7v 0 276280 1569888 1539125 2026-03-30T08:40:01Z MFTG 21816 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1569888 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھاودیان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ھاودیان}}<br>{{lang-en| '''Hawdian'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.69751| 44.47704}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھاودیان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.69751| 44.47704 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٥٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٨٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھاودیان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. کەوتۆتە دیوی باکووری بناری [[برادۆست (چیا)|چیای برادۆست]]. بریتیە لە نزیکەی ٧٥٠ ماڵ و زۆرینە موسڵمانی شافعین و ئەوانی تر [[ئاشوورییەکانی عێراق|دیانن]] کە لە ساڵانی ١٩١٧ لە ترسی [[کۆمەڵکوژیی سەیفۆ]] لە [[حەکاری (ناوچەی مێژوویی)|ھەکاری و شەمزینانەوە]] ھەڵاتوون. پێشان چەند ماڵێکی [[جوو|جوولەکەش]] ھەبوون ساڵی ١٩٥٠ ناچارکران کۆچ بکەن. زمانی ئاخاوتنی خەڵکەکە کوردیە بە زاری [[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]] و تیرەکانی بریتین لە [[باڵەک|باڵەکی]] و [[بەگزادە]] و [[ھەرکی]] و [[سوورچی]]. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 2yhre5vgbjg9pfdndlwv3qrtb5s7ztf 1 277351 1569937 1481813 2026-03-30T11:34:15Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1569937 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شیرین کەمال]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1375262 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210917200502/https://rojnews.news/%DA%A9%D9%84%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D9%87%D9%88%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B1/%DA%95%DB%8E%DA%A9%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8E%DA%AF%DB%95%D8%B1-%D8%AE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%95%DB%8E%D8%B2%D9%84%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%AE/amp/ بۆ https://rojnews.news/%DA%A9%D9%84%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D9%87%D9%88%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B1/%DA%95%DB%8E%DA%A9%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8E%DA%AF%DB%95%D8%B1-%D8%AE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%95%DB%8E%D8%B2%D9%84%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%AE/amp/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٣٤، ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[شیرین کەمال]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1481812 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240924152710/https://knwe.org/KU/Details/20629 بۆ https://knwe.org/KU/Details/20629 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210917200502/https://knwe.org/?p=105677 بۆ https://knwe.org/?p=105677 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٠:٠٠، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شیرین کەمال]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1569936 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210916084722/https://www.mewdamedia.com/articles/15326 بۆ https://www.mewdamedia.com/articles/15326 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٣٤، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) tdyugidnohl977rzgwatm75yz23ox26 0 288174 1569781 1466833 2026-03-29T16:26:47Z 1silent scientist 51740 1569781 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Logo of the game Resident Evil Village.png|وێنۆک]] '''''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیلج''''' [[ترس و مانەوە|یارییەکی ترس و مانەوەی]] ساڵی ٢٠٢١ە کە لەلایەن [[کاپکۆم|کاپکۆمەوە]] پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە. ئەم یارییە درێژەی یاریی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧: بایۆھازارد]]''ی (٢٠١٧)ە و ھەشتەمین یاریی سەرەکییە لە زنجیرەی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]''. یاریزانان کۆنترۆڵی ئیتان وینتەرز دەکەن کە لە گوندێکی نھێنی و پڕ لە بوونەوەری گۆڕاودا، بەدوای کچە ڕفێنراوەکەیدا دەگەڕێت. ''ڤیلج'' توخمەکانی ترس و مانەوەی یارییەکانی پێشووی پاراستووە، کە تێیدا یاریزانان لە ژینگەکاندا بۆ پێداویستی دەگەڕێن و سەرچاوەکانیان بەڕێوە دەبەن، لە ھەمان کاتدا یاریکردنێکی زیاتر ئەکشن-ئاراستەکراوی تێدایە، کە ژمارەی دوژمنانی زیاترە و جەختی زیاتر لەسەر شەڕکردنە. ''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیلج'' لە بۆنەی ئاشکراکردنی [[پلەیستەیشن ٥]] لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ڕاگەیەندرا و لە ٧ی ئایاری ٢٠٢١ بۆ [[پلەیستەیشن ٤]]، پلەیستەیشن ٥، [[گووگڵ ستادیا|ستادیا]]، [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|ویندۆز]]، [[ئێکس بۆکس وەن]] و [[ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس|ئێکس بۆکس سیریز X/S]] بڵاوکرایەوە. وەشانێکی بۆ [[نینتێندۆ سویچ]] لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢، و بۆ [[مەک ئۆئێس|ماک-ئۆ-ئێس]] لە ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ بڵاوکرایەوە. وەشانی [[ئای ئۆ ئێس|ئای-ئۆ-ئێس]]یش لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ بڵاوکرایەوە. ''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیلج'' بەگشتی پێداچوونەوەی ئەرێنی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە وەرگرت، کە ستایشی یاریکردن، ژینگە، گرافیک و جۆراوجۆرییەکەیان دەکرد، بەڵام ڕەخنەیان لە مەتەڵەکان، [[سەرکردە (کایە ڤیدیۆیییەکان)|شەڕی سەرکردەکان]]، و کێشەکانی کارایی لە وەشانی ویندۆزدا ھەبوو. ھەروەھا، زیادبوونی جەختکردنەوە لەسەر ئەکشن بۆچوونی جیاوازی لێکەوتەوە. یارییەکە چەندین خەڵاتی کۆتاییی ساڵی بەدەستھێنا، لەوانە خەڵاتی [[خەڵاتی جۆیستیکی زێڕین بۆ باشترین کایەی ساڵ|یاریی ساڵ]] لە [[خەڵاتەکانی جۆیستیکی زێڕین|خەڵاتی جۆیستیکی زێڕین]]. تا مانگی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤، زیاتر لە ١٠٫٥ ملیۆن دانەی لێ فرۆشرابوو.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gamingbolt.com/resident-evil-7-surpasses-14-million-units-sold-resident-evil-village-hits-10-5-million|سەردێڕ=Resident Evil 7 Surpasses 14 Million Units Sold, Resident Evil Village Hits 10.5 Million |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=GamingBolt |زمان=en-US}}</ref> بڕیارە یارییەکی دواتر بە ناوی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێکویەم'' لە ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ بڵاوبکرێتەوە. == یاریکردن == ھەروەک یاریی پێش خۆی، ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧: بایۆھازارد]]''، یاریی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیلج'' لە [[کەسی یەکەم (کایەی ڤیدیۆیی)|ڕوانگەی کەسی یەکەمەوە]] یاریی پێ دەکرێت، لەگەڵ بژاردەی ڕوانگەی کەسی سێیەم. ڕووداوەکانی لە گوندێکی ئەورووپیی بەفراویدا جێگیر کراون کە دەتوانرێت بگەڕێیت، و بەوە وەسف کراوە کە «ڕاستەوخۆ لە [[سەردەمی ڤیکتۆریا]]وە ھاتووە» و زۆر گەورەتر و سەرنجڕاکێشترە لە یاریی پێشوو. پێکھاتە و باڵەخانەکانی ناو گوندەکە دەتوانرێت سەرکەون و بۆ بەرەنگاربوونەوەی دوژمنان بەکاربھێنرێن. بە بەراورد بە ''بایۆھازارد''، یارییەکە زیاتر جەختی لەسەر ئەکشنە، و پاڵەوانەکە، ئیتان وینتەرز، بەھۆی مەشقی سەربازییەوە توانای شەڕکردنی زیاتری ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Stone |یەکەم=Sam |ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.cbr.com/resident-evil-village-ethan-winters-mold/|سەردێڕ=Resident Evil Village Makes a HUGE Change to Ethan Winters |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=[[Comic Book Resources]]}}</ref> دوژمنە سەرەکییەکانی یارییەکە، کە پێیان دەوترێت لایکان و لە گورگ دەچن، چالاک و زیرەکن و دەتوانن چەک بەکاربھێنن و بە کۆمەڵ ھێرش بکەن، ئەمەش یاریزان ناچار دەکات بە ستراتیژییەوە بیر بکاتەوە کە ئایا تەقەمەنیی کەم بەکاربھێنێت، شەڕی دەستەویەخە بکات، یان ھەڵبێت.<ref name="PSShowcase">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McAllister |یەکەم=Gillen |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://blog.playstation.com/2021/04/19/new-resident-evil-village-gameplay-showcases-combat-villains-and-environments/|سەردێڕ=New Resident Evil Village gameplay showcases combat, villains, and environments |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=PlayStation Blog}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Carnley |یەکەم=Zackary |ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://gamerant.com/resident-evil-villages-lycans-cadou-mold-parasites-las-plagas-resident-evil-4/|سەردێڕ=How Resident Evil Village's Lycans Fit With The Franchise's Viruses and Parasites |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=Game Rant}}</ref> ھاوشێوەی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤]]'' (٢٠٠٥)، دەتوانرێت بەربەستی کاتی بۆ بەرپەرچدانەوەی دوژمنان دابنرێت.<ref name="PSShowcase"/> میکانیکی بەڕێوەبردنی ئینڤێنتۆری ھاوشێوەی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤''ە، کە جانتایەکی تێدایە و توانای جووڵاندن و سووڕاندنەوەی شتەکانی ھەیە بۆ جێکردنەوەی باشتر. یاریزانان دەتوانن پێداویستی، چەک، نوێکردنەوە و شتی تر لە بازرگانێک بکڕن کە پێی دەوترێت دوک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bailey |یەکەم=Dustin |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.pcgamesn.com/resident-evil-village/inventory-system-re4|سەردێڕ=Resident Evil Village has RE4-style inventory Tetris |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210122000327/https://www.pcgamesn.com/resident-evil-village/inventory-system-re4 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[PCGamesN]]}}</ref> یاریزانان دەتوانن ئاژەڵان لە گوندەکەدا ڕاو بکەن و لەلایەن دوکەوە بۆیان بکوڵێنرێت و بکرێتە ژەمی خۆراک. خواردنی ژەمەکان ڕێگە بە یاریزان دەدات ھەندێک سوودی تایبەت بەدەستبھێنێت، وەک کەمکردنەوەی ئەو زیانەی کە لە کاتی بەرگریکردندا وەری دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cryer |یەکەم=Hirun |ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.gamesradar.com/resident-evil-village-gameplay-shows-wildlife-hunting-and-extensive-upgrades-system/|سەردێڕ=Resident Evil Village gameplay shows wildlife hunting and extensive upgrades system |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=[[GamesRadar+]]}}</ref> گەنجینە و شتە کۆکراوەکان دەتوانرێت لە دەوروبەری گوندەکەدا بدۆزرێنەوە و بە دراو بە دوک بفرۆشرێن. یاریزانان دەتوانن پێشکەوتنی یارییەکە پاشەکەوت بکەن لە ڕێگەی دۆزینەوە و بەکارھێنانی ئامێری چاپکردنەوە (typewriter)، کە جێگەی تۆمارکەرە شریتییەکانی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧'' دەگرێتەوە و یەکەم دەرکەوتنیانە لە یارییەکی سەرەکیی زنجیرەکەدا لە دوای ''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤''ەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Baird |یەکەم=Scott |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://screenrant.com/resident-evil-village-typewriter-save-game-progress-ink/|سەردێڕ=Resident Evil Village Is Bringing Back Typewriters (But Not Ink Ribbons) |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=[[Screen Rant]]}}</ref> نەخشەی گوندەکە لە لیستی وەستانەوە (pause menu) بەردەستە، لەگەڵ یاداشتنامەیەک کە وێنەی تێدایە و پێشکەوتنی یاریزانەکە لە چیرۆکەکەدا تا ئەو کاتە دەگێڕێتەوە.<ref name="PSShowcase">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McAllister |یەکەم=Gillen |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://blog.playstation.com/2021/04/19/new-resident-evil-village-gameplay-showcases-combat-villains-and-environments/|سەردێڕ=New Resident Evil Village gameplay showcases combat, villains, and environments |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=PlayStation Blog}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMcAllister2021">McAllister, Gillen (April 19, 2021). [https://blog.playstation.com/2021/04/19/new-resident-evil-village-gameplay-showcases-combat-villains-and-environments/ "New Resident Evil Village gameplay showcases combat, villains, and environments"]. ''PlayStation Blog''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">June 28,</span> 2021</span>.</cite></ref> دوو تایبەتمەندیی زیادکراو بۆ یارییەکە بریتین لە دۆخی وێنەگرتن، کە ڕێگە بە گرتنی وێنەی شاشە لە ساتەکانی ناو یارییەکەدا دەدات، لەگەڵ دوگمەیەک بۆ بازدان بەسەر دیمەنە سینەماییەکاندا (cutscenes).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Moore |یەکەم=Logan |ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://comicbook.com/gaming/news/resident-evil-village-photoe-mode-ps4-ps5-xbox-one-series-x/|سەردێڕ=Resident Evil Village Reveals Two Big New Features |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=Comicbook.com}}</ref> دۆخی «مێرسێناریز»، کە شێوازێکی یاریکردنی ئارکەید-ئاسایە لە یارییەکانی پێشووی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ''، لە ''ڤیلج''دا دەگەڕێتەوە. لەم دۆخەدا، یاریزانەکان لە قۆناغە کاتییەکاندا شەڕ دەکەن و پێداویستی و نوێکردنەوە لە فرۆشگاکەی دوک دەکڕن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McWhertor |یەکەم=Michael |ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.polygon.com/22386173/resident-evil-village-mercenaries-mode-announced|سەردێڕ=Resident Evil Village brings back beloved Mercenaries mode |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=Polygon |زمان=en}}</ref> ھەروەھا، ئەو یاریزانانەی کە ''ڤیلج'' دەکڕن، یاریی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕی:ڤێرس''یش وەردەگرن، کە یارییەکی ئۆنلاینی شەش-یاریزانی [[فرە یاریزان (کایەی ڤیدیۆیی)|فرە-یاریزانی]] [[تەقەکەری کەسی سێیەم|تەقەکەری کەسی سێیەمە]]. دوای نزیکەی ساڵ و نیوێک دواکەوتن، ''ڕی:ڤێرس'' لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢دا بەردەست کرا.<ref name="ReVerse">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://neobards.com/resident-evil-reverse-the-multiplayer-mode-included-with-resident-evil-village-launches-officially-on-oct-28th/|سەردێڕ=Resident Evil Re:Verse Developed by NeoBards Launches Officially on Oct 28th |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=NeoBards Entertainment}}</ref> ماڵپەڕی ''[[ئای جی ئێن|ئای-جی-ئێن]]'' ڕەخنەی لە ھاوسەنگیی یارییەکە، کەمیی ناوەڕۆک، و سیستەمی پارەپێدانی ناپەسەندی گرت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://sea.ign.com/resident-evil-reverse/192154/review/resident-evil-reverse-review|سەردێڕ=Resident Evil Re:Verse Review}}</ref> لەکاتێکدا ماڵپەڕی ''گەیمینگبۆڵت'' ڕای گەیاند کە ''ڕی:ڤێرس'' خراپترین یاریی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ''ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gamingbolt.com/what-the-hell-is-going-on-with-resident-evil-reverse|سەردێڕ=What the Hell is Going on with Resident Evil Re:Verse?}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Resident Evil Village}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ھیندستان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژاپۆن|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس]] [[پۆل:کایە بەرزکراوەکانی ئێکس بۆکس وەن ئێکس]] [[پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان]] [[پۆل:کایەکانی ئێکس بۆکس کڵاود گەیمینگ]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:ئەو کایە ڤیدیۆیانەی سەبارەت بە منداڵانن]] [[پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم]] [[پۆل:کایەکانی ستادیا]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە خەیاڵییە زانستییەکان]] [[پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن ٥]] [[پۆل:کایە بەرزکراوەکانی پلەیستەیشن ٤ پرۆ]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:کایەکانی نینتێندۆ سویچ]] [[پۆل:کایەکانی مەک ئۆئێس]] [[پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن جۆیستیک بۆ کایەی ساڵ]] [[پۆل:تەقەکەرانی کەسی یەکەم]] [[پۆل:خەیاڵ سەبارەت بە مشەخۆران]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە سانسۆرکراوەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە مرۆڤخۆری]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢١]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی]] [[پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم]] oe8qgbonv3tjd86aayxvyo1r64qiqgh 1569782 1569781 2026-03-29T16:27:36Z 1silent scientist 51740 1569782 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|وێنە=Logo of the game Resident Evil Village.png}} '''''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیلج''''' [[ترس و مانەوە|یارییەکی ترس و مانەوەی]] ساڵی ٢٠٢١ە کە لەلایەن [[کاپکۆم|کاپکۆمەوە]] پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە. ئەم یارییە درێژەی یاریی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧: بایۆھازارد]]''ی (٢٠١٧)ە و ھەشتەمین یاریی سەرەکییە لە زنجیرەی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]''. یاریزانان کۆنترۆڵی ئیتان وینتەرز دەکەن کە لە گوندێکی نھێنی و پڕ لە بوونەوەری گۆڕاودا، بەدوای کچە ڕفێنراوەکەیدا دەگەڕێت. ''ڤیلج'' توخمەکانی ترس و مانەوەی یارییەکانی پێشووی پاراستووە، کە تێیدا یاریزانان لە ژینگەکاندا بۆ پێداویستی دەگەڕێن و سەرچاوەکانیان بەڕێوە دەبەن، لە ھەمان کاتدا یاریکردنێکی زیاتر ئەکشن-ئاراستەکراوی تێدایە، کە ژمارەی دوژمنانی زیاترە و جەختی زیاتر لەسەر شەڕکردنە. ''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیلج'' لە بۆنەی ئاشکراکردنی [[پلەیستەیشن ٥]] لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ڕاگەیەندرا و لە ٧ی ئایاری ٢٠٢١ بۆ [[پلەیستەیشن ٤]]، پلەیستەیشن ٥، [[گووگڵ ستادیا|ستادیا]]، [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|ویندۆز]]، [[ئێکس بۆکس وەن]] و [[ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس|ئێکس بۆکس سیریز X/S]] بڵاوکرایەوە. وەشانێکی بۆ [[نینتێندۆ سویچ]] لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢، و بۆ [[مەک ئۆئێس|ماک-ئۆ-ئێس]] لە ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ بڵاوکرایەوە. وەشانی [[ئای ئۆ ئێس|ئای-ئۆ-ئێس]]یش لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ بڵاوکرایەوە. ''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیلج'' بەگشتی پێداچوونەوەی ئەرێنی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە وەرگرت، کە ستایشی یاریکردن، ژینگە، گرافیک و جۆراوجۆرییەکەیان دەکرد، بەڵام ڕەخنەیان لە مەتەڵەکان، [[سەرکردە (کایە ڤیدیۆیییەکان)|شەڕی سەرکردەکان]]، و کێشەکانی کارایی لە وەشانی ویندۆزدا ھەبوو. ھەروەھا، زیادبوونی جەختکردنەوە لەسەر ئەکشن بۆچوونی جیاوازی لێکەوتەوە. یارییەکە چەندین خەڵاتی کۆتاییی ساڵی بەدەستھێنا، لەوانە خەڵاتی [[خەڵاتی جۆیستیکی زێڕین بۆ باشترین کایەی ساڵ|یاریی ساڵ]] لە [[خەڵاتەکانی جۆیستیکی زێڕین|خەڵاتی جۆیستیکی زێڕین]]. تا مانگی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤، زیاتر لە ١٠٫٥ ملیۆن دانەی لێ فرۆشرابوو.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gamingbolt.com/resident-evil-7-surpasses-14-million-units-sold-resident-evil-village-hits-10-5-million|سەردێڕ=Resident Evil 7 Surpasses 14 Million Units Sold, Resident Evil Village Hits 10.5 Million |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=GamingBolt |زمان=en-US}}</ref> بڕیارە یارییەکی دواتر بە ناوی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێکویەم'' لە ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ بڵاوبکرێتەوە. == یاریکردن == ھەروەک یاریی پێش خۆی، ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧: بایۆھازارد]]''، یاریی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیلج'' لە [[کەسی یەکەم (کایەی ڤیدیۆیی)|ڕوانگەی کەسی یەکەمەوە]] یاریی پێ دەکرێت، لەگەڵ بژاردەی ڕوانگەی کەسی سێیەم. ڕووداوەکانی لە گوندێکی ئەورووپیی بەفراویدا جێگیر کراون کە دەتوانرێت بگەڕێیت، و بەوە وەسف کراوە کە «ڕاستەوخۆ لە [[سەردەمی ڤیکتۆریا]]وە ھاتووە» و زۆر گەورەتر و سەرنجڕاکێشترە لە یاریی پێشوو. پێکھاتە و باڵەخانەکانی ناو گوندەکە دەتوانرێت سەرکەون و بۆ بەرەنگاربوونەوەی دوژمنان بەکاربھێنرێن. بە بەراورد بە ''بایۆھازارد''، یارییەکە زیاتر جەختی لەسەر ئەکشنە، و پاڵەوانەکە، ئیتان وینتەرز، بەھۆی مەشقی سەربازییەوە توانای شەڕکردنی زیاتری ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Stone |یەکەم=Sam |ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.cbr.com/resident-evil-village-ethan-winters-mold/|سەردێڕ=Resident Evil Village Makes a HUGE Change to Ethan Winters |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=[[Comic Book Resources]]}}</ref> دوژمنە سەرەکییەکانی یارییەکە، کە پێیان دەوترێت لایکان و لە گورگ دەچن، چالاک و زیرەکن و دەتوانن چەک بەکاربھێنن و بە کۆمەڵ ھێرش بکەن، ئەمەش یاریزان ناچار دەکات بە ستراتیژییەوە بیر بکاتەوە کە ئایا تەقەمەنیی کەم بەکاربھێنێت، شەڕی دەستەویەخە بکات، یان ھەڵبێت.<ref name="PSShowcase">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McAllister |یەکەم=Gillen |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://blog.playstation.com/2021/04/19/new-resident-evil-village-gameplay-showcases-combat-villains-and-environments/|سەردێڕ=New Resident Evil Village gameplay showcases combat, villains, and environments |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=PlayStation Blog}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Carnley |یەکەم=Zackary |ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://gamerant.com/resident-evil-villages-lycans-cadou-mold-parasites-las-plagas-resident-evil-4/|سەردێڕ=How Resident Evil Village's Lycans Fit With The Franchise's Viruses and Parasites |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=Game Rant}}</ref> ھاوشێوەی ''[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤]]'' (٢٠٠٥)، دەتوانرێت بەربەستی کاتی بۆ بەرپەرچدانەوەی دوژمنان دابنرێت.<ref name="PSShowcase"/> میکانیکی بەڕێوەبردنی ئینڤێنتۆری ھاوشێوەی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤''ە، کە جانتایەکی تێدایە و توانای جووڵاندن و سووڕاندنەوەی شتەکانی ھەیە بۆ جێکردنەوەی باشتر. یاریزانان دەتوانن پێداویستی، چەک، نوێکردنەوە و شتی تر لە بازرگانێک بکڕن کە پێی دەوترێت دوک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bailey |یەکەم=Dustin |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.pcgamesn.com/resident-evil-village/inventory-system-re4|سەردێڕ=Resident Evil Village has RE4-style inventory Tetris |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210122000327/https://www.pcgamesn.com/resident-evil-village/inventory-system-re4 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[PCGamesN]]}}</ref> یاریزانان دەتوانن ئاژەڵان لە گوندەکەدا ڕاو بکەن و لەلایەن دوکەوە بۆیان بکوڵێنرێت و بکرێتە ژەمی خۆراک. خواردنی ژەمەکان ڕێگە بە یاریزان دەدات ھەندێک سوودی تایبەت بەدەستبھێنێت، وەک کەمکردنەوەی ئەو زیانەی کە لە کاتی بەرگریکردندا وەری دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cryer |یەکەم=Hirun |ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.gamesradar.com/resident-evil-village-gameplay-shows-wildlife-hunting-and-extensive-upgrades-system/|سەردێڕ=Resident Evil Village gameplay shows wildlife hunting and extensive upgrades system |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=[[GamesRadar+]]}}</ref> گەنجینە و شتە کۆکراوەکان دەتوانرێت لە دەوروبەری گوندەکەدا بدۆزرێنەوە و بە دراو بە دوک بفرۆشرێن. یاریزانان دەتوانن پێشکەوتنی یارییەکە پاشەکەوت بکەن لە ڕێگەی دۆزینەوە و بەکارھێنانی ئامێری چاپکردنەوە (typewriter)، کە جێگەی تۆمارکەرە شریتییەکانی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧'' دەگرێتەوە و یەکەم دەرکەوتنیانە لە یارییەکی سەرەکیی زنجیرەکەدا لە دوای ''ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤''ەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Baird |یەکەم=Scott |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://screenrant.com/resident-evil-village-typewriter-save-game-progress-ink/|سەردێڕ=Resident Evil Village Is Bringing Back Typewriters (But Not Ink Ribbons) |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=[[Screen Rant]]}}</ref> نەخشەی گوندەکە لە لیستی وەستانەوە (pause menu) بەردەستە، لەگەڵ یاداشتنامەیەک کە وێنەی تێدایە و پێشکەوتنی یاریزانەکە لە چیرۆکەکەدا تا ئەو کاتە دەگێڕێتەوە.<ref name="PSShowcase">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McAllister |یەکەم=Gillen |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://blog.playstation.com/2021/04/19/new-resident-evil-village-gameplay-showcases-combat-villains-and-environments/|سەردێڕ=New Resident Evil Village gameplay showcases combat, villains, and environments |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=PlayStation Blog}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMcAllister2021">McAllister, Gillen (April 19, 2021). [https://blog.playstation.com/2021/04/19/new-resident-evil-village-gameplay-showcases-combat-villains-and-environments/ "New Resident Evil Village gameplay showcases combat, villains, and environments"]. ''PlayStation Blog''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">June 28,</span> 2021</span>.</cite></ref> دوو تایبەتمەندیی زیادکراو بۆ یارییەکە بریتین لە دۆخی وێنەگرتن، کە ڕێگە بە گرتنی وێنەی شاشە لە ساتەکانی ناو یارییەکەدا دەدات، لەگەڵ دوگمەیەک بۆ بازدان بەسەر دیمەنە سینەماییەکاندا (cutscenes).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Moore |یەکەم=Logan |ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://comicbook.com/gaming/news/resident-evil-village-photoe-mode-ps4-ps5-xbox-one-series-x/|سەردێڕ=Resident Evil Village Reveals Two Big New Features |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=Comicbook.com}}</ref> دۆخی «مێرسێناریز»، کە شێوازێکی یاریکردنی ئارکەید-ئاسایە لە یارییەکانی پێشووی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ''، لە ''ڤیلج''دا دەگەڕێتەوە. لەم دۆخەدا، یاریزانەکان لە قۆناغە کاتییەکاندا شەڕ دەکەن و پێداویستی و نوێکردنەوە لە فرۆشگاکەی دوک دەکڕن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McWhertor |یەکەم=Michael |ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.polygon.com/22386173/resident-evil-village-mercenaries-mode-announced|سەردێڕ=Resident Evil Village brings back beloved Mercenaries mode |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=Polygon |زمان=en}}</ref> ھەروەھا، ئەو یاریزانانەی کە ''ڤیلج'' دەکڕن، یاریی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕی:ڤێرس''یش وەردەگرن، کە یارییەکی ئۆنلاینی شەش-یاریزانی [[فرە یاریزان (کایەی ڤیدیۆیی)|فرە-یاریزانی]] [[تەقەکەری کەسی سێیەم|تەقەکەری کەسی سێیەمە]]. دوای نزیکەی ساڵ و نیوێک دواکەوتن، ''ڕی:ڤێرس'' لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢دا بەردەست کرا.<ref name="ReVerse">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://neobards.com/resident-evil-reverse-the-multiplayer-mode-included-with-resident-evil-village-launches-officially-on-oct-28th/|سەردێڕ=Resident Evil Re:Verse Developed by NeoBards Launches Officially on Oct 28th |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=NeoBards Entertainment}}</ref> ماڵپەڕی ''[[ئای جی ئێن|ئای-جی-ئێن]]'' ڕەخنەی لە ھاوسەنگیی یارییەکە، کەمیی ناوەڕۆک، و سیستەمی پارەپێدانی ناپەسەندی گرت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://sea.ign.com/resident-evil-reverse/192154/review/resident-evil-reverse-review|سەردێڕ=Resident Evil Re:Verse Review}}</ref> لەکاتێکدا ماڵپەڕی ''گەیمینگبۆڵت'' ڕای گەیاند کە ''ڕی:ڤێرس'' خراپترین یاریی ''ڕێزدێنت ئیڤڵ''ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gamingbolt.com/what-the-hell-is-going-on-with-resident-evil-reverse|سەردێڕ=What the Hell is Going on with Resident Evil Re:Verse?}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Resident Evil Village}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ھیندستان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژاپۆن|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس]] [[پۆل:کایە بەرزکراوەکانی ئێکس بۆکس وەن ئێکس]] [[پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان]] [[پۆل:کایەکانی ئێکس بۆکس کڵاود گەیمینگ]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:ئەو کایە ڤیدیۆیانەی سەبارەت بە منداڵانن]] [[پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم]] [[پۆل:کایەکانی ستادیا]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە خەیاڵییە زانستییەکان]] [[پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن ٥]] [[پۆل:کایە بەرزکراوەکانی پلەیستەیشن ٤ پرۆ]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:کایەکانی نینتێندۆ سویچ]] [[پۆل:کایەکانی مەک ئۆئێس]] [[پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن جۆیستیک بۆ کایەی ساڵ]] [[پۆل:تەقەکەرانی کەسی یەکەم]] [[پۆل:خەیاڵ سەبارەت بە مشەخۆران]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە سانسۆرکراوەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە مرۆڤخۆری]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢١]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی]] [[پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم]] tsfd7uxeyzylusvfqj14rhkb4hx3ffc 0 289051 1569736 1569622 2026-03-29T12:00:35Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569736 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Coat_of_arms_of_Kurdistan_Regional_Government.svg|وێنۆک]] '''سیاسەتی [[کوردستان]]''' یان '''ڕامیاری کوردستان'''، بە تایبەتی لە چوارچێوەی [[ھەرێمی کوردستان| ھەرێمی کوردستان]]، سیاسەتێکی ئاڵۆزی پەیوەندییە نەتەوەییەکان و [[دیپلۆماسی| دیپلۆماسی]] نێونەتەوەیی پێکدەھێنێت. ھەرێمی کوردستان کە وەک ھەرێمێکی فیدراڵی و [[خۆبەڕێوەبەری| نیمچە سەربەخۆ]] لە [[عێراق]] دامەزراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Muhamad|یەکەم=Goran M.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tyI6EQAAQBAJ|سەردێڕ=أداء إدارة الموارد: تحليل قطاعي في إقليم كردستان العراق ما بعد الصراع|دوایین٢=Khayyat|یەکەم٢=Nabaz T.|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Springer Nature|ژپنک=٩٧٨-٩٨١-٩٧-٧٧٢٥-٩|زمان=en}}</ref> بە پلەی یەکەم دانیشتووانی [[کورد|کوردە]] و لەژێر [[سیستمی پەرلەمانی|سیستمی پەرلەمانیدا]] بەڕێوەدەبرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://us.gov.krd/kurdistan-parliament/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250613134238/https://us.gov.krd/kurdistan-parliament/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|زمان=en-US |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2024/10/20/iraqs-semi-autonomous-kurdish-region-votes-for-new-parliament |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250611204027/https://www.aljazeera.com/news/2024/10/20/iraqs-semi-autonomous-kurdish-region-votes-for-new-parliament |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera |زمان=en |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://en.964media.com/31074/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250611204027/https://en.964media.com/31074/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=964media |زمان=en-US |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=OUG6DQAAQBAJ|سەردێڕ=المسألة الكردية: الهوية والتمثيل والنضال من أجل تقرير المصير: الهوية والتمثيل والنضال من أجل تقرير المصير|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=KW Publishers Pvt Ltd|ژپنک=٩٧٨-٩٣-٨٥٧١٤-٠٨-٥|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Mala |یەکەم=Sabry Nuri |دوایین٢=Hasan |یەکەم٢=Othman Ali |ڕێکەوت=٢٠٢٢|سەردێڕ=آلية الاستجواب كوسيلة للرقابة البرلمانية على سلطة الحكومة: إقليم كردستان العراق نموذجًا |ناونیشان=https://journals.soran.edu.iq/index.php/Twejer/article/view/257 |journal=مجلة توێژر |زمان=en |بەرگ=٥|issue=2 |پەڕەکان=٨٥١–٨٩٤|doi=10.31918/twejer/2252.19 |doi-broken-date=7 July 2025 |issn=2617-0752 |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20250719043536/https://journals.soran.edu.iq/index.php/Twejer/article/view/257 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٥|doi-access=free}}</ref> دیمەنی سیاسی ھەرێم بەھۆی ڕووداوە بەردەوامەکان، لەوانەش دابەشبوونی ناوخۆیی و فشارە دەرەکییەکان، لە قاڵب دراوە. دوو پارتە سیاسییە باڵادەستەکە بریتین لە [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|و یەکێتی نیشتمانیی کوردستان]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ufheil-Somers |یەکەم=Amanda |ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ١٩٨٦|ناونیشان=https://merip.org/1986/07/major-kurdish-organizations-in-iraq/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250803183329/https://merip.org/1986/07/major-kurdish-organizations-in-iraq/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=MERIP |زمان=en-US |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iiss.org/publications/strategic-comments/2023/the-rising-tension-between-iraqi-kurdistans-two-major-parties/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250718011204/https://www.iiss.org/publications/strategic-comments/2023/the-rising-tension-between-iraqi-kurdistans-two-major-parties/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=IISS |زمان=en |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە ڕۆڵێکی سەرەکییان لە بەڕێوەبردنی ناوچەکەدا ھەبووە، بەتایبەتی لە دوای ڕووخانی [[سەددام حوسێن]] لە ساڵی [[داگیرکردنی عێراق ٢٠٠٣| ٢٠٠٣.]]<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Philip S. Hadji |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=الجدول الزمني للعراق: منذ حرب 2003 |ناونیشان=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |journal=United States Institute of Peace |بەرگ=٤١|issue=2 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190905231729/https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref> کێبڕکێ و ھاوکارییەکانیان کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر داینامیکی سیاسی و گەشەسەندنی دامەزراوەیی ناوچەکە ھەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.meri-k.org/publication/%D8%A5%D9%82%D9%84%D9%8A%D9%85-%D9%83%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%B7%D9%86-%D9%88%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%A9/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250720185525/https://www.meri-k.org/publication/%D8%A5%D9%82%D9%84%D9%8A%D9%85-%D9%83%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%B7%D9%86-%D9%88%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%A9/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.meri-k.org |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://presidency.gov.krd/krp/english/ndisplay.aspx?sm=5yBwBg+oqQY= |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250829023315/https://presidency.gov.krd/krp/english/ndisplay.aspx?sm=5yBwBg+oqQY%3D |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=presidency.gov.krd |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/34259-Kurdish-Judge-withdraws-in-protest-against-Federal-Supreme-Court |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240312114042/https://www.kurdistan24.net/en/story/34259-Kurdish-Judge-withdraws-in-protest-against-Federal-Supreme-Court |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠٢٤ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://thenewregion.com/posts/365/federal-supreme-court-s-role-in-baghdad-erbil-relations |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250611204027/https://thenewregion.com/posts/365/federal-supreme-court-s-role-in-baghdad-erbil-relations |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەگەڵ نزیکبوونەوەی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] لە [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ٢٠٢٤|ھەڵبژاردنە چارەنووسسازەکانی پەرلەمانی کوردستان لە ساڵی ٢٠٢٤]]، چاوەروان دەکرێت یاری نێوان ململانێی ناوخۆیی و فشارە دەرەکییەکان و خواستەکان بۆ چاکسازی دیموکراسی ڕێڕەوی داھاتووی سیاسەتی کوردی بدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fpri.org/article/2024/10/iraqi-kurdistans-parliamentary-elections-resilience-challenges-and-us-policy-stakes/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250803090315/https://www.fpri.org/article/2024/10/iraqi-kurdistans-parliamentary-elections-resilience-challenges-and-us-policy-stakes/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.fpri.org |زمان=en-US |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://iraq.un.org/en/277582-kurdistan-region-parliamentary-elections-2024,%20https://iraq.un.org/en/277582-kurdistan-region-parliamentary-elections-2024 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=iraq.un.org |زمان=en }}{{بەستەری مردوو|url=https://iraq.un.org/en/277582-kurdistan-region-parliamentary-elections-2024,%20https://iraq.un.org/en/277582-kurdistan-region-parliamentary-elections-2024 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ئەم داینامیکییانە پرسیاری بەردەوام سەبارەت بە بەردەوامیی سەربەخۆیی ھەرێم لە نێوان ئاستەنگە بەردەوامەکاندا دەوروژێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.wilsoncenter.org/article/hijacking-democracy-role-political-parties-iraq |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250716073657/https://www.wilsoncenter.org/article/hijacking-democracy-role-political-parties-iraq |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.wilsoncenter.org |زمان=en |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا گرنگی جیۆپۆلەتیکی ھەرێمی کوردستان زیاتر سەرنجی نێونەتەوەیی بۆ خۆی ڕاکێشاوە، بەو پێیەی ھەرێم خەریکی دیپلۆماسی ھاوتەریب بووە بۆ پتەوکردنی پەیوەندییەکانی دەرەوە و دەستپێشخەرییە ئابوورییەکانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/english/the-governments-mission/foreign-relations/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250618053627/https://gov.krd/english/the-governments-mission/foreign-relations/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistan Regional Government |زمان=en |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/boi-en/why-kurdistan/region/facts-figures/region-kurdistan-economy/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250611204027/https://gov.krd/boi-en/why-kurdistan/region/facts-figures/region-kurdistan-economy/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistan Regional Government |زمان=en |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Stanislav |یەکەم=Ivanov |سەردێڕ=صعود عامل كردستان في الجيوسياسية الإقليمية |ناونیشان=https://www.imemo.ru/en/publications/periodical/meimo/archive/2015/10/greater-middle-east/rise-of-the-kurdistan-factor-in-regional-geopolitics |journal=World Economy and International Relations |issue=Ìèðîâàÿ ýêîíîìèêà è ìåæäóíàðîäíûå îòíîøåíèÿ |پەڕەکان=٨٤–٩٣|issn=0131-2227 |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20250611204028/https://www.imemo.ru/en/publications/periodical/meimo/archive/2015/10/greater-middle-east/rise-of-the-kurdistan-factor-in-regional-geopolitics |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ئەمەش پاراستنی پەیوەندییە ستراتیژییەکان لەگەڵ وڵاتانی جیاواز، بەتایبەتی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] [[ئێران|و ئێران]] دەگرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hama |یەکەم=Hawre Hasan |ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://moderndiplomacy.eu/2024/06/21/kdp-and-puk-outdated-political-party-model/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250611204027/https://moderndiplomacy.eu/2024/06/21/kdp-and-puk-outdated-political-party-model/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Modern Diplomacy |زمان=en-US |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە [[تورکیا|تورکیادا]] [[بزووتنەوەی سیاسی کورد]] بووەتە جێی مشتومڕێکی بەرچاو، زۆرجار لەلایەن دەوڵەتەوە تۆمەتبار دەکرێت بەوەی پەیوەستە بە [[جیاخوازی|جیابوونەوە]]، ئەمەش بووەتە ھۆی دروستبوونی پەیوەندییەکی گرژ و زۆرجار دووژمنکارانە لەگەڵ [[حکوومەتی تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Watts |یەکەم=Nicole F. |ڕێکەوت=١٩٩٩|سەردێڕ=الحلفاء والأعداء: الأحزاب المؤيدة للأكراد في السياسة التركية |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/176465 |journal=International Journal of Middle East Studies |بەرگ=٣١|پەڕەکان=٦٣١–٦٥٦|doi=10.1017/S0020743800057123 |jstor=176465 |s2cid=155216330 |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20250611204027/https://www.jstor.org/stable/176465 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ozcan |یەکەم=Giran |ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.kurdishpeace.org/research/democracy/the-pro-kurdish-political-movement-in-turkey/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250611204027/https://www.kurdishpeace.org/research/democracy/the-pro-kurdish-political-movement-in-turkey/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdish Peace Institute |زمان=en-US |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە [[ئێران]]، بزووتنەوەی سیاسی کورد ڕەگ و ڕیشەی خۆی دەگەڕێتەوە بۆ دامەزراندنی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (KDPI),<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cambridge.org/universitypress/subjects/politics-international-relations/middle-east-government-politics-and-policy/kurdish-politics-iran-crossborder-interactions-and-mobilisation-1947|سەردێڕ=Kurdish Politics in Iran |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Cambridge University Press & Assessment |زمان=en}}</ref> [[کۆماری کوردستان|و کۆماری مەھاباد]] لە ساڵی ١٩٤٦،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Leezenberg |یەکەم=Michiel |ڕێکەوت=٢٠٢٣|سەردێڕ=تاريخ وثقافة وسياسة الأكراد: نظرة عامة موجزة |ناونیشان=https://kulturnistudia.cz/history-culture-and-politics-of-the-kurds/ |journal=Kulturní studia |زمان=en |بەرگ=٢٠|issue=1 |پەڕەکان=١١٥–١٢٧|doi=10.7160/KS.2023.200105 |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20250611204028/https://kulturnistudia.cz/history-culture-and-politics-of-the-kurds/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> کە ڕەنگدانەوەی خەباتێکی مێژوویی فراوانترە بۆ ناسنامەی کورد، نوێنەرایەتی سیاسی، و [[خۆبەڕێوەبەری]] ناوچەیی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://amwaj.media/en/article/time-for-iran-to-address-the-kurdish-question |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250730030245/https://amwaj.media/en/article/time-for-iran-to-address-the-kurdish-question |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Amwaj.media |زمان=en |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە [[سووریا]]، بزووتنەوەی سیاسی کورد (بەتایبەت لە سەردەمی شۆڕشی [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|ڕۆژاڤا]]) بەھۆی ڕۆڵی دیار و بەرچاوی ھێزەکانی سەرکردایەتی کورد لە بەرخۆدانی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] و ھەوڵەکانیان بۆ دامەزراندنی سیستمێکی حوکمڕانی [[لامەرکەزی]] و [[دیموکراسی]] لە باکووری سووریا، سەرنجی نێونەتەوەیی بۆ خۆی ڕاکێشا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=القوات العراقية والديمقراطية السورية تدمر "خلافة" داعش|ناونیشان=https://www.jcs.mil/Media/News/News-Display/Article/1395511/iraqi-syrian-democratic-forces-destroy-isis-caliphate/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250428153955/https://www.jcs.mil/Media/News/News-Display/Article/1395511/iraqisyrian-democratic-forces-destroy-isis-caliphate/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Joint Chiefs of Staff|زمان=en-US|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=DC (ACW) |یەکەم=Arab Center Washington |ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://arabcenterdc.org/resource/syrias-kurds-facing-dangerous-headwinds/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250611204027/https://arabcenterdc.org/resource/syrias-kurds-facing-dangerous-headwinds/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Arab Center Washington DC |زمان=en-US |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pbs.org/wgbh/frontline/article/flashback-how-us-backed-kurds-defeated-isis-in-kobani-syria/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250611204027/https://www.pbs.org/wgbh/frontline/article/flashback-how-us-backed-kurds-defeated-isis-in-kobani-syria/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=FRONTLINE |زمان=en-US |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بزووتنەوەکە پشتگیری لە [[چەپڕەوی|گرووپە چەپەکانی]] جۆراوجۆر لە [[ئەورووپا]] [[ئەمریکای باکوور|و ئەمریکای باکوور]] وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Miley |یەکەم=Thomas Jeffrey |ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.cetri.be/The-Kurdish-Freedom-Movement |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250714200618/https://www.cetri.be/The-Kurdish-Freedom-Movement |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Centre tricontinental |زمان=en |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == مێژوو == == پێکھاتە سیاسییەکانی کوردی سەرەتایی == داڕمانی دەوڵەتی عوسمانی لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا کاریگەرییەکی قووڵی ھەبوو لەسەر گەشەسەندنی ناسنامەی نەتەوەیی کورد و ئارەزووە سیاسییەکانی کۆمەڵە کوردییەکان.<ref>https://www.ibtauris.com/books/history/middle-east-central-asia/turkey/modern-history-kurds-new-edition</ref><ref>https://www.plutobooks.com/9780745314782/the-kurds/</ref> دوای دابەشبوونی ئیمپراتۆرییەتەکە، ناوچە زۆرینە کوردنشینەکان دابەشکران بەسەر دەوڵەتە تازە دروستکراوەکانی تورکیا، عێراق، و سووریا، ئەمەش بووە ھۆی پارچەبوون و بڵاوبوونەوەی دانیشتووانی کورد بەسەر چەندین سنووری نیشتمانیدا. ئەم دابەشکردنە کوردی وەک گەلێکی بێ دەوڵەت، بەبێ نەتەوەی خۆیان، بەجێھێشت، و بناغەی دەیان ساڵ خەباتی سیاسی لە سەرانسەری ناوچەکەدا دانا.<ref>https://www.routledge.com/The-Kurds-and-the-Kurdish-Question/Cemil/p/book/9781138805299{{بەستەری مردوو|url=https://www.routledge.com/The-Kurds-and-the-Kurdish-Question/Cemil/p/book/9781138805299 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> لە سەرەتادا، یەکەمین ڕاپەڕینەکانی کورد دژی دەسەڵاتی عوسمانی وەک دەربڕینی ناسیۆنالیزم دەرنەکەوتن، بەڵکو وەک یاخیبوون و شۆڕشی ناوخۆیی بوون لەلایەن سەرکردە کوردەکانەوە کە لە چوارچێوەی ئیمپراتۆرییەتەکەدا کاریان دەکرد. ئەم ھەماھەنگییە سەرەتاییانە لە سەرەتادا خۆیان وەک ملکەچی ئیمپراتۆرییەتەکە دەناساند نەک وەک ئەندامانی گرووپێکی نەتەوەیی جیاواز.<ref>https://press.syr.edu/supressbook/1056/the-kurdish-national-movement/{{بەستەری مردوو|url=https://press.syr.edu/supressbook/1056/the-kurdish-national-movement/ |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> بەڵام، ئەم دینامیکییەتە لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەم و سەرەتای سەدەی بیستەمدا دەستی بە گۆڕان کرد، کاتێک ھەستی ناسیۆنالیزمی کوردی وردە وردە جێگیر بوو، بەتایبەتی لە وەڵامی داڕمانی ئیمپراتۆرییەتەکە و ھەڵکشانی بزووتنەوە ناسیۆنالیستییە بەرفراوانەکان لە سەرانسەری ناوچەکەدا.<ref>https://utpress.utexas.edu/books/oloeme{{بەستەری مردوو|url=https://utpress.utexas.edu/books/oloeme |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>https://www.zedbooks.net/shop/book/agha-sheikh-and-state/</ref><ref>https://www.sup.org/books/title/?id=17961{{بەستەری مردوو|url=https://www.sup.org/books/title/?id=17961 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> [[پەیماننامەی سیڤەر]] لە ساڵی ١٩٢٠ زیاتر ئارەزووە سیاسییەکانی کوردی گەشەپێدا بە پێشنیارکردنی ئەگەری دامەزراندنی کوردستانێکی سەربەخۆ.<ref>https://www.overlookpress.com/book/ataturk/{{بەستەری مردوو|url=https://www.overlookpress.com/book/ataturk/ |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdishstudies.net/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250809184627/https://kurdishstudies.net/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>https://www.routledge.com/The-Kurds-A-Contemporary-Overview/Kreyenbroek-Sperl/p/book/9780415082101{{بەستەری مردوو|url=https://www.routledge.com/The-Kurds-A-Contemporary-Overview/Kreyenbroek-Sperl/p/book/9780415082101 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ھەرچەندە ئەم پەیماننامەیە ھەرگیز جێبەجێ نەکرا، بەڵام یەکێک بوو لە کۆنترین دانپێدانە فەرمییەکانی ئارەزووە سیاسییەکانی کورد لەلایەن ڕێککەوتنێکی نێونەتەوەیییەوە. ئەم ھیوایانە دواتر لەلایەن [[پەیماننامەی لۆزان]] لە ساڵی ١٩٢٣ داڕماندن،<ref>https://wwnorton.com/books/A-Peace-to-End-All-Peace</ref> کە ھیچ مەرجێکی بۆ ئۆتۆنۆمی کورد لەخۆ نەگرت و سنوورەکانی دەوڵەتە نوێیەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستی قایم کرد.<ref>https://www.ibtauris.com/books/history/middle-east-central-asia/turkey/turkey-modern-history</ref> بەڵام، لەگەڵ دامەزراندنی کۆماری [[تورکیا]] لەلایەن [[مستەفا کەمال ئەتاتورک]]ەوە، بیرۆکەی خاکی کوردی بە توندی ڕەتکرایەوە وەک بەشێک لە سیاسەتە ناسیۆنالیستییەکانی دەوڵەتە نوێیەکە.<ref>https://sunypress.edu/Books/K/Kurdish-Notables-and-the-Ottoman-State</ref> ئەم سیاسەتانە جەختیان لەسەر ھاوجۆری نەتەوەیی دەکردەوە و بووە ھۆی سەرکوتکردنی زیاتری ناسنامەی کوردی، لەوانە ھەوڵەکانی [[تورکاندن]].<ref>https://www.routledge.com/The-Kurdish-Question-in-Turkey-An-Anatomy-of-a-Conflict/Yegen/p/book/9781138676226{{بەستەری مردوو|url=https://www.routledge.com/The-Kurdish-Question-in-Turkey-An-Anatomy-of-a-Conflict/Yegen/p/book/9781138676226 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> لە ئەنجامدا، گۆڕەپانی بزووتنەوەی سیاسی ئاشتیخوازانە و ڕێکخراوی کورد لە تورکیا لە کاتی سەرەتای کۆماریدا بە شێوەیەکی بەرچاو کەم بووەوە.<ref>https://mepc.org/journal/kurds-people-without-state{{بەستەری مردوو|url=https://mepc.org/journal/kurds-people-without-state |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>https://rowman.com/ISBN/9780847688431/Turkey's-Kurdish-Question-Critical-Perspectives-on-the-PKK-and-Iraqi-Kurdistan{{بەستەری مردوو|url=https://rowman.com/ISBN/9780847688431/Turkey%27s-Kurdish-Question-Critical-Perspectives-on-the-PKK-and-Iraqi-Kurdistan |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> لەبەر ئەوە، دەتوانرێت بوترێت ناسیۆنالیستە کوردەکان بە شێوەیەکی بەرچاو شکستیان ھێنا لە گەیشتن بە ئامانجەکانیان ڕاستەوخۆ دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] دوای ئەم گۆڕانکارییانە.<ref>https://saqibooks.com/book/a-brief-history-of-the-kurds/{{بەستەری مردوو|url=https://saqibooks.com/book/a-brief-history-of-the-kurds/ |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> دەرکەوتنی دەوڵەتە نەتەوەیییە نوێیەکان لەگەڵ ئەجێندای ناوەندی بەھێز، لەگەڵ سەرکردایەتی کوردی پارچەپارچە و شێوازە مێژوویییەکانی حوکمڕانی نا-ناوەندی، بەربەستی دیاریان بۆ بەدیھێنانی پڕۆژەیەکی سیاسی کوردی یەکگرتوو دروست کرد.<ref>https://us.macmillan.com/books/9780312297461/thekurdsifiraq/</ref><ref>https://www.zedbooks.net/shop/book/people-without-a-country/</ref> === دوای جەنگی جیھانیی یەکەم === دامەزراندنی دەوڵەتە نەتەوەیییە مۆدێرنەکان لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] بە شێوەیەکی بەرچاو کاریگەری لەسەر ئارەزووە سیاسییەکانی کورد و شێوەگرتنی ناسنامە ھەبوو. سنوورە نوێیەکانی کە لەلایەن ھێزە کۆلۆنیالیستەکانەوە کێشران، دانیشتووانی کوردیان بەسەر چەندین دەوڵەتدا دابەش کرد، کە ئاسۆی دامەزراندنی قەوارەیەکی سیاسی کوردی یەکگرتوویان دیاریکرد.<ref>https://mitpress.mit.edu/books/borders-and-brethren</ref> لەکاتێکدا ماوەی دوای ساڵی ٢٠٠٣ ئاستێک لە سەقامگیری سیاسی و حوکمڕانی خۆجێیی بۆ کورد لە عێراقدا ھەبوو، ئەم پێشکەوتنە ناسەقامگیر ماوەتەوە، و مەترسییەکانی پارچەبوونی ناوخۆیی و فشارە دەرەکییەکان لە دەوڵەتە دراوسێکانەوە، بەتایبەتی تورکیا و ئێران، کاریگەرییان لەسەرە.<ref>https://rowman.com/ISBN/9780810865860/Historical-Dictionary-of-Iraq-2nd-Edition{{بەستەری مردوو|url=https://rowman.com/ISBN/9780810865860/Historical-Dictionary-of-Iraq-2nd-Edition |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ناکۆکییە یاسایی و سیاسییە بەردەوامەکان لە نێوان بەغداد و حکوومەتی ھەرێمی کوردستان لەسەر داواکارییەکانی خاک و حوکمڕانی، پەیوەندییەکانی نێوان دانیشتووانی کورد و حکوومەتی ناوەندی ئاڵۆزتر دەکات.<ref>https://www.ibtauris.com/books/kurdish-question-iraq-0</ref> لە تورکیا، نزیکەی ٨٠٪ی ڕووداوەکانی توندوتیژی سیاسی کە لە ساڵی ڕابردوودا ڕاپۆرت کراون، دراونەتە پاڵ گرووپەکانی ھێزەکانی کورد، کە ڕەنگدانەوەی بەردەوامی قەیرانی ناکۆکی نێوان دەوڵەتی تورکیا و لایەنە کوردییەکانە، بەتایبەتی لە ناوچە زۆرینە کوردنشینەکاندا.<ref>https://www.crisisgroup.org/europe-central-asia/western-balkans-turkey/turkey/188-turkeys-kurdish-question-pkk-and-road-peace</ref> ھەروەھا، سیاسەتەکانی حکوومەت لە ئێراندا بەشدارییان لە دواکەوتوویی ئابووری و پەراوێزخستنی سیاسی لە کوردستانی ئێراندا کردووە، کە کەشێکی سەربازی و پشێوی دروست کردووە کە لە سەرەتای ڕاپەڕینەکانی کورد لە ناوچەکەدا بەردەوام بووە.<ref>https://rowman.com/ISBN/9780739140390/Kurdish-Politics-in-the-Middle-East{{بەستەری مردوو|url=https://rowman.com/ISBN/9780739140390/Kurdish-Politics-in-the-Middle-East |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ستراتیژییەتەکانی [[حکوومەت]] کە ھەردوو تورکیا و ئێران لە ناوچە چڕەکانی کورددا جێبەجێیان کردووە، بەشدارییان لە ناسەقامگیری سیاسی و جیاوازییە ئابوورییەکاندا کردووە، کە ھەندێک گرووپی کوردی ھانداوە بۆ گەڕان بەدوای ھاوپەیمانێتی لەگەڵ لایەنە کێبڕکێکارەکان لە وەڵامی پەراوێزخستنی ھەستپێکراودا.<ref>https://www.jstor.org/stable/j.ctt18qc4ts</ref> قەیرانە ھەرێمییەکانی ئەم دوایییە، لەوانە [[شەڕی ناوخۆیی سووریا]]، ئارەزووی حوکمڕانی سیاسی لە نێوان کورددا زیندوو کردووەتەوە، کە بووەتە ھۆی داواکاری نوێ بۆ فیدراڵی زیاتر لەناو عێراقدا و دووپاتکردنەوەی مافە سیاسی و ڕۆشنبیرییەکانی کورد.<ref>https://www.cambridge.org/core/books/kurdish-nationalist-movement/C7502B7D60D88D706596D3C8A0C9A5C0</ref><ref>https://www.routledge.com/Syrias-Kurds-History-Politics-and-Society/Tejel/p/book/9780415594025{{بەستەری مردوو|url=https://www.routledge.com/Syrias-Kurds-History-Politics-and-Society/Tejel/p/book/9780415594025 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>https://www.rienner.com/title/The_Kurds_of_Iraq_Building_a_State_Within_a_State</ref> == ئارەزووە سیاسییەکانی کورد == لە تورکیا، کوردەکان بەردەوام ڕووبەڕووی ئاڵنگاری بوونەتەوە لە پاراستنی ناسنامەی ڕۆشنبیرییان لە ناوچەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتدا.<ref>https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-319-58300-9</ref> حکوومەتە یەک لە دوای یەکەکان زۆرجار داواکارییەکانی کورد بۆ فراوانکردنی مافە ڕۆشنبیرییەکان و حوکمڕانی خۆجێیی وەک ھەڕەشەیەک بۆ یەکێتی نەتەوەیی پیشان دەدەن.<ref>https://www.routledge.com/The-Kurdish-Question-Geopolitical-and-Historical-Perspectives/Hassan/p/book/9780367198889{{بەستەری مردوو|url=https://www.routledge.com/The-Kurdish-Question-Geopolitical-and-Historical-Perspectives/Hassan/p/book/9780367198889 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>https://www.washington.edu/uwpress/books/watts/index.html</ref><ref>https://www.ibtauris.com/books/new-sultan</ref> ئەم دینامیکییەتە بووەتە ھۆی خەباتێکی درێژخایەن بۆ ئازادی زمانەوانی و ڕۆشنبیری، زۆرجار لەلایەن سنووردارکردنی یاسایی و لۆمەی کۆمەڵایەتییەوە کەم دەکرێتەوە، سەرەڕای بانگەشە فەرمییەکان کە پەیوەندییان بە پاراستنی مافەکانی کەمینەکانەوە ھەیە.<ref>https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-319-74341-0</ref><ref>https://www.hrw.org/report/2002/03/01/turkey/decade-denial{{بەستەری مردوو|url=https://www.hrw.org/report/2002/03/01/turkey/decade-denial |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>https://kurdishhumanrights.org/publications/{{بەستەری مردوو|url=https://kurdishhumanrights.org/publications/ |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> لە ئێران، ئارەزووە سیاسییەکانی کورد لەسەر بنەمای بەدەستھێنانی مافە ڕۆشنبیرییەکان، لامەرکەزییەت، و یەکگرتن لەگەڵ چوارچێوەیەکی فیدراڵی دیموکراتیدا دەسوڕێتەوە. گرووپە کوردییەکان ھەوڵ دەدەن دەستڕاگەیشتنێکی دادپەروەرانەیان بە دەسەڵاتی سیاسی و سەرچاوە ئابوورییەکان ھەبێت لە ھەمان کاتدا ناسنامەی خۆیان بپارێزن؛ بەڵام، سیاسەتە ناوەندگەرایی و سەرکوتکارەکانی تاران ڕێگرییان لە چاکسازییە مانادارەکان کردووە و چالاکییەکانی کوردیان کپ کردووە.<ref>https://www.ibtauris.com/books/history/middle-east-central-asia/turkey/modern-history-kurds-new-edition</ref> بە پێچەوانەی [[کوردانی عێراق]] یان [[کوردانی تورکیا|تورکیا]]، [[کوردانی ئێران]] نە خاوەنی حوکمڕانی خۆجێیی ھەرێمی و نە کەناڵە سیاسییە یاسایییەکانن. سەرەڕای ئەوە، پارتە کوردییە سەرەکییەکانی ئێران بەردەوامن لە ڕەتکردنەوەی توندوتیژی و داوای دیالۆگێکی ئاشتییانە دەکەن.<ref>https://rowman.com/ISBN/9780739140390/Kurdish-Politics-in-the-Middle-East{{بەستەری مردوو|url=https://rowman.com/ISBN/9780739140390/Kurdish-Politics-in-the-Middle-East |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> بەشداریکردنیان لە پرسە گەورەکانی کورددا، وەک پشتیوانیکردن لە ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی ھەرێمی کوردستان لە ٢٠١٧، ھاودەنگییەکی نەتەوەیی پیشان دەدات.<ref>https://www.cambridge.org/core/books/kurdish-nationalist-movement/C7502B7D60D88D706596D3C8A0C9A5C0</ref> == پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان == [[ھەرێمی کوردستان]] بەشێوازێک لە پەیوەندییە دەرەکییەکان بەشداری دەکات کە بە دیپلۆماسی ھاوتەریب ناسراوە، کە حکوومەتە ژێر نەتەوەیییەکان توانای دروستکردنی پەیوەندی دەرەکییان پێدەدات. ئەم ڕێبازە زیاتر گرنگ بووە چونکە حکوومەتی ھەرێمی کوردستان (KRG) ھەوڵ دەدات پێگەی نێونەتەوەیی خۆی بونیاد بنێت و بەرژەوەندییەکانی بپارێزێت، بەتایبەتی لە پەیوەندی لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ و ھێزە جیھانییەکان.<ref>https://journalofregionalstudies.com/kurdish-regional-government-semi-state-actor-international-system/{{بەستەری مردوو|url=https://journalofregionalstudies.com/kurdish-regional-government-semi-state-actor-international-system/ |date=ئازاری ٢٠٢٦ }}</ref> == بوونی دیپلۆماسی لە ھەرێمی کوردستان == {{سەرەکی|پێڕستی نوێنەرایەتییە دیپلۆماسییەکانی ھەرێمی کوردستان}} ھەرێمی کوردستان پەیوەندی [[دیپلۆماسی]] نافەرمی لەگەڵ چەندین وڵات دەپارێزێت لە ڕێگەی نووسینگەکانی کونسوڵخانە و نووسینگەکانی نوێنەرایەتی کە لە [[ھەولێر]] جێگیرکراون. ئەم نووسینگانە نووسینگەکانی وڵاتانی وەک [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، [[شانشینی یەکگرتوو]]،<ref>https://www.gov.uk/world/organisations/uk-aid-office-erbil{{بەستەری مردوو|url=https://www.gov.uk/world/organisations/uk-aid-office-erbil |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> [[ئیسپانیا]]،<ref>https://krg.org/news/spain-opens-consulate-general-in-erbil/{{بەستەری مردوو|url=https://krg.org/news/spain-opens-consulate-general-in-erbil/ |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> [[ئەرمەنستان]]،<ref>https://krg.org/news/armenia-opens-consulate-general-in-erbil/{{بەستەری مردوو|url=https://krg.org/news/armenia-opens-consulate-general-in-erbil/ |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> [[تورکیا]]،<ref>https://www.mfa.gov.tr/missions/turkey/cgerbil.en.mfa</ref><ref>https://erbil.cg.mfa.gov.tr/Mission{{بەستەری مردوو|url=https://erbil.cg.mfa.gov.tr/Mission |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ھتد، لەخۆدەگرێت.<ref>https://krg.org/p/p.aspx?l=12&p=248{{بەستەری مردوو|url=https://krg.org/p/p.aspx?l=12&p=248 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>https://investinkurdistan.gov.krd/p/p.aspx?l=12&p=321{{بەستەری مردوو|url=https://investinkurdistan.gov.krd/p/p.aspx?l=12&p=321 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> === نووسینگەکانی ھەرێمی کوردستان لە دەرەوە === حکوومەتی ھەرێمی کوردستان نووسینگەی نوێنەرایەتی لە چەندین وڵاتدا دامەزراندووە، لەوانە ھێزە گەورەکانی وەک [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]،<ref>https://us.gov.krd/</ref> [[فەڕەنسا]]،<ref>https://krg.org/p/p.aspx?l=12&p=16{{بەستەری مردوو|url=https://krg.org/p/p.aspx?l=12&p=16 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>https://france.gov.krd/</ref><ref>https://www.diplomatie.gouv.fr/en/the-ministry-for-europe-and-foreign-affairs/protocol-matters/foreign-representations-in-france/kurdistan-region-of-iraq/</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=dQw4w9WgXcQ</ref> [[ڕووسیا]]<ref>https://krg.org/p/p.aspx?l=12&p=18{{بەستەری مردوو|url=https://krg.org/p/p.aspx?l=12&p=18 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>https://russia.gov.krd/{{بەستەری مردوو|url=https://russia.gov.krd/ |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> و [[ئەڵمانیا]]،<ref>https://krg.org/p/p.aspx?l=12&p=12{{بەستەری مردوو|url=https://krg.org/p/p.aspx?l=12&p=12 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>https://germany.gov.krd/{{بەستەری مردوو|url=https://germany.gov.krd/ |date=شوباتی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>https://www.diplomatic-magazine.de/en/embassies-consulates/kurdistan-regional-government-representation-in-germany/{{بەستەری مردوو|url=https://www.diplomatic-magazine.de/en/embassies-consulates/kurdistan-regional-government-representation-in-germany/ |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> کە ئەمەش توانایان پێدەدات لە چالاکییە دیپلۆماسییە ھاوتەریبەکاندا بەشدار بن و ئەجێندای سیاسی و ئابووری خۆیان لە ئاستی نێونەتەوەییدا پەرە پێبدەن. ئەم نووسینگانە ئامانجیان ڕاکێشانی وەبەرھێنانی بیانی،<ref>https://www.iraq-business{{بەستەری مردوو|url=https://www.iraq-business/ |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }} news.com/2021/06/07/krg-targets-foreign-investment/</ref><ref>https://investinkurdistan.gov.krd/p/p.aspx?l=12&p=23{{بەستەری مردوو|url=https://investinkurdistan.gov.krd/p/p.aspx?l=12&p=23 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ھەماھەنگیکردنی یارمەتی مرۆیی، و بەھێزکردنی پەیوەندییە دوو قۆڵییەکانە.<ref>https://krg.org/news/krg-strengthens-bilateral-ties/{{بەستەری مردوو|url=https://krg.org/news/krg-strengthens-bilateral-ties/ |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> سەرەڕای نەبوونی پێگەی سەروەری، [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] لە ڕێگەی ئەم دەستپێشخەرییە دیپلۆماسییانەوە بوونێکی نێونەتەوەیی بەرچاوی بونیاد ناوە.<ref>https://www.fpri.org/article/2022/01/krgs-diplomatic-successes-and-challenges/{{بەستەری مردوو|url=https://www.fpri.org/article/2022/01/krgs-diplomatic-successes-and-challenges/ |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>https://carnegieendowment.org/2019/07/25/krg-s-evolving-foreign-relations-pub-79607</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|عێراق|تورکیا|کوردستان}} [[پۆل:حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتی کوردستان]] t3s2gf167aaak9zyb8ej38a66h52tso 0 290308 1569754 1569430 2026-03-29T12:03:35Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569754 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''خەڵاتی نۆبڵی ئاشتیی ٢٠٢٥'''، خەڵاتێکی ئاشتیی نێودەوڵەتییە کە بەپێی وەسیەتی [[ئەلفرێد نۆبێل]] دامەزراوە،<ref name="nobelwill">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/alfred-nobel/alfred-nobels-will/|سەردێڕ=The will - NobelPrize.org |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ لەلایەن لیژنەی نۆبێلی نەرویجی لە [[ئۆسلۆ]]، [[نەرویژ]] ڕاگەیەندرا. خەڵاتەکە بەخشرایە ماریا کۆرینا ماچادۆ. خەڵاتەکە لە ڕێوڕەسمێکدا لە ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ لە ئۆسلۆ پێشکەش دەکرێت.<ref name="announcement">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2025/machado/facts/|سەردێڕ=Nobel Peace Prize 2025 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251010091037/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2025/machado/facts/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Formula|یەکەم=Food|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://foodformula.site/the-2025-nobel-peace-prize-announced/|سەردێڕ=The 2025 Nobel Peace Prize Announced - Food Formula|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=FoodFormula|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251010091653/https://foodformula.site/the-2025-nobel-peace-prize-announced/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لیژنەی نۆبێلی نەرویجی ستایشی کرد وەک «یەکێک لە نموونە ھەرە نائاساییەکانی ئازایەتیی مەدەنی لە ئەمریکای لاتین لەم دواییانەدا».<ref name="UPI">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Haynes |یەکەم=Danielle |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2025/10/10/sweden-Mara-Corina-Machado-Nobel-Peace-Prize/3731760094697|سەردێڕ=Venezuelan opposition leader María Corina Machado wins Nobel Peace Prize - UPI.com |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=United Press International}}</ref> لە کاتی ڕاگەیاندنی خەڵاتەکەدا، ماچادۆ لە ڤەنزوێلا خۆی شاردبۆوە، لە ترسی سەرکوتکردن لەلایەن حکوومەتی [[نیکۆلاس مادورۆ]]وە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|trans-title=Committee doesn't know whether Machado will be able to receive the Nobel Peace Prize: "There's a serious security situation that must be resolved |ناونیشان=https://www.infobae.com/venezuela/2025/10/10/el-comite-no-sabe-si-machado-podra-recibir-el-premio-nobel-de-la-paz-hay-una-situacion-de-seguridad-seria-que-hay-que-resolver/|سەردێڕ=El Comité no sabe si Machado podrá recibir el premio Nobel de la Paz: ”Hay una situación de seguridad seria que hay que resolver” |وێبگە=Infobae}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 5gyt0shuqcm9lzt91xjrshfxvy9g4al 10 291908 1569873 1559040 2026-03-30T07:43:36Z MFTG 21816 1569873 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = قەزای سۆران | title = {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[قەزای سۆران]] | state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} | listclass = hlist | group1 = [[پێڕستی شارەکانی کوردستان|ناوەند]] | list1 = * '''[[سۆران (شار)|سۆران]]''' | group2 = [[ناحیە]]کان | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = [[ناحیەی دیانا]] | list1 = '''[[دیانا]]''' * [[باپشتیان]] * [[بادلیان]] * [[باژێڕ]] * [[بالەکیان]] * [[بانەدێر]] * [[بێلنگری خواروو]] * [[بێلنگری سەروو]] * [[دێڵزیان]] * [[سەری بەردی]] * [[سیتکان]] * [[شاوراوە]] * [[شیوەزیارەت]] * [[شێخان، دیانا]] * [[غەفوراوە]] * [[قەرەنیاوە]] * [[کەورین]] * [[گردخێوەت]] * [[گوان]] * [[ناورۆین]] * [[ناوکۆک]] * [[ھاودیان]] * [[ھەسنان]] |below = ناوەند: [[سۆران (شار)|سۆران]]، شارۆچکەکان: [[دیانا]] }}}}<includeonly>[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</includeonly> <noinclude> [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەولێر]] </noinclude> slkfzuf7h5crhb5f4ishcxjudndo1pp 1569874 1569873 2026-03-30T07:47:51Z MFTG 21816 1569874 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = قەزای سۆران | title = {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[قەزای سۆران]] | state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} | listclass = hlist | group1 = [[پێڕستی شارەکانی کوردستان|ناوەند]] | list1 = * '''[[سۆران (شار)|سۆران]]''' | group2 = [[ناحیە]]کان | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = [[ناحیەی دیانا]] | list1 = '''[[دیانا]]''' * [[باپشتیان]] * [[بادلیان]] * [[باژێڕ]] * [[بالەکیان]] * [[بانەدێر]] * [[بێلنگری خواروو]] * [[بێلنگری سەروو]] * [[دێڵزیان]] * [[سەری بەردی]] * [[سیتکان]] * [[شاوراوە]] * [[شیوەزیارەت]] * [[شێخان، دیانا]] * [[غەفوراوە]] * [[قەرەنیاوە]] * [[کەورین]] * [[گردخێوەت]] * [[گوان]] * [[مەجیداوە]] * [[ناورۆین]] * [[ناوکۆک]] * [[ھاودیان]] * [[ھەسنان]] |below = ناوەند: [[سۆران (شار)|سۆران]]، شارۆچکەکان: [[دیانا]] }}}}<includeonly>[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</includeonly> <noinclude> [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەولێر]] </noinclude> ikp7614jg7g2kjimedlikbe1pr01xgo 1569910 1569874 2026-03-30T09:02:03Z MFTG 21816 1569910 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = قەزای سۆران | title = {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[قەزای سۆران]] | state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} | listclass = hlist | group1 = [[پێڕستی شارەکانی کوردستان|ناوەند]] | list1 = * '''[[سۆران (شار)|سۆران]]''' | group2 = [[ناحیە]]کان | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = [[ناحیەی دیانا]] | list1 = '''[[دیانا]]''' * [[باپشتیان]] * [[بادلیان]] * [[باژێڕ]] * [[بالەکیان]] * [[بانەدێر]] * [[بێلنگری خواروو]] * [[بێلنگری سەروو]] * [[دێڵزیان]] * [[سەری بەردی]] * [[سیتکان]] * [[شاوراوە]] * [[شیوەزیارەت]] * [[شێخان، دیانا|شێخان]] * [[غەفوراوە]] * [[قەرەنیاوە]] * [[کەورین]] * [[گردخێوەت]] * [[گوان]] * [[مەجیداوە]] * [[ناورۆین]] * [[ناوکۆک]] * [[ھاودیان]] * [[ھەسنان]] |below = ناوەند: [[سۆران (شار)|سۆران]]، شارۆچکەکان: [[دیانا]] }}}}<includeonly>[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</includeonly> <noinclude> [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەولێر]] </noinclude> 86b3o8jy3hpgf9cu3mius2qo11bz65g 0 292867 1569823 1569721 2026-03-29T20:02:35Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1569823 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ماڵپەڕ | ناو = روژمان (Rojman) | لۆگۆ = [[پەڕگە:Cropped-rojman.png|center|200px]] | وێنە = | نووسینی وێنە = ماڵپەڕی خبری و شرۆڤەکاریی روژمان | جۆر = هەواڵنێری، مافی مرۆڤ، کۆمەڵایەتی | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]، [[زمانی فارسی|فارسی]] | خاوەن = | سەرنووسەر = زانا (Zana) | ڕێکەوتی دەستپێکردن = | ناونیشان = {{URL|https://rojman.org/}} | دۆخی ئێستا = چالاک }} '''روژمان''' (بە [[فارسی]]: ''وب‌سایت روژمان'') ماڵپەڕێکی هەواڵنێری، سیاسی و کۆمەڵایەتی لە فەڕانسەیە<ref>https://assoce.fr/waldec/W212015743/ROJMAN-EUROPEAN-OBSERVATORY-FOR-HUMAN-RIGHTS-AND-INDEPENDENT-MEDIA</ref> کە بایەخێکی تایبەت بە ڕووداوەکانی [[کوردستان]]، ئێران و جیهان دەدات. ئەم ماڵپەڕە زیاتر لەسەر پرسەکانی وەک مافی مرۆڤ، بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکان (کرێکاری، ژنان و خوێندکاری) و بڵاوکردنەوەی وتارە سیاسی و ڕەخنەییەکان کار دەکات. == ئامانج و ناوەڕۆک == ماڵپەڕی روژمان خۆی وەک دەنگێکی سەربەخۆ دەناسێنێت کە هەوڵ دەدات پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤ لە ئێران و بەتایبەت لە ناوچە کوردنشینەکان ڕووماڵ بکات. ناوەڕۆکی ماڵپەڕەکە لەم بەشە سەرەکییانە پێکدێت: * '''هەواڵەکان:''' ڕووماڵکردنی ڕووداوە سیاسی و مەدەنییەکانی ڕۆژ. * '''بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکان:''' گرینگیدان بە مانگرتن و ناڕەزایەتییە کرێکارییەکان و چالاکییەکانی بواری ژنان. * '''یادداشت و شرۆڤە:''' بڵاوکردنەوەی وتاری شیکاری لەسەر دۆخی سیاسی و کۆمەڵایەتی. == تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان == روژمان لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا چالاکە و بۆ بڵاوکردنەوەی خێراتری هەواڵەکان سوود لەم پلاتفۆرمانە وەردەگرێت: * '''تێلێگرام:''' کەناڵی فەرمیی روژمان بۆ بڵاوکردنەوەی نوێترین هەواڵ و ڕاپۆرتەکان. * '''ئینستاگرام:''' بڵاوکردنەوەی وێنە و ڤیدیۆکانی پێوەندیدار بە ڕووداوەکانی کوردستان و ئێران. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://rojman.org/derbare/ دەربارەی ئێمە - ماڵپەڕی روژمان]{{|url=https://rojman.org/%d8%b1%d9%88%da%98%d9%85%d8%a7%d9%86-%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d9%85%d8%a7/ |date=ئازاری ٢٠٢٦ }} * {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=خەزەرحەیدەری |یەکەم=فەهیمە |سەردێڕ=یادآر – بەشی نۆیەم: گفتوگۆ لەگەڵ زانا سەعیدزادە سەرنووسەری ماڵپەڕی روژمان |ناونیشان=https://ir.voanews.com/a/7373160.html |وێبگە=دەنگی ئەمریکا (VOA) |زمان=fa |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://rojman.org/ ماڵپەڕی فەرمیی روژمان] * [https://t.me/Rojman_org کەناڵی تێلێگرامی روژمان] * [https://www.instagram.com/rojman_org/ پەڕەی ئینستاگرامی روژمان] [[پۆل:ماڵپەڕە کوردییەکان]] [[پۆل:ماڵپەڕە هەواڵییەکانی کوردستان]] [[پۆل:مافی مرۆڤ لە کوردستان]] js6a928s5az9lh8bj8r2206vu0m86qn 0 293151 1569752 1569435 2026-03-29T12:03:15Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569752 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''جۆن دانیال «ڕازین» کەین''' (لەدایکبووی ١٠ی ئابی ١٩٦٨) ژەنەڕاڵێکی [[ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ھێزی ئاسمانی ئەمریکا]] و سەرمایەدارە، لە ئێستادا وەک ٢٢٦ەمین سەرۆکی ئەرکانی ھاوبەشی سوپای ئەمریکا کاردەکات. لە ساڵی ٢٠٢١ تا ٢٠٢٤ وەک یاریدەدەری بەڕێوەبەری کاروباری سەربازی لە [[دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی|دەزگای ھەواڵگری ناوەندی]] کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://babel.ua/en/news/117064-dan-kaine-is-the-new-chairman-of-the-us-joint-chiefs-of-staff-for-this-trump-brought-him-back-from-retirement|سەردێڕ=Dan Kaine is the new chairman of the US Joint Chiefs of Staff — for this, Trump brought him back from retirement|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250512060816/https://babel.ua/en/news/117064-dan-kaine-is-the-new-chairman-of-the-us-joint-chiefs-of-staff-for-this-trump-brought-him-back-from-retirement|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=babel.ua|زمان=en|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کەین لە ساڵی ١٩٩٠ لە [[معھد فرجینیا العسکری|پەیمانگای سەربازی ڤێرجینیا]] دەرچووە، دوای ماوەیەکی کەم وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرا و لە پۆستە جیاوازەکانی ھێزی ئاسمانیدا کاری کردووە، دیارترینیان وەک فڕۆکەوانی [[جەنەراڵ داینامیکس ئێف ١٦ فایتینگ فالکۆن|فڕۆکەی ئێف ١٦]]. تا ساڵی ٢٠٢٥، کەین ٢٨٠٠ کاتژمێر گەشتی تۆمارکردبوو و دوو گەشتی لە عێراقدا ئەنجامداوە. لە ساڵی ٢٠١٦ تا ٢٠١٨ وەک یاریدەدەری فەرماندەی گشتی بۆ [[فەرماندەییی ئۆپەراسیۆنە تایبەتە ھاوبەشەکان|فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە تایبەتە ھاوبەشەکان]]، لە ساڵی ٢٠١٨ تا ٢٠١٩ وەک جێگری فەرماندەیی گشتی ئۆپەراسیۆنی ویستی پتەو لە ساڵی ٢٠١٨ تا ٢٠١٩، و بەڕێوەبەری بەرنامەکانی دەستڕاگەیشتن بە تایبەت لە نووسینگەی یاریدەدەری وەزیری بەرگری بۆ بەدەستھێنان و بەردەوامبوون لە ساڵی ٢٠١٩ تا ٢٠٢١ خانەنشین بووە ٢٠٢٤. لە شوباتی ٢٠٢٥ سەرۆک [[دۆناڵد ترامپ|دۆناڵد ترەمپ]] چارڵز کیو براونی وەک سەرۆکایەتی ھەییەی ئەرکانی ھاوبەش لە پۆستەکەی دوورخستەوە و کەینی بۆ جێگرتنەوەی دانا. {{تێبینی|تم ترشیح [[ماکسویل تایلور]] کرئیس للھیئة المشترکة الأرکانیة من قبل الرئیس [[جون إف کینیدی]] فی عام ١٩٦٢ بعد تقاعدە فی عام ١٩٥٩، علی الرغم من أنە تم ترشیحە للخدمة فی العام السابق.<ref>{{استشهاد بخبر|تاريخ=2025-02-22|عنوان=Trump ousts Joint Chiefs chairman, other leaders in major Pentagon shake-up|لغة=en|صحيفة=Washington Post|مسار=https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/02/21/trump-joint-chiefs-of-staff-charles-brown-dan-caine/|تاريخ-الوصول=2025-06-24|مسار أرشيف=http://web.archive.org/web/20250224164849/https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/02/21/trump-joint-chiefs-of-staff-charles-brown-dan-caine/|تاريخ أرشيف=2025-02-24}}</ref>}} [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا]] لە مانگی نیساندا کەینی دامەزراند. یەکەم سەرۆکی ئەرکانی ھاوبەشە کە پێشتر پلەی ژەنەڕاڵ یان ئەمیڕاڵی چوار ئەستێرەی نەبووە و یەکەم کەسە کە دوای خانەنشینبوونی کاندید کراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|John D. Caine}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨]] 84c0sbyt4rs20hx4yfgf82weergf12r 0 293365 1569790 1569367 2026-03-29T16:38:40Z ~2026-19536-42 75428 1569790 wikitext text/x-wiki [https://ainde.org/kurdi/articles.php?id=414 ڕەند مەریوانی Rand Mariwani]{{سخ}} '''[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک kfm )(ڕۆژهەڵات)|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤/ئازاری ٢٠٢٦ |سەردێڕ=ئیمپراتۆریەتی ماد: ڕەسەنایەتی، دەسەڵات و پێگەی جیۆپۆلەتیکی |ناونیشان=https://ainde.org/kurdi/articles.php?id=645 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤/ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=ainde.org}}</ref> بە کورتی،ئەمە وێنای جوڵانەوەیەکی سیاسی مۆدێرن دەکات کە دەیەوێت لە چوارچێوەی نەریتی باوی پارتە کوردییەکان (کە زیاتر لەسەر سۆشیالیزم و ناسیۆنالیزمی کلاسیک وەستاون) بچێتە دەرەوە و مۆدێلێکی نوێ پێشکەش بکات. دەکرێت لایەنە سەرەکییەکانی ئەم دیدگایە بەم شێوەیە شی بکەینەوە: ١. [https://www.kurdipedia.org/?q=20260225183039677518&lng=1 ئایدیۆلۆژیای چەپی نەتەوەیی]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20260225183039677518&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=25-02-2026 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=کوردپیدیا}}</ref> {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=ڕەند مەریوانی Rand Meriwani|وێنە=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|شوێنی لەدایکبوون=کوردستان مەریوان|نەتەوە=کورد|ھاوڵاتیبوون=هاوڵاتی کوردستانی|ڕادەی خوێندەواری=لیسانسی زانستی سەربازی|پیشە=سیاسی . سەربازی|تەلەڤیزیۆن=Ainde tv|ماڵپەڕ=https://kfmeast.org/https://ainde.org|education=لیسانسی زانستی سەربازی|occupation=سەرپارشتیاری گشتی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ڕۆژهەڵات|ئۆفیس=سکرتاریەتی سەرپەرشتیاری گشتی|لێدوانی وێنە=کوردستانی ئازاد گەلێکی پێشکەوتوو شارستانی|پەروەردە=کۆلیژی سەربازی}} تێکەڵکردنی بیری چەپ (کە جەخت لە دادپەروەری کۆمەڵایەتی، مافی کرێکاران و چینی هەژار دەکاتەوە) لەگەڵ نەتەوەییبوون (کە پرسی ڕزگاری کوردستان و ناسنامەی کوردی بە بنەما دەگرێت). ئەمە نیشانەی ئەوەیە بزووتنەوەکە دەیەوێت هاوسەنگییەک لە نێوان "مافە سیاسییەکان" و "مافە ئابوورییەکان"دا دروست بکات. ٢. ئامانجە سیاسییەکان (فیدڕالیزم و چارەی خۆنووسین) • مافی چارەی خۆنووسین: وەک پرەنسیپێکی نێودەوڵەتی، بزووتنەوەکە داوای دەکات وەک مافێکی سەرەتایی گەلی کورد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ئازاری ٢٠٢٦ |سەردێڕ=مافی چارەی خۆنووسین بنەمایەکی بنەڕەتی یاسای نێودەوڵەتییە و مافێکی سەرەکییە کە لە په‌یماننامه‌ی نەتەوە یەکگرتووەکاندا هاتووە. |ناونیشان=https://ainde.net/kurdi/articles.php?id=386 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=https://ainde.org/}}</ref> • فیدڕالیزم بۆ ئێران: ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە بزووتنەوەکە لە ئێستادا لە چوارچێوەی سنوورە سیاسییەکانی ئێراندا کار بۆ دیموکراسییەت دەکات و پێی وایە سیستەمی فیدڕاڵی باشترین ڕێگەیە بۆ دابینکردنی مافی نەتەوە جیاوازەکان و دابەشکردنی دادپەروەرانەی دەسەڵات و سەروەت و سامان. ٣. تێڕوانینی تەکنۆکرات و تەکنۆلۆژی (خاڵی جیاکەرەوە) ئەمە ئەو بەشەیە کە بزووتنەوەکە لە پارتەکانی دیکە جیا دەکاتەوە: • تەکنۆکراسی: واتە بەڕێوەبردنی وڵات لەلایەن کەسانی پسپۆڕ و شارەزا (نەک تەنیا سیاسییەکان). ئەمە نیشانەی ئەوەیە بزووتنەوەکە گرنگی بە زانست و کارایی (Efficiency) دەدات لە حوکمڕانیدا. • تەکنۆلۆژیا: بەکارهێنانی تەکنۆلۆژیای سەردەم بۆ گەشەپێدان. لە جیهانی ئەمڕۆدا، هێز لە زانیاری و تەکنۆلۆژیادایە، ئەم بزووتنەوەیە دەیەوێت کۆمەڵگەی کوردی بکاتە کۆمەڵگەیەکی بەرهەمهێن لەم بوارەدا. ٤. بەسیستەمکردن و پاراستنی نەوەکانی داهاتوو بزووتنەوەکە تەنیا لە "دروشمی ئازادی"دا نەوەستاوە، بەڵکو دەچێتە ناو قۆناغی دامەزراوەیی (Institutionalization). مەبەست لێی ئەوەیە کە ئازادی بە تەنیا بەس نییە ئەگەر سیستەمێکی بەهێز نەبێت بیپارێزێت. بەسیستەمکردنی کۆمەڵگە واتە: • دابینکردنی ئاسایشی ئابووری و کۆمەڵایەتی. • پاراستنی نەوەکانی داهاتوو لە هەژاری، نەخوێندەواری و ناسەقامگیری سیاسی. • دروستکردنی ژێرخانێکی وا کە بە گۆڕانی کەسەکان، کۆمەڵگە تووشی داڕمان نەبێت. کورتەی پرۆژەکە: بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان وەک "بزووتنەوەیەکی عەقڵانی و پراگماتی" خۆی دەناسێنێت، کە دەیەوێت لە ڕێگەی زانست، تەکنۆلۆژیا و سیستەمێکی سیاسی فیدڕاڵییەوە، نەک تەنیا کورد لە ژێر دەستەیی ڕزگار بکات، بەڵکو بیخاتە سەر شاڕێی پێشکەوتنە جیهانییەکان و داهاتوویەکی گەرەنتی کراو بۆ نەوەکانی داهاتوو بونیاد بنێت. ستراتیژییەتی قۆناغی ناساندنی دیپلۆماسی؛ بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان قۆناغی ناساندنی دیپلۆماسی بۆ "بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان" یەکێکە لە هەستیارترین و گرنگترین وێستگەکانی تەمەنی بزووتنەوەکە. ئەم قۆناغە تەنها ناساندنی ناوێک نییە، بەڵکو گۆڕینی وێنەی بزووتنەوەکەیە لە "هێزێکی ناڕازی"یەوە بۆ "بەدیلێکی سیاسی و ئیداریی شەرعی" لەسەر ئاستی ناوخۆیی، ناوچەیی و نێودەوڵەتی. بۆ ئەوەی بزووتنەوەکە وەک هێزێکی تەکنۆکرات و خاوەن سیستەم خۆی بباتە پێشەوە، پێویستە کار لەسەر ئەم تەوەرە ستراتیژییانە بکات: ١. گۆڕینی گوتاری سیاسی: لە "شۆڕشگێڕی"یەوە بۆ "دەوڵەتسازی" زۆربەی پارتە کوردییەکان لە ڕابردوودا وەک هێزی "شەڕکەر" یان "گۆڕیلا" ناسراون. بزووتنەوەی ئایندە دەبێت ئەم وێنەیە بێنێتە دەرەوە و جەخت بکاتەوە کە: • پەیام بۆ جیهان: ئێمە تەنها بۆ ئازادی تێناکۆشین، بەڵکو کار بۆ چەسپاندنی سەقامگیری و گەشەپێدانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەکەین لە ڕێگەی سیستەمێکی تەکنۆکراتی مۆدێرنەوە. • پەیام بۆ ناوخۆی ئێران: فیدڕالیزم تەنها داوایەکی نەتەوەیی کورد نییە، بەڵکو تاکە ڕێگەی عەقڵانییە بۆ ڕێگریکردن لە لێکترازان و دابینکردنی دادپەروەری بۆ هەموو نەتەوەکان. ٢. ناساندنی "تەکنۆکراسی" وەک خاڵی بەهێز دیپلۆماتکارانی بزووتنەوەکە دەبێت نیشانی بدەن کە ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی نەخشەڕێگای زانستییە، نەک تەنها دروشمی سیاسی: • دروستکردنی پەیوەندی لەگەڵ سەنتەرەکانی لێکۆڵینەوە (Think Tanks) لە ئەوروپا و ئەمریکا. • نیشاندانی پڕۆژەی "حوکمڕانیی دیجیتاڵی" و "ئابووریی مۆدێرن" بۆ ڕاکێشانی سەرنجی وەبەرهێنەرانی بیانی و ناوەندە بڕیاردەرەکان. ٣. هاوپەیمانی لەگەڵ "ناوەند" و "نەتەوەکانی تر" بۆ ئەوەی بزووتنەوەکە وەک لایەنێکی مۆدێرن و کراوە بناسرێت، پێویستە لە قۆناغی دیپلۆماسیدا: • دیالۆگ لەگەڵ هێزە دیموکراتە ئێرانییەکان (فارس، ئازەری، بەلوچ و هتد) پەرە پێ بدات. • خۆی وەک "بەرەی عەقڵانی" نیشان بدات کە دەتوانێت ببێتە پردی پەیوەندی نێوان هەموو پێکهاتەکان بۆ گەیشتن بە سیستمێکی دیموکراسی. ٤. دیپلۆماسییەتی "چەپی نوێ" و شەرعییەتی جیهانی وەک بزووتنەوەیەکی چەپی نەتەوەیی، دەکرێت پەیوەندییەکی بەهێز لەگەڵ پارتە سۆشیال دیموکراتەکان و سەوزەکانی ئەوروپا دروست بکرێت. جەختکردنەوە لەسەر سێ تەوەری سەرەکی: • دادپەروەری کۆمەڵایەتی. • مافەکانی ژنان. • پاراستنی ژینگە. ئەم تەوەرانە شەرعییەتێکی مرۆیی و جیهانی بە بزووتنەوەکە دەبەخشن و دەرگای پەرلەمانەکانی جیهانی بۆ دەکەنەوە. ٥. دیپلۆماسیی دیجیتاڵی (Digital Diplomacy) بزووتنەوەکە دەبێت سوود لە تەکنۆلۆژیا وەربگرێت بۆ گەیاندنی دەنگی خۆی: • بەکارهێنانی پلاتفۆرمە مۆدێرنەکان بۆ گەیاندنی پەیام بە نەوەی نوێ لە ناوخۆ و دەرەوە. • نیشاندانی وێنەیەکی "سایبێری و عەقڵانی" لە بزووتنەوەکە، کە جیاواز بێت لە هێزە چەکدارییە کلاسیکییەکان. ٦. لۆبیکردن بۆ "مافی چارەی خۆنووسین" وەک مافێکی یاسایی پێویستە ئەم چەمکە لە "دروشمێکی سیاسی"یەوە بگۆڕدرێت بۆ "داوایەکی یاسایی و مرۆیی" لە چوارچێوەی پەیماننامە نێودەوڵەتییەکاندا، تاوەکو کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی وەک پڕۆژەیەکی یاسایی مامەڵەی لەگەڵ بکات. ئاستەنگەکان و ڕووبەڕووبوونەوەیان لە قۆناغی ناساندندا، بزووتنەوەکە ڕووبەڕووی دوو ئاستەنگی سەرەکی دەبێتەوە: 1. ڕکابەری پارتە کلاسیکەکان: کە ڕەنگە ئەم مۆدێلە نوێیە بە هەڕەشە ببینن. 2. دڵنیاکردنەوەی وڵاتانی ناوچەکە: زلهێزەکان لە "نائارامی" دەترسن؛ بۆیە دەبێت بزووتنەوەکە بیسەلمێنێت کە پڕۆژەکەی (Sustainability) تێدایە و دەبێتە هۆی گەشەی ئابووری و سەقامگیری، نەک ئاڵۆزی زیاتر. ئەنجام: قۆناغی ناساندنی دیپلۆماسی بۆ بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان دەبێت لەسەر سێ کۆڵەکەی سەرەکی بوەستێت: (شەرعییەت، پسپۆڕی، سەقامگیری). بەم ستراتیژییەتە، بزووتنەوەکە دەتوانێت لە هێزێکی ناوخۆییەوە ببێتە ئەکتەرێکی کاریگەر و "مۆدێرن" کە جیهان ناچار بکات گوێی لێ بگرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:کەسایەتی سیاسی]] 2qzufemwcmbnabnpde4onbwxxnbq3ox 1569793 1569790 2026-03-29T16:47:04Z ~2026-19536-42 75428 1569793 wikitext text/x-wiki [https://ainde.org/kurdi/articles.php?id=414 ڕەند مەریوانی Rand Mariwani]{{سخ}} '''[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک kfm )(ڕۆژهەڵات)|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤/ئازاری ٢٠٢٦ |سەردێڕ=ئیمپراتۆریەتی ماد: ڕەسەنایەتی، دەسەڵات و پێگەی جیۆپۆلەتیکی |ناونیشان=https://ainde.org/kurdi/articles.php?id=645 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤/ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=ainde.org}}</ref> بە کورتی،ئەمە وێنای جوڵانەوەیەکی سیاسی مۆدێرن دەکات کە دەیەوێت لە چوارچێوەی نەریتی باوی پارتە کوردییەکان (کە زیاتر لەسەر سۆشیالیزم و ناسیۆنالیزمی کلاسیک وەستاون) بچێتە دەرەوە و مۆدێلێکی نوێ پێشکەش بکات. دەکرێت لایەنە سەرەکییەکانی ئەم دیدگایە بەم شێوەیە شی بکەینەوە: ١. [https://www.kurdipedia.org/?q=20260225183039677518&lng=1 ئایدیۆلۆژیای چەپی نەتەوەیی]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20260225183039677518&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=25-02-2026 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=کوردپیدیا}}</ref> {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=ڕەند مەریوانی Rand Meriwani|وێنە=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|شوێنی لەدایکبوون=کوردستان مەریوان|نەتەوە=کورد|ھاوڵاتیبوون=هاوڵاتی کوردستانی|ڕادەی خوێندەواری=لیسانسی زانستی سەربازی|پیشە=سیاسی . سەربازی|تەلەڤیزیۆن=Ainde tv|ماڵپەڕ=https://kfmeast.org/https://ainde.org|education=لیسانسی زانستی سەربازی|occupation=سەرپارشتیاری گشتی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ڕۆژهەڵات|ئۆفیس=سکرتاریەتی سەرپەرشتیاری گشتی|لێدوانی وێنە=کوردستانی ئازاد گەلێکی پێشکەوتوو شارستانی|پەروەردە=کۆلیژی سەربازی}} تێکەڵکردنی بیری چەپ (کە جەخت لە دادپەروەری کۆمەڵایەتی، مافی کرێکاران و چینی هەژار دەکاتەوە) لەگەڵ نەتەوەییبوون (کە پرسی ڕزگاری کوردستان و ناسنامەی کوردی بە بنەما دەگرێت). ئەمە نیشانەی ئەوەیە بزووتنەوەکە دەیەوێت هاوسەنگییەک لە نێوان "مافە سیاسییەکان" و "مافە ئابوورییەکان"دا دروست بکات. ٢. ئامانجە سیاسییەکان (فیدڕالیزم و چارەی خۆنووسین) • مافی چارەی خۆنووسین: وەک پرەنسیپێکی نێودەوڵەتی، بزووتنەوەکە داوای دەکات وەک مافێکی سەرەتایی گەلی کورد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ئازاری ٢٠٢٦ |سەردێڕ=مافی چارەی خۆنووسین بنەمایەکی بنەڕەتی یاسای نێودەوڵەتییە و مافێکی سەرەکییە کە لە په‌یماننامه‌ی نەتەوە یەکگرتووەکاندا هاتووە. |ناونیشان=https://ainde.net/kurdi/articles.php?id=386 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=https://ainde.org/}}</ref> • فیدڕالیزم بۆ ئێران: ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە بزووتنەوەکە لە ئێستادا لە چوارچێوەی سنوورە سیاسییەکانی ئێراندا کار بۆ دیموکراسییەت دەکات و پێی وایە سیستەمی فیدڕاڵی باشترین ڕێگەیە بۆ دابینکردنی مافی نەتەوە جیاوازەکان و دابەشکردنی دادپەروەرانەی دەسەڵات و سەروەت و سامان. ٣. تێڕوانینی تەکنۆکرات و تەکنۆلۆژی (خاڵی جیاکەرەوە) ئەمە ئەو بەشەیە کە بزووتنەوەکە لە پارتەکانی دیکە جیا دەکاتەوە: • تەکنۆکراسی: واتە بەڕێوەبردنی وڵات لەلایەن کەسانی پسپۆڕ و شارەزا (نەک تەنیا سیاسییەکان). ئەمە نیشانەی ئەوەیە بزووتنەوەکە گرنگی بە زانست و کارایی (Efficiency) دەدات لە حوکمڕانیدا. • تەکنۆلۆژیا: بەکارهێنانی تەکنۆلۆژیای سەردەم بۆ گەشەپێدان. لە جیهانی ئەمڕۆدا، هێز لە زانیاری و تەکنۆلۆژیادایە، ئەم بزووتنەوەیە دەیەوێت کۆمەڵگەی کوردی بکاتە کۆمەڵگەیەکی بەرهەمهێن لەم بوارەدا. ٤. بەسیستەمکردن و پاراستنی نەوەکانی داهاتوو بزووتنەوەکە تەنیا لە "دروشمی ئازادی"دا نەوەستاوە، بەڵکو دەچێتە ناو قۆناغی دامەزراوەیی (Institutionalization). مەبەست لێی ئەوەیە کە ئازادی بە تەنیا بەس نییە ئەگەر سیستەمێکی بەهێز نەبێت بیپارێزێت. بەسیستەمکردنی کۆمەڵگە واتە: • دابینکردنی ئاسایشی ئابووری و کۆمەڵایەتی. • پاراستنی نەوەکانی داهاتوو لە هەژاری، نەخوێندەواری و ناسەقامگیری سیاسی. • دروستکردنی ژێرخانێکی وا کە بە گۆڕانی کەسەکان، کۆمەڵگە تووشی داڕمان نەبێت. کورتەی پرۆژەکە: بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان وەک "بزووتنەوەیەکی عەقڵانی و پراگماتی" خۆی دەناسێنێت، کە دەیەوێت لە ڕێگەی زانست، تەکنۆلۆژیا و سیستەمێکی سیاسی فیدڕاڵییەوە، نەک تەنیا کورد لە ژێر دەستەیی ڕزگار بکات، بەڵکو بیخاتە سەر شاڕێی پێشکەوتنە جیهانییەکان و داهاتوویەکی گەرەنتی کراو بۆ نەوەکانی داهاتوو بونیاد بنێت. ستراتیژییەتی قۆناغی ناساندنی دیپلۆماسی؛ بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان قۆناغی ناساندنی دیپلۆماسی بۆ "بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان" یەکێکە لە هەستیارترین و گرنگترین وێستگەکانی تەمەنی بزووتنەوەکە. ئەم قۆناغە تەنها ناساندنی ناوێک نییە، بەڵکو گۆڕینی وێنەی بزووتنەوەکەیە لە "هێزێکی ناڕازی"یەوە بۆ "بەدیلێکی سیاسی و ئیداریی شەرعی" لەسەر ئاستی ناوخۆیی، ناوچەیی و نێودەوڵەتی. بۆ ئەوەی بزووتنەوەکە وەک هێزێکی تەکنۆکرات و خاوەن سیستەم خۆی بباتە پێشەوە، پێویستە کار لەسەر ئەم تەوەرە ستراتیژییانە بکات: ١. گۆڕینی گوتاری سیاسی: لە "شۆڕشگێڕی"یەوە بۆ "دەوڵەتسازی" زۆربەی پارتە کوردییەکان لە ڕابردوودا وەک هێزی "شەڕکەر" یان "گۆڕیلا" ناسراون. بزووتنەوەی ئایندە دەبێت ئەم وێنەیە بێنێتە دەرەوە و جەخت بکاتەوە کە: • پەیام بۆ جیهان: ئێمە تەنها بۆ ئازادی تێناکۆشین، بەڵکو کار بۆ چەسپاندنی سەقامگیری و گەشەپێدانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەکەین لە ڕێگەی سیستەمێکی تەکنۆکراتی مۆدێرنەوە. • پەیام بۆ ناوخۆی ئێران: فیدڕالیزم تەنها داوایەکی نەتەوەیی کورد نییە، بەڵکو تاکە ڕێگەی عەقڵانییە بۆ ڕێگریکردن لە لێکترازان و دابینکردنی دادپەروەری بۆ هەموو نەتەوەکان. ٢. ناساندنی "تەکنۆکراسی" وەک خاڵی بەهێز دیپلۆماتکارانی بزووتنەوەکە دەبێت نیشانی بدەن کە ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی نەخشەڕێگای زانستییە، نەک تەنها دروشمی سیاسی: • دروستکردنی پەیوەندی لەگەڵ سەنتەرەکانی لێکۆڵینەوە (Think Tanks) لە ئەوروپا و ئەمریکا. • نیشاندانی پڕۆژەی "حوکمڕانیی دیجیتاڵی" و "ئابووریی مۆدێرن" بۆ ڕاکێشانی سەرنجی وەبەرهێنەرانی بیانی و ناوەندە بڕیاردەرەکان. ٣. هاوپەیمانی لەگەڵ "ناوەند" و "نەتەوەکانی تر" بۆ ئەوەی بزووتنەوەکە وەک لایەنێکی مۆدێرن و کراوە بناسرێت، پێویستە لە قۆناغی دیپلۆماسیدا: • دیالۆگ لەگەڵ هێزە دیموکراتە ئێرانییەکان (فارس، ئازەری، بەلوچ و هتد) پەرە پێ بدات. • خۆی وەک "بەرەی عەقڵانی" نیشان بدات کە دەتوانێت ببێتە پردی پەیوەندی نێوان هەموو پێکهاتەکان بۆ گەیشتن بە سیستمێکی دیموکراسی. ٤. دیپلۆماسییەتی "چەپی نوێ" و شەرعییەتی جیهانی وەک بزووتنەوەیەکی چەپی نەتەوەیی، دەکرێت پەیوەندییەکی بەهێز لەگەڵ پارتە سۆشیال دیموکراتەکان و سەوزەکانی ئەوروپا دروست بکرێت. جەختکردنەوە لەسەر سێ تەوەری سەرەکی: • دادپەروەری کۆمەڵایەتی. • مافەکانی ژنان. • پاراستنی ژینگە. ئەم تەوەرانە شەرعییەتێکی مرۆیی و جیهانی بە بزووتنەوەکە دەبەخشن و دەرگای پەرلەمانەکانی جیهانی بۆ دەکەنەوە. ٥. دیپلۆماسیی دیجیتاڵی (Digital Diplomacy) بزووتنەوەکە دەبێت سوود لە تەکنۆلۆژیا وەربگرێت بۆ گەیاندنی دەنگی خۆی: • بەکارهێنانی پلاتفۆرمە مۆدێرنەکان بۆ گەیاندنی پەیام بە نەوەی نوێ لە ناوخۆ و دەرەوە. • نیشاندانی وێنەیەکی "سایبێری و عەقڵانی" لە بزووتنەوەکە، کە جیاواز بێت لە هێزە چەکدارییە کلاسیکییەکان. ٦. لۆبیکردن بۆ "مافی چارەی خۆنووسین" وەک مافێکی یاسایی پێویستە ئەم چەمکە لە "دروشمێکی سیاسی"یەوە بگۆڕدرێت بۆ "داوایەکی یاسایی و مرۆیی" لە چوارچێوەی پەیماننامە نێودەوڵەتییەکاندا، تاوەکو کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی وەک پڕۆژەیەکی یاسایی مامەڵەی لەگەڵ بکات. ئاستەنگەکان و ڕووبەڕووبوونەوەیان لە قۆناغی ناساندندا، بزووتنەوەکە ڕووبەڕووی دوو ئاستەنگی سەرەکی دەبێتەوە: 1. ڕکابەری پارتە کلاسیکەکان: کە ڕەنگە ئەم مۆدێلە نوێیە بە هەڕەشە ببینن. 2. دڵنیاکردنەوەی وڵاتانی ناوچەکە: زلهێزەکان لە "نائارامی" دەترسن؛ بۆیە دەبێت بزووتنەوەکە بیسەلمێنێت کە پڕۆژەکەی (Sustainability) تێدایە و دەبێتە هۆی گەشەی ئابووری و سەقامگیری، نەک ئاڵۆزی زیاتر. ئەنجام: قۆناغی ناساندنی دیپلۆماسی بۆ بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان دەبێت لەسەر سێ کۆڵەکەی سەرەکی بوەستێت: (شەرعییەت، پسپۆڕی، سەقامگیری). بەم ستراتیژییەتە، بزووتنەوەکە دەتوانێت لە هێزێکی ناوخۆییەوە ببێتە ئەکتەرێکی کاریگەر و "مۆدێرن" کە جیهان ناچار بکات گوێی لێ بگرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:کەسایەتی سیاسی|حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 9vytblfqxnw98mzgniexlmh0wrln4cq 1569797 1569793 2026-03-29T17:03:15Z ~2026-19536-42 75428 /* سەرچاوەکان */ 1569797 wikitext text/x-wiki [https://ainde.org/kurdi/articles.php?id=414 ڕەند مەریوانی Rand Mariwani]{{سخ}} '''[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک kfm )(ڕۆژهەڵات)|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ئیمپراتۆریەتی ماد: ڕەسەنایەتی، دەسەڵات و پێگەی جیۆپۆلەتیکی |ناونیشان=https://ainde.org/kurdi/articles.php?id=645 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤/ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=ainde.org}}</ref> بە کورتی،ئەمە وێنای جوڵانەوەیەکی سیاسی مۆدێرن دەکات کە دەیەوێت لە چوارچێوەی نەریتی باوی پارتە کوردییەکان (کە زیاتر لەسەر سۆشیالیزم و ناسیۆنالیزمی کلاسیک وەستاون) بچێتە دەرەوە و مۆدێلێکی نوێ پێشکەش بکات. دەکرێت لایەنە سەرەکییەکانی ئەم دیدگایە بەم شێوەیە شی بکەینەوە: ١. [https://www.kurdipedia.org/?q=20260225183039677518&lng=1 ئایدیۆلۆژیای چەپی نەتەوەیی]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20260225183039677518&lng=1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=kurdpidia}}</ref> {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=ڕەند مەریوانی Rand Meriwani|وێنە=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|شوێنی لەدایکبوون=کوردستان مەریوان|نەتەوە=کورد|ھاوڵاتیبوون=هاوڵاتی کوردستانی|ڕادەی خوێندەواری=لیسانسی زانستی سەربازی|پیشە=سیاسی . سەربازی|تەلەڤیزیۆن=Ainde tv|ماڵپەڕ=https://kfmeast.org/https://ainde.org|education=لیسانسی زانستی سەربازی|occupation=سەرپارشتیاری گشتی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ڕۆژهەڵات|ئۆفیس=سکرتاریەتی سەرپەرشتیاری گشتی|لێدوانی وێنە=کوردستانی ئازاد گەلێکی پێشکەوتوو شارستانی|پەروەردە=کۆلیژی سەربازی}} تێکەڵکردنی بیری چەپ (کە جەخت لە دادپەروەری کۆمەڵایەتی، مافی کرێکاران و چینی هەژار دەکاتەوە) لەگەڵ نەتەوەییبوون (کە پرسی ڕزگاری کوردستان و ناسنامەی کوردی بە بنەما دەگرێت). ئەمە نیشانەی ئەوەیە بزووتنەوەکە دەیەوێت هاوسەنگییەک لە نێوان "مافە سیاسییەکان" و "مافە ئابوورییەکان"دا دروست بکات. ٢. ئامانجە سیاسییەکان (فیدڕالیزم و چارەی خۆنووسین) • مافی چارەی خۆنووسین: وەک پرەنسیپێکی نێودەوڵەتی، بزووتنەوەکە داوای دەکات وەک مافێکی سەرەتایی گەلی کورد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=مافی چارەی خۆنووسین بنەمایەکی بنەڕەتی یاسای نێودەوڵەتییە و مافێکی سەرەکییە کە لە په‌یماننامه‌ی نەتەوە یەکگرتووەکاندا هاتووە. |ناونیشان=https://ainde.net/kurdi/articles.php?id=386 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=https://ainde.org/}}</ref> • فیدڕالیزم بۆ ئێران: ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە بزووتنەوەکە لە ئێستادا لە چوارچێوەی سنوورە سیاسییەکانی ئێراندا کار بۆ دیموکراسییەت دەکات و پێی وایە سیستەمی فیدڕاڵی باشترین ڕێگەیە بۆ دابینکردنی مافی نەتەوە جیاوازەکان و دابەشکردنی دادپەروەرانەی دەسەڵات و سەروەت و سامان. ٣. تێڕوانینی تەکنۆکرات و تەکنۆلۆژی (خاڵی جیاکەرەوە) ئەمە ئەو بەشەیە کە بزووتنەوەکە لە پارتەکانی دیکە جیا دەکاتەوە: • تەکنۆکراسی: واتە بەڕێوەبردنی وڵات لەلایەن کەسانی پسپۆڕ و شارەزا (نەک تەنیا سیاسییەکان). ئەمە نیشانەی ئەوەیە بزووتنەوەکە گرنگی بە زانست و کارایی (Efficiency) دەدات لە حوکمڕانیدا. • تەکنۆلۆژیا: بەکارهێنانی تەکنۆلۆژیای سەردەم بۆ گەشەپێدان. لە جیهانی ئەمڕۆدا، هێز لە زانیاری و تەکنۆلۆژیادایە، ئەم بزووتنەوەیە دەیەوێت کۆمەڵگەی کوردی بکاتە کۆمەڵگەیەکی بەرهەمهێن لەم بوارەدا. ٤. بەسیستەمکردن و پاراستنی نەوەکانی داهاتوو بزووتنەوەکە تەنیا لە "دروشمی ئازادی"دا نەوەستاوە، بەڵکو دەچێتە ناو قۆناغی دامەزراوەیی (Institutionalization). مەبەست لێی ئەوەیە کە ئازادی بە تەنیا بەس نییە ئەگەر سیستەمێکی بەهێز نەبێت بیپارێزێت. بەسیستەمکردنی کۆمەڵگە واتە: • دابینکردنی ئاسایشی ئابووری و کۆمەڵایەتی. • پاراستنی نەوەکانی داهاتوو لە هەژاری، نەخوێندەواری و ناسەقامگیری سیاسی. • دروستکردنی ژێرخانێکی وا کە بە گۆڕانی کەسەکان، کۆمەڵگە تووشی داڕمان نەبێت. کورتەی پرۆژەکە: بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان وەک "بزووتنەوەیەکی عەقڵانی و پراگماتی" خۆی دەناسێنێت، کە دەیەوێت لە ڕێگەی زانست، تەکنۆلۆژیا و سیستەمێکی سیاسی فیدڕاڵییەوە، نەک تەنیا کورد لە ژێر دەستەیی ڕزگار بکات، بەڵکو بیخاتە سەر شاڕێی پێشکەوتنە جیهانییەکان و داهاتوویەکی گەرەنتی کراو بۆ نەوەکانی داهاتوو بونیاد بنێت. ستراتیژییەتی قۆناغی ناساندنی دیپلۆماسی؛ بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان قۆناغی ناساندنی دیپلۆماسی بۆ "بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان" یەکێکە لە هەستیارترین و گرنگترین وێستگەکانی تەمەنی بزووتنەوەکە. ئەم قۆناغە تەنها ناساندنی ناوێک نییە، بەڵکو گۆڕینی وێنەی بزووتنەوەکەیە لە "هێزێکی ناڕازی"یەوە بۆ "بەدیلێکی سیاسی و ئیداریی شەرعی" لەسەر ئاستی ناوخۆیی، ناوچەیی و نێودەوڵەتی. بۆ ئەوەی بزووتنەوەکە وەک هێزێکی تەکنۆکرات و خاوەن سیستەم خۆی بباتە پێشەوە، پێویستە کار لەسەر ئەم تەوەرە ستراتیژییانە بکات: ١. گۆڕینی گوتاری سیاسی: لە "شۆڕشگێڕی"یەوە بۆ "دەوڵەتسازی" زۆربەی پارتە کوردییەکان لە ڕابردوودا وەک هێزی "شەڕکەر" یان "گۆڕیلا" ناسراون. بزووتنەوەی ئایندە دەبێت ئەم وێنەیە بێنێتە دەرەوە و جەخت بکاتەوە کە: • پەیام بۆ جیهان: ئێمە تەنها بۆ ئازادی تێناکۆشین، بەڵکو کار بۆ چەسپاندنی سەقامگیری و گەشەپێدانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەکەین لە ڕێگەی سیستەمێکی تەکنۆکراتی مۆدێرنەوە. • پەیام بۆ ناوخۆی ئێران: فیدڕالیزم تەنها داوایەکی نەتەوەیی کورد نییە، بەڵکو تاکە ڕێگەی عەقڵانییە بۆ ڕێگریکردن لە لێکترازان و دابینکردنی دادپەروەری بۆ هەموو نەتەوەکان. ٢. ناساندنی "تەکنۆکراسی" وەک خاڵی بەهێز دیپلۆماتکارانی بزووتنەوەکە دەبێت نیشانی بدەن کە ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی نەخشەڕێگای زانستییە، نەک تەنها دروشمی سیاسی: • دروستکردنی پەیوەندی لەگەڵ سەنتەرەکانی لێکۆڵینەوە (Think Tanks) لە ئەوروپا و ئەمریکا. • نیشاندانی پڕۆژەی "حوکمڕانیی دیجیتاڵی" و "ئابووریی مۆدێرن" بۆ ڕاکێشانی سەرنجی وەبەرهێنەرانی بیانی و ناوەندە بڕیاردەرەکان. ٣. هاوپەیمانی لەگەڵ "ناوەند" و "نەتەوەکانی تر" بۆ ئەوەی بزووتنەوەکە وەک لایەنێکی مۆدێرن و کراوە بناسرێت، پێویستە لە قۆناغی دیپلۆماسیدا: • دیالۆگ لەگەڵ هێزە دیموکراتە ئێرانییەکان (فارس، ئازەری، بەلوچ و هتد) پەرە پێ بدات. • خۆی وەک "بەرەی عەقڵانی" نیشان بدات کە دەتوانێت ببێتە پردی پەیوەندی نێوان هەموو پێکهاتەکان بۆ گەیشتن بە سیستمێکی دیموکراسی. ٤. دیپلۆماسییەتی "چەپی نوێ" و شەرعییەتی جیهانی وەک بزووتنەوەیەکی چەپی نەتەوەیی، دەکرێت پەیوەندییەکی بەهێز لەگەڵ پارتە سۆشیال دیموکراتەکان و سەوزەکانی ئەوروپا دروست بکرێت. جەختکردنەوە لەسەر سێ تەوەری سەرەکی: • دادپەروەری کۆمەڵایەتی. • مافەکانی ژنان. • پاراستنی ژینگە. ئەم تەوەرانە شەرعییەتێکی مرۆیی و جیهانی بە بزووتنەوەکە دەبەخشن و دەرگای پەرلەمانەکانی جیهانی بۆ دەکەنەوە. ٥. دیپلۆماسیی دیجیتاڵی (Digital Diplomacy) بزووتنەوەکە دەبێت سوود لە تەکنۆلۆژیا وەربگرێت بۆ گەیاندنی دەنگی خۆی: • بەکارهێنانی پلاتفۆرمە مۆدێرنەکان بۆ گەیاندنی پەیام بە نەوەی نوێ لە ناوخۆ و دەرەوە. • نیشاندانی وێنەیەکی "سایبێری و عەقڵانی" لە بزووتنەوەکە، کە جیاواز بێت لە هێزە چەکدارییە کلاسیکییەکان. ٦. لۆبیکردن بۆ "مافی چارەی خۆنووسین" وەک مافێکی یاسایی پێویستە ئەم چەمکە لە "دروشمێکی سیاسی"یەوە بگۆڕدرێت بۆ "داوایەکی یاسایی و مرۆیی" لە چوارچێوەی پەیماننامە نێودەوڵەتییەکاندا، تاوەکو کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی وەک پڕۆژەیەکی یاسایی مامەڵەی لەگەڵ بکات. ئاستەنگەکان و ڕووبەڕووبوونەوەیان لە قۆناغی ناساندندا، بزووتنەوەکە ڕووبەڕووی دوو ئاستەنگی سەرەکی دەبێتەوە: 1. ڕکابەری پارتە کلاسیکەکان: کە ڕەنگە ئەم مۆدێلە نوێیە بە هەڕەشە ببینن. 2. دڵنیاکردنەوەی وڵاتانی ناوچەکە: زلهێزەکان لە "نائارامی" دەترسن؛ بۆیە دەبێت بزووتنەوەکە بیسەلمێنێت کە پڕۆژەکەی (Sustainability) تێدایە و دەبێتە هۆی گەشەی ئابووری و سەقامگیری، نەک ئاڵۆزی زیاتر. ئەنجام: قۆناغی ناساندنی دیپلۆماسی بۆ بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان دەبێت لەسەر سێ کۆڵەکەی سەرەکی بوەستێت: (شەرعییەت، پسپۆڕی، سەقامگیری). بەم ستراتیژییەتە، بزووتنەوەکە دەتوانێت لە هێزێکی ناوخۆییەوە ببێتە ئەکتەرێکی کاریگەر و "مۆدێرن" کە جیهان ناچار بکات گوێی لێ بگرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:کەسایەتی سیاسی|حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 5x9e5v0rspfoeuc79flel6wn0mhjg65 0 293446 1569756 1568666 2026-03-29T12:03:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569756 wikitext text/x-wiki {{خوێندنەوە}} '''ھۆشیاریی فۆنیمیک''' بەشێکە لە ھۆشیاریی فۆنۆلۆژیک کە تێیدا بیسەران دەتوانن [[فۆنیم|فۆنیمەکان]] ببیستن، دەستنیشان بکەن و گۆڕانکارییان تێدا بکەن، کە بچووکترین یەکەی مێشکیی [[دەنگ]]ن و یارمەتیدەرن بۆ جیاکردنەوەی یەکەکانی واتا ([[مۆرفیم|مۆرفیمەکان]]). جیاکردنەوەی وشەی قسەکراوی «[[پشیلە]]» بۆ سێ فۆنیمی جیاواز، /ک/، /ئە/، و /ت/، پێویستی بە ھۆشیاریی فۆنیمیک ھەیە. لیژنەی نیشتمانیی خوێندنەوە بۆی دەرکەوتووە کە ھۆشیاریی فۆنیمیک [[خوێندنەوە]]ی وشە و تێگەیشتنی خوێندنەوەی منداڵان باشتر دەکات و یارمەتی منداڵان دەدات فێری ڕێنووس بن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.nichd.nih.gov/publications/nrp/findings.cfm|سەردێڕ=Request Rejected |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080705194256/http://www.nichd.nih.gov/publications/nrp/findings.cfm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تەممووزی ٢٠٠٨|وێبگە=NICHD}}</ref> ھۆشیاریی فۆنیمیک بنەمایە بۆ فێربوونی فۆنیکس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.readingonline.org/critical/shanahan/panel.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150709202631/http://www.readingonline.org/critical/shanahan/panel.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٢|وێبگە=Reading Online}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:خوێندنەوە]] [[پۆل:دەنگناسی (زمانەوانی)]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] dijp7sokalf4ubny1w17aazcs97mj12 0 293566 1569755 1569166 2026-03-29T12:03:45Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1569755 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{Databox}}'''بێرۆسۆس''' (بێژە دەکرێت بە: {{IPAc-en|b|ə|ˈ|r|ɒ|s|ə|s}}) یان '''بۆرۆسۆس''' (بێژە دەکرێت بە: {{IPAc-en|b|ə|ˈ|r|oʊ|s|ə|s}} Βηρωσσός؛ ڕەنگە لە [[زمانی ئەکەدی|بابلی ئەکەدی کۆن]]:𒁹𒀭𒂗𒉺𒇻𒋙𒉡، وەرگیرابێت)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://oracc.museum.upenn.edu/blms/cbd/qpn/x000002460.html|سەردێڕ=blms/qpn/Umunagida[1] |وێبگە=Bilinguals in Late Mesopotamian Scholarship |زنجیرە=[[Open Richly Annotated Cuneiform Corpus]]}}</ref> نووسەرێکی [[شارستانیەتی بابل|بابلی]] بوو لە سەردەمی [[ماوەی ھێلینیستی|ھێلینیستی]] لە سەرەتای [[سەدەی سێیەمی پێش زایین]]، قەشەی بێل مەردووک و و [[فەلەکناس]] بوو کە بە زمانی [[گریکی کوەینە|یۆنانی کۆینێ]] دەینووسی. بەرھەمە ڕەسەنەکانی، لەوانەش ''بابیلۆنیاکا'' (بە [[زمانی یۆنانی کۆن|یۆنانی کۆن]]: Βαβυλωνιακά)، ون بوون، بەڵام پارچە پارچە لە ھەندێک وەرگێڕاندا ماونەتەوە، بە شێوەیەکی بەرچاو لە نووسینەکانی نووسەری [[بەرەبەیانی مەسیحییەت|سەرەتای مەسیحییەت]] یووسبیۆس لە سەدەی چوارەمی زایینی. {{Sfn|Talon|2001}} لەو دواییانەدا بێرۆسۆس لەگەڵ «Bēl-reʾû-shunu»، سەرۆک کاھینەکانی پەرستگای ئیساگیلا لە شاری [[بابل]] ناسێنراوە، وەک چۆن لە بەڵگەنامەیەکی ساڵی ٢٥٨ پێش زاییندا ئاماژەی پێکراوە. {{Sfn|Bach|2013}} ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|گەردوون|مێژوو}} [[پۆل:مردووانی سەدەی ٣یەمی پ.ز]] aitolroqh0s5w6009dqkdd76o3ziisg 0 293628 1569812 1569397 2026-03-29T19:04:08Z ~2026-19655-45 75434 چاکسازی (بچووک) چاکسازی 1569812 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{بنبەست|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} }} [[عەبدوڵڵا پەشێو|سەوڵم پۆڵا و کەناریش دوور]]'''سەوڵم پۆڵا و کەناریش دوور]]''' کتێبی سێیەمی کۆی شیعرەکانی عەبدوڵڵا پەشێوە، کە شیعرەکانی ساڵانی ٢٠٠٦ تاکو ٢٠١٩ تێدایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ماڵپەڕی فەرمی عەبدوڵڵا پەشێو |ناونیشان=https://www.pashew.com/kurdish/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٦|زمان=en-GB}}</ref> نموونەیکەک لە شیعرەکانی کتێبەکە :- '''''<big>(ژین)</big>''''' ژینی پێش تۆم لە یاد نییە پێش ناسینت من نەبوون بووم لەگەڵ تۆدا زمانم گرت چاوم پشکووت سەر پێ کەوتم،دارە دارە… چۆن باوەڕ کەم بەوەی دەڵێ لە دایک بوون هەر یەک جارە == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} by4yss25z3mlidl0tzdlfxatmpx80er 1569813 1569812 2026-03-29T19:04:51Z ~2026-19655-45 75434 چاکسازی چاکسازی (بچووک) 1569813 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{بنبەست|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} }} [[عەبدوڵڵا پەشێو|سەوڵم پۆڵا و کەناریش دوور]]<nowiki/>کتێبی سێیەمی کۆی شیعرەکانی عەبدوڵڵا پەشێوە، کە شیعرەکانی ساڵانی ٢٠٠٦ تاکو ٢٠١٩ تێدایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ماڵپەڕی فەرمی عەبدوڵڵا پەشێو |ناونیشان=https://www.pashew.com/kurdish/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٦|زمان=en-GB}}</ref> نموونەیکەک لە شیعرەکانی کتێبەکە :- '''''<big>(ژین)</big>''''' ژینی پێش تۆم لە یاد نییە پێش ناسینت من نەبوون بووم لەگەڵ تۆدا زمانم گرت چاوم پشکووت سەر پێ کەوتم،دارە دارە… چۆن باوەڕ کەم بەوەی دەڵێ لە دایک بوون هەر یەک جارە == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} ieyhmdlv9hlx9wnshfdtru8wk1ekvhq 1569814 1569813 2026-03-29T19:11:31Z YADGW 75380 چاکسازی (بچووک) چاکسازی چاکسازی 1569814 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{بنبەست|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} }} [[عەبدوڵڵا پەشێو|سەوڵم پۆڵا و کەناریش دوور]]<nowiki/>کتێبی سێیەمی کۆی شیعرەکانی عەبدوڵڵا پەشێوە، کە شیعرەکانی ساڵانی ٢٠٠٦ تاکو ٢٠١٩ تێدایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ماڵپەڕی فەرمی عەبدوڵڵا پەشێو |ناونیشان=https://www.pashew.com/kurdish/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٦|زمان=en-GB}}</ref> نموونەیەک لە شیعرەکانی کتێبەکە :- '''<big>(ژین)</big>''' ژینی پێش تۆم لە یاد نییە پێش ناسینت من نەبوون بووم لەگەڵ تۆدا زمانم گرت چاوم پشکووت سەر پێ کەوتم،دارە دارە… چۆن باوەڕ کەم بەوەی دەڵێ لە دایک بوون هەر یەک جارە == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} mhow36sj5zfskj9a7l4xixksug346bb 1569819 1569814 2026-03-29T20:00:56Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1569819 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} [[عەبدوڵڵا پەشێو|سەوڵم پۆڵا و کەناریش دوور]]<nowiki/>کتێبی سێیەمی کۆی شیعرەکانی عەبدوڵڵا پەشێوە، کە شیعرەکانی ساڵانی ٢٠٠٦ تاکو ٢٠١٩ تێدایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ماڵپەڕی فەرمی عەبدوڵڵا پەشێو |ناونیشان=https://www.pashew.com/kurdish/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٦|زمان=en-GB}}</ref> نموونەیەک لە شیعرەکانی کتێبەکە :- '''<big>(ژین)</big>''' ژینی پێش تۆم لە یاد نییە پێش ناسینت من نەبوون بووم لەگەڵ تۆدا زمانم گرت چاوم پشکووت سەر پێ کەوتم،دارە دارە… چۆن باوەڕ کەم بەوەی دەڵێ لە دایک بوون هەر یەک جارە == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} dgzo4gm0y45tzsic1ce26sgdotlhitp 0 293716 1569827 1569607 2026-03-29T20:05:16Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1569827 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} }} {{Taxobox|image=Origanum vulgare - harilik pune.jpg|image_width=220px|image_caption=|regnum=[[Plantae]]|unranked_classis=|unranked_ordo=|ordo=|familia=|genus=''[[مەرزەوشە (جۆر]]''|species='''''O. vulgare'''''|binomial=''Origanum vulgare''|binomial_authority=[[Carolus Linnaeus|L.]]}} [[پرونده:Illustration_Origanum_vulgare0.jpg|وێنۆک|ئەزبۆڵە (ڕووەک)]] '''ئەزبۆڵە ، مەرزەوشە، جاترەی کێوی یان ئۆریگانۆ''' (ناوی زانستی: ''Origanum vulgare'' ) ناوی [[جۆر (ژینناسی)|جۆرێکە]] لە ڕووەکی گیایی کە ڕەگەزی یان [[جنس (ژینناسی)|جۆری]] Origanum .ناسراوە وەک بەهاراتی کوتراو بەکاردێت و دەرمانیشە بۆ هەناسە. [[پۆل:گژوگیاکانی ئاسیا]] [[پۆل:گژوگیاکانی ئەورووپا]] [[پۆل:گژوگیاکان]] [[پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان]] [[پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣]] e69aijwzawmik5b8j2f0qksc802moof 0 293751 1569769 1569682 2026-03-29T15:01:09Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1569769 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ئانی''' ({{Langx|hy|Անի}}؛ بە [[یۆنانی]]: Ἄνιον؛ {{Langx|la|Abnicum}}) شارێکی [[سەدەکانی ناوەڕاست|سەدەی ناوەڕاست]]ی [[ئەرمەنی]] وێرانە کە ئێستا دەکەوێتە پارێزگای [[پارێزگای قەرس|قەرس]] لە [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] و لە تەنیشت [[سنووری ئەرمەنستان و تورکیا|سنوورە]] داخراوەکەی [[ئەرمەنستان]]. لە نێوان ساڵانی ٩٦١ و ١٠٤٥، ئانی پایتەختی شانشینی ئەرمەنیی باگراتوونی بوو کە بەشێکی زۆری [[ئەرمەنستان]]ی ئێستا و ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]]ی دەگرتەوە. ئەم شارە ناودارە زۆرجار بە «شاری ١٠٠١ کڵێسا» ناودەبرا، ھەرچەندە ژمارەی ڕاستەقینەیان زۆر کەمتر بوو. تا ئێستا، ٥٠ کڵێسا، ٣٣ [[پەرستگای دەشکەوتی]] و ٢٠ [[پەرستگا]]ی بچووک لەلایەن شوێنەوارناسان و مێژوونووسانەوە دۆزراونەتەوە. ئانی لەسەر چەندین ڕێگای بازرگانی ھەڵکەوتبوو، و زۆریی باڵەخانە ئایینییەکان، کۆشکەکان و قەڵا پێشکەوتووەکانی، ئەم شارەی لە ناوەندە شارنشینەکانی تری ھاوچەرخی ناو شانشینی ئەرمەنی جیا دەکردەوە. یەکێک لە دیارترین باڵەخانەکانی، کاتدراڵی ئانی بوو، کە پەیوەستە بە نموونە سەرەتایییەکانی تەلارسازیی گۆتیک و زانایان باس لەوە دەکەن کە کاریگەریی لەسەر کاتدراڵە گەورەکانی [[ئەورووپا]] لە شێوازە گۆتیک و ڕۆمانسکە سەرەتایییەکاندا ھەبووە؛ تاقە کەوانەیییەکانی تا لانی کەم دوو سەدەی تر لە کاتدراڵەکانی ئەورووپادا نەبینران. لە لووتکەی گەشەسەندنیدا، ئانی یەکێک بوو لە گەورەترین شارەکانی جیھان، کە ڕەنگە ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ١٠٠٬٠٠٠ کەس بووبێت، ھەرچەندە بەھۆی سنوورداریی ڕووبەرەکەیەوە مێژوونووسان گومانیان لەو خەمڵاندنە ھەبووە.<ref>Ghafadaryan, Karo (1974). "Ani". Armenian Soviet Encyclopedia (in Armenian). Vol. I. Armenian Academy of Sciences. pp. 407–412.</ref><ref>Joel Mokyr. The Oxford Encyclopedia of Economic History. Oxford: Oxford University Press, 2003, p. 157: "The struggle against Persian, Byzantine, and Arab political and economic domination, however, led to the restoration of the Armenian Kingdom (885–1045). Crafts and agricultural prospered. Its capital, Ani, famous for Armenian classical architecture, became one of the biggest cities in the world."</ref><ref>https://archive.org/details/appreciationofby0000rice</ref><ref>https://www.economist.com/europe/2006/06/15/haunted-by-history</ref><ref>(in Armenian) Hakobyan, Tadevos. (1980). Anii patmutyun, hnaguyn zhamanaknerits minchev 1045 t. [The History of Ani, from Ancient Times until 1045], vol. 1. Yerevan: Yerevan State University Press, pp. 214–217.</ref><ref>Chisholm, Hugh, ed. (1911), "Ani" , Encyclopædia Britannica, vol. 2 (11th ed.), Cambridge University Press, p. 47</ref> ئانی کە بە شکۆمەندییەکەی ناوبانگی دەرکردبوو، لە ساڵی ١٢٣٦دا لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] تاڵان کرا. ئانی ھەرگیز لە بوومەلەرزە وێرانکەرەکەی ساڵی ١٣١٩ و، لەوەش گرنگتر، لە گۆڕانی ڕێگا بازرگانییە ناوچەیییەکان چاک نەبووەوە و تا سەدەی ١٧ بە تەواوی چۆڵ کرا. ئانی ھێمایەکی کولتووری، ئایینی و میراتی نەتەوەیی ناسراوە بۆ [[ئەرمەنییەکان]]. بە وتەی ڕازمیک پانۆسیان، ئانی یەکێکە لە دیارترین و «بەرجەستەترین» ھێماکانی مەزنیی ڕابردووی ئەرمەن و سەرچاوەی شانازییە. لە ساڵی ٢٠١٦دا، خرایە ناو [[پێڕست]]ی شوێنەوارە جیھانییەکانی [[یوونێسکۆ]]. دوای دوو دەیە لە ھەوڵە نێونەتەوەیییە بەردەوامەکان، شوێنەواری ئانی لە ناوچەیەکی ململانێ و ناسەقامگیریی [[جیۆپۆلیتیک]]ییەوە گۆڕاوە بۆ ناوەندێکی گەشتیاریی کولتووری کە دەکرێت ببێتە ھۆی ھاندانی ئاڵوگۆڕی کولتووری و قووڵکردنەوەی تێگەیشتنی مێژوویی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] 8fxeeas56mohq2872egw7bdmjzptmqh 1569820 1569769 2026-03-29T20:01:26Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1569820 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ئانی''' ({{Langx|hy|Անի}}؛ بە [[یۆنانی]]: Ἄνιον؛ {{Langx|la|Abnicum}}) شارێکی [[سەدەکانی ناوەڕاست|سەدەی ناوەڕاست]]ی [[ئەرمەنی]] وێرانە کە ئێستا دەکەوێتە پارێزگای [[پارێزگای قەرس|قەرس]] لە [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] و لە تەنیشت [[سنووری ئەرمەنستان و تورکیا|سنوورە]] داخراوەکەی [[ئەرمەنستان]]. لە نێوان ساڵانی ٩٦١ و ١٠٤٥، ئانی پایتەختی شانشینی ئەرمەنیی باگراتوونی بوو کە بەشێکی زۆری [[ئەرمەنستان]]ی ئێستا و ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]]ی دەگرتەوە. ئەم شارە ناودارە زۆرجار بە «شاری ١٠٠١ کڵێسا» ناودەبرا، ھەرچەندە ژمارەی ڕاستەقینەیان زۆر کەمتر بوو. تا ئێستا، ٥٠ کڵێسا، ٣٣ [[پەرستگای دەشکەوتی]] و ٢٠ [[پەرستگا]]ی بچووک لەلایەن شوێنەوارناسان و مێژوونووسانەوە دۆزراونەتەوە. ئانی لەسەر چەندین ڕێگای بازرگانی ھەڵکەوتبوو، و زۆریی باڵەخانە ئایینییەکان، کۆشکەکان و قەڵا پێشکەوتووەکانی، ئەم شارەی لە ناوەندە شارنشینەکانی تری ھاوچەرخی ناو شانشینی ئەرمەنی جیا دەکردەوە. یەکێک لە دیارترین باڵەخانەکانی، کاتدراڵی ئانی بوو، کە پەیوەستە بە نموونە سەرەتایییەکانی تەلارسازیی گۆتیک و زانایان باس لەوە دەکەن کە کاریگەریی لەسەر کاتدراڵە گەورەکانی [[ئەورووپا]] لە شێوازە گۆتیک و ڕۆمانسکە سەرەتایییەکاندا ھەبووە؛ تاقە کەوانەیییەکانی تا لانی کەم دوو سەدەی تر لە کاتدراڵەکانی ئەورووپادا نەبینران. لە لووتکەی گەشەسەندنیدا، ئانی یەکێک بوو لە گەورەترین شارەکانی جیھان، کە ڕەنگە ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ١٠٠٬٠٠٠ کەس بووبێت، ھەرچەندە بەھۆی سنوورداریی ڕووبەرەکەیەوە مێژوونووسان گومانیان لەو خەمڵاندنە ھەبووە.<ref>Ghafadaryan, Karo (1974). "Ani". Armenian Soviet Encyclopedia (in Armenian). Vol. I. Armenian Academy of Sciences. pp. 407–412.</ref><ref>Joel Mokyr. The Oxford Encyclopedia of Economic History. Oxford: Oxford University Press, 2003, p. 157: "The struggle against Persian, Byzantine, and Arab political and economic domination, however, led to the restoration of the Armenian Kingdom (885–1045). Crafts and agricultural prospered. Its capital, Ani, famous for Armenian classical architecture, became one of the biggest cities in the world."</ref><ref>https://archive.org/details/appreciationofby0000rice</ref><ref>https://www.economist.com/europe/2006/06/15/haunted-by-history</ref><ref>(in Armenian) Hakobyan, Tadevos. (1980). Anii patmutyun, hnaguyn zhamanaknerits minchev 1045 t. [The History of Ani, from Ancient Times until 1045], vol. 1. Yerevan: Yerevan State University Press, pp. 214–217.</ref><ref>Chisholm, Hugh, ed. (1911), "Ani" , Encyclopædia Britannica, vol. 2 (11th ed.), Cambridge University Press, p. 47</ref> ئانی کە بە شکۆمەندییەکەی ناوبانگی دەرکردبوو، لە ساڵی ١٢٣٦دا لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] تاڵان کرا. ئانی ھەرگیز لە بوومەلەرزە وێرانکەرەکەی ساڵی ١٣١٩ و، لەوەش گرنگتر، لە گۆڕانی ڕێگا بازرگانییە ناوچەیییەکان چاک نەبووەوە و تا سەدەی ١٧ بە تەواوی چۆڵ کرا. ئانی ھێمایەکی کولتووری، ئایینی و میراتی نەتەوەیی ناسراوە بۆ [[ئەرمەنییەکان]]. بە وتەی ڕازمیک پانۆسیان، ئانی یەکێکە لە دیارترین و «بەرجەستەترین» ھێماکانی مەزنیی ڕابردووی ئەرمەن و سەرچاوەی شانازییە. لە ساڵی ٢٠١٦دا، خرایە ناو [[پێڕست]]ی شوێنەوارە جیھانییەکانی [[یوونێسکۆ]]. دوای دوو دەیە لە ھەوڵە نێونەتەوەیییە بەردەوامەکان، شوێنەواری ئانی لە ناوچەیەکی ململانێ و ناسەقامگیریی [[جیۆپۆلیتیک]]ییەوە گۆڕاوە بۆ ناوەندێکی گەشتیاریی کولتووری کە دەکرێت ببێتە ھۆی ھاندانی ئاڵوگۆڕی کولتووری و قووڵکردنەوەی تێگەیشتنی مێژوویی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} htnlpwmllha5ymv2zdxj9p8n2kp0q8k 1569831 1569820 2026-03-29T21:01:39Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1569831 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ئانی''' ({{Langx|hy|Անի}}؛ بە [[یۆنانی]]: Ἄνιον؛ {{Langx|la|Abnicum}}) شارێکی [[سەدەکانی ناوەڕاست|سەدەی ناوەڕاست]]ی [[ئەرمەنی]] وێرانە کە ئێستا دەکەوێتە پارێزگای [[پارێزگای قەرس|قەرس]] لە [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] و لە تەنیشت [[سنووری ئەرمەنستان و تورکیا|سنوورە]] داخراوەکەی [[ئەرمەنستان]]. لە نێوان ساڵانی ٩٦١ و ١٠٤٥، ئانی پایتەختی شانشینی ئەرمەنیی باگراتوونی بوو کە بەشێکی زۆری [[ئەرمەنستان]]ی ئێستا و ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]]ی دەگرتەوە. ئەم شارە ناودارە زۆرجار بە «شاری ١٠٠١ کڵێسا» ناودەبرا، ھەرچەندە ژمارەی ڕاستەقینەیان زۆر کەمتر بوو. تا ئێستا، ٥٠ کڵێسا، ٣٣ [[پەرستگای دەشکەوتی]] و ٢٠ [[پەرستگا]]ی بچووک لەلایەن شوێنەوارناسان و مێژوونووسانەوە دۆزراونەتەوە. ئانی لەسەر چەندین ڕێگای بازرگانی ھەڵکەوتبوو، و زۆریی باڵەخانە ئایینییەکان، کۆشکەکان و قەڵا پێشکەوتووەکانی، ئەم شارەی لە ناوەندە شارنشینەکانی تری ھاوچەرخی ناو شانشینی ئەرمەنی جیا دەکردەوە. یەکێک لە دیارترین باڵەخانەکانی، کاتدراڵی ئانی بوو، کە پەیوەستە بە نموونە سەرەتایییەکانی تەلارسازیی گۆتیک و زانایان باس لەوە دەکەن کە کاریگەریی لەسەر کاتدراڵە گەورەکانی [[ئەورووپا]] لە شێوازە گۆتیک و ڕۆمانسکە سەرەتایییەکاندا ھەبووە؛ تاقە کەوانەیییەکانی تا لانی کەم دوو سەدەی تر لە کاتدراڵەکانی ئەورووپادا نەبینران. لە لووتکەی گەشەسەندنیدا، ئانی یەکێک بوو لە گەورەترین شارەکانی جیھان، کە ڕەنگە ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ١٠٠٬٠٠٠ کەس بووبێت، ھەرچەندە بەھۆی سنوورداریی ڕووبەرەکەیەوە مێژوونووسان گومانیان لەو خەمڵاندنە ھەبووە.<ref>Ghafadaryan, Karo (1974). "Ani". Armenian Soviet Encyclopedia (in Armenian). Vol. I. Armenian Academy of Sciences. pp. 407–412.</ref><ref>Joel Mokyr. The Oxford Encyclopedia of Economic History. Oxford: Oxford University Press, 2003, p. 157: "The struggle against Persian, Byzantine, and Arab political and economic domination, however, led to the restoration of the Armenian Kingdom (885–1045). Crafts and agricultural prospered. Its capital, Ani, famous for Armenian classical architecture, became one of the biggest cities in the world."</ref><ref>https://archive.org/details/appreciationofby0000rice</ref><ref>https://www.economist.com/europe/2006/06/15/haunted-by-history</ref><ref>(in Armenian) Hakobyan, Tadevos. (1980). Anii patmutyun, hnaguyn zhamanaknerits minchev 1045 t. [The History of Ani, from Ancient Times until 1045], vol. 1. Yerevan: Yerevan State University Press, pp. 214–217.</ref><ref>Chisholm, Hugh, ed. (1911), "Ani" , Encyclopædia Britannica, vol. 2 (11th ed.), Cambridge University Press, p. 47</ref> ئانی کە بە شکۆمەندییەکەی ناوبانگی دەرکردبوو، لە ساڵی ١٢٣٦دا لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] تاڵان کرا. ئانی ھەرگیز لە بوومەلەرزە وێرانکەرەکەی ساڵی ١٣١٩ و، لەوەش گرنگتر، لە گۆڕانی ڕێگا بازرگانییە ناوچەیییەکان چاک نەبووەوە و تا سەدەی ١٧ بە تەواوی چۆڵ کرا. ئانی ھێمایەکی کولتووری، ئایینی و میراتی نەتەوەیی ناسراوە بۆ [[ئەرمەنییەکان]]. بە وتەی ڕازمیک پانۆسیان، ئانی یەکێکە لە دیارترین و «بەرجەستەترین» ھێماکانی مەزنیی ڕابردووی ئەرمەن و سەرچاوەی شانازییە. لە ساڵی ٢٠١٦دا، خرایە ناو [[پێڕست]]ی شوێنەوارە جیھانییەکانی [[یوونێسکۆ]]. دوای دوو دەیە لە ھەوڵە نێونەتەوەیییە بەردەوامەکان، شوێنەواری ئانی لە ناوچەیەکی ململانێ و ناسەقامگیریی [[جیۆپۆلیتیک]]ییەوە گۆڕاوە بۆ ناوەندێکی گەشتیاریی کولتووری کە دەکرێت ببێتە ھۆی ھاندانی ئاڵوگۆڕی کولتووری و قووڵکردنەوەی تێگەیشتنی مێژوویی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە تورکیا]] l70r1y1qoxqzdcfawt9rxvnjom95kf7 0 293788 1569757 2026-03-29T12:05:33Z HazhirX 75423 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1345459139|Fight Club (novel)]]» 1569757 wikitext text/x-wiki {{Infobox book|<!-- See [[Wikipedia:WikiProject Novels]] or [[Wikipedia:WikiProject Books]] --> | name = Fight Club | image = Fightclubcvr.jpg | author = [[Chuck Palahniuk]] | country = United States | language = English | genre = [[Postmodern literature|Postmodernism]],<ref>{{cite book |last1=Graham |first1=Matt |title=Postmodernism, Twenty-First Century Culture, and American Fiction: Establishing the Continuum |date=2024 |publisher=[[Taylor & Francis]] |page=203 |quote=Fight Club's delayed popularity - the book initially sold poorly until the release of the film, which similarly achieved better sales on video/DVD than in the box office (Keesey., 2016) - intersects with post-9/11 American culture, suggesting an overlap between postmodern fiction and a post- Fukuyamian reassessment of history. Jesse Kavadlo (2009, p.105) notes that Fight Club}}</ref><ref>{{cite book |last1=Kayhan |first1=Sezen |title=Fragments of Tragedy in Postmodern Film |date=2014 |publisher=[[Cambridge Scholars Publishing]] |location=[[Cambridge]] |page=33 |quote=Fight Club's delayed popularity - the book initially sold poorly until the release of the film, which similarly achieved better sales on video/DVD than in the box office - intersects with post-9/11 American culture, suggesting an overlap between postmodern fiction and a post- Fukuyamian reassessment of history.{{nbsp}}... Postmodern literature fictionalizes actual historical events, refers to many other texts, has a certain sense of black humour and generally uses irony. Through magic-realism it often uses imaginary themes and subjects, or through hyper-reality it can focus on the replacement of the real by simulations. Paranoia and violence (Fight Club, A Clockwork Orange) are other two major themes of postmodern literature.}}</ref> [[satire]] | publisher = [[W. W. Norton & Company|W. W. Norton]] | isbn = 0-393-03976-5 }} '''''یانەی شەڕکردن''''' رۆمانێکی ١٩٩٦ ی چەک پاڵەنیکە. ڕۆمانەکە بەدوای ئەزموونەکانی پاڵەوانی ناونەبراوی چیرۆکەکە دەکەوێت کە ململانێ لەگەڵ خەوزڕان دەکات. پزیشکەکەی بە توڕەییەوە لێدوان لەسەر ئەوە دەدات کە خەوزڕان شێوەیەک نییە لە ئازارچەشتن، ئەمەش پاڵ بە پاڵەوانەکەوە دەنێت کە حەسانەوە بدۆزێتەوە بەوەی کە وەکو کەسێکی خاوەن نەخۆشی سەخت خۆی دەربخات لە کۆمەڵە پشتیوانکەرەکان. ئەوسا کەسێکی پڕنهێنی دەناسێت بە ناوی تایلەر دوردن و یانەیەکی ژێرزەمینی شەڕکردن دادەمەزرێنن وەک چارەسەرێکی بنەڕەتی دەروونی. لە ١٩٩٩، دەرهێنەر دەیڤید فینچەر رۆمانەکەی سازکرد بۆ فیلمێک بە هەمان ناوەوە، بە پاڵەوانێتی براد پیت و ئێدوارد نۆرتن. فیلمەکە دواکەوتوانێکی پڕ هەوەسی پەیداکرد لەگەڵ ئەوەی لە لایەنی داراییەوە سەرکەوتوو نەبوو. ناوبانگی فیلمەکە رەواجی رۆمانەکە و نووسەرەکە (پاڵەنیک) ی بەرز کردەوە. پاشکۆی ئەم بەرهەمە لە مانگی ٥ ی ٢٠١٥ لە شێوەی پەڕتووکی کارتۆنی بڵاوکرایەوە بە ناوی یانەی شەڕکردن ٢. یانەی شەڕکردن ٣ لە ٢٠١٩ لە شێوەی پەڕتووکی کارتۆنی بڵاوکرایەوە. == چیرۆک == یانەی شەڕکردن تیشکۆ دەخاتە سەر وەگێڕێکی بێ ناو کە وەک پسپۆرێکی بەشی گلدانەوەی بەرهەم کار دەکات بۆ کۆمپانیایەکی ئۆتۆمۆبیلی ناو نەبراو. بەهۆی فشاری کارەکەی و ئەو کات زڕانەی توشی دەبێت لەبەر گەشتە دەم ناو دەمە پیشەییەکانی، دەستدەکات بە ئازارچەشتن بەهٶی خەوزڕانی بەردەوام. کاتێک بەدوای چارەسەردا دەگەڕێت، پزیشکەکەی ئامۆژگاری دەکات کە سەردانی کۆمەڵەیەکی پشتیوانکەر بکات بۆ ئەوانەی کە توشبووی شێرپەنجەی گونن بۆ ئەوەی &amp;quot;ببینێ کە ئازارچەشتنی راستەقینە چۆنهاییە&amp;quot;. ئەو بۆی دەردەکەوێت کە خۆ هاوبەشکردن لە کێشەکانی ئەوانی تر-هەرچەندە کە خۆی شیرپەنجەی گونی نییە-لە خەوزڕانەکەی کەمدەکاتەوە. چارەسەرە بێ هاوتاکەی وەگێڕەکە کاردەکات تا ئەو کەسێک دەناسێت بە ناوی مارلا سینگەر، &amp;quot;میوان&amp;quot; ێکی تر کە سەردانی کۆمەڵە پشتیوانکەرەکە دەکات و ئەویش وەک توشبوویەک خۆی دەردەخات. مارلا، کە ئەگەری هەیە پەشێواوبێت، بە بیری گێڕەوەرەکە دێنێت کە ئەو ساختەکارە و شوێنی ئێرە نییە. ئەو دەست بە رقبوونەوە لە مارلا دەکات لەبەر ئەوەی دەبێتە هۆی پەنگخواردنەوەی لە گریان و بەمەش پەنگخواردنەوە لە خەوتن. لە دوای رووبەڕووبوونەوەیەک، هەردووکیان رێک دەکەون کە سەردانی کۆمەڵەی پشتیوانکەری جیا بکەن بۆ ئەوەی خۆیان لە یەک دووربگرن. ئەم رێککەوتنە مایەی دڵەڕاوکێییە، و خەوزڕانەکەی وەگێڕەکە دەگەڕێتەوە. کاتێک لەسەر کەنار دەریایەکی بێپۆشاکە، وەگێڕەکە تایلەر دوردن دەناسێت، کەسێکی پەڕگری کاریسماتیکی خاوەن مەبەستی ناڕوون. لە دوای ئەوەی تەقینەوەیەک بەشەنهۆمی وەگێڕەکە وێراندەکات، ئەو داوا دەکات کە لە ماڵی تایلەر بمێنێتەوە. تایلەر رازی دەبێت، بەڵام داوای شتێك دەکات لە ئەنجاما: "ئەمەوێت بە زۆرتریین هێزی خۆت پێما بکێشییت." هەردوو پیاوەکە بۆیان دەردەکەوێت کە چێژ لەم شەڕە بۆکسێنە وەردەگرن. ئەوان دواتر پێکەوە لە هەمان شوێن دەژیین و یانەیەکی شەڕکردن دادەمەزرێنن، بە راکێشانی چەندەها پیاوی مەزاج لێکچوو بۆ ناو گێمی شەڕکدنی بۆکسێنی رووتی سنووردار کراو بەم رێسایانە: 1. کەس باسی یانەی شەڕکردن ناکات. 2. کەس باسی یانەی شەڕکردن ناکات. 3. کاتێک یەکێت ئەڵێت بوەستە، یان لە زەمین دەدات، یان بێتوانا دەبێت، شەرەکە کۆتایی پێدێت. 4. تەنها دوو کەس بۆ هەر شەڕێک. 5. یەک شەڕ لە کاتێكدا دەکرێت. 6. شەڕدەکرێت بەبێ کراس و پێڵاو. 7. شەڕەکان بەردەوامدەبن تا ئەو کاتەی پێویستە بەردەوامبن. 8. ئەگەر ئەمە یەکەمجارتە لە یانەی شەڕکردن، دەبێت شەڕبکەیت. -یانەی شەڕکردن، پەڕە ٤٨-٥٠ دواتر لە کتێبەکەدا، میکانیكێک دوو ڕێسای نوێی یانەی شەڕکردنەکە بە وەگێڕەکە ڕادەگەیەنێ: کەس خاڵی چەقی یانەی شەڕکردنەکە نییە جگە لەو دوو پیاوەی کەوا شەڕدەکەن، و یانەی شەڕکردنەکە هەمیشە بە خۆڕایی دەبێت. مارلا، دوای تێبینیکردنی ئەوەی کە وەگێڕەکە لەم دواییانەدا بەشداری نەکردووە لە کۆمەڵە پشتیوانکارەکان، پەیوەندی پێوە دەکات بۆ ئەوەی پێی بڵێت کە تووشی زێدەژەمی بووە بە زاناکس لە کاتی هەوڵدانێکی نا بە دڵیانەی خۆکوشتن. تایلەر لە کارکردن دێتەوە ماڵ، تەلەفۆنەکە هەڵدەگرێت بۆ هەلەقومەلەق وتنەکەی مارلا لەسەر دەرمانەکە، و ڕزگاری دەکات. تایلەر و مارلا پەوەندییەکی شڵەژاو لەگەڵ یەکتر دەستپێدەکەن کە وەگێڕەکە تێکدەدات و سەر لە مارلاش دەشێوێنێت. بە درێژایی ئەم پەیوەندییە، مارلا بێ ئاگایە لە بوونی یانەی شەڕکردن و بوونی تێکەڵاوی نێوان تایلەر و وەگێڕەکە. لەبەر ئەوەی تایلەر و مارلا هەرگیز پێکەوە لە هەمانکاتدا نابینرێن، گێڕەوەرەکە دەپرسێت کە گوایە تایلەر و مارلا هەمان کەسبن. کە یانەی شەڕکردن بوونێکی سەرتاسەری بەدەستدێنێت، تایلەر بەکاری دەهێنێت بۆ بڵاوکردنەوەی بیرۆکە دژە- بەکاربەرەکانی، بە کۆکردنەوەی ئەندامانی یانەی شەڕکردن بۆ بەشداربوونیان لە تەشقەڵەی زیادبوو لە رێکخستن لەسەر کۆمپانیاکانی ئەمریکا. ئەو لە کۆتاییدا بەوەفاتریین ئەندامانی یانەی شەڕکردن کۆدەکاتەوە و پرۆژەی پشێوی دادەمەزرێنێت، کە رێکخراوێکە لە شێوەی کۆمەڵەیەکی ئایینی کە وەک سوپایەک مەشق بە خۆیان دەکەن بۆ رووخاندنی شارستانییەتی هاوچەرخ. ئەم رێکخراوە، هەروەک یانەی شەرکردن، بە چەند رێسایەک سنووردار کراوە: 1- کەس پرسیار ناکات. 2- کەس پرسیار ناکات. 3- بەهانە هێنانەوە نییە. 4- درۆکردن نییە. 5- پێویستە متمانەت بە تایلەر بێت. -یانەی شەڕکردن، پەڕەکانی ١١٩، ١٢٢، ١٢٥ هەرچەندە لە سەرەتادا بەشداربوویەکی دڵسۆزە لە پرۆژەی پشێوی، وەگێڕەکە ناڕەحەت دەبێت بە داگیرکارییە روو لە زیادبووەکەی چالاکییەکانی ئەم پرۆژەیە. ئەو بڕیاردەدات کە تایلەر و دواکەوتووەکانی بوەستێنێت کاتێک بۆب، هاوڕێیەکی بوو لە کۆمەڵە پشتیوانکارەکەی شێرپەنجەی گون، دەکوژرێت لە یەکێک لە ئۆپەراسیۆنە تێکدەرەکانی پرۆژەی پشێوی. لە دواییدا گێڕەوەرەکە بۆی دەردەکەوێت کە خۆی تایلەر دوردنە. لە کاتێکدا باری دەروونی وەگێڕەکە تێکدەشکا، هزری کەسایەتییەکی نوێی دروستکرد کە توانای هەبوو لە کێشەکانی ژیانی ئەو ڕزگاری بکات. مارلا بە نا ئەنقەستانە بۆی ئاشکرادەکات کە ئەو و تایلەر هەمان کەسن. پەیوەندییەکەی تایلەر لەگەڵ مارلا-کە وەگێڕەکە دەریدەبڕێت کە حەزلێ ناکات-پەیوەندی وەگێڕەکە خۆی بوو لەگەڵ مارلا. ماوەکانی خەوزڕانی گێڕەوەرەکە بریتیبوو لە سەر روو کەوتنی کەسایەتییەکەی تایلەر. تایلەر چالاکبوو هەرکاتێک کە گێڕەوەرەکە دەخەوت. کەسایەتییەکەی تایلەر تەنها یانەی شەڕکردنی دروستنەکرد، ئەو هەروەها بەشە نهۆمی گێڕەوەرەکەشی تەقاندەوە. تایلەر پلانی وایە کە باڵاخانەیەکی بەئاسمانداچوو بتەقێنێتەوە بە بەکارهێنانی بۆمبی دروستکراوی ناوخۆیی لە لایەن پرۆژەی پشێوییەوە. ئامانجی تەقینەوەکە مۆزەخانەیەکی نەتەوەیی نزیکە. تایلەر پلانی وایە کە وەکو شەهیدێک بمرێت لە کاتی ئەم رووداوەدا، بە کوشتنی گێرەوەرەکەش لە پرۆسەکەدا. لە دوای هەستپێکردن بەمە، گێڕەوەرەکە هەوڵدەدات بۆ رێگرتن لە تایلەر، هەرچەندە تایلەر هەمووکات پێشڕەوە لە بیرکردنەوە. گێڕەوەرەکە روو لە سەربانی باڵەخانەکە دەکات، کە تیایدا تایلەر بە دەمانچە رایدەگرێت. کاتێک مارلا لەگەڵ یەکێک لە کۆمەڵە پشتیوانکارەکان دێتە سەربانەکە، تایلەر دیارنامینێت، چونکە تایلەر هەلوەسەی ئەوە، نەک هی خۆی. لەگەڵ نەمانی تایلەر، گێڕەوەرەکە چاوەڕێی بۆمبەکە دەکات بتەقێتەوە و بیکوژێت. بۆمبەکە تێکدەچێت لەبەر ئەوەی تایلەر پارافینی تێکەڵکردبووە تەقەمەنییەکان. هێشتا زیندوو و هەڵگری دەمانچەکەی تایلەر، گێڕەوەرەکە یەکەم بڕیار دەدات کە بە ڕاستی خۆی خاوەنی بێت: ئەو دەمانچەکە دەخاتە دەمییەوە و تەقە لە خۆی دەکات. دوای ماوەیەک، لە ناخۆشخانەیەکی دەروونی هەڵدەستێتەوە، بە بڕوای ئەوەی کە بەهەشتە، و وێنای مشتومڕێک دەکات لەگەل خودا دەربارەی سروشتی مرۆڤ. کتێبەکە کۆتایی دێت لەگەڵ نزیکبوونەوەی کارمەندی نەخۆشخانەکە لە گێڕەوەرەکە کە خۆیان ئاشکرا دەکەن کە ئەندامانی پرۆژەکەبن. ئەوان پێی دەڵێن کە پلانەکانیان هەر بەردەوامە، و هەروەها ئەوان چاوەڕوانی تایلەرن بۆ ئەوەی بگەڕێتەوە. [[پۆل:Webarchive template wayback links]] s7zcczrlkwhd6y6ayc7oq0oqnpf1g4b 1569768 1569757 2026-03-29T15:00:59Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1569768 wikitext text/x-wiki {{Infobox book|<!-- See [[Wikipedia:WikiProject Novels]] or [[Wikipedia:WikiProject Books]] --> | name = Fight Club | image = Fightclubcvr.jpg | author = [[Chuck Palahniuk]] | country = United States | language = English | genre = [[Postmodern literature|Postmodernism]],<ref>{{cite book |last1=Graham |first1=Matt |title=Postmodernism, Twenty-First Century Culture, and American Fiction: Establishing the Continuum |date=2024 |publisher=[[Taylor & Francis]] |page=203 |quote=Fight Club's delayed popularity - the book initially sold poorly until the release of the film, which similarly achieved better sales on video/DVD than in the box office (Keesey., 2016) - intersects with post-9/11 American culture, suggesting an overlap between postmodern fiction and a post- Fukuyamian reassessment of history. Jesse Kavadlo (2009, p.105) notes that Fight Club}}</ref><ref>{{cite book |last1=Kayhan |first1=Sezen |title=Fragments of Tragedy in Postmodern Film |date=2014 |publisher=[[Cambridge Scholars Publishing]] |location=[[Cambridge]] |page=33 |quote=Fight Club's delayed popularity - the book initially sold poorly until the release of the film, which similarly achieved better sales on video/DVD than in the box office - intersects with post-9/11 American culture, suggesting an overlap between postmodern fiction and a post- Fukuyamian reassessment of history.{{nbsp}}... Postmodern literature fictionalizes actual historical events, refers to many other texts, has a certain sense of black humour and generally uses irony. Through magic-realism it often uses imaginary themes and subjects, or through hyper-reality it can focus on the replacement of the real by simulations. Paranoia and violence (Fight Club, A Clockwork Orange) are other two major themes of postmodern literature.}}</ref> [[satire]] | publisher = [[W. W. Norton & Company|W. W. Norton]] | isbn = 0-393-03976-5 }} '''''یانەی شەڕکردن''''' رۆمانێکی ١٩٩٦ ی چەک پاڵەنیکە. ڕۆمانەکە بەدوای ئەزموونەکانی پاڵەوانی ناونەبراوی چیرۆکەکە دەکەوێت کە ململانێ لەگەڵ خەوزڕان دەکات. پزیشکەکەی بە توڕەییەوە لێدوان لەسەر ئەوە دەدات کە خەوزڕان شێوەیەک نییە لە ئازارچەشتن، ئەمەش پاڵ بە پاڵەوانەکەوە دەنێت کە حەسانەوە بدۆزێتەوە بەوەی کە وەکو کەسێکی خاوەن نەخۆشی سەخت خۆی دەربخات لە کۆمەڵە پشتیوانکەرەکان. ئەوسا کەسێکی پڕنهێنی دەناسێت بە ناوی تایلەر دوردن و یانەیەکی ژێرزەمینی شەڕکردن دادەمەزرێنن وەک چارەسەرێکی بنەڕەتی دەروونی. لە ١٩٩٩، دەرهێنەر دەیڤید فینچەر رۆمانەکەی سازکرد بۆ فیلمێک بە هەمان ناوەوە، بە پاڵەوانێتی براد پیت و ئێدوارد نۆرتن. فیلمەکە دواکەوتوانێکی پڕ هەوەسی پەیداکرد لەگەڵ ئەوەی لە لایەنی داراییەوە سەرکەوتوو نەبوو. ناوبانگی فیلمەکە رەواجی رۆمانەکە و نووسەرەکە (پاڵەنیک) ی بەرز کردەوە. پاشکۆی ئەم بەرهەمە لە مانگی ٥ ی ٢٠١٥ لە شێوەی پەڕتووکی کارتۆنی بڵاوکرایەوە بە ناوی یانەی شەڕکردن ٢. یانەی شەڕکردن ٣ لە ٢٠١٩ لە شێوەی پەڕتووکی کارتۆنی بڵاوکرایەوە. == چیرۆک == یانەی شەڕکردن تیشکۆ دەخاتە سەر وەگێڕێکی بێ ناو کە وەک پسپۆرێکی بەشی گلدانەوەی بەرهەم کار دەکات بۆ کۆمپانیایەکی ئۆتۆمۆبیلی ناو نەبراو. بەهۆی فشاری کارەکەی و ئەو کات زڕانەی توشی دەبێت لەبەر گەشتە دەم ناو دەمە پیشەییەکانی، دەستدەکات بە ئازارچەشتن بەهٶی خەوزڕانی بەردەوام. کاتێک بەدوای چارەسەردا دەگەڕێت، پزیشکەکەی ئامۆژگاری دەکات کە سەردانی کۆمەڵەیەکی پشتیوانکەر بکات بۆ ئەوانەی کە توشبووی شێرپەنجەی گونن بۆ ئەوەی &amp;quot;ببینێ کە ئازارچەشتنی راستەقینە چۆنهاییە&amp;quot;. ئەو بۆی دەردەکەوێت کە خۆ هاوبەشکردن لە کێشەکانی ئەوانی تر-هەرچەندە کە خۆی شیرپەنجەی گونی نییە-لە خەوزڕانەکەی کەمدەکاتەوە. چارەسەرە بێ هاوتاکەی وەگێڕەکە کاردەکات تا ئەو کەسێک دەناسێت بە ناوی مارلا سینگەر، &amp;quot;میوان&amp;quot; ێکی تر کە سەردانی کۆمەڵە پشتیوانکەرەکە دەکات و ئەویش وەک توشبوویەک خۆی دەردەخات. مارلا، کە ئەگەری هەیە پەشێواوبێت، بە بیری گێڕەوەرەکە دێنێت کە ئەو ساختەکارە و شوێنی ئێرە نییە. ئەو دەست بە رقبوونەوە لە مارلا دەکات لەبەر ئەوەی دەبێتە هۆی پەنگخواردنەوەی لە گریان و بەمەش پەنگخواردنەوە لە خەوتن. لە دوای رووبەڕووبوونەوەیەک، هەردووکیان رێک دەکەون کە سەردانی کۆمەڵەی پشتیوانکەری جیا بکەن بۆ ئەوەی خۆیان لە یەک دووربگرن. ئەم رێککەوتنە مایەی دڵەڕاوکێییە، و خەوزڕانەکەی وەگێڕەکە دەگەڕێتەوە. کاتێک لەسەر کەنار دەریایەکی بێپۆشاکە، وەگێڕەکە تایلەر دوردن دەناسێت، کەسێکی پەڕگری کاریسماتیکی خاوەن مەبەستی ناڕوون. لە دوای ئەوەی تەقینەوەیەک بەشەنهۆمی وەگێڕەکە وێراندەکات، ئەو داوا دەکات کە لە ماڵی تایلەر بمێنێتەوە. تایلەر رازی دەبێت، بەڵام داوای شتێك دەکات لە ئەنجاما: "ئەمەوێت بە زۆرتریین هێزی خۆت پێما بکێشییت." هەردوو پیاوەکە بۆیان دەردەکەوێت کە چێژ لەم شەڕە بۆکسێنە وەردەگرن. ئەوان دواتر پێکەوە لە هەمان شوێن دەژیین و یانەیەکی شەڕکردن دادەمەزرێنن، بە راکێشانی چەندەها پیاوی مەزاج لێکچوو بۆ ناو گێمی شەڕکدنی بۆکسێنی رووتی سنووردار کراو بەم رێسایانە: 1. کەس باسی یانەی شەڕکردن ناکات. 2. کەس باسی یانەی شەڕکردن ناکات. 3. کاتێک یەکێت ئەڵێت بوەستە، یان لە زەمین دەدات، یان بێتوانا دەبێت، شەرەکە کۆتایی پێدێت. 4. تەنها دوو کەس بۆ هەر شەڕێک. 5. یەک شەڕ لە کاتێكدا دەکرێت. 6. شەڕدەکرێت بەبێ کراس و پێڵاو. 7. شەڕەکان بەردەوامدەبن تا ئەو کاتەی پێویستە بەردەوامبن. 8. ئەگەر ئەمە یەکەمجارتە لە یانەی شەڕکردن، دەبێت شەڕبکەیت. -یانەی شەڕکردن، پەڕە ٤٨-٥٠ دواتر لە کتێبەکەدا، میکانیكێک دوو ڕێسای نوێی یانەی شەڕکردنەکە بە وەگێڕەکە ڕادەگەیەنێ: کەس خاڵی چەقی یانەی شەڕکردنەکە نییە جگە لەو دوو پیاوەی کەوا شەڕدەکەن، و یانەی شەڕکردنەکە هەمیشە بە خۆڕایی دەبێت. مارلا، دوای تێبینیکردنی ئەوەی کە وەگێڕەکە لەم دواییانەدا بەشداری نەکردووە لە کۆمەڵە پشتیوانکارەکان، پەیوەندی پێوە دەکات بۆ ئەوەی پێی بڵێت کە تووشی زێدەژەمی بووە بە زاناکس لە کاتی هەوڵدانێکی نا بە دڵیانەی خۆکوشتن. تایلەر لە کارکردن دێتەوە ماڵ، تەلەفۆنەکە هەڵدەگرێت بۆ هەلەقومەلەق وتنەکەی مارلا لەسەر دەرمانەکە، و ڕزگاری دەکات. تایلەر و مارلا پەوەندییەکی شڵەژاو لەگەڵ یەکتر دەستپێدەکەن کە وەگێڕەکە تێکدەدات و سەر لە مارلاش دەشێوێنێت. بە درێژایی ئەم پەیوەندییە، مارلا بێ ئاگایە لە بوونی یانەی شەڕکردن و بوونی تێکەڵاوی نێوان تایلەر و وەگێڕەکە. لەبەر ئەوەی تایلەر و مارلا هەرگیز پێکەوە لە هەمانکاتدا نابینرێن، گێڕەوەرەکە دەپرسێت کە گوایە تایلەر و مارلا هەمان کەسبن. کە یانەی شەڕکردن بوونێکی سەرتاسەری بەدەستدێنێت، تایلەر بەکاری دەهێنێت بۆ بڵاوکردنەوەی بیرۆکە دژە- بەکاربەرەکانی، بە کۆکردنەوەی ئەندامانی یانەی شەڕکردن بۆ بەشداربوونیان لە تەشقەڵەی زیادبوو لە رێکخستن لەسەر کۆمپانیاکانی ئەمریکا. ئەو لە کۆتاییدا بەوەفاتریین ئەندامانی یانەی شەڕکردن کۆدەکاتەوە و پرۆژەی پشێوی دادەمەزرێنێت، کە رێکخراوێکە لە شێوەی کۆمەڵەیەکی ئایینی کە وەک سوپایەک مەشق بە خۆیان دەکەن بۆ رووخاندنی شارستانییەتی هاوچەرخ. ئەم رێکخراوە، هەروەک یانەی شەرکردن، بە چەند رێسایەک سنووردار کراوە: 1- کەس پرسیار ناکات. 2- کەس پرسیار ناکات. 3- بەهانە هێنانەوە نییە. 4- درۆکردن نییە. 5- پێویستە متمانەت بە تایلەر بێت. -یانەی شەڕکردن، پەڕەکانی ١١٩، ١٢٢، ١٢٥ هەرچەندە لە سەرەتادا بەشداربوویەکی دڵسۆزە لە پرۆژەی پشێوی، وەگێڕەکە ناڕەحەت دەبێت بە داگیرکارییە روو لە زیادبووەکەی چالاکییەکانی ئەم پرۆژەیە. ئەو بڕیاردەدات کە تایلەر و دواکەوتووەکانی بوەستێنێت کاتێک بۆب، هاوڕێیەکی بوو لە کۆمەڵە پشتیوانکارەکەی شێرپەنجەی گون، دەکوژرێت لە یەکێک لە ئۆپەراسیۆنە تێکدەرەکانی پرۆژەی پشێوی. لە دواییدا گێڕەوەرەکە بۆی دەردەکەوێت کە خۆی تایلەر دوردنە. لە کاتێکدا باری دەروونی وەگێڕەکە تێکدەشکا، هزری کەسایەتییەکی نوێی دروستکرد کە توانای هەبوو لە کێشەکانی ژیانی ئەو ڕزگاری بکات. مارلا بە نا ئەنقەستانە بۆی ئاشکرادەکات کە ئەو و تایلەر هەمان کەسن. پەیوەندییەکەی تایلەر لەگەڵ مارلا-کە وەگێڕەکە دەریدەبڕێت کە حەزلێ ناکات-پەیوەندی وەگێڕەکە خۆی بوو لەگەڵ مارلا. ماوەکانی خەوزڕانی گێڕەوەرەکە بریتیبوو لە سەر روو کەوتنی کەسایەتییەکەی تایلەر. تایلەر چالاکبوو هەرکاتێک کە گێڕەوەرەکە دەخەوت. کەسایەتییەکەی تایلەر تەنها یانەی شەڕکردنی دروستنەکرد، ئەو هەروەها بەشە نهۆمی گێڕەوەرەکەشی تەقاندەوە. تایلەر پلانی وایە کە باڵاخانەیەکی بەئاسمانداچوو بتەقێنێتەوە بە بەکارهێنانی بۆمبی دروستکراوی ناوخۆیی لە لایەن پرۆژەی پشێوییەوە. ئامانجی تەقینەوەکە مۆزەخانەیەکی نەتەوەیی نزیکە. تایلەر پلانی وایە کە وەکو شەهیدێک بمرێت لە کاتی ئەم رووداوەدا، بە کوشتنی گێرەوەرەکەش لە پرۆسەکەدا. لە دوای هەستپێکردن بەمە، گێڕەوەرەکە هەوڵدەدات بۆ رێگرتن لە تایلەر، هەرچەندە تایلەر هەمووکات پێشڕەوە لە بیرکردنەوە. گێڕەوەرەکە روو لە سەربانی باڵەخانەکە دەکات، کە تیایدا تایلەر بە دەمانچە رایدەگرێت. کاتێک مارلا لەگەڵ یەکێک لە کۆمەڵە پشتیوانکارەکان دێتە سەربانەکە، تایلەر دیارنامینێت، چونکە تایلەر هەلوەسەی ئەوە، نەک هی خۆی. لەگەڵ نەمانی تایلەر، گێڕەوەرەکە چاوەڕێی بۆمبەکە دەکات بتەقێتەوە و بیکوژێت. بۆمبەکە تێکدەچێت لەبەر ئەوەی تایلەر پارافینی تێکەڵکردبووە تەقەمەنییەکان. هێشتا زیندوو و هەڵگری دەمانچەکەی تایلەر، گێڕەوەرەکە یەکەم بڕیار دەدات کە بە ڕاستی خۆی خاوەنی بێت: ئەو دەمانچەکە دەخاتە دەمییەوە و تەقە لە خۆی دەکات. دوای ماوەیەک، لە ناخۆشخانەیەکی دەروونی هەڵدەستێتەوە، بە بڕوای ئەوەی کە بەهەشتە، و وێنای مشتومڕێک دەکات لەگەل خودا دەربارەی سروشتی مرۆڤ. کتێبەکە کۆتایی دێت لەگەڵ نزیکبوونەوەی کارمەندی نەخۆشخانەکە لە گێڕەوەرەکە کە خۆیان ئاشکرا دەکەن کە ئەندامانی پرۆژەکەبن. ئەوان پێی دەڵێن کە پلانەکانیان هەر بەردەوامە، و هەروەها ئەوان چاوەڕوانی تایلەرن بۆ ئەوەی بگەڕێتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:Webarchive template wayback links]] f5szohvp8kqa1gkhfsrrdoq55wyx8sc 1569821 1569768 2026-03-29T20:01:36Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1569821 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{Infobox book|<!-- See [[Wikipedia:WikiProject Novels]] or [[Wikipedia:WikiProject Books]] --> | name = Fight Club | image = Fightclubcvr.jpg | author = [[Chuck Palahniuk]] | country = United States | language = English | genre = [[Postmodern literature|Postmodernism]],<ref>{{cite book |last1=Graham |first1=Matt |title=Postmodernism, Twenty-First Century Culture, and American Fiction: Establishing the Continuum |date=2024 |publisher=[[Taylor & Francis]] |page=203 |quote=Fight Club's delayed popularity - the book initially sold poorly until the release of the film, which similarly achieved better sales on video/DVD than in the box office (Keesey., 2016) - intersects with post-9/11 American culture, suggesting an overlap between postmodern fiction and a post- Fukuyamian reassessment of history. Jesse Kavadlo (2009, p.105) notes that Fight Club}}</ref><ref>{{cite book |last1=Kayhan |first1=Sezen |title=Fragments of Tragedy in Postmodern Film |date=2014 |publisher=[[Cambridge Scholars Publishing]] |location=[[Cambridge]] |page=33 |quote=Fight Club's delayed popularity - the book initially sold poorly until the release of the film, which similarly achieved better sales on video/DVD than in the box office - intersects with post-9/11 American culture, suggesting an overlap between postmodern fiction and a post- Fukuyamian reassessment of history.{{nbsp}}... Postmodern literature fictionalizes actual historical events, refers to many other texts, has a certain sense of black humour and generally uses irony. Through magic-realism it often uses imaginary themes and subjects, or through hyper-reality it can focus on the replacement of the real by simulations. Paranoia and violence (Fight Club, A Clockwork Orange) are other two major themes of postmodern literature.}}</ref> [[satire]] | publisher = [[W. W. Norton & Company|W. W. Norton]] | isbn = 0-393-03976-5 }} '''''یانەی شەڕکردن''''' رۆمانێکی ١٩٩٦ ی چەک پاڵەنیکە. ڕۆمانەکە بەدوای ئەزموونەکانی پاڵەوانی ناونەبراوی چیرۆکەکە دەکەوێت کە ململانێ لەگەڵ خەوزڕان دەکات. پزیشکەکەی بە توڕەییەوە لێدوان لەسەر ئەوە دەدات کە خەوزڕان شێوەیەک نییە لە ئازارچەشتن، ئەمەش پاڵ بە پاڵەوانەکەوە دەنێت کە حەسانەوە بدۆزێتەوە بەوەی کە وەکو کەسێکی خاوەن نەخۆشی سەخت خۆی دەربخات لە کۆمەڵە پشتیوانکەرەکان. ئەوسا کەسێکی پڕنهێنی دەناسێت بە ناوی تایلەر دوردن و یانەیەکی ژێرزەمینی شەڕکردن دادەمەزرێنن وەک چارەسەرێکی بنەڕەتی دەروونی. لە ١٩٩٩، دەرهێنەر دەیڤید فینچەر رۆمانەکەی سازکرد بۆ فیلمێک بە هەمان ناوەوە، بە پاڵەوانێتی براد پیت و ئێدوارد نۆرتن. فیلمەکە دواکەوتوانێکی پڕ هەوەسی پەیداکرد لەگەڵ ئەوەی لە لایەنی داراییەوە سەرکەوتوو نەبوو. ناوبانگی فیلمەکە رەواجی رۆمانەکە و نووسەرەکە (پاڵەنیک) ی بەرز کردەوە. پاشکۆی ئەم بەرهەمە لە مانگی ٥ ی ٢٠١٥ لە شێوەی پەڕتووکی کارتۆنی بڵاوکرایەوە بە ناوی یانەی شەڕکردن ٢. یانەی شەڕکردن ٣ لە ٢٠١٩ لە شێوەی پەڕتووکی کارتۆنی بڵاوکرایەوە. == چیرۆک == یانەی شەڕکردن تیشکۆ دەخاتە سەر وەگێڕێکی بێ ناو کە وەک پسپۆرێکی بەشی گلدانەوەی بەرهەم کار دەکات بۆ کۆمپانیایەکی ئۆتۆمۆبیلی ناو نەبراو. بەهۆی فشاری کارەکەی و ئەو کات زڕانەی توشی دەبێت لەبەر گەشتە دەم ناو دەمە پیشەییەکانی، دەستدەکات بە ئازارچەشتن بەهٶی خەوزڕانی بەردەوام. کاتێک بەدوای چارەسەردا دەگەڕێت، پزیشکەکەی ئامۆژگاری دەکات کە سەردانی کۆمەڵەیەکی پشتیوانکەر بکات بۆ ئەوانەی کە توشبووی شێرپەنجەی گونن بۆ ئەوەی &amp;quot;ببینێ کە ئازارچەشتنی راستەقینە چۆنهاییە&amp;quot;. ئەو بۆی دەردەکەوێت کە خۆ هاوبەشکردن لە کێشەکانی ئەوانی تر-هەرچەندە کە خۆی شیرپەنجەی گونی نییە-لە خەوزڕانەکەی کەمدەکاتەوە. چارەسەرە بێ هاوتاکەی وەگێڕەکە کاردەکات تا ئەو کەسێک دەناسێت بە ناوی مارلا سینگەر، &amp;quot;میوان&amp;quot; ێکی تر کە سەردانی کۆمەڵە پشتیوانکەرەکە دەکات و ئەویش وەک توشبوویەک خۆی دەردەخات. مارلا، کە ئەگەری هەیە پەشێواوبێت، بە بیری گێڕەوەرەکە دێنێت کە ئەو ساختەکارە و شوێنی ئێرە نییە. ئەو دەست بە رقبوونەوە لە مارلا دەکات لەبەر ئەوەی دەبێتە هۆی پەنگخواردنەوەی لە گریان و بەمەش پەنگخواردنەوە لە خەوتن. لە دوای رووبەڕووبوونەوەیەک، هەردووکیان رێک دەکەون کە سەردانی کۆمەڵەی پشتیوانکەری جیا بکەن بۆ ئەوەی خۆیان لە یەک دووربگرن. ئەم رێککەوتنە مایەی دڵەڕاوکێییە، و خەوزڕانەکەی وەگێڕەکە دەگەڕێتەوە. کاتێک لەسەر کەنار دەریایەکی بێپۆشاکە، وەگێڕەکە تایلەر دوردن دەناسێت، کەسێکی پەڕگری کاریسماتیکی خاوەن مەبەستی ناڕوون. لە دوای ئەوەی تەقینەوەیەک بەشەنهۆمی وەگێڕەکە وێراندەکات، ئەو داوا دەکات کە لە ماڵی تایلەر بمێنێتەوە. تایلەر رازی دەبێت، بەڵام داوای شتێك دەکات لە ئەنجاما: "ئەمەوێت بە زۆرتریین هێزی خۆت پێما بکێشییت." هەردوو پیاوەکە بۆیان دەردەکەوێت کە چێژ لەم شەڕە بۆکسێنە وەردەگرن. ئەوان دواتر پێکەوە لە هەمان شوێن دەژیین و یانەیەکی شەڕکردن دادەمەزرێنن، بە راکێشانی چەندەها پیاوی مەزاج لێکچوو بۆ ناو گێمی شەڕکدنی بۆکسێنی رووتی سنووردار کراو بەم رێسایانە: 1. کەس باسی یانەی شەڕکردن ناکات. 2. کەس باسی یانەی شەڕکردن ناکات. 3. کاتێک یەکێت ئەڵێت بوەستە، یان لە زەمین دەدات، یان بێتوانا دەبێت، شەرەکە کۆتایی پێدێت. 4. تەنها دوو کەس بۆ هەر شەڕێک. 5. یەک شەڕ لە کاتێكدا دەکرێت. 6. شەڕدەکرێت بەبێ کراس و پێڵاو. 7. شەڕەکان بەردەوامدەبن تا ئەو کاتەی پێویستە بەردەوامبن. 8. ئەگەر ئەمە یەکەمجارتە لە یانەی شەڕکردن، دەبێت شەڕبکەیت. -یانەی شەڕکردن، پەڕە ٤٨-٥٠ دواتر لە کتێبەکەدا، میکانیكێک دوو ڕێسای نوێی یانەی شەڕکردنەکە بە وەگێڕەکە ڕادەگەیەنێ: کەس خاڵی چەقی یانەی شەڕکردنەکە نییە جگە لەو دوو پیاوەی کەوا شەڕدەکەن، و یانەی شەڕکردنەکە هەمیشە بە خۆڕایی دەبێت. مارلا، دوای تێبینیکردنی ئەوەی کە وەگێڕەکە لەم دواییانەدا بەشداری نەکردووە لە کۆمەڵە پشتیوانکارەکان، پەیوەندی پێوە دەکات بۆ ئەوەی پێی بڵێت کە تووشی زێدەژەمی بووە بە زاناکس لە کاتی هەوڵدانێکی نا بە دڵیانەی خۆکوشتن. تایلەر لە کارکردن دێتەوە ماڵ، تەلەفۆنەکە هەڵدەگرێت بۆ هەلەقومەلەق وتنەکەی مارلا لەسەر دەرمانەکە، و ڕزگاری دەکات. تایلەر و مارلا پەوەندییەکی شڵەژاو لەگەڵ یەکتر دەستپێدەکەن کە وەگێڕەکە تێکدەدات و سەر لە مارلاش دەشێوێنێت. بە درێژایی ئەم پەیوەندییە، مارلا بێ ئاگایە لە بوونی یانەی شەڕکردن و بوونی تێکەڵاوی نێوان تایلەر و وەگێڕەکە. لەبەر ئەوەی تایلەر و مارلا هەرگیز پێکەوە لە هەمانکاتدا نابینرێن، گێڕەوەرەکە دەپرسێت کە گوایە تایلەر و مارلا هەمان کەسبن. کە یانەی شەڕکردن بوونێکی سەرتاسەری بەدەستدێنێت، تایلەر بەکاری دەهێنێت بۆ بڵاوکردنەوەی بیرۆکە دژە- بەکاربەرەکانی، بە کۆکردنەوەی ئەندامانی یانەی شەڕکردن بۆ بەشداربوونیان لە تەشقەڵەی زیادبوو لە رێکخستن لەسەر کۆمپانیاکانی ئەمریکا. ئەو لە کۆتاییدا بەوەفاتریین ئەندامانی یانەی شەڕکردن کۆدەکاتەوە و پرۆژەی پشێوی دادەمەزرێنێت، کە رێکخراوێکە لە شێوەی کۆمەڵەیەکی ئایینی کە وەک سوپایەک مەشق بە خۆیان دەکەن بۆ رووخاندنی شارستانییەتی هاوچەرخ. ئەم رێکخراوە، هەروەک یانەی شەرکردن، بە چەند رێسایەک سنووردار کراوە: 1- کەس پرسیار ناکات. 2- کەس پرسیار ناکات. 3- بەهانە هێنانەوە نییە. 4- درۆکردن نییە. 5- پێویستە متمانەت بە تایلەر بێت. -یانەی شەڕکردن، پەڕەکانی ١١٩، ١٢٢، ١٢٥ هەرچەندە لە سەرەتادا بەشداربوویەکی دڵسۆزە لە پرۆژەی پشێوی، وەگێڕەکە ناڕەحەت دەبێت بە داگیرکارییە روو لە زیادبووەکەی چالاکییەکانی ئەم پرۆژەیە. ئەو بڕیاردەدات کە تایلەر و دواکەوتووەکانی بوەستێنێت کاتێک بۆب، هاوڕێیەکی بوو لە کۆمەڵە پشتیوانکارەکەی شێرپەنجەی گون، دەکوژرێت لە یەکێک لە ئۆپەراسیۆنە تێکدەرەکانی پرۆژەی پشێوی. لە دواییدا گێڕەوەرەکە بۆی دەردەکەوێت کە خۆی تایلەر دوردنە. لە کاتێکدا باری دەروونی وەگێڕەکە تێکدەشکا، هزری کەسایەتییەکی نوێی دروستکرد کە توانای هەبوو لە کێشەکانی ژیانی ئەو ڕزگاری بکات. مارلا بە نا ئەنقەستانە بۆی ئاشکرادەکات کە ئەو و تایلەر هەمان کەسن. پەیوەندییەکەی تایلەر لەگەڵ مارلا-کە وەگێڕەکە دەریدەبڕێت کە حەزلێ ناکات-پەیوەندی وەگێڕەکە خۆی بوو لەگەڵ مارلا. ماوەکانی خەوزڕانی گێڕەوەرەکە بریتیبوو لە سەر روو کەوتنی کەسایەتییەکەی تایلەر. تایلەر چالاکبوو هەرکاتێک کە گێڕەوەرەکە دەخەوت. کەسایەتییەکەی تایلەر تەنها یانەی شەڕکردنی دروستنەکرد، ئەو هەروەها بەشە نهۆمی گێڕەوەرەکەشی تەقاندەوە. تایلەر پلانی وایە کە باڵاخانەیەکی بەئاسمانداچوو بتەقێنێتەوە بە بەکارهێنانی بۆمبی دروستکراوی ناوخۆیی لە لایەن پرۆژەی پشێوییەوە. ئامانجی تەقینەوەکە مۆزەخانەیەکی نەتەوەیی نزیکە. تایلەر پلانی وایە کە وەکو شەهیدێک بمرێت لە کاتی ئەم رووداوەدا، بە کوشتنی گێرەوەرەکەش لە پرۆسەکەدا. لە دوای هەستپێکردن بەمە، گێڕەوەرەکە هەوڵدەدات بۆ رێگرتن لە تایلەر، هەرچەندە تایلەر هەمووکات پێشڕەوە لە بیرکردنەوە. گێڕەوەرەکە روو لە سەربانی باڵەخانەکە دەکات، کە تیایدا تایلەر بە دەمانچە رایدەگرێت. کاتێک مارلا لەگەڵ یەکێک لە کۆمەڵە پشتیوانکارەکان دێتە سەربانەکە، تایلەر دیارنامینێت، چونکە تایلەر هەلوەسەی ئەوە، نەک هی خۆی. لەگەڵ نەمانی تایلەر، گێڕەوەرەکە چاوەڕێی بۆمبەکە دەکات بتەقێتەوە و بیکوژێت. بۆمبەکە تێکدەچێت لەبەر ئەوەی تایلەر پارافینی تێکەڵکردبووە تەقەمەنییەکان. هێشتا زیندوو و هەڵگری دەمانچەکەی تایلەر، گێڕەوەرەکە یەکەم بڕیار دەدات کە بە ڕاستی خۆی خاوەنی بێت: ئەو دەمانچەکە دەخاتە دەمییەوە و تەقە لە خۆی دەکات. دوای ماوەیەک، لە ناخۆشخانەیەکی دەروونی هەڵدەستێتەوە، بە بڕوای ئەوەی کە بەهەشتە، و وێنای مشتومڕێک دەکات لەگەل خودا دەربارەی سروشتی مرۆڤ. کتێبەکە کۆتایی دێت لەگەڵ نزیکبوونەوەی کارمەندی نەخۆشخانەکە لە گێڕەوەرەکە کە خۆیان ئاشکرا دەکەن کە ئەندامانی پرۆژەکەبن. ئەوان پێی دەڵێن کە پلانەکانیان هەر بەردەوامە، و هەروەها ئەوان چاوەڕوانی تایلەرن بۆ ئەوەی بگەڕێتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:Webarchive template wayback links]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} kpn38wvgaunwaxjcguie070igib62vz 0 293789 1569763 2026-03-29T13:38:02Z 1silent scientist 51740 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1345913670|Mahdi Rasouli]]» 1569763 wikitext text/x-wiki '''مەھدی ڕەسووڵی''' ( {{Langx|fa|مهدی رسولي}}؛ لەدایکبووی ٣ی ئابی ١٩٨٨) گۆرانیبێژی ئایینی شاری مەددای ئێرانە. یەکێکە لە وتاربێژە ئایینییە دیارەکانی ئێران. بە چوار زمانی سەرەکی [[زمانی فارسی|فارسی]] و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی تورکی|تورکی]] و [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەربایجانی]] مەدداھی و نوحا ئەنجام دەدات. بە شێوەیەکی ئاسایی Hei'ats (شوێنە گشتییەکان بۆ ڕێوڕەسمی ئایینی/ماتەمینی) لە [[Hei'at Sarallah Zanjan]], لە زەنجان ئەنجام دەدات. هەروەها لە ئۆفیسی ڕێبەری مەزنی ئێران و هەروەها وڵاتانی دیکەی وەک عێراق، سوریا، لوبنان، جۆرجیا، تورکیا. == سەرچاوەکان == [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] m0m01mumso5yqlk9v8d6raqrj08936w 1569764 1569763 2026-03-29T13:42:22Z 1silent scientist 51740 1569764 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''مەھدی ڕەسووڵی''' ({{Langx|fa|مهدی رسولي}}؛ لەدایکبووی ٣ی ئابی ١٩٨٨) گۆرانیبێژی ئایینی شاری مەددای ئێرانە. یەکێکە لە وتاربێژە ئایینییە دیارەکانی [[ئێران]]. بە چوار زمانی سەرەکی [[زمانی فارسی|فارسی]] و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی تورکی|تورکی]] و [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەربایجانی]] مەدح و نوحا ئەنجام دەدات. بە شێوەیەکی ئاسایی ھەییەت (شوێنە گشتییەکان بۆ ڕێوڕەسمی ئایینی/ماتەمینی) لە [[ھەییەتی سەرەڵڵای زەنگان]]، لە [[زەنگان]] ئەنجام دەدات. ھەروەھا لە [[نوسینگەی ڕێبەری مەزنی ئێران]] و ھەروەھا وڵاتانی دیکەی [[وەک]] [[عێراق]]، [[سووریا]]، [[لوبنان]]، [[گورجستان]]، [[تورکیا]] و [[ڕووسیا]] مەدح و [[ویرد]]ی ئەنجامداوە. نزیکەی ٢٣٦،٠٠٠ بیسەری چالاکی لەسەر پلاتفۆرمی سپۆتیفای ھەیە. == سەرچاوەکان == [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] 4ckq59f2532wxvr0plom0s6dnp2jrnk 1569765 1569764 2026-03-29T13:43:22Z 1silent scientist 51740 1569765 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''مەھدی ڕەسووڵی''' ({{Langx|fa|مهدی رسولي}}؛ لەدایکبووی ٣ی ئابی ١٩٨٨) گۆرانیبێژی ئایینی مەدداحی ئێرانە. یەکێکە لە وتاربێژە ئایینییە دیارەکانی [[ئێران]]. بە چوار زمانی سەرەکی [[زمانی فارسی|فارسی]] و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی تورکی|تورکی]] و [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەربایجانی]] مەدح و نوحا ئەنجام دەدات. بە شێوەیەکی ئاسایی ھەییەت (شوێنە گشتییەکان بۆ ڕێوڕەسمی ئایینی/ماتەمینی) لە [[ھەییەتی سەرەڵڵای زەنگان]]، لە [[زەنگان]] ئەنجام دەدات. ھەروەھا لە [[نوسینگەی ڕێبەری مەزنی ئێران]] و ھەروەھا وڵاتانی دیکەی [[وەک]] [[عێراق]]، [[سووریا]]، [[لوبنان]]، [[گورجستان]]، [[تورکیا]] و [[ڕووسیا]] مەدح و [[ویرد]]ی ئەنجامداوە. نزیکەی ٢٣٦،٠٠٠ بیسەری چالاکی لەسەر پلاتفۆرمی سپۆتیفای ھەیە. == سەرچاوەکان == [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] 6fivhgmqhtcxawhr9cx4qmfv53mtqg3 1569766 1569765 2026-03-29T14:11:01Z 1silent scientist 51740 1569766 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''مەھدی ڕەسووڵی''' ({{Langx|fa|مهدی رسولي}}؛ لەدایکبووی ٣ی ئابی ١٩٨٨) گۆرانیبێژی ئایینی مەدداحی ئێرانە. یەکێکە لە وتاربێژە ئایینییە دیارەکانی [[ئێران]]. بە چوار زمانی سەرەکی [[زمانی فارسی|فارسی]] و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی تورکی|تورکی]] و [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەربایجانی]] مەدح و نوحا ئەنجام دەدات. بە شێوەیەکی ئاسایی ھەییەت (شوێنە گشتییەکان بۆ ڕێوڕەسمی ئایینی/ماتەمینی) لە [[ھەییەتی سەرەڵڵای زەنگان]]، لە [[زەنگان]] ئەنجام دەدات. ھەروەھا لە [[نوسینگەی ڕێبەری مەزنی ئێران]] و ھەروەھا وڵاتانی دیکەی [[وەک]] [[عێراق]]، [[سووریا]]، [[لوبنان]]، [[گورجستان]]، [[تورکیا]] و [[ڕووسیا]] مەدح و [[ویرد]]ی ئەنجامداوە. نزیکەی ٢٣٦،٠٠٠ بیسەری چالاکی لەسەر پلاتفۆرمی [[سپۆتیفای]] ھەیە.<ref>https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7-206/1190835-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84%DB%8C</ref><ref>https://snn.ir/fa/news/1118389/%D9%86%D9%88%D8%AD%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%86-%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D9%86-%D8%B4%D8%B9%D8%B1</ref><ref>https://open.spotify.com/intl-ar/artist/2l0MVK5kHx2tXhHKMyeIJO</ref> == سەرچاوەکان == [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] 3ka6jb4gab7rvg9dpxqssqyquyk7dhr 1569767 1569766 2026-03-29T15:00:49Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1569767 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''مەھدی ڕەسووڵی''' ({{Langx|fa|مهدی رسولي}}؛ لەدایکبووی ٣ی ئابی ١٩٨٨) گۆرانیبێژی ئایینی مەدداحی ئێرانە. یەکێکە لە وتاربێژە ئایینییە دیارەکانی [[ئێران]]. بە چوار زمانی سەرەکی [[زمانی فارسی|فارسی]] و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی تورکی|تورکی]] و [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەربایجانی]] مەدح و نوحا ئەنجام دەدات. بە شێوەیەکی ئاسایی ھەییەت (شوێنە گشتییەکان بۆ ڕێوڕەسمی ئایینی/ماتەمینی) لە [[ھەییەتی سەرەڵڵای زەنگان]]، لە [[زەنگان]] ئەنجام دەدات. ھەروەھا لە [[نوسینگەی ڕێبەری مەزنی ئێران]] و ھەروەھا وڵاتانی دیکەی [[وەک]] [[عێراق]]، [[سووریا]]، [[لوبنان]]، [[گورجستان]]، [[تورکیا]] و [[ڕووسیا]] مەدح و [[ویرد]]ی ئەنجامداوە. نزیکەی ٢٣٦،٠٠٠ بیسەری چالاکی لەسەر پلاتفۆرمی [[سپۆتیفای]] ھەیە.<ref>https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7-206/1190835-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84%DB%8C</ref><ref>https://snn.ir/fa/news/1118389/%D9%86%D9%88%D8%AD%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%86-%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D9%86-%D8%B4%D8%B9%D8%B1</ref><ref>https://open.spotify.com/intl-ar/artist/2l0MVK5kHx2tXhHKMyeIJO</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] 6869hz0j4us8kb5mzqcolycs5fst8k4 1569822 1569767 2026-03-29T20:01:46Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1569822 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{Databox}} '''مەھدی ڕەسووڵی''' ({{Langx|fa|مهدی رسولي}}؛ لەدایکبووی ٣ی ئابی ١٩٨٨) گۆرانیبێژی ئایینی مەدداحی ئێرانە. یەکێکە لە وتاربێژە ئایینییە دیارەکانی [[ئێران]]. بە چوار زمانی سەرەکی [[زمانی فارسی|فارسی]] و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی تورکی|تورکی]] و [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەربایجانی]] مەدح و نوحا ئەنجام دەدات. بە شێوەیەکی ئاسایی ھەییەت (شوێنە گشتییەکان بۆ ڕێوڕەسمی ئایینی/ماتەمینی) لە [[ھەییەتی سەرەڵڵای زەنگان]]، لە [[زەنگان]] ئەنجام دەدات. ھەروەھا لە [[نوسینگەی ڕێبەری مەزنی ئێران]] و ھەروەھا وڵاتانی دیکەی [[وەک]] [[عێراق]]، [[سووریا]]، [[لوبنان]]، [[گورجستان]]، [[تورکیا]] و [[ڕووسیا]] مەدح و [[ویرد]]ی ئەنجامداوە. نزیکەی ٢٣٦،٠٠٠ بیسەری چالاکی لەسەر پلاتفۆرمی [[سپۆتیفای]] ھەیە.<ref>https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7-206/1190835-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84%DB%8C</ref><ref>https://snn.ir/fa/news/1118389/%D9%86%D9%88%D8%AD%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%86-%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D9%86-%D8%B4%D8%B9%D8%B1</ref><ref>https://open.spotify.com/intl-ar/artist/2l0MVK5kHx2tXhHKMyeIJO</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] 3ig1dlenmg6e9l1uic3f53zeesumxi1 0 293790 1569772 2026-03-29T15:04:03Z 1silent scientist 51740 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:ar:Special:Redirect/revision/74061889|ريزدنت إيفل ريكويام]]» 1569772 wikitext text/x-wiki {{بە ئینگلیزی|Resident Evil Requiem}} '''ئیڤڵ''' ، و بە واتای '''"خراپەی بەردەوام: ماتەمینی،''' و لە وەشانی ژاپۆنیدا {{بە ژاپۆنی|バイオハザード レクイエム}}) [[ترس و مانەوە|یارییەکی ترسناکە بۆ مانەوە]] و [[کاپکۆم|لەلایەن کۆمپانیای کاپکۆمەوە]] پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە. نۆیەمین قۆناغی سەرەکی زنجیرەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]<nowiki/>ە، دوای [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیڵج|گوندی ريزدنت إيفل]] . یارییەکە کەسایەتی نوێی یاریکردن دەناسێنێت، [[پێرستی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ|گرەیس ئاشکرۆفت]] ، شرۆڤەکاری [[دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدراڵی|ئێف بی ئای]] کە لێکۆڵینەوە لە زنجیرەیەک مردنی نھێنی دەکات کە پەیوەندییان بە ڕزگاربووانی ڕووداوەکەی ڕاکوون سیتییەوە هەیە، بە یارمەتی بریکاری گەڕاوەی ئێف بی ئای و پاڵەوان [[لیان سکات کێنێدی|لیان ئێس]] [[لیان سکات کێنێدی|کێنێدی]]. == سەرچاوەکان == [[پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی دوای کۆتابیی جیھان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم]] [[پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم]] [[پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن ٥]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس]] hlpsl18cxv0gtlfl65e30liqegvgnr4 1569773 1569772 2026-03-29T15:06:36Z 1silent scientist 51740 1569773 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێکویەم''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil Requiem}})، بە واتای '''"خراپەی بەردەوام: ماتەمینی'''، و لە وەشانی [[ژاپۆنی]]دا ({{بە ژاپۆنی|バイオハザード レクイエム}}) [[ترس و مانەوە|یارییەکی ترسناکە بۆ مانەوە]] و لەلایەن کۆمپانیای [[کاپکۆم| کاپکۆمەوە]] پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە. نۆیەمین قۆناغی سەرەکی زنجیرەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]ە، دوای [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیڵج]]. یارییەکە کەسایەتی نوێی یاریکردن دەناسێنێت، [[پێرستی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ|گرەیس ئاشکرۆفت]]، شرۆڤەکاری [[دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدراڵی]] کە لێکۆڵینەوە لە زنجیرەیەک مردنی نھێنی دەکات کە پەیوەندییان بە ڕزگاربووانی ڕووداوەکەی ڕاکوون سیتییەوە ھەیە، بە یارمەتی بریکاری گەڕاوەی [[ئێف بی ئای]] و پاڵەوان [[لیان سکات کێنێدی]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == سەرچاوەکان == [[پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی دوای کۆتابیی جیھان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم]] [[پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم]] [[پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن ٥]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس]] cr879uxpzjbpk54usm5hh7uiwomp88t 1569774 1569773 2026-03-29T15:07:04Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1569774 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێکویەم''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil Requiem}})، بە واتای '''"خراپەی بەردەوام: ماتەمینی'''، و لە وەشانی [[ژاپۆنی]]دا ({{بە ژاپۆنی|バイオハザード レクイエム}}) [[ترس و مانەوە|یارییەکی ترسناکە بۆ مانەوە]] و لەلایەن کۆمپانیای [[کاپکۆم| کاپکۆمەوە]] پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە. نۆیەمین قۆناغی سەرەکی زنجیرەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]ە، دوای [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیڵج]]. یارییەکە کەسایەتی نوێی یاریکردن دەناسێنێت، [[پێرستی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ|گرەیس ئاشکرۆفت]]، شرۆڤەکاری [[دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدراڵی]] کە لێکۆڵینەوە لە زنجیرەیەک مردنی نھێنی دەکات کە پەیوەندییان بە ڕزگاربووانی ڕووداوەکەی ڕاکوون سیتییەوە ھەیە، بە یارمەتی بریکاری گەڕاوەی [[ئێف بی ئای]] و پاڵەوان [[لیان سکات کێنێدی]]. == سەرچاوەکان == [[پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی دوای کۆتابیی جیھان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم]] [[پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم]] [[پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن ٥]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس]] 6zi8eyn53nytfpusha63mkv0g59rsv2 1569775 1569774 2026-03-29T15:07:20Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1569775 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێکویەم''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil Requiem}})، بە واتای '''"خراپەی بەردەوام: ماتەمینی'''، و لە وەشانی [[ژاپۆنی]]دا ({{بە ژاپۆنی|バイオハザード レクイエム}}) [[ترس و مانەوە|یارییەکی ترسناکە بۆ مانەوە]] و لەلایەن کۆمپانیای [[کاپکۆم| کاپکۆمەوە]] پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە. نۆیەمین قۆناغی سەرەکی زنجیرەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]ە، دوای [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیڵج]]. یارییەکە کەسایەتی نوێی یاریکردن دەناسێنێت، [[پێرستی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ|گرەیس ئاشکرۆفت]]، شرۆڤەکاری [[دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدراڵی]] کە لێکۆڵینەوە لە زنجیرەیەک مردنی نھێنی دەکات کە پەیوەندییان بە ڕزگاربووانی ڕووداوەکەی ڕاکوون سیتییەوە ھەیە، بە یارمەتی بریکاری گەڕاوەی [[ئێف بی ئای]] و پاڵەوان [[لیان سکات کێنێدی]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی دوای کۆتابیی جیھان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم]] [[پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم]] [[پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن ٥]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس]] ddxbqnwmcrcz48u7voqz2itgxgqixu5 1569776 1569775 2026-03-29T15:09:02Z 1silent scientist 51740 1569776 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێکویەم''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil Requiem}})، بە واتای '''"خراپەی بەردەوام: ماتەمینی'''، و لە وەشانی [[ژاپۆن]]یدا (بە [[ژاپۆنی]]: バイオハザード レクイエム) [[ترس و مانەوە|یارییەکی ترسناکە بۆ مانەوە]] و لەلایەن کۆمپانیای [[کاپکۆم| کاپکۆمەوە]] پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە. نۆیەمین قۆناغی سەرەکی زنجیرەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]ە، دوای [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیڵج]]. یارییەکە کەسایەتی نوێی یاریکردن دەناسێنێت، [[پێرستی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ|گرەیس ئاشکرۆفت]]، شرۆڤەکاری [[دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدراڵی]] کە لێکۆڵینەوە لە زنجیرەیەک مردنی نھێنی دەکات کە پەیوەندییان بە ڕزگاربووانی ڕووداوەکەی ڕاکوون سیتییەوە ھەیە، بە یارمەتی بریکاری گەڕاوەی [[ئێف بی ئای]] و پاڵەوان [[لیان سکات کێنێدی]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی دوای کۆتابیی جیھان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم]] [[پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم]] [[پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن ٥]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس]] 9omz0xsmg37jcbghw28z7ghrxqk2vdf 1569777 1569776 2026-03-29T15:20:21Z 1silent scientist 51740 1569777 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێکویەم''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil Requiem}})، بە واتای '''"خراپەی بەردەوام: ماتەمینی'''، و لە وەشانی [[ژاپۆن]]یدا (بە [[ژاپۆنی]]: バイオハザード レクイエム) [[ترس و مانەوە|یارییەکی ترسناکە بۆ مانەوە]] و لەلایەن کۆمپانیای [[کاپکۆم| کاپکۆمەوە]] پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە. نۆیەمین قۆناغی سەرەکی زنجیرەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]ە، دوای [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیڵج]]. یارییەکە کەسایەتی نوێی یاریکردن دەناسێنێت، [[پێرستی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ|گرەیس ئاشکرۆفت]]، شرۆڤەکاری [[دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدراڵی]] کە لێکۆڵینەوە لە زنجیرەیەک مردنی نھێنی دەکات کە پەیوەندییان بە ڕزگاربووانی ڕووداوەکەی ڕاکوون سیتییەوە ھەیە، بە یارمەتی بریکاری گەڕاوەی [[ئێف بی ئای]] و پاڵەوان [[لیان سکات کێنێدی|لیۆن سکات کێنێدی]]. ==شێوازی یاریکردن== شێوازی یاریکردن لە نێوان گرەیس و لیۆن دەگۆڕێت. بەشەکانی گرەیس بەردەوامی بە شێوازی ترس و مانەوە دەدەن کە لە یارییەکانی «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧: بایۆھازارد]]» (٢٠١٧) و «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیڵج]]»دا هەبوو، کە تێدا هەوڵ دەدەیت لە دەست [[زۆمبی]] و دڕندەکان ڕابکەیت. بەڵام بەشەکانی لیۆن زیاتر جەخت لەسەر ئاکشن دەکەنەوە، هاوشێوەی یارییەکانی وەک «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤]]» (٢٠٠٥)، کە تێیدا ڕاستەوخۆ لە جەنگەکاندا ڕووبەڕووی دووژمنەکان دەبێتەوە. دەکرێت بە هەردوو کەسایەتییەکە لە ڕووانگەی کەسی یەکەم یان کەسی سێیەمەوە یاری بکرێت.<ref>http://web.archive.org/web/20250607083018/https://store.steampowered.com/app/3764200/Resident_Evil_Requiem</ref> ==گەشەپێدان== یارییەکە لە تەممووزی ٢٠٢٤ ڕاگەیەندرا و لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە چالاکیی «[[سەمەر گەیم فێست]]» بە فەرمی پەردەی لەسەر لادرا. یارییەکە لە دەرهێنانی «[[کۆشی ناکانیشی]]»یە، کە دەرهێنەری «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧]]» بووە. بیرۆکەی سەرەتایی یارییەکە ئەوە بوو کە یارییەکی جیھانی کراوەی بەکۆمەڵ بێت لە ڕێگەی [[ئینتەرنێت]]ەوە، بەڵام تا ساڵی ٢٠٢١ گۆڕدرا بۆ یارییەکی تاکەکەسی کلاسیکی. «ڕێکویەم» بە بەکارهێنانی «ئاڕ ئی ئینجین» پەرەی پێدراوە، و یەکەم یاری بوو لە زنجیرەکەدا کە تایبەت بۆ ئامێرەکانی نەوەی نۆیەمی [[کۆنسووڵ]]ەکانی یاری دیزاین بکرێت. هەروەها ئەمە یەکەم دەرکەوتنی سەرەکیی کەسایەتیی لیۆنە لە دوای یاریی «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦]]» (٢٠١٢)، و دیزاینەکەی نوێ کراوەتەوە بۆ ئەوەی بە تەمەنتر دیار بێت.<ref>http://web.archive.org/web/20250606231554/https://www.ign.com/articles/resident-evil-9-officially-revealed-at-summer-game-fest-2025</ref><ref>http://web.archive.org/web/20250417174829/https://www.shacknews.com/article/140474/resident-evil-7-director-returns</ref> ==بڵاوکردنەوە و پێشوازیکردن== یارییەکە لە ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ بۆ ئامێرەکانی «[[پلەی ستەیشن ٥]]»، «[[مایکرۆسۆفت ویندۆز]]» و «[[ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس|ئێکس بۆکس سێرێس ئێکس/ئێس]]» بڵاوکرایەوە. یارییەکە ستایشێکی زۆری لەلایەن ڕەخنەگرانەوە لێکرا؛ ڕەخنەگران دەستخۆشییان لە کەشوهەوا تاریکەکە، چیرۆکەکە، ژینگە ترسناکەکە و هاوسەنگیی نێوان ترس و [[ئەکشن]] کردووە. هەروەها لە ماوەی پێنج ڕۆژدا پێنج ملیۆن دانەی لێ فرۆشرا، بەوەش بوو بە خێراترین یاری لە ڕووی فرۆشتنەوە لە مێژووی زنجیرەکەدا.<ref>http://web.archive.org/web/20260307193131/https://www.ign.com/articles/capcom-trumpets-successful-resident-evil-requiem-launch-5-million-copies-sold</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی دوای کۆتابیی جیھان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم]] [[پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم]] [[پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن ٥]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس]] bthouu6r51wuxel10c8srw3byvojzlm 1569778 1569777 2026-03-29T15:22:31Z 1silent scientist 51740 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1569778 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێکویەم''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil Requiem}})، بە واتای '''"خراپەی بەردەوام: ماتەمینی'''، و لە وەشانی [[ژاپۆن]]یدا (بە [[ژاپۆنی]]: バイオハザード レクイエム) [[ترس و مانەوە|یارییەکی ترسناکە بۆ مانەوە]] و لەلایەن کۆمپانیای [[کاپکۆم| کاپکۆمەوە]] پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە. نۆیەمین قۆناغی سەرەکی زنجیرەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]ە، دوای [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیڵج]]. یارییەکە کەسایەتی نوێی یاریکردن دەناسێنێت، [[پێرستی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ|گرەیس ئاشکرۆفت]]، شرۆڤەکاری [[دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدراڵی]] کە لێکۆڵینەوە لە زنجیرەیەک مردنی نھێنی دەکات کە پەیوەندییان بە ڕزگاربووانی ڕووداوەکەی ڕاکوون سیتییەوە ھەیە، بە یارمەتی بریکاری گەڕاوەی [[ئێف بی ئای]] و پاڵەوان [[لیان سکات کێنێدی|لیۆن سکات کێنێدی]]. == شێوازی یاریکردن == شێوازی یاریکردن لە نێوان گرەیس و لیۆن دەگۆڕێت. بەشەکانی گرەیس بەردەوامی بە شێوازی ترس و مانەوە دەدەن کە لە یارییەکانی «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧: بایۆھازارد]]» (٢٠١٧) و «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیڵج]]» دا ھەبوو، کە تێدا ھەوڵ دەدەیت لە دەست [[زۆمبی]] و دڕندەکان ڕابکەیت؛ بەڵام بەشەکانی لیۆن زیاتر جەخت لەسەر ئاکشن دەکەنەوە، ھاوشێوەی یارییەکانی وەک «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤]]» (٢٠٠٥)، کە تێیدا ڕاستەوخۆ لە جەنگەکاندا ڕووبەڕووی دووژمنەکان دەبێتەوە. دەکرێت بە ھەردوو کەسایەتییەکە لە ڕووانگەی کەسی یەکەم یان کەسی سێیەمەوە یاری بکرێت.<ref>http://web.archive.org/web/20250607083018/https://store.steampowered.com/app/3764200/Resident_Evil_Requiem</ref> == گەشەپێدان == یارییەکە لە تەممووزی ٢٠٢٤ ڕاگەیەندرا و لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە چالاکیی «[[سەمەر گەیم فێست]]» بە فەرمی پەردەی لەسەر لادرا. یارییەکە لە دەرھێنانی «[[کۆشی ناکانیشی]]»یە، کە دەرھێنەری «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧]]» بووە. بیرۆکەی سەرەتایی یارییەکە ئەوە بوو کە یارییەکی جیھانی کراوەی بەکۆمەڵ بێت لە ڕێگەی [[ئینتەرنێت]]ەوە، بەڵام تا ساڵی ٢٠٢١ گۆڕدرا بۆ یارییەکی تاکەکەسی کلاسیکی. «ڕێکویەم» بە بەکارھێنانی «ئاڕ ئی ئینجین» پەرەی پێدراوە، و یەکەم یاری بوو لە زنجیرەکەدا کە تایبەت بۆ ئامێرەکانی نەوەی نۆیەمی [[کۆنسووڵ]]ەکانی یاری دیزاین بکرێت. ھەروەھا ئەمە یەکەم دەرکەوتنی سەرەکیی کەسایەتیی لیۆنە لە دوای یاریی «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦]]» (٢٠١٢)، و دیزاینەکەی نوێ کراوەتەوە بۆ ئەوەی بە تەمەنتر دیار بێت.<ref>http://web.archive.org/web/20250606231554/https://www.ign.com/articles/resident-evil-9-officially-revealed-at-summer-game-fest-2025</ref><ref>http://web.archive.org/web/20250417174829/https://www.shacknews.com/article/140474/resident-evil-7-director-returns</ref> == بڵاوکردنەوە و پێشوازیکردن == یارییەکە لە ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ بۆ ئامێرەکانی «[[پلەی ستەیشن ٥]]»، «[[مایکرۆسۆفت ویندۆز]]» و «[[ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس|ئێکس بۆکس سێرێس ئێکس/ئێس]]» بڵاوکرایەوە. یارییەکە ستایشێکی زۆری لەلایەن ڕەخنەگرانەوە لێکرا؛ ڕەخنەگران دەستخۆشییان لە کەشوھەوا تاریکەکە، چیرۆکەکە، ژینگە ترسناکەکە و ھاوسەنگیی نێوان ترس و [[ئەکشن]] کردووە. ھەروەھا لە ماوەی پێنج ڕۆژدا پێنج ملیۆن دانەی لێ فرۆشرا، بەوەش بوو بە خێراترین یاری لە ڕووی فرۆشتنەوە لە مێژووی زنجیرەکەدا.<ref>http://web.archive.org/web/20260307193131/https://www.ign.com/articles/capcom-trumpets-successful-resident-evil-requiem-launch-5-million-copies-sold</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی دوای کۆتابیی جیھان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم]] [[پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم]] [[پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن ٥]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس]] mmjindfc31plxfr266x4yedta4kkgiy 1569794 1569778 2026-03-29T16:47:34Z 1silent scientist 51740 1569794 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[پەڕگە:Resident Evil Requiem Cover Art.jpg|وێنۆک]] '''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێکویەم''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil Requiem}})، بە واتای '''"خراپەی بەردەوام: ماتەمینی'''، و لە وەشانی [[ژاپۆن]]یدا (بە [[ژاپۆنی]]: バイオハザード レクイエム) [[ترس و مانەوە|یارییەکی ترسناکە بۆ مانەوە]] و لەلایەن کۆمپانیای [[کاپکۆم| کاپکۆمەوە]] پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە. نۆیەمین قۆناغی سەرەکی زنجیرەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]ە، دوای [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیڵج]]. یارییەکە کەسایەتی نوێی یاریکردن دەناسێنێت، [[پێرستی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ|گرەیس ئاشکرۆفت]]، شرۆڤەکاری [[دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدراڵی]] کە لێکۆڵینەوە لە زنجیرەیەک مردنی نھێنی دەکات کە پەیوەندییان بە ڕزگاربووانی ڕووداوەکەی ڕاکوون سیتییەوە ھەیە، بە یارمەتی بریکاری گەڕاوەی [[ئێف بی ئای]] و پاڵەوان [[لیان سکات کێنێدی|لیۆن سکات کێنێدی]]. == شێوازی یاریکردن == شێوازی یاریکردن لە نێوان گرەیس و لیۆن دەگۆڕێت. بەشەکانی گرەیس بەردەوامی بە شێوازی ترس و مانەوە دەدەن کە لە یارییەکانی «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧: بایۆھازارد]]» (٢٠١٧) و «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیڵج]]» دا ھەبوو، کە تێدا ھەوڵ دەدەیت لە دەست [[زۆمبی]] و دڕندەکان ڕابکەیت؛ بەڵام بەشەکانی لیۆن زیاتر جەخت لەسەر ئاکشن دەکەنەوە، ھاوشێوەی یارییەکانی وەک «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤]]» (٢٠٠٥)، کە تێیدا ڕاستەوخۆ لە جەنگەکاندا ڕووبەڕووی دووژمنەکان دەبێتەوە. دەکرێت بە ھەردوو کەسایەتییەکە لە ڕووانگەی کەسی یەکەم یان کەسی سێیەمەوە یاری بکرێت.<ref>http://web.archive.org/web/20250607083018/https://store.steampowered.com/app/3764200/Resident_Evil_Requiem</ref> == گەشەپێدان == یارییەکە لە تەممووزی ٢٠٢٤ ڕاگەیەندرا و لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە چالاکیی «[[سەمەر گەیم فێست]]» بە فەرمی پەردەی لەسەر لادرا. یارییەکە لە دەرھێنانی «[[کۆشی ناکانیشی]]»یە، کە دەرھێنەری «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧]]» بووە. بیرۆکەی سەرەتایی یارییەکە ئەوە بوو کە یارییەکی جیھانی کراوەی بەکۆمەڵ بێت لە ڕێگەی [[ئینتەرنێت]]ەوە، بەڵام تا ساڵی ٢٠٢١ گۆڕدرا بۆ یارییەکی تاکەکەسی کلاسیکی. «ڕێکویەم» بە بەکارھێنانی «ئاڕ ئی ئینجین» پەرەی پێدراوە، و یەکەم یاری بوو لە زنجیرەکەدا کە تایبەت بۆ ئامێرەکانی نەوەی نۆیەمی [[کۆنسووڵ]]ەکانی یاری دیزاین بکرێت. ھەروەھا ئەمە یەکەم دەرکەوتنی سەرەکیی کەسایەتیی لیۆنە لە دوای یاریی «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦]]» (٢٠١٢)، و دیزاینەکەی نوێ کراوەتەوە بۆ ئەوەی بە تەمەنتر دیار بێت.<ref>http://web.archive.org/web/20250606231554/https://www.ign.com/articles/resident-evil-9-officially-revealed-at-summer-game-fest-2025</ref><ref>http://web.archive.org/web/20250417174829/https://www.shacknews.com/article/140474/resident-evil-7-director-returns</ref> == بڵاوکردنەوە و پێشوازیکردن == یارییەکە لە ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ بۆ ئامێرەکانی «[[پلەی ستەیشن ٥]]»، «[[مایکرۆسۆفت ویندۆز]]» و «[[ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس|ئێکس بۆکس سێرێس ئێکس/ئێس]]» بڵاوکرایەوە. یارییەکە ستایشێکی زۆری لەلایەن ڕەخنەگرانەوە لێکرا؛ ڕەخنەگران دەستخۆشییان لە کەشوھەوا تاریکەکە، چیرۆکەکە، ژینگە ترسناکەکە و ھاوسەنگیی نێوان ترس و [[ئەکشن]] کردووە. ھەروەھا لە ماوەی پێنج ڕۆژدا پێنج ملیۆن دانەی لێ فرۆشرا، بەوەش بوو بە خێراترین یاری لە ڕووی فرۆشتنەوە لە مێژووی زنجیرەکەدا.<ref>http://web.archive.org/web/20260307193131/https://www.ign.com/articles/capcom-trumpets-successful-resident-evil-requiem-launch-5-million-copies-sold</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی دوای کۆتابیی جیھان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم]] [[پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم]] [[پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن ٥]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس]] edwoh6bvuo8d85kcbmjobudwusm82rt 1569795 1569794 2026-03-29T16:57:30Z 1silent scientist 51740 1569795 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=Resident Evil Requiem Cover Art.jpg}} '''ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێکویەم''' ({{بە ئینگلیزی|Resident Evil Requiem}})، بە واتای '''خراپەی نیشتەجێ: سروودی مردووان'''، و لە وەشانی [[ژاپۆن]]یدا (بە [[ژاپۆنی]]: バイオハザード レクイエム) [[ترس و مانەوە|یارییەکی ترسناکە بۆ مانەوە]] و لەلایەن کۆمپانیای [[کاپکۆم| کاپکۆمەوە]] پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە. نۆیەمین قۆناغی سەرەکی زنجیرەی [[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]ە، دوای [[ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیڵج]]. یارییەکە کەسایەتی نوێی یاریکردن دەناسێنێت، [[پێرستی کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ|گرەیس ئاشکرۆفت]]، شرۆڤەکاری [[دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدراڵی]] کە لێکۆڵینەوە لە زنجیرەیەک مردنی نھێنی دەکات کە پەیوەندییان بە ڕزگاربووانی ڕووداوەکەی ڕاکوون سیتییەوە ھەیە، بە یارمەتی بریکاری گەڕاوەی [[ئێف بی ئای]] و پاڵەوان [[لیان سکات کێنێدی|لیۆن سکات کێنێدی]]. == شێوازی یاریکردن == شێوازی یاریکردن لە نێوان گرەیس و لیۆن دەگۆڕێت. بەشەکانی گرەیس بەردەوامی بە شێوازی ترس و مانەوە دەدەن کە لە یارییەکانی «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧: بایۆھازارد]]» (٢٠١٧) و «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیڵج]]» دا ھەبوو، کە تێدا ھەوڵ دەدەیت لە دەست [[زۆمبی]] و دڕندەکان ڕابکەیت؛ بەڵام بەشەکانی لیۆن زیاتر جەخت لەسەر ئاکشن دەکەنەوە، ھاوشێوەی یارییەکانی وەک «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤]]» (٢٠٠٥)، کە تێیدا ڕاستەوخۆ لە جەنگەکاندا ڕووبەڕووی دووژمنەکان دەبێتەوە. دەکرێت بە ھەردوو کەسایەتییەکە لە ڕووانگەی کەسی یەکەم یان کەسی سێیەمەوە یاری بکرێت.<ref>http://web.archive.org/web/20250607083018/https://store.steampowered.com/app/3764200/Resident_Evil_Requiem</ref> == گەشەپێدان == یارییەکە لە تەممووزی ٢٠٢٤ ڕاگەیەندرا و لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە چالاکیی «[[سەمەر گەیم فێست]]» بە فەرمی پەردەی لەسەر لادرا. یارییەکە لە دەرھێنانی «[[کۆشی ناکانیشی]]»یە، کە دەرھێنەری «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧]]» بووە. بیرۆکەی سەرەتایی یارییەکە ئەوە بوو کە یارییەکی جیھانی کراوەی بەکۆمەڵ بێت لە ڕێگەی [[ئینتەرنێت]]ەوە، بەڵام تا ساڵی ٢٠٢١ گۆڕدرا بۆ یارییەکی تاکەکەسی کلاسیکی. «ڕێکویەم» بە بەکارھێنانی «ئاڕ ئی ئینجین» پەرەی پێدراوە، و یەکەم یاری بوو لە زنجیرەکەدا کە تایبەت بۆ ئامێرەکانی نەوەی نۆیەمی [[کۆنسووڵ]]ەکانی یاری دیزاین بکرێت. ھەروەھا ئەمە یەکەم دەرکەوتنی سەرەکیی کەسایەتیی لیۆنە لە دوای یاریی «[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦]]» (٢٠١٢)، و دیزاینەکەی نوێ کراوەتەوە بۆ ئەوەی بە تەمەنتر دیار بێت.<ref>http://web.archive.org/web/20250606231554/https://www.ign.com/articles/resident-evil-9-officially-revealed-at-summer-game-fest-2025</ref><ref>http://web.archive.org/web/20250417174829/https://www.shacknews.com/article/140474/resident-evil-7-director-returns</ref> == بڵاوکردنەوە و پێشوازیکردن == یارییەکە لە ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ بۆ ئامێرەکانی «[[پلەی ستەیشن ٥]]»، «[[مایکرۆسۆفت ویندۆز]]» و «[[ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس|ئێکس بۆکس سێرێس ئێکس/ئێس]]» بڵاوکرایەوە. یارییەکە ستایشێکی زۆری لەلایەن ڕەخنەگرانەوە لێکرا؛ ڕەخنەگران دەستخۆشییان لە کەشوھەوا تاریکەکە، چیرۆکەکە، ژینگە ترسناکەکە و ھاوسەنگیی نێوان ترس و [[ئەکشن]] کردووە. ھەروەھا لە ماوەی پێنج ڕۆژدا پێنج ملیۆن دانەی لێ فرۆشرا، بەوەش بوو بە خێراترین یاری لە ڕووی فرۆشتنەوە لە مێژووی زنجیرەکەدا.<ref>http://web.archive.org/web/20260307193131/https://www.ign.com/articles/capcom-trumpets-successful-resident-evil-requiem-launch-5-million-copies-sold</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی دوای کۆتابیی جیھان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ]] [[پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم]] [[پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم]] [[پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن ٥]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس]] lf0r6iepsogvpjkekx88bz63n3y7cby 6 293791 1569780 2026-03-29T16:26:02Z 1silent scientist 51740 {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازاد | ناساندن = پەڕگەی کایە | سەرچاوە = store.steampowered.com | وتار = ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیڵج | چەندێتی = تەواو | ڕێزۆلووشنی کەم = بەپێی پێویست | مەبەست = بۆ باشترکردنی وتار | جێگۆڕی = نییە | زانیاریی تر = }} 1569780 wikitext text/x-wiki == کورتە == {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازاد | ناساندن = پەڕگەی کایە | سەرچاوە = store.steampowered.com | وتار = ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیڵج | چەندێتی = تەواو | ڕێزۆلووشنی کەم = بەپێی پێویست | مەبەست = بۆ باشترکردنی وتار | جێگۆڕی = نییە | زانیاریی تر = }} i5n2ykfvwwfvbyxwjww7wss7htx8x2d 1 293792 1569783 2026-03-29T16:29:51Z ~2026-19536-42 75428 پەڕەی دروست کرد بە «سڵاو هیچ هۆکارێک نیە بۆ سڕینەوەی ئەم پەڕگەیە تەنیا هەندێک کێشەی بچووک لە سەرچاوەکاندا هیە چاک دەکرێت ~~~~»ەوە 1569783 wikitext text/x-wiki سڵاو هیچ هۆکارێک نیە بۆ سڕینەوەی ئەم پەڕگەیە تەنیا هەندێک کێشەی بچووک لە سەرچاوەکاندا هیە چاک دەکرێت [[تایبەت:بەشدارییەکان/&#126;2026-19536-42|&#126;2026-19536-42]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:&#126;2026-19536-42|talk]]) ١٦:٢٩، ٢٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) a0lxep1ctpmrc0r25ym9u3pu5gqhj02 0 293793 1569787 2026-03-29T16:38:20Z 1silent scientist 51740 1silent scientist پەڕەی [[لیان سکات کێنێدی]] گواستەوە بۆ [[لیۆن سکات کێنێدی]] کە پێشتر ڕەوانەکەر بوو: ناوی شیاوتر 1569787 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[لیۆن سکات کێنێدی]] q5l20c46xxc07h77ybzsytog6bj3a02 1 293794 1569789 2026-03-29T16:38:20Z 1silent scientist 51740 1silent scientist پەڕەی [[وتووێژ:لیان سکات کێنێدی]]ی گواستەوە بۆ [[وتووێژ:لیۆن سکات کێنێدی]]: ناوی شیاوتر 1569789 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[وتووێژ:لیۆن سکات کێنێدی]] 55s0x7239l9wal4zpu6ksu3vn6azb75 6 293795 1569792 2026-03-29T16:46:01Z 1silent scientist 51740 {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازاد | ناساندن = پەڕگەی کایە | سەرچاوە = Xbox | وتار = ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێکویەم | چەندێتی = تەواو | ڕێزۆلووشنی کەم = بەپێی پێویست | مەبەست = بۆ باشترکردنی وتار | جێگۆڕی = نییە | زانیاریی تر = }} 1569792 wikitext text/x-wiki == کورتە == {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازاد | ناساندن = پەڕگەی کایە | سەرچاوە = Xbox | وتار = ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێکویەم | چەندێتی = تەواو | ڕێزۆلووشنی کەم = بەپێی پێویست | مەبەست = بۆ باشترکردنی وتار | جێگۆڕی = نییە | زانیاریی تر = }} 5d6zsdyg3yidhn3w1o6sd9owjlt4heo 3 293796 1569816 2026-03-29T19:49:52Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1569816 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue"><span style="font-size:13px">'''چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٩:٤٩، ٢٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) sk92bm53j0py2o7kgiqiqaudn6oag2e 3 293797 1569840 2026-03-29T22:18:06Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1569840 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٢:١٨، ٢٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) 2sgkbd0u4b5x9ww5jte8636xx2w90po 2 293798 1569844 2026-03-29T23:30:04Z Tessla 41338 پەڕەی دروست کرد بە «/* کۆدی دروستکردنی جوڵەی گڵۆپەکە */ @keyframes pulse-yellow { 0% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } 50% { transform: scale(1.2); opacity: 0.7; box-shadow: 0 0 20px #fbbf24; } 100% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } } /* کڵاسێک بۆ ئەوەی بەکاری بهێنین لەناو لاپەڕەکەدا */ .tessla-pulse { animation: pulse-yellow 2s i...»ەوە 1569844 css text/css /* کۆدی دروستکردنی جوڵەی گڵۆپەکە */ @keyframes pulse-yellow { 0% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } 50% { transform: scale(1.2); opacity: 0.7; box-shadow: 0 0 20px #fbbf24; } 100% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } } /* کڵاسێک بۆ ئەوەی بەکاری بهێنین لەناو لاپەڕەکەدا */ .tessla-pulse { animation: pulse-yellow 2s infinite ease-in-out !important; } tv0i3jrz64k3pzssdk0dmva6j82qab4 2 293799 1569846 2026-03-29T23:40:45Z Tessla 41338 پەڕەی دروست کرد بە «/* ئەم کۆدە لێرە دابنێ تا هەموو کەسێک بیبینێت */ @keyframes pulse-yellow { 0% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } 50% { transform: scale(1.2); opacity: 0.8; box-shadow: 0 0 20px #fbbf24; } 100% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } } .tessla-pulse { animation: pulse-yellow 2s infinite ease-in-out !important; display: block !important; }»ەوە 1569846 css text/css /* ئەم کۆدە لێرە دابنێ تا هەموو کەسێک بیبینێت */ @keyframes pulse-yellow { 0% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } 50% { transform: scale(1.2); opacity: 0.8; box-shadow: 0 0 20px #fbbf24; } 100% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } } .tessla-pulse { animation: pulse-yellow 2s infinite ease-in-out !important; display: block !important; } tkgsmr1if2zsyy3p1sk36om8ptzr09s 1569847 1569846 2026-03-29T23:41:01Z Tessla 41338 1569847 css text/css @keyframes pulse-yellow { 0% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } 50% { transform: scale(1.2); opacity: 0.8; box-shadow: 0 0 20px #fbbf24; } 100% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } } .tessla-pulse { animation: pulse-yellow 2s infinite ease-in-out !important; display: block !important; } 3whwpn9cqflbmlnjn1gpeup91k2sqd4 1569848 1569847 2026-03-29T23:49:03Z Tessla 41338 Tessla مۆدێلی ناوەڕۆکی پەڕەی [[بەکارھێنەر:Tessla/styles.css]]ی لە «سی ئێس ئێس» گۆڕی بە «Sanitized CSS» 1569848 sanitized-css text/css @keyframes pulse-yellow { 0% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } 50% { transform: scale(1.2); opacity: 0.8; box-shadow: 0 0 20px #fbbf24; } 100% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } } .tessla-pulse { animation: pulse-yellow 2s infinite ease-in-out !important; display: block !important; } 3whwpn9cqflbmlnjn1gpeup91k2sqd4 1569850 1569848 2026-03-29T23:55:02Z Tessla 41338 1569850 sanitized-css text/css /* @pulsing-animation */ @keyframes pulse-yellow { 0% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } 50% { transform: scale(1.15); opacity: 0.8; box-shadow: 0 0 20px #fbbf24; } 100% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } } .tessla-pulse { animation: pulse-yellow 2.5s infinite ease-in-out !important; } br5pci88cttcv15bckeqit4j6d9lj9w 1569852 1569850 2026-03-30T00:02:49Z Tessla 41338 1569852 sanitized-css text/css /* @pulsing-animation */ @keyframes pulse-yellow { 0% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } 50% { transform: scale(1.15); opacity: 0.8; box-shadow: 0 0 20px #fbbf24; } 100% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } } .tessla-pulse { animation: pulse-yellow 2.5s infinite ease-in-out !important; } /* جوڵەی ڕەنگی ناوی Tessla */ @keyframes name-color-flow { 0% { color: #ffffff; text-shadow: 0 0 5px rgba(255,255,255,0.2); } 50% { color: #fbbf24; text-shadow: 0 0 15px rgba(251,191,36,0.6); } 100% { color: #ffffff; text-shadow: 0 0 5px rgba(255,255,255,0.2); } } .tessla-name { animation: name-color-flow 4s infinite ease-in-out !important; } e60ww5r69oaaxnux2urcu8c36asjdgp 1569854 1569852 2026-03-30T00:08:11Z Tessla 41338 1569854 sanitized-css text/css /* @pulsing-animation */ @keyframes pulse-yellow { 0% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } 50% { transform: scale(1.15); opacity: 0.8; box-shadow: 0 0 20px #fbbf24; } 100% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } } .tessla-pulse { animation: pulse-yellow 2.5s infinite ease-in-out !important; } /* جوڵەی ڕەنگی ناوی Tessla */ @keyframes name-color-flow { 0% { color: #ffffff; text-shadow: 0 0 5px rgba(255,255,255,0.2); } 50% { color: #fbbf24; text-shadow: 0 0 15px rgba(251,191,36,0.6); } 100% { color: #ffffff; text-shadow: 0 0 5px rgba(255,255,255,0.2); } } .tessla-name { animation: name-color-flow 4s infinite ease-in-out !important; } /* جوڵەی کارەبایی بۆ کارتەکان */ @keyframes electric-glow { 0% { border-color: #e2e8f0; box-shadow: 0 0 5px rgba(251, 191, 36, 0.1); } 50% { border-color: #fbbf24; box-shadow: 0 0 15px rgba(251, 191, 36, 0.4); } 100% { border-color: #e2e8f0; box-shadow: 0 0 5px rgba(251, 191, 36, 0.1); } } .tessla-electric-card { animation: electric-glow 6s infinite ease-in-out !important; border-width: 2px !important; /* ئەستوورترکردنی چوارچێوەکە بۆ ئەوەی ڕووناکییەکە دیار بێت */ } lu8lojlgnksj3rnwc35tmj03tr06w1j 1569912 1569854 2026-03-30T09:45:22Z Tessla 41338 1569912 sanitized-css text/css /* @pulsing-animation */ @keyframes pulse-yellow { 0% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } 50% { transform: scale(1.15); opacity: 0.8; box-shadow: 0 0 20px #fbbf24; } 100% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } } .tessla-pulse { animation: pulse-yellow 2.5s infinite ease-in-out !important; } /* جوڵەی ڕەنگی ناوی Tessla */ @keyframes name-color-flow { 0% { color: #ffffff; text-shadow: 0 0 5px rgba(255,255,255,0.2); } 50% { color: #fbbf24; text-shadow: 0 0 15px rgba(251,191,36,0.6); } 100% { color: #ffffff; text-shadow: 0 0 5px rgba(255,255,255,0.2); } } .tessla-name { animation: name-color-flow 4s infinite ease-in-out !important; } /* جوڵەی کارەبایی بۆ کارتەکان */ @keyframes electric-glow { 0% { border-color: #e2e8f0; box-shadow: 0 0 5px rgba(251, 191, 36, 0.1); } 50% { border-color: #fbbf24; box-shadow: 0 0 15px rgba(251, 191, 36, 0.4); } 100% { border-color: #e2e8f0; box-shadow: 0 0 5px rgba(251, 191, 36, 0.1); } } .tessla-electric-card { animation: electric-glow 6s infinite ease-in-out !important; border-width: 2px !important; /* ئەستوورترکردنی چوارچێوەکە بۆ ئەوەی ڕووناکییەکە دیار بێت */ } /* نەخشی ئەندازیاری بۆ باکگراوەندی گشتی */ .tessla-blueprint-bg { background-color: #f8fafc !important; /* ڕەنگی سپی سەرەکی */ background-image: radial-gradient(#cbd5e1 1px, transparent 1px) !important; background-size: 30px 30px !important; /* قەبارەی خانەکان */ background-attachment: fixed !important; /* بۆ ئەوەی لەگەڵ سکڕۆڵ نەجوڵێت */ } 5d73hoo07n6q3e4lumysg9lmwez1h7u 1569913 1569912 2026-03-30T09:47:55Z Tessla 41338 1569913 sanitized-css text/css /* @pulsing-animation */ @keyframes pulse-yellow { 0% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } 50% { transform: scale(1.15); opacity: 0.8; box-shadow: 0 0 20px #fbbf24; } 100% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } } .tessla-pulse { animation: pulse-yellow 2.5s infinite ease-in-out !important; } /* جوڵەی ڕەنگی ناوی Tessla */ @keyframes name-color-flow { 0% { color: #ffffff; text-shadow: 0 0 5px rgba(255,255,255,0.2); } 50% { color: #fbbf24; text-shadow: 0 0 15px rgba(251,191,36,0.6); } 100% { color: #ffffff; text-shadow: 0 0 5px rgba(255,255,255,0.2); } } .tessla-name { animation: name-color-flow 4s infinite ease-in-out !important; } /* جوڵەی کارەبایی بۆ کارتەکان */ @keyframes electric-glow { 0% { border-color: #e2e8f0; box-shadow: 0 0 5px rgba(251, 191, 36, 0.1); } 50% { border-color: #fbbf24; box-shadow: 0 0 15px rgba(251, 191, 36, 0.4); } 100% { border-color: #e2e8f0; box-shadow: 0 0 5px rgba(251, 191, 36, 0.1); } } .tessla-electric-card { animation: electric-glow 6s infinite ease-in-out !important; border-width: 2px !important; /* ئەستوورترکردنی چوارچێوەکە بۆ ئەوەی ڕووناکییەکە دیار بێت */ } lu8lojlgnksj3rnwc35tmj03tr06w1j 1569916 1569913 2026-03-30T09:53:47Z Tessla 41338 1569916 sanitized-css text/css /* ستایلی شوشەیی و کارەبایی نوێ - وەشانی چاککراو بۆ ویکیپیدیا */ .tessla-glass-card { background-color: rgba(255, 255, 255, 0.9) !important; /* ڕەنگەکە کەمێک تۆختر کراوە لە جیاتی لێڵکردن */ border: 1px solid rgba(251, 191, 36, 0.3) !important; border-radius: 25px !important; box-shadow: 0 8px 32px rgba(0, 0, 0, 0.05) !important; transition: 0.3s; } /* درەوشانەوەی کارەبایی ناوەکە */ @keyframes electric-name { 0% { text-shadow: 0 0 10px #fbbf24; color: #fff; } 50% { text-shadow: 0 0 25px #fbbf24, 0 0 5px #fff; color: #fbbf24; } 100% { text-shadow: 0 0 10px #fbbf24; color: #fff; } } .tessla-name-new { animation: electric-name 3s infinite; } /* پرتەی گڵۆپە زەردەکە */ @keyframes pulse-ring { 0% { opacity: 0.7; transform: scale(0.9); } 50% { opacity: 1; transform: scale(1.1); } 100% { opacity: 0.7; transform: scale(0.9); } } .tessla-pulse { animation: pulse-ring 2s infinite ease-in-out; } it2smzwmduw0yqd0sfonmsadh358wpd 1569919 1569916 2026-03-30T09:55:49Z Tessla 41338 پێداچوونەوەی 1569913 لەلایەن [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] ([[User talk:Tessla|talk]]) ھێنرایەوە 1569919 sanitized-css text/css /* @pulsing-animation */ @keyframes pulse-yellow { 0% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } 50% { transform: scale(1.15); opacity: 0.8; box-shadow: 0 0 20px #fbbf24; } 100% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } } .tessla-pulse { animation: pulse-yellow 2.5s infinite ease-in-out !important; } /* جوڵەی ڕەنگی ناوی Tessla */ @keyframes name-color-flow { 0% { color: #ffffff; text-shadow: 0 0 5px rgba(255,255,255,0.2); } 50% { color: #fbbf24; text-shadow: 0 0 15px rgba(251,191,36,0.6); } 100% { color: #ffffff; text-shadow: 0 0 5px rgba(255,255,255,0.2); } } .tessla-name { animation: name-color-flow 4s infinite ease-in-out !important; } /* جوڵەی کارەبایی بۆ کارتەکان */ @keyframes electric-glow { 0% { border-color: #e2e8f0; box-shadow: 0 0 5px rgba(251, 191, 36, 0.1); } 50% { border-color: #fbbf24; box-shadow: 0 0 15px rgba(251, 191, 36, 0.4); } 100% { border-color: #e2e8f0; box-shadow: 0 0 5px rgba(251, 191, 36, 0.1); } } .tessla-electric-card { animation: electric-glow 6s infinite ease-in-out !important; border-width: 2px !important; /* ئەستوورترکردنی چوارچێوەکە بۆ ئەوەی ڕووناکییەکە دیار بێت */ } lu8lojlgnksj3rnwc35tmj03tr06w1j 1569920 1569919 2026-03-30T09:59:52Z Tessla 41338 1569920 sanitized-css text/css /* کڵاسی گشتی بۆ هەموو کارتەکان */ .tessla-neo-card { background: #ffffff !important; border: 2px solid #e2e8f0 !important; border-radius: 20px !important; box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.03) !important; transition: 0.3s ease; } /* درەوشانەوەی کارەبایی بۆ کارتەکان */ @keyframes card-glow { 0% { border-color: #e2e8f0; box-shadow: 0 0 5px rgba(251, 191, 36, 0.1); } 50% { border-color: #fbbf24; box-shadow: 0 0 15px rgba(251, 191, 36, 0.3); } 100% { border-color: #e2e8f0; box-shadow: 0 0 5px rgba(251, 191, 36, 0.1); } } .tessla-electric { animation: card-glow 4s infinite ease-in-out; } /* جوڵەی ناوی Tessla */ @keyframes neon-name { 0% { color: #ffffff; text-shadow: 0 0 10px #fbbf24; } 50% { color: #fbbf24; text-shadow: 0 0 20px #fbbf24, 0 0 5px #fff; } 100% { color: #ffffff; text-shadow: 0 0 10px #fbbf24; } } .tessla-neon-text { animation: neon-name 3s infinite; } /* پرتەی گڵۆپە زەردەکە */ @keyframes status-pulse { 0% { transform: scale(1); opacity: 1; } 50% { transform: scale(1.25); opacity: 0.7; } 100% { transform: scale(1); opacity: 1; } } .tessla-pulse { animation: status-pulse 2s infinite; } jvv8xbk51lqzm7ukhaivps7bik435lu 1569921 1569920 2026-03-30T10:01:18Z Tessla 41338 پێداچوونەوەی 1569919 لەلایەن [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] ([[User talk:Tessla|talk]]) ھێنرایەوە 1569921 sanitized-css text/css /* @pulsing-animation */ @keyframes pulse-yellow { 0% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } 50% { transform: scale(1.15); opacity: 0.8; box-shadow: 0 0 20px #fbbf24; } 100% { transform: scale(1); opacity: 1; box-shadow: 0 0 5px #fbbf24; } } .tessla-pulse { animation: pulse-yellow 2.5s infinite ease-in-out !important; } /* جوڵەی ڕەنگی ناوی Tessla */ @keyframes name-color-flow { 0% { color: #ffffff; text-shadow: 0 0 5px rgba(255,255,255,0.2); } 50% { color: #fbbf24; text-shadow: 0 0 15px rgba(251,191,36,0.6); } 100% { color: #ffffff; text-shadow: 0 0 5px rgba(255,255,255,0.2); } } .tessla-name { animation: name-color-flow 4s infinite ease-in-out !important; } /* جوڵەی کارەبایی بۆ کارتەکان */ @keyframes electric-glow { 0% { border-color: #e2e8f0; box-shadow: 0 0 5px rgba(251, 191, 36, 0.1); } 50% { border-color: #fbbf24; box-shadow: 0 0 15px rgba(251, 191, 36, 0.4); } 100% { border-color: #e2e8f0; box-shadow: 0 0 5px rgba(251, 191, 36, 0.1); } } .tessla-electric-card { animation: electric-glow 6s infinite ease-in-out !important; border-width: 2px !important; /* ئەستوورترکردنی چوارچێوەکە بۆ ئەوەی ڕووناکییەکە دیار بێت */ } lu8lojlgnksj3rnwc35tmj03tr06w1j 0 293800 1569875 2026-03-30T07:51:32Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەجیداوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| مجیداوة}}<br>{{lang-en| '''Majidawa'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەب...»ەوە 1569875 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەجیداوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| مجیداوة}}<br>{{lang-en| '''Majidawa'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.67022| 44.49301}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەجیداوە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.67022| 44.49301 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٧٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەجیداوە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 0qwireto4zb9o7fi06shhbizh61wwd3 0 293801 1569876 2026-03-30T07:53:40Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناوکۆک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ناوکوک}}<br>{{lang-en| '''Nawkok'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی...»ەوە 1569876 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناوکۆک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ناوکوک}}<br>{{lang-en| '''Nawkok'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.657387| 44.568394}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ناوکۆک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.657387| 44.568394 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٧٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناوکۆک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] ejein1djj3jwwnute4pvgxog3vzqang 0 293802 1569877 2026-03-30T07:55:38Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەورین | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کورین}}<br>{{lang-en| '''Kawrin'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_...»ەوە 1569877 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەورین | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کورین}}<br>{{lang-en| '''Kawrin'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.63349| 44.56817}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کەورین''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.63349| 44.56817 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٧٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٨٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کەورین''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] m90ozk50ddl3va3l1yurhjdcrdxmj9b 0 293803 1569878 2026-03-30T07:58:21Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = قەرەنیاوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| قرةنیاوة}}<br>{{lang-en| '''Qaraniawa'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = |...»ەوە 1569878 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = قەرەنیاوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| قرةنیاوة}}<br>{{lang-en| '''Qaraniawa'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.68135| 44.49042}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی قەرەنیاوە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68135| 44.49042 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٦٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''قەرەنیاوە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 1niln0tjde1csnwb13g64w2tirww58f 0 293804 1569879 2026-03-30T08:00:43Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بانەدێر | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بانةدیر}}<br>{{lang-en| '''Banader'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبا...»ەوە 1569879 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بانەدێر | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بانةدیر}}<br>{{lang-en| '''Banader'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.685476| 44.482025}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بانەدێر''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.685476| 44.482025 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٢٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بانەدێر''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 0bl5igpsdkz1s9xgv6jiimd9q0m4s0f 0 293805 1569881 2026-03-30T08:18:42Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بێلنگری سەروو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بیلنکر العلیا}}<br>{{lang-en| '''Upper Belingr'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێن...»ەوە 1569881 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بێلنگری سەروو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بیلنکر العلیا}}<br>{{lang-en| '''Upper Belingr'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.68471| 44.47861}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بێلنگری سەروو''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68471| 44.47861 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٥٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بێلنگری سەروو''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] gnwto1qzzn6fmh4j5ia9pa7s4op6frp 0 293806 1569882 2026-03-30T08:20:37Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بێلنگری خواروو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بیلنکر السفلی}}<br>{{lang-en| '''Lower Belingr'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێ...»ەوە 1569882 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بێلنگری خواروو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بیلنکر السفلی}}<br>{{lang-en| '''Lower Belingr'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.68251| 44.48589}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بێلنگری خواروو''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68251| 44.48589 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٥٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بێلنگری خواروو''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 2g6f5kgmnpa6qmlhr9tnkui7u4p4bbz 0 293807 1569883 2026-03-30T08:22:44Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گردخێوەت | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کردخیوت}}<br>{{lang-en| '''Grdkhewat'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قە...»ەوە 1569883 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گردخێوەت | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کردخیوت}}<br>{{lang-en| '''Grdkhewat'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.67828| 44.49419}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گردخێوەت''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.67828| 44.49419 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٦٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گردخێوەت''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 438ewu9gpgqj11q1ypl2mrugdfiyl6f 0 293808 1569884 2026-03-30T08:27:59Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شیوەزیارەت | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شیوةزیارت}}<br>{{lang-en| '''Shiwaziarat'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا...»ەوە 1569884 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شیوەزیارەت | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شیوةزیارت}}<br>{{lang-en| '''Shiwaziarat'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.688390| 44.485054}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شیوەزیارەت''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.688390| 44.485054 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٦٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شیوەزیارەت''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] pd356o588h2i0jw21v2h6f9njnk6fau 0 293809 1569885 2026-03-30T08:29:52Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = غەفوراوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| غفوراوة}}<br>{{lang-en| '''Ghafurawa'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قە...»ەوە 1569885 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = غەفوراوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| غفوراوة}}<br>{{lang-en| '''Ghafurawa'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.68734| 44.53988}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی غەفوراوە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68734| 44.53988 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧١٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''غەفوراوە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] if2j1twpg1sautdb71vtm704d16pebb 0 293810 1569886 2026-03-30T08:31:47Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شاوراوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شاوراوة}}<br>{{lang-en| '''Shawrawa'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبا...»ەوە 1569886 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شاوراوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شاوراوة}}<br>{{lang-en| '''Shawrawa'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.69418| 44.48351}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شاوراوە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.69418| 44.48351 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٤٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢١٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شاوراوە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 1u9jtz1uy5n3f46h8pigifgpu6npnsx 0 293811 1569887 2026-03-30T08:33:22Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = باژێڕ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بازیر}}<br>{{lang-en| '''Bazher'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئ...»ەوە 1569887 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = باژێڕ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بازیر}}<br>{{lang-en| '''Bazher'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.6893| 44.49499}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی باژێڕ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.6893| 44.49499 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٦٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''باژێڕ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] msjy2ze3kz41ti0rowxbuuc4crap04i 0 293812 1569889 2026-03-30T08:42:11Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شێخان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شیخان}}<br>{{lang-en| '''Shekhan'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئ...»ەوە 1569889 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شێخان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شیخان}}<br>{{lang-en| '''Shekhan'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.722| 44.58159}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شێخان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.722| 44.58159 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٥٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٨١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شێخان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] c6c5bdc0z1g8jh0r8upwk5ub3t4ua5i 0 293813 1569890 2026-03-30T08:43:51Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سەری بەردی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| سري بردي}}<br>{{lang-en| '''Sari Bardi'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = |...»ەوە 1569890 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سەری بەردی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| سري بردي}}<br>{{lang-en| '''Sari Bardi'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.74675| 44.58789}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سەری بەردی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.74675| 44.58789 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٤٢٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سەری بەردی''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 51632yif58l0xxeefuxurd8ycc5jmy5 0 293814 1569891 2026-03-30T08:45:43Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سیتکان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| سیتکان}}<br>{{lang-en| '''Sitkan'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی...»ەوە 1569891 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سیتکان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| سیتکان}}<br>{{lang-en| '''Sitkan'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.68064| 44.59528}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سیتکان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68064| 44.59528 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٠٢٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سیتکان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 7dynldr56gfml6fm0u7fll39ey27yoi 0 293815 1569894 2026-03-30T08:47:16Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەسنان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| هسنان}}<br>{{lang-en| '''Hasnan'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_...»ەوە 1569894 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەسنان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| هسنان}}<br>{{lang-en| '''Hasnan'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.70439| 44.62241}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھەسنان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70439| 44.62241 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٤٢٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەسنان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] mrp528d1s728lyzwwrufftxo9v0htc3 0 293816 1569895 2026-03-30T08:48:58Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناورۆین | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ناوروین}}<br>{{lang-en| '''Nawroin'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبا...»ەوە 1569895 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناورۆین | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ناوروین}}<br>{{lang-en| '''Nawroin'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.70426| 44.59547}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ناورۆین''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70426| 44.59547 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٨٦٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناورۆین''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 4e32egmu6kibno678two1d1p78xcjlq 0 293817 1569898 2026-03-30T08:51:27Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = باپشتیان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بابشتیان}}<br>{{lang-en| '''Bapshtian'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | ق...»ەوە 1569898 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = باپشتیان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بابشتیان}}<br>{{lang-en| '''Bapshtian'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.64312| 44.51532}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی باپشتیان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.64312| 44.51532 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٤٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٥٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''باپشتیان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] g45rn51r04ge7ebln17z1ilunwy939v 0 293818 1569899 2026-03-30T08:53:01Z 1silent scientist 51740 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1280703711|Hulwan]]» 1569899 wikitext text/x-wiki '''حەڵوان''' ( {{Langx|fa|حلوان}}) شارۆچکەیەکی دێرین بووە لەسەر [[زاگرۆس|چیای زاگرۆس]] لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان، دەکەوێتە سەر دەروازەی دەروازەی پەیتەک، لە ئێستادا بە شارۆچکەی [[سەرپێڵی زەھاو|سەرپێڵ زەهاو]] دەناسرێتەوە. == سەرچاوەکان == [[پۆل:مێژووی پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] qexub16wcsv1obwzqadmvznvw3dgtrz 1569901 1569899 2026-03-30T08:53:47Z 1silent scientist 51740 1569901 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''حەڵوان''' ({{Langx|fa|حلوان}}) شارۆچکەیەکی دێرین بووە لەسەر [[زاگرۆس|چیای زاگرۆس]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، دەکەوێتە سەر دەروازەی دەروازەی پەیتەک، لە ئێستادا بە شارۆچکەی [[سەرپێڵی زەھاو]] دەناسرێتەوە. == سەرچاوەکان == [[پۆل:مێژووی پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] ape84upgwx3q9g1ztb5aybcmrr52kkh 1569923 1569901 2026-03-30T10:05:44Z 1silent scientist 51740 1569923 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''حەڵوان''' ({{Langx|fa|حلوان}}) شارۆچکەیەکی دێرین بووە لەسەر [[زاگرۆس|چیای زاگرۆس]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، دەکەوێتە سەر دەروازەی دەروازەی پەیتەک، لە ئێستادا بە شارۆچکەی [[سەرپێڵی زەھاو]] دەناسرێتەوە. == مێژوو == نەریتە عەرەبییەکانی دواتر، وەک ئەوەی [[تەبەری]] تۆماری کردووە، شارەکەیان بە بنەمایەکی ساسانی دادەنا کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی قوبادی یەکەم (فەرمانڕەوایی ٤٨٨-٤٩٦، ٤٩٨-٥٣١)، بەڵام شارەکە زۆر لەوە دێرینترە: لە سەردەمی [[ئاشوورییەکان]]ەوە بە «خالمانو» ناسرابوو، ئەو کاتەی دەکەوتە سەر سنووری نێوان بابل و ماد. لای [[سلووکییەکان]] بە «خالا» ناسرابوو و پایتەختی ناوچەی «خالۆنیتیس» بوو. بە وتەی [[دیۆدۆرۆس سیکۆلۆس]]، ناوەکە لە نیشتەجێبوونی دیلە یۆنانییەکانی ناوچەی [[بۆیۆتیا]]وە هاتووە لەلایەن خەشارشا کە شاری «سیلۆنای» یان «کێلۆنای»ی دامەزراند.<ref>Lockhart 1986, pp. 571–572.</ref><ref>Huart 2013, p. 10.</ref><ref> Smith, William, ed. (1854–1857). "Chala". Dictionary of Greek and Roman Geography. London: John Murray.</ref> لە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]]دا، ناوچەی حەڵوان بە «خوسرەو شاد پیرۆز» (خۆشی خوسرەوی سەرکەوتوو) دەگوترا، و شارەکە خۆشی بە ئەگەرێکی زۆرەوە بە «پیرۆز قوباد» (قوبادی سەرکەوتوو) ناودەبردرا. دوای فەتحی ئیسلامی بۆ سەر [[فارس (سەرزەوی)|فارس]]، وشەکان کران بە [[عەرەبی]] و بە «شاز فەیرووز» و «فەیرووز قوباد» ناسران. هەرچەندە وەک باقی ناوچەکانی [[ماد]] سەر بە چارەکی (کوست) باکوور بوو، بەڵام لە سەردەمی [[خوسرەوی دووەم]]دا (٥٩٠-٦٢٨) خرایە ناو چارەکی ڕۆژئاواوە لەگەڵ [[مێزۆپۆتامیا]]، چونکە فەرمانڕەوا ساسانییەکان دەستیان کرد بە بەکارهێنانی [[چیاکانی زاگرۆس]] وەک هاوینەهەوارێک بۆ دوورکەوتنەوە لە پایتەختی [[تیسفۆن]] لە دەشتاییەکانی مێزۆپۆتامیا.<ref>Morony 2005, p. 141.</ref><ref>Zarrinkub 1975, pp. 12–13.</ref> دوای [[شەڕی قادسییە]] لە ساڵی ٦٣٦، دوا فەرمانڕەوای ساسانی، [[یەزدەگوردی]] سێیەم (٦٣٢-٦٥١)، لە کاتی هەڵاتنیدا لە تیسفۆن بۆ ماوەیەک پەنای بۆ حەڵوان برد. دوای شکستێکی تری قورس لە [[شەڕی جەلەولا]] لە ساڵی ٦٣٧، یەزدەگورد حەڵوانی بەرەو ویلایەتە ڕۆژهەڵاتییەکانی دەسەڵاتەکەی بەجێهێشت، و شارەکە لە ساڵی ٦٤٠دا کەوتە دەست عەرەبە لایەنگرەکانی [[جەریری کوڕی عەبدوڵڵای بەجەلی]]. لە سەرەتای ساڵانی ٦٤٠دا، شارەکە خاوەن گرنگییەکی ستراتیژی بوو وەک بنکەیەکی سنووری لە نێوان نزماییەکانی [[مێزۆپۆتامیا]] و فەلاتی ئێران کە هێشتا لەژێر کۆنترۆڵی ساسانییەکاندا بوو، و گارنیزۆنێکی سەربازی تێدا بوو، لەوانەش پاشکۆکانی فارس (خەمرا)، کە لەوێ لە سەردەمی [[خەلیفەکانی ڕاشیدون|خەلیفەکانی ڕاشیدین]]دا نیشتەجێ کرابوون.<ref>Zarrinkub 1975, p. 13.</ref><ref>Morony 2005, pp. 192–193.</ref><ref>Zarrinkub 1975, p. 19.</ref><ref>Le Strange 1905, pp. 62–63, 191, 227–228.</ref> لە سەرەتای [[سەردەمی ئیسلامی]]دا تا سەدەی ١٠، شارەکە وەک «شارێکی گەشاوە لە ناوچەیەکی بەپیت کە میوەیەکی زۆری بەرهەم دەهێنا» باس کراوە. دەکەوتە سەر ڕێگای [[خۆراسان]] و یەکەم شاری [[پارێزگای جبال]] بوو کە لەکاتی گەشتکردن لە [[بەغدا]]وە بەرەو ڕۆژهەڵات دەبینرا. لەگەڵ ئەوەشدا، وەک سەردەمی [[ساسانییەکان]]، لە ڕووی داراییەوە بە نزماییەکانی میزۆپۆتامیا (سەواد)ـەوە بەسترابووەوە. لە سەردەمی [[مەعاوییەی یەکەم]]دا بوو بە پایتەختی ڕۆژئاوای جبال (ماهی کووفە).<ref>Morony 2005, p. 142.</ref> بە وتەی [[ئیبن حەوقەڵی]] گەشتیاری سەدەی ١٠، شارەکە نیوەی قەبارەی دینەوەر بوو و خانووەکانی لە بەرد و خشت دروست کرابوون. هەرچەندە کەشوهەواکەی گەرم بوو، بەڵام [[خورما]] و [[هەنار]] و [[هەنجیر]] بە زۆری تێدا دەڕوان. بەپێی [[پەرتووک]]ی «حدود العالم» لە سەدەی ١٠دا، هەنجیری شارەکە وشک دەکرایەوە و بە شێوەیەکی بەرفراوان هەناردە دەکرا، لە کاتێکدا موقەدەسی دەڵێت شارەکە بە دیوارێک دەورە دراوە کە هەشت دەروازەی هەبووە، و لە تەک [[مزگەوت]]ێکدا، [[پەرستگا]]یەکی [[جوو]]ەکانیشی تێدا بووە.<ref>Le Strange 1905, p. 191.</ref> هەروەها شارەکە لە نێوان سەدەکانی ٨ و ١٢دا پارێزگایەکی سەرەکی (میتڕۆپۆلیتان)ی کڵێسای ڕۆژهەڵات بووە. لە دەوروبەری سەدەی ١١دا، شارەکە لەلایەن خانەدانی نیمچە سەربەخۆی [[عەنازی|عەننازییەکانەوە]] بەڕێوە دەبرا، تا ئەو کاتەی لەلایەن [[دەوڵەتی کاکوویە|کاکوەیهییەکانەوە]] دەرکران. لە ساڵی ١٠٤٦دا لەلایەن تورکە [[سەلجووقییەکان]]ەوە گیرا و سووتێنرا، لە کاتێکدا [[بوومەلەرزە]]یەک لە ساڵی ١٠٤٩دا وێرانکاریی شارەکەی تەواو کرد. هەرچەندە دواتر ئاوەدان کرایەوە، بەڵام هەرگیز گەشەپێدانی پێشووی خۆی بەدەست نەهێنایەوە، و ئێستا بە شاری «[[سەرپێڵی زەھاو]]» ناسراوە.<ref>Busse 1975, pp. 297–298.</ref> == سەرچاوەکان == [[پۆل:مێژووی پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] 85scx3a2jmjq7b8e09tgkqnespcy543 1569924 1569923 2026-03-30T10:06:27Z 1silent scientist 51740 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1569924 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''حەڵوان''' ({{Langx|fa|حلوان}}) شارۆچکەیەکی دێرین بووە لەسەر [[زاگرۆس|چیای زاگرۆس]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، دەکەوێتە سەر دەروازەی دەروازەی پەیتەک، لە ئێستادا بە شارۆچکەی [[سەرپێڵی زەھاو]] دەناسرێتەوە. == مێژوو == نەریتە عەرەبییەکانی دواتر، وەک ئەوەی [[تەبەری]] تۆماری کردووە، شارەکەیان بە بنەمایەکی ساسانی دادەنا کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی قوبادی یەکەم (فەرمانڕەوایی ٤٨٨–٤٩٦، ٤٩٨–٥٣١)، بەڵام شارەکە زۆر لەوە دێرینترە: لە سەردەمی [[ئاشوورییەکان]]ەوە بە «خالمانو» ناسرابوو، ئەو کاتەی دەکەوتە سەر سنووری نێوان بابل و ماد. لای [[سلووکییەکان]] بە «خالا» ناسرابوو و پایتەختی ناوچەی «خالۆنیتیس» بوو. بە وتەی [[دیۆدۆرۆس سیکۆلۆس]]، ناوەکە لە نیشتەجێبوونی دیلە یۆنانییەکانی ناوچەی [[بۆیۆتیا]]وە ھاتووە لەلایەن خەشارشا کە شاری «سیلۆنای»یان «کێلۆنای»ی دامەزراند.<ref>Lockhart 1986, pp. 571–572.</ref><ref>Huart 2013, p. 10.</ref><ref>Smith, William, ed. (1854–1857). "Chala". Dictionary of Greek and Roman Geography. London: John Murray.</ref> لەژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]]دا، ناوچەی حەڵوان بە «خوسرەو شاد پیرۆز» (خۆشی خوسرەوی سەرکەوتوو) دەگوترا، و شارەکە خۆشی بە ئەگەرێکی زۆرەوە بە «پیرۆز قوباد» (قوبادی سەرکەوتوو) ناودەبردرا. دوای فەتحی ئیسلامی بۆ سەر [[فارس (سەرزەوی)|فارس]]، وشەکان کران بە [[عەرەبی]] و بە «شاز فەیرووز» و «فەیرووز قوباد» ناسران. ھەرچەندە وەک باقی ناوچەکانی [[ماد]] سەر بە چارەکی (کوست) باکوور بوو، بەڵام لە سەردەمی [[خوسرەوی دووەم]]دا (٥٩٠–٦٢٨) خرایە ناو چارەکی ڕۆژاواوە لەگەڵ [[مێزۆپۆتامیا]]، چونکە فەرمانڕەوا ساسانییەکان دەستیان کرد بە بەکارھێنانی [[چیاکانی زاگرۆس]] وەک ھاوینەھەوارێک بۆ دوورکەوتنەوە لە پایتەختی [[تیسفۆن]] لە دەشتایییەکانی مێزۆپۆتامیا.<ref>Morony 2005, p. 141.</ref><ref>Zarrinkub 1975, pp. 12–13.</ref> دوای [[شەڕی قادسییە]] لە ساڵی ٦٣٦، دوا فەرمانڕەوای ساسانی، [[یەزدەگوردی]] سێیەم (٦٣٢–٦٥١)، لە کاتی ھەڵاتنیدا لە تیسفۆن بۆ ماوەیەک پەنای بۆ حەڵوان برد. دوای شکستێکی تری قورس لە [[شەڕی جەلەولا]] لە ساڵی ٦٣٧، یەزدەگورد حەڵوانی بەرەو ویلایەتە ڕۆژھەڵاتییەکانی دەسەڵاتەکەی بەجێھێشت، و شارەکە لە ساڵی ٦٤٠دا کەوتە دەست عەرەبە لایەنگرەکانی [[جەریری کوڕی عەبدوڵڵای بەجەلی]]. لە سەرەتای ساڵانی ٦٤٠دا، شارەکە خاوەن گرنگییەکی ستراتیژی بوو وەک بنکەیەکی سنووری لە نێوان نزمایییەکانی [[مێزۆپۆتامیا]] و فەلاتی ئێران کە ھێشتا لەژێر کۆنترۆڵی ساسانییەکاندا بوو، و گارنیزۆنێکی سەربازی تێدا بوو، لەوانەش پاشکۆکانی فارس (خەمرا)، کە لەوێ لە سەردەمی [[خەلیفەکانی ڕاشیدون|خەلیفەکانی ڕاشیدین]]دا نیشتەجێ کرابوون.<ref>Zarrinkub 1975, p. 13.</ref><ref>Morony 2005, pp. 192–193.</ref><ref>Zarrinkub 1975, p. 19.</ref><ref>Le Strange 1905, pp. 62–63, 191, 227–228.</ref> لە سەرەتای [[سەردەمی ئیسلامی]]دا تا سەدەی ١٠، شارەکە وەک «شارێکی گەشاوە لە ناوچەیەکی بەپیت کە میوەیەکی زۆری بەرھەم دەھێنا» باس کراوە. دەکەوتە سەر ڕێگای [[خۆراسان]] و یەکەم شاری [[پارێزگای جبال]] بوو کە لەکاتی گەشتکردن لە [[بەغدا]]وە بەرەو ڕۆژھەڵات دەبینرا. لەگەڵ ئەوەشدا، وەک سەردەمی [[ساسانییەکان]]، لە ڕووی دارایییەوە بە نزمایییەکانی میزۆپۆتامیا (سەواد)ەوە بەسترابووەوە. لە سەردەمی [[مەعاوییەی یەکەم]]دا بوو بە پایتەختی ڕۆژاوای جبال (ماھی کووفە).<ref>Morony 2005, p. 142.</ref> بە وتەی [[ئیبن حەوقەڵی]] گەشتیاری سەدەی ١٠، شارەکە نیوەی قەبارەی دینەوەر بوو و خانووەکانی لە بەرد و خشت دروست کرابوون. ھەرچەندە کەشوھەواکەی گەرم بوو، بەڵام [[خورما]] و [[ھەنار]] و [[ھەنجیر]] بە زۆری تێدا دەڕوان. بەپێی [[پەرتووک]]ی «حدود العالم» لە سەدەی ١٠دا، ھەنجیری شارەکە وشک دەکرایەوە و بە شێوەیەکی بەرفراوان ھەناردە دەکرا، لەکاتێکدا موقەدەسی دەڵێت شارەکە بە دیوارێک دەورە دراوە کە ھەشت دەروازەی ھەبووە، و لە تەک [[مزگەوت]]ێکدا، [[پەرستگا]]یەکی [[جوو]]ەکانیشی تێدا بووە.<ref>Le Strange 1905, p. 191.</ref> ھەروەھا شارەکە لە نێوان سەدەکانی ٨ و ١٢دا پارێزگایەکی سەرەکی (میتڕۆپۆلیتان)ی کڵێسای ڕۆژھەڵات بووە. لە دەوروبەری سەدەی ١١دا، شارەکە لەلایەن خانەدانی نیمچە سەربەخۆی [[عەنازی|عەننازییەکانەوە]] بەڕێوە دەبرا، تا ئەو کاتەی لەلایەن [[دەوڵەتی کاکوویە|کاکوەیھییەکانەوە]] دەرکران. لە ساڵی ١٠٤٦دا لەلایەن تورکە [[سەلجووقییەکان]]ەوە گیرا و سووتێنرا، لەکاتێکدا [[بوومەلەرزە]]یەک لە ساڵی ١٠٤٩دا وێرانکاریی شارەکەی تەواو کرد. ھەرچەندە دواتر ئاوەدان کرایەوە، بەڵام ھەرگیز گەشەپێدانی پێشووی خۆی بەدەست نەھێنایەوە، و ئێستا بە شاری «[[سەرپێڵی زەھاو]]» ناسراوە.<ref>Busse 1975, pp. 297–298.</ref> == سەرچاوەکان == [[پۆل:مێژووی پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] 4usev5q26942kaailhvg1w5sq6pb2cd 0 293819 1569900 2026-03-30T08:53:16Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بادلیان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بادلیان}}<br>{{lang-en| '''Badlian'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبا...»ەوە 1569900 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بادلیان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بادلیان}}<br>{{lang-en| '''Badlian'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.70317| 44.541}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بادلیان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70317| 44.541 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٣٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٤٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بادلیان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] msbrrovpb2q0djq2jcu0w8xgi2j2ojc 1 293820 1569903 2026-03-30T08:54:06Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1569903 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەید مستەفا خامنەیی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1569902 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180612162355/https://article.tebyan.net/97167/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C بۆ https://article.tebyan.net/97167/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٥٤، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) awhcj6hqlpw1tb4irkfalftzlll6jbn 0 293821 1569905 2026-03-30T08:54:59Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بالەکیان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بالکیان}}<br>{{lang-en| '''Balakian'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەب...»ەوە 1569905 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بالەکیان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بالکیان}}<br>{{lang-en| '''Balakian'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.65761| 44.49833}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بالەکیان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.65761| 44.49833 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٥١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٨٣١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بالەکیان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 1icip8rd8s9c4gi8f4v2x5maoyg7cbc 0 293822 1569906 2026-03-30T08:57:26Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دێڵزیان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| دیلزیان}}<br>{{lang-en| '''Dellzian'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبا...»ەوە 1569906 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دێڵزیان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| دیلزیان}}<br>{{lang-en| '''Dellzian'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.69272| 44.53061}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دێڵزیان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.69272| 44.53061 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٩٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٦١٢ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دێڵزیان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 7k9ihwm4qxg8xu6uvfb6i5cbjn1atwj 0 293823 1569907 2026-03-30T08:58:06Z 1silent scientist 51740 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1201370350|Dastagird]]» 1569907 wikitext text/x-wiki '''دەسکەرە یان دەستاگیرد''' شارێکی کۆنی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]] بووە لە [[عێراق|عێراقی]] ئێستادا، و نزیک بووە لە پایتەختەکەی، [[تیسفۆن|سیتیفۆن]]. == سەرچاوەکان == a6ze5l5yalibo2um0qotr19er7t7uxo 1569915 1569907 2026-03-30T09:50:37Z 1silent scientist 51740 1569915 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=[[پەڕگە:Sasanian_Asoristan_and_its_surroundings.svg|وێنۆک]] }}'''دەسکەرە یان دەستاگیرد''' شارێکی کۆنی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]] بووە لە [[عێراق|عێراقی]] ئێستادا، و نزیک بووە لە پایتەختەکەی، [[تیسفۆن]]. == سەرچاوەکان == o74zaum4mnj80up76n0f36yskz3f3jp 1569925 1569915 2026-03-30T10:09:36Z 1silent scientist 51740 1569925 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=[[پەڕگە:Sasanian_Asoristan_and_its_surroundings.svg|وێنۆک]] }}'''دەسکەرە یان دەستاگیرد''' شارێکی کۆنی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]] بووە لە [[عێراق|عێراقی]] ئێستادا، و نزیک بووە لە پایتەختەکەی، [[تیسفۆن]]. ئەم شارە کە لە بنەڕەتدا بە «ئارتەمیتا» ناسرابوو، لەلایەن [[پاشا ھورمزدی یەکەم]] (فەرمانڕەوایی ٢٧٠-٢٧١) دووبارە ئاوەدان کرایەوە و ناوەکەی گۆڕدرا. لە سەردەمی فەرمانڕەوایی پاشا [[خوسرەوی یەکەم]] (٥٣١-٥٧٩)، شارەکە بە شێوەیەکی بەرچاو فراوان بوو و خاوەنی [[دادگا]]، [[کۆشک]] و [[قەڵا]]ی تایبەت بە خۆی بوو. لەم ماوەیەدا، شارەکە ناوێکی دووەمیشی وەرگرت کە «خوسرەو شاد قوباد» بوو. لە سەردەمی فەرمانڕەوایی نەوەکەی، [[خوسرەوی دووەم]] (٥٩٠-٦٢٨)، دەسکەرە بوو بە نشینگەی شاھانەی [[ساسانییەکان]]. لە ساڵی ٦٢٨دا، دەسکەرە لەلایەن [[ھیراکلیۆس]]ی ئیمپراتۆری [[بیزەنتی]]یەوە تاڵان کرا. دوای ئەوە، شارەکە بە تەواوی لە سەرچاوەکاندا ون دەبێت. == سەرچاوەکان == 0pitg6arm95v6ou7rva31ybnevom2rt 1569926 1569925 2026-03-30T10:10:22Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1569926 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=[[پەڕگە:Sasanian_Asoristan_and_its_surroundings.svg|وێنۆک]] }}'''دەسکەرە یان دەستاگیرد''' شارێکی کۆنی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]] بووە لە [[عێراق|عێراقی]] ئێستادا، و نزیک بووە لە پایتەختەکەی، [[تیسفۆن]]. ئەم شارە کە لە بنەڕەتدا بە «ئارتەمیتا» ناسرابوو، لەلایەن [[پاشا ھورمزدی یەکەم]] (فەرمانڕەوایی ٢٧٠-٢٧١) دووبارە ئاوەدان کرایەوە و ناوەکەی گۆڕدرا. لە سەردەمی فەرمانڕەوایی پاشا [[خوسرەوی یەکەم]] (٥٣١-٥٧٩)، شارەکە بە شێوەیەکی بەرچاو فراوان بوو و خاوەنی [[دادگا]]، [[کۆشک]] و [[قەڵا]]ی تایبەت بە خۆی بوو. لەم ماوەیەدا، شارەکە ناوێکی دووەمیشی وەرگرت کە «خوسرەو شاد قوباد» بوو. لە سەردەمی فەرمانڕەوایی نەوەکەی، [[خوسرەوی دووەم]] (٥٩٠-٦٢٨)، دەسکەرە بوو بە نشینگەی شاھانەی [[ساسانییەکان]]. لە ساڵی ٦٢٨دا، دەسکەرە لەلایەن [[ھیراکلیۆس]]ی ئیمپراتۆری [[بیزەنتی]]یەوە تاڵان کرا. دوای ئەوە، شارەکە بە تەواوی لە سەرچاوەکاندا ون دەبێت. ==سەرچاوەکان== * {{cite book|author1=Fisher, William Bayne |author2=Yarshater, Ehsan |title=The Cambridge History of Iran: The Seleucid, Parthian and Sasanian periods|url=https://books.google.com/books?id=y7IHmyKcPtYC&q=papa&pg=PA931 | isbn=978-0-521-24693-4 | year=1983 | publisher=Cambridge University Press}} *{{cite book|last=Pourshariati|first=Parvaneh|title=Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran|location=London and New York|publisher=I.B. Tauris|year=2008|isbn=978-1-84511-645-3|url=https://books.google.com/books?id=I-xtAAAAMAAJ}} *{{cite encyclopedia | last = Howard-Johnston | first = James | title = ḴOSROW II | url = http://www.iranicaonline.org/articles/khosrow-ii | year = 2010 | encyclopedia = Encyclopaedia Iranica, Online Edition | access-date = 25 October 2014}} *{{Citation | last = Kaegi| first =Walter Emil | author-link=Walter Kaegi | title =Heraclius: Emperor of Byzantium| publisher =Cambridge University Press| year =2003|isbn = 0-521-81459-6|url=https://books.google.com/books?id=tlNlFZ_7UhoC|postscript=.}} {{مێژوو-کۆلکە}} g2n9s7kcl4ct0cyqi5hrrc0w6lsf7rb 0 293824 1569908 2026-03-30T08:59:33Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گوان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کون}}<br>{{lang-en| '''Gwan'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا...»ەوە 1569908 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گوان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کون}}<br>{{lang-en| '''Gwan'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.654136| 44.564993}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گوان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.654136| 44.564993 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سۆران|سۆران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دیانا|دیانا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٧٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٧٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گوان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دیانا]] لە [[قەزای سۆران]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سۆران}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] io8kp2jocnq2bv0kd67kup3b7gsvamd 0 293825 1569917 2026-03-30T09:53:53Z 1silent scientist 51740 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1340524925|Tughril I]]» 1569917 wikitext text/x-wiki '''ئەبوو تالیب محەممەد توغرەل کوڕی میکایل''' ( {{Langx|fa|ابوطالبْ محمد طغرل بن میکائیل}} )، زیاتر بە '''توغرەل''' ناسراوە ( {{Lang|fa|طغرل / طغریل}} ; هەروەها '''بە تۆغریل''' / '''توغرول''' نووسراوە، سەرۆکێکی تورکمانی <ref name="manzikert">{{Cite book|last=Fleet|first=Kate|url=https://assets.cambridge.org/97805216/20932/excerpt/9780521620932_excerpt.pdf|title=The Cambridge History of Turkey: Byzantium to Turkey, 1071–1453: Volume 1|date=2009|publisher=Cambridge University Press|page=1}}</ref> بووە، کە [[ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی|ئیمپراتۆریەتی سەلجووقی]] دامەزراندووە، لە ساڵی ١٠٣٧ تا ١٠٦٣ حوکمڕانی کردووە. == سەرچاوەکان == [[پۆل:مردووانی ١٠٦٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٩٩٠]] [[پۆل:Harv and Sfn no-target errors]] cln36q4mu93k87dbj5gxmlltxxmttve 1569918 1569917 2026-03-30T09:54:51Z 1silent scientist 51740 1569918 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''ئەبوو تالیب محەممەد توغرەل کوڕی میکایل''' ({{Langx|fa|ابوطالبْ محمد طغرل بن میکائیل}})، زیاتر بە '''توغرەل''' ناسراوە ({{Lang|fa|طغرل / طغریل}}؛ ھەروەھا بە '''توغریل''' / '''توغرول''' نووسراوە، سەرۆکێکی [[تورکمان]]ی<ref name="manzikert">{{Cite book|last=Fleet|first=Kate|url=https://assets.cambridge.org/97805216/20932/excerpt/9780521620932_excerpt.pdf|title=The Cambridge History of Turkey: Byzantium to Turkey, 1071–1453: Volume 1|date=2009|publisher=Cambridge University Press|page=1}}</ref> بووە، کە [[ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی]] دامەزراندووە، لە ساڵی ١٠٣٧ تا ١٠٦٣ حوکمڕانی کردووە. == سەرچاوەکان == [[پۆل:مردووانی ١٠٦٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٩٩٠]] [[پۆل:Harv and Sfn no-target errors]] dpsea0mub6e3wdt2k56reml3og0d6xt 1569928 1569918 2026-03-30T10:18:39Z 1silent scientist 51740 1569928 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''ئەبوو تالیب محەممەد توغرەل کوڕی میکایل''' ({{Langx|fa|ابوطالبْ محمد طغرل بن میکائیل}})، زیاتر بە '''توغرەل''' ناسراوە ({{Lang|fa|طغرل / طغریل}}؛ ھەروەھا بە '''توغریل''' / '''توغرول''' نووسراوە، سەرۆکێکی [[تورکمان]]ی<ref name="manzikert">{{Cite book|last=Fleet|first=Kate|url=https://assets.cambridge.org/97805216/20932/excerpt/9780521620932_excerpt.pdf|title=The Cambridge History of Turkey: Byzantium to Turkey, 1071–1453: Volume 1|date=2009|publisher=Cambridge University Press|page=1}}</ref> بووە، کە [[ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی]] دامەزراندووە، لە ساڵی ١٠٣٧ تا ١٠٦٣ حوکمڕانی کردووە.<ref>Grousset, Rene, The Empire of the Steppes, (Rutgers University Press, 1991), 161,164; "It is to be noted that the Seljuks, those Turkomans who became sultans of Persia..."</ref> == مێژوو == توغرەڵ زۆرێک لە جەنگاوەرە تورکمانەکانی دەشتەکانی [[ئاسیای ناوەڕاست]]ی لە چوارچێوەی [[کۆنفیدراڵی]]یەتێکی [[ھۆز]]ەکاندا یەکخست و بەرەو فەتحکردنی [[خۆراسان]] و ڕۆژهەڵاتی [[فارس (سەرزەوی)|فارس]] ڕێبەریی کردن. دواتر پاش داگیرکردنی فارس و گرتنی [[بەغدا]]ی پایتەختی [[عەباسییەکان]] لە دەست [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیهییەکان]] لە ساڵی ١٠٥٥دا، سەڵتەنەتی سەلجووقی دامەزراند. توغرەڵ خەلیفە عەباسییەکانی تەنها وەک سیمبوولێکی دەوڵەت هێشتەوە و فەرماندەیی سوپاکانی [[خەلافەت]]ی گرتە دەست بۆ هێرشی سەربازی دژی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]] و [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمییەکان]]، ئەمەش بە مەبەستی فراوانکردنی سنوورەکانی ئیمپراتۆریەتەکەی و یەکخستنی [[جیھانی ئیسلامی]]. دوای مردنی سەرکردە [[سەلجووقییەکان]]ی وەک ئیسرائیل و میخائیل، سەلجووقییەکان کەوتنە ژێر دەسەڵاتی توغرەڵ بەگ و لەژێر سەرکردایەتی [[چەغری بەگ]]ی برایدا دەستیان بە فراوانکردنی ناوچەکانیان کرد. لە ساڵی ١٠٣٧دا، توغرەڵ لەلایەن کەسایەتییە دیارەکانی خانەدانی سەلجووقییەوە وەک سوڵتان ناسێنرا و وتار «[[خوتبە]]» بە ناوی ئەوەوە خوێندرایەوە. دوای مردنی مەحموودی غەزنەوی و هاتنەسەرکاری سوڵتان مەسعوود، سەلجووقییەکان بە سەرکردایەتی توغرەڵ چەندین قۆناغی جەنگیان لەگەڵ [[غەزنەوییەکان]] ئەنجام دا. لە ئەنجامدا، سەلجووقییەکان وەک هێزێکی نوێ لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەرکەوتن دوای سەرکەوتنی یەکلاکەرەوەیان لە جەنگی دەندانەکان لە ساڵی ١٠٤٠دا، کە کۆتایی بە دەسەڵاتی غەزنەوییەکان لە [[خۆراسانی گەورە]] و ناوچەکانی دەوروبەری هێنا. دواتر توغرەڵ نیشابووری وەک پایتەختی خۆی هەڵبژارد و بە پاڵپشتی براکەی و هاوپەیمانە نزیکەکانی، دەوڵەتی تایبەت بە خۆی دامەزراند. دوای [[جەنگی دەندانەقان]]، توغرەڵ لەگەڵ سەرکردایەتی سەلجووقییەکاندا نامەیەکیان بۆ خەلیفەی عەباسی «ئەلقائیم بیئەمرللاھ» نارد و داوای فەرمانی فەرمی دەسەڵاتیان کرد، کە دواتر پێیان بەخشرا. لە نێوان ساڵانی ١٠٤٠-١٠٥٤دا، بە هاوکاری ئیبراهیم ئیناڵ، توغرەڵ بەشێکی زۆری خاکی ئێرانی گرت، لەوانە ناوچەکانی جبال و [[عێراقی عەجەم]]، و کۆتایی بە حکومەتی بوەیهییەکان لەو شوێنانە هێنا. شاری ڕەی گرت و نۆژەنی کردەوە و وەک پایتەخت ناساندی. بەڵام دوای گرتنی ئەسفەهان، پایتەختی بۆ ئەوێ گواستەوە. دواتر توغرەڵ [[ئازەربایجان]]ی خستە ژێر کۆنترۆڵی خۆی و هەڵمەتی سەربازی دژی بیزەنتەکان و ناوچەکانی تری ئیمپراتۆریەتی ڕۆمای ڕۆژهەڵات ئەنجام دا و خاکی سەلجووقییەکانی فراوانتر کرد. لە ساڵی ١٠٥٥دا، بە قبووڵکردنی بانگهێشتنامەی خەلیفەی عەباسی بۆ سەردانی [[بەغدا]]، توغرەڵ قۆناغێکی نوێی لە پەیوەندییەکانی نێوان سەلجووقییەکان و عەباسییەکان دەستپێکرد. لە نێوان ساڵانی ١٠٥٥-١٠٦١دا، دەسەڵاتی [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیهییەکانی]] لە بەغدا لەناو برد، مەلیک ڕەحیمی دەستگیر کرد و وتاری بە ناوی خۆیەوە لەو ناوچانەدا خوێندرایەوە. دوای ئاوەدانکردنەوەی بەغدا، توغرەڵ هاوسەرگیری کچەکەی چەغری بەگی لەگەڵ خەلیفەی عەباسی ڕێکخست، بەمەش پەیوەندییەکانی لەگەڵ خەلافەت بەهێزتر کرد. دواتر ناوچەی جەزیرەی کۆنترۆڵ کرد. پاشان دوای سەرکوتکردنی ڕاپەڕینێکی برای، ئیبراهیم ئیناڵ و لەسێدارەدانی، توغرەڵ هەروەها شکستی بە ئەرسەلان بەساسیری هێنا کە لەلایەن خەلافەتی فاتیمییەوە پشتگیری دەکرا. ئەو کچی خەلیفەی مارە کرد سەرەڕای ناڕەزایەتی خودی خەلیفە—هاوسەرگیرییەک کە چەندین ئاڵنگاری لەگەڵدا بوو. لە کۆتاییدا، لە ساڵی ١٠٦٣دا، توغرەڵ بەبێ بەجێهێشتنی هیچ میراتگرێک کۆچی دوایی کرد و ئیمپراتۆریەتێکی فراوانی لە دوای خۆی بەجێهێشت. توغرەڵ بەگ وەک کەسایەتییەکی دیندار دەناسرا و فەرمانی بە دروستکردنی چەندین [[مزگەوت]] و [[فێرگە]] «مەدرەسە» دا. ئەو بە پابەندییەکەی بە [[مەزهەبی حەنەفی]] ناسرابوو و بە هاوکاری وەزیرەکەی، [[عەمیدولمولک کوندوری]]، سنووردارکردنی خستە سەر چالاکییەکانی [[مەزھەبە ئیسلامییەکان]]ی تر. لە کاتێکدا هەندێک سەرچاوە وەک فەرمانڕەوایەکی دادپەروەر دەیناسێنن کە دوور بووە لە ڕشتنی خوێنی ناپێویست، هەندێک گێڕانەوەی تر باس لە هەڵسوکەوتی ستەمکارانەی ئەو و سوپاکەی دەکەن. میراتی توغرەڵ ئەو مۆدێلە کارگێڕییە بوو کە دروستی کرد، کە لە نەریتی سیاسی تورکی، بنەما کارگێڕییە باوەکانی ناوچەکە و شەرعیەتی ئایینیی وەرگیراو لە [[خەلافەتی عەباسی]] پێکهاتبوو. ئەم مۆدێلە دامەزراوەی سەڵتەنەتی گۆڕی بۆ شێوەیەک لە حوکمڕانی ڕەها کە خاوەنی دەسەڵاتێکی نائاسایی بوو. ئەم جۆرە حوکمڕانییە سێبەری خستە سەر دەسەڵاتی دنیایی خەلیفە و تەنها دانی بە سەرکردایەتی ڕۆحی ئەودا دەنا. لە ئەنجامدا، خەلیفە ناچار بوو ملکەچی داواکارییەکانی توغرەڵ بێت. پێش هاتنی سەلجووقییەکان، ئێران لە نێوان چەندین هێزی ناوخۆیی شەڕکەردا دابەش ببوو، وەک بوەیهییەکان، [[دەوڵەتی کاکوویە|کاکوەیهییەکان]] و [[غەزنەوییەکان]]. بەو هۆیەشەوە تووشی شەڕ و وێرانکاری بەردەوام ببوو. بەڵام لەژێر سایەی توغرەڵدا ئاشتی و خۆشگوزەرانی بۆ وڵاتەکە و [[مێزۆپۆتامیا]] هاتە کایەوە، گۆڕانکارییەک کە بەهۆی ئاوێتەبوونی سەلجووقییەکان لەگەڵ [[چاند]]ی ئێرانی-ئیسلامی زیاتر بەهێز بوو. == سەرچاوەکان == [[پۆل:مردووانی ١٠٦٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٩٩٠]] [[پۆل:Harv and Sfn no-target errors]] bfy9zca352z6pi5ias2x7h84odqya8t 1569929 1569928 2026-03-30T10:21:17Z 1silent scientist 51740 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1569929 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''دەبوو تالیب محەممەد توغرەل کوڕی میکایل''' ({{Langx|fa|ابوطالبْ محمد طغرل بن میکائیل}})، زیاتر بە '''توغرەل''' ناسراوە ({{Lang|fa|طغرل / طغریل}}؛ ھەروەھا بە '''توغریل''' / '''توغرول''' نووسراوە، سەرۆکێکی [[تورکمان]]ی<ref name="manzikert">{{Cite book|last=Fleet|first=Kate|url=https://assets.cambridge.org/97805216/20932/excerpt/9780521620932_excerpt.pdf|title=The Cambridge History of Turkey: Byzantium to Turkey, 1071–1453: Volume 1|date=2009|publisher=Cambridge University Press|page=1}}</ref> بووە، کە [[ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی]] دامەزراندووە، لە ساڵی ١٠٣٧ تا ١٠٦٣ حوکمڕانی کردووە.<ref>Grousset, Rene, The Empire of the Steppes, (Rutgers University Press, 1991), 161,164; "It is to be noted that the Seljuks, those Turkomans who became sultans of Persia..."</ref> == مێژوو == توغرەڵ زۆرێک لە جەنگاوەرە تورکمانەکانی دەشتەکانی [[ئاسیای ناوەڕاست]]ی لە چوارچێوەی [[کۆنفیدراڵی]]یەتێکی [[ھۆز]]ەکاندا یەکخست و بەرەو فەتحکردنی [[خۆراسان]] و ڕۆژھەڵاتی [[فارس (سەرزەوی)|فارس]] ڕێبەریی کردن. دواتر پاش داگیرکردنی فارس و گرتنی [[بەغدا]]ی پایتەختی [[عەباسییەکان]] لە دەست [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھییەکان]] لە ساڵی ١٠٥٥دا، سەڵتەنەتی سەلجووقی دامەزراند. توغرەڵ خەلیفە عەباسییەکانی تەنھا وەک سیمبوولێکی دەوڵەت ھێشتەوە و فەرماندەیی سوپاکانی [[خەلافەت]]ی گرتە دەست بۆ ھێرشی سەربازی دژی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]] و [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمییەکان]]، ئەمەش بە مەبەستی فراوانکردنی سنوورەکانی ئیمپراتۆرییەتەکەی و یەکخستنی [[جیھانی ئیسلامی]]. دوای مردنی سەرکردە [[سەلجووقییەکان]]ی وەک ئیسرائیل و میخائیل، سەلجووقییەکان کەوتنە ژێر دەسەڵاتی توغرەڵ بەگ و لەژێر سەرکردایەتی [[چەغری بەگ]]ی برایدا دەستیان بە فراوانکردنی ناوچەکانیان کرد. لە ساڵی ١٠٣٧دا، توغرەڵ لەلایەن کەسایەتییە دیارەکانی خانەدانی سەلجووقییەوە وەک سوڵتان ناسێنرا و وتار «[[خوتبە]]» بە ناوی ئەوەوە خوێندرایەوە. دوای مردنی مەحموودی غەزنەوی و ھاتنەسەرکاری سوڵتان مەسعوود، سەلجووقییەکان بە سەرکردایەتی توغرەڵ چەندین قۆناغی جەنگیان لەگەڵ [[غەزنەوییەکان]] ئەنجام دا. لە ئەنجامدا، سەلجووقییەکان وەک ھێزێکی نوێ لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست دەرکەوتن دوای سەرکەوتنی یەکلاکەرەوەیان لە جەنگی دەندانەکان لە ساڵی ١٠٤٠دا، کە کۆتایی بە دەسەڵاتی غەزنەوییەکان لە [[خۆراسانی گەورە]] و ناوچەکانی دەوروبەری ھێنا. دواتر توغرەڵ نیشابووری وەک پایتەختی خۆی ھەڵبژارد و بە پاڵپشتی براکەی و ھاوپەیمانە نزیکەکانی، دەوڵەتی تایبەت بە خۆی دامەزراند. دوای [[جەنگی دەندانەقان]]، توغرەڵ لەگەڵ سەرکردایەتی سەلجووقییەکاندا نامەیەکیان بۆ خەلیفەی عەباسی «ئەلقائیم بیئەمرللاھ» نارد و داوای فەرمانی فەرمی دەسەڵاتیان کرد، کە دواتر پێیان بەخشرا. لە نێوان ساڵانی ١٠٤٠–١٠٥٤دا، بە ھاوکاری ئیبراھیم ئیناڵ، توغرەڵ بەشێکی زۆری خاکی ئێرانی گرت، لەوانە ناوچەکانی جبال و [[عێراقی عەجەم]]، و کۆتایی بە حکوومەتی بوەیھییەکان لەو شوێنانە ھێنا. شاری ڕەی گرت و نۆژەنی کردەوە و وەک پایتەخت ناساندی؛ بەڵام دوای گرتنی ئەسفەھان، پایتەختی بۆ ئەوێ گواستەوە. دواتر توغرەڵ [[ئازەربایجان]]ی خستە ژێر کۆنترۆڵی خۆی و ھەڵمەتی سەربازی دژی بیزەنتەکان و ناوچەکانی تری ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمای ڕۆژھەڵات ئەنجام دا و خاکی سەلجووقییەکانی فراوانتر کرد. لە ساڵی ١٠٥٥دا، بە قبووڵکردنی بانگھێشتنامەی خەلیفەی عەباسی بۆ سەردانی [[بەغدا]]، توغرەڵ قۆناغێکی نوێی لە پەیوەندییەکانی نێوان سەلجووقییەکان و عەباسییەکان دەستپێکرد. لە نێوان ساڵانی ١٠٥٥–١٠٦١دا، دەسەڵاتی [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھییەکانی]] لە بەغدا لەناو برد، مەلیک ڕەحیمی دەستگیر کرد و وتاری بە ناوی خۆیەوە لەو ناوچانەدا خوێندرایەوە. دوای ئاوەدانکردنەوەی بەغدا، توغرەڵ ھاوسەرگیری کچەکەی چەغری بەگی لەگەڵ خەلیفەی عەباسی ڕێکخست، بەمەش پەیوەندییەکانی لەگەڵ خەلافەت بەھێزتر کرد. دواتر ناوچەی جەزیرەی کۆنترۆڵ کرد. پاشان دوای سەرکوتکردنی ڕاپەڕینێکی برای، ئیبراھیم ئیناڵ و لەسێدارەدانی، توغرەڵ ھەروەھا شکستی بە ئەرسەلان بەساسیری ھێنا کە لەلایەن خەلافەتی فاتیمییەوە پشتگیری دەکرا. ئەو کچی خەلیفەی مارە کرد سەرەڕای ناڕەزایەتی خودی خەلیفە—ھاوسەرگیرییەک کە چەندین ئاڵنگاری لەگەڵدا بوو. لە کۆتاییدا، لە ساڵی ١٠٦٣دا، توغرەڵ بەبێ بەجێھێشتنی ھیچ میراتگرێک کۆچی دوایی کرد و ئیمپراتۆرییەتێکی فراوانی لە دوای خۆی بەجێھێشت. توغرەڵ بەگ وەک کەسایەتییەکی دیندار دەناسرا و فەرمانی بە دروستکردنی چەندین [[مزگەوت]] و [[فێرگە]] «مەدرەسە» دا. ئەو بە پابەندییەکەی بە [[مەزھەبی حەنەفی]] ناسرابوو و بە ھاوکاری وەزیرەکەی، [[عەمیدولمولک کوندوری]]، سنووردارکردنی خستە سەر چالاکییەکانی [[مەزھەبە ئیسلامییەکان]]ی تر. لەکاتێکدا ھەندێک سەرچاوە وەک فەرمانڕەوایەکی دادپەروەر دەیناسێنن کە دوور بووە لە ڕشتنی خوێنی ناپێویست، ھەندێک گێڕانەوەی تر باس لە ھەڵسوکەوتی ستەمکارانەی ئەو و سوپاکەی دەکەن. میراتی توغرەڵ ئەو مۆدێلە کارگێڕییە بوو کە دروستی کرد، کە لە نەریتی سیاسی تورکی، بنەما کارگێڕییە باوەکانی ناوچەکە و شەرعییەتی ئایینیی وەرگیراو لە [[خەلافەتی عەباسی]] پێکھاتبوو. ئەم مۆدێلە دامەزراوەی سەڵتەنەتی گۆڕی بۆ شێوەیەک لە حوکمڕانی ڕەھا کە خاوەنی دەسەڵاتێکی نائاسایی بوو. ئەم جۆرە حوکمڕانییە سێبەری خستە سەر دەسەڵاتی دنیایی خەلیفە و تەنھا دانی بە سەرکردایەتی ڕۆحی ئەودا دەنا. لە ئەنجامدا، خەلیفە ناچار بوو ملکەچی داواکارییەکانی توغرەڵ بێت. پێش ھاتنی سەلجووقییەکان، ئێران لە نێوان چەندین ھێزی ناوخۆیی شەڕکەردا دابەش ببوو، وەک بوەیھییەکان، [[دەوڵەتی کاکوویە|کاکوەیھییەکان]] و [[غەزنەوییەکان]]. بەو ھۆیەشەوە تووشی شەڕ و وێرانکاری بەردەوام ببوو؛ بەڵام لەژێر سایەی توغرەڵدا ئاشتی و خۆشگوزەرانی بۆ وڵاتەکە و [[مێزۆپۆتامیا]] ھاتە کایەوە، گۆڕانکارییەک کە بەھۆی ئاوێتەبوونی سەلجووقییەکان لەگەڵ [[چاند]]ی ئێرانی-ئیسلامی زیاتر بەھێز بوو. == سەرچاوەکان == [[پۆل:مردووانی ١٠٦٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٩٩٠]] [[پۆل:Harv and Sfn no-target errors]] 8q60jemfm9fj5p6tia7ulo8x0lvb363 1569930 1569929 2026-03-30T10:24:04Z 1silent scientist 51740 /* مێژوو */ 1569930 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''دەبوو تالیب محەممەد توغرەل کوڕی میکایل''' ({{Langx|fa|ابوطالبْ محمد طغرل بن میکائیل}})، زیاتر بە '''توغرەل''' ناسراوە ({{Lang|fa|طغرل / طغریل}}؛ ھەروەھا بە '''توغریل''' / '''توغرول''' نووسراوە، سەرۆکێکی [[تورکمان]]ی<ref name="manzikert">{{Cite book|last=Fleet|first=Kate|url=https://assets.cambridge.org/97805216/20932/excerpt/9780521620932_excerpt.pdf|title=The Cambridge History of Turkey: Byzantium to Turkey, 1071–1453: Volume 1|date=2009|publisher=Cambridge University Press|page=1}}</ref> بووە، کە [[ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی]] دامەزراندووە، لە ساڵی ١٠٣٧ تا ١٠٦٣ حوکمڕانی کردووە.<ref>Grousset, Rene, The Empire of the Steppes, (Rutgers University Press, 1991), 161,164; "It is to be noted that the Seljuks, those Turkomans who became sultans of Persia..."</ref> == مێژوو == توغرەڵ زۆرێک لە جەنگاوەرە تورکمانەکانی دەشتەکانی [[ئاسیای ناوەڕاست]]ی لە چوارچێوەی [[کۆنفیدراڵی]]یەتێکی [[ھۆز]]ەکاندا یەکخست و بەرەو فەتحکردنی [[خۆراسان]] و ڕۆژھەڵاتی [[فارس (سەرزەوی)|فارس]] ڕێبەریی کردن. دواتر پاش داگیرکردنی فارس و گرتنی [[بەغدا]]ی پایتەختی [[عەباسییەکان]] لە دەست [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھییەکان]] لە ساڵی ١٠٥٥دا، سەڵتەنەتی سەلجووقی دامەزراند. توغرەڵ خەلیفە عەباسییەکانی تەنھا وەک سیمبوولێکی دەوڵەت ھێشتەوە و فەرماندەیی سوپاکانی [[خەلافەت]]ی گرتە دەست بۆ ھێرشی سەربازی دژی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]] و [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمییەکان]]، ئەمەش بە مەبەستی فراوانکردنی سنوورەکانی ئیمپراتۆرییەتەکەی و یەکخستنی [[جیھانی ئیسلامی]]. دوای مردنی سەرکردە [[سەلجووقییەکان]]ی وەک ئیسرائیل و میخائیل، سەلجووقییەکان کەوتنە ژێر دەسەڵاتی توغرەڵ بەگ و لەژێر سەرکردایەتی [[چەغری بەگ]]ی برایدا دەستیان بە فراوانکردنی ناوچەکانیان کرد. لە ساڵی ١٠٣٧دا، توغرەڵ لەلایەن کەسایەتییە دیارەکانی خانەدانی سەلجووقییەوە وەک سوڵتان ناسێنرا و وتار «[[خوتبە]]» بە ناوی ئەوەوە خوێندرایەوە. دوای مردنی مەحموودی غەزنەوی و ھاتنەسەرکاری سوڵتان مەسعوود، سەلجووقییەکان بە سەرکردایەتی توغرەڵ چەندین قۆناغی جەنگیان لەگەڵ [[غەزنەوییەکان]] ئەنجام دا. لە ئەنجامدا، سەلجووقییەکان وەک ھێزێکی نوێ لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست دەرکەوتن دوای سەرکەوتنی یەکلاکەرەوەیان لە جەنگی دەندانەکان لە ساڵی ١٠٤٠دا، کە کۆتایی بە دەسەڵاتی غەزنەوییەکان لە [[خۆراسانی گەورە]] و ناوچەکانی دەوروبەری ھێنا. دواتر توغرەڵ نیشابووری وەک پایتەختی خۆی ھەڵبژارد و بە پاڵپشتی براکەی و ھاوپەیمانە نزیکەکانی، دەوڵەتی تایبەت بە خۆی دامەزراند. دوای [[جەنگی دەندانەقان]]، توغرەڵ لەگەڵ سەرکردایەتی سەلجووقییەکاندا نامەیەکیان بۆ خەلیفەی عەباسی «ئەلقائیم بیئەمرللاھ» نارد و داوای فەرمانی فەرمی دەسەڵاتیان کرد، کە دواتر پێیان بەخشرا. لە نێوان ساڵانی ١٠٤٠–١٠٥٤دا، بە ھاوکاری ئیبراھیم ئیناڵ، توغرەڵ بەشێکی زۆری خاکی ئێرانی گرت، لەوانە ناوچەکانی جبال و [[عێراقی عەجەم]]، و کۆتایی بە حکوومەتی بوەیھییەکان لەو شوێنانە ھێنا. شاری ڕەی گرت و نۆژەنی کردەوە و وەک پایتەخت ناساندی؛ بەڵام دوای گرتنی ئەسفەھان، پایتەختی بۆ ئەوێ گواستەوە. دواتر توغرەڵ [[ئازەربایجان]]ی خستە ژێر کۆنترۆڵی خۆی و ھەڵمەتی سەربازی دژی بیزەنتەکان و ناوچەکانی تری [[بیزەنتی|ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی ڕۆژھەڵات]] ئەنجام دا و خاکی سەلجووقییەکانی فراوانتر کرد. لە ساڵی ١٠٥٥دا، بە قبووڵکردنی بانگھێشتنامەی خەلیفەی عەباسی بۆ سەردانی [[بەغدا]]، توغرەڵ قۆناغێکی نوێی لە پەیوەندییەکانی نێوان سەلجووقییەکان و عەباسییەکان دەستپێکرد. لە نێوان ساڵانی ١٠٥٥–١٠٦١دا، دەسەڵاتی [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھییەکانی]] لە بەغدا لەناو برد، مەلیک ڕەحیمی دەستگیر کرد و وتاری بە ناوی خۆیەوە لەو ناوچانەدا خوێندرایەوە. دوای ئاوەدانکردنەوەی بەغدا، توغرەڵ ھاوسەرگیری کچەکەی چەغری بەگی لەگەڵ خەلیفەی عەباسی ڕێکخست، بەمەش پەیوەندییەکانی لەگەڵ خەلافەت بەھێزتر کرد. دواتر ناوچەی جەزیرەی کۆنترۆڵ کرد. پاشان دوای سەرکوتکردنی ڕاپەڕینێکی برای، ئیبراھیم ئیناڵ و لەسێدارەدانی، توغرەڵ ھەروەھا شکستی بە ئەرسەلان بەساسیری ھێنا کە لەلایەن خەلافەتی فاتیمییەوە پشتگیری دەکرا. ئەو کچی خەلیفەی مارە کرد سەرەڕای ناڕەزایەتی خودی خەلیفە—ھاوسەرگیرییەک کە چەندین ئاڵنگاری لەگەڵدا بوو. لە کۆتاییدا، لە ساڵی ١٠٦٣دا، توغرەڵ بەبێ بەجێھێشتنی ھیچ میراتگرێک کۆچی دوایی کرد و ئیمپراتۆرییەتێکی فراوانی لە دوای خۆی بەجێھێشت. توغرەڵ بەگ وەک کەسایەتییەکی دیندار دەناسرا و فەرمانی بە دروستکردنی چەندین [[مزگەوت]] و [[فێرگە]] «مەدرەسە» دا. ئەو بە پابەندییەکەی بە [[مەزھەبی حەنەفی]] ناسرابوو و بە ھاوکاری وەزیرەکەی، [[عەمیدولمولک کوندوری]]، سنووردارکردنی خستە سەر چالاکییەکانی [[مەزھەبە ئیسلامییەکان]]ی تر. لەکاتێکدا ھەندێک سەرچاوە وەک فەرمانڕەوایەکی دادپەروەر دەیناسێنن کە دوور بووە لە ڕشتنی خوێنی ناپێویست، ھەندێک گێڕانەوەی تر باس لە ھەڵسوکەوتی ستەمکارانەی ئەو و سوپاکەی دەکەن. میراتی توغرەڵ ئەو مۆدێلە کارگێڕییە بوو کە دروستی کرد، کە لە نەریتی سیاسی تورکی، بنەما کارگێڕییە باوەکانی ناوچەکە و شەرعییەتی ئایینیی وەرگیراو لە [[خەلافەتی عەباسی]] پێکھاتبوو. ئەم مۆدێلە دامەزراوەی سەڵتەنەتی گۆڕی بۆ شێوەیەک لە حوکمڕانی ڕەھا کە خاوەنی دەسەڵاتێکی نائاسایی بوو. ئەم جۆرە حوکمڕانییە سێبەری خستە سەر دەسەڵاتی دنیایی خەلیفە و تەنھا دانی بە سەرکردایەتی ڕۆحی ئەودا دەنا. لە ئەنجامدا، خەلیفە ناچار بوو ملکەچی داواکارییەکانی توغرەڵ بێت. پێش ھاتنی سەلجووقییەکان، ئێران لە نێوان چەندین ھێزی ناوخۆیی شەڕکەردا دابەش ببوو، وەک بوەیھییەکان، [[دەوڵەتی کاکوویە|کاکوەیھییەکان]] و [[غەزنەوییەکان]]. بەو ھۆیەشەوە تووشی شەڕ و وێرانکاری بەردەوام ببوو؛ بەڵام لەژێر سایەی توغرەڵدا ئاشتی و خۆشگوزەرانی بۆ وڵاتەکە و [[مێزۆپۆتامیا]] ھاتە کایەوە، گۆڕانکارییەک کە بەھۆی ئاوێتەبوونی سەلجووقییەکان لەگەڵ [[چاند]]ی ئێرانی-ئیسلامی زیاتر بەھێز بوو. == سەرچاوەکان == [[پۆل:مردووانی ١٠٦٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٩٩٠]] [[پۆل:Harv and Sfn no-target errors]] ik4hz1fmjsbu4aeazhf252f1buh31xa 3 293826 1569932 2026-03-30T10:45:10Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1569932 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٤٥، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) j8sn06dq1zqpywp9obwtvqtmf11azpf 0 293827 1569935 2026-03-30T11:31:53Z 1silent scientist 51740 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1342309579|Ibrahim Inal]]» 1569935 wikitext text/x-wiki '''ئیبراھیم ئینال''' (هەروەها بە '''ئیبراهیم ینال'''، کۆچی دوایی کردووە لە ساڵی ١٠٦٠) سەرکردەیەکی جەنگیی [[شانشینی سەلجووقی|سەلجووقی]] و حاکم و شازادە ( [[:tr:Melik|melik]] ) بووە. کوڕی ''یووسف ینالی'' کوڕی سەلجووق بووە، بەم شێوەیە نەوەیەکی غازی سەلجووق بووە. <ref name="Kutalmış" /> هەروەها برای نیوە برای سوڵتان [[توغرەڵی یەکەم|توغرەل]] و چەگری بەگ بووە کە هەمان دایکی لەگەڵدا هەبووە. پارێزگاری سەلجووقی [[مووسڵ|موسڵ]] و [[گەنجە|جێنس]] (ئازەربایجان) بووە. == سەرچاوەکان == [[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو]] [[پۆل:مردووانی ١٠٦٠]] [[پۆل:Harv and Sfn no-target errors]] 3n9hhejzz1fj4d8ojlp2o8c2wu0yhtx 1569940 1569935 2026-03-30T11:38:44Z 1silent scientist 51740 1569940 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=TughrilCoin.jpg }}'''ئیبراھیم ئینال''' (هەروەها بە '''ئیبراهیم ینال'''، کۆچی دوایی کردووە لە ساڵی ١٠٦٠) سەرکردەیەکی جەنگیی [[شانشینی سەلجووقی|سەلجووقی]] و [[حاکم]] و [[شازادە]] بووە. کوڕی ''یووسف ینالی'' کوڕی سەلجووق بووە، بەم شێوەیە نەوەیەکی غازی سەلجووق بووە. هەروەها برای نیوە برای سوڵتان [[توغرەڵی یەکەم]] و چەگری بەگ بووە کە هەمان دایکی لەگەڵدا هەبووە. پارێزگاری سەلجووقی [[مووسڵ]] و [[گەنجە]] ([[ئازەربایجان]]) بووە. == سەرچاوەکان == [[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو]] [[پۆل:مردووانی ١٠٦٠]] [[پۆل:Harv and Sfn no-target errors]] 8042ko86ztuj0jcealsvmdjpuitv7nb 0 293828 1569938 2026-03-30T11:34:35Z 1silent scientist 51740 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1341530054|Oghuz Turks]]» 1569938 wikitext text/x-wiki '''تورکەکانی ئۆغوز''' ( تورکی ناوەڕاست : {{Lang|xqa|ٱغُز}} ، {{بچووک|romanized:}} {{Lang|xqa|Oγuz}} ) [[گەلانی تورک|گەلێکی تورکی]] ڕۆژاوا بوون کە بە لقی ئۆغوزی [[زمانە تورکییەکان|بنەماڵەی زمانی تورکی]] دەدوان. لە سەدەی هەشتەمدا یەکێتییەکی خێڵەکییان پێکھێنا کە بە شێوەیەکی ئاسایی ناوی دەوڵەتی ئۆغوز یابگو بوو لە ئاسیای ناوەڕاست. ئەمڕۆ [[تورکمان]] و [[ئازەربایجانییەکان|ئازەربایجان]] و [[تورکەکانی ئەنادۆڵ|تورک]] نەوەی تورکەکانی ئۆغوزن. زاراوەی ئۆغوز وردە وردە جێگەی زاراوەی [[تورکمان]] و ئازەربایجانی گرتەوە ( {{Langx|ota|تركمن|Türkmen}} یان ''Türkmân'' ) تا سەدەی ١٣. == سەرچاوەکان == [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] [[پۆل:"Related ethnic groups" needing confirmation]] d50w1ifwdexqvjy4iz34y6g6uogkff7 1569941 1569938 2026-03-30T11:41:32Z 1silent scientist 51740 1569941 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''تورکەکانی ئۆغوز''' ( [[تورکی ناوەڕاست]]: {{Lang|xqa|ٱغُز}}، {{بچووک|romanized:}} {{Lang|xqa|Oγuz}}) [[گەلانی تورک|گەلێکی تورکی]] ڕۆژاوا بوون کە بە لقی ئۆغوزی [[زمانە تورکییەکان|بنەماڵەی زمانی تورکی]] دەدوان. لە [[سەدەی هەشتەم]]دا یەکێتییەکی خێڵەکییان پێکھێنا کە بە شێوەیەکی ئاسایی ناوی دەوڵەتی ئۆغوز یابگو بوو لە [[ئاسیای ناوەڕاست]]. ئەمڕۆ [[تورکمان]] و [[ئازەربایجانییەکان|ئازەربایجان]] و [[تورکەکانی ئەنادۆڵ|تورک]] نەوەی تورکەکانی ئۆغوزن. زاراوەی ئۆغوز وردە وردە جێگەی زاراوەی [[تورکمان]] و [[ئازەربایجانی]] گرتەوە ([[زمانی تورکیی عوسمانی|تورکی عوسمانی]]: تركمن، Türkmen یان ''Türkmân'' ) تا سەدەی ١٣. == سەرچاوەکان == [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] [[پۆل:"Related ethnic groups" needing confirmation]] 5kvf4u08fy7dmx59f06lmub0gzwt9br 0 293829 1569939 2026-03-30T11:36:43Z 1silent scientist 51740 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1342308556|Shams al-Dawla]]» 1569939 wikitext text/x-wiki [[پۆل:ئێرانییەکانی سەدەی ١٠یەم]] [[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو]] [[پۆل:میرەکانی سەدەی ١٠یەم لە ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:مردووانی ١٠٢١]] 4bega9yh9nq9daea9fjq1yta3e7v0te 1569942 1569939 2026-03-30T11:43:19Z 1silent scientist 51740 1569942 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''ئەبوو تاھیر''' (کۆچی دوایی ١٠٢١)، کە زیاتر بە نازناوی پاشایەتییەکەی «شەمسوولدەولە» («خۆری دەوڵەت») ناسراوە، فەرمانڕەوای [[دەوڵەتی بوەیھی|بوەیھیی]] [[ھەمەدان]] بووە لە ساڵی ٩٩٧ بۆ ١٠٢١. ئەو کوڕی فەخرولدەولە بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئێرانییەکانی سەدەی ١٠یەم]] [[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو]] [[پۆل:میرەکانی سەدەی ١٠یەم لە ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:مردووانی ١٠٢١]] 05sz8v2dazqibdofojior4571tboqk8 0 293830 1569943 2026-03-30T11:47:34Z 1silent scientist 51740 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1342309765|Badr ibn Hasanwayh]]» 1569943 wikitext text/x-wiki '''بەدری کوڕی حەسەنوەیە''' حاکمی دووەمی [[حەسەنوویییەکان|حەسنەوەییەکان]] بووە لە ساڵی ٩٧٩ تا ١٠١٤، کوڕ و جێنشینی [[حەسەنوویە|حەسەنوەیە]] بووە ( r. 961–979 ). == سەرچاوەکان == [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١١یەم]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٠یەم]] [[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو]] [[پۆل:مردووانی ١٠١٤]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کوردەکان]] [[پۆل:میرەکانی سەدەی ١٠یەم لە ڕۆژھەڵاتی ناوین]] 69802gitkksdpeyejbgex0rtaakpfqu 1569944 1569943 2026-03-30T11:48:34Z 1silent scientist 51740 1569944 wikitext text/x-wiki '''بەدری کوڕی حەسەنوەیە''' حاکمی دووەمی [[حەسەنوویییەکان]] بووە لە ساڵی ٩٧٩ تا ١٠١٤ز، کوڕ و جێنشینی [[حەسەنوویە]] بووە (٩٦١–٩٧٩ز). == سەرچاوەکان == [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١١یەم]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٠یەم]] [[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو]] [[پۆل:مردووانی ١٠١٤]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کوردەکان]] [[پۆل:میرەکانی سەدەی ١٠یەم لە ڕۆژھەڵاتی ناوین]] 7f33azf92d545412eynwcw8mfzkyeez