ویکیپیدیا ckbwiki https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter میدیا تایبەت وتووێژ بەکارھێنەر لێدوانی بەکارھێنەر ویکیپیدیا لێدوانی ویکیپیدیا پەڕگە وتووێژی پەڕگە میدیاویکی وتووێژی میدیاویکی داڕێژە وتووێژی داڕێژە یارمەتی وتووێژی یارمەتی پۆل وتووێژی پۆل دەروازە لێدوانی دەروازە ویکیپرۆژە لێدوانی ویکیپرۆژە ڕەشنووس لێدوانی ڕەشنووس TimedText TimedText talk مۆدیوول لێدوانی مۆدیوول Event Event talk 0 102 1572508 1572071 2026-04-05T12:06:04Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572508 wikitext text/x-wiki {{Infobox treaty | name = ڕێککەوتننامەی جەزائیری ١٩٧٥ | long_name = | image = 1975 Algiers Agreement.jpg | image_width = 250px | caption = '''لە چەپ بۆ ڕاست:'''<br />{{hlist|پاشای ئێران [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]]|سەرۆکی جەزائیر [[ھواری بومێدیێن]]|جێگری سەرۆکی عێراق [[سەددام حوسێن]]}} | type = | date_drafted = | date_signed = {{Start date and age|df=yes|1975|3|6}} | location_signed = [[جەزائیر (شار)|جەزائیر]]، [[جەزائیر]] | date_sealed = | date_effective = | condition_effective = | date_expiration = | mediators = {{flag|Algeria}} | signatories = {{flagicon image|State flag of Iran 1964-1980.svg}} [[محەممەد ڕەزا پەھلەوی]]<br />{{flagicon image|Flag of Iraq (1963–1991).svg}} [[سەددام حوسێن]] | third_parties = | parties = {{flagicon image|State flag of Iran 1964-1980.svg}} [[ئێرانی پەھلەوی|ئێران]]<br />{{flagicon image|Flag of Iraq (1963–1991).svg}} [[عێراقی بەعس|عێراق]] | ratifiers = | depositor = | language = | languages = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی فارسی|فارسی]] | wikisource = }} '''رێکەوتننامەی جەزائیر''' ({{بە عەرەبی|اتفاقیة الجزائر}}) لە ساڵی‌ [[١٩٧٤]] حکوومەتی [[عێراق]]ی ھەڵمەتێکی شەڕەنگێزی نوێی دژی‌ [[کورد]]ەکان دەستپێکرد‌ و بەرەو ناوچە سنوورییەکانی [[ئێرانی پەھلەوی|ئێران]] دایماڵین. عێراق بە ئێرانی ڕاگەیاند کە خواستەکانی ئێران بەدی ئەھێنێت بەمەرجێک یارمەتی کوردەکان ڕاگرێت. بە میانگیریی سەرۆکی [[جەزائیر]]، [[ھواری بومێدیێن]]، ئێران و عێراق گەیشتنە ڕێکەوتنێکی گشتگیر لە ئازاری [[١٩٧٥]]دا کە بە ڕێکەوتننامەی جەزائیر بەناوبانگە. ئەم ڕێکەوتننامەیە وای کرد کوردەکان بەبێ‌ یارمەتی بمێننەوە‌ و [[تاران]] یارمەتییەکانی بزووتنەوەی کوردی نەدات. [[مەلا مستەفا بارزانی|مستەفا بارزانی]] ئاوارەی ئێران بوو، ھەروەھا ژمارەیەکی زۆر لە لایەنگرەکانیشی. ژمارەیەکی زۆریش خۆیان بەدەستەوەدا‌ و شۆڕشەکە دوای چەند ڕۆژێک کۆتایی ھات. لە ئەنجامی ئەمەدا حکوومەتی عێراقی بووە خاوەنی دەسەڵاتێکی فراوانتر بەسەر ناوچەکانی باکووری عێراقدا لەچاو پانزە ساڵی پێشوویدا ‌و بۆ ئەوەی ئەو کاریگەرییە بپارێزێت، دەستی بە پلانی [[بە عەرەبکردن]] کرد ئەویش بە ھێنانی خەڵکی [[عەرەب]] بۆ ناوچە [[نەوت]]ییەکانی [[کوردستان]]، بەتایبەتی بۆ ناوچەکانی [[کەرکووک]] و دەور‌وبەری. دوای ڕێکەوتننامەکەی جەزائیر، ڕێوشوێنی سەرکوتکەرانە لەلایەن حکوومەتەوە گیرانە بەر دژی‌ کوردەکان و بووە ھۆی سەر لە نوێ دەستپێکردنەوەی شەڕ لەنێوان [[سوپای‌ عێراق]]ی ‌و چەکدارە کوردەکان. لە ساڵانی [[١٩٧٧]] تا [[١٩٧٩]]، ٦٠٠ [[دێ]]ی‌ کوردی خاپوور کران و نزیکەی ٢٠٠،٠٠٠ کورد لە ناوچەکانی خۆیان ڕاگوێزران. == پێشینە == === ململانێی عێراق و کورد === {{سەرەکی|شۆڕشی ئەیلوول}} لە ساڵی ١٩٦٣، دوای [[شۆڕشی ڕەمەزان]]، حکوومەتی [[حیزبی بەعس]] بە سەرۆکایەتیی [[ئەحمەد حەسەن بەکر]]، ھەڵمەتێکی دژی ڕاپەڕینی [[کورد]] دەستپێکرد، کە داوای سەربەخۆیییان لە [[عێراق]] دەکرد. حکوومەتی ژێر دەسەڵاتی بەعس دوای [[کودەتای تشرینی دووەمی ١٩٦٣]] بە سەرۆکایەتیی [[عەبدولسەلام عارف]] ڕووخا. پەیوەندییەکانی نێوان حکوومەتی نوێ و کورد ڕێکنەکەوتبوون. لە ساڵی ١٩٦٨، شۆڕشێکی دیکە لەگەڵ حیزبی بەعس و حکوومەتی عێراق ڕوویدا، کە بە [[کودەتای ١٧ی تەممووزی ١٩٦٨|شۆڕشی ١٧ی تەممووز]] ناوزەد کرا. گرژییەکانی نێوان حکوومەتی نوێ و کورد زیادی کرد، و ھێزە چەکدارەکانی عێراق دەستیان بە کردەوەی سەربازی دژی جوداخوازانی کورد کرد. کردەوەکانی یاخیبووانی کورد بووە ھۆی تێکچوونێکی ئابووریی گەورە. لە ١١ی ئازاری ١٩٧٠، پەیماننامەیەک لە نێوان جێگری سەرۆکی [[ئەنجومەنی فەرماندەیی شۆڕش (عێراق)|ئەنجومەنی سەرکردایەتیی شۆڕش (عێراق)]]، [[سەددام حوسێن]]، بەناوی «[[ڕێکەوتننامەی ١١ی ئازار|بەیاننامەی ئازار]]» و ڕێبەری ڕاپەڕینی کورد، [[مستەفا بارزانی]]، لە [[تکریت]] واژوو کرا، بۆ کۆتاییھێنان بە ململانێکان.<ref name="The Annals of the American Academy of Political and Social Science">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Harris|یەکەم١=George S.|سەردێڕ=Ethnic Conflict and the Kurds|journal=The Annals of the American Academy of Political and Social Science|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٧|بەرگ=٤٣٣|issue=1|پەڕەکان=١١٢–١٢٤|doi=10.1177/000271627743300111|s2cid=145235862}}</ref> بەپێی ڕێککەوتنەکە، دەبوو [[میلیشیا]]کان لەناو [[سوپای عێراق]]دا تێکەڵ بکرێن، ھەموو پەیوەندییەکانیان لەگەڵ [[ئێرانی پەھلەوی]] ببڕن و ڕاپەڕینەکە کۆتایی پێ بێت. لە بەرامبەردا، [[حکوومەتی عێراق]] بەڵێنی [[ئۆتۆنۆمی]] بە کورد دا، بەو مەرجەی نوێنەرانی کورد لە حکوومەتی عێراقدا جێگیر بکرێن.<ref name="Saddam Hussein: A Political Biography">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Krash|یەکەم١=Ephriam|دوایین٢=Rautsi|یەکەم٢=Inari|سەردێڕ=Saddam Hussein: A Political Biography|ناونیشان=https://archive.org/details/saddamhusseinpol00kars|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|ڕێکەوت=١٩٩١|پەڕەکان=[https://archive.org/details/saddamhusseinpol٠٠kars/page/٦٧ ٦٧–٧٥]|بڵاوکەرەوە=Free Press |ژپنک=٩٧٨٠٠٢٩١٧٠٦٣٢}}</ref> حکوومەت پێشتر ھانی «[[تەعریب]]» کردنی ناوچە کوردنشینە دەوڵەمەندەکانی بە [[نەوت]]ی دابوو.<ref>[http://hrw.org/reports/1993/iraqanfal/ANFALINT.htm The introduction] in Genocide in Iraq: The Anfal Campaign Against the Kurds ([[Human Rights Watch]] Report, 1993).</ref> تا ساڵی ١٩٧٤، کێشەی چارەسەرنەکراو لە نێوان حکوومەت و کورد سەبارەت بە سەرچاوە نەوتییەکانی ناوچە کوردنشینەکانی [[عێراق]] مابووەوە. وەزیرە کوردەکان لە حکوومەت دەستیان کێشایەوە، [[فەرمانبەر]]انی کورد کشانەوە، و [[پۆلیس]] و سەربازانی کورد چیتر ھاوکاری حکوومەتیان نەدەکرد. حکوومەتی عێراق پێداگری دەکرد کە کوردەکان پابەندی ڕێککەوتنەکەن، بەڵام کوردەکان پێیان وابوو حکوومەتە کە پەیماننامەکەی پێشێل کردووە. لە ١١ی ئازاری ١٩٧٤، ڕێککەوتنەکە خرایە ناو [[دەستووری عێراق]]ەوە.<ref name="Iraq Kurd Revolt 1974-1975">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iraq Kurd Revolt 1974–1975|ناونیشان=http://www.onwar.com/aced/data/kilo/kurdiraq1974.htm|وێبگە=Wars of the World|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130726203437/http://onwar.com/aced/data/kilo/kurdiraq1974.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دووبارە شەڕ لە نێوان سوپای عێراق و ھێزە کوردییەکان ڕوویدایەوە، کە ئێرانی پەھلەوی پشتیوانی لە کورد دەکرد.<ref name="Iraq and Iran: The Years of Crisis">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Abdulghani|یەکەم١=J. M.|سەردێڕ=Iraq and Iran: The Years of Crisis|ڕێکەوت=١٩٨٤|شوێن=London|پەڕە=١٤٢}}</ref> === ناکۆکییە سنوورییەکانی ئێران و عێراق === {{سەرەکی|ململانێی ئێران و عێراق ١٩٧٤–١٩٧٥}} کاتێک [[حیزبی بەعس]] دەستی بەسەر حکوومەتدا گرت، لە ساڵی ١٩٦٨دا عێراق داوای کۆنترۆڵی تەواوی بەسەر [[شەتەلعەرەب]]دا کرد.<ref name="Rookdsmn, Wagner">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Rookdsmn|یەکەم١=Anthony|دوایین٢=Wagner|یەکەم٢=Abraham|سەردێڕ=Iraq-Iran War|ڕێکەوت=١٩٩٨}}</ref> لە ١٩ی نیسانی ١٩٦٩، [[ئێرانی پەھلەوی]] لە ڕێککەوتننامەی ساڵی ١٩٣٧ کشایەوە، کە لە نێوان [[شانشینی عێراق]] و ئێران بۆ چارەسەرکردنی کێشە سنوورییەکان واژوو کرابوو، بەو بیانووەی عێراق دەستوەردان لە بەلەمەکانی ئێران لە [[شەتەلعەرەب]] دەکات.<ref name="The Kurds of Iraq: Building A State Within A State">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Bengio|یەکەم١=Ofra|سەردێڕ=The Kurds of Iraq: Building A State Within A State|ڕێکەوت=٢٠١٢}}</ref> لە نیسانی ١٩٦٩دا، ھەردوو سوپا لە کەناراوەکانی [[کەنداوی فارس]] جێگیرکران. دوای ئەوەی ئێران کۆنترۆڵی چوار دوورگەی لە کەنداوی فارسدا کرد، پەیوەندییە دیپلۆماسییەکانی نێوان [[بەغدا]] و [[تاران]] بە شێوەیەکی بەرچاو تێکچوو.<ref name="Rookdsmn, Wagner" /> عێراق ھانی [[عەرەبەکان]]ی [[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]ی دا بۆ ڕاپەڕین دژی شای ئێران، [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]]. ھەروەھا عێراق ھەموو ئێرانییەکانی لە عێراق دەرکرد.<ref name="The Kurds of Iraq: Building A State Within A State" /> ئێران لە شەڕی عێراق و کورددا بە کەرەستەی سەربازی و بودجە پشتیوانی لە کورد دەکرد. [[مستەفا بارزانی]] لەگەڵ نوێنەرانی حکوومەتی [[ئەمریکا]] کۆبووەوە بۆ پشتیوانیکردنی نھێنیی کوردەکان، ئەمەش پێگەی عێراقی زیاتر لاواز کرد کە بەھۆی ھەڵگیرسانی [[جەنگی تشرینی یەکەم]] زیاتر ئاڵۆز ببوو. عێراق ئێستا پێویستی بە ئارامکردنەوەی ئێران ھەبوو، لە ترسی ئەوەی نەک ئێران لە لای ڕۆژھەڵاتەوە ھێرشیان بکاتە سەر، لە کاتێکدا زۆربەی ھێزە چەکدارەکانی عێراق لە بەرەی [[سووریا]] دەجەنگان.<ref name="A Border Adrift: Origins of the Iraq-Iran War">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Pipes|یەکەم١=Daniel|سەردێڕ=A Border Adrift: Origins of the Iraq-Iran War|ناونیشان=http://www.danielpipes.org/article/164|وێبگە=New Weapons|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref> == وتووێژەکان == لە ساڵی ١٩٧٣، [[عێراقی بەعس]]ی دەستی بە وتووێژ لەگەڵ [[ئێرانی پەھلەوی]] کرد، بەو ھیوایەی کە کۆتایی بە پشتیوانیی ئێران بۆ ڕاپەڕینی کورد بھێنێت. لە کۆتاییی نیساندا، کۆبوونەوەیەک لە [[ژنێڤ]] لە نێوان وەزیرانی دەرەوەی ھەردوو وڵاتدا بەڕێوەچوو. نوێنەرانی عێراق داوایان کرد پابەندی پەیماننامەی ١٩٣٧ بن، کە زۆربەی [[شەتەلعەرەب]] دەداتە [[عێراق]]، بەڵام نوێنەرانی ئێران ڕەتیان کردەوە.<ref>Report of United States embassy in Baghdad to the State Department, 16 May 1973</ref> گفتوگۆکان شکستیان ھێنا، بەڵام کۆبوونەوەکان لە نێوان ھەردوو وڵاتدا بەردەوام بوون. [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] بە تەواوی نەرمیی نەنواند، و داوای کۆنترۆڵکردنی نیوەی شەتەلعەرەبی (ئەروەند ڕوود) دەکرد. دوای تەواوبوونی گفتوگۆکانی شەتەلعەرەب، عێراق ھەروەھا ھەوڵی کۆتاییھێنان بە پشتیوانیی ئێران بۆ کوردەکانی دا.<ref>Report of United States embassy in Tehran to the State Department, 9 June 1973</ref> لە ئایاری ١٩٧٤، عێراق و ئێران دەستیان بە پرۆسەی دیاریکردنی سنووری شەتەلعەرەب (ئەروەند ڕوود) لە نێوان خۆیاندا کرد. لە لووتکەی ساڵی ١٩٧٤ی [[کۆمکاری عەرەبی]]، نوێنەرانی [[حکوومەتی ئێران]] بۆ قسەکردن لەگەڵ نوێنەرانی عێراق بە نێوەندگیریی [[حوسێن کوڕی تەلال|شا حوسێنی ئوردن]] ئامادە بوون.<ref name="Le Mouvement national Kurde">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kutchera|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Le Mouvement national Kurde|ڕێکەوت=١٩٧٩|شوێن=Paris|پەڕەکان=٣٢٢–٣٢٣}}</ref> وتووێژەکان لە نێوان ھەردوو وڵاتدا بە پچڕپچڕی بەردەوام بوون، عێراق ئامادە نەبوو دەستبەرداری ئەو ناوچانە بێت کە لە پەیماننامەی ١٩٣٧ بۆی دیاریکرابوون. ئێران پشتیوانییەکانی بۆ [[کورد]] زیاد کرد، کە ئەمەش بە شێوەیەکی بەرچاو کێشەکانی بۆ [[سوپای عێراق]] زیاد کرد. [[سەددام حوسێن]] و [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] لە ٦ی ئازاری ١٩٧٥ لە لووتکەی [[ئۆپێک]] لە [[جەزائیر]] ئامادە بوون، کە تێیدا ڕێککەوتننامەیەک بە نێوەندگیریی ھواری بومیدیان، سەرۆکی ئەو کاتەی [[ئەنجومەنی شۆڕشی جەزائیر]]، واژوو کرا. عێراق بە ناچاری دەستبەرداری ناوچەکە بوو بۆ ئێران بەھۆی پێویستیی کۆتاییھێنان بە شەڕی دووەمی عێراق و کورد و کۆتاییھێنان بە توندوتیژییەکانی نزیک شەتەلعەرەب لەگەڵ ئێران. سنووری نێوان ھەردوو وڵات بە قازانجی ئێران دەستکاری کرا. == ڕێککەوتننامەکان == === نێوەندگیریی جەزائیر === ڕێککەوتننامەی جەزائیر سنووری نێوان [[عێراق]] و [[ئێرانی پەھلەوی]] لە ناوەڕاستی کەناڵی سەرەکیی ڕێڕەوی ئاویی شەتەلعەرەبدا (ئەروەند ڕوود) دانا، کە بەزۆری پێی دەوترێت «تاڵوێگ».<ref>Cashman, G., & Robinson, L. C. (2007). An introduction to the causes of war: Patterns of interstate conflict from World War I to Iraq. Rowman & Littlefield Publishers.p272</ref> لە عێراق داواکرا دەستبەرداری بانگەشەی خۆی بۆ ناوچە عەرەبییەکانی ڕۆژئاوای ئێران بێت. داوا لە ھەردوو وڵات کرا پابەند بن بە پاراستنی سەرپەرشتییەکی ورد و کاریگەر بەسەر سنووری ھاوبەشیان و کۆتاییھێنان بە ھەر دەستوەردانێک لە خاکی ئەوی تریاندا. بۆیە داوا لە ئێران کرا کۆتایی بە ھەر پشتیوانییەک بۆ [[کورد]] بھێنێت. ھەردوو وڵات ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی دراوسێی باش بن. پێشێلکردنی بەشێکی ڕێککەوتنەکە «دژی ڕۆحی ڕێککەوتننامەی جەزائیرە». لە ١٥ی ئازاری ١٩٧٥، وەزیرانی دەرەوەی عێراق و ئێران لەگەڵ نوێنەرانی [[جەزائیر]] کۆبوونەوە بۆ پێکھێنانی لیژنەیەکی ھاوبەش بە مەبەستی دیاریکردنی سنوورە نوێیەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ١٩٧٥|سەردێڕ=IRAN-IRAQ TALKS ON BORER BEGIN; 2 Sides Meet In Teheran Over Old Issues--Kurds Report Halt In Fighting|ناونیشان=http://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1975/03/16/317524002.html?pageNumber=17|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=timesmachine.nytimes.com|زمان=en}}</ref> لە ١٧ی ئازاردا، پرۆتۆکۆڵی نێوان ھەردوو وڵات لەلایەن ھەردوو وەزیری دەرەوە واژوو کرا. پرۆتۆکۆڵەکە دەڵێت کە ھەردوو وڵات بەڵێن دەدەن سنوورەکە دووبارە دیاری بکەنەوە. لە ١٣ی حوزەیرانی ١٩٧٥، پەیماننامەیەکی دیکە لە [[بەغدا]] لەلایەن [[وەزیرانی دەرەوەی عێراق]] و ئێرانەوە واژوو کرا. ئەمە وردەکاریی بۆ ڕێککەوتنەکان سەبارەت بە چارەسەرکردنی ململانێکان و دیاریکردنی سنوور و ھەر گۆڕانکارییەک زیاد کرد. پەیماننامەکە بە «ئێران-عێراق: پەیماننامەی سنوورە نێونەتەوەیییەکان و پەیوەندییەکانی دراوسێیەتیی باش» ناودەبرێت. == دەرەنجامەکان == لیژنەی ئێران-عێراق لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٥دا بە فەرمی سنووری نێوان ھەردوو وڵاتیان دیاری کرد، لەگەڵ واژووکردنی بەیاننامەیەکی ھاوبەشی نیازباشی لەلایەن ھەردوو لاوە.<ref name="International Boundary Study">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=International Boundary Study|journal=Office of Geographer Bureau of Intelligence and Research|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ١٩٧٨|issue=164}}</ref> سوپای ئێران لەو ناوچە سنوورییانە کشایەوە کە داگیری کردبوون، سنوورەکە داخرا، و پشتیوانی لە یاخیبووانی کورد کۆتایی پێ ھات. ھەروەھا ئێران ڕێنماییی [[دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی]] و [[مۆساد]]ی کرد بۆ ئەوەی کۆتایی بە پشتیوانییە سەربازییەکانیان بۆ کورد بھێنن. وا بیر دەکرایەوە کە بە کۆتاییھاتنی پشتیوانییە نێونەتەوەیییەکان، حکوومەتی عێراق لەگەڵ کوردەکاندا دەست بە گفتوگۆ دەکات، بەڵام [[سەددام حوسێن]] ھەڵمەتێکی سەربازیی گەورەی دژی یاخیبووان دەستپێکرد، کە وای لە پاشای ئێران [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] کرد دەستوەردان بکات. لەلایەن ھەموو لایەنەکانەوە ڕێککەوتن لەسەر ئاگربەست کرا، بەڵام لە ١ی نیساندا، [[حکوومەتی عێراق]] ھەڵمەتێکی سەربازیی دیکەی دەستپێکرد. دوای چەندین شەڕ، [[سوپای عێراق]] سەرکەوتنی ڕاگەیاند، بەڵام زیاتر لە ١٠٠،٠٠٠ پەنابەری کورد بۆ ئێران و [[تورکیا]] ڕایانکرد، لەوانەش سەرکردەی کورد [[مەلا مستەفا بارزانی]]،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=F. Gregory Gause, III|سەردێڕ=The International Relations of the Persian Gulf|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0c0LAQAAQBAJ|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨١١٠٧٤٦٩١٦٧|پەڕەکان=٣٦–٣٧}}</ref> تەنھا بۆ ئەوەی بگەڕێنەوە و لە ساڵی ١٩٧٨دا ڕاپەڕینێکی دیکە دەستپێبکەنەوە.<ref name=Sluglett>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Sluglett|یەکەم١=M. Farouk|سەردێڕ=Not Quite Armageddon: Impact of the War on Iraq|ڕێکەوت=١٩٨٤|پەڕە=٢٤}}</ref> == پاشھاتەکان == عێراق لە ١٧ی ئەیلوولی ١٩٨٠ لە ڕێککەوتننامەی جەزائیر کشایەوە. ڕێککەوتننامەکە بەسەر وڵاتەکەدا سەپێندرابوو و پشێوییەکانی ناو ئێران دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئێران]] بووە ھۆی دروستبوونی ئەو باوەڕەی لە عێراقدا کە دەکرێت گۆڕانکارییەکان ھەڵبوەشێندرێنەوە. ئەمەش بووە ھۆی یەکێک لە درێژترین شەڕەکانی [[سەدەی بیستەم]]، [[شەڕی ئێران و عێراق]]، کە لە ١٩٨٠ تا ١٩٨٨ بەردەوام بوو. شەڕەکە بەپێی [[بڕیارنامەی ٦١٩ی ئەنجومەنی ئاسایش|بڕیارنامەی ٦١٩ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]] کۆتایی پێ ھات و ھەردوو لایەنی بۆ ڕێککەوتننامەی جەزائیری ساڵی ١٩٧٥ گەڕاندەوە.{{ژێدەر}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|ئێران|سیاسەت|دەیەی ١٩٧٠|یاسا|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|1975 Algiers Agreement}} [[پۆل:سنووری ئێران–عێراق]] [[پۆل:ھەوڵەکانی ئاشتی لە ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:جەزائیر لە ١٩٧٥]] [[پۆل:ئاسیا لە ١٩٧٥]] [[پۆل:ئێران لە ١٩٧٥]] [[پۆل:عێراق لە ١٩٧٥]] [[پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئێران]] [[پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە عێراق]] [[پۆل:پەیماننامەکانی سنوور]] [[پۆل:مێژووی ئەلجەزیرە]] [[پۆل:پەیماننامەکان، بەسرانی ١٩٧٥]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:مێژووی ئێران]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] [[پۆل:پەیماننامەکان]] [[پۆل:مێژووی جەزائیر]] [[پۆل:شەڕی ئێران و عێراق]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئێران]] [[پۆل:پەیماننامەکانی عێراق]] jet0gqadd1ns3poym0ycgvp3m929ckl 0 1752 1572553 1570250 2026-04-05T15:14:39Z 1silent scientist 51740 /* ژیانی لاوێتی و یارمەتیدانی براکانی */ 1572553 wikitext text/x-wiki {{پپ}} {{ئز}} {{خاوێنکردن}} {{نامەی ڕوونکردنەوە|مەلا مستەفا بارزانی|بارزانی (ڕوونکردنەوە)}} {{کەسایەتی | ناو = مەلا مستەفای بارزانی | وێنە = Barzani1.jpg | قەبارەی وێنە = 250px | لێدوانی وێنە = وێنەیەکی مستەفا بارزانی بە گەنجی | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[بارزان]]، [[باشووری کوردستان]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٤ی ئازاری ١٩٠٣ | ڕێکەوتی مردن = {{ڕێکەوتی مردن و تەمەن|١٩٧٩|٣|١|١٩٠٣|٣|١٤|mf=y}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=History of KDP |سەردێڕ=KDP |ناونیشان=http://www.kdp.se/ |وێبگە=www.kdp.se |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180910183327/http://www.kdp.se/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | شوێنی مردن = [[واشنتۆن دی سی]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] | ھۆکاری مردن = [[شێرپەنجەی سی]] | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ =بارزان | نیشتەجێ =کوردستان | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = سەرۆکی پێشووی حیزبی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | ساڵانی چالاکی = ١٩٢٨–١٩٧٥ | خاوەنکار = | شار =بارزان | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | بەرامبەرەکان = | ئایین = ئیسلام | ھاوسەر = [[مەحبووبە بارزانی]]{{ھێڵی نوێ}}[[حەفسە بارزانی]]{{ھێڵی نوێ}}[[حەمایل زێباری]]<ref name="ئافتاب ۱">[https://aftabnews.ir/fa/news/131484/ ئافتاب نیووز: ''دایکی مەسعوود بارزانی و خوشکی ھۆشیار زێباری کۆچی دوایی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ٢٧ی تەممووزی ٢٠١١؛]{{بەستەری مردوو|url=https://aftabnews.ir/fa/news/131484/ |date=ئازاری ٢٠٢٦ }} بازدید در ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١.</ref> | یار = | منداڵەکان = '''لە مەحبووبە بارزانی:'''{{ھێڵی نوێ}}عوبەیدوڵڵا، لوقمان، سابر، ئیقلیمە، جوھەیدا، فەوزییە{{ھێڵی نوێ}}'''لە حەفسە بارزانی:'''{{ھێڵی نوێ}}[[ئیدریس بارزانی|ئیدریس]]، کومەیلی، زەکییە{{ھێڵی نوێ}}'''لە حەمایل زێباری:'''{{ھێڵی نوێ}}[[مەسعوود بارزانی|مەسعوود]]، دڵشاد، نیھاد، سیداد، وەجی، خاتوون، لەیلا، ویژە{{ھێڵی نوێ}}<ref name="ئافتاب ۱"/> | دایک و باوک =محەممەد عەبدولسەلام بارزانی | خزمەکان = [[بنەماڵەی بارزانی]] | پەیوەندییەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = |ناوی تەواو=مستەفا محمد عبدالسلامی بارزانی}} '''مستەفا شێخ محەممەد بارزانی''' ناسراو بە '''مەلا مستەفا'''{{تێبینی|ھەروەھا '''مستەفا بارزانی'''}} (١٤ی ئازاری ١٩٠٣ لە [[بارزان]] – ١ی ئازاری ١٩٧٩ لە [[واشینگتن دی سی]]) شۆڕشگێڕ و سیاسەتوانێکی [[کورد]] بوو. ڕۆڵی لە [[کۆماری مەھاباد]] ھەبوو و لە ساڵی ١٩٤٦ەوە ڕێبەری [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] بوو. لە ١٩٦١ [[شۆڕشی ئەیلوول]]ی دژ بە [[حکوومەتی ناوەندی]]ی ئەو کاتەی [[عێراق]] دەست پێ کرد و لە ١٩٧٥ شۆڕشەکە تێک شکا. لە ساڵی ١٩٧٩ لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] لە تەمەنی ٧٥ ساڵیدا، بە شێرپەنجە کۆچی دوایی کرد. == ژیانی لاوێتی و یارمەتیدانی براکانی == شێخ [[عەبدولسەلام بارزانی|عەبدولسەلام]] باپیری مستەفا بارزانی لە ١٨٧٢ دا مردووە و کوڕەکەی بە ناوی شێخ محەممەد بووە بە سەرۆکی ھۆزی [[بنەماڵەی بارزانی|بارزان]]. مستەفا بارزانی پێنجەمین و دوایین کوڕی شێخ محەممەد لە ڕێکەوتی ١٤ی ئازاری ١٩٠٣دا لە گوندی [[بارزان]] لە دایک بووە. ساڵی ١٩٠٤ باوکی مستەفا مردووە و برا گەورەکەی، [[شێخ عەبدولسەلام بارزانی|عەبدولسەلام]] بووەتە سەرۆکی ھۆز، مەلا سێ ساڵ بووە ھێزەکانی تورک پەلاماری خێلەکانی کوردیان داوە و [[شێخ عەبدولسەلام بارزانی|عەبدولسەلامی]] برای بەدیل دەگرن و مەلا مستەفا و دایکیشی ڕەوانە دەکەن بۆ [[بەندیخانە]] ماوەی نۆ مانگ لەو بەندیخانەیە ژیان دەگوزەرێنن بزووتنەوە شۆڕشگێڕانەکەی لە ساڵی ١٩٤٣وە دەستپێدەکات، دوا بەدوای خۆبەدەستەوەدانی [[ئەحمەد بارزانی|شێخ ئەحمەدی]] برای، ئەو سەر لە نوێ تێھەڵچووە، [[میری]] عێراقی بڕیاری دوورخستنەوەی بۆ [[ئێران]] دا. لە شوباتی ساڵی ١٩٤٥دا دێتە [[بەغدا]] و [[میری]] بەداواکارییەکەی ڕازی دەبێت، کە بگەڕێتەوە ناوچەکەی خۆی و چەکەکان کۆبکاتەوە؛ بەڵام کەوتەسەردان و گەڕان لەناو گوندەکان و ھاندانی خەڵک بۆ [[شۆڕش]] نانەوە. لە شوباتی ١٩٤٥دا ھێزێکی سوپاییان ناردە سەری، بۆ ناوچەی [[زێبار]] و بارزانیان ڕەتاند، ناچاریان کرد لە تشرینی یەکەمی ئەو ساڵەدا لەگەڵ شێخ ئەحمەدی برای پەنا ببەنە بەر سنووری [[ئێران]]، پاش تێکچوونی [[کۆماری عێراق|کۆمار]]ەکە شێخ ئەحمەد دەگەڕێتەوە عێراق؛ بەڵام مستەفا خۆی و دوو ھەزار لایەنگرانی بەرەو [[مەھاباد]] دەڕوات. == کۆماری مەھاباد و دامەزرانی پارتی دیموکراتی کوردستان == لە زستانی ١٩٤٦ لە کۆماری مەھاباد، مەلا مستەفا بارزانی، [[ھەمزە عەبدوڵڵا]]، میر حاج احمد، [[نوری ئەحمەد]]، [[مستەفا خوشناو]]، [[محەممەد مەحموود قودسی]]، [[خەیروڵڵا عەبدولکەریم]]، [[عیزەت عەبدولعەزیز]]، پەیرەو و پرۆگروامی پارتیان دانا، بۆ ھەمان مەبەست ھمزە عبداللە یان ناردە کوردستانی باشوور کە سێ ڕاسپاردەی پێ بوون: # دەستکاری لە پەیرەو و پرۆگرامی نەکرێت کە لە مھاباد دارێژراوە. # حزبە کوردستانییەکان بە گژ حکوومەتی ناوەندیدا نەچن تا خۆیان جێگر دەکەن. # شێخ لەتیف و کاکە زیاد بکرێنە جێگری یەکەم و دووەم. بریاری سێھەم بوو بەھۆی ناکۆکی و ئەم ناکۆکییەش بوو بەھۆی ئینشقاق، بۆیە ێالح حیدرو نافع یونس چوونە ناو شۆڕش، ھمزە عبداللەش لەگەڵ حزبی ڕزگاری کۆبووەو بریاریان دا بێنە ناو پارتی، ڕزگاری و شۆڕش سەرەتای ئاب کۆنگرەیان بەست و خۆیان ھەڵوەشاندەوە. لە ١٦ی ئابی ١٩٤٦ لە بەغدا بە ئامادەبوونی ٧٠ ئەندام کونگرەی یەکەم بەسترا، مستەفا بارزانی کرا بە سەرۆکی حیزب لەو کۆنگرەیەدا، ھەر لە ساڵی ١٩٤٦ ڕووخانی کۆماری مھاباد کاریگەری سلبی لەسەر کوردستانی عێراق کرد بوو، بارزانی لە ١٣ی ئایاری ١٩٤٧ بەرەو [[یەکێتیی سۆڤیەت]] کاروانەکەی بەڕێخست و لە ١٨ی حوزەیرانی ١٩٤٧ گەیشتە سۆڤیەت، دوایش لە ٦ی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٥٨ واتا دوای ١٢ ساڵ ژیان لە [[یەکێتیی سۆڤیەت]] مەلا مستەفا گەڕایەوە باشووری کوردستان، ئینجا دوای ماوەیک بەسەرپەرشتی مستەفا بارزانی کۆنگرەی چوارەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بەسترا و دووبارە مەستەفا بارزانی کرایەوە بە سەرۆکی حیزبی پارتی دیموکراتی کوردستان لە باشوور تا کۆنگرەی پێنجەم دووبار ئەم ھەڵبژێردرایەوە بە سەرۆک حیزب تا کۆنگرەی شەشەم لە ساڵی ١٩٦٤ بەسترا، لە ئازار ١٩٦٣ بارزانی کونگرەیەکی نەتەوەیی لە کۆیە بەست، کە سەرکردایەتی حزب و بەرپرسانی پێشمەرگە و کەسایەتی کۆمەڵایەتی و عەشائری بەشداریان تێدا کردوو و بارزانی داوای حوکمی ژاتی دەکرد بۆ ھەمان مەبەست وەفدێکی بە سەرۆکایەتی جەلال تالەبانی و ئەندامییەتی ێالح یوسفی محمود محەممەد، حسین خانەقا، حمد محەممەد، حبیب محەممەد کریم، عەگید ێدیق، شاخەوان نامق، بابەکر ڕەسول، مستەفا عزیز، کە بۆ وتوێژ چوونە بەغدا، پاشان حکوومەتی لامەرکەزی لە جیاتی حوکمی زاتی ڕاگەیەندرا، وەفدی کوردیش بە ھیلیکوپتەر لە بەغداوە گوازرانەوە کەرکووک لەوێش گیران، دوایی لە ساڵی ١٩٦٤ دووبارە کۆنگرە ئەنجام دراو بۆ جارێکی تریش مەلا مستەفا کرایەوە بەسەرۆک حیزب و لەکۆنگرەی ساڵی ١٩٦٦یش واتە کۆنگرەی حەوتەم دووبارە مەلا بووەوە سەرۆک حیزب دوایی لە ساڵی ١٩٧٠ کۆنگرەی ھەشتەم بەسترا و بارزانی بە کۆی دەنگ بە سەرۆکی پارتی ھەڵبژێردراوە لە ٢٩ی ئەلیلولیش لە پلانێکدا بارزانی ڕزگاری بوو لە مەرگ کە بۆ تیرۆرکردنی ئیدریس بارزانی داڕیژرابوو لە جیگای ئەم حەمید ڕێکەوتی بریندار بوو، لە ئازاری ١٩٧٥ شۆڕش تووشی نسکۆ بوو بەھۆی ڕێکەوتنامەی جزائیرلە نێوان شای ئێران و ڕژێمی بەعسی عێراقی بۆیە پارتی لە ساڵی ١٩٦٧ کۆنگرەیەکی تری بەست کە کۆنگرەی ژمارە نۆیەم بوو لە بەرلین ساز کرا لەم کۆنگرەیە بڕیاری درێژە دان بە شۆڕش، ئینجا لە ساڵی ١٩٧٩ کۆنگرەی نۆیەم بەسترا ئەندامانی پارتی لە ئەنجامدانی کۆنگرە دوودڵ بوون و بەھۆی مردنی مەلا مستەفا و دوای ئەمەش لەھەمان ساڵ شۆڕشی ئیسلامی ئێران سەرکەوتنی بەدەست ھێنا و ڕژێمی شایەتی ڕووخێنرا و ئەندامانی پارتی دوودڵ بوونەوە لە پشگیرکردنی ئەم شۆڕشە بەڵام دوای دوودڵ بوون لەم دوو خاڵە ھەر کۆنگرەیان بەستاو [[مەسعوود بارزانی]] کوڕی مەلا مستەفا بووە سەرۆکی حیزب. == ژیان لە یەکێتیی سۆڤیەت == [[پەڕگە:Mustafa Barzani in Mahabad establishing Kurdish government.jpg|250px|وێنۆک|چەند سەرکردەیەکی سەربازی کۆماری مەھاباد- مستەفا بارزانی لە پێشەوە و لە ناوەڕاستدایە.]] لەکاتێکدا [[قازی محەممەد]] لەپازدەی کانوونی یەکەمی ١٩٤٥ دا دامەزراندنی فەرمانڕەواێکی نەتەوەیی کوردی بەیارمەتی یەکێتی سۆڤێت ڕاگەیاند، ھاوسنوور بوو لەگەڵ فەرمانڕەوایی ئازربایجان، ئەوەی لەتەورێز پێکھاتبوو. کاتێ دەسەڵاتدارانی ئێران لە ١٩٤٦دا کۆماری مەھابادی لەناوبرد، مەلا مستەفا و جەنگاوەرانی پەنایان بردەبەر یەکێتیی سۆڤیتی، دوازدەساڵیان لێ بەسەربرد. لەسەرەتاوە مەلا مستەفا لەئازربایجان و ئۆزبکستان نیشتەجێ بوو، پاشان بۆ مۆسکۆ گواسترایەوە، زمانی ڕوسی و ھونەرکایەکانی سەربازی و زانیاری ئابووری خوێندووە، لە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٨دا گەڕایەوەئێراق. لەکاتی گەڕانەوەی بۆ ئێراق سەروەری و ڕێزو نەوازشێکی زۆری لێنرا، بەڵام کەگەڕایەوەناوچەکەی خۆی لەئەیلوولی ١٩٦١ دا شۆڕشی دژی دەسەڵاتدارانی بەغدا ڕاگەیاند، لەبەگژداچوونی دژی دەسەڵاتداران ئێراق ھەتا ١١ی ئازاری ساڵی ١٩٧٠ بەردەوام بوو. == پاش شۆڕش == لە ساڵی ١٩٧٦دا بە مەبەستی چارەسەرکردنی نەخۆشییەکەی بەرەو [[واشنتۆن]]ی پایتەختی [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بەڕێکەوت و لە ١ی ئازاری ١٩٧٩دا بەھۆی [[شێرپەنجە]] لەوێ کۆچی دوایی دەکات. لە ٥ی ئازاری ١٩٧٩دا تەرمەکەی لەسەر وەسییەتی خۆی لە شاری [[شنۆ]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] بە خاک سپێردرا. لە ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٣ پاش ئازادبوونی بەشێکی [[باشووری کوردستان]] لەگەڵ تەرمی [[ئیدریس بارزانی|ئیدریس]]ی کوڕی بە پێشوازی خەڵکەوە لە گوندی [[بارزان]] نێژرایەوە. == پێشانگا == <gallery> پەڕگە:Mustafa Barzani.jpg|بارزانی بە جلوبەرگی سەربازییەوە پەڕگە:Qazi-barzani1.JPG|[[قازی محەمەد]] و بارزانی پەڕگە:Mustafa Barzani as Military commander in Mahabad in 1947.jpg|مستەفا بارزانی لە شاری [[مەھاباد]] وەک سەرکردەیەکی سەربازی [[کۆماری مەھاباد]] لە ساڵی ١٩٤٧ پەڕگە:Grab Barzani.jpg|گۆڕەکانی مەلا مستەفا و ئیدریس بارزانی لە بارزاندا پەڕگە:Kurdish leader Mustafa Barzani with Egyptian leader Jamal Abdulnasir.jpg|مستەفا بارزانی لەگەڵ [[جەمال عەبدولناسڕ]] سەرۆکی وڵاتی [[میسر]] پەڕگە:Mustafa Barzani in 1958.jpg|مستەفا بارزانی لە ساڵی ١٩٥٨ پەڕگە:Mustafa Barzani in Baghdad in 1959.jpg|مستەفا بارزانی لە شاری [[بەغدا]] لە ساڵی ١٩٥٩ </gallery> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == ئەمانەش ببینە == * [[بارزانی (نازناو)]] * [[بارزانیزم]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * https://web.archive.org/web/20131014055852/http://www.doxata.com/moxtara/4819.html * [https://web.archive.org/web/20160304134229/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=مەلا_مستەفا_بارزانی مەلا مستەفای بارزان ، کوردیپێدیا] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/54556/Mustafa-al-Barzani ئینسکلۆپیدیای بریتانیکا] == کتێبنامە == * Barzani, Massoud, and Ahmed Ferhadi (2004). ''Mustafa Barzani and the Kurdish Liberation Movement, 1931–1961''. New York: Palgrave Macmillan. {{ISBN|978-0-312-29316-1}}. * Lawrence, Quil (2008). ''Invisible Nation: How the Kurds' Quest for Statehood is Shaping Iraq and the Middle East'' (1st U.S. ed. ed.). New York: Walker & Co. {{ISBN|0-8027-1611-3}}. * McDowall, David (2005). ''A Modern History of the Kurds'' (3. revised and upd. ed. , repr. ed.). London [u.a.]: Tauris. {{ISBN|978-1-85043-416-0}}. {{بنەماڵەی مستەفا بارزانی}} {{کۆماری کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|کوردستان|عێراق|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Mustafa Barzani}} [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:شۆڕشگێڕە کوردەکان]] [[پۆل:بنەماڵەی بارزانی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٣]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:سیاسییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی بارزان]] [[پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی سییەکان]] [[پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق]] [[پۆل:سیاسییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] oshleti3phy4tvebs6cykv1t3wyw2lw 0 9496 1572492 1572387 2026-04-05T12:03:24Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572492 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئیحسان نووری''' (١٨٩٢ – ٢٥ی ئازاری ١٩٧٦)، کوڕی عەلی قولی پاشا، ڕابەری [[ڕاپەڕینی ئاگری]]، لە ساڵی ١٨٩٣ لە گەڕەکی (ئالی گوڵی- عەلی قولی) شاری [[بدلیس]] لەدایکبووە. پۆلەکانی خوێندنی سەرەتایی ھەر لەم شارەدا تەواو کردووە، دواتر بۆ تەواوکردنی خوێندنی بەرزی سەربازیی ڕووی کردووەتە شارەکانی [[ئەرزنگان]] و [[ئەستەنبوڵ]]ی ئەو کاتە و لە ساڵی ١٩١٠، دوای خوێندنی سەربازیی بۆ یەکەمجار لە ڕیزەکانی سوپای [[عوسمانی]]دا بوو بە [[ئەفسەر]]. ئیحسان نووری پاشا، بەشداری زۆربەی ئەو شەڕانەی کردووە کە سوپای عوسمانی لە [[ئەلبانیا]]، وڵاتانی عەرەبی‌ و [[گورجستان]] دژ بە سوپای [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] بەرپای کردوون، تەنانەت وەک ئەفسەرێک لە سوپای عوسمانیدا ماوەی ٣٣ مانگ لە [[یەمەن]] ماوەتەوە و گەلێک کار و لێپرسراوێتی سەربازیی پێسپێردراوە. دوای ساڵی ١٩٠٨ (واتە ئەو کاتەی [[لیژنەی یەکگرتن و پێشکەوتن]]، دەسەڵاَتی [[تورکیا]]یان کەوتەوە دەست) ڕێگا خۆش بوو بۆ پێکھێنان و کردنەوەی گەلێک ڕێکخراو. ئیحسان نووری پاشاش وەک کەسایەتییەکی [[کورد]] لەو دەمەدا پەیوەندی کرد بە [[کۆمەڵەی تەعالی کوردستان]]ەوە، کە ھەر لەو کاتە بەدواوە دامەزرا. لەو ماوەیەشەوە کە وڵاَتانی ھاوپەیمان لە رێکەوتننامەی [[سیڤەر]]ی ١٠ی ئابی ١٩٢٠، بەڵێنیان دابوو قەڵەمڕەوێکی کوردی سەربەخۆ بەپێی بەندەکانی (٦٢–٦٣–٦٤) دابمەزرێت و دواتر لێی پەشیمان بوونەوە، ئیحسان نووری پاشا ھەوڵیدا پەیوەندی بکات بەو [[شۆڕش]] و ڕاپەڕینە کوردییانەی کە ساڵاَنی دوای [[شەڕی جیھانیی یەکەم]] و دوای بەجێنەھێنانی بەندەکانی [[سیڤەر]] لە ناوچەکانی [[کوردستان]]دا سەریانھەڵدا، ناچار بوو، پەنا بباتە [[شام]] و لەوێوە بۆ [[باشووری کوردستان]]، ئەو دەمە کاروبار بەدەستی [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی|ئینگلیز]]ەوە بوو نەیدەویست ھاوکاری سوپای ئینگلیز بکات، بۆیە بە ناچارییەوە پەنای بردووەتە بەر [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، بەڵاَم کاتێک شۆڕشی [[شێخ سەعیدی پیران|شێخ سەعید]] دەستپێدەکاتەوە لەگەڵ چەند کەسایەتییەکی تر دەچنەوە تورکیا بە مەبەستی پەیوەندی پێوەکردنی. دوای دامرکاندنەوەی ئەو شۆڕشە دووبارە دێنەوە [[باشووری کوردستان]] و دواتر دەچێتە لای [[سمکۆ|ئیسماعیل خانی شکاک]]. کاتێک [[خۆییبوون|کۆمەڵەی خۆییبوونی]] کورد لە [[لوبنان]] دامەزرا، ئیحسان نووری پاشا جارێکی دی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانەوە دەگەڕێتەوە [[باکووری کوردستان]] و لەگەڵ چەند سوارەیەکی کورددا بەبڕیارێکی ھەمە لایەنەی خۆییبوون ڕابەرایەتی [[ڕاپەڕینی ئاگری]] دەکات. پاش شکستھێنانی ئەو شۆڕشە ئیحسان نووری پاشا پەنا دەباتەوە بەر [[ئێران]] بۆ ماوەی ٤٦ ساڵ تا ڕۆژی کۆچکردنی لە رۆژی ٢٥ی ئازاری ١٩٧٦ دا بە ئاوارەیی لەو وڵاتە دەمێنێتەوە. == ژیانی سەربازیی عوسمانی == دوای ئەوەی لە ئۆپراسیۆنەکانی دژە ڕاپەڕین لە [[ئەڵبانیا]] بەشداریی کرد، نێردرا بۆ [[یەمەن]] و بۆ ماوەی ٣٣ مانگ لەوێ خزمەتی کرد. دوای گەڕانەوەی لە یەمەن، وەک یاریدەدەری فەرماندەی فەوجی ٩٣ی پیادەی عوسمانی دەستنیشان کرا و نێردرا بۆ بێیزۆن. لە قۆناغی سەرەتای [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا، لە نێرمان بریندار بوو و بۆ چارەسەرکردن ڕەوانەی ناوچەی پشتەوە کرایەوە. لە ڕێگای ئەرزنگان، لە نزیک [[کارابوورون]] تووشی سەرمابردن بوو. دوای چارەسەرکردن لە [[ئەرزنگان]]، گواسترایەوە بۆ [[سوپای نۆیەمی عوسمانی|سوپای نۆیەمی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]، و پاشان وەک ئەندامی لیژنەی کارگێڕیی [[ئۆزۆرگێتی]] لە [[کۆماری دیموکراتیی گورجستان|گورجستان]] دەستنیشان کرا، کە بۆ ماوەیەکی کورت لە کاتی [[ھەڵمەتی قەوقاز]] لە ساڵی ١٩١٨ لەلایەن ھێزە تورکەکانەوە داگیر کرا و وەک فەرماندەی [[ژەندرمە]]ی گەڕۆکی شارۆچکەکە خزمەتی کرد. دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، پەیوەندی بە [[کۆمەڵەی سەرکەوتنی کوردستان]] کرد، کە ئەرکی دروستکردنی پەیوەندی لە نێوان کەسایەتییە دیارەکانی کورد لە ناوچەکانی دەوروبەری [[ئامەد]]، [[سێرت]] و [[بدلیس]] پێ سپارد. وتارێکی دەربارەی [[چواردە خاڵەکەی ویڵسۆن|چواردە خاڵ]]ی [[وودرۆ ویڵسۆن]] نووسی، کە لە ٣٠ی ئازاری ١٩١٩ لە گۆڤاری «ژین» بڵاوکرایەوە. کاتێک گەیشتە [[تەبرەزۆن]]، [[ڕووشدی پاشا|ڕووشدی بەگ]]، کە فەرماندەی [[فیرقەی ٩ی پیادەی قەوقازی (ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی)|فیرقەی ٩ی قەوقازی]] بوو، ناردنی بۆ [[باکوو]] بۆ بینینی بەرپرسانی [[سوپای سوور]].<ref name="Tori170">Mehmet Kemal Işık (Torî), "İhsan Nuri Paşa", p. 170. {{in lang|tr}}</ref> ئەو فەرماندەی [[ڕاپەڕینی بەیتووشەباب]]ی تێکشکێنراو بوو لە ئەیلوولی ١٩٢٤دا<ref name=":0">Olson, Robert (1989). pp,46–47</ref> کە تێیدا داوای لە چەکدارە خێڵەکییە کوردەکانی دیکە کرد پشتگیری لە ڕاپەڕینەکە بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nouri|یەکەم=Ihsan|سەردێڕ=Mon destin de Kurde|ڕێکەوت=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Éditions Orient-réalités|ژپنک=٩٧٨-٢-٩٤٠٣٢٥-٠١-٦|پەڕەکان=٩٤|زمان=fr}}</ref> ھەروەھا پشتگیریی [[شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران|ڕاپەڕینی شێخ سەعید]]ی کرد لە ساڵی ١٩٢٥دا<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Strohmeier|یەکەم=Martin|سەردێڕ=Crucial Images in the Presentation of a Kurdish National Identity: Heroes and Patriots, Traitors and Foes|ڕێکەوت=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Brill|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-١٢٥٨٤-١|پەڕەکان=٩٧|زمان=en}}</ref> بەڵام وەک سەرکردە بەشداریی تێدا نەکرد چونکە لە شوباتی ١٩٢٥دا لە [[قاجاڕەکان|فارس]] لە دەربەدەری بوو.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Behrendt|یەکەم=Günter|سەردێڕ=Nationalismus in Kurdistan: Vorgeschichte, Entstehungsbedingungen und erste Manifestationen bis 1925|بڵاوکەرەوە=Deutsches Orient-Institut|ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=٣-٨٩١٧٣-٠٢٩-٢|شوێن=Hamburg|پەڕەکان=٢٦٦|زمان=de}}</ref> دوای ئەوەی ڕاپەڕینەکە لە [[بەیتووشەباب]] سەرکوت کرا، ھەواڵگریی تورکەکان ھەوڵێکیان دا بۆ ئەوەی نووری وەک سیخوڕێکی تورک بە بەریتانییەکان بناسێنن.<ref>Olson, Robert (1989). p.175</ref> بەڵام بەریتانییەکان ئەو ھەوڵەیان ڕەتکردەوە.<ref name=":0" /> ==کۆماری ئارارات== [[پەڕگە:IhsannuriYashar.jpg|وێنۆک|چەپ|ئیحسان نووری و یەشار خانمی ھاوسەری.]] [[پەڕگە:Ihsan Nuri Pasha and his wife, Khadija Yashar.jpg|وێنۆک|ئیحسان نووری [[پاشا]] و خەدیجە یەشار [[خانم]]ی ھاوسەری؛ ھەردووکیان جلی ڕەسەنی [[جلوبەرگی کوردی|کوردییان]] پۆشیوە.]] نەتەوەخوازانی کورد لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٧ کۆبوونەوە و نەک تەنھا سەربەخۆیی [[کوردستان]]یان ڕاگەیاند، بەڵکو [[خۆییبوون]] (سەربەخۆیی)یان پێکھێنا، کە «ئۆرگانێکی باڵای نیشتمانی... بە دەسەڵاتی تەواو و تایبەتی نیشتمانی و [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیییەوە]]» بوو. بە ھۆشیارییەوە لە پێویستیی ھەبوونی پێکھاتەیەکی سەربازیی گونجاو، [[خۆییبوون]] پلەی ئیحسان نووری بۆ ژەنەڕاڵ (پاشا) بەرزکردەوە و وەک فەرماندەی گشتیی سوپای نیشتمانیی کورد دەستنیشانی کرد. ئیحسان نووری ئەندامێکی پێشووی [[کورد|کوردی]] [[تورکە لاوەکان]] بوو. تا ساڵی ١٩٢٨، ئیحسان نووری گروپێکی بچووکی لە سەربازانی کۆکردبووەوە کە بە چەکی مۆدێرن پڕچەک کرابوون و لەسەر تاکتیکەکانی پیادە ڕاھێنرابوون. ئەم ھێزە [[ڕاپەڕینی ئارارات|ڕاپەڕینی خۆییبوون]]ی دەستپێکرد و بەرەو [[چیای ئارارات]] بەڕێکەوت. ئیحسان نووری و پیاوەکانی نەک ھەر سەرکەوتوو بوون لە گەیشتن بە چیای ئارارات، بەڵکو توانییان ناوچەکانی [[پارێزگای بدلیس|بدلیس]]،<ref name=":2" /> پارێزگای [[وان (شار)|وان]] و زۆربەی گوندەکانی دەوروبەری [[دەریاچەی وان]] کۆنترۆڵ بکەن، و ناوچەیەکی بەرچاوی بەرگریی کوردییان لە ناوچەکەدا دامەزراند. تا کۆتایی ھاوینی ١٩٣٠، [[ھێزی ئاسمانیی تورکیا]] لە ھەموو لایەکەوە پێگەکانی ڕاپەڕیوانی کوردی لە دەوروبەری [[چیای ئارارات]] بۆردوومان دەکرد. بە وتەی جەنەراڵ ئیحسان نووری، باڵادەستیی سەربازیی ھێزەکانی تورکیا و بۆردوومانی ئاسمانی ورەی [[کورد|کوردەکان]]ی ڕووخاند و بووە ھۆی خۆبەدەستەوەدانی کۆتایییان. ==وەک پەنابەر و مردن== [[پەڕگە:Yashar & Ihsan Nuri.jpg|وێنۆک|یەشار و نووری لە [[تاران]]؛ ھەردووکیان جلی مۆدێرنیان پۆشیوە.]] لە ماوەی ساڵانی ١٩٣٠دا، [[جەنەراڵ]] ئیحسان نووری وەک پەنابەر گەیشتە تاران. حکوومەت بۆ ماوەی چەندین ساڵ ھاتوچۆی لە تاران سنووردار کرد. لە ساڵی ١٩٦٠دا، بارودۆخی باشتر بوو و ڕێگەی پێدرا لە ناوچە کوردییەکانی دەوروبەری [[ورمێ]] نیشتەجێ بێت. لە ساڵی ١٩٦٢دا، گەشتێکی بۆ [[بەرلینی ڕۆژاوا]] کرد بۆ کۆنگرەیەکی زمانی کوردی و لە کاتی مانەوەی لە [[بەرلین]]، [[کامران بەدرخان|کامەران بەدرخانیش]]ی بینی. کاتێک لە ئەورووپا بوو، سەردانی شارەکانی [[کۆلن]] و [[ڤیێنا]]ی کرد و لە ھەردوو شوێنەکە لەلایەن دیپلۆماتکارانی ئێرانییەوە پێشوازیی لێکرا.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nouri|یەکەم=Ihsan|سەردێڕ=Mon destin de Kurde|ڕێکەوت=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Éditions Orient-réalités|ژپنک=٩٧٨-٢-٩٤٠٣٢٥-٠١-٦|پەڕەکان=٢١٣–٢١٥|زمان=fr}}</ref> ئەو لە ناوەڕاستی ١٩٦٢دا گەڕایەوە بۆ ئێران و چووەوە بۆ ورمێ.<ref name=":3" /> لە ھاوینی ١٩٧٦دا، کاتێک لە نزیکەی کاتژمێر ١٠:٠٠ی بەیانی لە ڕێک لەبەردەم ماڵەکەیدا [[ماتۆڕسکیل]]ێک لێیدا و بریندار بوو. گواسترایەوە بۆ نەخۆشخانەیەکی ناوخۆیی و لەوێ لە ھەمان ڕۆژدا بەھۆی برینەکانییەوە کۆچی دوایی کرد. ئەو تاوانبارەی کە لە کاتی لێخوڕینی ماتۆڕسکیلەکەدا لێی دابوو، ھەرگیز ناسنامەی دیاری نەکرا و دەستگیر نەکرا. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == * Rohat Alakom, Hoybûn örgütü ve Ağrı ayaklanması, Avesta, 1998, ISBN 975-7112-45-3, p.&nbsp;180. (Turkish) * Bletch Chirguh, La Question Kurde: ses origines et ses causes, Le Caire, Impimerie Paul Barbey, 1930, front cover, IHSAN NOURI PACHA Généralissime des forces nationales Kurdes (French) * Mehmet Kemal Işık (Torî), "İhsan Nuri Paşa", Ünlü Kürt Bilgin ve Birinci Kuşak Aydınlar, Sorun Yayınları, İstanbul, Kasım 2000, ISBN 975-431-111-0, p.&nbsp;169. (Turkish) * İhsan Nuri Paşa, Ağrı Dağı İsyanı, Med Yayınları, İstanbul, 1992, p.&nbsp;7. (Turkish) * Mehmet Kemal Işık (Torî), "İhsan Nuri Paşa", p.&nbsp;170. (Turkish) {{کۆماری ئارارات}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|کوردستان|تورکیا|ئێران|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} {{پۆلی کۆمنز|İhsan Nuri}} [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٣]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:کوردەکانی عوسمانی]] [[پۆل:خەڵکی بدلیس]] [[پۆل:کوردەکانی تورکیا]] [[پۆل:یاخیبوونی ئارارات]] 00raoqa81x38c3j9svhtzx6y5t5sr0x 1572550 1572492 2026-04-05T15:00:53Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1572550 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئیحسان نووری''' (١٨٩٢ – ٢٥ی ئازاری ١٩٧٦)، کوڕی عەلی قولی پاشا، ڕابەری [[ڕاپەڕینی ئاگری]]، لە ساڵی ١٨٩٣ لە گەڕەکی (ئالی گوڵی- عەلی قولی) شاری [[بدلیس]] لەدایکبووە. پۆلەکانی خوێندنی سەرەتایی ھەر لەم شارەدا تەواو کردووە، دواتر بۆ تەواوکردنی خوێندنی بەرزی سەربازیی ڕووی کردووەتە شارەکانی [[ئەرزنگان]] و [[ئەستەنبوڵ]]ی ئەو کاتە و لە ساڵی ١٩١٠، دوای خوێندنی سەربازیی بۆ یەکەمجار لە ڕیزەکانی سوپای [[عوسمانی]]دا بوو بە [[ئەفسەر]]. ئیحسان نووری پاشا، بەشداری زۆربەی ئەو شەڕانەی کردووە کە سوپای عوسمانی لە [[ئەلبانیا]]، وڵاتانی عەرەبی‌ و [[گورجستان]] دژ بە سوپای [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] بەرپای کردوون، تەنانەت وەک ئەفسەرێک لە سوپای عوسمانیدا ماوەی ٣٣ مانگ لە [[یەمەن]] ماوەتەوە و گەلێک کار و لێپرسراوێتی سەربازیی پێسپێردراوە. دوای ساڵی ١٩٠٨ (واتە ئەو کاتەی [[لیژنەی یەکگرتن و پێشکەوتن]]، دەسەڵاَتی [[تورکیا]]یان کەوتەوە دەست) ڕێگا خۆش بوو بۆ پێکھێنان و کردنەوەی گەلێک ڕێکخراو. ئیحسان نووری پاشاش وەک کەسایەتییەکی [[کورد]] لەو دەمەدا پەیوەندی کرد بە [[کۆمەڵەی تەعالی کوردستان]]ەوە، کە ھەر لەو کاتە بەدواوە دامەزرا. لەو ماوەیەشەوە کە وڵاَتانی ھاوپەیمان لە رێکەوتننامەی [[سیڤەر]]ی ١٠ی ئابی ١٩٢٠، بەڵێنیان دابوو قەڵەمڕەوێکی کوردی سەربەخۆ بەپێی بەندەکانی (٦٢–٦٣–٦٤) دابمەزرێت و دواتر لێی پەشیمان بوونەوە، ئیحسان نووری پاشا ھەوڵیدا پەیوەندی بکات بەو [[شۆڕش]] و ڕاپەڕینە کوردییانەی کە ساڵاَنی دوای [[شەڕی جیھانیی یەکەم]] و دوای بەجێنەھێنانی بەندەکانی [[سیڤەر]] لە ناوچەکانی [[کوردستان]]دا سەریانھەڵدا، ناچار بوو، پەنا بباتە [[شام]] و لەوێوە بۆ [[باشووری کوردستان]]، ئەو دەمە کاروبار بەدەستی [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی|ئینگلیز]]ەوە بوو نەیدەویست ھاوکاری سوپای ئینگلیز بکات، بۆیە بە ناچارییەوە پەنای بردووەتە بەر [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، بەڵاَم کاتێک شۆڕشی [[شێخ سەعیدی پیران|شێخ سەعید]] دەستپێدەکاتەوە لەگەڵ چەند کەسایەتییەکی تر دەچنەوە تورکیا بە مەبەستی پەیوەندی پێوەکردنی. دوای دامرکاندنەوەی ئەو شۆڕشە دووبارە دێنەوە [[باشووری کوردستان]] و دواتر دەچێتە لای [[سمکۆ|ئیسماعیل خانی شکاک]]. کاتێک [[خۆییبوون|کۆمەڵەی خۆییبوونی]] کورد لە [[لوبنان]] دامەزرا، ئیحسان نووری پاشا جارێکی دی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانەوە دەگەڕێتەوە [[باکووری کوردستان]] و لەگەڵ چەند سوارەیەکی کورددا بەبڕیارێکی ھەمە لایەنەی خۆییبوون ڕابەرایەتی [[ڕاپەڕینی ئاگری]] دەکات. پاش شکستھێنانی ئەو شۆڕشە ئیحسان نووری پاشا پەنا دەباتەوە بەر [[ئێران]] بۆ ماوەی ٤٦ ساڵ تا ڕۆژی کۆچکردنی لە رۆژی ٢٥ی ئازاری ١٩٧٦ دا بە ئاوارەیی لەو وڵاتە دەمێنێتەوە. == ژیانی سەربازیی عوسمانی == دوای ئەوەی لە ئۆپراسیۆنەکانی دژە ڕاپەڕین لە [[ئەڵبانیا]] بەشداریی کرد، نێردرا بۆ [[یەمەن]] و بۆ ماوەی ٣٣ مانگ لەوێ خزمەتی کرد. دوای گەڕانەوەی لە یەمەن، وەک یاریدەدەری فەرماندەی فەوجی ٩٣ی پیادەی عوسمانی دەستنیشان کرا و نێردرا بۆ بێیزۆن. لە قۆناغی سەرەتای [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا، لە نێرمان بریندار بوو و بۆ چارەسەرکردن ڕەوانەی ناوچەی پشتەوە کرایەوە. لە ڕێگای ئەرزنگان، لە نزیک [[کارابوورون]] تووشی سەرمابردن بوو. دوای چارەسەرکردن لە [[ئەرزنگان]]، گواسترایەوە بۆ [[سوپای نۆیەمی عوسمانی|سوپای نۆیەمی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]، و پاشان وەک ئەندامی لیژنەی کارگێڕیی [[ئۆزۆرگێتی]] لە [[کۆماری دیموکراتیی گورجستان|گورجستان]] دەستنیشان کرا، کە بۆ ماوەیەکی کورت لە کاتی [[ھەڵمەتی قەوقاز]] لە ساڵی ١٩١٨ لەلایەن ھێزە تورکەکانەوە داگیر کرا و وەک فەرماندەی [[ژەندرمە]]ی گەڕۆکی شارۆچکەکە خزمەتی کرد. دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، پەیوەندی بە [[کۆمەڵەی سەرکەوتنی کوردستان]] کرد، کە ئەرکی دروستکردنی پەیوەندی لە نێوان کەسایەتییە دیارەکانی کورد لە ناوچەکانی دەوروبەری [[ئامەد]]، [[سێرت]] و [[بدلیس]] پێ سپارد. وتارێکی دەربارەی [[چواردە خاڵەکەی ویڵسۆن|چواردە خاڵ]]ی [[وودرۆ ویڵسۆن]] نووسی، کە لە ٣٠ی ئازاری ١٩١٩ لە گۆڤاری «ژین» بڵاوکرایەوە. کاتێک گەیشتە [[تەبرەزۆن]]، [[ڕووشدی پاشا|ڕووشدی بەگ]]، کە فەرماندەی [[فیرقەی ٩ی پیادەی قەوقازی (ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی)|فیرقەی ٩ی قەوقازی]] بوو، ناردنی بۆ [[باکوو]] بۆ بینینی بەرپرسانی [[سوپای سوور]].<ref name="Tori170">Mehmet Kemal Işık (Torî), "İhsan Nuri Paşa", p. 170. {{in lang|tr}}</ref> ئەو فەرماندەی [[ڕاپەڕینی بەیتووشەباب]]ی تێکشکێنراو بوو لە ئەیلوولی ١٩٢٤دا<ref name=":0">Olson, Robert (1989). pp,46–47</ref> کە تێیدا داوای لە چەکدارە خێڵەکییە کوردەکانی دیکە کرد پشتگیری لە ڕاپەڕینەکە بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nouri|یەکەم=Ihsan|سەردێڕ=Mon destin de Kurde|ڕێکەوت=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Éditions Orient-réalités|ژپنک=٩٧٨-٢-٩٤٠٣٢٥-٠١-٦|پەڕەکان=٩٤|زمان=fr}}</ref> ھەروەھا پشتگیریی [[شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران|ڕاپەڕینی شێخ سەعید]]ی کرد لە ساڵی ١٩٢٥دا<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Strohmeier|یەکەم=Martin|سەردێڕ=Crucial Images in the Presentation of a Kurdish National Identity: Heroes and Patriots, Traitors and Foes|ڕێکەوت=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Brill|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-١٢٥٨٤-١|پەڕەکان=٩٧|زمان=en}}</ref> بەڵام وەک سەرکردە بەشداریی تێدا نەکرد چونکە لە شوباتی ١٩٢٥دا لە [[قاجاڕەکان|فارس]] لە دەربەدەری بوو.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Behrendt|یەکەم=Günter|سەردێڕ=Nationalismus in Kurdistan: Vorgeschichte, Entstehungsbedingungen und erste Manifestationen bis 1925|بڵاوکەرەوە=Deutsches Orient-Institut|ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=٣-٨٩١٧٣-٠٢٩-٢|شوێن=Hamburg|پەڕەکان=٢٦٦|زمان=de}}</ref> دوای ئەوەی ڕاپەڕینەکە لە [[بەیتووشەباب]] سەرکوت کرا، ھەواڵگریی تورکەکان ھەوڵێکیان دا بۆ ئەوەی نووری وەک سیخوڕێکی تورک بە بەریتانییەکان بناسێنن.<ref>Olson, Robert (1989). p.175</ref> بەڵام بەریتانییەکان ئەو ھەوڵەیان ڕەتکردەوە.<ref name=":0" /> ==کۆماری ئارارات== [[پەڕگە:IhsannuriYashar.jpg|وێنۆک|چەپ|ئیحسان نووری و یەشار خانمی ھاوسەری.]] [[پەڕگە:Ihsan Nuri Pasha and his wife, Khadija Yashar.jpg|وێنۆک|ئیحسان نووری [[پاشا]] و خەدیجە یەشار [[خانم]]ی ھاوسەری؛ ھەردووکیان جلی ڕەسەنی [[جلوبەرگی کوردی|کوردییان]] پۆشیوە.]] نەتەوەخوازانی کورد لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٧ کۆبوونەوە و نەک تەنھا سەربەخۆیی [[کوردستان]]یان ڕاگەیاند، بەڵکو [[خۆییبوون]] (سەربەخۆیی)یان پێکھێنا، کە «ئۆرگانێکی باڵای نیشتمانی... بە دەسەڵاتی تەواو و تایبەتی نیشتمانی و [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیییەوە]]» بوو. بە ھۆشیارییەوە لە پێویستیی ھەبوونی پێکھاتەیەکی سەربازیی گونجاو، [[خۆییبوون]] پلەی ئیحسان نووری بۆ ژەنەڕاڵ (پاشا) بەرزکردەوە و وەک فەرماندەی گشتیی سوپای نیشتمانیی کورد دەستنیشانی کرد. ئیحسان نووری ئەندامێکی پێشووی [[کورد|کوردی]] [[تورکە لاوەکان]] بوو. تا ساڵی ١٩٢٨، ئیحسان نووری گروپێکی بچووکی لە سەربازانی کۆکردبووەوە کە بە چەکی مۆدێرن پڕچەک کرابوون و لەسەر تاکتیکەکانی پیادە ڕاھێنرابوون. ئەم ھێزە [[ڕاپەڕینی ئارارات|ڕاپەڕینی خۆییبوون]]ی دەستپێکرد و بەرەو [[چیای ئارارات]] بەڕێکەوت. ئیحسان نووری و پیاوەکانی نەک ھەر سەرکەوتوو بوون لە گەیشتن بە چیای ئارارات، بەڵکو توانییان ناوچەکانی [[پارێزگای بدلیس|بدلیس]]،<ref name=":2" /> پارێزگای [[وان (شار)|وان]] و زۆربەی گوندەکانی دەوروبەری [[دەریاچەی وان]] کۆنترۆڵ بکەن، و ناوچەیەکی بەرچاوی بەرگریی کوردییان لە ناوچەکەدا دامەزراند. تا کۆتایی ھاوینی ١٩٣٠، [[ھێزی ئاسمانیی تورکیا]] لە ھەموو لایەکەوە پێگەکانی ڕاپەڕیوانی کوردی لە دەوروبەری [[چیای ئارارات]] بۆردوومان دەکرد. بە وتەی جەنەراڵ ئیحسان نووری، باڵادەستیی سەربازیی ھێزەکانی تورکیا و بۆردوومانی ئاسمانی ورەی [[کورد|کوردەکان]]ی ڕووخاند و بووە ھۆی خۆبەدەستەوەدانی کۆتایییان. ==وەک پەنابەر و مردن== [[پەڕگە:Yashar & Ihsan Nuri.jpg|وێنۆک|یەشار و نووری لە [[تاران]]؛ ھەردووکیان جلی مۆدێرنیان پۆشیوە.]] لە ماوەی ساڵانی ١٩٣٠دا، [[جەنەراڵ]] ئیحسان نووری وەک پەنابەر گەیشتە تاران. حکوومەت بۆ ماوەی چەندین ساڵ ھاتوچۆی لە تاران سنووردار کرد. لە ساڵی ١٩٦٠دا، بارودۆخی باشتر بوو و ڕێگەی پێدرا لە ناوچە کوردییەکانی دەوروبەری [[ورمێ]] نیشتەجێ بێت. لە ساڵی ١٩٦٢دا، گەشتێکی بۆ [[بەرلینی ڕۆژاوا]] کرد بۆ کۆنگرەیەکی زمانی کوردی و لە کاتی مانەوەی لە [[بەرلین]]، [[کامران بەدرخان|کامەران بەدرخانیش]]ی بینی. کاتێک لە ئەورووپا بوو، سەردانی شارەکانی [[کۆلن]] و [[ڤیێنا]]ی کرد و لە ھەردوو شوێنەکە لەلایەن دیپلۆماتکارانی ئێرانییەوە پێشوازیی لێکرا.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nouri|یەکەم=Ihsan|سەردێڕ=Mon destin de Kurde|ڕێکەوت=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Éditions Orient-réalités|ژپنک=٩٧٨-٢-٩٤٠٣٢٥-٠١-٦|پەڕەکان=٢١٣–٢١٥|زمان=fr}}</ref> ئەو لە ناوەڕاستی ١٩٦٢دا گەڕایەوە بۆ ئێران و چووەوە بۆ ورمێ.<ref name=":3" /> لە ھاوینی ١٩٧٦دا، کاتێک لە نزیکەی کاتژمێر ١٠:٠٠ی بەیانی لە ڕێک لەبەردەم ماڵەکەیدا [[ماتۆڕسکیل]]ێک لێیدا و بریندار بوو. گواسترایەوە بۆ نەخۆشخانەیەکی ناوخۆیی و لەوێ لە ھەمان ڕۆژدا بەھۆی برینەکانییەوە کۆچی دوایی کرد. ئەو تاوانبارەی کە لە کاتی لێخوڕینی ماتۆڕسکیلەکەدا لێی دابوو، ھەرگیز ناسنامەی دیاری نەکرا و دەستگیر نەکرا. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * Rohat Alakom, Hoybûn örgütü ve Ağrı ayaklanması, Avesta, 1998, ISBN 975-7112-45-3, p.&nbsp;180. (Turkish) * Bletch Chirguh, La Question Kurde: ses origines et ses causes, Le Caire, Impimerie Paul Barbey, 1930, front cover, IHSAN NOURI PACHA Généralissime des forces nationales Kurdes (French) * Mehmet Kemal Işık (Torî), "İhsan Nuri Paşa", Ünlü Kürt Bilgin ve Birinci Kuşak Aydınlar, Sorun Yayınları, İstanbul, Kasım 2000, ISBN 975-431-111-0, p.&nbsp;169. (Turkish) * İhsan Nuri Paşa, Ağrı Dağı İsyanı, Med Yayınları, İstanbul, 1992, p.&nbsp;7. (Turkish) * Mehmet Kemal Işık (Torî), "İhsan Nuri Paşa", p.&nbsp;170. (Turkish) {{کۆماری ئارارات}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|کوردستان|تورکیا|ئێران|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} {{پۆلی کۆمنز|İhsan Nuri}} [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٣]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:کوردەکانی عوسمانی]] [[پۆل:خەڵکی بدلیس]] [[پۆل:کوردەکانی تورکیا]] [[پۆل:یاخیبوونی ئارارات]] op4v7kazk15jnjtj3omq19v1wuw5cnb 0 9862 1572768 1511921 2026-04-06T07:09:05Z ~2026-21086-36 75601 1572768 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە}} {{خاوێنکردن}} }} {{ویکیسازی}} {{کەسایەتی | ناو = فەقێ ئەحمەدی دارەشمانە | وێنە = | قەبارەی وێنە = 250px | شوێنی لەدایکبوون = [[پشدەر]]، [[عێراق]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٦١٠-١٦٥٠ | ڕێکەوتی مردن = ١٦٥٠، لە تەمەنی ٥٠ ساڵیدا | شوێنی مردن = [[دارەشمانە]]، [[باشوری کوردستان]]، [[عێراق]] | شوێنی گۆڕ = [[گۆڕستانی دارەشمانە]] | نەتەوە = [[کورد]] | ساڵانی چالاکی = ١٦٣٠-١٦٥٠ | بەرانبەرەکان = [[سەفەوی]] | ئایین = ئیسلامی سوننە | پێشوو = [[کاکەشێخ]] | جێگر = [[سلێمان بەبە]]<br/>[[خان بوداخ]]<br/>[[تەیموورخان بەگ]] | باوک = [[کاکەشێخ]]}} میر ئەحمەد کوری کاکە میری کوری میر ئەبداڵی یەکەم کوری میر شەمسەدین ی میری جزیرا بۆتان ناسراو بە فەقئ ئەحمەدی دارەشمانە، باپیرە گەورەی بابانەکان و گەردییەکان و [[میراودەلی]]یەکانی پشدەری و فەیزوللەبەگی یەکانی بۆکان. باوکی ئەم میرە قارەمان و میژوییەی کورد، میرئەبدالی یەکەم لە سەدەکانی ناوەراست بەھوی ململانیی دەسلات و کیشەی ناو خۆی بنەمالەکەیان لەتەمەنی جوانی دا لە میرشەمسەدینی باوکی کە میری بۆتان دەبیت، یاخی دەبیت و پەنا دەباتە بەر شآێ سەفەوییەکانی ئەوکاتی ئیران. لەو سەردەمەدا میر نشینی بۆتان کە گەورەترین میر نشینی کورد بوو سەر بە خەلافەتی ءوسمانییەکان بوو. ئەو رۆژگارەش دوژمنایەتی قول لە نیوان ئیران و ءوسمانییەکان داھەبوو، شای ئیران پیشوازییەکی گەرم لە میر ئەبدال دەکات، بەمەبەستی ئاژاوە نانەوەوەو بەتفاق و کۆمەگی زۆرەوە دەینیریتە سنوری قەلەم رەوی میر نشینی بۆتان و ناوچەی موکریان ی پیشکەش دەکات.. میرئەبدال جاری یەکەم بنکەی دەسەلاتی خۆی لە ورمئ دادەمەزرینئ پاش چەند سالیک کە دەسلاتی فراوان دەبیت بنکەی دەسەلاتی دەگوازیتەوە گوندی مەرگە * پاش چەند سالیک لە دسەلات داریەتی میر ئەبدال لە موکریان ھەولی کۆجی دوایی باوکی پی دەگات. بی پرسی شای ئیران دەگەریتەوە بۆتان و خۆی دەکاتە جینشینی باوکی و دەبیتە میری بۆتان، دەسەلاتی مو کریانیش بە ھەردو کورەکەی کاکەمیر و بابەشێخ دەسپیریت. کاکەمیر براگەورە وبابە شیخ برا بجوک، بۆ ماوەی جەند سالیک بە دسەلات داری دەمینەوە لە ناوجەکەدا بلام سەرئەنجام شای ئیران پیلانیان لە دژ دەگیریو بە دەستی جەند کەس لەدەست و پیوەندەکانی خۆیان زۆر نامردانە جوتە برا دەکوژن و سەروەت وسامانیان بە تالان دەبەن. ئیستا گۆری ھەردو برای جوانەمەرگ لەگندی مەرگەی نزیک بەنداوی دوکان شوینەواریان ماوە، وە بەیت و مەقامیکی کۆنی کوردی بۆ ئەم روداوە دانراوەو دەستاو دەست تا ئیستاش لە لایەن مەقام بیژانی ناوجەکەوە دەگوتریتەوە. ژنی کاکە میر لە کاتی کارەساتەکەدا مندالی لە سک دا دەبیت بۆ خۆ ساردنەوە دەجیتە گوندی [[خدران]] لە مالی کویخا خدر خۆی دەشاریتەوە، پاش ماوەیەک کوریکی دەبیت ناوی دەنیت ئەحمەد پاشجەند سالیک کە کەمیک گەورە دەبیت دایکی دەینیریتە لای مەلای گوند بۆ خویندن، ئیتر دەبیت. بەفەقئ ئەحمەد. '''فەقی ئەحمەد''' لە تەمەنی جواردە سالی دا دە بیت نازانیت کوری کییە، تارۆژیک لەگەل فەقییەک شەری دەبیتو فەقیکە پیی دەلیت بیژوو کەس نازانی کوری کییت. فەقی ئەحمەد بە نیگەرانییەوە دەگەریتەوە لای دایکی و دوای لی دەکات بۆی رون بکاتەوە کە ئەو کی یەو کوری کی یە. دایکیشی بۆ جاری یەکەم روداوەکەی بۆ دەگیریتەوەو پیی دەلی کە تۆ لە نەوەی میری بۆتانی.. بەشی دوھەم،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،، پاش ئەوەی فەقی ئەحمەد ئەو زانیارییە لە دایکی وەردەگری بە تەنیا سوارە ریگای بۆتان دەگریتە بەرو پاش چەند مەنزل دەگاتە لای میر زیندین ی میری بۆتان کەپاش مردنی میر ئەبدال بووەتە جینشینی براکەی، فەقی ئەحمەد لای میر زیندین کە دەکاتە مامی باوکی نیستە جی دەی و دەست بە مەشقی سەرباز دەکات. دوای جەند سلی لە مەشق کردن وەک پالەوانی جزیرا بۆتان دەناسریت و میر دەیکاتە سەر لشکر. لەوسەر دەمەدا شەر لەنیوان خەلافەتی ءوسمانییەکان و روسیای قەیسەری دا رودەدات و روسەکان بەشێک ڵە ناوجەی قەفقاسیا داگیر دەکەن و سوپای ءوسمانی تیک دەشکینن، خەللیفە دوا لە میری بۆتان دەکات دکات کە قەفقاسیا لەدەست روسەکان ئازاد بکات. میر لەشکریکی ھەزار کەسی بە سەرکردەیی فەقئ ئەحمەد دەنریتە مەیدانی جەنگ و لاموەی جەند رۆژدا تەواوی قەفقاسیا ئازاد دەکەنەوەو لەشکری روسەکان بەسەرکردەیی >> کەیخان>> کە کیژێکی مسوڵمانی تەتاری بووە تەک دەشکینن و، وە کەیخان بە دیلی دەکەویتە دەستی فەقئ ئەحمەد. ھەردوو سەر لەشکر بە یەکتری سەر سام دەبن و سار ئەنجام فەقئ ئەحمەد کەیخان ازاد دەکات و دەیکات بە ھاوسەری خۆی. ھە والی ئەو سەرکەوتنە بە خەلیفە دەگات و لە دوای فەقی ئەحمەد دەنیری بۆ ئەستەمبول و خەلاتی. دیدارەکەدا فەقی ئەحمەد داوا لە سولتان دەکات مۆلەتی پیبدات بۆ ئەوەی تۆلەی باوک و مامی لە سەفەویەکان بکاتەوە بە شوینی لەدایک بونی شاد ببیتەوە. خەلیفە داواکەی قبول دەکات و بە خەلات و بەراتەوە بەریی دەکاتەوە. فەقی ئەحمەد کاتی گەیشتەوە بۆتان لەشکریکی پۆشتەو پر چەکی ئامادە کردو بەرەو شوینی لە دایک بونی بەری کەوت. لەو سەردەمەدا شای سەفەویەکان سەرۆک ھۆیزیکی سەکری بەجەند ھەزار سواریکەوە لە ھەریمەکە جیگیر کردبوو کاتی لەشکری بۆتان بەسەرکردەیی فەقی ئەحمەدو کەیخان ی ھاوسەری گەیشتن شەر دەستی پیکردو لە ماوەی جەند رۆژدا لەشکری سەکرانیان تیکشکاندو ھەموو ھەریمکەیان لی پاک کردنەوە لەم شەرەدا بە سەدان لە شەرکەرانی سەکر کوژران فەقی ئەحمەد لە تۆلەی باوک و مامی قلاتیکی لە کەلە سەری سەکران دروست کرد، ئیستاش ئاسەواری ئەو قەلایە لە ناوجەی پشدەر ماوەو کەوتۆتە سەر زیی بجوک وە بە قلای سەرە سەکران ناسراوە. پاش ئەم سەرکەوتنە فەقی ئەحمەد بنکەی دەسەلاتی خۆی لە گوندی دارەشمانە دامەزراندو سنوری دەسەلاتی بەشیکی زۆری رۆژھەلات و باشوری کوردستانی دەگرتەوە. سالانیکی زۆر ھەردو و پالەوان کەیخان و فەقی ئەحمەد بەرگری ھیرشی سەفەویەکانیان کردو بەسەر برزی و خۆشەویستی ژیان پاش مردنیان دوو کوریان لە دوا بەجیمان بە ناوی میر سولیمان و میر بوداخ پاش مردنی باوکیان دەسەلاتیان لە نیوان خۆیان دابەش کرد میر بوداخ ھەر لەدارەشمانە مایەوە و میر سولیمان بنکەی دەسەلاتی بردە قلاچۆلان. وە ئیستاش گۆری فەقی ئەحمەدو کەیخان لە گوندی دارەشمانەی رۆژ ھەلاتی قەلادزی ماون و لەلایەن دانشتوانی ناوجەکەوە شانازیان پیوە دەکریت. میژووی دروست بوو نی میر نشینی بابان دەگەریتەوە بۆ سەردەمی دەسەلاتی ئەو دوو برایە میر سولیمان و میر بوداخ.. بابان زۆریک لە میژوو نوسان لەسەر ئەو بۆجونەن کە ناوی بابان یاخود بەبە بۆ ئەوە دەگەریتەوە کە لەبەر ئەوەی کەیخان کوردی باش نەزانیوە کاتی بانگی کورەکانی کردوە گوتویەتی.. بەبەم سولەیمان بەبەم بوداخ. دوای نەمانی فەقی ئەحمەد بە میرنشینەکەیان گوتوە، میر نشینی بەبان. پاشان بەبەردەوامی رۆژگار بوەتە بابان. ھەردو برا سالانیکی زۆر بە تەبایی میر نشینەکەیان بەریوە دەبەن، پاش نەمانی ئەوان میر برایم ی کوری میر سولیمان کە بە برایم پاشاش ناودەبریت و میر ئاودەل ی کوری میر بوداخ، جیگەیان دەگرنەوە. برایم پاشا شاری سلەیمانی بەناوی باوکیەوە دروست دەکات و ناوەندی دەسەلاتی دەگوازیتەوە بۆ ئەوی. میر ئاودەلیش ناوندی دەسەلاتی لە دارشـمانەوە دەگوازیتوە بۆ گرد بوداخ و قەلاتە دروست کراوەکەی باوکی دەکاتە ناوەندی دەسەلات، ئیستا گردبداخ بوەتە گرەکیکی شاروجکەی قەلادزی. میرنشینی بابان و بۆتان لە باشور و باکوری کوردوستان کە لەلایەن یەک بنەمالەوە بەریوە براون بەدریژایی دەسەلاتیان پاریزگاریان لەیەکتری کردوەو لەھمان کاتیشذآ بونەتە سەرجاوی پیشکەوتن و شآڕستانی ناوجەکە دەسلاتی ھەردو میر نشین تا ناوەراستی سەدەی ھەشتەم قۆناخ قۆناخ بەردەوام بوە.. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 7462y5fasel62xjcxaspiu6ffkrlg50 0 12403 1572767 1452961 2026-04-06T06:59:22Z Ziv 45722 ([[c:GR|GR]]) [[File:Caravaggio-Crucifixion of Peter.jpg]] → [[File:Crucifixion of Saint Peter-Caravaggio (c.1600).jpg]] → File replacement: update from a old version to a newer one with better quality ([[c:c:GR]]) 1572767 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی ئایینی | ناو = سەمعان بوتڕوس | وێنە = Pope-peter_pprubens.jpg | قەبارەی وێنە = | alt = پایەبەرز بوتڕوس کاتێ کە کلیلەکانی مەلەکوتی ئاسمان بەدەستییەوە هەڵدەگرێت، نیشانەیە بۆ دەسەڵاتی بەسەر [[کڵێسا]]وە. | لێدوان = پایەبەرز بوتڕوس | نازناو = بوتڕوس، سەمعانی کوڕی یوحەننا، کوڕی یوحەننا، سەمعان، سەمعان بوتڕوس، بوتڕوسی بەردین... | مێژووی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[سیدا]]، [[جەلیل]]، [[فەڵەستین]] | مێژووی کۆچی دوایی = [[٦٧]] زایینی. | شوێنی کۆچی دوایی = [[ڕۆما]] | ڕێزلێنراوە بە = [[کڵێسای کاسۆلیکی ڕۆمانی]]، [[کڵێسای ئۆرسۆدۆکسی ڕۆژهەڵات]]، [[تایەفەی ئەنجلیکانی]]، [[لوسەریانیزم]]، [[ئیسلام]]<ref>Historical Dictionary of Prophets In Islam And Judaism, Brandon M. Wheeler, Disciples of Christ: "Muslim exegesis identifies the disciples as Peter, Andrew, Matthew, Thomas, Philip, John, James, Bartholomew, and Simon"</ref> | مێژووی ناردن = | شوێنی ناردن = | شوێنگەی سەرەکی = [[کاتدرائییەتی پایەبەرز بوتڕوس]] | مێژووی یادەوەری = [[٢٩ ی حوزەیران]] (لەگەڵ [[پۆڵس|پایەبەرز پۆڵس]])<br /> ([[کڵێسای کاسۆلیکی ڕۆمانی]]، [[کڵێسای ئۆرسۆدۆکسی ڕۆژهەڵات]]، [[تایەفەی ئەنجلیکانی]]، [[لوسەریانیزم]])<br /> کورسی پایەبەرز بوتڕوس لە [[ڕۆما]] [[١٨ ی کانوونی دووەم]]. <br />دانپێدانانی پایەبەرز بوتڕوس [[١٨ کانوونی یەکەم]]. | هێماکان = [[کلیلەکانی بەهەشت]]، [[پاپایەتی کاسۆلیکی]]. | شەفیعە بۆ = | نەژاد = | مۆر = }} '''بوتڕوس''' (بە[[ئینگلیزی]]: Peter) یان '''پایەبەرز بوتڕوس''' (بە[[ئینگلیزی]]: Saint Peter)، ناوی سەمعانی کوڕی یوحەنایە و ناسراوە بە '''سەمعان بوتڕوس''' (بە[[ئینگلیزی]]: Simon Peter، بە[[گریکی]]: Πέτρος)، یەکێکە لە[[پێشەوای مەسیحی|پێشەوا مەسیحییە]] دەستپێکەکان، کە لەنێو [[پەیمانی نوێ]] و [[کرداری نێردراوەکان]]دا پلەیەکی بەرزی هەیە و یەکێکە لە [[دوانزدە قوتابییەکەی یەسووع|دوانزدە قوتابییەکە]]ی کە [[یەسووع]] هەڵیبژاردن کە ببنە شوێنکەوتووی. هەندێک لەگرتەکانی ژیانی بوتڕوس لەڕێگەی [[چوار ئینجیلە باوەڕپێکراوەکە]]ەوە دەست دەکەوێت. ==ناوەکانی== بوتڕوس یان پیتەر (لە[[ئینگلیزی]]دا) و ناسراویشە بە کوڕی یوحەننا لای [[ئارامییەکان]] و [[عیبرییەکان]]، بوتڕوس بەواتای [[بەرد]] دێت. پیترا و بوتڕوس (بە[[گریکی]]: Κηφᾶς)، کیفا (کیفا و سیفاس כיפא، دیسان بە واتای بەرد دێت)، سیفاس بە[[ئارامی]]. بەپێی بەسەرهاتەکانی نێو [[کتێبی پیرۆز]] بێت، سەمعان، ناوی بوتڕوسی لە لایەن [[یەسووعی مەسیح]]ەوە پێ دراوە. ==ژیاننامە== [[پەڕگە:Gustave Doré, St Peter Denying Christ.jpg|thumb|left|بوتڕوس کاتێک کە [[نکۆڵیکردنی بوتڕوس لە یەسووع|سێ جار نکۆڵی دەکات لە یەسووع]]]] بوتڕوس لەگووندی [[سیدا]] لە [[جەلیل]] لە [[فەڵەستین]] لەدایکبووە و هەر لەوێش پەروەردە بووە، لەوێ خەریک بووە بە ئیش و کاری ڕاوکردنی ماسییەوە لەگەڵ [[ئاندرۆس]]ی برایدا پێش ئەوەی [[یەسووع]] بانگهێشتی بکات تا ببێتە یەکێک لە شوێنکەوتووەکانی. بەڵام دواتر بووە پێشەوای [[نێردراوەکانی یەسووع]].<ref>(ئینجیلی مەتتا ١٦.١٨) و (ئینجیلی یوحەننا ٢١.١٥-١٦)</ref> هەروەها یەکەمین [[کڵێسا]]ی دامەزراند و بەڕێوەی برد. زۆرینەی زۆری [[مەسیحییەکان]] دان بە پایەبەرزی و پیرۆزی بوتڕوس دا دەنێن و دانی وەکوو یەکەمین [[پاپایەتی کاسۆلیکی|پاپای]] [[ڕۆما]]. لەلایەکی ترەوە هەندێک تایەفەی مەسیحی دیکە بە یەکەمین [[سەرەک قەشە]]ی [[ئەنتاکیا]] ی دادەنێن کە دواتر بووەتە سەرەک قەشەی [[ڕۆما]]. بەڵام ئەمە ئەوە ناگەیەنێت کە دەسەڵاتێکی سەرەک قەشەیی زۆرتری هەبوو بێت لە سەرەک قەشەکانی دیکەی دنیا، بەو بەڵگەیەی کە [[پڕۆتێستانتەکان]] وشەی پایەبەرز بەکار نابەن لەکاتی باسکردنی بوتڕوس دا بەڵکو بەتەنها وەک قوتابییەک یان نێردراوێکی [[یەسووع]] باسی لێ دەکەن. بوتڕوس بەپەرۆش بوو بۆ بەرگریکردن لە [[یەسووع]]ی مامۆستای و کاتێ کە یەسووع چۆنییەتی مردنەکەی خۆی ئاشکرا کرد، بوتڕوس پێی گوت: "من ئامادەم لەگەڵتدا بێم بۆ زیندان، تەنانەت بۆ مردنیش لەگەڵت دێم."، کەچی لەگەڵ ئەوەشدا بوتڕوس سێ جار نکۆڵی لە ناسینی یەسووع دەکات بەپێی بەسەرهاتەکانی ناو [[ئینجیل]]، ئەگەرچی یەکەم کەسیش بوو دانی نا بە خودایەتی یەسووعدا و باوەڕی پێی هێنا. بوتڕوس بۆ ماوەی پێنج ساڵ لە [[فەڵەستین]] و [[فینیقیە]] بەردەوام بوو لەسەر بڵاوکردنەوەی ئایینەکە، پاشان لەوێ ڕۆیشت لە ساڵی [[٤٤]] ی زایینییدا. پاشان گەرایەوە بۆ [[ئۆرشەلیم]] لەهەمان ساڵدا، [[هیرۆدس]] لەو کاتەدا فڕێی دایە زیندانەوە و [[فریشتەی خودا]] ڕزگاری دەکات بەپێی بەسەرهاتەکە، بۆیە بڵاوکردنەوەی ئایینەکەی کەمێک دواخست، پاشان ئەنجومەنی یەکەمی لەگەڵ نێردراوەکاندا بەست و یەکەمین نامەی خۆی نووسی. پاشان گەڕایەوە بۆ [[ڕۆما]] و لەوێ [[سایمۆنی جادوگەر|سەمعانی جادوگەر]]ی بەزاند و پەردەی لەسەر فرت و فێڵەکانی و هاوکاربوونی لەگەڵ ڕۆحە خراپەکاندا لادا. بوتڕوس لەلای [[نیرۆن]]ی پادشاوە خۆشەویست بوو، کەچی دواتر لەبوتڕوس توڕە بوو تا گەیشتە ئەو ئەنجامەی بڕیاری گرتنی دەردا و خستیە زیندانەوە و [[لەخاچدان|لەخاچی دا]]. بوتڕوس لێرەدا لە تەوازوعدا داوای کرد کە بەپێچەوانەی [[یەسووع]]ی مامۆستایەوە لەخاچ بدرێت، ئەمەش لەلایەن چەندین پایەبەرزەوە سەلمێندراوە و هاوکات ئاسەوارە مێژووییەکانی [[ڕۆما]]ش بۆخۆیان بەڵگەن لەسەر ئەو ڕووداوە. بوتڕوس بەپەیمانێک لەگەڵ [[پۆڵس]]دا چووە [[ڕۆما]]، بەڵام پاش ئەوەی کڵێساکەی دامەزراند، لەسەردەمی [[نیرۆن]]دا کوژرا لەدەوروبەری ساڵی [[٦٧]]ی زایینی. ==ناونانی بەناوی بەردەوە== لەگفتوگۆیەکدا لەنێوان [[یەسووع]] و قوتابییەکانی (لە [[ئینجیلی مەتتا]] بەشی ١٦ ئایەتی ١٦ تا ٢٠ دا)، یەسووع لەتەلەبەکانی پرسی: "خەڵک لەسەر من چی دەڵێن؟"، هەندێک لەتەلەبەکانی وەڵامی جیاوازیان پێ دا و لەزمانی خەڵکەوە دەیان گێرایەوە کە دەڵێن ئەو [[پێغەمبەر]]ە یان [[یوحەننا]]یە یان [[ئیلیا]]ی پێغەمبەرە یان پیاوێکی چاکەکارە. پاشان کە [[یەسووع]] پرسیارێک ئاڕاستیە قوتابییەکان دەکات و دەڵێت: "ئەی ئێوە دەڵێن من کێم؟"، بوتڕوس وەڵامی دەداتەوە و دەڵێت: "تۆ [[مەسیح]]ی [[کوڕی خودا]]ی زیندوویت". لێرەدا [[یەسووع]] ناوی لێنا [[بەرد]] یان [[تاشە بەرد]] و پێی گووت تۆ ئەو بەردە دەبیت کە [[کڵێسا]]کەمی لەسەر بنیاد دەنێم و دەرگاکانی [[جەهەننەم]] پێی ناوێرن. ئەمە یەکەمین دانپێدانان بوو بە وەحی خودای لەدوای [[یوحەننای بەئاوەشۆر]]ەوە، یان بە لێکدانەوەیەکی باوتر کە لێکۆڵەرەوە [[پیتەر دانیاڵ هارینگتۆن]] کردوویەتی؛ بوتڕوس هێما بووە، لەهەمان کاتدا یەکێک بووە لە قوتابییەکان و یەکەم کەس بووە کە بانگهێشتکراوە و کاری کردووە وەک وتەبێژی کۆمەڵەی یەکەم، هەروەها بوتڕوس قودوە بووە بۆ باوەڕی سەرەتا و بەرەبەیانەکانی [[مەسیحییەت]]. ==ڕۆیشتن لەسەر ئاو== سیان لە [[چوار ئینجیلەکە]] بەسەرهاتی ڕۆیشتن لەسەر ئاویان گێڕاوەتەوە، ئەو ئینجینلانەش بریتیین لە [[مەتتا]] و [[مەرقۆس]] و [[یوحەننا]]، لەو ئینجیلانەدا باس لەوە دەکرێت کە [[یەسووع]] لەسە [[ئاو]] دەڕۆیشت، بەبوتڕوسی گووت وەرە، بوتڕوسیش لەگەڵ یەسووعدا لەسەر ئاوەکە ڕۆیشت، بەڵام لەکاتی بەرزبوونەوەی [[شەپۆل]]ەکاندا بوتڕوس ترسا و دەستی کرد بە ژێر ئاو کەوتن، بەڵام [[یەسووع]] گرتیەوە و ئاگاداری کرد سەبارەت بە کەمیی باوەڕی.<ref>ئینجیلی مەتتا 14:28-31</ref> ==شتنی پێیەکانی== لەسەرەتای [[دواین خوان]]دا، [[یەسووع]] دەستی کرد بە شتنی [[پێ]]یەکانی قوتابییەکانی تا وانەیەکیان بداتێ لە بچووکی و تەوازوعدا، بوتڕوس لەسەرەتادا ڕەتیکردەوە کە ڕێگە بە یەسووع بدات کە قاچەکانی بشوات، بەڵام کاتێک کە [[یەسووع]] پێی گووت: "ئەگەر پێیەکانت نەشۆم، چارەنووست لەگەڵ من نییە"، پاش ئەو وەڵامەی یەسووع، بوتڕوس گووتی: "گەورەم، تەنها پێیەکانم نا، بەڵکو دەستیشم و سەریشم."<ref>ئینجیلی یوحەننا 13:2-11</ref>. ==کۆچی دوایی== هەریەک لە [[بابیاس]] و [[ئیرۆنیمۆس]] و [[ئیکلیمیندەسی ئەسکەندەری]] و [[تەرتولیانۆس]] و [[کایۆس]] و [[ئۆریجانۆس]] و [[یۆسابیۆس]] کە لە پایەبەرزانی کڵێسا و مێژوونووسانی کڵێسان، چەخت لەسەر ئەوە دەکەنەوە کە لە [[٢٩ ی حوزەیران]] ی ساڵی [[٦٤]]ی زایینیدا کوژراوە. لەکاتێکدا هەندیک لە لێکۆڵەرەوان پێیان وایە کە مردنەکەی لە [[١٣ ی تشرینی یەکەم]]ی ساڵی [[٦٤]] دایە. بەپێی بڕوای [[کڵێسا]]کانیش لەخاچدراوە لەسەر دەستی دەسەڵاتی ڕۆمانی. بەپێی یەکێک لە پەڕتووکەکانی [[ئەپۆکریفیا]] (کتێبە ئایینییە پەسەندنەکراوەکان لەلایەن [[کڵێسا]]وە) کە بە پەڕتووکی [[پەرتووکی بوتڕوس]] ناودەبرێت، بوتڕوس بەپێچەوانەوە (سەری بۆ خوارەوە و قاچی بۆ سەرەوە) لە خاچدراوە. [[کڵێسای کاسۆلیک]]یش شوێنی ناشتنەکەی بە ژێر سەرپەڕێنگەی باڵا لە [[بازیلیکی پایەبەرز بوتڕوس]] لە [[ڤاتیکان]]، دیاری دەکات. ==کەسایەتی== [[پەڕگە:Crucifixion of Saint Peter-Caravaggio (c.1600).jpg|وێنۆک|چەپ|لەخاچدانی [[بوتڕوس]]، کێشانی [[کاراڤاجیۆ]]]] دەتوانین لەڕێگەی ئەو نووسینانەوە کە لەسەر بوتڕوس هەن لە [[کتێبی پیرۆز]]دا ئەوە دەستنیشان بکەین کە کەسایەتییەکی شۆڕشگێڕانەی بەپەرۆشی هەڵەشەی هەبووە و هەندێک جار پەلەی کردووە لەبڕیاردان یان لە پەیماندان دا. هەندێک لە لێکۆڵەرەوانی [[پەیمانی نوێ]] پێیان وایە کە لەسەرەتادا بوتڕوس قوتابی [[یوحەننای ئاوەشۆرەییکەر]] بووبێت پێش ئەوەی دوای [[یەسووعی مەسیح]] بکەوێت و ببێتە کەسایەتی دیار لەنێوان قوتابییەکاندا، لەنێو ئینجیلەکاندا بەشێوەیەکی گەورە و جیاوازتر لە قوتابییەکانی تر باسی لێوە کراوە، بەپێی [[کتێبی پیرۆز]]، لەکاتی گرتنی یەسووع و پێش لەخاچدانی هەر وەک چۆن [[یەسووع]] لە پێشگوێییەکدا لە [[دواین خوان]]دا بە بوتڕوسی دەڵێت، بوتڕوس سێ جار نکۆڵێ لەناسینی [[یەسووعی مەسیح]] دەکات، بەڵام دواتر پەشیمان دەبێتەوە لەو کارەی و [[یەسووع]] [[تۆببە]]کردنەکەی قبووڵ دەکرێت، پاش [[هەستانەوەی یەسووع لەمردن]] بوتڕوس و هاوڕێ نێردراوەکانی هێزیانی لە [[ڕۆحی پیرۆز]]ەوە پێ درا و هەنگاویان نا بەرەو پێش بۆ بڵاوکردنەوەی ئایینەکە لەهەموو شوێنێکدا.<ref>[http://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%B7%D8%B1%D8%B3 ویکیپیدیای عەرەبی]</ref> ==سەرچاوەکان== <references/> {{ژێرپەڕەی مەسیحییەت}} {{قوتابییەکانی یەسووع}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسرائیل|ئایین|مێژوو|سووریا}} {{پۆلی کۆمنز|Saint Peter}} [[پۆل:مردووانی دەیەی ٦٠]] [[پۆل:مردووانی ٦٧]] [[پۆل:دوانزدە قوتابییەکەی یەسووع]] [[پۆل:پێشەواکانی مەسیحییەت]] [[پۆل:کەسایەتییە گرنگەکانی مەسیحییەت]] [[پۆل:کەسایەتییە پیرۆزەکان لای کڵێسای کاسۆلیکی]] goqb9jcw318qr9k02vws5jfb9skcp8t 0 19604 1572764 1402993 2026-04-06T02:31:30Z ڕاستی 23931 /* top */ گۆڕینی ناوی فڕۆکەخانەکە 1572764 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} {{زانیاریدانی فڕۆکەخانە | ناو = فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی جەلال تاڵەبانی | ناوی_خۆماڵی = | ناوی_خۆماڵی-ڕۆ = | پەڕگە = 44929 The Sulayamaniyah International Airport in 2007.jpg | پانی_پەڕگە = 250 | IATA = ISU | ICAO = ORSU | جۆر = گشتی - سەربازی | کارپێکەر = [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] | شار_خزمەتکراو = سلێمانی، ھەرێمی کوردستان | شوێن = [[سلێمانی]]، [[ھەرێمی کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.arabnews.com/node/1215016/middle-east|سەردێڕ=Kurdish government accepts Baghdad’s conditions to end dispute|ئیش=Arab News|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171230133746/http://www.arabnews.com/node/1215016/middle-east|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> | ناوەند = | بەرزی-مەتری = yes | بەرزی-مەتر = ٧٦٠ | بەرزی-پێ = ٢٤٩٢ | ماڵپەڕ = http://www.sul-airport.com/ | کردنەوە = | latd = 35 | latm = 33 | lats = 39 | latNS = N | longd = 45 | longm = 18 | longs = 52 | longEW = E | نەخشە_جێگیرکردن = | سەرناو_نەخشە_جێگیرکردن = | جێگیرکردن_خێرا = | ناو_جێگیرکردن = | ڕاڕەوی-مەتری = yes | ژمارە-ڕ١ = ١٣/٣١ | درێژی-ڕ١-پێ = ١١٤٨٣ | درێژی-ڕ١-مەتر = ٣٥٠٠ | زەوی-ڕ١ = [[کۆنکریت]] | ژمارە-ڕ٢ = | درێژی-ڕ٢-پێ = | درێژی-ڕ٢-مەتر = | زەوی-ڕ٢ = | ژمارە-ھک١ = | درێژی-ھک١-پێ = | درێژی-ھک١-مەتر = | زەوی-ھک١ = | ساڵ-ئامار = | سەردێر-ئامار١ = | زانیاری-ئامار١ = | سەردێر-ئامار٢ = | زانیاری-ئامار٢ = | پەراوێزەکان = }} '''فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی جەلال تاڵەبانی''' دەکەوێتە [[بەکرەجۆ]] بەدووری ١٥ کیلۆمەتر لە شاری [[سلێمانی]]، فڕۆکەخانەکە لە ساڵی [[٢٠٠٣]] بەردی بناغەی بۆ دانراو و لە ساڵی [[٢٠٠٥]] بەتەواوی بەکار خرا. == چون و ھاتن == ئەو شارانەی کە لە ڕێگای فڕۆکەخانەی [[جەلال تاڵەبانی|جەلال تاڵەبانییەوە]] گەشتیاران دەتوانن گەشتەکانیان بکەن. * {{ھێمای ئاڵا|سوێد}} [[مالمۆ]] و [[ستۆکھۆڵم]] لە [[سوێد]] * {{ھێمای ئاڵا|تورکیا}} [[ئەستانبۆڵ]] لە [[تورکیا]] * {{ھێمای ئاڵا|قوبرس}} [[لارناکا]] لە [[قوبرس]] * {{ھێمای ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} [[دوبەی]] لە [[ئیمارات]] * {{ھێمای ئاڵا|ئەڵمانیا}} [[دوسلدۆرف]] و [[میونخ]] لە [[ئەڵمانیا]] * {{ھێمای ئاڵا|ئوردن}} [[عەممان]] لە [[ئوردن]] * {{ھێمای ئاڵا|کوردستان}} [[ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] * {{ھێمای ئاڵا|عێراق}} [[بەغداد]] و [[نەجەف]] لە [[عێراق]] * {{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[تاران]] لە [[ئێران]] * {{ھێمای ئاڵا|لوبنان}} [[بەیروت]] لە [[لوبنان]] * {{ھێمای ئاڵا|سووریا}} [[دیمەشق]] لە [[سووریا]] * {{ھێمای ئاڵا|قەتەر}} [[دۆحە]] لە [[قەتەر]] == ئەمانەش ببینە == * [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر]] * [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی دھۆک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://www.sul-airport.com/}} {{فڕۆکەخانەکانی عێراق}} {{فڕۆکەخانەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|فڕین|عێراق|کوردستان|پارێزگای سلێمانی}} [[پۆل:فڕۆکەخانەکانی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:فڕۆکەخانەکانی کوردستان]] [[پۆل:فڕۆکەخانەکانی عێراق]] [[پۆل:سلێمانی]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠٠٥ لە باشووری کوردستان]] okkrem83o6nexe8pxecma4u61cz1c0c 1572776 1572764 2026-04-06T09:31:06Z Tessla 41338 Tessla پەڕەی [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی سلێمانی]]ی گواستەوە بۆ [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی جەلال تاڵەبانی]] 1572764 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} {{زانیاریدانی فڕۆکەخانە | ناو = فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی جەلال تاڵەبانی | ناوی_خۆماڵی = | ناوی_خۆماڵی-ڕۆ = | پەڕگە = 44929 The Sulayamaniyah International Airport in 2007.jpg | پانی_پەڕگە = 250 | IATA = ISU | ICAO = ORSU | جۆر = گشتی - سەربازی | کارپێکەر = [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] | شار_خزمەتکراو = سلێمانی، ھەرێمی کوردستان | شوێن = [[سلێمانی]]، [[ھەرێمی کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.arabnews.com/node/1215016/middle-east|سەردێڕ=Kurdish government accepts Baghdad’s conditions to end dispute|ئیش=Arab News|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171230133746/http://www.arabnews.com/node/1215016/middle-east|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> | ناوەند = | بەرزی-مەتری = yes | بەرزی-مەتر = ٧٦٠ | بەرزی-پێ = ٢٤٩٢ | ماڵپەڕ = http://www.sul-airport.com/ | کردنەوە = | latd = 35 | latm = 33 | lats = 39 | latNS = N | longd = 45 | longm = 18 | longs = 52 | longEW = E | نەخشە_جێگیرکردن = | سەرناو_نەخشە_جێگیرکردن = | جێگیرکردن_خێرا = | ناو_جێگیرکردن = | ڕاڕەوی-مەتری = yes | ژمارە-ڕ١ = ١٣/٣١ | درێژی-ڕ١-پێ = ١١٤٨٣ | درێژی-ڕ١-مەتر = ٣٥٠٠ | زەوی-ڕ١ = [[کۆنکریت]] | ژمارە-ڕ٢ = | درێژی-ڕ٢-پێ = | درێژی-ڕ٢-مەتر = | زەوی-ڕ٢ = | ژمارە-ھک١ = | درێژی-ھک١-پێ = | درێژی-ھک١-مەتر = | زەوی-ھک١ = | ساڵ-ئامار = | سەردێر-ئامار١ = | زانیاری-ئامار١ = | سەردێر-ئامار٢ = | زانیاری-ئامار٢ = | پەراوێزەکان = }} '''فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی جەلال تاڵەبانی''' دەکەوێتە [[بەکرەجۆ]] بەدووری ١٥ کیلۆمەتر لە شاری [[سلێمانی]]، فڕۆکەخانەکە لە ساڵی [[٢٠٠٣]] بەردی بناغەی بۆ دانراو و لە ساڵی [[٢٠٠٥]] بەتەواوی بەکار خرا. == چون و ھاتن == ئەو شارانەی کە لە ڕێگای فڕۆکەخانەی [[جەلال تاڵەبانی|جەلال تاڵەبانییەوە]] گەشتیاران دەتوانن گەشتەکانیان بکەن. * {{ھێمای ئاڵا|سوێد}} [[مالمۆ]] و [[ستۆکھۆڵم]] لە [[سوێد]] * {{ھێمای ئاڵا|تورکیا}} [[ئەستانبۆڵ]] لە [[تورکیا]] * {{ھێمای ئاڵا|قوبرس}} [[لارناکا]] لە [[قوبرس]] * {{ھێمای ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} [[دوبەی]] لە [[ئیمارات]] * {{ھێمای ئاڵا|ئەڵمانیا}} [[دوسلدۆرف]] و [[میونخ]] لە [[ئەڵمانیا]] * {{ھێمای ئاڵا|ئوردن}} [[عەممان]] لە [[ئوردن]] * {{ھێمای ئاڵا|کوردستان}} [[ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] * {{ھێمای ئاڵا|عێراق}} [[بەغداد]] و [[نەجەف]] لە [[عێراق]] * {{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[تاران]] لە [[ئێران]] * {{ھێمای ئاڵا|لوبنان}} [[بەیروت]] لە [[لوبنان]] * {{ھێمای ئاڵا|سووریا}} [[دیمەشق]] لە [[سووریا]] * {{ھێمای ئاڵا|قەتەر}} [[دۆحە]] لە [[قەتەر]] == ئەمانەش ببینە == * [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر]] * [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی دھۆک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://www.sul-airport.com/}} {{فڕۆکەخانەکانی عێراق}} {{فڕۆکەخانەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|فڕین|عێراق|کوردستان|پارێزگای سلێمانی}} [[پۆل:فڕۆکەخانەکانی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:فڕۆکەخانەکانی کوردستان]] [[پۆل:فڕۆکەخانەکانی عێراق]] [[پۆل:سلێمانی]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠٠٥ لە باشووری کوردستان]] okkrem83o6nexe8pxecma4u61cz1c0c 1572778 1572776 2026-04-06T09:32:03Z Tessla 41338 1572778 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} {{زانیاریدانی فڕۆکەخانە | ناو = فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی جەلال تاڵەبانی | ناوی_خۆماڵی = | ناوی_خۆماڵی-ڕۆ = | پەڕگە = 44929 The Sulayamaniyah International Airport in 2007.jpg | پانی_پەڕگە = 250 | IATA = ISU | ICAO = ORSU | جۆر = گشتی - سەربازی | کارپێکەر = [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] | شار_خزمەتکراو = سلێمانی، ھەرێمی کوردستان | شوێن = [[سلێمانی]]، [[ھەرێمی کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.arabnews.com/node/1215016/middle-east|سەردێڕ=Kurdish government accepts Baghdad’s conditions to end dispute|ئیش=Arab News|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171230133746/http://www.arabnews.com/node/1215016/middle-east|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> | ناوەند = | بەرزی-مەتری = yes | بەرزی-مەتر = ٧٦٠ | بەرزی-پێ = ٢٤٩٢ | ماڵپەڕ = http://www.sul-airport.com/ | کردنەوە = | latd = 35 | latm = 33 | lats = 39 | latNS = N | longd = 45 | longm = 18 | longs = 52 | longEW = E | نەخشە_جێگیرکردن = | سەرناو_نەخشە_جێگیرکردن = | جێگیرکردن_خێرا = | ناو_جێگیرکردن = | ڕاڕەوی-مەتری = yes | ژمارە-ڕ١ = ١٣/٣١ | درێژی-ڕ١-پێ = ١١٤٨٣ | درێژی-ڕ١-مەتر = ٣٥٠٠ | زەوی-ڕ١ = [[کۆنکریت]] | ژمارە-ڕ٢ = | درێژی-ڕ٢-پێ = | درێژی-ڕ٢-مەتر = | زەوی-ڕ٢ = | ژمارە-ھک١ = | درێژی-ھک١-پێ = | درێژی-ھک١-مەتر = | زەوی-ھک١ = | ساڵ-ئامار = | سەردێر-ئامار١ = | زانیاری-ئامار١ = | سەردێر-ئامار٢ = | زانیاری-ئامار٢ = | پەراوێزەکان = }} '''فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی جەلال تاڵەبانی''' (پێشتر وەک '''فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی سلێمانی''' دەناسرا) دەکەوێتە [[بەکرەجۆ]] بەدووری ١٥ کیلۆمەتر لە شاری [[سلێمانی]]، فڕۆکەخانەکە لە ساڵی [[٢٠٠٣]] بەردی بناغەی بۆ دانراو و لە ساڵی [[٢٠٠٥]] بەتەواوی بەکار خرا. == چون و ھاتن == ئەو شارانەی کە لە ڕێگای فڕۆکەخانەی [[جەلال تاڵەبانی|جەلال تاڵەبانییەوە]] گەشتیاران دەتوانن گەشتەکانیان بکەن. * {{ھێمای ئاڵا|سوێد}} [[مالمۆ]] و [[ستۆکھۆڵم]] لە [[سوێد]] * {{ھێمای ئاڵا|تورکیا}} [[ئەستانبۆڵ]] لە [[تورکیا]] * {{ھێمای ئاڵا|قوبرس}} [[لارناکا]] لە [[قوبرس]] * {{ھێمای ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} [[دوبەی]] لە [[ئیمارات]] * {{ھێمای ئاڵا|ئەڵمانیا}} [[دوسلدۆرف]] و [[میونخ]] لە [[ئەڵمانیا]] * {{ھێمای ئاڵا|ئوردن}} [[عەممان]] لە [[ئوردن]] * {{ھێمای ئاڵا|کوردستان}} [[ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] * {{ھێمای ئاڵا|عێراق}} [[بەغداد]] و [[نەجەف]] لە [[عێراق]] * {{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[تاران]] لە [[ئێران]] * {{ھێمای ئاڵا|لوبنان}} [[بەیروت]] لە [[لوبنان]] * {{ھێمای ئاڵا|سووریا}} [[دیمەشق]] لە [[سووریا]] * {{ھێمای ئاڵا|قەتەر}} [[دۆحە]] لە [[قەتەر]] == ئەمانەش ببینە == * [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر]] * [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی دھۆک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://www.sul-airport.com/}} {{فڕۆکەخانەکانی عێراق}} {{فڕۆکەخانەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|فڕین|عێراق|کوردستان|پارێزگای سلێمانی}} [[پۆل:فڕۆکەخانەکانی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:فڕۆکەخانەکانی کوردستان]] [[پۆل:فڕۆکەخانەکانی عێراق]] [[پۆل:سلێمانی]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠٠٥ لە باشووری کوردستان]] lorqu0vj1o5dw3i1lhmg4lhn8t6z0vz 0 23653 1572552 1572156 2026-04-05T15:01:13Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1572552 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|وێنە=Mossad seal.svg}} '''مۆساد''' یان '''دەزگای ھەواڵگری و ئەرکە تایبەتەکان''' (بە [[عیبری]]: המוסד למודיעין ולتפקידים מיוחדים)، کە بە شێوەیەکی بەربڵاو بە مۆساد ناسراوە، دەزگای ھەواڵگریی نیشتمانیی دەوڵەتی [[ئیسرائیل]]ە. یەکێکە لە ڕێکخراوە سەرەکییەکانی ناو کۆمەڵگەی ھەواڵگریی ئیسرائیل، لەگەڵ ئامان (ھەواڵگریی سەربازی) و شین بێت (ئاسایشی ناوخۆ). مۆساد بەرپرسە لە کۆکردنەوەی ھەواڵگری، ئۆپراسیۆنە نھێنییەکان و بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر. بەڕێوەبەرەکەی ڕاستەوخۆ و تەنھا وەڵامدەرەوەی سەرۆک وەزیرانە. بودجەی ساڵانەی بە نزیکەی ١٠ ملیار [[شێکل]] (٢.٧٣ ملیار دۆلاری ئەمریکی) دەخەمڵێندرێت، و دەخەمڵێندرێت کە نزیکەی ٧,٠٠٠ کەس تێیدا کار بکەن، ئەمەش دەیکاتە یەکێک لە گەورەترین دەزگاکانی سیخوڕی لە جیھاندا. ڕێکخراوەکە پلانی زۆرێک لە تیرۆرکردنی لە شوێنە جیاوازەکاندا داڕشتووە.<ref>https://www.haaretz.com/israel-news/2018-08-26/ty-article-magazine/.premium/more-ops-more-secrets-more-money-mossads-supercharged-makeover/0000017f-f641-d460-afff-ff67ac1a0000</ref><ref>https://www.timesofisrael.com/mossad-expert-ex-spies-outline-planning-challenges-of-targeted-killings/</ref> ==مێژوو== مۆساد لە ١٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٩، وەک «دەزگای ناوەندی بۆ ھەماھەنگی» لەسەر پێشنیازی سەرۆک وەزیران [[داود بێن گۆریۆن]] بۆ [[ڕێوڤێن شیلۆوا]] دامەزرا. بێن گۆریۆن جەستەیەکی ناوەندی دەویست بۆ ھەماھەنگی و باشترکردنی ھاوکاری نێوان دەزگا ئەمنییەکانی ئەو کاتە — بەشی ھەواڵگریی سوپا (ئامان)، دەزگای ئاسایشی ناوخۆ (شین بێت)، و دەزگای ھەواڵگریی سیاسی (مۆساد). ئەو جەستە ناوەندییەی کە فەرمانڕەوایی سێ دەزگا ئەمنییەکەی دەکرد «ڤاعداد» بوو؛ ئەمڕۆ وەزارەتی ھەواڵگرییە.<ref>https://www.britannica.com/topic/Mossad</ref> لە ئازاری ١٩٥١دا، دووبارە ڕێکخرایەوە و خرایە ناو نووسینگەی سەرۆک وەزیران، کە ڕاستەوخۆ ڕاپۆرت بۆ سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل دەدات. بەھۆی لێپرسینەوەی مۆساد ڕاستەوخۆ لەبەردەم سەرۆک وەزیران و نەک کنێسێت، ڕۆژنامەنووس ڕۆنێن بێرگمان مۆسادی وەک «دەوڵەتی قووڵ» پەسن ^(وەسف) کردووە.<ref>https://www.mossad.gov.il/history</ref> لە نەوەدەکاندا، [[ئەلیزا ماگێن ھالێڤی]] بوو بە باڵاترین [[ژن]] لە مێژووی مۆساد کاتێک وەک جێگری بەڕێوەبەری دەزگاکە لە سەردەمی [[شەبتای شەڤیت]] و [[دانی یاتۆم]] کاری دەکرد.<ref>https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB407/docs/EBB-PollardDoc1.pdf</ref> مۆساد لە ٦٨ەمین ساڵیادی سەربەخۆیی [[ئیسرائیل]]دا ھەنگاوێکی نائاسایی نا بە بڵاوکردنەوەی ڕیکلامێکی دامەزراندنی نھێنی بۆ بەشی کایبەری خۆی. ڕیکلامەکە پیت و ژمارەی وەک خۆیان ھەڕەمەکی تێدابوو، کە دەرکەوت مەتەڵێکی شاراوەیە. زیاتر لە ٢٥،٠٠٠ کەس ھەوڵیان دا چارەسەری بکەن، و لەکاتێکدا زۆربەیان شکستیان ھێنا، بەڵام دەیان کەس سەرکەوتوو بوون و دامەزران. لە چاوپێکەوتنێکی دەگمەنی ساڵی ٢٠١٢دا لەگەڵ «لێیدی گڵۆبس»، شەڕڤانانی مۆساد باسیان لە دامەزراندنی ژنان و پیاوان لە مۆساد، تاقیکردنەوەکانی پشکنین، کارەکانیان لە مۆساد لەگەڵ پێکھێنانی خێزان، پەیوەندی نێوان کاتی ئامادەکاری بۆ کردەوەکان و خودی کردەوەکان، کارکردن بە تیم، ئەو ژیرییە سۆزدارییەی لێیان داوا دەکرێت، سروشتی چالاکییەکە، دوورکەوتنەوە لە ناوبانگ و توانای ڕەھا، و گفتوگۆ لەگەڵ دووژمنان کرد.<ref>https://www.gov.il/he/pages/about_ministry_of_intelligence</ref><ref>https://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-4802192,00.html</ref> ==دروستبوون== دروست بوونی دەزگای هەواڵگری مۆساد دەگەڕێتەوە بۆ ١٣ی کانونی دووەمی ١٩٤٩ لە سەر داوای دەیڤد بن گۆریۆن و بە بەڕێوبەرایەتی ڕێوڤن شیلۆهـ. لە مانگی ٣ی١٩٥١ چووە ناو ئۆفیسی سەرۆک وەزیرانەوە و ڕاستەوخۆ ڕاپۆرتی دەنارد بۆ سەرۆکوەزیران. وە ڕێوڤن شیلۆهـ بە فەرمی وەک ڕێڤەبەر ناسرا. ==چالاکییەکانی مۆساد== #دۆزینەوەی سەرکردەیەکی [[پارتی نازی|نازییەکان]]، [[ئەدۆلف ئایشمان]] لە [[ئەرژەنتین]] و گەڕاندنەوەی بۆ [[ئیسرائیل]] بەمەبەستی دادگاییکردن، ساڵی ١٩٦٠. #١٩٩٨ گرتنی چەند ئەندامێکی [[حیزبوڵڵای لوبنان|حیزبوڵڵا]] لە [[سویسرا]]. #یارمەتی دانی [[دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی]] و ئێم ئای تی تورکی بۆ گرتنی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]] لەساڵی ١٩٩٩ #بەشداریکردن بۆ ھێرشکردنە سەر [[عێراق]] دژی [[سەددام حوسێن]] لە ساڵی ٢٠٠٣. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} *[http://www.mossad.gov.il/Eng/AboutUs.aspx ماڵپەڕی فەرمی مۆساد] *[http://www.globalsecurity.org/intell/world/israel/mossad.htm زانیاری ناممەی مۆساد] {{پۆلی کۆمنز|Mossad}} {{تووڵی دەروازە|ئیسرائیل|فەلەستین}} [[پۆل:مۆساد]] [[پۆل:دەزگا سیخوڕیەکان]] [[پۆل:دەزگا هەواڵگیریەکان]] [[پۆل:دەزگاکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٩ لە ئیسرائیل]] 2h5532246o8maotn5gfotygwot6u30q 0 37893 1572683 1572412 2026-04-05T20:06:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1572683 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox settlement |name = دەگلاس |official_name = Douglas, Alabama |settlement_type = [[شارۆچکە]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_seal = |image_map = |mapsize = 250px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |subdivision_type = [[پێرستی وڵاتەکان|وڵات]] |subdivision_type1 = [[ویلایەتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەت]] |subdivision_type2 = [[پێرستی کەرتەکانی ئەلاباما|کەرت]] |subdivision_name = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |subdivision_name1 = [[ئەلاباما]] |subdivision_name2 = [[کەرتی مارشال، ئەلاباما|مارشال]] |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 8.84 |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |elevation_ft = |elevation_m = |population_as_of = [[٢٠١٠]] |population_footnotes = |population_total = ٧٤٤ |population_metro = |population_density_km2 = 84.16 |population_density_sq_mi = |timezone = [[ناوچەی کاتیی ناوەندی (ئەمریکای باکوور)|ناوەندی (CST)]] |utc_offset = -٦ |utc_offset_DST = -٥ |latd = |latm = |lats = |latNS = N |longd = |longm = |longs = |longEW = W |timezone_DST = CDT |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |footnotes = |website = }} '''دەگلاس''' ({{بە ئینگلیزی|Douglas}}، {{IPA-en|ˈdʌg ləs}}) شارۆچکەیەکە لە [[کەرتی مارشال، ئەلاباما|کەرتی مارشال]]، ویلایەتی [[ئەلاباما]]، لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی [[٢٠١٠]]دا ٧٤٤ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alabama: largest cities and towns and statistics of their population|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756|بڵاوکەرەوە=world-gazetteer|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ئینگلیزی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ڕووبەر]]ی ٨٫٨٤ کیلۆمەتری دووجایە و [[چڕیی دانیشتووان]]ی ٨٤٫١٦ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە. ==مێژوو== دۆگلاس بۆ یەکەمجار لە ناوەڕاستی سەدەی ١٩یەمدا ئاوەدان کرایەوە. یەکەم [[خوێندنگە]]ی لە ساڵی ١٨٩٨دا دروست کرا، بەدوایدا ئەکادیمیای دۆگلاس لە ساڵی ١٩٠٩دا دروست کرا.<ref name=kaetz>James P. Kaetz, "[http://www.encyclopediaofalabama.org/article/h-3496 Douglas]," ''Encyclopedia of Alabama'', 2013.</ref> ==جوگرافیا== دۆگلاس لە باشووری کاونتی مارشاڵ ھەڵکەوتووە. شارۆچکەکە لە دەوروبەری یەکتربڕینی [[ڕێگای ویلایەتی ئەلاباما ٧٥|ڕێگای ویلایەتی ٧٥]] و [[ڕێگای ویلایەتی ئەلاباما ١٦٨|ڕێگای ویلایەتی ١٦٨]]، {{convert|٩|mi|٠}} لە باشووری ڕۆژاوای [[ئالبێرتڤیل، ئەلاباما|ئالبێرتڤیل]]، {{convert|١١|mi}} لە ڕۆژاوای [[بۆاز، ئەلاباما|بۆاز]]، و {{convert|٦|mi|٠}} لە باکووری ڕۆژھەڵاتی [[سنید، ئەلاباما|سنید]] کۆبووەتەوە. [[دەریاچەی گەنتەرسڤیل]] {{convert|١٥|mi}} بەرەو باکوور ھەڵکەوتووە. بەگوێرەی [[فەرمانگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، شارۆچکەی دۆگلاس ڕووبەرێکی گشتی {{convert|٨٫٨|km2|order=flip}}ی ھەیە، کە {{convert|٠٫٠٢|sqkm|order=flip|٢}}، یان ٠٫٢٤٪ی ئاوە. دۆگلاس لە بەرزایی {{Convert|٩٤٠|ft}} لە ئاستی دەریا لەسەر لوتکەی کۆتاییی باشووری ڕۆژاوای [[ساند ماونتن (ئەلاباما)|ساند ماونتن]]، لە ناو حەوزی ئاودێری [[لۆکەست فۆرکی ڕووباری بڵاک وۆریەر]] ھەڵکەوتووە، کە {{convert|٥|mi|٠}} لە باشووری ڕۆژاوای شارۆچکەکە تێدەپەڕێت. == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{کەرتی مارشال، ئەلاباما}} {{پۆلی کۆمنز|Douglas, Alabama}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا}} [[پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما]] h7r3mapva5xvkk44dfow7mi5cemd17x 0 37956 1572489 1572413 2026-04-05T12:02:54Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572489 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox settlement |name = گرینزبۆرۆ |official_name = Greensboro, Alabama |settlement_type = [[شار]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_seal = |image_map = |mapsize = 250px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |subdivision_type = [[پێرستی وڵاتەکان|وڵات]] |subdivision_type1 = [[ویلایەتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەت]] |subdivision_type2 = [[پێرستی کەرتەکانی ئەلاباما|کەرت]] |subdivision_name = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |subdivision_name1 = [[ئەلاباما]] |subdivision_name2 = [[کەرتی ھەیل، ئەلاباما|ھەیل]] |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 6.18 |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |elevation_ft = |elevation_m = |population_as_of = [[٢٠١٠]] |population_footnotes = |population_total = ٢٬٤٩٧ |population_metro = |population_density_km2 = 404.05 |population_density_sq_mi = |timezone = [[ناوچەی کاتیی ناوەندی (ئەمریکای باکوور)|ناوەندی (CST)]] |utc_offset = -٦ |utc_offset_DST = -٥ |latd = |latm = |lats = |latNS = N |longd = |longm = |longs = |longEW = W |timezone_DST = CDT |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |footnotes = |website = }} '''گرینزبۆرۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Greensboro}}، {{IPA-en|ˈgrinzˌbɜr oʊ, -ˌbʌr oʊ}}) شارێکە لە [[کەرتی ھەیل، ئەلاباما|کەرتی ھەیل]]، ویلایەتی [[ئەلاباما]]، لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی [[٢٠١٠]]دا ٢٬٤٩٧ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alabama: largest cities and towns and statistics of their population|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756|بڵاوکەرەوە=world-gazetteer|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ئینگلیزی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ڕووبەر]]ی ٦٫١٨ کیلۆمەتری دووجایە و [[چڕیی دانیشتووان]]ی ٤٠٤٫٠٥ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە. ==مێژوو== گرینزبۆرۆ لە کانوونی یەکەمی ١٨٢٣ وەک [[شارۆچکە]]یەک بە ناوی «گرینزبۆرۆ» دامەزرا. بە شەڕەفی ژەنەڕاڵی [[جەنگی شۆڕشی ئەمریکا]] [[ناتانیێل گرین]] ناونرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/bub_gb_9V1IAAAAMAAJ |سەردێڕ=The Origin of Certain Place Names in the United States |بڵاوکەرەوە=Govt. Print. Off. |نووسەر=Gannett, Henry |ساڵ=١٩٠٥|پەڕە=[https://archive.org/details/bub_gb_٩V١IAAAAMAAJ/page/n١٤٣ ١٤٤]}}</ref> ناوەکە زوو بۆ «گرینزبۆرۆ» سادەکرایەوە. کۆمەڵگەکە پێش دامەزراندنی بە «ترۆی» ناسرابوو.<ref name="GUARD">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Guarding Greensboro: A Confederate Company in the Making of a Southern Community |دوایین=Hubbs |یەکەم=G. Ward |ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=University of Georgia Press |شوێن=Athens, Georgia |ژپنک=٠-٨٢٠٣-٢٥٠٥-٨|پەڕەکان=١٠–١٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YeJQv1K3YbIC}}</ref> ڕەنگدانەوەی مێژووی ساڵانی پێش جەنگ و کولتوورێکی بنیادنراو لەسەر کێڵگەکانی لۆکە بۆ بەرھەمھێنانی بەرھەمی کاڵا، چەندین شوێن لە [[تۆماری نیشتمانیی شوێنە مێژوویییەکان]] لە ناو یان نزیک گرینزبۆرۆ بەم ڕابردووەوە بەستراونەتەوە. ئەمانە [[گلێنکێرن (گرینزبۆرۆ، ئەلاباما)|گلێنکێرن]]، [[ناوچەی مێژوویی گرینزبۆرۆ (گرینزبۆرۆ، ئەلاباما)|ناوچەی مێژوویی گرینزبۆرۆ]]، [[ماگنۆلیا گرۆڤ (گرینزبۆرۆ، ئەلاباما)|ماگنۆلیا گرۆڤ]]، [[ماڵی مەکگی-سترینگفێلۆ]]، [[میلوود (گرینزبۆرۆ، ئەلاباما)|میلوود]]، و [[ماڵی پاین (گرینزبۆرۆ، ئەلاباما)|ماڵی پاین]] دەگرێتەوە.<ref name="NRIS">{{NRISref|2008a}}</ref> سەد ساڵ دواتر، ئەمریکییە ئەفریقییەکان لە گرینزبۆرۆ لەنێو ئەو کەسانەی ویلایەتەکەدا بوون کە بەردەوام بوون لە کارکردن بۆ بەدەستھێنانەوەی مافە مەدەنییەکانیان دوای ساڵانێک لە پێگەی پلە دوو لەژێر [[جیم کرۆ]]. قەشە [[ماڕتن لووتھەر کینگ جونیۆر]]، ڕێبەری [[کۆنفرانسی سەرکردایەتی مەسیحی باشوور]]، لە میانی پڕۆژەکانی مافی مەدەنی لە ویلایەتەکەدا سەردانی گرینزبۆرۆی کرد. لە ساڵی ١٩٦٨دا، دوای قسەکردن لە گرینزبۆرۆ، ئەو لە ئەندامانی [[کوو کلووکس کلان]] خۆی حەشاردا لەوەی کە ئێستا وەک [[مۆزەخانەی مێژووی ڕەشی ماڵی پارێزراو]] بەڕێوەدەبرێت، کە ئەو کاتە ماڵێکی تایبەت بوو لە خاوەندارێتی خێزانی [[تێریسا بورۆس|بورۆس]]، چالاکوانانی ناوخۆیی و ھاوڕێی دێرینی خێزانەکە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Felton |یەکەم=Emmanuel |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Alabama spends more than a half-million dollars a year on a Confederate memorial. Black historical sites struggle to keep their doors open. |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/national/alabama-spends-more-than-a-half-million-dollars-a-year-on-a-confederate-memorial-black-historical-sites-struggle-to-keep-their-doors-open/2021/10/03/77953f7e-222a-11ec-8fd4-57a5d9bf4b47_story.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ئیش=[[Washington Post]] |زمان=en-US |issn=0190-8286}}</ref> لە ٢٧ی ئایاری ١٩٧٣، [[تۆرنادۆی ١٩٧٣ی ناوەڕاستی ئەلاباما|تۆرنادۆیەکی توندوتیژ]] لە شارەکەی دا، و بووە ھۆی زیانی گەورە لە سەرانسەری ناوچەکەدا. بەشی باشووری شارەکە بەھۆی تۆرنادۆیەکی ئاست نزمی EF2 لە [[تەقینەوەی تۆرنادۆ ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣]]دا زیانێکی زۆری بەرکەوت.<ref name="BMX0112">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Tornado Outbreak of January 12, 2023 |ناونیشان=https://www.weather.gov/bmx/event_01122023 |وێبگە=www.weather.gov |بڵاوکەرەوە=National Weather Service Birmingham AL |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|زمان=EN-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{کەرتی ھەیل، ئەلاباما}} {{پۆلی کۆمنز|Greensboro, Alabama}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:ناوەندی شارستانەکانی ئەلاباما]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٢٣]] [[پۆل:شارەکانی ئەلاباما]] fbxfxp7kzrmnbs9cjwdupehn8g8msna 0 37959 1572488 1572414 2026-04-05T12:02:44Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572488 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox settlement |name = گرۆڤ ھیل |official_name = Grove Hill, Alabama |settlement_type = [[شارۆچکە]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_seal = |image_map = |mapsize = 250px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |subdivision_type = [[پێرستی وڵاتەکان|وڵات]] |subdivision_type1 = [[ویلایەتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەت]] |subdivision_type2 = [[پێرستی کەرتەکانی ئەلاباما|کەرت]] |subdivision_name = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |subdivision_name1 = [[ئەلاباما]] |subdivision_name2 = [[کەرتی کلارک، ئەلاباما|کلارک]] |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 12.87 |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |elevation_ft = |elevation_m = |population_as_of = [[٢٠١٠]] |population_footnotes = |population_total = ١٬٥٧٠ |population_metro = |population_density_km2 = 121.99 |population_density_sq_mi = |timezone = [[ناوچەی کاتیی ناوەندی (ئەمریکای باکوور)|ناوەندی (CST)]] |utc_offset = -٦ |utc_offset_DST = -٥ |latd = |latm = |lats = |latNS = N |longd = |longm = |longs = |longEW = W |timezone_DST = CDT |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |footnotes = |website = }} '''گرۆڤ ھیل''' ({{بە ئینگلیزی|Grove Hill}}، {{IPA-en|groʊv hɪl}}) شارۆچکەیەکە لە [[کەرتی کلارک، ئەلاباما|کەرتی کلارک]]، ویلایەتی [[ئەلاباما]]، لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی [[٢٠١٠]]دا ١٬٥٧٠ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alabama: largest cities and towns and statistics of their population|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756|بڵاوکەرەوە=world-gazetteer|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ئینگلیزی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ڕووبەر]]ی ١٢٫٨٧ کیلۆمەتری دووجایە و [[چڕیی دانیشتووان]]ی ١٢١٫٩٩ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە. ==مێژوو== ئەو ناوچەیەی کە ئێستا گرۆڤ ھیڵە لە بنەڕەتدا لەلایەن ھیندییەکانی کریک و چۆکتاوەوە ئاوەدان کرابووەوە. لە ماوەی [[جەنگی کریک]]دا، نیشتەجێبووانی کۆمەڵگەکە لە [[فۆرت وایت (ئەلاباما)|فۆرت وایت]] پەنایان گرت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Place Names in Alabama|دوایین=Foscue|یەکەم=Virginia|ڕێکەوت=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=The University of Alabama Press|ژپنک=٠-٨١٧٣-٠٤١٠-X|شوێن=[[Tuscaloosa, Alabama|Tuscaloosa]]|پەڕە=٦٦}}</ref> ناوەندی کارگێڕیی کاونتی کلارک لە ساڵی ١٨٣٢ لەوەی کە دواتر بوو بە گرۆڤ ھیڵ دامەزرا، چونکە ئەو شوێنە ناوەندیترین خاڵ بوو بۆ تەواوی کاونتییەکە. بە شێوازی جۆراوجۆر بە «سمیسڤیل» و پاشان «ماکۆن» ناسرابوو، ناوی «گرۆڤ ھیڵ» لە دەوروبەری ساڵی ١٨٥٠ بەھۆی بوونی دەستەیەک داربەڕووی گەورە لەسەر تەختایییەکە ھەڵبژێردرا. شارۆچکەکە بە فەرمی لە ساڵی ١٩٢٩دا دامەزرا و مۆڵەتی پێدرا.<ref name=chamber>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= The Grove Hill Area Chamber of Commerce |ناونیشان= http://www.grovehillal.com/|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://archive.today/20121206040410/http://www.grovehillal.com/|ڕەوشی ناونیشان= usurped|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> [[نەخۆشیی تای زەردی ١٨٥٣]] لە شارۆچکەکەی دا، کە بووە ھۆی کوشتنی زۆرێک لە دانیشتووانەکەی و خەریک بوو شارۆچکەکە بە تەواوی لەناو ببات.<ref name=owen>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Owen |یەکەم= Thomas McAdory |نووسەر٢=Marie Bankhead Owen |سەردێڕ= History of Alabama and dictionary of Alabama biography, Volume 1 |بڵاوکەرەوە= The S. J. Clarke Publishing Company |ساڵ= ١٩٢١|پەڕەکان= ٧١٦|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=ZEkUAAAAYAAJ&dq=alabama+history}}</ref> ناوچەی گرۆڤ ھیڵ چەندین شوێنی لەسەر [[تۆماری نیشتمانیی شوێنە مێژوویییەکان]] ھەیە، لەوانە [[ماڵی ئالستن-کۆب]]، [[ماڵی بوش (گرۆڤ ھیڵ، ئەلاباما)|ماڵی بوش]]، [[ماڵی جۆن ئەی کۆت]]، [[ماڵی کۆب (گرۆڤ ھیڵ، ئەلاباما)|ماڵی کۆب]]، [[ماڵی دیکینسن (گرۆڤ ھیڵ، ئەلاباما)|ماڵی دیکینسن]]، [[فۆرت سینکفیڵد]]، و [[ناوچەی مێژوویی گۆڕەپانی دادگای گرۆڤ ھیڵ]]. == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{کەرتی کلارک، ئەلاباما}} {{پۆلی کۆمنز|Grove Hill, Alabama}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:ناوەندی شارستانەکانی ئەلاباما]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٣٢]] [[پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما]] 37jvv502qax3c7elxkj02gucv0wro6i 0 37997 1572554 1485572 2026-04-05T15:30:34Z 1silent scientist 51740 1572554 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox settlement |name = ئایرۆندەیل |official_name = Irondale, Alabama |settlement_type = [[شار]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_seal = |image_map = |mapsize = 250px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |subdivision_type = [[پێرستی وڵاتەکان|وڵات]] |subdivision_type1 = [[ویلایەتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەت]] |subdivision_type2 = [[پێرستی کەرتەکانی ئەلاباما|کەرت]] |subdivision_name = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |subdivision_name1 = [[ئەلاباما]] |subdivision_name2 = [[کەرتی جێفەرسۆن، ئەلاباما|جێفەرسۆن]] |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 45.25 |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |elevation_ft = |elevation_m = |population_as_of = [[٢٠١٠]] |population_footnotes = |population_total = ١٢٬٣٤٩ |population_metro = |population_density_km2 = 272.91 |population_density_sq_mi = |timezone = [[ناوچەی کاتیی ناوەندی (ئەمریکای باکوور)|ناوەندی (CST)]] |utc_offset = -٦ |utc_offset_DST = -٥ |latd = |latm = |lats = |latNS = N |longd = |longm = |longs = |longEW = W |timezone_DST = CDT |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |footnotes = |website = }} '''ئایرۆندەیل''' ({{بە ئینگلیزی|Irondale}}) شارێکە لە [[کەرتی جێفەرسۆن، ئەلاباما|کەرتی جێفەرسۆن]]، ویلایەتی [[ئەلاباما]]، لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی [[٢٠١٠]]دا ١٢٬٣٤٩ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alabama: largest cities and towns and statistics of their population|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756|بڵاوکەرەوە=world-gazetteer|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ئینگلیزی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ڕووبەر]]ی ٤٥٫٢٥ کیلۆمەتری دووجایە و [[چڕیی دانیشتووان]]ی ٢٧٢٫٩١ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە. ==مێژوو== لە ٥ی تشرینی یەکەمی ١٨٨٧، خەڵکی ئایرۆندەیل داواکارییان پێشکەش کرد بۆ یەکگرتن. شارۆچکەکە وەک ئایرۆندەیل لە ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٨٨٧ دامەزرا، دوای دەنگدانێک لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ١٨٨٧.<ref>{{cite web | url=http://www.encyclopediaofalabama.org/article/h-3208 | title=Irondale }}</ref> لە ١٨٩١، [[گۆڵدن ڕوول بار-بی-کیوو]]، کۆنترین چێشتخانە لە ئەلاباما، لە ئایرۆندەیڵ دامەزرا.<ref>{{Cite web |last=McGough |first=Crystal |date=March 28, 2023 |title=Brian Kemp purchases Golden Rule |url=https://www.trussvilletribune.com/2023/03/28/brian-kemp-purchases-golden-rule/ |access-date=July 19, 2023 |website=The Trussville Tribune |language=en-US}}</ref> [[بوومەلەرزەی ١٩١٦ی ئایرۆندەیڵ]]، بە گوڕی ٥.١، بووە ھۆی ھەندێک زیان لە ناوچەکەدا، و لە ویلایەتە دراوسێکان ھەستی پێکرا. لە ١٩٨١، [[دایکە ئەنجێلیکا]] تۆڕی تەلەڤیزیۆنی وشەی ھەمیشەیی دامەزراند، دوای دەستپێکردنی کارەکانی لە گەراجێکدا. لە ٢٥ی ئابی ٢٠٢٠، دەنگدەرانی ئایرۆندەیڵ جەیمس دی. [[ستیوارت جونیۆر]]یان وەک یەکەم سەرۆک شارەوانی [[ڕەشپێست]] لە مێژووی شارەکەدا ھەڵبژارد.<ref>{{Cite web|title=2020 Irondale, AL Mayor Election Results|url=https://www.bamapolitics.com/alabama/alabama-elections/2020-alabama-elections/2020-irondale-al-mayor-election/|access-date=September 5, 2020|website=Bama Politics|date=August 27, 2020 |language=en}}</ref> ==جوگرافیا== بەپێی [[نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، شارەکە ڕووبەری گشتی {{convert|9.0|sqmi|km2}} ھەیە، کە {{convert|9.0|sqmi|km2}} وشکانییە و ٠.١١٪ی ئاوە. == پەراوێز == {{پەراوێز}} {{کەرتی جێفەرسۆن، ئەلاباما}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Irondale, Alabama}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگهام-هووڤەر]] [[پۆل:شارەکانی ئەلاباما]] [[پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگھام-ھووڤەر]] ogg9kaf56fy10rab2k42vfyru9krzkh 1572555 1572554 2026-04-05T15:31:00Z 1silent scientist 51740 /* پەراوێز */ 1572555 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox settlement |name = ئایرۆندەیل |official_name = Irondale, Alabama |settlement_type = [[شار]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_seal = |image_map = |mapsize = 250px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |subdivision_type = [[پێرستی وڵاتەکان|وڵات]] |subdivision_type1 = [[ویلایەتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەت]] |subdivision_type2 = [[پێرستی کەرتەکانی ئەلاباما|کەرت]] |subdivision_name = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |subdivision_name1 = [[ئەلاباما]] |subdivision_name2 = [[کەرتی جێفەرسۆن، ئەلاباما|جێفەرسۆن]] |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 45.25 |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |elevation_ft = |elevation_m = |population_as_of = [[٢٠١٠]] |population_footnotes = |population_total = ١٢٬٣٤٩ |population_metro = |population_density_km2 = 272.91 |population_density_sq_mi = |timezone = [[ناوچەی کاتیی ناوەندی (ئەمریکای باکوور)|ناوەندی (CST)]] |utc_offset = -٦ |utc_offset_DST = -٥ |latd = |latm = |lats = |latNS = N |longd = |longm = |longs = |longEW = W |timezone_DST = CDT |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |footnotes = |website = }} '''ئایرۆندەیل''' ({{بە ئینگلیزی|Irondale}}) شارێکە لە [[کەرتی جێفەرسۆن، ئەلاباما|کەرتی جێفەرسۆن]]، ویلایەتی [[ئەلاباما]]، لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی [[٢٠١٠]]دا ١٢٬٣٤٩ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alabama: largest cities and towns and statistics of their population|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756|بڵاوکەرەوە=world-gazetteer|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ئینگلیزی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ڕووبەر]]ی ٤٥٫٢٥ کیلۆمەتری دووجایە و [[چڕیی دانیشتووان]]ی ٢٧٢٫٩١ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە. ==مێژوو== لە ٥ی تشرینی یەکەمی ١٨٨٧، خەڵکی ئایرۆندەیل داواکارییان پێشکەش کرد بۆ یەکگرتن. شارۆچکەکە وەک ئایرۆندەیل لە ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٨٨٧ دامەزرا، دوای دەنگدانێک لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ١٨٨٧.<ref>{{cite web | url=http://www.encyclopediaofalabama.org/article/h-3208 | title=Irondale }}</ref> لە ١٨٩١، [[گۆڵدن ڕوول بار-بی-کیوو]]، کۆنترین چێشتخانە لە ئەلاباما، لە ئایرۆندەیڵ دامەزرا.<ref>{{Cite web |last=McGough |first=Crystal |date=March 28, 2023 |title=Brian Kemp purchases Golden Rule |url=https://www.trussvilletribune.com/2023/03/28/brian-kemp-purchases-golden-rule/ |access-date=July 19, 2023 |website=The Trussville Tribune |language=en-US}}</ref> [[بوومەلەرزەی ١٩١٦ی ئایرۆندەیڵ]]، بە گوڕی ٥.١، بووە ھۆی ھەندێک زیان لە ناوچەکەدا، و لە ویلایەتە دراوسێکان ھەستی پێکرا. لە ١٩٨١، [[دایکە ئەنجێلیکا]] تۆڕی تەلەڤیزیۆنی وشەی ھەمیشەیی دامەزراند، دوای دەستپێکردنی کارەکانی لە گەراجێکدا. لە ٢٥ی ئابی ٢٠٢٠، دەنگدەرانی ئایرۆندەیڵ جەیمس دی. [[ستیوارت جونیۆر]]یان وەک یەکەم سەرۆک شارەوانی [[ڕەشپێست]] لە مێژووی شارەکەدا ھەڵبژارد.<ref>{{Cite web|title=2020 Irondale, AL Mayor Election Results|url=https://www.bamapolitics.com/alabama/alabama-elections/2020-alabama-elections/2020-irondale-al-mayor-election/|access-date=September 5, 2020|website=Bama Politics|date=August 27, 2020 |language=en}}</ref> ==جوگرافیا== بەپێی [[نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، شارەکە ڕووبەری گشتی {{convert|9.0|sqmi|km2}} ھەیە، کە {{convert|9.0|sqmi|km2}} وشکانییە و ٠.١١٪ی ئاوە. == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{کەرتی جێفەرسۆن، ئەلاباما}} {{پۆلی کۆمنز|Irondale, Alabama}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگهام-هووڤەر]] [[پۆل:شارەکانی ئەلاباما]] [[پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگھام-ھووڤەر]] 1i5oecvysnoe7kpmru1ph7c47hkr48k 0 38086 1572482 1572432 2026-04-05T12:01:44Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572482 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox settlement |name = ئۆدنڤیل |official_name = Odenville, Alabama |settlement_type = [[شارۆچکە]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_seal = |image_map = |mapsize = 250px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |subdivision_type = [[پێرستی وڵاتەکان|وڵات]] |subdivision_type1 = [[ویلایەتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەت]] |subdivision_type2 = [[پێرستی کەرتەکانی ئەلاباما|کەرت]] |subdivision_name = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |subdivision_name1 = [[ئەلاباما]] |subdivision_name2 = [[کەرتی سەینت کلێر، ئەلاباما|سەینت کلێر]] |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 35.3 |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |elevation_ft = |elevation_m = |population_as_of = [[٢٠١٠]] |population_footnotes = |population_total = ٣٬٥٨٥ |population_metro = |population_density_km2 = 101.56 |population_density_sq_mi = |timezone = [[ناوچەی کاتیی ناوەندی (ئەمریکای باکوور)|ناوەندی (CST)]] |utc_offset = -٦ |utc_offset_DST = -٥ |latd = |latm = |lats = |latNS = N |longd = |longm = |longs = |longEW = W |timezone_DST = CDT |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |footnotes = |website = }} '''ئۆدنڤیل''' ({{بە ئینگلیزی|Odenville}}) شارۆچکەیەکە لە [[کەرتی سەینت کلێر، ئەلاباما|کەرتی سەینت کلێر]]، ویلایەتی [[ئەلاباما]]، لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی [[٢٠١٠]]دا ٣٬٥٨٥ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alabama: largest cities and towns and statistics of their population|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756|بڵاوکەرەوە=world-gazetteer|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ئینگلیزی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ڕووبەر]]ی ٣٥٫٣ کیلۆمەتری دووجایە و [[چڕیی دانیشتووان]]ی ١٠١٫٥٦ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە. ==جوگرافیا== بەگوێرەی [[فەرمانگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، شارۆچکەکە ڕووبەرێکی گشتی {{convert|١٤٫٠٦|sqmi|km2}}ی ھەیە، کە ھەمووی وشکانییە. ئۆدێنڤیل لە کاونتی سانت کلێر ھەڵکەوتووە و چەند خولەکێک لە شارەکانی بێرمینگھام و ترەسڤیلەوە دوورە. شاڕێگای ٤١١ بە ناو شارۆچکەکەدا تێپەڕ دەبێت. ==پەروەردە== [[خوێندنگە]]ی ئۆدێنڤیل بەناوی شارۆچکەکەوە بە «واڵنەت گرۆڤ» ناودەبرا. ئەو ماوەیەکی کەم دوای ئەوەی خێزانەکانی ھاردن و ڤاندەرگریفت لە ساڵی ١٨٢١ لە ناوچەکەدا نیشتەجێ بوون، ڕێکخرا. خوێندنگەکە لە دەوروبەری ساڵی ١٨٦٤ دروست کرا و بینایەکی خوێندنگەی یەک ژووری بوو کە لە دار لە ساڵی ١٨٦٤ دروست کرابوو. ئەو بە ئاگردانێک گەرم دەکرایەوە و لە نزیک گەراجی پێنینگتنی ئەمڕۆ دروست کرابوو.<ref name="Lost schools of St. Clair">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://discoverstclair.com/traveling-the-backroads/lost-schools-st-clair/ |سەردێڕ=Lost schools of St. Clair |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠١٨}}</ref> ئۆدێنڤیل لە ناوەڕاستی سەدەی ١٩یەمەوە خوێندنگەی تری کۆمەڵگەی لە ناوچەکەدا ھەبووە، لەوانە خوێندنگەی فرێندشیپ، خوێندنگەی لۆو گاپ و خوێندنگەی برانچڤیل. یەکەم خوێندنگەی گشتی ئۆدێنڤیل، کە پێکھاتەیەکی دارین بوو و لەلایەن بەڕێز جیم ھاردن و تەی بایر دامەزرابوو، لە ساڵی ١٩٠٧دا سووتا. زەنگی خوێندنگەی جیم ھاردن لە مۆزەخانەی فۆرتسۆندایە، کە ئەمڕۆ لە تەنیشت [[پەرتووکخانە]]ی گشتی ئۆدێنڤیل ھەڵکەوتووە. خوێندکاران ناچار بوون لە کاتی دروستکردنی خوێندنگەیەکی نوێدا لە کەنیسەکاندا کۆببنەوە.<ref name="Lost schools of St. Clair"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cityofodenville.net/history |سەردێڕ=History}}</ref> لە ١٨ی تەممووزی ١٩٠٨دا، بینای ئەسڵیی خوێندنگەی ئامادەییی کاونتی سانت کلێر دروست کرا. مۆنۆمێنتێکی مێژوویی کە ناوی ئەو سەرکردە ئەسڵییانەی کاونتییەکەی لەسەر ھەڵکۆڵراوە کە بەرپرسیار بوون لە دروستکردنی ئەم یەکەم خوێندنگەی ئامادەیییە، لەبەردەم ئەوەی کە ئێستا خوێندنگەی ناوەندیی ئۆدێنڤیلە، وەستاوە. ئەمڕۆ خوێندنگەکانی ئۆدێنڤیل بەشێکن لە ناوچەی خوێندنگەکانی کاونتی سانت کلێر کە خوێندنگەی سەرەتاییی ئۆدێنڤیل، خوێندنگەی ناوەندیی ئینتەرمیدیێتی ئۆدێنڤیل، خوێندنگەی ناوەندیی ئۆدێنڤیل، و خوێندنگەی ئامادەییی کاونتی سانت کلێر دەگرێتەوە. خوێندنگەی سەرەتاییی مارگریت، کە لە شاری ھاوسێی مارگریت، ئەلاباما ھەڵکەوتووە، دەچێتە سەر خوێندنگەکانی کاونتی سانت کلێر. خوێندکاران دەتوانن یان بچنە خوێندنگەی ناوەندیی ئۆدێنڤیل و خوێندنگەی ئامادەییی کاونتی سانت کلێر یان خوێندنگەی ناوەندیی سپرینگیڤیل و خوێندنگەی ئامادەییی سپرینگیڤیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Home - St Clair Co School District |ناونیشان=https://www.sccboe.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.sccboe.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{کەرتی سەینت کلێر، ئەلاباما}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگهام-هووڤەر]] [[پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما]] [[پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگھام-ھووڤەر]] ftg73hhe67lu1ndriqqin0tlw6c37ah 0 38088 1572481 1572434 2026-04-05T12:01:34Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572481 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox settlement |name = ئۆنیۆنتا |official_name = Oneonta, Alabama |settlement_type = [[شار]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_seal = |image_map = |mapsize = 250px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |subdivision_type = [[پێرستی وڵاتەکان|وڵات]] |subdivision_type1 = [[ویلایەتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەت]] |subdivision_type2 = [[پێرستی کەرتەکانی ئەلاباما|کەرت]] |subdivision_name = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |subdivision_name1 = [[ئەلاباما]] |subdivision_name2 = [[کەرتی یلۆنت، ئەلاباما|یلۆنت]] |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 39.49 |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |elevation_ft = |elevation_m = |population_as_of = [[٢٠١٠]] |population_footnotes = |population_total = ٦٬٥٦٧ |population_metro = |population_density_km2 = 166.3 |population_density_sq_mi = |timezone = [[ناوچەی کاتیی ناوەندی (ئەمریکای باکوور)|ناوەندی (CST)]] |utc_offset = -٦ |utc_offset_DST = -٥ |latd = |latm = |lats = |latNS = N |longd = |longm = |longs = |longEW = W |timezone_DST = CDT |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |footnotes = |website = }} '''ئۆنیۆنتا''' ({{بە ئینگلیزی|Oneonta}}، {{IPA-en|ˌoʊ niˈɒn tə}}) شارێکە لە [[کەرتی یلۆنت، ئەلاباما|کەرتی یلۆنت]]، ویلایەتی [[ئەلاباما]]، لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی [[٢٠١٠]]دا ٦٬٥٦٧ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alabama: largest cities and towns and statistics of their population|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756|بڵاوکەرەوە=world-gazetteer|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ئینگلیزی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ڕووبەر]]ی ٣٩٫٤٩ کیلۆمەتری دووجایە و [[چڕیی دانیشتووان]]ی ١٦٦٫٣ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە. ==مێژوو== نووسینگەیەکی پۆستە بە ناوی ئۆنیۆنتا لە ساڵی ١٨٨٩وە کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.postalhistory.com/postoffices.asp?task=display&state=AL&county=Blount |سەردێڕ=Blount County |بڵاوکەرەوە=Jim Forte Postal History |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> شارەکە بەناوی [[ئۆنیۆنتا، نیوویۆرک]] ناونراوە، کە زێدی بەرپرسێکی ھێڵی ئاسن بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.google.com/newspapers?id=sqYfAAAAIBAJ&sjid=d9YEAAAAIBAJ&pg=3110%2C3238606 |سەردێڕ=Tenbroeck in DeKalb County was named for runaway horse |ئیش=Gadsden Times |ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ١٩٨٤|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|پەڕەکان=B١}}</ref> لە ساڵی ١٨٨٩دا، ناوەندی کاونتییەکە لە [[بڵاونتسڤیل، ئەلاباما|بڵاونتسڤیل]]ەوە بۆ ئۆنیۆنتا گوازرایەوە.<ref>{{Cite encyclopedia| title = Blount County Courthouse in Oneonta| encyclopedia = Encyclopedia of Alabama| date = October 6, 2009| url = http://www.encyclopediaofalabama.org/face/Multimedia.jsp?id=m-2983| access-date = January 7, 2010| archive-date = October 1, 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20121001234315/http://www.encyclopediaofalabama.org/face/Multimedia.jsp?id=m-2983| url-status = dead}}</ref> لە ماوەی جەنگی جیھانیی دووەمدا، کەمپێکی بچووکی [[دیلی جەنگ|دیلانی جەنگ]] لە دەرەوەی ئۆنیۆنتا بەڕێوەدەبرا.<ref>{{Cite encyclopedia | last =Hutchinson | first = Daniel| title = World War II POW Camps in Alabama | encyclopedia = Encyclopedia of Alabama | date = October 6, 2009 | url = http://www.encyclopediaofalabama.org/face/Article.jsp?id=h-1418| access-date = January 7, 2010}}</ref> ==جوگرافیا== ئۆنیۆنتا لە ڕۆژھەڵاتی کاونتی بڵاونت ھەڵکەوتووە. ئەو لە دۆڵی مێرفری لەنێوان ڕێد ماونتن و [[ساند ماونتن (ئەلاباما)|ساند ماونتن]] لە باکووری ڕۆژاوا و [[سترەیت ماونتن]] لە باشووری ڕۆژھەڵات ھەڵکەوتووە. [[ڕێگای ویلایەتە یەکگرتووەکان ٢٣١]] بە ناوەندی شارەکەدا تێپەڕ دەبێت، و بەرەو باکووری ڕۆژاوا {{convert|٧|mi|٠}} بۆ [[کڵیڤلاند، ئەلاباما]]، و بەرەو باشووری ڕۆژھەڵات {{convert|١٤|mi}} بۆ [[ئینتەرستەیت ٥٩]] لە [[ئاشڤیل، ئەلاباما|ئاشڤیل]] دەچێت. بەگوێرەی [[فەرمانگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، شارەکە ڕووبەرێکی گشتی {{convert|٣٩٫٥|sqkm|order=flip}}ی ھەیە، کە {{convert|٣٩٫٣|sqkm|order=flip}}ی وشکانییە و {{convert|٠٫٢|sqkm|order=flip}}، یان ٠٫٥٤٪ی ئاوە.<ref name="Census 2010">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_DP/G001/1600000US0157000|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20200212162752/http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_DP/G001/1600000US0157000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Geographic Identifiers: 2010 Demographic Profile Data (G001): Oneonta city, Alabama|بڵاوکەرەوە=U.S. Census Bureau, American Factfinder|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref> ===کەشووھەوا=== {{Weather box <!-- Infobox begins --> | single line = Y | collapsed = Y | location = ئۆنیۆنتا، ئەلاباما، ئاسایییەکانی ١٩٩١–٢٠٢٠، توندەکانی ١٨٩٤–ئێستا |Jan record high F = ٨٣ |Feb record high F = ٨٣ |Mar record high F = ٩٠ |Apr record high F = ٩٢ |May record high F = ٩٨ |Jun record high F = ١٠٤ |Jul record high F = ١٠٩ |Aug record high F = ١٠٤ |Sep record high F = ١٠٤ |Oct record high F = ٩٦ |Nov record high F = ٨٧ |Dec record high F = ٨١ |Jan avg record high F = ٦٨٫٦ |Feb avg record high F = ٧٢٫٥ |Mar avg record high F = ٨٠٫٣ |Apr avg record high F = ٨٤٫٧ |May avg record high F = ٨٨٫٦ |Jun avg record high F = ٩٤٫١ |Jul avg record high F = ٩٥٫٧ |Aug avg record high F = ٩٦٫٢ |Sep avg record high F = ٩٢٫٩ |Oct avg record high F = ٨٦٫٠ |Nov avg record high F = ٧٧٫٨ |Dec avg record high F = ٧٠٫٢ |year avg record high F = ٩٧٫٥ <!-- Average high temperatures --> | Jan high F =٥٣٫٢ | Feb high F =٥٧٫٣ | Mar high F =٦٦٫٠ | Apr high F =٧٣٫٨ | May high F =٨٠٫٨ | Jun high F =٨٧٫٣ | Jul high F =٩٠٫٩ | Aug high F =٨٩٫٨ | Sep high F =٨٤٫٩ | Oct high F =٧٥٫٠ | Nov high F =٦٤٫٢ | Dec high F =٥٥٫٤ <!-- Mean daily temperature --> | Jan mean F =٤٣٫١ | Feb mean F =٤٦٫٣ | Mar mean F =٥٤٫٢ | Apr mean F =٦١٫٦ | May mean F =٦٩٫٨ | Jun mean F =٧٧٫١ | Jul mean F =٨٠٫٧ | Aug mean F =٧٩٫٦ | Sep mean F =٧٣٫٨ | Oct mean F =٦٣٫٢ | Nov mean F =٥٢٫٧ | Dec mean F =٤٥٫٤ <!-- Average low temperatures --> | Jan low F =٣٢٫٩ | Feb low F =٣٥٫٤ | Mar low F =٤٢٫٤ | Apr low F =٤٩٫٥ | May low F =٥٨٫٧ | Jun low F =٦٦٫٩ | Jul low F =٧٠٫٤ | Aug low F =٦٩٫٥ | Sep low F =٦٢٫٧ | Oct low F =٥١٫٤ | Nov low F =٤١٫٢ | Dec low F =٣٥٫٤ |Jan avg record low F = ١٤٫٤ |Feb avg record low F = ١٧٫٨ |Mar avg record low F = ٢٤٫٥ |Apr avg record low F = ٣٤٫٤ |May avg record low F = ٤٣٫٧ |Jun avg record low F = ٥٥٫٦ |Jul avg record low F = ٦٢٫١ |Aug avg record low F = ٦٠٫١ |Sep avg record low F = ٤٧٫٨ |Oct avg record low F = ٣٤٫٤ |Nov avg record low F = ٢٤٫٤ |Dec avg record low F = ٢٠٫١ |year avg record low F = ١١٫٩ |Jan record low F = -٩ |Feb record low F = -١٥ |Mar record low F = ٤ |Apr record low F = ٢٤ |May record low F = ٣٢ |Jun record low F = ٤٠ |Jul record low F = ٤٨ |Aug record low F = ٤٦ |Sep record low F = ٣٢ |Oct record low F = ٢٠ |Nov record low F = ٢ |Dec record low F = -٣ <!-- Total precipitation, this should include rain and snow. --> | precipitation colour = green | Jan precipitation inch =٥٫٤٩ | Feb precipitation inch =٥٫٥١ | Mar precipitation inch =٥٫٠٩ | Apr precipitation inch =٥٫٦٤ | May precipitation inch =٤٫١٩ | Jun precipitation inch =٥٫٢٤ | Jul precipitation inch =٥٫٠٤ | Aug precipitation inch =٣٫٦١ | Sep precipitation inch =٤٫٠٩ | Oct precipitation inch =٣٫٤٠ | Nov precipitation inch =٤٫٢٣ | Dec precipitation inch =٥٫٨٤ |unit precipitation days = ٠٫٠١ ئینچ |Jan precipitation days = ٩٫٠ |Feb precipitation days = ٩٫٥ |Mar precipitation days = ١٠٫٠ |Apr precipitation days = ٨٫١ |May precipitation days = ٧٫٥ |Jun precipitation days = ٩٫٦ |Jul precipitation days = ٩٫٥ |Aug precipitation days = ٧٫٩ |Sep precipitation days = ٥٫٨ |Oct precipitation days = ٦٫٣ |Nov precipitation days = ٧٫٤ |Dec precipitation days = ١٠٫٢ |Jan snow inch = ٠٫٣ |Feb snow inch = ٠٫٦ |Mar snow inch = ٠٫٧ |Apr snow inch = ٠٫٠ |May snow inch = ٠٫٠ |Jun snow inch = ٠٫٠ |Jul snow inch = ٠٫٠ |Aug snow inch = ٠٫٠ |Sep snow inch = ٠٫٠ |Oct snow inch = ٠٫٠ |Nov snow inch = ٠٫٠ |Dec snow inch = ٠٫١ |year snow inch = |unit snow days = ٠٫١ ئینچ |Jan snow days = ٠٫٤ |Feb snow days = ٠٫٣ |Mar snow days = ٠٫١ |Apr snow days = ٠٫٠ |May snow days = ٠٫٠ |Jun snow days = ٠٫٠ |Jul snow days = ٠٫٠ |Aug snow days = ٠٫٠ |Sep snow days = ٠٫٠ |Oct snow days = ٠٫٠ |Nov snow days = ٠٫٠ |Dec snow days = ٠٫٠ |source 1 = ئۆقیانووسناسی و بەرگەھەوای نیشتمانی (بەفر/ڕۆژانی بەفراوی ١٩٨١–٢٠١٠)<ref name = NOAA> {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.ncei.noaa.gov/access/services/data/v1?dataset=normals-monthly-1991-2020&stations=USC00016121&format=pdf&dataTypes=MLY-TMAX-NORMAL,MLY-TMIN-NORMAL,MLY-TAVG-NORMAL,MLY-PRCP-NORMAL,MLY-SNOW-NORMAL |بڵاوکەرەوە= National Oceanic and Atmospheric Administration |سەردێڕ= U.S. Climate Normals Quick Access – Station: Oneonta, AL (1991&ndash;2020) |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئازاری ٢٠٢٣}} </ref><ref> {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.ncei.noaa.gov/access/services/data/v1?dataset=normals-monthly&stations=USC00016121&format=pdf&dataTypes=MLY-TMAX-NORMAL,MLY-TMIN-NORMAL,MLY-TAVG-NORMAL,MLY-PRCP-NORMAL,MLY-SNOW-NORMAL |بڵاوکەرەوە= National Oceanic and Atmospheric Administration |سەردێڕ= U.S. Climate Normals Quick Access – Station: Oneonta, AL (1981&ndash;2010) |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئازاری ٢٠٢٣}} </ref> |source 2 = خزمەتگوزاریی کەشناسیی نیشتمانی<ref name = NOWData> {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.weather.gov/wrh/climate?wfo=bmx |بڵاوکەرەوە= National Weather Service |سەردێڕ= NOAA Online Weather Data – NWS Birmingham |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئازاری ٢٠٢٣}} </ref> }} == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{کەرتی یلۆنت، ئەلاباما}} {{پۆلی کۆمنز|Oneonta, Alabama}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگهام-هووڤەر]] [[پۆل:ناوەندی شارستانەکانی ئەلاباما]] [[پۆل:شارەکانی ئەلاباما]] [[پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگھام-ھووڤەر]] oxw3web2o58k75aa2hexzt0kt5t4j43 0 38116 1572487 1572416 2026-04-05T12:02:34Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572487 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox settlement |name = پاول |official_name = Powell, Alabama |settlement_type = [[شارۆچکە]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_seal = |image_map = |mapsize = 250px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |subdivision_type = [[پێرستی وڵاتەکان|وڵات]] |subdivision_type1 = [[ویلایەتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەت]] |subdivision_type2 = [[پێرستی کەرتەکانی ئەلاباما|کەرت]] |subdivision_name = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |subdivision_name1 = [[ئەلاباما]] |subdivision_name2 = [[کەرتی دیکەب، ئەلاباما|دیکەب]] |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 12.85 |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |elevation_ft = |elevation_m = |population_as_of = [[٢٠١٠]] |population_footnotes = |population_total = ٩٥٥ |population_metro = |population_density_km2 = 74.32 |population_density_sq_mi = |timezone = [[ناوچەی کاتیی ناوەندی (ئەمریکای باکوور)|ناوەندی (CST)]] |utc_offset = -٦ |utc_offset_DST = -٥ |latd = |latm = |lats = |latNS = N |longd = |longm = |longs = |longEW = W |timezone_DST = CDT |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |footnotes = |website = }} '''پاول''' ({{بە ئینگلیزی|Powell}}، {{IPA-en|ˈpaʊ əl }}) شارۆچکەیەکە لە [[کەرتی دیکەب، ئەلاباما|کەرتی دیکەب]]، ویلایەتی [[ئەلاباما]]، لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی [[٢٠١٠]]دا ٩٥٥ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alabama: largest cities and towns and statistics of their population|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756|بڵاوکەرەوە=world-gazetteer|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ئینگلیزی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ڕووبەر]]ی ١٢٫٨٥ کیلۆمەتری دووجایە و [[چڕیی دانیشتووان]]ی ٧٤٫٣٢ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە. ==جوگرافیا== پاوڵ لە {{Coord|34|32|1|N|85|53|41|W|type:city}} ھەڵکەوتووە.<ref name="GR1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.census.gov/geographies/reference-files/time-series/geo/gazetteer-files.html|بڵاوکەرەوە=[[United States Census Bureau]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠١١|سەردێڕ=US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990}}</ref> شارۆچکەکە بەرەو سنووری [[کاونتی جاکسن، ئەلاباما|کاونتی جاکسن]] لە باکووری ڕۆژاوا درێژ دەبێتەوە، و لە باشووری ڕۆژھەڵاتەوە ھاوسنوورە لەگەڵ شاری [[ڕەینزڤیل، ئەلاباما|ڕەینزڤیل]]. شارۆچکەی [[سێکشن، ئەلاباما|سێکشن]] لە ئەودیو سنووری کاونتییەکە لە باکووری ڕۆژاوا ھەڵکەوتووە. [[ڕێگای ویلایەتی ئەلاباما ٣٥]] بە پاوڵدا تێپەڕ دەبێت، و بەرەو باکووری ڕۆژاوا {{convert|١٥|mi}} بۆ [[سکۆتسبۆرۆ، ئەلاباما|سکۆتسبۆرۆ]] و بەرەو باشووری ڕۆژھەڵات لە ڕێگەی ڕەینزڤیلەوە {{convert|١٣|mi}} بۆ [[فۆرت پاین، ئەلاباما|فۆرت پاین]]، ناوەندی کاونتی دیکالب، دەچێت. بەگوێرەی [[فەرمانگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، پاوڵ ڕووبەرێکی گشتی {{convert|١٢٫٩|km2|order=flip}}ی ھەیە، کە ھەمووی وشکانییە.<ref name="Census 2010">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://factfinder2.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_DP/G001/1600000US0162075|سەردێڕ=Geographic Identifiers: 2010 Demographic Profile Data (G001): Powell town, Alabama|بڵاوکەرەوە=U.S. Census Bureau, American Factfinder|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}{{dead link|bot=medic|date=April 2020}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{کەرتی دیکەب، ئەلاباما}} {{پۆلی کۆمنز|Powell, Alabama}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا}} [[پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما]] 733mcnnnbbdrp2u9f34bdbeh15q4pm8 0 38121 1572483 1572427 2026-04-05T12:01:54Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572483 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox settlement |name = ڕاگلەند |official_name = Ragland, Alabama |settlement_type = [[شارۆچکە]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_seal = |image_map = |mapsize = 250px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |subdivision_type = [[پێرستی وڵاتەکان|وڵات]] |subdivision_type1 = [[ویلایەتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەت]] |subdivision_type2 = [[پێرستی کەرتەکانی ئەلاباما|کەرت]] |subdivision_name = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |subdivision_name1 = [[ئەلاباما]] |subdivision_name2 = [[کەرتی سەینت کلێر، ئەلاباما|سەینت کلێر]] |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 43.71 |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |elevation_ft = |elevation_m = |population_as_of = [[٢٠١٠]] |population_footnotes = |population_total = ١٬٦٣٩ |population_metro = |population_density_km2 = 37.5 |population_density_sq_mi = |timezone = [[ناوچەی کاتیی ناوەندی (ئەمریکای باکوور)|ناوەندی (CST)]] |utc_offset = -٦ |utc_offset_DST = -٥ |latd = |latm = |lats = |latNS = N |longd = |longm = |longs = |longEW = W |timezone_DST = CDT |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |footnotes = |website = }} '''ڕاگلەند''' ({{بە ئینگلیزی|Ragland}}) شارۆچکەیەکە لە [[کەرتی سەینت کلێر، ئەلاباما|کەرتی سەینت کلێر]]، ویلایەتی [[ئەلاباما]]، لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی [[٢٠١٠]]دا ١٬٦٣٩ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alabama: largest cities and towns and statistics of their population|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756|بڵاوکەرەوە=world-gazetteer|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ئینگلیزی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ڕووبەر]]ی ٤٣٫٧١ کیلۆمەتری دووجایە و [[چڕیی دانیشتووان]]ی ٣٧٫٥ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە. ==تۆرنادۆی ١٩٩٤== [[تەقینەوەی تۆرنادۆی یەکشەممەی پاڵمی ١٩٩٤|تۆرنادۆیەکی ئێف٤]] لە باشووری ڕۆژاواوە لە یەکشەممەی پاڵم، ٢٧ی ئازاری ١٩٩٤، لە کاتژمێر ١٠:٥٥ی بەیانی لێیدا. لە کاتژمێر ١١:٢٧ی بەیانی، [[خزمەتگوزاریی کەشناسیی نیشتمانی]]ی بێرمینگھام ئاگادارکردنەوەیەکی تۆرنادۆی بۆ باکووری [[کاونتی کالحون، ئەلاباما|کالحون]]، باشووری ڕۆژھەڵاتی [[کاونتی ئیتۆوا، ئەلاباما|ئیتۆوا]]، و باشووری [[کاونتی چێرۆکی، ئەلاباما|چێرۆکی]] دەرکرد. دوای دوازدە خولەک، تۆرنادۆکە کڵێسای مێتۆدیستی یەکگرتووی گۆشێنی [[پیدمۆنت، ئەلاباما|پیدمۆنت]]ی وێران کرد.{{citation needed|date=December 2025}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Piedmont, AL F4 Tornado (Goshen United Methodist Church) – March 27, 1994 – Tornado Talk |ناونیشان=https://www.tornadotalk.com/piedmont-al-f4-tornado-goshen-united-methodist-church-march-27-1994/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦|زمان=en-US}}</ref> ==جوگرافیا== بەگوێرەی [[فەرمانگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، شارۆچکەکە ڕووبەرێکی گشتی {{convert|١٦٫٩|sqmi|km2}}ی ھەیە، کە {{convert|١٦٫٨|sqmi|km2}}ی وشکانییە و {{convert|٠٫١|sqmi|km2}} (٠٫٧١٪)ی ئاوە. == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{کەرتی سەینت کلێر، ئەلاباما}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگهام-هووڤەر]] [[پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما]] [[پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگھام-ھووڤەر]] mtq7poe6dodgc5zsc9dl90ak6rs2n0j 0 38124 1572484 1572424 2026-04-05T12:02:04Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572484 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox settlement |name = ڕیس سیتی |official_name = Reece City, Alabama |settlement_type = [[شارۆچکە]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_seal = |image_map = |mapsize = 250px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |subdivision_type = [[پێرستی وڵاتەکان|وڵات]] |subdivision_type1 = [[ویلایەتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەت]] |subdivision_type2 = [[پێرستی کەرتەکانی ئەلاباما|کەرت]] |subdivision_name = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |subdivision_name1 = [[ئەلاباما]] |subdivision_name2 = [[کەرتی ئێتۆوا، ئەلاباما|ئێتۆوا]] |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = ٩٫٢١ |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |elevation_ft = |elevation_m = |population_as_of = [[٢٠١٠]] |population_footnotes = |population_total = ٦٥٣ |population_metro = |population_density_km2 = ٧٠٫٩ |population_density_sq_mi = |timezone = [[ناوچەی کاتیی ناوەندی (ئەمریکای باکوور)|ناوەندی (CST)]] |utc_offset = -٦ |utc_offset_DST = -٥ |latd = |latm = |lats = |latNS = N |longd = |longm = |longs = |longEW = W |timezone_DST = CDT |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |footnotes = |website = }} '''ڕیس سیتی''' ({{بە ئینگلیزی|Reece City}}) شارۆچکەیەکە لە [[کەرتی ئێتۆوا، ئەلاباما|کەرتی ئێتۆوا]]، ویلایەتی [[ئەلاباما]]، لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی [[٢٠١٠]]دا ٦٥٣ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alabama: largest cities and towns and statistics of their population|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756|بڵاوکەرەوە=world-gazetteer|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ئینگلیزی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ڕووبەر]]ی ٩٫٢١ کیلۆمەتری دووجایە و [[چڕیی دانیشتووان]]ی ٧٠٫٩ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە. ==جوگرافیا== ڕیس سیتی لە ناوەندی [[کاونتی ئیتۆوا]] ھەڵکەوتووە. ئەو لە دۆڵی لیڵ ویڵز کریکدایە، کە لە ڕۆژاواوە بە بیگ ڕیج و لە ڕۆژھەڵاتەوە بە [[لووکاوت ماونتن]] دەورەدراوە. [[ڕێگای ویلایەتە یەکگرتووەکان ١١]] بە ناوەندی شارۆچکەکەدا تێپەڕ دەبێت و بە درێژایی دۆڵەکە دەڕوات، و [[ئینتەرستەیت ٥٩]] بە تەریبی ڕێگای ١١ی ئەمریکا بە درێژایی لای ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەکە دەڕوات، کە لە ڕێگەی دەرچەی ١٨٨ەوە دەستگەیشتنی بۆ ھەیە. [[ڕێگای ویلایەتی ئەلاباما ٢١١]] لەگەڵ ڕێگای ١١ی ئەمریکا و ئای-٥٩ یەکدەبڕێت، و بەرەو باشوور بەسەر لووکاوت ماونتن‌دا {{convert|٦|mi|٠}} بۆ [[گادزدن، ئەلاباما|گادزدن]]، [[ناوەندی کاونتی]]یەکە، دەچێت. لە ڕێگەی ئای-٥٩ەوە {{convert|٣٣|mi}} بەرەو باکووری ڕۆژھەڵات بۆ [[فۆرت پاین، ئەلاباما|فۆرت پاین]] و {{convert|٦٣|mi}} بەرەو باشووری ڕۆژاوا بۆ [[بێرمینگھام، ئەلاباما|بێرمینگھام]]ە. بەگوێرەی [[فەرمانگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، ڕیس سیتی ڕووبەرێکی گشتی {{convert|٩٫٢|km2|order=flip}}ی ھەیە، کە ھەمووی وشکانییە.<ref name="Census 2010">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_SF1/G001/1600000US0163984|سەردێڕ=Geographic Identifiers: 2010 Demographic Profile Data (G001): Reece City town, Alabama|بڵاوکەرەوە=U.S. Census Bureau|ئیش=American Factfinder|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20200213054535/http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_SF1/G001/1600000US0163984|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{کەرتی ئێتۆوا، ئەلاباما}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا}} [[پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما]] j46zuhdnkuojge2r8zmx7gfv8qsi0ru 0 38144 1572486 1572418 2026-04-05T12:02:24Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572486 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox settlement |name = شایلۆ |official_name = Shiloh , Alabama |settlement_type = [[شارۆچکە]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_seal = |image_map = |mapsize = 250px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |subdivision_type = [[پێرستی وڵاتەکان|وڵات]] |subdivision_type1 = [[ویلایەتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەت]] |subdivision_type2 = [[پێرستی کەرتەکانی ئەلاباما|کەرت]] |subdivision_name = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |subdivision_name1 = [[ئەلاباما]] |subdivision_name2 = [[کەرتی دیکەب، ئەلاباما|دیکەب]] |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 4.44 |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |elevation_ft = |elevation_m = |population_as_of = [[٢٠١٠]] |population_footnotes = |population_total = ٢٧٤ |population_metro = |population_density_km2 = 61.71 |population_density_sq_mi = |timezone = [[ناوچەی کاتیی ناوەندی (ئەمریکای باکوور)|ناوەندی (CST)]] |utc_offset = -٦ |utc_offset_DST = -٥ |latd = |latm = |lats = |latNS = N |longd = |longm = |longs = |longEW = W |timezone_DST = CDT |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |footnotes = |website = }} '''شایلۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Shiloh }}، {{IPA-en|ˈʃaɪ loʊ}}) شارۆچکەیەکە لە [[کەرتی دیکەب، ئەلاباما|کەرتی دیکەب]]، ویلایەتی [[ئەلاباما]]، لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی [[٢٠١٠]]دا ٢٧٤ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alabama: largest cities and towns and statistics of their population|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756|بڵاوکەرەوە=world-gazetteer|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ئینگلیزی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ڕووبەر]]ی ٤٫٤٤ کیلۆمەتری دووجایە و [[چڕیی دانیشتووان]]ی ٦١٫٧١ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە. ==جوگرافیا== شیلۆ لە ڕۆژاوای ناوەندی کاونتی دیکالب لە {{coord|34|27|56|N|85|52|38|W|display=inline}} لە بەرزایی {{convert|١٢٦٣|ft|m}} ھەڵکەوتووە.<ref name="GR1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.census.gov/geographies/reference-files/time-series/geo/gazetteer-files.html|بڵاوکەرەوە=[[United States Census Bureau]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠١١|سەردێڕ=US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990}}</ref> لە باکووری ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ شاری [[ڕەینزڤیل، ئەلاباما|ڕەینزڤیل]] و لە باشووری ڕۆژاواوە لەگەڵ شارۆچکەی [[فایف، ئەلاباما|فایف]] ھاوسنوورە. [[ڕێگای ویلایەتی ئەلاباما ٧٥]] بە شیلۆدا تێپەڕ دەبێت، کە ڕەینزڤیل و فایف بەیەکەوە دەبەستێتەوە. بەگوێرەی [[فەرمانگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، شیلۆ ڕووبەرێکی گشتی {{convert|٤٫٤|sqkm|order=flip}}ی ھەیە، کە ھەمووی وشکانییە.<ref name="Census 2010">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://factfinder2.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_DP/G001/1600000US0169840 |سەردێڕ=Geographic Identifiers: 2010 Demographic Profile Data (G001): Shiloh town, Alabama |بڵاوکەرەوە=U.S. Census Bureau, American Factfinder |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}{{dead link|bot=medic|date=April 2020}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{کەرتی دیکەب، ئەلاباما}} {{پۆلی کۆمنز|Shiloh, DeKalb County, Alabama}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا}} [[پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما]] llyaanibbcsf79dc03ca03c0ba8hypt 0 38148 1572485 1572422 2026-04-05T12:02:14Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572485 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox settlement |name = سیپسەی |official_name = Sipsey, Alabama |settlement_type = [[شارۆچکە]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_seal = |image_map = |mapsize = 250px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |subdivision_type = [[پێرستی وڵاتەکان|وڵات]] |subdivision_type1 = [[ویلایەتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەت]] |subdivision_type2 = [[پێرستی کەرتەکانی ئەلاباما|کەرت]] |subdivision_name = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |subdivision_name1 = [[ئەلاباما]] |subdivision_name2 = [[کەرتی وۆکەر، ئەلاباما|وۆکەر]] |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 1.25 |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |elevation_ft = |elevation_m = |population_as_of = [[٢٠١٠]] |population_footnotes = |population_total = ٤٣٧ |population_metro = |population_density_km2 = 349.6 |population_density_sq_mi = |timezone = [[ناوچەی کاتیی ناوەندی (ئەمریکای باکوور)|ناوەندی (CST)]] |utc_offset = -٦ |utc_offset_DST = -٥ |latd = |latm = |lats = |latNS = N |longd = |longm = |longs = |longEW = W |timezone_DST = CDT |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |footnotes = |website = }} '''سیپسەی''' ({{بە ئینگلیزی|Sipsey}}) شارۆچکەیەکە لە [[کەرتی وۆکەر، ئەلاباما|کەرتی وۆکەر]]، ویلایەتی [[ئەلاباما]]، لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی [[٢٠١٠]]دا ٤٣٧ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alabama: largest cities and towns and statistics of their population|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756|بڵاوکەرەوە=world-gazetteer|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ئینگلیزی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ڕووبەر]]ی ١٫٢٥ کیلۆمەتری دووجایە و [[چڕیی دانیشتووان]]ی ٣٤٩٫٦ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە. ==جوگرافیا== بەگوێرەی [[فەرمانگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، شارۆچکەکە ڕووبەرێکی گشتی {{convert|٠٫٥|sqmi|km2}}ی ھەیە، کە ھەمووی وشکانییە. ==مێژوو== سیپسی لە سەرەتای ١٩١٢–١٣ وەک شارۆچکەیەکی [[کۆمپانیا]] بۆ کۆمپانیای [[خەڵووز]]ی دیباردێلێبن دامەزرا، کە لەلایەن دەوڵەمەندانی خەڵووز [[ھێنری تی دیباردێلێبن]]، [[میڵتن فیس]]، و نیکۆڵاس ئێم نۆریس دامەزرابوو.<ref>Pat Morrison, [https://books.google.com/books?id=nvFGyKwKekYC&dq=%22Henry+T.+DeBardeleben%22&pg=PT41 ''Walker County, Alabama''], Mount Pleasant, South Carolina: Arcadia Publishing, 2004</ref> شارۆچکەکە خزمەتی بە فەرمانبەرانی کۆمپانیاکە لە کانە نزیکەکاندا دەکرد. بەرھەمھێنانی کانەکە لە ساڵی ١٩١٣دا دەستی پێکرد. لە کاتێکدا شارۆچکەکە گەیشتە ٩٠٠ دانیشتووان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sipsey |ناونیشان=https://encyclopediaofalabama.org/article/sipsey/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Encyclopedia of Alabama |زمان=en-US}}</ref> لە ١٤ی ئابی ١٩٦٥ وەک شارۆچکەیەک دامەزرا.<ref>Book 82, Page 64 Walker County, Alabama.</ref> == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{کەرتی وۆکەر، ئەلاباما}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگهام-هووڤەر]] [[پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما]] [[پۆل:ناوچە شارییەکانی بیرمەنگھام-ھووڤەر]] dntatx0cn0u2jfep40bkjbuu4wgv2yt 0 75941 1572551 1572398 2026-04-05T15:01:03Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1572551 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس-گیاندار}} [[پەڕگە: Turdus merula -Gran Canaria, Canary Islands, Spain-8 (2).jpg|چەپ|٣٠٠px|وێنۆک|'''ڕەشیشە''']] [[پەڕگە:Common Blackbird.jpg|چەپ|٣٠٠px|وێنۆک|'''ڕەشیشە - نێر''']] [[File:Turdus merula cabrerae MHNT.ZOO.2010.11.186.14.jpg|thumb|''Turdus merula cabrerae '']] '''ڕەشیشە''' (بە [[ئینگلیزی]] Common Blackbird) باڵندەیەکە لە خێزان و تۆرەمەی [[ڕەشیشەکان]] بە ناوی (ڕەشیشەی یورۆئاسیاوی)ش ئاماژەی پێ دەکرێت لەبەر مەودای نیشتەجێبوونى.<ref>[https://www.allaboutbirds.org/guide/Eurasian_Blackbird/overview پوختەی باڵندەی ڕەشەوەی ئەورووپا – All About Birds]، ڕێکەوتی سەردان: 2026-04-04</ref> ڕەشیشەی پێگەیشتوو ٢٣.٥-٢٩ سانتیمە<ref name="animalia">«زانیاری سەبارەت بە باڵندەی ڕەش (Common Blackbird)». [https://animalia.bio/common-blackbird animalia.bio]، لە 2026-04-04 ھێنراوە.</ref> نێرەکان دندووک و بازنەی دەوری چاویان نارنجییە و مێیەکان ھەمان شێوەی نێرەکانیان ھەیە بەڵام تەواو ڕەشن بەبێ ڕەنگی نارنجی<ref name="animalia"/>. ئەم باڵندەیە لە سەر زەوی چینە دەکا، کلکی وەک چەتر لێدەکا و قیت ڕایدەگرێ و باڵان شۆڕ دەکا. لە لێڕەوار و باخاندا دەژی. لە نێو پەرژین و میچی تەویلە و ھۆڵان ھێلانە ساز دەکا. زستانان زۆر دەبینرێت. == سەرچاوە == [[فەرھەنگی باڵندە|فەرھەنگی باڵندە - ئەحمەد بەحری]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Turdus merula}} {{شریتی دەروازە|ژینناسی|باڵندەکان}} [[پۆل:مەلەکانی ئوکراینا]] [[پۆل:گیانلەبەران، وەسفکراوی ١٧٥٨]] [[پۆل:مەلەکانی ئاسیا]] [[پۆل:مەلەکانی ئوسترالیا]] [[پۆل:مەلەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:مەلەکانی نیوزیلاند]] [[پۆل:مەلەکانی سەحرای ڕۆژاوا]] [[پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە]] jyb6dskhd28kxgwau6dcih9vier8zbt 1572670 1572551 2026-04-05T20:04:31Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1572670 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-گیاندار}} [[پەڕگە: Turdus merula -Gran Canaria, Canary Islands, Spain-8 (2).jpg|چەپ|٣٠٠px|وێنۆک|'''ڕەشیشە''']] [[پەڕگە:Common Blackbird.jpg|چەپ|٣٠٠px|وێنۆک|'''ڕەشیشە - نێر''']] [[File:Turdus merula cabrerae MHNT.ZOO.2010.11.186.14.jpg|thumb|''Turdus merula cabrerae '']] '''ڕەشیشە''' (بە [[ئینگلیزی]] Common Blackbird) باڵندەیەکە لە خێزان و تۆرەمەی [[ڕەشیشەکان]] بە ناوی (ڕەشیشەی یورۆئاسیاوی)ش ئاماژەی پێ دەکرێت لەبەر مەودای نیشتەجێبوونى.<ref>[https://www.allaboutbirds.org/guide/Eurasian_Blackbird/overview پوختەی باڵندەی ڕەشەوەی ئەورووپا – All About Birds]، ڕێکەوتی سەردان: 2026-04-04</ref> ڕەشیشەی پێگەیشتوو ٢٣.٥-٢٩ سانتیمە<ref name="animalia">«زانیاری سەبارەت بە باڵندەی ڕەش (Common Blackbird)». [https://animalia.bio/common-blackbird animalia.bio]، لە 2026-04-04 ھێنراوە.</ref> نێرەکان دندووک و بازنەی دەوری چاویان نارنجییە و مێیەکان ھەمان شێوەی نێرەکانیان ھەیە بەڵام تەواو ڕەشن بەبێ ڕەنگی نارنجی<ref name="animalia"/>. ئەم باڵندەیە لە سەر زەوی چینە دەکا، کلکی وەک چەتر لێدەکا و قیت ڕایدەگرێ و باڵان شۆڕ دەکا. لە لێڕەوار و باخاندا دەژی. لە نێو پەرژین و میچی تەویلە و ھۆڵان ھێلانە ساز دەکا. زستانان زۆر دەبینرێت. == سەرچاوە == [[فەرھەنگی باڵندە|فەرھەنگی باڵندە - ئەحمەد بەحری]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Turdus merula}} {{شریتی دەروازە|ژینناسی|باڵندەکان}} [[پۆل:مەلەکانی ئوکراینا]] [[پۆل:گیانلەبەران، وەسفکراوی ١٧٥٨]] [[پۆل:مەلەکانی ئاسیا]] [[پۆل:مەلەکانی ئوسترالیا]] [[پۆل:مەلەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:مەلەکانی نیوزیلاند]] [[پۆل:مەلەکانی سەحرای ڕۆژاوا]] [[پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە]] m1h2fgff7xyk9l77mx3zwk4j5mdjewx 14 85027 1572748 1377485 2026-04-05T21:07:39Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1572748 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Islamism|ئیسلامی سیاسی}} [[پۆل:ئیسلام]] [[پۆل:جیھاد]] [[پۆل:ئیسلام و سیاسەت]] [[پۆل:ئایدیۆلۆجییە سیاسییەکان]] [[پۆل:ئوسوڵیەتی ئیسلامی]] [[پۆل:ھەڵسوکەتە ئیسلامییەکان]] e6s5if9ycmmyggz2485wr195aszfpsg 0 103663 1572594 1353562 2026-04-05T16:31:01Z 1silent scientist 51740 1572594 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{زس}} '''حکوومەتی سەربازی''' بارودۆخێکە کە تێدا [[ئەرتەش]] چ بە فەرمانی [[دەوڵەت]] یان دوای [[کوودەتا]]، بەڕێوەبردنی کار و باری [[وڵات]] لە ئەستۆ دەگرێت و ھەندێک یاسای باو ڕادەگرێت. ھەندێک جار حکوومەتی سەربازی یاسای قەدەغە کردنی ھاتووچۆ و دادگای سەربازیشی تێدایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dictionary.com {{!}} Meanings & Definitions of English Words|ناونیشان=https://www.dictionary.com/browse/martial-law|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Dictionary.com|زمان=en}}</ref> لە کاتی قەدەغە کردنی ھاتووچۆ، خەڵک ناچارن لە کاتێکی دیاریکراودا بگەڕێنەوە ماڵەکانیان. ئەو فەرمانە زیاتر بۆ سەرکوت کردتی گرووپێکی دیاریکراو یان بە مەبەستی پاراستنی ڕەوشی ئەمنی دەردەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What Is Martial Law? Meaning, History In the U.S., and Example|ناونیشان=https://www.investopedia.com/terms/m/martial-law.asp|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Investopedia|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Martial law}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|سیاسەت}} [[پۆل:یاسای سەربازی]] [[پۆل:سەربازی]] gr4w55rfxfooiyfxnudwwhiw23jdl98 0 103885 1572645 1494352 2026-04-05T19:33:42Z مامۆستا 39489 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1572645 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}}[[پەڕگە:Earth elevation histogram 2.svg|وێنۆک|ھیستوگرامی (مێڵگرافێک کە بەرفراوانیی بەربڵاوی نیشان دەدات) بەرزایی زەوی|300px|left]] '''بەرزی لە ئاستی دەریا''' یان دەشکرێ بوترێ '''بەرزی و نزمی لە ئاستی دەریاوھ''' (بە [[ئینگلیزی]]: AMSL) دەستە واژەیەکە، بە کار دێت بۆ دیار کردنی [[بەرزایی]] شوێنێک یان خاڵێک لە وشکایی یا ئاسمان و ھەوا دا لە ئاستی مامناوەندی [[دەریا|ئاوە ئازادەکان]]. ئەو واژەیە لە زانستە ئاسمانییەکان، پیشەسازی فڕین، پەیوەندی لە ڕێی دوورەوە، ھتد کەڵکی لێ وەردەگیرێ. [[پەڕگە:Satellite image of Cape peninsula.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی دەماخەی پەنسیلڤانیا کە [[مانگی دەستکرد]] گرتوویەتی|300px|left]] == سەرچاوەکان == * ویکی ئینگلیزی [[:en:Above mean sea level]] {{پۆلی کۆمنز|Architectural elevations}} {{تووڵی دەروازە|چیاکان|جوگرافیا}} [[پۆل:درێژایی]] [[پۆل:جیۆدیسیا]] [[پۆل:چیاوانی]] [[پۆل:جوگرافیای فیزیکی]] [[پۆل:ڕووپێوی]] 66b3v42fl4e5e5buznhughk52jbxhtz 0 124587 1572644 1559172 2026-04-05T18:36:58Z MFTG 21816 /* مێژووی ماوەت */ چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان، چاکسازیی ژمارەکان 1572644 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|ماوەتا}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ماوەت | ناوی_خۆماڵی = ماوەت | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[قەزا]] | وێنە =پەڕگە:شارۆچکەی ماوەت.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شارۆچکەی ماوەت | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای ماوەت]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ماوەت]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = ٤٦٥ | بەرزایی_بە_م =٩٦٥ | دانیشتووان_لە = ٢٠٢٥ |ژمارەی_دانیشتووان = ٣،٨٤٣ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ماوەت''' شارۆچکەیەکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ماوەت]]، [[قەزای ماوەت]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ئەم شارۆچکەیە ناوەندی [[ناحیەی ماوەت]] و [[قەزای ماوەت]]ە. == جوگرافیا == ماوەت لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گوڵێ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[قەشان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ناور]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کانی بێوکە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == مێژووی ماوەت == لە نوسینەکانی کاوس قفتان، حسین نازم، احمد ساڵح. پێش فتوحاتی [[ئیسلام]]، ماوەت لەسەر شاری [[بانە]]ی [[ئێران]] بووە و کەسێک بەناوی (قەھقۆن) حاکمی بانە بووە، کاتێ فتوحاتی ئیسلامی بۆ سەر سنورەکە بە سەرپەرشتی [[عبدوڵای کوڕی عومەر]] دەستی پێکردووە قەھقۆن حاکمی بانە لە شەڕی دژی عەرەبەکاندا کوژراوە، بەڵام کوڕێکی قەھقۆن بە پێچەوانەی باوکییەوە یارمەتی موسڵمانەکانی داوە، بۆیە [[عبدوڵای کوڕی عومەر]] ناوەکەی گۆڕیووە بۆ (خیارە دین) و لە شوێنی (قەھقۆن) کردویەتی بە حاکمی بانە، لەدوای ئەمەوە حاکمێتی سنوری بانە پشتاو پشت ھاتووە تا سەردەمی (خان ئیسماعیل سلتان) فەرمانڕەوای بانە، ئەویش کوڕێکی خۆی بەناوی (ئەسکەندەر) کردۆتە حاکمی ماوەت، بەڵام ئەسکەندەر حاکمی ماوەت کەسێکی زاڵم بووە لەگەڵ خەڵکدا، لەو سەردەمەشدا (فقێ ئەحمەدی دارەشمانە) حاکمی میری [[بابان]] لەدارشمانە کۆچی دوای ئەکات و (خان داغ) ی کوڕی جێگەی ئەگرێتەوە، بەھۆی نزیکی ماوەت لە سنوری ئیمارانی بابان و تموحی (خان داغ) بۆ فراوانکردنی سنوری ئیماراتەکەی، عشیرەتەکانی (ئاکۆ، [[بڵباس]]، ئالان و ماوەت) بەیعەت ئەدەنە حاکمی ئیماراتی بابان، بەمە (ماوەت) ئەبێتە بەشێک لە سنوری ئیماراتی بابان، لە ساڵانی (١٦٠٨-١٦١٩) زاینی، خان داغ ماوەتی کردۆتە پاتەختی بەھار و ھاوینەی ئیماراتەکەی و پایز و زستانیشی لە دارشمانە بووە. ئەسکەندەر خان ئیسماعیل سلتانی حاکمی ماوەت لە ماوەت مردووە ھەر لەوێش نێژراوە، ئێستا گۆڕەکەی لەماوەت نزیک کانی بنچنارە، لەسەر بەردی گۆڕەکەی بەفارسی و بەنوسینی بارز نوسراوە (مزار ئیسماعیل ئەسکەندەر پاشا -ماوەت)، کاتێ (م حسین نازم ئەفەندی) چۆتە ماوەت نوسینەکەی خوێندۆتەوە، نوسینەکە دیکۆمێنتێکی مێژووی و گرنگە، بەڵام بە داخەوە لێکۆڵینەوەی لەسەر نەکراوە. === زانیاری کۆن و مێژوویی لەسەر ماوەت === بەپێ ی سەرچاوە مێژووییە نوسراوەکان، ماوەت لە ساڵانی ١٦٠٨ تا ١٦١٩ بنکەی [[میرنشینی بابان]] بووە: * ئەو سەردەمە لەلایەن میر (خان بداغ) ئیمارەتی بابان بەڕێوەبراوە. * میر خان بداغ کوڕی فەقێ ئەحمەدی دارەشمانەیە کە بە دامەزرێنەر و زیندوکەرەوەی دەسەڵاتی بابانەکان ناسراوە و لە گوندی دارەشمانەی قەڵادزێ بنکەی سەرەکی فەرمانڕەوایی سنورەکەی کردوە. * دوای کۆچی دوایی (فەقێ ئەحمەدی دارەشمانە) لەلایەن میر (خان بداغ) ی کوریەوە فەرمانڕەوایی بابانەکان دریژەی پێدراوە. * میر خان بداغ سەرەڕای گەنجی تەمەنی بەڵام بەوھۆیەی فەرمانڕەوایەکی دادپەروەر و ڕەوشت بەرز بوە توانیویەتی سەرنجی سنورەکانی ماوەت و عەشیرەتەکانی ئاکۆ و [[بڵباس]] و ئالان بۆخۆی ڕابکێشێ و سنوری ئیمارەتەکەی فراوان بکات. * میر خان بداغ بەزستان لە دارەشمانە بوەو لە بەھار و ھاوین ھاتوە بۆ ماوەت و کەشوھەوای ناوچەکەی لاخۆش بوە و کردویەتە بنکەی سەرەکی حوکمڕانیەکەی کە فراوانتربوە لەسەر دەمی باوکی. * وەک سەرچاوە مێژووییەکان باسی دەکەن سەردەمی حوکمی میر خان بداغ خەڵکی ئاسودەبون و باری گوزەران و کۆمەڵایەتی یان باش بووە. * بەھۆکاری ئەو باشیە لەماوەتەوە توانیوبەتی سنوری دەسەڵاتی فراوان بکات و ناوچەی (سیتەک) یش بخاتە سنوری فەرمانڕەوایەتیەوە. * دەسەڵاتی میر خان بداغ بەردەوام بوە تا کۆچی دوایی و دواتر لەلایەن میر سلێمانی کوریەوە درێژە بە فەرمانڕەوایەتی بابانەکان دراوە. * دوای ماوەت بنکەی سەرەکی ئیمارەتی بابان ھاتۆتە قەڵای بەکراوە و لەوێشەوە بۆ قەڵاچوالان و دواتر دروستکردنی شاری سلێمانی. * سنوری ماوەت تا کۆتایی دەسەڵاتی بابانەکان لە ١٨٥٠ لەسەردەستی عوسمانیەکان، لە سنوری فەرمانڕەوایی بابانەکاندا بووە. === مێژووی نوێ === * لە کۆتایی مانگی شەشی ساڵی ١٩٨٧دا، لە درێژەی [[شەڕی ئێران و عێراق]]دا، شارۆچکەی ماوەت داگیرکرا لەلایەن دەوڵەتی ئێرانەوە، ئەم ھێرشە ناونرا نەسڕی٤(نصر٤)، ھەروەھا ناوی شارۆچکەی ماوەتی گۆڕی بە سادقیە.<ref>https://web.archive.org/web/20211129162654/https://www.mizan.news/fa/news/737078/خاطراتی-از-عملیات-نصر-۴-از-زبان-رزمندھ-حاضر-در-آن-عملیات%C2%A0</ref> == وێنە == == سەرچاوەکان == {{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای ماوەت}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] op3zu7y2ad4spy2aj34kxvd9a9ym7u2 14 164634 1572562 1111698 2026-04-05T16:00:50Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:Parts of a day|Parts of a day]] بۆ [[:Commons:Category:Time of day|Time of day]] 1572562 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Time of day}} [[پۆل:ڕۆژ]] rsxs5o6eoxlejwfa2ossukzbinmm4bp 3 167083 1572599 1570083 2026-04-05T16:37:17Z Tessla 41338 1572599 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤەکان}} *[[ڕووناککردنەوە]] *[[جۆرنی (کایەی ڤیدیۆیی)]] '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:٣٧، ٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٢٣، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> ke8gvjoc2vm8wxz7wut8t0jj2xol9qr 1572600 1572599 2026-04-05T16:37:40Z Tessla 41338 1572600 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤەکان}} *[[ڕووناککردنەوە]] *[[جۆرنی (کایەی ڤیدیۆیی)]] == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٢٣، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> t1zlu4jj8wc3li82i0gvcaoeyptwwft 1572761 1572600 2026-04-05T21:49:57Z Tessla 41338 1572761 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤەکان}} *[[ڕووناککردنەوە]] *[[جۆرنی (کایەی ڤیدیۆیی)]] *[[وزەی بەردەوام]] '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٢١:٤٩، ٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٢٣، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> 3x8gleavsi8m8k20ltn8l3lhtipvaqd 0 174196 1572505 1572244 2026-04-05T12:05:34Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572505 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict |conflict=ڕاپەڕینی ئاگری |partof=[[سەربزێوییەکانی کورد لە تورکیا]] | image= [[پەڕگە:Halis-Ihsan Nuri-Ferzende.jpg|270px|بێچوارچێوە]] | image_size = 280 |caption=''لە چەپەوە بۆ ڕاست:'' [[خالس بەگی سپکی]]، [[ئیحسان نووری پاشا]]، [[فەرزەندە]].<ref>Rohat Alakom, ''Hoybûn örgütü ve Ağrı ayaklanması'', Avesta, 1998, {{ISBN|975-7112-45-3}}, p. 180. {{in lang|tr}}</ref> |date=تشرینی یەکەمی ۱۹۲۷ – ١٧ ئەیلوول ١٩٣٠ |place=[[پارێزگای ئاگری|پارێزگاری کاراکۆسە]] (ئێستا ئاگری)، [[تورکیا]] |result=سەرکەوتنی تورکیا * ڕاپەڕین سەرکوت کرا * ھەڵوەشاندنەوەی [[کۆماری ئارارات]] |combatant1={{flag|Turkey}} |combatant2= {{flagicon image|Kurdish flag (1932).png}} [[ کۆماری ئارارات]]{{ھن}}'''پشتیوانان''': * [[فێدراسیۆنی شۆڕشگێڕی ئەرمەنی]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Gunter |یەکەم١=Michael M. |بەستەری نووسەر١=Michael M. Gunter |سەردێڕ=The A to Z of the Kurds |ڕێکەوت=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٦٣٣٤-٧|پەڕە=[https://books.google.am/books?id=pHB٥F_Y٠٢_gC&pg=PA٩&dq=١٩٢٧+uprising+ararat+republic ٩]}}</ref> |commander1={{flagicon|Turkey}} [[مستەفا کەمال ئاتاتورک]]{{ھن}}{{flagicon|Turkey}} [[عیسمەت ئینۆنو]]{{ھن}}{{flagicon|Turkey}} [[فەوزی پاشا]]{{ھن}}{{flagicon|Turkey}} [[ئبراھیم تالی ئۆنگۆرەن]]{{ھن}}{{flagicon|Turkey}} [[عیززەتین چالیشلار|عیززەتین پاشا]]{{ھن}}{{flagicon|Turkey}} [[ساڵح پاشا]] |commander2= {{flagicon image|Kurdish flag (1932).png}} [[ئیحسان نووری پاشا]]{{ھن}}{{flagicon image|Kurdish flag (1932).png}} [[ئیبراھیم حەسکی]]{{ھن}}{{flagicon image|Kurdish flag (1932).png}} [[فەرزەندە]]{{ھن}}{{flagicon image|Kurdish flag (1932).png}} [[خالس بەگی سپکی]] |units1=سوپای سێیەم * IX Corps * VII Corps |units2= [[خۆییبوون]] |strength1={{ھن}}١٠٬٠٠٠–١٥٬٠٠٠ ھێز<ref name="olson1996">Robert W. Olson: ''Imperial meanderings and republican by-ways: essays on eighteenth century Ottoman and twentieth century history of Turkey'', Isis Press, 1996, {{ISBN|9754280975}}, [https://books.google.com/books?ei=4gDjT-rkMMLsrAe3j_WYAw&hl=de&id=EmVpAAAAMAAJ&dq=%22Ararat+rebellion%22&q=%22troops+against+the+rebellion%22 page 142].</ref><ref name="bidwell1997"/><ref name="soner">[[Soner Çağaptay]]: ''Islam, secularism, and nationalism in modern Turkey: who is a Turk?'', Routledge, {{ISBN|1134174489}}, [https://books.google.com/books?id=wnu43A3ZVD8C&pg=PA38&dq=%22ararat%22+15000+rebellion&hl=de&sa=X&ei=vATjT4ybN87MrQfewKmwAw&redir_esc=y#v=onepage&q=%22a%20counter-attack%20and%20mobilized%22&f=false page 38]</ref> |strength2=٥٬٠٠٠–٨٬٠٠٠<ref name="bidwell1997">[[Robin Leonard Bidwell]], Kenneth Bourne, Donald Cameron Watt, Great Britain. Foreign Office: ''British documents on foreign affairs--reports and papers from the Foreign Office confidential print: From the First to the Second World War. Series B, Turkey, Iran, and the Middle East, 1918-1939, Volume 32'', University Publications of America, 1997, page 82.</ref> |casualties1= |casualties2= |casualties3=٤٬٥٠٠–٤٧٬٠٠٠<ref name="Cumhurıyetı16">Yusuf Mazhar, ''Cumhuriyet'', 16 Temmuz 1930, ''... Zilan harekatında imha edilenlerin sayısı 15,000 kadardır. Zilan Deresi ağzına kadar ceset dolmuştur...''</ref><ref name="Kahraman211">Ahmet Kahraman, ''ibid'', p. 211, ''[[Ağrı|Karaköse]], 14 (Özel muhabirimiz bildiriyor) ...''</ref><ref name="Ayse">[[Ayşe Hür]], [http://www.taraf.com.tr/haber/osmanlidan-bugune-kurtler-ve-devlet-4.htm "Osmanlı'dan bugüne Kürtler ve Devlet-4"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110225123429/http://www.taraf.com.tr/haber/osmanlidan-bugune-kurtler-ve-devlet-4.htm |date=2011-02-25}}, ''[[Taraf]]'', October 23, 2008, Retrieved August 16, 2010.</ref><ref>M. Kalman, ''Belge, tanık ve yaşayanlarıyla Ağrı Direnişi 1926–1930'', Pêrî Yayınları, İstanbul, 1997, {{ISBN|975-8245-01-5}}, p. 105.</ref><ref>"Der Krieg am Ararat" (Telegramm unseres Korrespondenten) ''[[Berliner Tageblatt]]'', October 3, 1930, "... die Türken in der Gegend von Zilan 220 Dörfer zerstört und 4500 Frauen und Greise massakriert."</ref> |}} '''ڕاپەڕینی ئاگری'''، ھەروەھا ناسراو بە '''ڕاپەڕینی ئارارات'''، یەکێک لە ڕاپەرینییەکە کوردەکانی [[پارێزگای ئاگری]]، لە [[باکووری کوردستان]]، دژی حکوومەتی تورک لە ١٩٣٠ بوو. سەرکردەی ھێزە چەکدارەکان لە کاتی ڕاپەڕین [[ئیحسان نووری پاشا]] لە ھۆزی جیبران بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Alakom|یەکەم١=Rohat|سەردێڕ=Hoybûn örgütü ve Ağrı ayaklanması|بڵاوکەرەوە=Avesta|شوێن=İstanbul|ژپنک=٩٧٥-٧١١٢-٤٥-٣|پەڕە=٨٠|edition=1. baskı|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=tr}}</ref> ==پێشینە== لە ١٩٢٦، پێش ڕاپەڕینی ئاگری، [[ئیبراھیم حەسکی]] ڕێبەرایەتیی ھۆزەکانی [[حەسەنان]]، [[جەلالی (ئێڵ)|جەلالی]] و [[حەیدەران (هۆز)|حەیدەرانی]] کرد لە ڕاپەڕینێکدا (١٦ی ئایار–١٧ی حوزەیرانی ١٩٢٦). لە ١٦ی ئایار، ھێزە کوردییەکان لە ناوچەی [[دەمیرکاپی]] دژی فەوجی ٢٨ی پیادەی فیرقەی ٩ی پیادەی [[سوپای تورکیا]] و فەوجێکی [[ژەندرمە]] جەنگان. ھێزەکانی تورکیا تێکشکان و فەوجی ٢٨ی پەرتەوازە ناچار بوو بەرەو [[دۆغوبایەزید]] پاشەکشە بکات. لە ١٦/١٧ی حوزەیران، حەسکی و ھێزەکانی لەلایەن فەوجەکانی ٢٨ و ٣٤ی سوپای تورکیا دەورە دران و ناچار بوون لە ڕێگەی [[یوکاری دەمیرکاپی]] بەرەو [[ئێران]] پاشەکشە بکەن.<ref>Bulut, ibid, p. 80. (in Turkish)</ref><ref>Bulut, ibid, p. 83. (in Turkish)</ref><ref>Faik Bulut, Devletin Gözüyle Türkiye'de Kürt İsyanları, Yön Yayıncılık, 1991, p. 79. (in Turkish)</ref> ==خۆییبوون== لە ١١ی حوزەیرانی ١٩٣٠، وەڵامە چەکدارییەکان بە سەرکردایەتیی [[ساڵح پاشا]] بۆ ڕاپەڕینەکە لەلایەن سوپای تورکیاوە دژی یاخیبووەکانی ئاگری دەستی پێ کرد. بەپێی [[وادی جەوایدە]]، [[خۆییبوون]]، ڕێکخراوی [[کۆردایەتی|ناسیۆنالیستی کوردیی]] کورمانجی کە ھەماھەنگیی ڕاپەڕینەکەی دەکرد، بەپەلە داوای یارمەتیی لە [[کورد|کوردان]] کرد. ئەوە ڕاپەڕینێکی کوردی بوو لەلایەن زۆربەی کوردانی [[کورمانجی]]، کە ژمارەیان زۆر زیاتر بوو لە [[قزڵباش]]ەکانی [[دێرسیم]]. ھەر بۆیە، بۆ بێزاریی [[تورکەکان]]، داواکاریی خۆییبوون لە بەرەیەکی بەرفراواندا وەڵام درایەوە بە ھێرشێکی پێچەوانە لە [[کێوی تندوورەک]]، [[ئیدر]]، [[ئەردیش]]، [[کێوی سوبحان]]، [[وان]] و [[بدلیس]]، کە تورکەکانی ناچار کرد بە شێوەیەکی کاتی ھێرشەکەیان دژی [[ئاگری]] ڕابگرن. لە تەممووزدا، [[خۆییبوون]] بڕیاری دا لە شەوی ٤–٥ی ئابدا ھێزی کۆمەک لە سووریاوە بۆ ڕاپەڕینەکە بنێرێت. دەبوو پێنج گرووپی جیاواز لەلایەن [[ھاجۆ ئاغا،]] [[قەدری جەمیلپاشا]]، [[خەمیل کوڕی ئیبراھیم پاشا]]، [[ڕەسووڵ ئاغا محەممەد]] لە ناوچەی [[بۆتان]] و مستەفا و [[بۆزان شاھین]] سەرکردایەتی بکرێن. بەڵام پلانەکە وەک ئەوەی بڕیاری لێ درابوو جێبەجێ نەکرا، و سێ لە ھێزە کۆمەکەکان گەڕانەوە دوای ئەوەی ھەستیان بە ماندووبوونی پیاوەکانیان کرد.<ref>https://books.google.com/books/about/A_People_Without_a_Country.html?hl=ar&id=W78I4hK0JLQC</ref><ref>Paul J. White, Primitive rebels or revolutionary modernizers?: the Kurdish national movement in Turkey, Zed Books, 2000, ISBN 978-1-85649-822-7, p. 78. (in English)</ref><ref>Gorgas, Jordi Tejel (2007). Le mouvement kurde de Turquie en exil: continuités et discontinuités du nationalisme kurde sous le mandat français en Syrie et au Liban (1925–1946) (in French). Peter Lang. pp. 257–258. ISBN 978-3-03911-209-8.</ref> ===دوایین ھێرش دژی کێوی ئاگری=== تا کۆتاییی ھاوینی ١٩٣٠ [[ھێزی ئاسمانیی تورکیا]] پێگەکانی کوردی لە دەوروبەری [[کێوی ئارارات|کێوی ئاگری]] لە ھەموو ئاراستەکانەوە بۆردوومان دەکرد. بەپێی ژەنەڕاڵ [[ئیحسان نووری پاشا|ئیحسان نووری]]، باڵادەستیی سەربازیی ھێزی ئاسمانیی تورکیا کوردانی بێ ورە کرد و بووە ھۆی خۆبەدەستەوەدانیان.<ref>(Olson 2000, p. 81)</ref> لە ماوەی ڕاپەڕینەکەدا، ھێزی ئاسمانیی تورکیا ھەروەھا بۆردومانی چەندین ھۆز و گوندنشینی کوردی کرد. بۆ نموونە، ھۆزەکانی [[ھالیکانلی]] و [[ھەرکی]] لە ١٨ی تەممووز و ٢ی ئاب، بە ڕیزبەندی، بۆردوومان کران. گوندە یاخیبووەکان بە بەردەوامی لە ٢–٢٩ی ئاب بۆردومان کران. لە ١٠–١٢ی حوزەیران پێگەکانی کورد بە شێوەیەکی بەرفراوان بۆردومان کران، و ئەمەش کوردەکانی ناچار کرد بەرەو پێگە بەرزەکانی دەوروبەری کێوی ئاگری پاشەکشە بکەن. لە ٩ی تەممووز ڕۆژنامەی «[[جمھوریەت (ڕۆژنامە)|جومھوریەت]]» ڕای گەیاند کە ھێزی ئاسمانیی تورکیا [[بۆمب]] بەسەر کێوی ئاگریدا «دەبارێنێت». ئەو کوردانەی لە بۆردوومانەکان ڕزگاریان ببوو، بە زیندوویی دەستگیر کران. لە ١٣ی تەممووز، ڕاپەڕین لە [[زیلان]] سەرکوت کرا. فەوجی ١٠–١٥ فڕۆکە بۆ تێکشکاندنی ڕاپەڕینەکە بەکارھێنران. لە ١٦ی تەممووز، دوو فڕۆکەی تورکی خرانە خوارەوە. بۆردومانی ئاسمانی بۆ چەند ڕۆژێک بەردەوام بوو و کوردەکانی ناچار کرد بەرەو بەرزیی ٥٠٠٠ مەتر (١٦٠٠٠ پێ) پاشەکشە بکەن. تا ٢١ی تەممووز، بۆردوومان چەندین قەڵای کوردی وێران کردبوو. لە ماوەی ئەم ئۆپەراسیۆنانەدا، سوپای تورکیا ٦٦٠٠٠ سەربازی کۆ کردەوە (بە پێچەوانەی ئەمە [[ڕۆبێرت و. ئۆڵسن]] لە بەرھەمێکی تردا ژمارەی ١٠٠٠٠–١٥٠٠٠ سەرباز دەدات، بەرھەمەکانی تریش ئەم ژمارانە باس دەکەن) و ١٠٠ [[فڕۆکە]]. دوایین ھێرشی گەورەی ڕاپۆرتکراوی کوردەکان لە ٢ی ئەیلوول ڕووی لە وان کرد. یاخیبووەکان وردە وردە بەھۆی ژمارەی زۆری سوپای تورکیا تێکشکێنران. شاڵاوەکە دژی کوردەکان تا ١٧ی ئەیلوولی ١٩٣٠ کۆتایی ھات.<ref>(Olson 2000, p. 83)</ref> ڕاپەڕینەکە لە ١٩٣١دا شکستی ھێنا، و تورکیا کۆنترۆڵی ناوچەکەی وەرگرتەوە.<ref>(Olson 2000, p. 84)</ref> ==دەرئەنجام== لەبەر ئەوەی سنووری نێوان [[تورکیا]] و [[ئێران]] بە تەنیشت [[کێوی ئارارات|کێوی ئاگری]]ی بچووکدا تا لووتکەکەی دەڕۆیشت، تورکیا نەیدەتوانی ڕێگری لە شەڕکەرە کوردەکان بکات لە بەزاندنی سنوور لەو شوێنەدا. بۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشەیە تورکیا داوای کرد کە تەواوی کێوەکەی بۆ چۆڵ بکرێت. لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ١٩٣٢، فارس و تورکیا ڕێککەوتنامەی پەیوەست بە دیاریکردنی سنووری نێوان فارس و تورکیایان (ناوی فەرمی بە فەڕەنسی «ئاکۆرد ڕێلاتیف ئا لا فیکساسیۆن دێ لا لیگنە فرۆنتیێر ئێنترێ لا پێرسێت ئێ لا تورکی») لە [[تاران]] واژوو کرد. تورکیا کۆنترۆڵی تەواوی بەسەر چیاکانی ئاگریی بچووک و ئاگری و خاکی نێوان گوندی ئەرمەنیی [[گویربەران]] و [[کوچ داغ]] وەرگرت. وەک قەرەبوو، وڵاتی فارس نەوەد میلی چوارگۆشەی لە نزیک [[قۆتور]] دەست کەوت.<ref>Jwaideh, Wadie (2006). The Kurdish National Movement: Its Origins and Development. Syracuse University Press. ISBN 081563093X.</ref> فەرماندەی ڕاپەڕینەکە ڕۆڵی ھێزی ئاسمانیی تورکیای لە شکستپێھێنانی ڕاپەڕینی ئاگری لە [[پەرتووک]]ەکەیدا بە ناوی «لا ڕیڤۆڵت دێ لاگریدەغ» (ڕاپەڕینی کێوی ئاگری) بە بەڵگە کردووە.<ref>White, Paul J. (1995). "Ethnic Differentiation among the Kurds: Kurmancî, Kizilbash and Zaza". Journal of Arabic, Islamic & Middle Eastern Studies. 2 (2): 67–90.</ref><ref>https://press.syr.edu/</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{کۆماری ئارارات}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Ararat rebellion}} [[پۆل:ناڕەزایییەکان و سەربزێوییەکانی کورد]] [[پۆل:ڕەگەزپەرستی لە تورکیا]] [[پۆل:سەربزێوییەکانی کورد لە تورکیا]] [[پۆل:یاخیبوونی ئارارات]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردەکان لە تورکیا]] tmo32650mok8ix38b8naiazssixwswz 0 188303 1572766 1458065 2026-04-06T04:02:10Z ~2026-21063-56 75600 1572766 wikitext text/x-wiki {{ئز}} {{زانیاریدانی گۆرانیبێژ | ناو = سەڵاح داودە | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | شرۆڤەی وێنە = | ناوی لەدایکبوون = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | نازناو = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٤١ | شوێنی لەدایکبوون = [[قەرەحەسەن]]، [[کەرکووک]] | بنەچە = | ڕێکەوتی مردن = {{ڕێکەوتی مەرگ و تەمەن|٢٠٠٩|٥|٨|١٩٤١}} | شوێنی مردن = [[کەرکووک]] | شێواز = | پیشە = گۆرانیبێژ، بستەبێژ، مەقامبێژ، ژەنیار | ئامێر = باڵەبان، زوڕنا و شمشاڵ | ساڵانی چالاکبوون = | تۆمارگە = | کارە پەیوەستەکان = | ماڵپەڕ = | ئامێرە دیارەکان = }} '''سەلاح محەممەد خدر بارام چاوەش''' ناسراو بە '''سەڵاح داودە''' (١٩٤١ لە [[کەرکووک]]، [[عێراق|کوردستان]] - ٨ی ئایاری ٢٠٠٩ لە کەرکووک) گۆرانیبێژ، بستەبێژ، مەقامبێژی ئاوازی ڕەسەنی کوردی و ھەروەھا ژەنیاری ئامێرە باژەنە کوردییەکانی باڵەبان، زوڕنا و شمشاڵ بوو.<ref name="فرات ۱"/> == ژیان == سەڵاح داودە لە ساڵی ١٩٤١ لە شارەدێی [[قەرەحەسەن]]ی سەر بە [[کەرکووک]] لە دایک بووە. لە ساڵی ١٩٦٥وە لەگەڵ بنەماڵەی دەڕۆن بۆ شاری کەرکووک و تا کۆتایی ژیانی ھەر لەو شارە دەمینێتەوە. بنەماڵەی ھەموو مەقامبێژ و موزیکژەن بوو. باوکی [[محەممەد خدر بارام چاوەش|محەممەد]] و باپیری [[خدر بارام چاوەش]] ھەردوو مەقامبێژ بوون. ھەر لە منداڵییەوە لە تەمەنی ١٠–١٢ ساڵییەوە لەگەڵ باوک و باپیری لە کۆڕی گۆرانبێژەکاندا ئاشنای گۆرانییە کوردییەکان بووە.<ref name="فرات ۱"/> لە ساڵی ١٩٥٧ لە ماڵی کەریم حاجی سابیر کە لە دۆستەکانی باوکی بوو، بۆ یەکەمین جار دەنگی خۆی لەسەر شریت تۆمار کردەوە.<ref name="ھەولێر ۱">[https://www.hawler.in/index.php/2017-12-28-23-19-46/item/11983-2019-05-09-07-54-13 سایتی ھەولێر: ''ئەو ھونەرمەندە ھونەرەکەی لە باپیریەوە بە میرات بۆ ماوەتەوە''، نووسینی محەممەد سەعید کوردە، نووسراو لە ٩ی ئایاری ٢٠١٩؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.hawler.in/index.php/2017-12-28-23-19-46/item/11983-2019-05-09-07-54-13 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }} سەردان لە ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢١.</ref> لە ساڵانی دەیەی پەنجای سەدەی بیستەم لەگەڵ [[ئەحمەد داودە]] چوون بۆ [[ڕادیۆی کوردیی بەغدا]]. لە ڕایۆی بەغدا خۆی بە [[عەلی مەردان]] ناساند و چەند گۆرانییەکی وەکوو زاڵم، نایلۆنە، و ناویرم تۆمار کردەوە و لە ماوەیەکی کورت لە ناو خەڵک ناوبانگی دەرکرد.<ref name="ھەولێر ۱"/> سەڵاح داودە لە خوێندنی مەقامە کوردییەکانی ناوچەی گەرمیان وەکوو قەتار، خاوکەر، ئەڵاوەیسی، ئای ئای، خورشیدی زۆر شارەزا بوو. ھەروەھا مەقامە ڕۆژھەڵاتییەکانێک وەکوو بەیات، حیجاز، سەبا، سێگا، ڕاست، چوارگا، نەھاوەند، ئورفە" بە باشی دەخوێندەوە.<ref name="فرات ۱"/> سەڵاح داودە لە کۆتایی دەیەی شەستی سەدەی بیستەم وێڕای ژەنیارانێک وەکوو فایەق داودە، ئەحمەد داودە و نەوزادی کوڕی، تیپێکی میللی کوردییان پێکھێنا کە یەکەم تیپی ھونەریی میللی کوردی بوو کە لە تەلەڤیزیۆنی کەرکووک گۆرانیی کوردی تۆمار کرد.<ref name="فرات ۱"/> سەڵاح داودە ئەگەرچە لە تەواوی ژیانیدا بە ھەژاری بەسەربرد، بەڵام ئامادە نەبوو گۆرانی بەباڵای ڕژێمی [[سەددام حوسێن|سەددام]] یان سرودی حەماسی بۆ [[شەڕی ئێران و عێراق]] بڵێت.<ref name="فرات ۱">[https://anfsorani.com/كولتوور-و-هونه-ر/rmzy-mwzyky-flklry-grmyan-w-kkyky-wnry-kwrdy-l-krkwk-sah-dawd-26436 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''ڕەمزی موزیکی فۆلکلۆری گەرمیان و کۆڵەکەیەکی ھونەری کوردی لە کەرکوک؛ سەڵاح داودە''، نووسینی زانیار جوودی، نووسراو لە ١٤ی تەممووز ٢٠٢١؛] سەردان لە ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢١.</ref> بنەماڵەی داودە چەندین جار لە کەرکووکدا ڕاویان ناوە و بەناوی [[تەرحیل]]ەوە ئاوارە کران. کوڕی سەڵاح داودە بە ناوی ڕزگار گوللە باران کرا. بەڵام ئەو لەگەڵ بنەماڵەکەی دیسانەوە گەڕانەتەوە و خۆیان خزاندووەتە کەرکووکەوە.<ref name="فرات ۱"/> دوو کوڕی تری سەڵاح داودە بەناوی [[عەباس سەڵاح داودە|عەباس]] و [[دڵشاد سەڵاح داودە|دڵشاد]] لە بواری مۆسیقا و مەقام و ئاوازی کوردیدا چالاکن.<ref name="ھەولێر ۱"/> == مۆسیقای تورکەمانی == سەڵاح داودە جگە لە گۆرانی کوردی، شارەزایی مۆسیقای تورکەمانی و ئاوازی قۆریات و بەستەی تورکمانی بوو. ئەو چەندین ئاھەنگی لەگەڵ ھونەرمەندانی ناسراوی کەرکووک وەکوو ھابە ساز داوە و پێکەوە چەندین گۆرانی و بەستەی کوردی و تورکمانیان وتووە. بۆیە وەڵاح داودە لەنێوانی خەڵکی تورکمانیشدا گوێگرێکی زۆری ھەبوو.<ref name="فرات ۱"/> == کارەکان == سەڵاح داودە نزیکەی ١٠٠ گۆرانیی تۆمار کردووە. بەشێک لە ئاواز و گۆرانییەکانی بریتییە لە: ھاتەوە خانزادە خان، ئامۆزا گیان، ڕێزە بە ڕێزە گیانە، یار وەرەوە، ھەی وەی زارا، ئەی خودا لەم ئاگربارانە، ھەی شەمێ، دانە دانە، ھەی وەگرد ئامۆزا وەگرد، ئەملان و ئەولانت کەم، یار زەینەب، بەستەی باوانم، ڕاستەی خیابان، و نایلۆنە، جەمیلە، شەدە لار، خرینگە خرینگە، کوێستانان خاڵ خاڵ، ڕێبوار و ڕێبوار، ھەوارە، شیرێنێ و شەمامە<ref name="فرات ۱"/> === ئەلبۆم === * سۆزی گەرمیان (بەھاوکاریی گرووپی میوزیکی کورد لە سلێمانی)، ٢٠٠٥. (ئامۆزا گیان، خانزادەخان، یار وەرەوە، لەبیاوە، قەتار، بەھارەن حەبیبەخان، ڕێزە بە ڕێزە، شیرێنێ و شەمامە) == مردن == لە ٨ی ئایاری ٢٠٠٩ ئاھەنگێک بە بۆنەی یەکەمین ساڵیادی دامەزراندی [[ناوەندی عەلی مەردان بۆ مەقام]] بەڕێوەچوو، کە سەڵاح داودە "مەقامی قەتار و خاوکەر" و بەستەی" ڕاوەستاوە لەو بانەی لەو ئاھەنگەدا گۆت. بەڵام بە دوای ھاتنە خوارەوەی لەسەر تەختەی شانۆ بەناکاو باری تەندروستی تێکچوو و بەپەلە گواسترایەوە بۆ نەخۆشخانەی ئازادیی کەرکووک. سەڵاح داودە ھەر لەو ڕۆژە لە کاتژمێری ٨ی ئێوارە کۆچی دوایی کرد.<ref name="فرات ۱"/> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقای کوردی|مۆسیقا|ژیاننامە|پارێزگای کەرکووک}} {{گۆرانیبێژانی کورد}} [[پۆل:خەڵکی کەرکووک]] [[پۆل:ژەنیارانی کورد]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی ناوەندی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٩]] qj2r23z0ba6v18h8er3riymck1r0b8m 0 219589 1572513 1494193 2026-04-05T12:38:36Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572513 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Billy Butcher.jpg|وێنۆک|وێنەی بێڵی بەچەر لە زنجیرەی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]]]] '''ویلیام بەچەر''' یان '''بێڵی بەچەر''' ({{بە ئینگلیزی|Billy Butcher}}) [[کەسایەتیی خەیاڵی|کەسایەتییەکی]] [[خەیاڵ (وێژە)|خەیاڵییە]] و دژە پاڵەوانە لە [[کتێبی کۆمیک]] و زنجیرەی ئەمازۆن پرایم بە ناوی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]]، کە لەلایەن گارس ئێنیس و داریک ڕۆبەرتسۆنەوە دروستکراوە. بێڵی سەرۆکی دەستەی ھاوڕێکانە، کە گروپێکە لە چاودێران کە لەلایەن [[دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی|سی ئای ئەی]] پاڵپشتی دەکرێت (پێکھاتووە لە ھیوویی، بەکی، فرانچی و کیمیکۆ). ==سەرچاوەکان== * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی  | سەردان = ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}} <references /> {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|کۆمیک|تەلەڤیزیۆن|ھۆڵیوود|ئەکتەران|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود}} [[پۆل:کۆمیکەکانی دی سی سوپەرڤیلاینەکان]] [[پۆل:کۆمیکەکانی دی سی گەورەخراپەکارەکان]] [[پۆل:بکوژە خەیاڵیەکانی منداڵان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی زنجیرەی دەستەی ھاوڕێکان]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی بەڕیتانیا]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە]] [[پۆل:گەورەخراپەکاری نێری کۆمیکەکانی دی سی]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون]] [[پۆل:کەسایەتییەکان کە لەلایەن گارس ئینیسەوە دروستکراون]] [[پۆل:کەسایەتی خەیاڵی کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە]] [[پۆل:کۆچبەرە خەیاڵییەکان بۆ ئەمریکا]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکان کە لە ساڵی ٢٠٠٦ ناسێنراون]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە ھێزێکی سەرووسروشتی]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی داینامیت ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە چاکبوونەوەی خێرا]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی دی سی کۆمیکس کە دەتوانن بە خێرایی سەرووسورشتی بجوڵێن]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە وریاییەکان لە کۆمیکەکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ویڵدستۆرم]] [[پۆل:گەورەخراپەکارە کۆمیکەکانی دی سی]] 9r84ljx0jcybw19c20tubcsgj7a7lts 1572745 1572513 2026-04-05T21:06:34Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1572745 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Billy Butcher.jpg|وێنۆک|وێنەی بێڵی بەچەر لە زنجیرەی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]]]] '''ویلیام بەچەر''' یان '''بێڵی بەچەر''' ({{بە ئینگلیزی|Billy Butcher}}) [[کەسایەتیی خەیاڵی|کەسایەتییەکی]] [[خەیاڵ (وێژە)|خەیاڵییە]] و دژە پاڵەوانە لە [[کتێبی کۆمیک]] و زنجیرەی ئەمازۆن پرایم بە ناوی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]]، کە لەلایەن گارس ئێنیس و داریک ڕۆبەرتسۆنەوە دروستکراوە. بێڵی سەرۆکی دەستەی ھاوڕێکانە، کە گروپێکە لە چاودێران کە لەلایەن [[دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی|سی ئای ئەی]] پاڵپشتی دەکرێت (پێکھاتووە لە ھیوویی، بەکی، فرانچی و کیمیکۆ). ==سەرچاوەکان== * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی  | سەردان = ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}} <references /> {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|کۆمیک|تەلەڤیزیۆن|ھۆڵیوود|ئەکتەران|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود}} [[پۆل:کۆمیکەکانی دی سی سوپەرڤیلاینەکان]] [[پۆل:کۆمیکەکانی دی سی گەورەخراپەکارەکان]] [[پۆل:بکوژە خەیاڵیەکانی منداڵان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی زنجیرەی دەستەی ھاوڕێکان]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی بەڕیتانیا]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە]] [[پۆل:گەورەخراپەکاری نێری کۆمیکەکانی دی سی]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون]] [[پۆل:کەسایەتییەکان کە لەلایەن گارس ئینیسەوە دروستکراون]] [[پۆل:کەسایەتی خەیاڵی کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە]] [[پۆل:کۆچبەرە خەیاڵییەکان بۆ ئەمریکا]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکان کە لە ساڵی ٢٠٠٦ ناسێنراون]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە ھێزێکی سەرووسروشتی]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی داینامیت ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە چاکبوونەوەی خێرا]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی دی سی کۆمیکس کە دەتوانن بە خێرایی سەرووسورشتی بجوڵێن]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە وریاییەکان لە کۆمیکەکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ویڵدستۆرم]] [[پۆل:گەورەخراپەکارە کۆمیکەکانی دی سی]] [[پۆل:بێدینە خەیاڵییەکان]] i65nc5ueyf9573yllg4w2xmzjgg19hs 0 220601 1572514 1539704 2026-04-05T12:38:53Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572514 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Jack-Quaid-as-Hughie-Campbell.webp.png|وێنۆک]] '''ھیوی کامبێڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Hughie Campbell}}) کەسایەتییەکەی خەیاڵییە، و [[پاڵەوانی چیڕۆک|پاڵەوانی]] سەرەکی زنجیرە کتێبی کۆمیکی کوڕەکانە، کە لەلایەن گارس ئینیس و داریک ڕۆبەرتسۆنەوە دروست کراوە و بە شێوەیەکی بینراو دوای [[سیمۆن پێگ]] دیزاین کراوە. ئەندامی گرووپی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاورێکان]]ە کە کۆمەڵێک وریان بە سەرۆکایەتی [[بێڵی بەچەر]] و خۆیان بە دوژمنی سەرەکی ئەی ترەین ناساندووە. دوای مردنی ھاوڕێ کچەکەی ڕۆبن لە دەستی ئەی ترەین، پەیوەندی بە گرووپێک بەناوی ھاورێکان دەکات بۆ ئەوەی تۆڵە بکاتەوە، دواتر دەبێتە بەرژەوەندی خۆشەویستی ئانی ژانوی/[[ستارڵایت]]. ھیوی لەژێر کاریگەریی بەچەردا تا دێت بێبەزەیی و دڕندەتر دەبێت لەگەڵ پێشکەوتنی زنجیرەکەدا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|کۆمیک|تەلەڤیزیۆن|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران|ھۆڵیوود}} [[پۆل:کەسایەتییەکانی زنجیرەی دەستەی ھاوڕێکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکان کە لەلایەن گارس ئینیسەوە دروستکراون]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی داینامیت ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:ھاکەرە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکان کە لە ساڵی ٢٠٠٦ ناسێنراون]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە ھێزێکی سەرووسروشتی]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە چاکبوونەوەی خێرا]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی دی سی کۆمیکس کە دەتوانن بە خێرایی سەرووسورشتی بجوڵێن]] [[پۆل:کەسایەتییە وریاییەکان لە کۆمیکەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وریاییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ویڵدستۆرم]] pmdup3o4ecatiax2lo3onv5zabqgn8x 0 220603 1572520 1542570 2026-04-05T12:41:56Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572520 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Homelander-comic-vs-tv-series.jpg}} '''ھۆمڵاندەر''' ({{بە ئینگلیزی|Homelander}}) کەسایەتییەکەی خەیاڵی زنجیرە کتێبی کۆمیکی ھاوڕێکانە و پاشکۆی وەرچەرخانە کە لەلایەن گارس ئینیس و داریک ڕۆبەرتسۆنەوە دروستکراوە. ئەو سەرکردەی کۆمەڵێک پاڵەوانی سەرسوڕھێنەر و بێباکە بە ناوی حەوت، کە لەلایەن کۆمپانیای واتەوە پێکھێنراوە و دوژمنی سەرەکی [[بێڵی بەچەر]] بریکاری ئۆپەراسیۆنە ڕەشەکانی سی ئای ئەیە. ھۆملاندەر کەسێکی خۆبەزلزانە، بەچەر پێی وایە دەروونپیسە و ھیچ گرنگی بە خۆشگوزەرانی ئەو کەسانە نادات کە بانگەشەی پاراستنیان دەکات. [[ئەنتۆنی ستار]] و ڕۆوان سمیس لە فیلمی وەرگێڕدراوی تەلەفزیۆنی ئەمازۆن پرایم ڤیدیۆدا ڕۆڵیان گێڕاوە بە ناوی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]] کە لەلایەن ئێریک کریپکەوە دروستکراوە. لەم زنجیرە تەلەفزیۆنییەدا بە کوڕێکی ناسیۆنالیست ناسراوە و حەزی خواردنەوەی شیری ھەیە. ھەروەھا لەم زنجیرەیەدا کوڕی [[سۆڵجەربۆی]] و باوکی ڕایان بەچەرە و پەیوەندییەکی ڕۆمانسی و سێکسی لەگەڵ مادلین دادەمەزرێنێت. ==سەرچاوەکان== * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}} <references /> {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|کۆمیک|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران }} [[پۆل:کۆمیکەکانی دی سی گەورەخراپەکارەکان]] [[پۆل:نارسسیزم لە خەیاڵدا]] [[پۆل:بکوژە خەیاڵیەکانی منداڵان]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکان کە لەلایەن گارس ئینیسەوە دروستکراون]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکان کە لە ساڵی ٢٠٠٦ ناسێنراون]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە ھێزێکی سەرووسروشتی]] [[پۆل:گەورەخراپەکاری نێری کۆمیکەکانی دی سی]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی داینامیت ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتی خەیاڵی کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ناوەکی یان تیشکدانەوەیان هەیە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی زنجیرەی دەستەی ھاوڕێکان]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە چاکبوونەوەی خێرا]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی کۆمیکە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی دی سی کۆمیکس کە دەتوانن بە خێرایی سەرووسورشتی بجوڵێن]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ویڵدستۆرم]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ناوەکی یان تیشکدانەوەیان ھەیە]] [[پۆل:دیکتاتۆرە خەیاڵییەکان]] sj7uy4n8yzsmg3ds820mluu3fg9xsoe 0 220606 1572515 1505539 2026-04-05T12:39:09Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572515 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Annie January Erin Moriarty.webp.png|وێنۆک]] '''ستارڵایت''' ({{بە ئینگلیزی|Starlight}}) کەسایەتییەکی خەیاڵییە لە زنجیرەی کتێبی کۆمیک بەناوی ھاوڕێکان، لە زنجیرەکەدا ناوی ئانییە، کە لەلایەن گارس ئینیس و داریک ڕۆبەرتسۆنەوە دروستکراوە. وەک ستارڵایت ئەندامی حەوتە، کە کۆمەڵێک پاڵەوانی سەرەکیین کە لەلایەن ڤۆتەوە پارەیان بۆ دابین دەکرێت، ھەروەھا خۆشەویستی کەسایەتی [[ھیوی کامبێڵ]]ە. ئانی ئەندامی پێشووی گروپی گەنجانی ئەمریکییە و توانای فڕین و دەستکاریکردنی ڕووناکی ھەیە. بە درێژایی زنجیرەکە وەک یەکێک لە تاکە ئەندامانی حەوتەکە نیشان دەدرێت کە پاڵنەرێکی خۆپەرستانە و خێرخوازانەی ھەیە، بەڵام کاتێک نھێنی تاریکەکانی ڤۆت و ئەندامانی دیکەی حەوتەکە دەبینێت بێ ھیوا دەبێت. ==سەرچاوەکان== * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}} <references /> {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|کۆمیک|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران|ھۆڵیوود}} [[پۆل:کەسایەتییەکانی زنجیرەی دەستەی ھاوڕێکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکان کە لەلایەن گارس ئینیسەوە دروستکراون]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکان کە لە ساڵی ٢٠٠٦ ناسێنراون]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون]] [[پۆل:کەسایەتییە مێیینەکانی کۆمیکەکانی دی سی]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە ھێزێکی سەرووسروشتی]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە کێشەی خواردنیان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ناوەکی یان تیشکدانەوەیان هەیە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی داینامیت ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە چاکبوونەوەی خێرا]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان هەیە]] [[پۆل:سووپەرھیرۆ مێییەکانی دی سی کۆمیکس]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە دەتوانن دەستکاری ڕووناکی بکەن]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ناوەکی یان تیشکدانەوەیان ھەیە]] 7mk1oc0bq0ac4a4nmralznnyp1rpcsc 1572744 1572515 2026-04-05T21:06:24Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1572744 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Annie January Erin Moriarty.webp.png|وێنۆک]] '''ستارڵایت''' ({{بە ئینگلیزی|Starlight}}) کەسایەتییەکی خەیاڵییە لە زنجیرەی کتێبی کۆمیک بەناوی ھاوڕێکان، لە زنجیرەکەدا ناوی ئانییە، کە لەلایەن گارس ئینیس و داریک ڕۆبەرتسۆنەوە دروستکراوە. وەک ستارڵایت ئەندامی حەوتە، کە کۆمەڵێک پاڵەوانی سەرەکیین کە لەلایەن ڤۆتەوە پارەیان بۆ دابین دەکرێت، ھەروەھا خۆشەویستی کەسایەتی [[ھیوی کامبێڵ]]ە. ئانی ئەندامی پێشووی گروپی گەنجانی ئەمریکییە و توانای فڕین و دەستکاریکردنی ڕووناکی ھەیە. بە درێژایی زنجیرەکە وەک یەکێک لە تاکە ئەندامانی حەوتەکە نیشان دەدرێت کە پاڵنەرێکی خۆپەرستانە و خێرخوازانەی ھەیە، بەڵام کاتێک نھێنی تاریکەکانی ڤۆت و ئەندامانی دیکەی حەوتەکە دەبینێت بێ ھیوا دەبێت. ==سەرچاوەکان== * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}} <references /> {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|کۆمیک|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران|ھۆڵیوود}} [[پۆل:کەسایەتییەکانی زنجیرەی دەستەی ھاوڕێکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکان کە لەلایەن گارس ئینیسەوە دروستکراون]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکان کە لە ساڵی ٢٠٠٦ ناسێنراون]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون]] [[پۆل:کەسایەتییە مێیینەکانی کۆمیکەکانی دی سی]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە ھێزێکی سەرووسروشتی]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە کێشەی خواردنیان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ناوەکی یان تیشکدانەوەیان هەیە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی داینامیت ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە چاکبوونەوەی خێرا]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان هەیە]] [[پۆل:سووپەرھیرۆ مێییەکانی دی سی کۆمیکس]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە دەتوانن دەستکاری ڕووناکی بکەن]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ناوەکی یان تیشکدانەوەیان ھەیە]] [[پۆل:بێدینە خەیاڵییەکان]] hr1n19cwev1b80ksoe0p5k2kl1ijoat 0 220609 1572519 1490763 2026-04-05T12:41:33Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572519 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:The-boys-black-noir-1575640487.jpg|وێنۆک]] '''بلاک نوێر''' بەسادەیی '''نوێر''' ({{بە ئینگلیزی|Black Noir}}) ناوی کەسایەتییەکی خەیاڵییە لە زنجیرە کتێبی کۆمیکی ھاوڕێکان، کە لەلایەن گارس ئێنیس و دارێک ڕۆبێرتسۆن دروست کراوە، ھەروەھا زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکە و پاشکۆکە بە ھەمان ناو، کە لەلایەن ئێریک کریپک پەرەی پێدراوە. لە ھەردوو زنجیرە کۆمیک و تەلەڤیزیۆنییەکەدا، نوێر ئەندامی گرووپی [[سووپەرھیرۆ]]کانە بەناوی حەوت، لە کۆمپانیای ڤاوتی ئەمریکی، وەک کەسێکی جۆری «نینجای بێدەنگ» لە زنجیرەی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]] بەشدارە. لە زنجیرەکەدا نوێر نھێنییەکەی گەورەیی لە [[ھۆمڵاندەر]] سەرکردەی گرووپی حەوت شاردبووەوە، کە ھۆمڵاندەر ڕای وایە دەبوو کەسە نزیکەکەی بەناوی نوێر پێی بووتایە کە کەسایەتی [[سۆڵجەربۆی]] باوکی ئەوە، ھەر لەبەر ئەم ھۆیە بلاک نوێر لەلایەن ھۆمڵاندەرەوە دەکوژرێت.<ref>"The Boys boss says this star will play 'a whole new character' in season 4 after that intense finale"</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمیک|ھۆڵیوود|ئەکتەران|خەیاڵی زانستی }} [[پۆل:کۆمیکەکانی دی سی گەورەخراپەکارەکان]] [[پۆل:نارسسیزم لە خەیاڵدا]] [[پۆل:بکوژە خەیاڵیەکانی منداڵان]] [[پۆل:کەسایەتییەکان کە لەلایەن گارس ئینیسەوە دروستکراون]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکان کە لە ساڵی ٢٠٠٦ ناسێنراون]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە ھێزێکی سەرووسروشتی]] [[پۆل:گەورەخراپەکاری نێری کۆمیکەکانی دی سی]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی داینامیت ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتی خەیاڵی کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی زنجیرەی دەستەی ھاوڕێکان]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە چاکبوونەوەی خێرا]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی کۆمیکە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی دی سی کۆمیکس کە دەتوانن بە خێرایی سەرووسورشتی بجوڵێن]] [[پۆل:هونەرمەندە جەنگییەکانی دی سی کۆمیکس]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ناوەکی یان تیشکدانەوەیان هەیە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ویڵدستۆرم]] [[پۆل:ھونەرمەندە جەنگییەکانی دی سی کۆمیکس]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ناوەکی یان تیشکدانەوەیان ھەیە]] [[پۆل:گەورەخراپەکارە کۆمیکەکانی دی سی]] qu6xnyi9rbomq8f7bthwxfemt00x2nd 0 220639 1572738 1564888 2026-04-05T20:53:35Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1572738 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Nathan Mitchell at 53rd Saturn Awards 2026.jpg|وێنۆک]] '''ناتان میشێل''' ({{بە ئینگلیزی|Nathan Mitchell}}) ئەکتەرێکی کەنەدییە، زیاتر بە ڕۆڵی [[بلاک نوێر]] لە زنجیرەی تەلەڤزیۆنی [[ئەمازۆن ڤیدیۆ]] بەناوی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]] ناسراوە کە لەسەر زنجیرەی کۆمیک بەھەمان ناوە. میشێل لەساڵی ٢٠٠٧ بە ڕۆڵێک لە زنجیرەی "بیانییەکان لە ئەمریکا" دەرکەوت، ھەروەھا لە زنجیرەی [[تیر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|تیر]]یش دەرکەوتنی ھەیە. میشێل لە [[میسیساگا]]، [[ئانتاریۆ]] لەدایکبووە. ==سەرچاوەکان== * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}} <references /> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کەنەدا|تەلەڤیزیۆن|فیلم|کۆمیک|ئەکتەران|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ھۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Nathan Mitchell}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە کەنەدییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە تەلەفزیۆنییە پیاوەکانی کەنەدا]] [[پۆل:زیندووان]] ti9kqm7iouyicy6j3q9qutwk04x8njm 0 228806 1572510 1487562 2026-04-05T12:37:07Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572510 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Eric Kripke 2010 (cropped).png|وێنۆک]] '''ئێریک کرێپک''' ({{بە ئینگلیزی|Eric Kripke}}) (لەدایکبووی ٢٤ی نیسانی ١٩٧٤ لە ویلایەتی ئۆھایۆ) نووسەر و دەرھێنەر و بەرھەمھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە، بە بەرھەمھێنان و دروستکردنی زنجیرەی Supernatural ناسراوە. ئێریک کرێپک دەرچووی ئامادەیی سیلڤانیا ساوسڤیۆیە. لە ھەرزەکاریدا زۆرجار لەگەڵ ھاوڕێکانی فیلمی ماڵەوەی دروست دەکرد بۆ ئەوەی پیشانی خوێندکارانی دیکە بدات. دوای تەواوکردنی لە زانکۆی باشووری کالیفۆرنیا، کریپک بووە ئەندامی کۆمەڵەی گاما. کرێپک نووسەری دوو فیلمە لە ساڵی ١٩٩٧ بە ناوەکانی شەڕی ڕەگەزەکان و پابەندی ڕاستەقینە. لە ساڵی ٢٠٠٣دا زنجیرەی "تارزان"ی نووسیوە، کە دوای ٨ ئەڵقە ھەڵوەشایەوە، دوای ئەوەش سیناریۆی فیلمی ترسناک "بووگیمان"ی لە ساڵی ٢٠٠٥ نووسیوە، کە بەشی دووەمیش ناوی "بووگیمان ٢" بووە.<ref>https://web.archive.org/web/20060829234051/http://www-cntv.usc.edu/friends_alumni/alumni-notable.cfm</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|ژیاننامە|کۆمیک|ھۆڵیوود|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Eric Kripke}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:نمایشكاران]] [[پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی هونەرە جوانەکانی زانکۆی یو ئێس سی]] [[پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ھونەرە جوانەکانی زانکۆی یو ئێس سی]] 0kdj7iqfv3yp4fjxpvrmryepla0mwyr 1572747 1572510 2026-04-05T21:06:54Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1572747 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Eric Kripke 2010 (cropped).png|وێنۆک]] '''ئێریک کرێپک''' ({{بە ئینگلیزی|Eric Kripke}}) (لەدایکبووی ٢٤ی نیسانی ١٩٧٤ لە ویلایەتی ئۆھایۆ) نووسەر و دەرھێنەر و بەرھەمھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە، بە بەرھەمھێنان و دروستکردنی زنجیرەی Supernatural ناسراوە. ئێریک کرێپک دەرچووی ئامادەیی سیلڤانیا ساوسڤیۆیە. لە ھەرزەکاریدا زۆرجار لەگەڵ ھاوڕێکانی فیلمی ماڵەوەی دروست دەکرد بۆ ئەوەی پیشانی خوێندکارانی دیکە بدات. دوای تەواوکردنی لە زانکۆی باشووری کالیفۆرنیا، کریپک بووە ئەندامی کۆمەڵەی گاما. کرێپک نووسەری دوو فیلمە لە ساڵی ١٩٩٧ بە ناوەکانی شەڕی ڕەگەزەکان و پابەندی ڕاستەقینە. لە ساڵی ٢٠٠٣دا زنجیرەی "تارزان"ی نووسیوە، کە دوای ٨ ئەڵقە ھەڵوەشایەوە، دوای ئەوەش سیناریۆی فیلمی ترسناک "بووگیمان"ی لە ساڵی ٢٠٠٥ نووسیوە، کە بەشی دووەمیش ناوی "بووگیمان ٢" بووە.<ref>https://web.archive.org/web/20060829234051/http://www-cntv.usc.edu/friends_alumni/alumni-notable.cfm</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|ژیاننامە|کۆمیک|ھۆڵیوود|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Eric Kripke}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:نمایشكاران]] [[پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی هونەرە جوانەکانی زانکۆی یو ئێس سی]] [[پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ھونەرە جوانەکانی زانکۆی یو ئێس سی]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:سیناریۆنووسە جولەکەکانی ئەمریکا]] e9lwizcwvxfrs6fzoq1wm6g1duw2fqe 0 228809 1572512 1503238 2026-04-05T12:37:53Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572512 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Darick Robertson at San Diego Comicon 2009.jpg|120px|وێنۆک]] '''دێریک ڕۆبێرتسن''' ({{بە ئینگلیزی|Darick Robertson}}) ھونەرمەندێکی ئەمریکییە کە بە کارەکانی وەک وێنەکێشی کتێبی کۆمیک ناسراوە لەسەر زنجیرەیەک کە بە ھاوبەشی دروستی کردووە، بەتایبەتی ترانسمێترۆپۆلیتان (١٩٩٧–٢٠٠٢) و [[دەستەی ھاوڕێکان (کۆمیک)|دەستەی ھاوڕێکان]] (٢٠٠٦–٢٠١٢؛ ٢٠٢٠). ڕۆبێرتسۆن لە ماوەی بیست ساڵ زیاتری کارکردنیدا لە پیشەسازییەکەدا سەدان کۆمیکی وێنا کردووە. جەستەی کارەکانی لە کارەکتەرە زانستییە خەیاڵییەکانەوە دەست پێدەکات کە خۆی دروستی کردووە تا کارکردن لەسەر کارەکتەرە کلاسیکە بەناوبانگەکانی [[کۆمیکەکانی ماڕڤڵ|مارڤڵ]] و [[کۆمیکەکانی دی سی|دی سی کۆمیکس]]. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|کۆمیک|تەلەڤیزیۆن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Darick Robertson}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧]] [[پۆل:زیندووان]] 47s2x477ejmyscwdvcwbrm6d0x8598z 0 228821 1572511 1222091 2026-04-05T12:37:27Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572511 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:6.1.19GarthEnnisByLuigiNovi1.jpg|وێنۆک|130px]] '''گارس ئێنیس''' ({{بە ئینگلیزی|Garth Ennis}}) (لەدایکبووی ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٧٠)<ref>https://web.archive.org/web/20160117004314/https://comicsalliance.com/tribute-garth-ennis/</ref> نووسەرێکی کۆمیکی ئێرلەندی باکووری-ئەمریکییە،<ref>https://www.mtv.com/news/45e9mn/mtv-geek-interview-garth-ennis-at-the-barcelona-international-comicon {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230222201046/https://www.mtv.com/news/45e9mn/mtv-geek-interview-garth-ennis-at-the-barcelona-international-comicon |date=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣ }}</ref> بە زنجیرەی Preacher لەگەڵ ھونەرمەند ستیڤ دیلۆن ناسراوە، کە نۆ ساڵە لە فیلمی [[سزادەر]]ی [[کۆمیکەکانی ماڕڤڵ]] بەشداری کردووە، و ھەروەھا لە کتێبی کۆمیکی [[دەستەی ھاوڕێکان (کۆمیک)|دەستەی ھاوڕێکان]] لەگەڵ ھونەرمەند [[دێریک ڕۆبێرتسن]] کاری کردووە. ئینیس لە ساڵی ١٩٨٩ لە نۆزدە ساڵەی ژیانیدا دەستی بە کاری نووسینی کۆمیک کردووە، بە زنجیرەی ڕۆحە کێشەدارەکان لە ئەنتۆلۆژیایەکی بەریتانیدا. لە ساڵی ١٩٩١ ئینیس زنجیرە ترسناکەکەی Hellblazerی گرتە ئەستۆ، کە لە چاپی ڤێرتیگۆی کۆمپانیای دی سی کۆمیکسەوە وەرگیرا == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|کۆمیک|تەلەڤیزیۆن|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Garth Ennis}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] scetiqq98sexr6s2d8vjm0p2j8vg9t1 1572746 1572511 2026-04-05T21:06:44Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1572746 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:6.1.19GarthEnnisByLuigiNovi1.jpg|وێنۆک|130px]] '''گارس ئێنیس''' ({{بە ئینگلیزی|Garth Ennis}}) (لەدایکبووی ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٧٠)<ref>https://web.archive.org/web/20160117004314/https://comicsalliance.com/tribute-garth-ennis/</ref> نووسەرێکی کۆمیکی ئێرلەندی باکووری-ئەمریکییە،<ref>https://www.mtv.com/news/45e9mn/mtv-geek-interview-garth-ennis-at-the-barcelona-international-comicon {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230222201046/https://www.mtv.com/news/45e9mn/mtv-geek-interview-garth-ennis-at-the-barcelona-international-comicon |date=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣ }}</ref> بە زنجیرەی Preacher لەگەڵ ھونەرمەند ستیڤ دیلۆن ناسراوە، کە نۆ ساڵە لە فیلمی [[سزادەر]]ی [[کۆمیکەکانی ماڕڤڵ]] بەشداری کردووە، و ھەروەھا لە کتێبی کۆمیکی [[دەستەی ھاوڕێکان (کۆمیک)|دەستەی ھاوڕێکان]] لەگەڵ ھونەرمەند [[دێریک ڕۆبێرتسن]] کاری کردووە. ئینیس لە ساڵی ١٩٨٩ لە نۆزدە ساڵەی ژیانیدا دەستی بە کاری نووسینی کۆمیک کردووە، بە زنجیرەی ڕۆحە کێشەدارەکان لە ئەنتۆلۆژیایەکی بەریتانیدا. لە ساڵی ١٩٩١ ئینیس زنجیرە ترسناکەکەی Hellblazerی گرتە ئەستۆ، کە لە چاپی ڤێرتیگۆی کۆمپانیای دی سی کۆمیکسەوە وەرگیرا == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|کۆمیک|تەلەڤیزیۆن|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Garth Ennis}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی دینەکان]] 2j2xcxoxf8zvekxze5e7md9297uw65u 0 228825 1572525 1533405 2026-04-05T12:43:52Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572525 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Proinsias Cassidy.png|120px|وێنۆک]] '''کاسیدی''' ({{بە ئینگلیزی|Cassidy}}) کەسایەتی خەیاڵی و دژە پاڵەوانە لە زنجیرە [[کتێبی کۆمیک|کتێبە کۆمیکەکانی]] گارس ئێنیس بەناوەکانی [[دەستەی ھاوڕێکان (کۆمیک)|دەستەی ھاوڕێکان]] و Preacher کە بەڕیز لەگەڵ ستیڤ دیلۆن و [[دێریک ڕۆبێرتسن]] بە ھاوبەشی دروستکراون. لە وەرگێڕانی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی AMC لە ساڵی ٢٠١٦–٢٠١٩، جۆ گیلگون ڕۆڵی کارەکتەرەکە دەگێڕێت. بە پێچەوانەی زنجیرە کۆمیکییەکان، کاسیدی بەزۆری بەبێ چاویلکەی خۆری ھێما بازرگانییەکەی دەردەکەوێت، و چاوی ئاسایی ھەیە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|کۆمیک|تەلەڤیزیۆن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران|ھۆڵیوود}} [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی بەڕیتانیا]] [[پۆل:کەسایەتییەکان کە لەلایەن گارس ئینیسەوە دروستکراون]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی دی سی کۆمیکس کە دەتوانن بە خێرایی سەرووسورشتی بجوڵێن]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە چاکبوونەوەی خێرا]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە ھێزێکی سەرووسروشتی]] [[پۆل:گەورەخراپەکاری نێری کۆمیکەکانی دی سی]] [[پۆل:کۆمیکەکانی دی سی گەورەخراپەکارەکان]] [[پۆل:کارەکتەرەکانی تەلەفیزیۆنی کۆمیکەکانی دی سی]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی داینامیت ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان بە ھەستە سەرووسروشتییەکان]] [[پۆل:کۆچبەرە خەیاڵییەکان بۆ ئەمریکا]] [[پۆل:بکوژە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:بکوژە خەیاڵیەکانی منداڵان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی زنجیرەی دەستەی ھاوڕێکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ویڵدستۆرم]] hgy0nern3v0t9qf1jj6zty873bhx8xw 1572673 1572525 2026-04-05T20:05:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1572673 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Proinsias Cassidy.png|120px|وێنۆک]] '''کاسیدی''' ({{بە ئینگلیزی|Cassidy}}) کەسایەتی خەیاڵی و دژە پاڵەوانە لە زنجیرە [[کتێبی کۆمیک|کتێبە کۆمیکەکانی]] گارس ئێنیس بەناوەکانی [[دەستەی ھاوڕێکان (کۆمیک)|دەستەی ھاوڕێکان]] و Preacher کە بەڕیز لەگەڵ ستیڤ دیلۆن و [[دێریک ڕۆبێرتسن]] بە ھاوبەشی دروستکراون. لە وەرگێڕانی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی AMC لە ساڵی ٢٠١٦–٢٠١٩، جۆ گیلگون ڕۆڵی کارەکتەرەکە دەگێڕێت. بە پێچەوانەی زنجیرە کۆمیکییەکان، کاسیدی بەزۆری بەبێ چاویلکەی خۆری ھێما بازرگانییەکەی دەردەکەوێت، و چاوی ئاسایی ھەیە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|کۆمیک|تەلەڤیزیۆن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران|ھۆڵیوود}} [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی بەڕیتانیا]] [[پۆل:کەسایەتییەکان کە لەلایەن گارس ئینیسەوە دروستکراون]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی دی سی کۆمیکس کە دەتوانن بە خێرایی سەرووسورشتی بجوڵێن]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە چاکبوونەوەی خێرا]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە ھێزێکی سەرووسروشتی]] [[پۆل:گەورەخراپەکاری نێری کۆمیکەکانی دی سی]] [[پۆل:کۆمیکەکانی دی سی گەورەخراپەکارەکان]] [[پۆل:کارەکتەرەکانی تەلەفیزیۆنی کۆمیکەکانی دی سی]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی داینامیت ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان بە ھەستە سەرووسروشتییەکان]] [[پۆل:کۆچبەرە خەیاڵییەکان بۆ ئەمریکا]] [[پۆل:بکوژە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:بکوژە خەیاڵیەکانی منداڵان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی زنجیرەی دەستەی ھاوڕێکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ویڵدستۆرم]] iejbmethftk0xoi4h7knx9atmkynkau 0 228829 1572524 1104243 2026-04-05T12:43:28Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572524 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:کەسایەتی سۆڵجەربۆی.jpg|وێنۆک]] '''سۆڵدەربۆی''' (خوێندنەوە: سۆڵجەربۆی) ({{بە ئینگلیزی|Solider Boy}}) ناوی کەسایەتییەکی [[سووپەرھیرۆ|سووپەرھیرۆیە]] لە زنجیرە کتێبی کۆمیک [[ھێرۆگازم]] و [[دەستەی ھاوڕێکان (کۆمیک)|دەستەی ھاوڕێکان]] کە لەلایەن [[گارس ئێنیس]] و [[دێریک ڕۆبێرتسن]] دروست کراوە. لە کۆمیکەکاندا، سۆڵجەربۆی ئەندامی تیمێک بوو بە ناوی پەیباک شانبەشانی ستۆرمفڕۆنت. ھەرچەندە ستۆرمفڕۆنت بەھێزترین ئەندامی تیمەکە بوو، بەڵام سۆڵجەر بۆی بە سووپەرھیرۆی ڕەسەن دادەنرا و وەک سەرکردەی ھەڵبژێردراویان کاری دەکرد. ھەرگیز پەنای بۆ جنێودان نەبرد و تا ڕادەیەکی زۆر خۆی لە بەشداریکردن لە یارییە سێکسییە خراپەکانی ھاوڕێکانی بەدوور دەگرت.<ref>https://screenrant.com/boys-season-3-soldier-boy-intro-supernatural-castiel/</ref> ھەروەھا سۆڵجەربۆی وەک ترسنۆک و ئیرادەیەکی زۆر لاواز پۆلێن کرا لە یەکێک لە کتێبە کۆمیکییەکانی دەستەی ھاوڕێکان. سۆڵجەربۆی لەلایەن کۆمپانیای ڤاوتەوە فێڵی لێ دەکرێت و سێکس لەگەڵ یەکێک لە کەسایەتییەکانی کۆمپانیای ڤاوت دەکات بە بەھانەی ئەوەی پێیان وتووە کە لە ڤاوت وەردەگیرێیت و بۆ وەرگرتن پێویستە ئەم یاسایە جێبەجێ بکەیت. سۆڵجەربۆی کەسایەتییەکی نیشتیمانپەروەر بووە لە جەنگی جیھانی دووەمدا ھەمیشە دەیوست ناوی وڵاتی ئەمریکا لەسەر دەمی بێت و پاشان بجەنگێت، ئەم کەسایەتییە بە نھێنی لەلایەن کۆمپانیای ڤاوتەوە دەکرێتە نێو ئامێرێکی گەورەی بێ ھۆشکەر لە ڕووسیادا پارێزگاری دەکرێت لێی، دوای چەندین ساڵ، لەلایەن دەستەی ھاوڕێکان کە بێڵی بەچەر سەرکردایەتی تیمەکە دەکات، ڕزگار دەکرێت و دژی ڤاوت دەوەستێتەوە.<ref>https://www.yahoo.com/lifestyle/4-things-know-soldier-boy-020259332.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230222213558/https://www.yahoo.com/lifestyle/4-things-know-soldier-boy-020259332.html |date=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>https://www.slashfilm.com/811583/the-boys-writing-team-made-some-major-changes-to-soldier-boy/</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|کۆمیک|تەلەڤیزیۆن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران|ھۆڵیوود}} [[پۆل:کەسایەتییەکانی کۆمیکە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی بەڕیتانیا]] [[پۆل:کەسایەتییەکان کە لەلایەن گارس ئینیسەوە دروستکراون]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی داینامیت ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە دەتوانن دەستکاری ڕووناکی بکەن]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ناوەکی یان تیشکدانەوەیان هەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان بە ھەستە سەرووسروشتییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی زنجیرەی دەستەی ھاوڕێکان]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ناوەکی یان تیشکدانەوەیان ھەیە]] 2udup385cbwfoq207lwe9c708e3revz 0 228831 1572516 1487730 2026-04-05T12:39:55Z Tessla 41338 1572516 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ئێم ئێم''' کورتکراوەی ناوی مەزەرس میڵکە/دایکی شیردەر ({{بە ئینگلیزی|Mother's Milk}}) کەسایەتییەکی خەیاڵییە ناو کۆمی کە و لەلایەن [[گارس ئێنیس]]، لە زنجیرەی دەستەی ھاوڕێکان دەردەکەوێت و ھاوڕێی نزیکی [[بێڵی بەچەر]]ە و سەر بە تیمی دەستەی ھاوڕێکانە، ئەم تیمە سەر بە [[دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی]]ە (سی ئای ئەی). پێکەوە لەگەڵ تیمی دەستەی ھاوڕێکان دژی کۆمپانیای ڤاوت و سووپەرھیرۆ خراپەکارەکان دەوەستنەوە کە کاریان تەنھا تێکدانی کۆمەڵگایە و لەژێڕ ناوی سووپەرھیرۆ کاری خراپ ئەنجام دەدەن. ئێم ئێم کەسایەتییەکی ئەفریقی-ئەمریکییە، و کەسێکی زۆر لەسەرخۆو ھێمنە، بۆ یەکەمجار لە کۆمیکدا لە ژمارە #٢ دەرکەوتووە. ئەو ناوەی کە ھەیەتی لە کۆمیکی ژمارە #٣٥ باسکراوە، بەھۆی دڵپاکی و باشییەکەیەتی لێیان ناوە دایکی شیردەر/ بەکورتکراویی بریتییە لە ئێم ئێم. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی| سەردان = ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|کۆمیک|تەلەڤیزیۆن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران}} [[پۆل:کەسایەتییەکان کە لەلایەن گارس ئینیسەوە دروستکراون]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکان کە لە ساڵی ٢٠٠٦ ناسێنراون]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی دی سی کۆمیکس کە دەتوانن بە خێرایی سەرووسورشتی بجوڵێن]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە چاکبوونەوەی خێرا]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە ھێزێکی سەرووسروشتی]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی داینامیت ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان بە ھەستە سەرووسروشتییەکان]] [[پۆل:بکوژە خەیاڵیەکانی منداڵان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی زنجیرەی دەستەی ھاوڕێکان]] [[پۆل:خەڵکە ئەفریقی-ئەمریکییە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:بۆکسەرە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییە وریاییەکان لە کۆمیکەکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ویڵدستۆرم]] 3eculxf6wfspur7t62gpjyzyn9apkat 0 228908 1572521 1489516 2026-04-05T12:42:34Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572521 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ئەی ترەین''' ({{بە ئینگلیزی|A-Train}}) کەسایەتییەکی خەیاڵیی سووپەرھیرۆیە لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)]]، ئەندامە لە دەستەی حەوتی سەر بە کۆمپانیای ڤاوت لە زنجیرەکەدا. ھێزەکانی بریتیین لە خێرایییەکی لە ڕادەبەدەر، ئەم خێرایەی وەک ھەر یەکێک لە ئەندامەکانی حەوت بۆ کاری خراپ بەکار دێنێت، و بووە ھۆی کووشتنی خۆشەویستەکەی [[ھیوی کامبێڵ]] لە زنجیرەکەدا لە وەرزی یەکەم. برایەکی ھەیە کە تووشی ئیفلیجی دەبێت، و ھەروەھا ئەی ترەین زۆری ڕق لە [[ستارڵایت]] دەبێتەوە و دژی دەجەنگێت. == سەرچاوەکان == [[:en:List of The Boys characters#A-Train|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|کۆمیک|تەلەڤیزیۆن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران }} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} fpihdjnmabwhlbc1awcitcplfh47276 1572675 1572521 2026-04-05T20:05:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1572675 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} '''ئەی ترەین''' ({{بە ئینگلیزی|A-Train}}) کەسایەتییەکی خەیاڵیی سووپەرھیرۆیە لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)]]، ئەندامە لە دەستەی حەوتی سەر بە کۆمپانیای ڤاوت لە زنجیرەکەدا. ھێزەکانی بریتیین لە خێرایییەکی لە ڕادەبەدەر، ئەم خێرایەی وەک ھەر یەکێک لە ئەندامەکانی حەوت بۆ کاری خراپ بەکار دێنێت، و بووە ھۆی کووشتنی خۆشەویستەکەی [[ھیوی کامبێڵ]] لە زنجیرەکەدا لە وەرزی یەکەم. برایەکی ھەیە کە تووشی ئیفلیجی دەبێت، و ھەروەھا ئەی ترەین زۆری ڕق لە [[ستارڵایت]] دەبێتەوە و دژی دەجەنگێت. == سەرچاوەکان == [[:en:List of The Boys characters#A-Train|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|کۆمیک|تەلەڤیزیۆن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران }} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} b8j59ygy855oztazowyfpw13v6vyave 0 228909 1572522 1503090 2026-04-05T12:42:49Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572522 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''دیپ''' ({{بە ئینگلیزی|The Deep}}) کەسایەتییەکی خەیاڵیی سووپەرھیرۆیە لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]]، و ئەندامە لە دەستەی حەوتی سەر بە کۆمپانیای ڤاوت لە زنجیرەکەدا. ھێزەکانی ئەم کەسایەتییە بریتیین لە خێرایییەکی بێ سنوور لەژێر دەریادا، و ھەروەھا توانای قسەکردن و تێگەیشتنی ھەیە لە ئاژەڵە دەریایییەکاندا. دیپ بە پاشای دەریاکان ناسراوە و ھێزەکانی بەزۆری لەژێر دەریادان. == سەرچاوەکان == [[:en:List of The Boys characters#The Deep|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمیک|ھۆڵیوود|ئەکتەران|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} mqxs50es3kjm5nrg66dh47ehsdqqv8l 1572674 1572522 2026-04-05T20:05:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1572674 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} '''دیپ''' ({{بە ئینگلیزی|The Deep}}) کەسایەتییەکی خەیاڵیی سووپەرھیرۆیە لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]]، و ئەندامە لە دەستەی حەوتی سەر بە کۆمپانیای ڤاوت لە زنجیرەکەدا. ھێزەکانی ئەم کەسایەتییە بریتیین لە خێرایییەکی بێ سنوور لەژێر دەریادا، و ھەروەھا توانای قسەکردن و تێگەیشتنی ھەیە لە ئاژەڵە دەریایییەکاندا. دیپ بە پاشای دەریاکان ناسراوە و ھێزەکانی بەزۆری لەژێر دەریادان. == سەرچاوەکان == [[:en:List of The Boys characters#The Deep|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمیک|ھۆڵیوود|ئەکتەران|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} qnu60735f3tm48vy0rzziyn0ppui2na 0 228910 1572517 1536122 2026-04-05T12:40:13Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572517 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کیمیکۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Kimiko}}) کەسایەتییەکی کچی خەیاڵیی سووپەرھیرۆیە لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]]، و ئەندامە لە دەستەی ھاوڕێکان، لە زنجیرەکەدا. ھێزەکانی ئەم کەسایەتییە بریتیین لە ھێزێکی زۆر کە توانای تێکشکانی دەیان کەسی ھەیە، خەڵکی ژاپۆنە و لە ئەمریکا لەگەڵ مافیادا پێشتر دەستی تێکەڵ کردووە. دەبێتە خۆشەویست و ھاوڕێی [[فرێنچی ( کەسایەتی خەیاڵی)|فرێنچی]]. == سەرچاوەکان == [[:en:List of The Boys characters#The Female (of the Species)|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمیک|ژاپۆن|کالیفۆڕنیا|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران }} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} rgfpllacgrm041ci0z79bd1db969as3 0 228912 1572528 1514183 2026-04-05T12:44:49Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572528 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مادلین ستیلوێڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Madelyn Stillwell}}) کەسایەتییەکی خەیاڵییە لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]]، دایکی کوڕێکی بچووکە بەناوی تێدی، ھەروەھا بەڕێوەبەرەی کۆمپانیای ڤاوتە، کەسێکی زۆر نزیکی ھۆمڵاندەرە، بەڵام بەھۆی ئەوەی گرینگی زۆر بە ھۆڵاندەرە نادات لەبەر منداڵە بچووکەمەی و لەبەر ئەوەی ترسی بەرامبەری ھەیە، بۆیە لەلایەن ھۆمڵاندەرەوە دەکوژرێت. == سەرچاوەکان == [[:en:List of The Boys characters#Madelyn Stillwell|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|کۆمیک|تەلەڤیزیۆن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران|ھۆڵیوود}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 08qmoh44luog7lm0ranfg3b54f869nx 0 228913 1572527 1484665 2026-04-05T12:44:35Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572527 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ئاشلی بارێت''' ({{بە ئینگلیزی|Ashley Barret}}) کەسایەتییەکی خەیاڵییە لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]]، کارمەندێکی گەورەیە لە کۆمپانیای ڤاوت، یارمەتی سووپەرھیرۆکانی ئەو کۆمپانیایە دەدات و کارە نھێنییەکانی ئەو کۆمپانیایە بەرێوە دەبات. == سەرچاوەکان == [[:en:List of The Boys characters#Jessica Bradley|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|کۆمیک|تەلەڤیزیۆن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 08dixpddot466qv3kx04k5v83n4glpc 0 229024 1572523 1505614 2026-04-05T12:43:03Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572523 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ستۆرمفڕۆنت''' ({{بە ئینگلیزی|Storefront}}) کەسایەتییەکی خەیاڵییە لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]] و یەکێکە لە ئەندامە بەھێزەکانی تیمی پەیباک و دەستەی حەوت. ئەو کچێکە و ھێزەکەی بریتییە لە فڕین و بەکارھێنانی کارەبای خێرا، ھاوڕێ و ھاوژینی [[ھۆمڵاندەر]] لە وەرزی سێیەمی زنجیرەکەدا؛ بەڵام بەھۆی ڕووداوە بەردەوامەکان لە یەکێک لە ئەڵقەکانی زنجیرەکە لەلایەن کەسایەتییەکەوە بەخراپی بریندار دەکرێت، و پاشان لە نەخۆشخانە گیان لەدەست دەدات. == سەرچاوەکان == [[:en:List of The Boys characters#Stormfront|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمیک|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران|ھۆڵیوود}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} jev0yg7geos9wp5k75ay7twdg67mm5h 0 229025 1572526 1517802 2026-04-05T12:44:07Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572526 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''نادییە''' ({{بە ئینگلیزی|Nadia}}) کەسایەتییەکی خەیاڵییە لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]]. ئەو کچێکە کە لایەنی ھیچ کام لە دەستەکانی حەوت و ڤاوت نییە، بەڵکو دوژمنێکی سەربەخۆیە و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان|جێگری سەرۆک کۆماری ئەمریکایە]] و ھێزەکەی بریتییە لە تەقاندنی سەری خەڵکی بەبێ ئەوەی کەس ھەستی پێ بکات. ھەروەھا لە زنجیرەکە ھەتا وەرزی سێیەمی ماوە و نەمردووە. == سەرچاوەکان == [[:en:List of The Boys characters#Victor K. %22Vic the Veep%22 Neuman|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمیک|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران|ھۆڵیوود}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} o2f3qqej899zhylzda0lskaq0zniums 1572672 1572526 2026-04-05T20:04:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1572672 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} '''نادییە''' ({{بە ئینگلیزی|Nadia}}) کەسایەتییەکی خەیاڵییە لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]]. ئەو کچێکە کە لایەنی ھیچ کام لە دەستەکانی حەوت و ڤاوت نییە، بەڵکو دوژمنێکی سەربەخۆیە و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان|جێگری سەرۆک کۆماری ئەمریکایە]] و ھێزەکەی بریتییە لە تەقاندنی سەری خەڵکی بەبێ ئەوەی کەس ھەستی پێ بکات. ھەروەھا لە زنجیرەکە ھەتا وەرزی سێیەمی ماوە و نەمردووە. == سەرچاوەکان == [[:en:List of The Boys characters#Victor K. %22Vic the Veep%22 Neuman|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمیک|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران|ھۆڵیوود}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} psyn30uu0gkirnmh5y3tm7jt5tr31o9 0 229029 1572529 1531107 2026-04-05T12:45:06Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572529 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕیان بەچەر''' ({{بە ئینگلیزی|Ryan Butcher}}) کوڕێکی تەمەن ٨ ساڵی [[ھۆمڵاندەر]] و بێکا بەچەرە، لە شوێنێکی داخراوی گەورە لەگەڵ دایکی دەژیت، چنکە کۆمپانیای ڤاوت ئەویان بەند کردووە بۆ ئەوەی ھۆمڵاندەر نەزانێت کە باوکی ئەوە. بێڵی بەچەر لە وەرزی سێیییەم ئەو و ھاوسەرەکەی ڕزگار دەکات و لەو شوێنە دەرەچن، بێکا بەچەر لەکۆتاییدا دەمرێت، بەڵام ڕیان و بێڵی دەمێننەوە لە ژیان. == سەرچاوەکان == [[:en:List of The Boys characters#Ryan Butcher|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمیک|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران|ھۆڵیوود}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} tgzrd8iu8t9ivlcfxml3v3j1z5i7yum 1572671 1572529 2026-04-05T20:04:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1572671 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} '''ڕیان بەچەر''' ({{بە ئینگلیزی|Ryan Butcher}}) کوڕێکی تەمەن ٨ ساڵی [[ھۆمڵاندەر]] و بێکا بەچەرە، لە شوێنێکی داخراوی گەورە لەگەڵ دایکی دەژیت، چنکە کۆمپانیای ڤاوت ئەویان بەند کردووە بۆ ئەوەی ھۆمڵاندەر نەزانێت کە باوکی ئەوە. بێڵی بەچەر لە وەرزی سێیییەم ئەو و ھاوسەرەکەی ڕزگار دەکات و لەو شوێنە دەرەچن، بێکا بەچەر لەکۆتاییدا دەمرێت، بەڵام ڕیان و بێڵی دەمێننەوە لە ژیان. == سەرچاوەکان == [[:en:List of The Boys characters#Ryan Butcher|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمیک|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران|ھۆڵیوود}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} tt4kc6o7z2uhqaqs6yneogpzo6d2mpn 0 229030 1572518 1511006 2026-04-05T12:41:10Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572518 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''فرێنچی''' ({{بە ئینگلیزی|Frenchie}}) کەسایەتییەکی خەیاڵیی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)]] و ئەندامە لەو دەستەیە، ھاوڕێی نزیکی [[بێڵی بەچەر]]ە و دوژمنی دەستەی حەوتە لە کۆمپانیای ڤاوت. لە ناوەکەی دیارە کە فەڕەنسییە و زۆر حەز بە توندوتیژی دەکات و کەسێکی سەرکێشە و چاو نەترسە. ھەروەھا لەگەڵ [[کیمیکۆ]] یەکتر دەناسن و پاشان دەبێتە خۆشەویستی لە وەرزی شێیەمی زنجیرەکەدا. == سەرچاوەکان == [[:en:List of The Boys characters#The Frenchman|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمیک|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران|ھۆڵیوود}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 5ux43ryetoup53rzzsvwzdp0uf310mi 1572676 1572518 2026-04-05T20:05:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1572676 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} '''فرێنچی''' ({{بە ئینگلیزی|Frenchie}}) کەسایەتییەکی خەیاڵیی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)]] و ئەندامە لەو دەستەیە، ھاوڕێی نزیکی [[بێڵی بەچەر]]ە و دوژمنی دەستەی حەوتە لە کۆمپانیای ڤاوت. لە ناوەکەی دیارە کە فەڕەنسییە و زۆر حەز بە توندوتیژی دەکات و کەسێکی سەرکێشە و چاو نەترسە. ھەروەھا لەگەڵ [[کیمیکۆ]] یەکتر دەناسن و پاشان دەبێتە خۆشەویستی لە وەرزی شێیەمی زنجیرەکەدا. == سەرچاوەکان == [[:en:List of The Boys characters#The Frenchman|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمیک|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران|ھۆڵیوود}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 8bgvziiq2ye1wzy89751h87cr7y7ywo 0 235394 1572636 1569220 2026-04-05T17:13:02Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:عێراق|عێراق]] و [[دەروازە:کۆمپانیا|کۆمپانیا]] 1572636 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی|name=دادڤان یوسف|image=Dadvan Yousuf.jpg|alt=<!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->|caption=|other_names=|birth_name=<!-- only use if different from name -->|birth_date={{Birth date and age|2000|04|09}}|birth_place=[[باشووری کوردستان]]، [[عێراق]]|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) -->|death_place=|nationality=عێراقی - ئەڵمانی|occupation=|years_active=|known_for=بازرگانی شیفرەدراو|notable_works=}} '''دادڤان یووسف''' (لەدایکبووی ٩ی نیسانی ٢٠٠٠، [[زاخۆ]]) خاوەنکارێکی [[کوردستان|کوردە]] و خەڵکی [[باشووری کوردستان]]ە و لە [[سویس|سویسرا]] دەژی. == ژیان == یووسف لە ساڵی ٢٠٠٠ لە [[باشووری کوردستان]] لەدایکبووە. باوکی لەناو [[پێشمەرگە]]دا بووە و پێش لەدایکبوونی یووسف لە وڵاتەکەی بەرەو [[سویسرا]] ھەڵاتووە. دوای سێ ساڵ دایکی بە ھەمان شێوە وڵاتی بەجێھێشتووە، لەگەڵ سێ کوڕەکەیدا.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Crypto-succès suisse – A 21 ans, l'ancien réfugié est devenu millionnaire grâce au Bitcoin|ناونیشان=https://www.24heures.ch/grace-au-bitcoin-lancien-refugie-est-devenu-millionnaire-993759838489|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=24 heures|زمان=fr}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٣ گەیشتوونەتە شاری نیوینبۆرگ لە سویسرا کە باوکی گواستبوویەوە بۆ ئەوێ.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vom Flüchtling zum Millionär – Er tauschte seine Spielsachen gegen Bitcoins|ناونیشان=https://www.derbund.ch/er-tauschte-seine-spielsachen-gegen-bitcoins-211737471906|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Der Bund|زمان=de}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Svizzera, la favola di Dadvan, il giovane rifugiato curdo diventato milionario grazie ai Pokemon venduti a cambio di Bitcoin|ناونیشان=https://www.repubblica.it/esteri/2021/04/18/news/svizzera_la_favola_di_dadvan_il_giovane_rifugiato_curdo_diventato_milionario_grazie_ai_pokemon_venduti_a_cambio_di_bitcoin-296997585/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=la Repubblica|زمان=it}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٤دا ئەو خێزانە پەنابەرییان پێدرا و ڕوویان لە ئیپساخ کرد. یووسف پێنج خوشک و برای بچووکی ھەیە کە لە سویسرا لەدایکبوون.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tanner (Bilder)|یەکەم=Martin Beglinger (Text), Simon|سەردێڕ=Kryptowährungen: Vom Flüchtlingskind zum Bitcoin-Millionär|ناونیشان=https://www.nzz.ch/gesellschaft/der-zauberlehrling-ld.1633078|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Neue Zürcher Zeitung|زمان=de}}</ref> کاتێک بۆ یەکەمجار لە تەمەنی ١١ ساڵیدا ناوی بیتکۆینئ بیستبوو، یووسف ھەندێک لە یارییەکانی لە گەڕەکەکەی خۆی لە ئیپساخ لە شاری بێرن فرۆشت و پارەکەی بەکارھێنا بۆ وەبەرھێنان لە [[بیتکۆین]]. ١٠ دانە بیتکۆینی بە ١٥ [[یۆرۆ]] کڕیوە و لەو کاتەوە بازرگانی بە بیتکۆین دەکات.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Crypto-succès suisse – A 21 ans, l'ancien réfugié est devenu millionnaire grâce au Bitcoin|ناونیشان=https://www.24heures.ch/grace-au-bitcoin-lancien-refugie-est-devenu-millionnaire-993759838489|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=24 heures|زمان=fr}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[https://www.24heures.ch/grace-au-bitcoin-lancien-refugie-est-devenu-millionnaire-993759838489 "Crypto-succès suisse – A 21 ans, l'ancien réfugié est devenu millionnaire grâce au Bitcoin"]. ''24 heures'' (in French)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2021-04-29</span></span>.</cite></ref> لە ساڵی ٢٠١٢ ١٠٠٠ [[بیتکۆین]]ی کڕیوە بە بڕی ١١ ھەزار و ١٢٦ [[یۆرۆ]] بۆ ھەر بیتکۆینێک. لە ساڵی ٢٠١٦ بۆ یەکەمجار وەبەرھێنانی لە کۆمپانیای [[ئێتێریوم]] کردووە و ١٦ ھەزار دانەی بە ١٣٤ ھەزار [[یۆرۆ]] کڕیوە<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tanner (Bilder)|یەکەم=Martin Beglinger (Text), Simon|سەردێڕ=Kryptowährungen: Vom Flüchtlingskind zum Bitcoin-Millionär|ناونیشان=https://www.nzz.ch/gesellschaft/der-zauberlehrling-ld.1633078|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Neue Zürcher Zeitung|زمان=de}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true" id="CITEREFTanner_(Bilder)">Tanner (Bilder), Martin Beglinger (Text), Simon. [https://www.nzz.ch/gesellschaft/der-zauberlehrling-ld.1633078 "Kryptowährungen: Vom Flüchtlingskind zum Bitcoin-Millionär"]. ''Neue Zürcher Zeitung'' (in German)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2021-07-15</span></span>.</cite></ref> دامەزراوەی دۆھرنی لە شاری [[تزووگ]] دامەزراندووە کە سەرپەرشتی پەرەپێدانی [[نەرمەکاڵا]]کانی دراوی کریپتۆ دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Cum a ajuns un refugiat irakian milionar în Elveția la 21 de ani. Era copil când și-a vândut figurinele Pokemon ca să-și cumpere Bitcoin|ناونیشان=https://www.libertatea.ro/stiri/povestea-refugiatului-irakian-care-la-21-de-ani-a-ajuns-milionar-in-elvetia-la-11-ani-si-a-vandut-jucariile-ca-sa-cumpere-criptomonede-3519527|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Libertatea|زمان=ro}}</ref> ھەروەھا لە مانگی ئازاری ٢٠٢١دا دراوی کریپتۆی خۆی بەناوی دۆھرنی ناساندووە.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Der junge Kryptomillionär Dadvan Yousuf im Interview|ناونیشان=https://www.handelszeitung.ch/geld/jung-und-kryptomillionar-selbst-von-grossbanken-abgewimmelt|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Handelszeitung|زمان=de}}</ref> یووسف لە ڕێگەی بازرگانییەکانی دراوی [[کریپتۆ]]وە بوو بە موڵتی-ملیۆنێر.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vom Flüchtling zum Millionär – Er tauschte seine Spielsachen gegen Bitcoins|ناونیشان=https://www.derbund.ch/er-tauschte-seine-spielsachen-gegen-bitcoins-211737471906|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Der Bund|زمان=de}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[https://www.derbund.ch/er-tauschte-seine-spielsachen-gegen-bitcoins-211737471906 "Vom Flüchtling zum Millionär – Er tauschte seine Spielsachen gegen Bitcoins"]. ''Der Bund'' (in German)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2021-04-29</span></span>.</cite></ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Svizzera, la favola di Dadvan, il giovane rifugiato curdo diventato milionario grazie ai Pokemon venduti a cambio di Bitcoin|ناونیشان=https://www.repubblica.it/esteri/2021/04/18/news/svizzera_la_favola_di_dadvan_il_giovane_rifugiato_curdo_diventato_milionario_grazie_ai_pokemon_venduti_a_cambio_di_bitcoin-296997585/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=la Repubblica|زمان=it}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[https://www.repubblica.it/esteri/2021/04/18/news/svizzera_la_favola_di_dadvan_il_giovane_rifugiato_curdo_diventato_milionario_grazie_ai_pokemon_venduti_a_cambio_di_bitcoin-296997585/ "Svizzera, la favola di Dadvan, il giovane rifugiato curdo diventato milionario grazie ai Pokemon venduti a cambio di Bitcoin"]. ''la Repubblica'' (in Italian). 2021-04-18<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2021-04-29</span></span>.</cite></ref> بە گەنجترین سویسری دادەنرێت کە خۆی خۆی کردوە بە ملیۆنێر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ritter|یەکەم=Pascal|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Mit Bitcoin aus der Armut: "Ich bin eine wandelnde Provokation" – der jüngste Schweizer Selfmade-Millionär im Interview|ناونیشان=https://www.luzernerzeitung.ch/international/maerchenkarriere-mit-bitcoin-aus-der-armut-ich-bin-eine-wandelnde-provokation-der-juengste-schweizer-selfmade-millionaer-im-interview-ld.2210641?reduced=true|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211108043800/https://www.luzernerzeitung.ch/international/maerchenkarriere-mit-bitcoin-aus-der-armut-ich-bin-eine-wandelnde-provokation-der-juengste-schweizer-selfmade-millionaer-im-interview-ld.2210641?reduced=true|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=Luzerner Zeitung|زمان=German}}</ref> لە کۆتایی ساڵی ٢٠٢١ یووسف بەشێک لە کۆمپانیای [[ستارت ئەپ]]ی سویسری کراودلیتۆکنی گرتە ئەستۆ و بووە بەڕێوەبەری جێبەجێکاریان کە کەوتۆتە ژێر چاودێری FMA.<ref>Michael Schäfer, Werner Grundlehner: ''[https://www.nzz.ch/finanzen/immobilien/krypto-millionaer-yousuf-will-immobilienanlagen-revolutionieren-ld.1653416 Der Krypto-Zauberlehrling zündet die nächste Stufe]'', Neue Zürcher Zeitung, 12. November 2021.</ref> ئەم ستارتاپە بۆ پەرەپێدانی چارەسەر دامەزراوە بۆ ئەوەی ڕێگە بە خەڵک بدات وەبەرھێنان لە خانووبەرەدا بکەن لە ڕێگەی پشکی دیجیتاڵی لە شێوەی تۆکن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Grundlehner|یەکەم=Michael Schäfer, Werner|سەردێڕ=Krypto-Millionär Yousuf will Immobilienanlagen revolutionieren|زمان=de|ئیش=Neue Zürcher Zeitung|ناونیشان=https://www.nzz.ch/finanzen/immobilien/krypto-millionaer-yousuf-will-immobilienanlagen-revolutionieren-ld.1653416?reduced=true|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> == مشتومڕ == لە مانگی شوباتی ساڵی ٢٠٢٢دا چەندین بابەتی ڕۆژنامەوانی ڕەخنەگرانە سەبارەت بە دادڤان یوسف و کارەکانی بڵاوکرانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Dadvan Yousuf (21) – Finma untersucht Stiftung von "Krypto-Zauberlehrling»|ناونیشان=https://www.20min.ch/story/finma-untersucht-stiftung-von-krypto-zauberlehrling-820062566184|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=20 Minuten|زمان=de}}</ref><ref name=":5">Martin Beglinger: ''„Der Krypto-Zauberlehrling wird von der Finma durchleuchtet“'', Neue Zürcher Zeitung, 14. Februar 2022</ref> بۆ نموونە ھەندێک زانیاری لە سیڤییەکەیدا ڕازێنراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Krypto-"King" Dadvan Yousuf - der Krypto-"Milliardär" und seine fragwürdigen Transaktionen|ناونیشان=https://www.srf.ch/news/wirtschaft/krypto-king-dadvan-yousuf-der-krypto-milliardaer-und-seine-fragwuerdigen-transaktionen}}</ref> بەھۆی کارەکانی لە بواری کریپتۆدا، یوسف لە ئێستادا لە پەیوەندیدایە لەگەڵ دەزگای کاروباری ئابووری دەوڵەتی سویسری کە بە FINMA ناسراوە.<ref name=":5"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Junger Bitcoin-Investor – Geht beim Berner Kryptomillionär alles mit rechten Dingen zu?|ناونیشان=https://www.derbund.ch/geht-beim-berner-kryptomillionaer-alles-mit-rechten-dingen-zu-886978673214|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=Der Bund|زمان=de}}</ref> بەپێی لێدوانەکانی کۆمپانیاکە خۆی، پابەندبوون بە ڕێنماییەکانی پێشکەشکردنی دراوی سەرەتایی، بەڵام ئەمە ناتوانرێت بسەلمێنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kryptomilliardär Dadvan Yousuf: Kritik wird laut|ناونیشان=https://www.handelszeitung.ch/musterportfolios/borsennews/die-wahrheit-uber-die-saga-des-kryptomilliardars-dadvan-yousuf|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=Handelszeitung|زمان=de-CH}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Dadvan Yousuf}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|کۆمپانیا}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٠]] [[پۆل:چیای ئێڤەرست]] [[پۆل:بیتکۆین]] [[پۆل:عێراق]] [[پۆل:زاخۆ]] [[پۆل:دارایی]] [[پۆل:کۆمپانیا]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری]] [[پۆل:نیپال]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خەڵکی زاخۆ]] ivyij2qb7bekntpq6vvq2ihbj7zuvns 0 235988 1572769 1562079 2026-04-06T07:26:44Z ~2026-21086-36 75601 1572769 wikitext text/x-wiki '''ئێلی بڵباس''' ئێلێکی کوردیە لە [[ھەرێمی کوردستان]] و [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] نیشتەجێن بە تایبەتی لە [[پارێزگای ھەولێر]] و [[پارێزگای ورمێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=ابراھیمی |یەکەم=معصومە |سەردێڕ=بلباس |ناونیشان=https://www.cgie.org.ir/fa/article/228912/بلباس |وێبگە=مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Sites of Violence: Gender and Conflict Zones|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=University of California Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٣٧٩١-٩|editor-last=Blacklock|editor-first=Cathy|شوێن=Berkeley, CA|editor-last2=Cockburn|editor-first2=Cynthia|editor-last3=Crosby|editor-first3=Alison|editor-last4=Giles|editor-first4=Wenona Mary|editor-last5=Giles|editor-first5=Wenona Mary|editor-last6=Hans|editor-first6=Asha|editor-last7=Hyndman|editor-first7=Jennifer|editor-last8=Hyndman|editor-first8=Jennifer|editor-last9=Klein|editor-first9=Edith}}</ref> ئەم ئێلە یەکێکە لە ئێلەک کۆنەکانی [[فەیلییەکان|کورادنی فەیلی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=بڵباس Biľbas – فەرھەنگی زمانی یەکگرتووی کوردی ھاوچەرخ |ناونیشان=https://ferheng.info/alfba/36553/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=ferheng.info}}</ref> وە ئێلی بڵباس لە بنەچەدا لەگەڵ مەلکشاھی ئامۆزان.<ref name=":9">حوسێن مەلێکشایی «[https://www.historyofkurd.com/2016/05/22/%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C-%D8%AE%DB%8E%DA%B5%DB%8C-%D9%85%DB%95%D9%84%DB%8E%DA%A9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%86%DB%95%D9%85%D8%B4%DA%AF%D8%B2%DB%95%DA%AF-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B3%D9%8A/ مێژووی خێڵی مەلێکشایی (چەمشگزەگ).]» لە ١٢ی شوباتی ٢٠٢٦ ھێنراوە.</ref> ئێلی بڵباس لە مێژووی خۆیدا بە ئێلێکی نیمچە کۆچەر باسکراوە.<ref name=":8">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=The Belbas Tribes and the Revolt of Sheikh Ubaidullah Nahari (1880) |ناونیشان=https://zancojournal.su.edu.krd/index.php/JAHS/article/view/1350 |journal=Zanco Journal of Humanity Sciences |بەرگ=٢٨|issue=SpB |doi=10.21271/zjhs.28.SpB.8}}</ref><ref name=":3" /><ref name=":7" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ireland|یەکەم=Royal Anthropological Institute of Great Britain and|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/The_Journal_of_the_Royal_Anthropological/NsYEAAAAYAAJ?hl=en|سەردێڕ=The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland|ڕێکەوت=١٩٠٨|بڵاوکەرەوە=The Institute|پەڕەکان=٤٥٧|زمان=en}}</ref> == مێژوو == بڵباس لە باشووری کوردستان لە شارەکانی: [[کۆیە]]، [[شارەزوور]]، و [[ڕەواندز]].<ref name=":6"/> ھەندێکیان لە [[ڕانیە]] دەژین.<ref>آر ھی، دبیلو (١٩٨٣). ''[https://archive.org/details/1_20220515/%D8%B3%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%20%D9%81%D9%8A%20%D9%83%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%20-%20%D8%AF%D8%A8%D9%8A%D9%84%D9%88%20%D8%A2%D8%B1%20%D9%87%D9%8A%20-%20%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D8%A9%20%D9%81%D8%A4%D8%A7%D8%AF%20%D8%AC%D9%85%D9%8A%D9%84%20-%20%D8%AC%201/page/n87/mode/1up?q=%D8%A8%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3 سنتان فی کردستان ١٩١٨-١٩٢٠]'' (بە عەرەبی). بەرگی&nbsp;١. لەلایەن جەمیل، فوئاد وەرگێڕدراوە. لاپەڕە&nbsp;٨٩.</ref> وە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەم شارانەن: [[سەردەشت]]، [[مەھاباد|سابڵاغ]]، [[ورمێ]]، و [[پیرانشار]] نیشتەجێن.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=BELBĀS |ناونیشان=https://www.iranicaonline.org/articles/belbas-a-former-kurdish-tribal-confederacy-of-northwestern-iran-and-northeastern-iraq/ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Encyclopaedia Iranica |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=الحسىن|یەکەم=سعىدىان، عبد|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=5FQuAQAAIAAJ&q=ایل+بلباس+لری&redir_esc=y|سەردێڕ=سرزمىن و مردم ایران|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=علم و زندگى،|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٩٠٠٥٢-٧-٠|زمان=fa}}</ref> جگە لەو شارانەی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، تیرەیەکی ھۆزی پیرانی ئێلی بڵباس لە لوڕستان و ئیلام نیشتەجێن.<ref name=":9" /> وە ئێلی بڵباس لە [[خۆراسان|خۆراسانیش]] ژیاون.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Amanat|یەکەم=Abbas|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=omo3DwAAQBAJ&printsec=copyright&redir_esc=y#v=onepage&q=belbas&f=false|سەردێڕ=Iran: A Modern History|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Yale University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-٢٣١٤٦-٥|زمان=en}}</ref> ئەمەش دەگەڕێتەوە سەردەمی [[شا عەباسی یەکەم]] کە نزیکەی ٣٠٬٠٠٠ خێزانی کوردی [[ئەرزڕۆم|ئەرزرۆمی]] لە [[خۆراسان]] نیشتەجێ کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fisher|یەکەم=William Bayne|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=H20Xt157iYUC&pg=PA4&dq=he+sent+nearly+thirty+thousand+families+of+kurds&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwj-t7DAzLeQAxWJBNsEHanmO6kQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=he%20sent%20nearly%20thirty%20thousand%20families%20of%20kurds&f=false|سەردێڕ=The Cambridge History of Iran|دوایین٢=Avery|یەکەم٢=P.|دوایین٣=Hambly|یەکەم٣=G. R. G.|دوایین٤=Melville|یەکەم٤=C.|ڕێکەوت=١٩٦٨|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٠٠٩٥-٠|زمان=en}}</ref> کە سەر بە ئێلی بڵباس بوون.<ref name=":0"/> لە سەدەی ١٩ەیەم ئێلی بڵباس نزیکەی ١٣٠٬٠٠٠ کەسی تێدابووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Pagnozzi|یەکەم=Giuseppe R.|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Geografia_moderna_universale_ovvero_Desc/opbXkd0fpxsC?hl=en&gbpv=0|سەردێڕ=Geografia moderna universale ovvero Descrizione fisica, statistica, topografica di tutti i paesi conosciuti della terra per G.R. Pagnozzi. Volume primo [-decimoquinto ed ultimo]: Arabia, Persia, Belucistan, Cabul, India. 2|ڕێکەوت=١٨٢٢|بڵاوکەرەوە=per Vincenzo Batelli|زمان=it}}</ref> و بڵباسەکان لە [[باکووری کوردستان|باکووری کوردستانیش]] ژیاون.<ref name=":0"/><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rawlinson|یەکەم=H. C.|ناونیشان=http://archive.org/details/jstor-1797838|سەردێڕ=Notes on a Journey from Tabríz, Through Persian Kurdistán, to the Ruins of Takhti-Soleïmán, and from Thence by Zenján and Ṭárom, to Gílán, in October and November, 1838; With a Memoir on the Site of the Atropatenian Ecbatana|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٨٤٠|بڵاوکەرەوە=Journal of the Royal Geographical Society of London|ئەوانی تر=JSTOR}}</ref> ئێلی بڵباس لەگەڵ [[خانەدانی ئەفشاری|ئەفشار]]<nowiki/>ەکان دوژمن بوونە<ref name=":1"/> و چەندان شەڕیان کردووە، بە تایبەتی لە [[ورمێ]] کە [[نادر شا]] توانی شکست بە ئێلی بڵباس بێنێت،<ref name=":2"/><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=رشید|یەکەم=میرزا|ناونیشان=https://www.karaketab.com/download/history/iran/5291-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7-%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%A7/|سەردێڕ=تاریخ افشار|پەڕەکان=١٦٥|زمان=Fa}}</ref> محەممەد قولی ئەفشار ورمێی قایمقامی [[ورمێ]] ھەردوو ھۆزی شکاک و زەرزای بەکارھێنا لە شەڕ دژ بە بڵباسەکان لە نزیک ڕووباری لاوین.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=احمدی|یەکەم=کامیل|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=Cm0-EQAAQBAJ&dq=ایل+روژکی&source=gbs_navlinks_s|سەردێڕ=مقاومت زندگیست {{!}} خودزندگی نامۀ کامیل احمدی|بڵاوکەرەوە=Avaye Buf|ژپنک=٩٧٨-٨٧-٩٤٢٩٥-٨٣-٣|زمان=fa}}</ref> بڵباسەکان خۆیان بۆ [[زەندییەکان]] نەچەماندەوە و شەڕیان لەگەڵ کردن، بۆیە [[کەریم خانی زەند]] ئەفسەرێکی خۆی نارد بە ناوی [[فەتحعەلی خان ئەفشار]] بۆ ئەوەی ھێرش بکاتە سەر ھۆزە، [[فەتحعەلی خان ئەفشار|فەتحعەلی]] لەگەڵ ھەزاران پیاو بەرەو شاری خوی نزیک بوونەوە و ھێرشیان کردە سەر ئێلی بڵباس و زۆر پیاوی لەم ھۆزە کوشت، ھەزاران کەسیان بەدیل گرت و ١٠ ھەزار ئەسپ و مەڕیان دابەشکرد بۆ سوپای [[زەندییەکان]].<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=بلباس |ناونیشان=https://rch.ac.ir/article/Details/7124 |وێبگە=دانشنامھ جھان اسلامی |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Goudge|یەکەم=Eileen|سەردێڕ=Karim Khan Zand: A History of Iran, 1747-1779|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٦٦١٠٢-٥|زنجیرە=Publications of the Center for Middle Eastern Studies|شوێن=Chicago}}</ref> بەڵام [[نادر شا]] جگە لە ئەوەی کە شەڕی لەگەڵ ئەم ئێلە کردووە لە سوپاکەیدا بەکاریان ھێنا بۆ شەڕکردن لەگەڵ [[عوسمانییەکان]].<ref name=":5">''Journal Asiatique. لاپەڕە ٩٥ (بە فەڕەنسی)''</ref> بەپێی گێڕانەوەی سەفەری سەدەی ١٩می [[بەریتانیا]]، ئێلی بڵباس سەردەمانێک بە یەکێک لە توندوتیژترین و جەنگاوەرترین ئێلە کوردەکان دادەنرا. باس لەوە دەکرێت کە بڵباسەکان چەندین جار ھێرشیان کردۆتە سەر ناوچەکانی دراوسێ بەتایبەتی دەوروبەری [[ورمێ]] و [[مەراغە|شاری مەراغە]]، ئەمەش بووە ھۆی وروژاندنی گەشتێکی سزایی [[عەباس میرزا]]. زۆرێک لە سەرۆکەکانیان لە قەڵاکانیانەوە ڕاکێشران و لە سێدارە دران. داکشانیان زیاتر خێراتر بوو بە کردەوەی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میری ڕەواندوز]]، کە دوای چەندین ساڵ لە ململانێ و ھاوپەیمانی گۆڕاو لەگەڵ ھۆزەکە، بەشێکی زۆریان لە ھۆزی [[مامەش|مامەشیان]] گرت و لە [[ڕەواندز|ڕەواندوز]] زیندانییان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fraser|یەکەم=James Baillie|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Travels_in_Koordistan_Mesopotamia_c/D53LZ69U9scC?hl=en&gl=IQ|سەردێڕ=Travels in Koordistan, Mesopotamia, &c: Including an Account of Parts of Those Countries Hitherto Unvisited by Europeans. With Sketches of the Character and Manners of the Koordish and Arab Tribes|ڕێکەوت=١٨٤٠|بڵاوکەرەوە=R. Bentley|زمان=en}}</ref> بڵباسەکان ڕۆڵێکی گەورەیان ھەبووە لە ناسیونالیزمی کورد لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، بەشدارییان کردووە لە [[شۆڕشی شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری|شۆرشی شێخ عوبەیدەڵڵا]]<nowiki/>دا لە ساڵی ١٨٨٠،<ref name=":8" /><ref name=":3" /><ref name=":7" /> بە تایبەتی لە [[میاندواو]]، کە کۆمەڵکوژییەک ڕوویدا بە سەرکردایەتی [[ھەمزاغای مەنگوڕ]]<ref name=":7">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=jronAAAAYAAJ&source=gbs_navlinks_s|سەردێڕ=The Andover Review|ڕێکەوت=١٨٨٥|بڵاوکەرەوە=Houghton, Mifflin and Company|زمان=en}}</ref> مامەند ئاغای پیران و جەلیل ئاغای کوڕی [[شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری|شێخ عوبەیدوڵڵا]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Eagleton|یەکەم=William L.|ناونیشان=https://books.google.iq/books/about/The_Kurdish_Republic_of_1946.html?id=kV4xAAAAIAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=The Kurdish Republic of 1946|ڕێکەوت=١٩٦٣|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|پەڕەکان=٧|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=3Lg_AQAAMAAJ&pg=PA422&dq=miandoab+massacre&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwj2u7a8_bmQAxU9Q_EDHbpdBloQ6AF6BAgMEAM#v=onepage&q=miandoab%20massacre&f=false|سەردێڕ=The Pall Mall Budget: Being a Weekly Collection of Articles Printed in the Pall Mall Gazette from Day to Day, with a Summary of News|ڕێکەوت=١٨٨١|بڵاوکەرەوە=J. Kellett|پەڕەکان=٢١|زمان=en}}</ref> کە نزیکەی ٣٬٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Curzon|یەکەم=George Nathaniel|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=Mx462foqQCoC&pg=PA553&dq=Miandoab+massacre&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwiyisONgLqQAxWJAdsEHd2sCQc4ChDoAXoECAkQAw#v=onepage&q=Miandoab%20massacre&f=false|سەردێڕ=Persia and the Persian Question|ڕێکەوت=١٨٩٢|بڵاوکەرەوە=Longmans, Green|زمان=en}}</ref> بۆ ٤٬٠٠٠ کەس تێیدا کوژران.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cigerli|یەکەم=Sabri|ناونیشان=https://books.google.iq/books/about/Les_Kurdes_et_le_Kurdistan_en_1920.html?id=qTlJzwEACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Les Kurdes et le Kurdistan en 1920|ڕێکەوت=٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Vérone éditions|ژپنک=٩٧٩-١٠-٢٨٤-١٨٣٧-٣|زمان=fr}}</ref> و ئەوان بەشدارییان کردووە لە [[ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک (١٩١٨–١٩٢٢)|ڕاپەڕینی سیمکۆ شیکاک]] لە ساڵی ١٩٢١، و بەشدارییان کردووە لە دروستبوونی [[کۆماری کوردستان|کۆماری مەھاباد]] لە ساڵی ١٩٤٦<ref name=":3" /> کە پەیوەندییەکانی لەگەڵ [[بنەماڵەی بارزانی|ھۆزی بارزانیدا]] تاڵکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=O'Ballance|یەکەم=E.|سەردێڕ=The Kurdish Struggle, 1920-94|ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan UK|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٣٧٧٤٢-٤|edition=1st ed. 1996|شوێن=London}}</ref> بڵباسەکان لە دژی عوسمانییەکان،<ref name=":3"/><ref name=":5"/><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Lambton |یەکەم=Ann K. S. |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٧٧ |سەردێڕ=Robert W. Olson: The siege of Mosul and Ottoman-Persian relations, 1718–1743: a study of rebellion in the capital and war in the provinces of the Ottoman empire. (Indiana University Publications. Uralic and Altaic Series, Vol. 124.) xviii, 237 pp. Bloomington: Indiana University, [1975]. $16. |ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/journals/bulletin-of-the-school-of-oriental-and-african-studies/article/abs/robert-w-olson-the-siege-of-mosul-and-ottomanpersian-relations-17181743-a-study-of-rebellion-in-the-capital-and-war-in-the-provinces-of-the-ottoman-empire-indiana-university-publications-uralic-and-altaic-series-vol-124-xviii-237-pp-bloomington-indiana-university-1975-16/A4E6AD46720CF3E5EA36DF6DADADF0EB |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |زمان=en |بەرگ=٤٠|issue=2 |پەڕەکان=٤٤٧–٤٤٧|doi=10.1017/S0041977X00044827 |issn=0041-977X}}</ref> [[خۆشناو|خۆشناوەکان]]، [[ئاکۆ]]،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=تاڵەبانی|یەکەم=شێخ ڕەزا|ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/26786?h=آنچھ%20بلباس%20بھ%20خوشناو|سەردێڕ=اشعار فارسی شیخ رضا|زمان=fa}}</ref> گەردییەکان، میراودەلییەکان، سورچییەکان، هەرکییەکان، زێبارییەکان، هەرووتییەکان، زرارییەکان، سیانەکان، شێروانییەکان، دۆلەمەرییەکان، مزورییەکان، بەروارییەکان، شەڕەفانییەکان، بەگزادەکان، مەنتکەکان، شوانییەکان، زەنگەنەکان، هەمەوەندەکان، جەبارییەکان، ساڵەییەکان، هەنارەییەکان، بەزنجییەکان، گۆرانەکان، باڵەکەکان، مەرزانییەکان، غەفورییەکان، شێخانییەکان، ڕەباتییەکان، ئەتروشییەکان، سندییەکان، گولییەکان، مامەسێنییەکان، پاڵانییەکان، بەڕۆژییەکان، نزارییەکان، کۆچەرەکان، مهاجیرەکان، دزەییەکان، خەیلانییەکان، برادۆستییەکان، [[میرنشینی سۆران]]،<ref name=":3"/> [[میرنشینی بابان]] و [[جاف|ھۆزی جاف]] شەڕیان کردووە.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=موحەممەد|یەکەم=مەحموود|سەردێڕ=مێژووی ھۆزی بڵباس|بڵاوکەرەوە=تاڤگا|ساڵ=١٩٨٩|شوێن=[[سلێمانی]]|ناونیشان=http://archive.org/details/Othmanesmail1961_gmail_20180119_0450}}</ref> لە ساڵی ١٧١٣ لە مانگی ڕەمەزاندا، بڵباسەکان چوونە ناو [[ئێران]]. لەوێ کێشەیەک لەگەڵ [[فارسەکان|فارسەکاندا]] دروست بوو، ئەم کێشەیە بووە ھۆکاری تێکدانی چەندان گوندی [[فارسەکان]]. ڕووداوەکە گەیشتە وەزیرێک، وەزیرەکە شووبرای خۆی نارد بۆ ئەوەی بزانێت سەرچاوەی ئەم ڕووداوە چییە. کاتێک خەڵکی گوندەکە شووبرایەکەیان بینی ترس کەوتە نێویان، بۆی دەرکەوت کە بڵباسەکان ھۆکاری سەرەکی کێشەکەن بەڵام [[فارسەکان|فارسەکانیش]] بێتاوان نەبوون. لە کۆتاییدا سەرزەنشتی بڵباسەکان کرد و کێشەکەی بە تاوانبار زانی. پاشان ڕاپۆرتەکەی دابە وەزیرە ەڕچی وویدا، وەزیریش بڕیاریدا بڵباسەکان لە ئێران دەربکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=عزاوی، عباس|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/تاریخ_العراق_بین_احتل/zwA0LunOKKYC?hl=en|سەردێڕ=تاریخ العراق بین احتلالین|ڕێکەوت=١٩٣٥|بڵاوکەرەوە=Maṭbaʻat Baghdād|زمان=ar}}</ref> ھەروەھا لەگەڵ [[بەلۆچەکان]]ی [[سیستان]] شەڕیان کردووە کە ئیبراھیم بەگی کوڕی قەلەندەر ئاغای بڵباس فەرمانڕەوای [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان|پارێزگای سیستانی]] دەکرد، و ھەمیشە لە شەڕەکانیان لە دژی [[بەلۆچەکان]] سەرکەوتوو بوون.<ref name=":6"/><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=خان|یەکەم=بدلیسى، شرف|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/الشرفنامھ/7NAfDQEACAAJ?hl=en|سەردێڕ=الشرفنامھ: فی تأریخ الدول والامارات الکردیة، الفھ باللغة الفارسیة شرف خان البدلیسی، نقلھ الى اللغة العربیة وعلق علیھ جمیل بندى روژبیانی|ڕێکەوت=١٩٥٣|بڵاوکەرەوە=مطبعة النجاح ،|زمان=ar}}</ref> شەڕەفخانی بەدلیسی لە شەڕەفنامە دەڵێت ئێلەکانی بڵباس و قەوالیس بە پێی نەریتەکان بەشێکن لە ئێلی بابان.<ref>بەدلیسی، شەڕەفخان. ''[https://books.vejin.net/ck/text/32286?h=%D8%A8%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3 شەڕەفنامە]''.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شریتی دەروازە|ئێران|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:ئێران]] [[پۆل:چاندی زمانی کوردی]] [[پۆل:چاندی کوردی]] [[پۆل:عێراق]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ھۆزە کوردییەکان]] 6vx2ziobi73r7m902j6yib67gi4wxhq 14 238328 1572743 1111822 2026-04-05T21:05:20Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1572743 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Light}} [[پۆل:ئۆپتیک]] [[پۆل:شەپۆلەکان]] [[پۆل:تیشکدانی کارۆموگناتیسی]] [[پۆل:شەبەنگی کارۆموگناتیسی]] 913kkjga4oqgb2h59kanoivkdl76aow 4 241625 1572739 1572384 2026-04-05T21:00:50Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1572739 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠٠، ٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە چالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|٥ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٣٥١٨٢٣ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|٤ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٢١١٦٠ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|٤ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٨٣٨٣ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|٣ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٨٤٤٤٨ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|٣ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٣٤٢٩ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] r4re3riordnno9rlwcurdmcbi7t2q5l 0 250454 1572490 1572395 2026-04-05T12:03:04Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572490 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی|ناو=ئەحمەد میرە|وێنە=میرە.jpg|قەبارەی وێنە=300px|ڕێکەوتی لەدایکبوون=1975|شوێنی لەدایکبوون={{ئاڵا|کوردستان}} سلێمانی|نەتەوە=کورد|پیشە=ڕۆژنامەنووس ، مامۆستای زانکۆ|ئایین=ئیسلام|ماڵپەڕ=[https://lvinpress.com/ www.lvinpress.com]}} '''ئەحمەد میرە''' ڕۆژنامەنووسێکی سەربەخۆ، نووسەر و مامۆستای زانکۆیە لە هەرێمی کوردستان و عێراق. یەکێکە لەو ڕۆژنامەنووسانەی کە ڕۆڵی بەرچاوی هەبووە لە گۆڕانکاریکردن لە شێوازی ڕۆژنامەنووسیی کوردی لە میدیای حیزبییەوە بۆ ڕۆژنامەنووسیی سەربەخۆ و ئازاد. وەک خاوەن ئیمتیاز و سەرنووسەری گۆڤاری لڤین دەناسرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=mir|سەردێڕ=Ahmad Mira|ناونیشان=https://lvinpress.com/46709/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=لڤین پرێس}}</ref> == '''ژیانی پیشەیی و گۆڤاری لڤین''' == ئەحمەد میرە خاوەن ئیمتیاز و سەرنووسەری گۆڤاری لڤین بوو، کە لە ڕێکەوتی ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢ لە کوردستانی عێراق دامەزرا. لڤین گۆڤارێکی ڕەخنەیی سیاسی بوو، لە ماوەی کارکردنیدا بووە یەکێک لە بەربڵاوترین و پڕفرۆشترین گۆڤارە ئەهلی و سەربەخۆکانی باشووری کوردستان و عێراق. == '''ئاستەنگەکان و هەڕەشەی سەر ژیانی''' == بەهۆی بڵاوکردنەوەی بابەتە ڕەخنەییەکان و بەدواداچوونە ڕۆژنامەوانییەکان لە گۆڤاری لڤین، ئەحمەد میرە و ستافی گۆڤارەکە چەندین جار لەلایەن پارتە دەسەڵاتدارەکانی باشووری کوردستانەوە ڕووبەڕووی هەڕەشە بوونەتەوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peshmerge Minister threatened Lvin Magazine’s editor in chief Ahmed Mira by death penalty|ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/5/state5079.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=ekurd.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240327153902/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/5/state5079.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئەنجامی ئەم ئاستەنگانەدا، دوو لە ڕۆژنامەنووسانی گۆڤارەکە لەلایەن چەکدارانی نەناسراوەوە تیرۆر کران کە بریتی بوون لە: * '''سۆرانی مامە حەمە:''' لە ڕێکەوتی ٢١ی تەممووزی ٢٠٠٨ تیرۆرکرا.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Soran Mama Hama|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Soran_Mama_Hama&oldid=1215222239|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> * '''عەبدولستار:''' لە ڕێکەوتی ٥ی ئازاری ٢٠٠٨ تیرۆرکرا. خودی ئەحمەد میرەش دەیان جار زیندانی کراوە و ڕووبەڕووی هەڕەشەی کوشتن بووەتەوە بەهۆی کارەکانییەوە. لە دیارترین ئاستەنگەکانی، زیندانیکردنی بوو لە زیندانی تاکەکەسی (ئینفرادی) لە ڕێکەوتی ١٧ی نیسانی ٢٠٠٧دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNHCR Web Archive|ناونیشان=https://webarchive.archive.unhcr.org/20230530182835/https://www.refworld.org/docid/4dd5fe532.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=webarchive.archive.unhcr.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Chief editor of Kurdish Lvin magazine, Ahmed Mira, arrested, questioned and released in Sulaimaniyah|ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/9/state5411.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=ekurd.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240327020347/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/9/state5411.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Halabja|ناونیشان=https://tqa.uoh.edu.iq/uoh/profile/ahmad.mira@uoh.edu.iq/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=tqa.uoh.edu.iq|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240323204415/https://tqa.uoh.edu.iq/uoh/profile/ahmad.mira@uoh.edu.iq/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == '''ژیانی ئەکادیمی و ڕاهێنان''' == لە پاڵ کاری ڕۆژنامەنووسیدا، ئەحمەد میرە هەڵگری بڕوانامەی دکتۆرایە و وەک مامۆستا لە زانکۆی هەڵەبجە وانە دەڵێتەوە، یەکێکە لە مامۆستا دیارەکانی ئەو زانکۆیە.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=Ruling party threat to press freedom in Iraqi Kurdistan {{!}} RSF|ناونیشان=https://rsf.org/en/ruling-party-threat-press-freedom-iraqi-kurdistan|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=rsf.org|زمان=en}}</ref> لە پەنای خوێندنی ئەکادیمیدا، بەشداری لە چەندین کۆرسی پێشکەوتووی ڕۆژنامەنووسیدا کردووە لەلایەن ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکانی وەک IREX ،IWPR ،MDI و چەندینی تر. ئەحمەد میرە خۆی وەک ڕاهێنەری بواری ڕۆژنامەوانی لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵات کاردەکات و تا ئێستا سەدان کۆرس و ڕاهێنانی ڕۆژنامەوانیی بۆ ڕۆژنامەنووسان پێشکەش کردووە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Mira |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=ئەحمەد میرە کێیە؟ |ناونیشان=https://lvinpress.com/%d8%b2%d8%a7%d9%86%db%8c%d8%a7%d8%b1%db%8c/2372 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == '''چالاکیی مەدەنی و بەشدارییە نێودەوڵەتییەکان''' == ئەحمەد میرە یەکێک بووە لە کەسایەتییە دیارەکانی ناو خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییە مەدەنییەکانی کوردستانی عێراق و داکۆکیکارێکی سەرسەختی مافەکانی مرۆڤ و ئازادی ڕادەربڕین بووە.<ref name=":2" /> لە ساڵی ٢٠١٢دا، لەسەر بانگهێشتێکی فەرمیی پەرلەمانی سوید، ئەحمەد میرە وەک سەرنووسەری گۆڤاری لڤین و شوان محەممەد وەک سەرنووسەری ڕۆژنامەی ئاوێنە، وەک نوێنەرانی میدیای ئازادی کوردستان سەردانی سویدیان کرد.<ref name=":3" />[[پەڕگە:ئەحمەد میرە سوید.jpg|alt=وێنەی ئەحمەد میرە لە پەڕلەمانی سووید|وێنۆک|223x223پیکسڵ|وێنەی ئەحمەد میرە لە پەڕلەمانی سووید]] == '''بەرهەمەکان''' == جگە لە کاری میدیایی، ئەحمەد میرە نووسەرە و خاوەنی چەندین پەڕتووکە کە ناوەڕۆکەکانیان زیاتر تەرخانکراون بۆ بوارەکانی ئازادیی ڕۆژنامەنووسی، کەلتوور، و ئەدەبیات.<ref name=":3" /> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرەی دەرەکی == * [https://www.facebook.com/lvinahmadmira پەیجی فەرمی ئەحمەد میرە لە فەیسبووک] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} r5ymvakzuc033snr4hl9dajk6m5pyqb 1572607 1572490 2026-04-05T16:52:30Z Penaber49 39718 /* ژیانی پیشەیی و گۆڤاری لڤین */ 1572607 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی|ناو=ئەحمەد میرە|وێنە=میرە.jpg|قەبارەی وێنە=300px|ڕێکەوتی لەدایکبوون=1975|شوێنی لەدایکبوون={{ئاڵا|کوردستان}} سلێمانی|نەتەوە=کورد|پیشە=ڕۆژنامەنووس ، مامۆستای زانکۆ|ئایین=ئیسلام|ماڵپەڕ=[https://lvinpress.com/ www.lvinpress.com]}} '''ئەحمەد میرە''' ڕۆژنامەنووسێکی سەربەخۆ، نووسەر و مامۆستای زانکۆیە لە هەرێمی کوردستان و عێراق. یەکێکە لەو ڕۆژنامەنووسانەی کە ڕۆڵی بەرچاوی هەبووە لە گۆڕانکاریکردن لە شێوازی ڕۆژنامەنووسیی کوردی لە میدیای حیزبییەوە بۆ ڕۆژنامەنووسیی سەربەخۆ و ئازاد. وەک خاوەن ئیمتیاز و سەرنووسەری گۆڤاری لڤین دەناسرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=mir|سەردێڕ=Ahmad Mira|ناونیشان=https://lvinpress.com/46709/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=لڤین پرێس}}</ref> == ژیانی پیشەیی و گۆڤاری لڤین == ئەحمەد میرە خاوەن ئیمتیاز و سەرنووسەری گۆڤاری لڤین بوو، کە لە ڕێکەوتی ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢ لە کوردستانی عێراق دامەزرا. لڤین گۆڤارێکی ڕەخنەیی سیاسی بوو، لە ماوەی کارکردنیدا بووە یەکێک لە بەربڵاوترین و پڕفرۆشترین گۆڤارە ئەهلی و سەربەخۆکانی باشووری کوردستان و عێراق. == '''ئاستەنگەکان و هەڕەشەی سەر ژیانی''' == بەهۆی بڵاوکردنەوەی بابەتە ڕەخنەییەکان و بەدواداچوونە ڕۆژنامەوانییەکان لە گۆڤاری لڤین، ئەحمەد میرە و ستافی گۆڤارەکە چەندین جار لەلایەن پارتە دەسەڵاتدارەکانی باشووری کوردستانەوە ڕووبەڕووی هەڕەشە بوونەتەوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peshmerge Minister threatened Lvin Magazine’s editor in chief Ahmed Mira by death penalty|ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/5/state5079.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=ekurd.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240327153902/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/5/state5079.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئەنجامی ئەم ئاستەنگانەدا، دوو لە ڕۆژنامەنووسانی گۆڤارەکە لەلایەن چەکدارانی نەناسراوەوە تیرۆر کران کە بریتی بوون لە: * '''سۆرانی مامە حەمە:''' لە ڕێکەوتی ٢١ی تەممووزی ٢٠٠٨ تیرۆرکرا.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Soran Mama Hama|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Soran_Mama_Hama&oldid=1215222239|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> * '''عەبدولستار:''' لە ڕێکەوتی ٥ی ئازاری ٢٠٠٨ تیرۆرکرا. خودی ئەحمەد میرەش دەیان جار زیندانی کراوە و ڕووبەڕووی هەڕەشەی کوشتن بووەتەوە بەهۆی کارەکانییەوە. لە دیارترین ئاستەنگەکانی، زیندانیکردنی بوو لە زیندانی تاکەکەسی (ئینفرادی) لە ڕێکەوتی ١٧ی نیسانی ٢٠٠٧دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNHCR Web Archive|ناونیشان=https://webarchive.archive.unhcr.org/20230530182835/https://www.refworld.org/docid/4dd5fe532.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=webarchive.archive.unhcr.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Chief editor of Kurdish Lvin magazine, Ahmed Mira, arrested, questioned and released in Sulaimaniyah|ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/9/state5411.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=ekurd.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240327020347/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/9/state5411.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Halabja|ناونیشان=https://tqa.uoh.edu.iq/uoh/profile/ahmad.mira@uoh.edu.iq/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=tqa.uoh.edu.iq|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240323204415/https://tqa.uoh.edu.iq/uoh/profile/ahmad.mira@uoh.edu.iq/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == '''ژیانی ئەکادیمی و ڕاهێنان''' == لە پاڵ کاری ڕۆژنامەنووسیدا، ئەحمەد میرە هەڵگری بڕوانامەی دکتۆرایە و وەک مامۆستا لە زانکۆی هەڵەبجە وانە دەڵێتەوە، یەکێکە لە مامۆستا دیارەکانی ئەو زانکۆیە.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=Ruling party threat to press freedom in Iraqi Kurdistan {{!}} RSF|ناونیشان=https://rsf.org/en/ruling-party-threat-press-freedom-iraqi-kurdistan|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=rsf.org|زمان=en}}</ref> لە پەنای خوێندنی ئەکادیمیدا، بەشداری لە چەندین کۆرسی پێشکەوتووی ڕۆژنامەنووسیدا کردووە لەلایەن ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکانی وەک IREX ،IWPR ،MDI و چەندینی تر. ئەحمەد میرە خۆی وەک ڕاهێنەری بواری ڕۆژنامەوانی لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵات کاردەکات و تا ئێستا سەدان کۆرس و ڕاهێنانی ڕۆژنامەوانیی بۆ ڕۆژنامەنووسان پێشکەش کردووە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Mira |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=ئەحمەد میرە کێیە؟ |ناونیشان=https://lvinpress.com/%d8%b2%d8%a7%d9%86%db%8c%d8%a7%d8%b1%db%8c/2372 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == '''چالاکیی مەدەنی و بەشدارییە نێودەوڵەتییەکان''' == ئەحمەد میرە یەکێک بووە لە کەسایەتییە دیارەکانی ناو خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییە مەدەنییەکانی کوردستانی عێراق و داکۆکیکارێکی سەرسەختی مافەکانی مرۆڤ و ئازادی ڕادەربڕین بووە.<ref name=":2" /> لە ساڵی ٢٠١٢دا، لەسەر بانگهێشتێکی فەرمیی پەرلەمانی سوید، ئەحمەد میرە وەک سەرنووسەری گۆڤاری لڤین و شوان محەممەد وەک سەرنووسەری ڕۆژنامەی ئاوێنە، وەک نوێنەرانی میدیای ئازادی کوردستان سەردانی سویدیان کرد.<ref name=":3" />[[پەڕگە:ئەحمەد میرە سوید.jpg|alt=وێنەی ئەحمەد میرە لە پەڕلەمانی سووید|وێنۆک|223x223پیکسڵ|وێنەی ئەحمەد میرە لە پەڕلەمانی سووید]] == '''بەرهەمەکان''' == جگە لە کاری میدیایی، ئەحمەد میرە نووسەرە و خاوەنی چەندین پەڕتووکە کە ناوەڕۆکەکانیان زیاتر تەرخانکراون بۆ بوارەکانی ئازادیی ڕۆژنامەنووسی، کەلتوور، و ئەدەبیات.<ref name=":3" /> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرەی دەرەکی == * [https://www.facebook.com/lvinahmadmira پەیجی فەرمی ئەحمەد میرە لە فەیسبووک] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} lv2snggk7e45xockm6w2auttudbo483 1572608 1572607 2026-04-05T16:53:04Z Penaber49 39718 /* ئاستەنگەکان و هەڕەشەی سەر ژیانی */ 1572608 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی|ناو=ئەحمەد میرە|وێنە=میرە.jpg|قەبارەی وێنە=300px|ڕێکەوتی لەدایکبوون=1975|شوێنی لەدایکبوون={{ئاڵا|کوردستان}} سلێمانی|نەتەوە=کورد|پیشە=ڕۆژنامەنووس ، مامۆستای زانکۆ|ئایین=ئیسلام|ماڵپەڕ=[https://lvinpress.com/ www.lvinpress.com]}} '''ئەحمەد میرە''' ڕۆژنامەنووسێکی سەربەخۆ، نووسەر و مامۆستای زانکۆیە لە هەرێمی کوردستان و عێراق. یەکێکە لەو ڕۆژنامەنووسانەی کە ڕۆڵی بەرچاوی هەبووە لە گۆڕانکاریکردن لە شێوازی ڕۆژنامەنووسیی کوردی لە میدیای حیزبییەوە بۆ ڕۆژنامەنووسیی سەربەخۆ و ئازاد. وەک خاوەن ئیمتیاز و سەرنووسەری گۆڤاری لڤین دەناسرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=mir|سەردێڕ=Ahmad Mira|ناونیشان=https://lvinpress.com/46709/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=لڤین پرێس}}</ref> == ژیانی پیشەیی و گۆڤاری لڤین == ئەحمەد میرە خاوەن ئیمتیاز و سەرنووسەری گۆڤاری لڤین بوو، کە لە ڕێکەوتی ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢ لە کوردستانی عێراق دامەزرا. لڤین گۆڤارێکی ڕەخنەیی سیاسی بوو، لە ماوەی کارکردنیدا بووە یەکێک لە بەربڵاوترین و پڕفرۆشترین گۆڤارە ئەهلی و سەربەخۆکانی باشووری کوردستان و عێراق. == ئاستەنگەکان و هەڕەشەی سەر ژیانی == بەهۆی بڵاوکردنەوەی بابەتە ڕەخنەییەکان و بەدواداچوونە ڕۆژنامەوانییەکان لە گۆڤاری لڤین، ئەحمەد میرە و ستافی گۆڤارەکە چەندین جار لەلایەن پارتە دەسەڵاتدارەکانی باشووری کوردستانەوە ڕووبەڕووی هەڕەشە بوونەتەوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peshmerge Minister threatened Lvin Magazine’s editor in chief Ahmed Mira by death penalty|ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/5/state5079.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=ekurd.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240327153902/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/5/state5079.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئەنجامی ئەم ئاستەنگانەدا، دوو لە ڕۆژنامەنووسانی گۆڤارەکە لەلایەن چەکدارانی نەناسراوەوە تیرۆر کران کە بریتی بوون لە: * '''سۆرانی مامە حەمە:''' لە ڕێکەوتی ٢١ی تەممووزی ٢٠٠٨ تیرۆرکرا.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Soran Mama Hama|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Soran_Mama_Hama&oldid=1215222239|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> * '''عەبدولستار:''' لە ڕێکەوتی ٥ی ئازاری ٢٠٠٨ تیرۆرکرا. خودی ئەحمەد میرەش دەیان جار زیندانی کراوە و ڕووبەڕووی هەڕەشەی کوشتن بووەتەوە بەهۆی کارەکانییەوە. لە دیارترین ئاستەنگەکانی، زیندانیکردنی بوو لە زیندانی تاکەکەسی (ئینفرادی) لە ڕێکەوتی ١٧ی نیسانی ٢٠٠٧دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNHCR Web Archive|ناونیشان=https://webarchive.archive.unhcr.org/20230530182835/https://www.refworld.org/docid/4dd5fe532.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=webarchive.archive.unhcr.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Chief editor of Kurdish Lvin magazine, Ahmed Mira, arrested, questioned and released in Sulaimaniyah|ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/9/state5411.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=ekurd.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240327020347/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/9/state5411.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Halabja|ناونیشان=https://tqa.uoh.edu.iq/uoh/profile/ahmad.mira@uoh.edu.iq/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=tqa.uoh.edu.iq|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240323204415/https://tqa.uoh.edu.iq/uoh/profile/ahmad.mira@uoh.edu.iq/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == '''ژیانی ئەکادیمی و ڕاهێنان''' == لە پاڵ کاری ڕۆژنامەنووسیدا، ئەحمەد میرە هەڵگری بڕوانامەی دکتۆرایە و وەک مامۆستا لە زانکۆی هەڵەبجە وانە دەڵێتەوە، یەکێکە لە مامۆستا دیارەکانی ئەو زانکۆیە.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=Ruling party threat to press freedom in Iraqi Kurdistan {{!}} RSF|ناونیشان=https://rsf.org/en/ruling-party-threat-press-freedom-iraqi-kurdistan|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=rsf.org|زمان=en}}</ref> لە پەنای خوێندنی ئەکادیمیدا، بەشداری لە چەندین کۆرسی پێشکەوتووی ڕۆژنامەنووسیدا کردووە لەلایەن ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکانی وەک IREX ،IWPR ،MDI و چەندینی تر. ئەحمەد میرە خۆی وەک ڕاهێنەری بواری ڕۆژنامەوانی لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵات کاردەکات و تا ئێستا سەدان کۆرس و ڕاهێنانی ڕۆژنامەوانیی بۆ ڕۆژنامەنووسان پێشکەش کردووە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Mira |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=ئەحمەد میرە کێیە؟ |ناونیشان=https://lvinpress.com/%d8%b2%d8%a7%d9%86%db%8c%d8%a7%d8%b1%db%8c/2372 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == '''چالاکیی مەدەنی و بەشدارییە نێودەوڵەتییەکان''' == ئەحمەد میرە یەکێک بووە لە کەسایەتییە دیارەکانی ناو خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییە مەدەنییەکانی کوردستانی عێراق و داکۆکیکارێکی سەرسەختی مافەکانی مرۆڤ و ئازادی ڕادەربڕین بووە.<ref name=":2" /> لە ساڵی ٢٠١٢دا، لەسەر بانگهێشتێکی فەرمیی پەرلەمانی سوید، ئەحمەد میرە وەک سەرنووسەری گۆڤاری لڤین و شوان محەممەد وەک سەرنووسەری ڕۆژنامەی ئاوێنە، وەک نوێنەرانی میدیای ئازادی کوردستان سەردانی سویدیان کرد.<ref name=":3" />[[پەڕگە:ئەحمەد میرە سوید.jpg|alt=وێنەی ئەحمەد میرە لە پەڕلەمانی سووید|وێنۆک|223x223پیکسڵ|وێنەی ئەحمەد میرە لە پەڕلەمانی سووید]] == '''بەرهەمەکان''' == جگە لە کاری میدیایی، ئەحمەد میرە نووسەرە و خاوەنی چەندین پەڕتووکە کە ناوەڕۆکەکانیان زیاتر تەرخانکراون بۆ بوارەکانی ئازادیی ڕۆژنامەنووسی، کەلتوور، و ئەدەبیات.<ref name=":3" /> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرەی دەرەکی == * [https://www.facebook.com/lvinahmadmira پەیجی فەرمی ئەحمەد میرە لە فەیسبووک] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 1j0uxrzmvsz70emk3dezvwdogtb8x8y 1572609 1572608 2026-04-05T16:53:54Z Penaber49 39718 /* ژیانی ئەکادیمی و ڕاهێنان */ 1572609 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی|ناو=ئەحمەد میرە|وێنە=میرە.jpg|قەبارەی وێنە=300px|ڕێکەوتی لەدایکبوون=1975|شوێنی لەدایکبوون={{ئاڵا|کوردستان}} سلێمانی|نەتەوە=کورد|پیشە=ڕۆژنامەنووس ، مامۆستای زانکۆ|ئایین=ئیسلام|ماڵپەڕ=[https://lvinpress.com/ www.lvinpress.com]}} '''ئەحمەد میرە''' ڕۆژنامەنووسێکی سەربەخۆ، نووسەر و مامۆستای زانکۆیە لە هەرێمی کوردستان و عێراق. یەکێکە لەو ڕۆژنامەنووسانەی کە ڕۆڵی بەرچاوی هەبووە لە گۆڕانکاریکردن لە شێوازی ڕۆژنامەنووسیی کوردی لە میدیای حیزبییەوە بۆ ڕۆژنامەنووسیی سەربەخۆ و ئازاد. وەک خاوەن ئیمتیاز و سەرنووسەری گۆڤاری لڤین دەناسرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=mir|سەردێڕ=Ahmad Mira|ناونیشان=https://lvinpress.com/46709/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=لڤین پرێس}}</ref> == ژیانی پیشەیی و گۆڤاری لڤین == ئەحمەد میرە خاوەن ئیمتیاز و سەرنووسەری گۆڤاری لڤین بوو، کە لە ڕێکەوتی ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢ لە کوردستانی عێراق دامەزرا. لڤین گۆڤارێکی ڕەخنەیی سیاسی بوو، لە ماوەی کارکردنیدا بووە یەکێک لە بەربڵاوترین و پڕفرۆشترین گۆڤارە ئەهلی و سەربەخۆکانی باشووری کوردستان و عێراق. == ئاستەنگەکان و هەڕەشەی سەر ژیانی == بەهۆی بڵاوکردنەوەی بابەتە ڕەخنەییەکان و بەدواداچوونە ڕۆژنامەوانییەکان لە گۆڤاری لڤین، ئەحمەد میرە و ستافی گۆڤارەکە چەندین جار لەلایەن پارتە دەسەڵاتدارەکانی باشووری کوردستانەوە ڕووبەڕووی هەڕەشە بوونەتەوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peshmerge Minister threatened Lvin Magazine’s editor in chief Ahmed Mira by death penalty|ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/5/state5079.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=ekurd.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240327153902/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/5/state5079.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئەنجامی ئەم ئاستەنگانەدا، دوو لە ڕۆژنامەنووسانی گۆڤارەکە لەلایەن چەکدارانی نەناسراوەوە تیرۆر کران کە بریتی بوون لە: * '''سۆرانی مامە حەمە:''' لە ڕێکەوتی ٢١ی تەممووزی ٢٠٠٨ تیرۆرکرا.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Soran Mama Hama|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Soran_Mama_Hama&oldid=1215222239|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> * '''عەبدولستار:''' لە ڕێکەوتی ٥ی ئازاری ٢٠٠٨ تیرۆرکرا. خودی ئەحمەد میرەش دەیان جار زیندانی کراوە و ڕووبەڕووی هەڕەشەی کوشتن بووەتەوە بەهۆی کارەکانییەوە. لە دیارترین ئاستەنگەکانی، زیندانیکردنی بوو لە زیندانی تاکەکەسی (ئینفرادی) لە ڕێکەوتی ١٧ی نیسانی ٢٠٠٧دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNHCR Web Archive|ناونیشان=https://webarchive.archive.unhcr.org/20230530182835/https://www.refworld.org/docid/4dd5fe532.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=webarchive.archive.unhcr.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Chief editor of Kurdish Lvin magazine, Ahmed Mira, arrested, questioned and released in Sulaimaniyah|ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/9/state5411.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=ekurd.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240327020347/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/9/state5411.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Halabja|ناونیشان=https://tqa.uoh.edu.iq/uoh/profile/ahmad.mira@uoh.edu.iq/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=tqa.uoh.edu.iq|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240323204415/https://tqa.uoh.edu.iq/uoh/profile/ahmad.mira@uoh.edu.iq/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ژیانی ئەکادیمی و ڕاهێنان == لە پاڵ کاری ڕۆژنامەنووسیدا، ئەحمەد میرە هەڵگری بڕوانامەی دکتۆرایە و وەک مامۆستا لە زانکۆی هەڵەبجە وانە دەڵێتەوە، یەکێکە لە مامۆستا دیارەکانی ئەو زانکۆیە.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=Ruling party threat to press freedom in Iraqi Kurdistan {{!}} RSF|ناونیشان=https://rsf.org/en/ruling-party-threat-press-freedom-iraqi-kurdistan|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=rsf.org|زمان=en}}</ref> لە پەنای خوێندنی ئەکادیمیدا، بەشداری لە چەندین کۆرسی پێشکەوتووی ڕۆژنامەنووسیدا کردووە لەلایەن ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکانی وەک IREX ،IWPR ،MDI و چەندینی تر. ئەحمەد میرە خۆی وەک ڕاهێنەری بواری ڕۆژنامەوانی لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵات کاردەکات و تا ئێستا سەدان کۆرس و ڕاهێنانی ڕۆژنامەوانیی بۆ ڕۆژنامەنووسان پێشکەش کردووە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Mira |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=ئەحمەد میرە کێیە؟ |ناونیشان=https://lvinpress.com/%d8%b2%d8%a7%d9%86%db%8c%d8%a7%d8%b1%db%8c/2372 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == '''چالاکیی مەدەنی و بەشدارییە نێودەوڵەتییەکان''' == ئەحمەد میرە یەکێک بووە لە کەسایەتییە دیارەکانی ناو خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییە مەدەنییەکانی کوردستانی عێراق و داکۆکیکارێکی سەرسەختی مافەکانی مرۆڤ و ئازادی ڕادەربڕین بووە.<ref name=":2" /> لە ساڵی ٢٠١٢دا، لەسەر بانگهێشتێکی فەرمیی پەرلەمانی سوید، ئەحمەد میرە وەک سەرنووسەری گۆڤاری لڤین و شوان محەممەد وەک سەرنووسەری ڕۆژنامەی ئاوێنە، وەک نوێنەرانی میدیای ئازادی کوردستان سەردانی سویدیان کرد.<ref name=":3" />[[پەڕگە:ئەحمەد میرە سوید.jpg|alt=وێنەی ئەحمەد میرە لە پەڕلەمانی سووید|وێنۆک|223x223پیکسڵ|وێنەی ئەحمەد میرە لە پەڕلەمانی سووید]] == '''بەرهەمەکان''' == جگە لە کاری میدیایی، ئەحمەد میرە نووسەرە و خاوەنی چەندین پەڕتووکە کە ناوەڕۆکەکانیان زیاتر تەرخانکراون بۆ بوارەکانی ئازادیی ڕۆژنامەنووسی، کەلتوور، و ئەدەبیات.<ref name=":3" /> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرەی دەرەکی == * [https://www.facebook.com/lvinahmadmira پەیجی فەرمی ئەحمەد میرە لە فەیسبووک] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} pbxygv8i7zx1ii1ew0ubin7a6n2rk01 1572610 1572609 2026-04-05T16:54:19Z Penaber49 39718 1572610 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی|ناو=ئەحمەد میرە|وێنە=میرە.jpg|قەبارەی وێنە=300px|ڕێکەوتی لەدایکبوون=1975|شوێنی لەدایکبوون={{ئاڵا|کوردستان}} سلێمانی|نەتەوە=کورد|پیشە=ڕۆژنامەنووس ، مامۆستای زانکۆ|ئایین=ئیسلام|ماڵپەڕ=[https://lvinpress.com/ www.lvinpress.com]}} '''ئەحمەد میرە''' ڕۆژنامەنووسێکی سەربەخۆ، نووسەر و مامۆستای زانکۆیە لە هەرێمی کوردستان و عێراق. یەکێکە لەو ڕۆژنامەنووسانەی کە ڕۆڵی بەرچاوی هەبووە لە گۆڕانکاریکردن لە شێوازی ڕۆژنامەنووسیی کوردی لە میدیای حیزبییەوە بۆ ڕۆژنامەنووسیی سەربەخۆ و ئازاد. وەک خاوەن ئیمتیاز و سەرنووسەری گۆڤاری لڤین دەناسرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=mir|سەردێڕ=Ahmad Mira|ناونیشان=https://lvinpress.com/46709/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=لڤین پرێس}}</ref> == ژیانی پیشەیی و گۆڤاری لڤین == ئەحمەد میرە خاوەن ئیمتیاز و سەرنووسەری گۆڤاری لڤین بوو، کە لە ڕێکەوتی ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢ لە کوردستانی عێراق دامەزرا. لڤین گۆڤارێکی ڕەخنەیی سیاسی بوو، لە ماوەی کارکردنیدا بووە یەکێک لە بەربڵاوترین و پڕفرۆشترین گۆڤارە ئەهلی و سەربەخۆکانی باشووری کوردستان و عێراق. == ئاستەنگەکان و هەڕەشەی سەر ژیانی == بەهۆی بڵاوکردنەوەی بابەتە ڕەخنەییەکان و بەدواداچوونە ڕۆژنامەوانییەکان لە گۆڤاری لڤین، ئەحمەد میرە و ستافی گۆڤارەکە چەندین جار لەلایەن پارتە دەسەڵاتدارەکانی باشووری کوردستانەوە ڕووبەڕووی هەڕەشە بوونەتەوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peshmerge Minister threatened Lvin Magazine’s editor in chief Ahmed Mira by death penalty|ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/5/state5079.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=ekurd.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240327153902/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/5/state5079.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئەنجامی ئەم ئاستەنگانەدا، دوو لە ڕۆژنامەنووسانی گۆڤارەکە لەلایەن چەکدارانی نەناسراوەوە تیرۆر کران کە بریتی بوون لە: * '''سۆرانی مامە حەمە:''' لە ڕێکەوتی ٢١ی تەممووزی ٢٠٠٨ تیرۆرکرا.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Soran Mama Hama|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Soran_Mama_Hama&oldid=1215222239|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> * '''عەبدولستار:''' لە ڕێکەوتی ٥ی ئازاری ٢٠٠٨ تیرۆرکرا. خودی ئەحمەد میرەش دەیان جار زیندانی کراوە و ڕووبەڕووی هەڕەشەی کوشتن بووەتەوە بەهۆی کارەکانییەوە. لە دیارترین ئاستەنگەکانی، زیندانیکردنی بوو لە زیندانی تاکەکەسی (ئینفرادی) لە ڕێکەوتی ١٧ی نیسانی ٢٠٠٧دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNHCR Web Archive|ناونیشان=https://webarchive.archive.unhcr.org/20230530182835/https://www.refworld.org/docid/4dd5fe532.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=webarchive.archive.unhcr.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Chief editor of Kurdish Lvin magazine, Ahmed Mira, arrested, questioned and released in Sulaimaniyah|ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/9/state5411.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=ekurd.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240327020347/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/9/state5411.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Halabja|ناونیشان=https://tqa.uoh.edu.iq/uoh/profile/ahmad.mira@uoh.edu.iq/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=tqa.uoh.edu.iq|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240323204415/https://tqa.uoh.edu.iq/uoh/profile/ahmad.mira@uoh.edu.iq/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ژیانی ئەکادیمی و ڕاهێنان == لە پاڵ کاری ڕۆژنامەنووسیدا، ئەحمەد میرە هەڵگری بڕوانامەی دکتۆرایە و وەک مامۆستا لە زانکۆی هەڵەبجە وانە دەڵێتەوە، یەکێکە لە مامۆستا دیارەکانی ئەو زانکۆیە.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=Ruling party threat to press freedom in Iraqi Kurdistan {{!}} RSF|ناونیشان=https://rsf.org/en/ruling-party-threat-press-freedom-iraqi-kurdistan|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=rsf.org|زمان=en}}</ref> لە پەنای خوێندنی ئەکادیمیدا، بەشداری لە چەندین کۆرسی پێشکەوتووی ڕۆژنامەنووسیدا کردووە لەلایەن ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکانی وەک IREX ،IWPR ،MDI و چەندینی تر. ئەحمەد میرە خۆی وەک ڕاهێنەری بواری ڕۆژنامەوانی لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵات کاردەکات و تا ئێستا سەدان کۆرس و ڕاهێنانی ڕۆژنامەوانیی بۆ ڕۆژنامەنووسان پێشکەش کردووە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Mira |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=ئەحمەد میرە کێیە؟ |ناونیشان=https://lvinpress.com/%d8%b2%d8%a7%d9%86%db%8c%d8%a7%d8%b1%db%8c/2372 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == چالاکیی مەدەنی و بەشدارییە نێودەوڵەتییەکان == ئەحمەد میرە یەکێک بووە لە کەسایەتییە دیارەکانی ناو خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییە مەدەنییەکانی کوردستانی عێراق و داکۆکیکارێکی سەرسەختی مافەکانی مرۆڤ و ئازادی ڕادەربڕین بووە.<ref name=":2" /> لە ساڵی ٢٠١٢دا، لەسەر بانگهێشتێکی فەرمیی پەرلەمانی سوید، ئەحمەد میرە وەک سەرنووسەری گۆڤاری لڤین و شوان محەممەد وەک سەرنووسەری ڕۆژنامەی ئاوێنە، وەک نوێنەرانی میدیای ئازادی کوردستان سەردانی سویدیان کرد.<ref name=":3" />[[پەڕگە:ئەحمەد میرە سوید.jpg|alt=وێنەی ئەحمەد میرە لە پەڕلەمانی سووید|وێنۆک|223x223پیکسڵ|وێنەی ئەحمەد میرە لە پەڕلەمانی سووید]] == '''بەرهەمەکان''' == جگە لە کاری میدیایی، ئەحمەد میرە نووسەرە و خاوەنی چەندین پەڕتووکە کە ناوەڕۆکەکانیان زیاتر تەرخانکراون بۆ بوارەکانی ئازادیی ڕۆژنامەنووسی، کەلتوور، و ئەدەبیات.<ref name=":3" /> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرەی دەرەکی == * [https://www.facebook.com/lvinahmadmira پەیجی فەرمی ئەحمەد میرە لە فەیسبووک] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} db5xy72djpk2xskmf5ax176c36tf7lh 1572611 1572610 2026-04-05T16:54:42Z Penaber49 39718 /* بەرهەمەکان */ 1572611 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی|ناو=ئەحمەد میرە|وێنە=میرە.jpg|قەبارەی وێنە=300px|ڕێکەوتی لەدایکبوون=1975|شوێنی لەدایکبوون={{ئاڵا|کوردستان}} سلێمانی|نەتەوە=کورد|پیشە=ڕۆژنامەنووس ، مامۆستای زانکۆ|ئایین=ئیسلام|ماڵپەڕ=[https://lvinpress.com/ www.lvinpress.com]}} '''ئەحمەد میرە''' ڕۆژنامەنووسێکی سەربەخۆ، نووسەر و مامۆستای زانکۆیە لە هەرێمی کوردستان و عێراق. یەکێکە لەو ڕۆژنامەنووسانەی کە ڕۆڵی بەرچاوی هەبووە لە گۆڕانکاریکردن لە شێوازی ڕۆژنامەنووسیی کوردی لە میدیای حیزبییەوە بۆ ڕۆژنامەنووسیی سەربەخۆ و ئازاد. وەک خاوەن ئیمتیاز و سەرنووسەری گۆڤاری لڤین دەناسرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=mir|سەردێڕ=Ahmad Mira|ناونیشان=https://lvinpress.com/46709/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=لڤین پرێس}}</ref> == ژیانی پیشەیی و گۆڤاری لڤین == ئەحمەد میرە خاوەن ئیمتیاز و سەرنووسەری گۆڤاری لڤین بوو، کە لە ڕێکەوتی ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢ لە کوردستانی عێراق دامەزرا. لڤین گۆڤارێکی ڕەخنەیی سیاسی بوو، لە ماوەی کارکردنیدا بووە یەکێک لە بەربڵاوترین و پڕفرۆشترین گۆڤارە ئەهلی و سەربەخۆکانی باشووری کوردستان و عێراق. == ئاستەنگەکان و هەڕەشەی سەر ژیانی == بەهۆی بڵاوکردنەوەی بابەتە ڕەخنەییەکان و بەدواداچوونە ڕۆژنامەوانییەکان لە گۆڤاری لڤین، ئەحمەد میرە و ستافی گۆڤارەکە چەندین جار لەلایەن پارتە دەسەڵاتدارەکانی باشووری کوردستانەوە ڕووبەڕووی هەڕەشە بوونەتەوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peshmerge Minister threatened Lvin Magazine’s editor in chief Ahmed Mira by death penalty|ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/5/state5079.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=ekurd.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240327153902/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/5/state5079.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئەنجامی ئەم ئاستەنگانەدا، دوو لە ڕۆژنامەنووسانی گۆڤارەکە لەلایەن چەکدارانی نەناسراوەوە تیرۆر کران کە بریتی بوون لە: * '''سۆرانی مامە حەمە:''' لە ڕێکەوتی ٢١ی تەممووزی ٢٠٠٨ تیرۆرکرا.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Soran Mama Hama|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Soran_Mama_Hama&oldid=1215222239|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> * '''عەبدولستار:''' لە ڕێکەوتی ٥ی ئازاری ٢٠٠٨ تیرۆرکرا. خودی ئەحمەد میرەش دەیان جار زیندانی کراوە و ڕووبەڕووی هەڕەشەی کوشتن بووەتەوە بەهۆی کارەکانییەوە. لە دیارترین ئاستەنگەکانی، زیندانیکردنی بوو لە زیندانی تاکەکەسی (ئینفرادی) لە ڕێکەوتی ١٧ی نیسانی ٢٠٠٧دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNHCR Web Archive|ناونیشان=https://webarchive.archive.unhcr.org/20230530182835/https://www.refworld.org/docid/4dd5fe532.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=webarchive.archive.unhcr.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Chief editor of Kurdish Lvin magazine, Ahmed Mira, arrested, questioned and released in Sulaimaniyah|ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/9/state5411.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=ekurd.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240327020347/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/9/state5411.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Halabja|ناونیشان=https://tqa.uoh.edu.iq/uoh/profile/ahmad.mira@uoh.edu.iq/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=tqa.uoh.edu.iq|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240323204415/https://tqa.uoh.edu.iq/uoh/profile/ahmad.mira@uoh.edu.iq/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ژیانی ئەکادیمی و ڕاهێنان == لە پاڵ کاری ڕۆژنامەنووسیدا، ئەحمەد میرە هەڵگری بڕوانامەی دکتۆرایە و وەک مامۆستا لە زانکۆی هەڵەبجە وانە دەڵێتەوە، یەکێکە لە مامۆستا دیارەکانی ئەو زانکۆیە.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=Ruling party threat to press freedom in Iraqi Kurdistan {{!}} RSF|ناونیشان=https://rsf.org/en/ruling-party-threat-press-freedom-iraqi-kurdistan|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=rsf.org|زمان=en}}</ref> لە پەنای خوێندنی ئەکادیمیدا، بەشداری لە چەندین کۆرسی پێشکەوتووی ڕۆژنامەنووسیدا کردووە لەلایەن ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکانی وەک IREX ،IWPR ،MDI و چەندینی تر. ئەحمەد میرە خۆی وەک ڕاهێنەری بواری ڕۆژنامەوانی لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵات کاردەکات و تا ئێستا سەدان کۆرس و ڕاهێنانی ڕۆژنامەوانیی بۆ ڕۆژنامەنووسان پێشکەش کردووە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Mira |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=ئەحمەد میرە کێیە؟ |ناونیشان=https://lvinpress.com/%d8%b2%d8%a7%d9%86%db%8c%d8%a7%d8%b1%db%8c/2372 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == چالاکیی مەدەنی و بەشدارییە نێودەوڵەتییەکان == ئەحمەد میرە یەکێک بووە لە کەسایەتییە دیارەکانی ناو خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییە مەدەنییەکانی کوردستانی عێراق و داکۆکیکارێکی سەرسەختی مافەکانی مرۆڤ و ئازادی ڕادەربڕین بووە.<ref name=":2" /> لە ساڵی ٢٠١٢دا، لەسەر بانگهێشتێکی فەرمیی پەرلەمانی سوید، ئەحمەد میرە وەک سەرنووسەری گۆڤاری لڤین و شوان محەممەد وەک سەرنووسەری ڕۆژنامەی ئاوێنە، وەک نوێنەرانی میدیای ئازادی کوردستان سەردانی سویدیان کرد.<ref name=":3" />[[پەڕگە:ئەحمەد میرە سوید.jpg|alt=وێنەی ئەحمەد میرە لە پەڕلەمانی سووید|وێنۆک|223x223پیکسڵ|وێنەی ئەحمەد میرە لە پەڕلەمانی سووید]] == بەرهەمەکان == جگە لە کاری میدیایی، ئەحمەد میرە نووسەرە و خاوەنی چەندین پەڕتووکە کە ناوەڕۆکەکانیان زیاتر تەرخانکراون بۆ بوارەکانی ئازادیی ڕۆژنامەنووسی، کەلتوور، و ئەدەبیات.<ref name=":3" /> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرەی دەرەکی == * [https://www.facebook.com/lvinahmadmira پەیجی فەرمی ئەحمەد میرە لە فەیسبووک] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} by975csnk3prwmm5psilzplddwu64oa 1572741 1572611 2026-04-05T21:04:30Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1572741 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی|ناو=ئەحمەد میرە|وێنە=میرە.jpg|قەبارەی وێنە=300px|ڕێکەوتی لەدایکبوون=1975|شوێنی لەدایکبوون={{ئاڵا|کوردستان}} سلێمانی|نەتەوە=کورد|پیشە=ڕۆژنامەنووس ، مامۆستای زانکۆ|ئایین=ئیسلام|ماڵپەڕ=[https://lvinpress.com/ www.lvinpress.com]}} '''ئەحمەد میرە''' ڕۆژنامەنووسێکی سەربەخۆ، نووسەر و مامۆستای زانکۆیە لە هەرێمی کوردستان و عێراق. یەکێکە لەو ڕۆژنامەنووسانەی کە ڕۆڵی بەرچاوی هەبووە لە گۆڕانکاریکردن لە شێوازی ڕۆژنامەنووسیی کوردی لە میدیای حیزبییەوە بۆ ڕۆژنامەنووسیی سەربەخۆ و ئازاد. وەک خاوەن ئیمتیاز و سەرنووسەری گۆڤاری لڤین دەناسرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=mir|سەردێڕ=Ahmad Mira|ناونیشان=https://lvinpress.com/46709/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=لڤین پرێس}}</ref> == ژیانی پیشەیی و گۆڤاری لڤین == ئەحمەد میرە خاوەن ئیمتیاز و سەرنووسەری گۆڤاری لڤین بوو، کە لە ڕێکەوتی ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢ لە کوردستانی عێراق دامەزرا. لڤین گۆڤارێکی ڕەخنەیی سیاسی بوو، لە ماوەی کارکردنیدا بووە یەکێک لە بەربڵاوترین و پڕفرۆشترین گۆڤارە ئەهلی و سەربەخۆکانی باشووری کوردستان و عێراق. == ئاستەنگەکان و هەڕەشەی سەر ژیانی == بەهۆی بڵاوکردنەوەی بابەتە ڕەخنەییەکان و بەدواداچوونە ڕۆژنامەوانییەکان لە گۆڤاری لڤین، ئەحمەد میرە و ستافی گۆڤارەکە چەندین جار لەلایەن پارتە دەسەڵاتدارەکانی باشووری کوردستانەوە ڕووبەڕووی هەڕەشە بوونەتەوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peshmerge Minister threatened Lvin Magazine’s editor in chief Ahmed Mira by death penalty|ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/5/state5079.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=ekurd.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240327153902/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/5/state5079.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئەنجامی ئەم ئاستەنگانەدا، دوو لە ڕۆژنامەنووسانی گۆڤارەکە لەلایەن چەکدارانی نەناسراوەوە تیرۆر کران کە بریتی بوون لە: * '''سۆرانی مامە حەمە:''' لە ڕێکەوتی ٢١ی تەممووزی ٢٠٠٨ تیرۆرکرا.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Soran Mama Hama|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Soran_Mama_Hama&oldid=1215222239|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> * '''عەبدولستار:''' لە ڕێکەوتی ٥ی ئازاری ٢٠٠٨ تیرۆرکرا. خودی ئەحمەد میرەش دەیان جار زیندانی کراوە و ڕووبەڕووی هەڕەشەی کوشتن بووەتەوە بەهۆی کارەکانییەوە. لە دیارترین ئاستەنگەکانی، زیندانیکردنی بوو لە زیندانی تاکەکەسی (ئینفرادی) لە ڕێکەوتی ١٧ی نیسانی ٢٠٠٧دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNHCR Web Archive|ناونیشان=https://webarchive.archive.unhcr.org/20230530182835/https://www.refworld.org/docid/4dd5fe532.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=webarchive.archive.unhcr.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Chief editor of Kurdish Lvin magazine, Ahmed Mira, arrested, questioned and released in Sulaimaniyah|ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/9/state5411.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=ekurd.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240327020347/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/9/state5411.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Halabja|ناونیشان=https://tqa.uoh.edu.iq/uoh/profile/ahmad.mira@uoh.edu.iq/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=tqa.uoh.edu.iq|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240323204415/https://tqa.uoh.edu.iq/uoh/profile/ahmad.mira@uoh.edu.iq/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ژیانی ئەکادیمی و ڕاهێنان == لە پاڵ کاری ڕۆژنامەنووسیدا، ئەحمەد میرە هەڵگری بڕوانامەی دکتۆرایە و وەک مامۆستا لە زانکۆی هەڵەبجە وانە دەڵێتەوە، یەکێکە لە مامۆستا دیارەکانی ئەو زانکۆیە.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=Ruling party threat to press freedom in Iraqi Kurdistan {{!}} RSF|ناونیشان=https://rsf.org/en/ruling-party-threat-press-freedom-iraqi-kurdistan|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=rsf.org|زمان=en}}</ref> لە پەنای خوێندنی ئەکادیمیدا، بەشداری لە چەندین کۆرسی پێشکەوتووی ڕۆژنامەنووسیدا کردووە لەلایەن ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکانی وەک IREX ،IWPR ،MDI و چەندینی تر. ئەحمەد میرە خۆی وەک ڕاهێنەری بواری ڕۆژنامەوانی لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵات کاردەکات و تا ئێستا سەدان کۆرس و ڕاهێنانی ڕۆژنامەوانیی بۆ ڕۆژنامەنووسان پێشکەش کردووە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Mira |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=ئەحمەد میرە کێیە؟ |ناونیشان=https://lvinpress.com/%d8%b2%d8%a7%d9%86%db%8c%d8%a7%d8%b1%db%8c/2372 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == چالاکیی مەدەنی و بەشدارییە نێودەوڵەتییەکان == ئەحمەد میرە یەکێک بووە لە کەسایەتییە دیارەکانی ناو خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییە مەدەنییەکانی کوردستانی عێراق و داکۆکیکارێکی سەرسەختی مافەکانی مرۆڤ و ئازادی ڕادەربڕین بووە.<ref name=":2" /> لە ساڵی ٢٠١٢دا، لەسەر بانگهێشتێکی فەرمیی پەرلەمانی سوید، ئەحمەد میرە وەک سەرنووسەری گۆڤاری لڤین و شوان محەممەد وەک سەرنووسەری ڕۆژنامەی ئاوێنە، وەک نوێنەرانی میدیای ئازادی کوردستان سەردانی سویدیان کرد.<ref name=":3" />[[پەڕگە:ئەحمەد میرە سوید.jpg|alt=وێنەی ئەحمەد میرە لە پەڕلەمانی سووید|وێنۆک|223x223پیکسڵ|وێنەی ئەحمەد میرە لە پەڕلەمانی سووید]] == بەرهەمەکان == جگە لە کاری میدیایی، ئەحمەد میرە نووسەرە و خاوەنی چەندین پەڕتووکە کە ناوەڕۆکەکانیان زیاتر تەرخانکراون بۆ بوارەکانی ئازادیی ڕۆژنامەنووسی، کەلتوور، و ئەدەبیات.<ref name=":3" /> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرەی دەرەکی == * [https://www.facebook.com/lvinahmadmira پەیجی فەرمی ئەحمەد میرە لە فەیسبووک] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پۆل:زیندووان]] ln3o583gayatqqgxynj2yl0iwiy4em6 0 252494 1572718 1572293 2026-04-05T20:12:31Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572718 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} {{سیاسەتەکانی ئەمریکا}} '''ماددەی سێی''' [[دەستووری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەستووری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[دەسەڵاتی دادوەریی فیدراڵی ئەمریکا|دەسەڵاتی دادوەریی]] [[حکوومەتی فیدراڵی ئەمریکا|حکوومەتی فیدراڵی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] دادەمەزرێنێت. لەژێر ماددەی سێدا، دەسەڵاتی دادوەری لە [[دادگای باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، ھەروەھا دادگا نزمەکان کە لەلایەن [[کۆنگرەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆنگرەوە]] دروستکراون پێکدێت. ماددەی سێ دەسەڵات دەداتە دادگاکان بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ کەیسەکان یان ناکۆکییەکان کە لەژێر یاسای فیدراڵیدا سەرھەڵدەدەن، ھەروەھا بوارە دیاریکراوەکانی تر. ماددەی سێ ھەروەھا خیانەتی نیشتمانی پێناسە دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} 9cuww8gbqgpaving5tv99pcrj2p39d2 0 252495 1572728 1572269 2026-04-05T20:14:11Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572728 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} {{سیاسەتەکانی ئەمریکا}} '''دادگا پێداچوونەوەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان''' دادگا ناوەندییەکانی پێداچوونەوەن بۆ [[دەسەڵاتی دادوەریی فیدراڵی ئەمریکا|دەسەڵاتی دادوەریی فیدراڵی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ئەوان گوێ لە تانەکانی کەیسەکان لە [[دادگای بەشی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دادگاکانی بەشی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و ھەندێک لە ئاژانسە کارگێڕییەکانی یوو ئێس دەگرن، و بڕیارەکانیان دەکرێت تانەیان لێ بدرێت لە [[دادگای باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. دادگاکانی پێداچوونەوە دابەشکراون بۆ ١٣ «سێرکیت».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Brian Duignan, Gloria Lotha |ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ١٩٩٨|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/United-States-Court-of-Appeals |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=[[United States Department of Justice|U.S. Department of Justice]] |ناونیشان=https://www.justice.gov/usao/justice-101/federal-courts|سەردێڕ=U.S. Attorneys {{!}} Introduction To The Federal Court System {{!}} United States Department of Justice |وێبگە=Executive Office for United States Attorneys}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.uscourts.gov/about-federal-courts/court-role-and-structure|سەردێڕ=Court Role and Structure |وێبگە=[[Administrative Office of the United States Courts|Administrative Office of the U.S. Courts]] on behalf of the [[Federal judiciary of the United States|Federal Judiciary]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|United States courts of appeals}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} gpvh7beekcsk5cz9zzqj95dvxpcach7 0 252496 1572729 1572268 2026-04-05T20:14:21Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572729 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} {{سیاسەتەکانی ئەمریکا}} '''دادگاکانی بەشی ویلایەتە یەکگرتووەکان''' دادگاکانی دادگاییکردنی [[دەسەڵاتی دادوەریی فیدراڵی ئەمریکا|دەسەڵاتی دادوەریی فیدراڵی یوو ئێس]]ن. یەک دادگای بەش بۆ ھەر ناوچەیەکی دادوەریی فیدراڵی ھەیە. ھەر ناوچەیەک [[ویلایەتەکانی ئەمریکا|ویلایەتێکی یوو ئێس]] یان بەشێک لە ویلایەتێک دەگرێتەوە. لانی کەم یەک بینای دادگای فیدراڵی لە ھەر ناوچەیەکدا ھەیە، و زۆرێک لە ناوچەکان زیاتر لە یەک دانەیان ھەیە. بڕیارەکانی دادگای بەش تانەیان لێ دەدرێت لە [[دادگا پیاچوونەوەکانی ئەمریکا|دادگای پێداچوونەوەی یوو ئێس]] بۆ ئەو سێرکیتەی کە تێیدان، جگە لە ھەندێک کەیسی تایبەتمەند کە تانەیان لێ دەدرێت لە دادگای پێداچوونەوەی یوو ئێس بۆ سێرکیتی فیدراڵی یان ڕاستەوخۆ بۆ [[دادگای باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکان|دادگای باڵای یوو ئێس]].<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|United States district courts}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} f3tjcx7momshzrtecv4cx6c685mon0t 2 252932 1572530 1571985 2026-04-05T12:47:51Z Tessla 41338 1572530 wikitext text/x-wiki {{ھاککردنی کۆمپیوتەر}} {{لایەنەکانی فڕینی بۆشایی}} {{سیاسەتی ھەرێمی کوردستان}} {{زانستەکانی سەربازی}} {{حکوومەتی ویلایەتی ئەمریکا}} {{سیاسەتەکانی ئەمریکا}} {{لایەنەکانی خەیاڵی بیرکردنەوەیی}} {{زانیاریدانی ڕۆژاوایییەکان}} {{بێن ١٠}} {{ڕاکردن لە بەندیخانە}} {{پیتەر بێرگ}} {{تۆم ھەنکس}} {{چیرۆکی کایەکلێ}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{کریستۆفەر نۆڵان}} {{جەیمز کامێرۆن}} ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- {{خوێندنەوە}} h5horj3bl2xd439kvr9z2uqg7ves8n5 0 268895 1572491 1572388 2026-04-05T12:03:14Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572491 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Cordage en chanvre.jpg|وێنۆک|پەتێک]] '''پەت'''، '''گوریس'''، '''حەبل'''، '''وەریس''' یان '''کنف''' کۆمەڵێک ڕیشاڵە کە بەیەکەوە دەپێچرێنەوە و دەبنە فۆرمێکی گەورەتر و بەھێزتر. پەتەکان گرژن و بۆیە دەتوانرێت بۆ مەبەستی ڕاکێشان و بەرزکردنەوە بەکاربھێنرێت، بەڵام زۆر نەرم و نیان و ناتوانن بەرگری لە پاڵەپەستۆ بگرن. بەکارھێنانی پەت بۆ ڕاوکردن و ڕاکێشان و بەستنەوە و ھەڵگرتن و بەرزکردنەوە و سەرکەوتن دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی پێش مێژوو، سەرەتا پەتەکان درێژییەکانی ڕیشاڵی ڕوەکی بوون کە بە شێوەیەکی سروشتی چادەبن. ئەو کەرەستە باوانەی کە لە دروستکردنی پەتدا بەکاردەھێنرێن بریتین لە [[موو]]، [[قامیش]]، [[نایلۆن]]، [[کەتان]] و ھتد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=John V. Noel|دوایین١=Jr|سەردێڕ=Knight's Modern Seamanship|ناونیشان=https://books.google.ca/books?id=SQ488peU_kgC&pg=PA627&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|بڵاوکەرەوە=John Wiley & Sons|زمان=en}}</ref> == دروستکردن و پێکهاتە == ڕەنگە پەت لە هەر کەرەستەیەکی درێژ و ڕیشاڵەیی دروست بکرێت (بۆ نموونە، ڕەتان ، کەرەستەیەکی سروشتی)، بەڵام بە گشتی لە هەندێک ڕیشاڵی سروشتی یان دەستکرد دروست دەکرێت. <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Noel|یەکەم=John V. Jr.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=SQ488peU_kgC&pg=PA627|سەردێڕ=Knight's Modern Seamanship|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٨|بڵاوکەرەوە=John Wiley & Sons|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧١-٢٨٩٤٨-٧|زمان=en}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://firemarshal.ks.gov/docs/default-source/USR_Resources/u-s-army-rigging-techniques_july-2012.pdf?sfvrsn=2|سەردێڕ=Army Field Manual FM 5-125 (Rigging Techniques, Procedures and Applications)|بڵاوکەرەوە=The United States Army|ساڵ=٢٠١٢|زنجیرە=Technical Manual No. 3-34.86/Marine Corps, Reference Publication 3-17.7J}}</ref> <ref name="Carver 2009 p. 250">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carver|یەکەم=R.K.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tXudyNHO1cMC&pg=PA250|سەردێڕ=Stagecraft Fundamentals: A Guide and Reference for Theatrical Production|بڵاوکەرەوە=Focal Press|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٤٠-٨٠٨٥٧-٤|پەڕە=٢٥٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> پەتی ڕیشاڵی دەستکرد بە شێوەیەکی بەرچاو بەهێزترە لە هاوشێوەی ڕیشاڵی سروشتی، هێزی کێشکردنیان بەرزترە، بەرگری زیاتریان لە بۆگەنکردن هەیە لە چاو ئەو پەتانەی کە لە ڕیشاڵی سروشتی دروستکراون، و دەتوانرێت وایان لێبکرێت کە سەرئاوبکەون. <ref name="Coles 2009 p. 3">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Coles|یەکەم=A.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=X55FsJaTklMC&pg=PA3|سەردێڕ=Skipper's Onboard Knot Guide: Knots, Bends, Hitches and Splices|بڵاوکەرەوە=A&C Black|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٣٦-٨٩٣٤-١|پەڕە=٣|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> بەڵام پەتی دەستکردیش خاوەنی هەندێک گرفتن، لەوانە خلیسکاندن، و هەندێکیان دەتوانرێت بە ئاسانی بەهۆی [[تیشکی سەروو وەنەوشەیی|تیشکی سەروو بنەوشەییەوە]] زیانیان پێ بگات. <ref name="International Association of Fire Chiefs National Fire Protection Association 2008 p. 499">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=International Association of Fire Chiefs|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=g0Fx58bGuTQC&pg=PT499|سەردێڕ=Fundamentals of Fire Fighter Skills|دوایین٢=National Fire Protection Association|بڵاوکەرەوە=Jones & Bartlett Learning, LLC|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٣٧-٥٣٤٢-٩|پەڕە=٤٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> ڕیشاڵی سروشتی باو بۆ پەت بریتین لە ھێمپی مانیلا ، ھێمپ ، کەتان ، لۆکە ، کۆیر ، جووت ، کا و سیسال . ئەو ڕیشاڵە دەستکردانەی کە بۆ دروستکردنی پەت بەکاردەهێنرێن بریتین لە پۆلیپرۆپیلین ، [[نایلۆن]] ، پۆلیستەرەکان (بۆ نموونە PET ، LCP ، Vectran )، پۆلی ئیتیلێن (بۆ نموونە Dyneema و Spectra )، ئارامیدەکان (بۆ نموونە Twaron ، Technora و Kevlar ) و ئەکریلیکەکان (بۆ نموونە Dralon ). هەندێک لە پەتەکان لە تێکەڵەی چەند ڕیشاڵێک دروست دەکرێن یان ڕیشاڵی هاوپۆلیمر بەکاردەهێنن. پەتی تەل لە پۆڵا یان دارڕشتەی کانزای تر دروست دەکرێت. پەتەکان لە کەرەستە ڕیشاڵییەکانی تر وەک [[ئاوریشم]] و خوری و قژ دروستکراون، بەڵام ئەم جۆرە پەتانە بەگشتی بەردەست نین. ڕایۆن ڕیشاڵێکی دووبارە دروستکراوەیە و بەکاردێت بۆ دروستکردنی پەتی ڕازاندنەوە. پێچانی تاڵەکان لە پەتێکی پێچاوپێچ یان لۆکراودا نەک تەنها خزمەت بە لکاندنیپەتێک دەکات بەیەکەوە، بەڵکو وا دەکات پەتەکە بە شێوەیەکی یەکسانتر گپەستییلە نێوان تاک تاڵەکانندابەش بکات. بەبێ هیچ پێچێک لە پەتەکەدا، کورتترین تاڵ(ەکان) هەمیشە پشتگیری بەشێکی زۆر زیاتری کۆی بارەکە دەکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا}} {{پۆلی کۆمنز|Ropes}} {{کۆلکە}} [[پۆل:ئامرازەکانی ناوماڵ]] [[پۆل:پەت]] o21i5u9bjw8xgy14xhlg5mn64xd1g4j 1572681 1572491 2026-04-05T20:06:21Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1572681 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Cordage en chanvre.jpg|وێنۆک|پەتێک]] '''پەت'''، '''گوریس'''، '''حەبل'''، '''وەریس''' یان '''کنف''' کۆمەڵێک ڕیشاڵە کە بەیەکەوە دەپێچرێنەوە و دەبنە فۆرمێکی گەورەتر و بەھێزتر. پەتەکان گرژن و بۆیە دەتوانرێت بۆ مەبەستی ڕاکێشان و بەرزکردنەوە بەکاربھێنرێت، بەڵام زۆر نەرم و نیان و ناتوانن بەرگری لە پاڵەپەستۆ بگرن. بەکارھێنانی پەت بۆ ڕاوکردن و ڕاکێشان و بەستنەوە و ھەڵگرتن و بەرزکردنەوە و سەرکەوتن دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی پێش مێژوو، سەرەتا پەتەکان درێژییەکانی ڕیشاڵی ڕوەکی بوون کە بە شێوەیەکی سروشتی چادەبن. ئەو کەرەستە باوانەی کە لە دروستکردنی پەتدا بەکاردەھێنرێن بریتین لە [[موو]]، [[قامیش]]، [[نایلۆن]]، [[کەتان]] و ھتد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=John V. Noel|دوایین١=Jr|سەردێڕ=Knight's Modern Seamanship|ناونیشان=https://books.google.ca/books?id=SQ488peU_kgC&pg=PA627&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|بڵاوکەرەوە=John Wiley & Sons|زمان=en}}</ref> == دروستکردن و پێکهاتە == ڕەنگە پەت لە هەر کەرەستەیەکی درێژ و ڕیشاڵەیی دروست بکرێت (بۆ نموونە، ڕەتان ، کەرەستەیەکی سروشتی)، بەڵام بە گشتی لە هەندێک ڕیشاڵی سروشتی یان دەستکرد دروست دەکرێت. <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Noel|یەکەم=John V. Jr.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=SQ488peU_kgC&pg=PA627|سەردێڕ=Knight's Modern Seamanship|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٨|بڵاوکەرەوە=John Wiley & Sons|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧١-٢٨٩٤٨-٧|زمان=en}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://firemarshal.ks.gov/docs/default-source/USR_Resources/u-s-army-rigging-techniques_july-2012.pdf?sfvrsn=2|سەردێڕ=Army Field Manual FM 5-125 (Rigging Techniques, Procedures and Applications)|بڵاوکەرەوە=The United States Army|ساڵ=٢٠١٢|زنجیرە=Technical Manual No. 3-34.86/Marine Corps, Reference Publication 3-17.7J}}</ref> <ref name="Carver 2009 p. 250">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carver|یەکەم=R.K.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tXudyNHO1cMC&pg=PA250|سەردێڕ=Stagecraft Fundamentals: A Guide and Reference for Theatrical Production|بڵاوکەرەوە=Focal Press|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٤٠-٨٠٨٥٧-٤|پەڕە=٢٥٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> پەتی ڕیشاڵی دەستکرد بە شێوەیەکی بەرچاو بەهێزترە لە هاوشێوەی ڕیشاڵی سروشتی، هێزی کێشکردنیان بەرزترە، بەرگری زیاتریان لە بۆگەنکردن هەیە لە چاو ئەو پەتانەی کە لە ڕیشاڵی سروشتی دروستکراون، و دەتوانرێت وایان لێبکرێت کە سەرئاوبکەون. <ref name="Coles 2009 p. 3">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Coles|یەکەم=A.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=X55FsJaTklMC&pg=PA3|سەردێڕ=Skipper's Onboard Knot Guide: Knots, Bends, Hitches and Splices|بڵاوکەرەوە=A&C Black|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٣٦-٨٩٣٤-١|پەڕە=٣|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> بەڵام پەتی دەستکردیش خاوەنی هەندێک گرفتن، لەوانە خلیسکاندن، و هەندێکیان دەتوانرێت بە ئاسانی بەهۆی [[تیشکی سەروو وەنەوشەیی|تیشکی سەروو بنەوشەییەوە]] زیانیان پێ بگات. <ref name="International Association of Fire Chiefs National Fire Protection Association 2008 p. 499">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=International Association of Fire Chiefs|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=g0Fx58bGuTQC&pg=PT499|سەردێڕ=Fundamentals of Fire Fighter Skills|دوایین٢=National Fire Protection Association|بڵاوکەرەوە=Jones & Bartlett Learning, LLC|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٣٧-٥٣٤٢-٩|پەڕە=٤٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> ڕیشاڵی سروشتی باو بۆ پەت بریتین لە ھێمپی مانیلا ، ھێمپ ، کەتان ، لۆکە ، کۆیر ، جووت ، کا و سیسال . ئەو ڕیشاڵە دەستکردانەی کە بۆ دروستکردنی پەت بەکاردەهێنرێن بریتین لە پۆلیپرۆپیلین ، [[نایلۆن]] ، پۆلیستەرەکان (بۆ نموونە PET ، LCP ، Vectran )، پۆلی ئیتیلێن (بۆ نموونە Dyneema و Spectra )، ئارامیدەکان (بۆ نموونە Twaron ، Technora و Kevlar ) و ئەکریلیکەکان (بۆ نموونە Dralon ). هەندێک لە پەتەکان لە تێکەڵەی چەند ڕیشاڵێک دروست دەکرێن یان ڕیشاڵی هاوپۆلیمر بەکاردەهێنن. پەتی تەل لە پۆڵا یان دارڕشتەی کانزای تر دروست دەکرێت. پەتەکان لە کەرەستە ڕیشاڵییەکانی تر وەک [[ئاوریشم]] و خوری و قژ دروستکراون، بەڵام ئەم جۆرە پەتانە بەگشتی بەردەست نین. ڕایۆن ڕیشاڵێکی دووبارە دروستکراوەیە و بەکاردێت بۆ دروستکردنی پەتی ڕازاندنەوە. پێچانی تاڵەکان لە پەتێکی پێچاوپێچ یان لۆکراودا نەک تەنها خزمەت بە لکاندنیپەتێک دەکات بەیەکەوە، بەڵکو وا دەکات پەتەکە بە شێوەیەکی یەکسانتر گپەستییلە نێوان تاک تاڵەکانندابەش بکات. بەبێ هیچ پێچێک لە پەتەکەدا، کورتترین تاڵ(ەکان) هەمیشە پشتگیری بەشێکی زۆر زیاتری کۆی بارەکە دەکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا}} {{پۆلی کۆمنز|Ropes}} {{کۆلکە}} [[پۆل:ئامرازەکانی ناوماڵ]] [[پۆل:پەت]] bgt9lgsaajg78iarzhjfz2y3auiqpm8 14 272129 1572742 1312990 2026-04-05T21:04:50Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1572742 wikitext text/x-wiki [[پۆل:چەشنەکانی ھونەرە بینراوەکان]] hzb88cc7g6ayafoluuzl9at0dqk0koy 0 285098 1572642 1535808 2026-04-05T18:10:31Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1572642 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Databox}}زاراوەی '''کۆچی گەورەی سڕبەکان''' ({{بە سربی|Велике сеобе Срба}}) یان '''کۆچی گەورەی سڕبیا''' ئاماژەیە بۆ دوو کۆچی گەورەی سڕبەکان لە چەند ناوچەیەکی ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکانەوە]] بۆ ناوچەکانی دیکە کە لەلایەن دەسەڵاتی پاشایەتی [[ھابسبۆرگ|ھابسبوورگ]]ەوە فەرمانڕەوایی دەکرێن، لە ماوەی سەدەی [[سەدەی ١٧یەم|حەڤدە]] و [[سەدەی ١٨یەم|ھەژدەدا]].{{Sfn|Ćirković|2004}}{{Sfn|Гавриловић|2014}} یەکەم کۆچی گەورە لە کاتی جەنگی ھابسبورگ و عوسمانی (١٦٨٣–١٦٩٩) بە سەرۆکایەتی ئارسنیجی سێیەم زارنۆیڤیچ، پاتریارکی سڕبیا ڕوویدا، لە ئەنجامی کشانەوەی ھابسبورگ و گەڕاندنەوەی کۆنترۆڵی عوسمانییەکان بەسەر ناوچەکانی باشووری سڕبیا کە بە شێوەیەکی کاتی لەلایەن ھابسبورگەکانەوە لە نێوان ساڵانی ١٦٨٨ و ١٦٩٠.{{Sfn|Ćirković|2004}} دووەم کۆچی گەورە لە کاتی جەنگی ھابسبورگ-عوسمانی (١٧٣٧–١٧٣٩) بە سەرۆکایەتی ئارسنیجی چوارەم جۆڤانۆڤیچ چاکاپیتای پاتریاکی سڕبیا ڕوویدا، ھەروەھا ھاوکات بوو لەگەڵ کشانەوەی ھابسبورگ لە خاکەکانی سڕبیا کە بە [[شانشینی سڕبیا|شانشینی سڕبیا]] ناسراون لە نێوان ساڵانی ١٧١٨ و ١٧٣٩.{{Sfn|Ćirković|2004}} ئەو جەماوەرەی کە لە کاتی کۆچی گەورەی دووەمدا لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە کۆچیان کردووە، بە ڕەچەڵەکی سڕبی دادەنرێت، لە کاتێکدا ھەموو ئەوانەی لە کاتی کۆچی گەورەی یەکەمدا کۆچیان کردووە، ڕەگەزنامەی سڕبییان ھەبووە. یەکەم کۆچی گەورە بەڵگەی یەکلاکەرەوەی بۆ چەمکەکانی [[مەسیحییەت]]ی سڕبی و [[ئۆرتۆدۆکس]] لەژێر سەرکردایەتی پاتریارکدا دابین کرد.<ref name="Miller1998">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nicholas J. Miller|ناونیشان=https://books.google.com/?id=Z0Ejj8B-t_cC|سەردێڕ=Between Nation and State: Serbian Politics in Croatia Before the First World War|ڕێکەوت=15 فبراير 1998|بڵاوکەرەوە=University of Pittsburgh Pre|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٢٩-٧٧٢٢-٣|پەڕە=١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200619200224/https://books.google.com/books?id=Z0Ejj8B-t_cC&hl=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Great Migrations of the Serbs}} {{شریتی دەروازە|مێژوو}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} s3899d1kctq2huuncroz3zddpsz9gt5 1572643 1572642 2026-04-05T18:12:12Z 1silent scientist 51740 1572643 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}زاراوەی '''کۆچی گەورەی سڕبەکان''' ({{بە سربی|Велике сеобе Срба}}) یان '''کۆچی گەورەی سڕبیا''' ئاماژەیە بۆ دوو کۆچی گەورەی سڕبەکان لە چەند ناوچەیەکی ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکانەوە]] بۆ ناوچەکانی دیکە کە لەلایەن دەسەڵاتی پاشایەتی [[ھابسبۆرگ|ھابسبوورگ]]ەوە فەرمانڕەوایی دەکرێن، لە ماوەی سەدەی [[سەدەی ١٧یەم|حەڤدە]] و [[سەدەی ١٨یەم|ھەژدەدا]].{{Sfn|Ćirković|2004}}{{Sfn|Гавриловић|2014}} یەکەم کۆچی گەورە لە کاتی جەنگی ھابسبوورگ و عوسمانی (١٦٨٣–١٦٩٩) بە سەرۆکایەتی ئارسنیجی سێیەم زارنۆیڤیچ، پاتریارکی [[سڕبیا]] ڕوویدا، لە ئەنجامی کشانەوەی ھابسبوورگ و گەڕاندنەوەی کۆنترۆڵی عوسمانییەکان بەسەر ناوچەکانی باشووری سڕبیا کە بە شێوەیەکی کاتی لەلایەن ھابسبوورگەکانەوە لە نێوان ساڵانی ١٦٨٨ و ١٦٩٠.{{Sfn|Ćirković|2004}} دووەم کۆچی گەورە لە کاتی جەنگی ھابسبوورگ-عوسمانی (١٧٣٧–١٧٣٩) بە سەرۆکایەتی ئارسنیجی چوارەم جۆڤانۆڤیچ چاکاپیتای پاتریاکی سڕبیا ڕوویدا، ھەروەھا ھاوکات بوو لەگەڵ کشانەوەی ھابسبوورگ لە خاکەکانی سڕبیا کە بە [[شانشینی سڕبیا|شانشینی سڕبیا]] ناسراون لە نێوان ساڵانی ١٧١٨ و ١٧٣٩.{{Sfn|Ćirković|2004}} ئەو جەماوەرەی کە لە کاتی کۆچی گەورەی دووەمدا لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە کۆچیان کردووە، بە ڕەچەڵەکی سڕبی دادەنرێت، لە کاتێکدا ھەموو ئەوانەی لە کاتی کۆچی گەورەی یەکەمدا کۆچیان کردووە، ڕەگەزنامەی سڕبییان ھەبووە. یەکەم کۆچی گەورە بەڵگەی یەکلاکەرەوەی بۆ چەمکەکانی [[مەسیحییەت]]ی سڕبی و [[ئۆرتۆدۆکس]] لەژێر سەرکردایەتی پاتریارکدا دابین کرد.<ref name="Miller1998">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nicholas J. Miller|ناونیشان=https://books.google.com/?id=Z0Ejj8B-t_cC|سەردێڕ=Between Nation and State: Serbian Politics in Croatia Before the First World War|ڕێکەوت=15 فبراير 1998|بڵاوکەرەوە=University of Pittsburgh Pre|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٢٩-٧٧٢٢-٣|پەڕە=١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200619200224/https://books.google.com/books?id=Z0Ejj8B-t_cC&hl=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Great Migrations of the Serbs}} {{شریتی دەروازە|مێژوو}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} e9ol4rcrccavi7qb5z0af9yocomqlsm 1572646 1572643 2026-04-05T20:00:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1572646 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Databox}}زاراوەی '''کۆچی گەورەی سڕبەکان''' ({{بە سربی|Велике сеобе Срба}}) یان '''کۆچی گەورەی سڕبیا''' ئاماژەیە بۆ دوو کۆچی گەورەی سڕبەکان لە چەند ناوچەیەکی ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکانەوە]] بۆ ناوچەکانی دیکە کە لەلایەن دەسەڵاتی پاشایەتی [[ھابسبۆرگ|ھابسبوورگ]]ەوە فەرمانڕەوایی دەکرێن، لە ماوەی سەدەی [[سەدەی ١٧یەم|حەڤدە]] و [[سەدەی ١٨یەم|ھەژدەدا]].{{Sfn|Ćirković|2004}}{{Sfn|Гавриловић|2014}} یەکەم کۆچی گەورە لە کاتی جەنگی ھابسبوورگ و عوسمانی (١٦٨٣–١٦٩٩) بە سەرۆکایەتی ئارسنیجی سێیەم زارنۆیڤیچ، پاتریارکی [[سڕبیا]] ڕوویدا، لە ئەنجامی کشانەوەی ھابسبوورگ و گەڕاندنەوەی کۆنترۆڵی عوسمانییەکان بەسەر ناوچەکانی باشووری سڕبیا کە بە شێوەیەکی کاتی لەلایەن ھابسبوورگەکانەوە لە نێوان ساڵانی ١٦٨٨ و ١٦٩٠.{{Sfn|Ćirković|2004}} دووەم کۆچی گەورە لە کاتی جەنگی ھابسبوورگ-عوسمانی (١٧٣٧–١٧٣٩) بە سەرۆکایەتی ئارسنیجی چوارەم جۆڤانۆڤیچ چاکاپیتای پاتریاکی سڕبیا ڕوویدا، ھەروەھا ھاوکات بوو لەگەڵ کشانەوەی ھابسبوورگ لە خاکەکانی سڕبیا کە بە [[شانشینی سڕبیا|شانشینی سڕبیا]] ناسراون لە نێوان ساڵانی ١٧١٨ و ١٧٣٩.{{Sfn|Ćirković|2004}} ئەو جەماوەرەی کە لە کاتی کۆچی گەورەی دووەمدا لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە کۆچیان کردووە، بە ڕەچەڵەکی سڕبی دادەنرێت، لە کاتێکدا ھەموو ئەوانەی لە کاتی کۆچی گەورەی یەکەمدا کۆچیان کردووە، ڕەگەزنامەی سڕبییان ھەبووە. یەکەم کۆچی گەورە بەڵگەی یەکلاکەرەوەی بۆ چەمکەکانی [[مەسیحییەت]]ی سڕبی و [[ئۆرتۆدۆکس]] لەژێر سەرکردایەتی پاتریارکدا دابین کرد.<ref name="Miller1998">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nicholas J. Miller|ناونیشان=https://books.google.com/?id=Z0Ejj8B-t_cC|سەردێڕ=Between Nation and State: Serbian Politics in Croatia Before the First World War|ڕێکەوت=15 فبراير 1998|بڵاوکەرەوە=University of Pittsburgh Pre|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٢٩-٧٧٢٢-٣|پەڕە=١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200619200224/https://books.google.com/books?id=Z0Ejj8B-t_cC&hl=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Great Migrations of the Serbs}} {{شریتی دەروازە|مێژوو}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} dmlpbk2gdpc2efprlmy7tqsl1kvb0qe 0 285766 1572507 1572165 2026-04-05T12:05:54Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572507 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ململانێی ئێران و عێراق لە ساڵانی ١٩٧٤–١٩٧٥''' ئاماژەیە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی [[ئێرانی پەھلەوی|ئێران]] و [[ڕژێمی بەعس|عێراق]] لە ڕێڕەوی ئاوی [[شەتەلعەرەب|شەتولعەرەبی]] [[کەنداوی فارس]] لە ناوەڕاستی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا. لە تێکھەڵچوونەکان لە ماوەی ١١ مانگدا ھەزار کەس کوژران. ئەمەش گرنگترین ناکۆکی نێوان عێراق و ئێران بوو لەسەر ڕێڕەوی ئاوی [[شەتەلعەرەب|شەتولعەرەب]] لە سەردەمی ھاوچەرخدا، پێش [[شەڕی ئێران و عێراق]] لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا. == پێشینە == [[ئێرانی قاجاڕی|ئێرانی قاجاڕ]] [[ناکۆکی شەتەلعەرەب|ھێڵی سنووربەندنی]] کە لە [[کەنداوی فارس]] لەلایەن [[ڕێککەوتننامەی ئینگلیز-عوسمانیی ١٩١٣]] جێگیرکرابوو ڕەت کردەوە، و ئاماژەی بەوە کرد کە دەبێت [[سنووری ئێران-عێراق]] لە [[شەتەلعەرەب]] بەپێی [[تاڵوێگ|پرەنسیپی تاڵوێگ]] دیاری بکرێت. لە ساڵی ١٩٣٤دا، [[شانشینی عێراق|شانشینی ھاشمیی عێراق]] بە ھاندانی [[شانشینی یەکگرتوو]]، [[ئێرانی پەھلەوی]] برد بۆ [[کۆمەڵەی نەتەوەکان]]، بەڵام ناکۆکییەکە چارەسەر نەکرا. لە ساڵی ١٩٣٧، ئێران و عێراق یەکەم پەیماننامەی فەرمیی سنوورییان واژۆ کرد، کە سنووری ڕێڕەوە ئاوییەکەی لە کەناری ڕۆژھەڵاتی ڕووبارەکە جێگیر کرد و ناوچەیەکی لەنگەرگرتنی چوار میلی لە نزیک [[ئابادان]] جیاکردەوە — کە بۆ ئێران تەرخانکرا — کە تێیدا سنوورەکە بە درێژاییی تاڵوێگ دەڕۆیشت. لە ساڵی ١٩٥٨، پادشایەتیی ھاشمیی عێراق لە [[کوودەتا|کوودەتایەکدا]] کە بە [[شۆڕشی ١٤ی تەممووز]] ناسراوە ڕووخێنرا، کە [[یەکەمین کۆماری عێراق|یەکەم کۆماری عێراق]]ی دامەزراند. لە ساڵی ١٩٦٨، کوودەتایەکی دیکە — کە لەلایەن [[حیزبی بەعسی عێراق|پارتی بەعسی سۆسیالیستی عەرەبی]] ئەنجامدرا و بە [[کودەتای ١٧ی تەممووزی ١٩٦٨|شۆڕشی ١٧ی تەممووز]] ناسراوە — یەکەم کۆماری عێراقی لادا و بە توندی [[عێراقی بەعس|ڕژێمی بەعسی لە عێراق]] جێگیر کرد. ماوەیەکی کەم دوای ئەوە، ئێران لە ساڵی ١٩٦٩دا شاندێکی دیپلۆماتی بۆ عێراق نارد، و کاتێک حکوومەتی پێشووی عێراق ڕەتی کردەوە وتووێژەکان بۆ پەیماننامەیەکی نوێ ئەنجام بدات، ئێران پەیماننامەی ١٩٣٧ی ھەڵوەشاندەوە. ھەڵوەشاندنەوەی پەیماننامەی ١٩٣٧ لەلایەن ئێرانەوە سەرەتای قۆناغێکی گرژیی توندی لە [[پەیوەندییەکانی ئێران و عێراق]]دا دیاری کرد. لە ساڵی ١٩٧٣، [[ھێرشی ١٩٧٣ بۆ سەر باڵیۆزخانەی عێراق لە پاکستان|ھێرشێک بۆ سەر باڵیۆزخانەی عێراق لە پاکستان]] دەستوەردانی نھێنیی بەرفراوانی عێراقی لە دابینکردنی [[چەک]] و [[پارە]] بۆ چەکدارانی [[یاخیبوون لە بەلووچستان|یاخیبوونێک]] دژی [[ئێران]] و [[پاکستان]] لە [[بەلۆچستان|بەلووچستان]] ئاشکرا کرد، کە ئەمەش زیاتر گرژییەکانی نێوان ئێران و عێراقی زیاد کرد. ئەم قۆناغەی گرژییەکان تا [[ڕێکەوتننامەی جەزائیر|ڕێککەوتننامەی جەزائیری ١٩٧٥]] بەردەوام بوو.<ref name="Karsh, Efraim page 8">Karsh, Efraim ''The Iran-Iraq War 1980–1988'', London: Osprey, 2002 page 8</ref> == ڕووداوەکان == لە ئازاری ١٩٧٤ تا ئازاری ١٩٧٥، [[ئێرانی پەھلەوی|ئێران]] و [[عێراقی بەعس|عێراق]] تووشی پێکدادانی سنووری بوون کە بەھۆی پشتیوانیی ئێران لە [[کوردانی عێراق]] سەریھەڵدا، کە خەریکی یاخیبوون بوون دژی دەوڵەتی عێراقی [[عەرەب]] –زۆرینە بۆ [[جیابوونەوە]] و دامەزراندنی [[کوردستان|دەوڵەتێکی کوردی]] سەربەخۆ–.<ref name=efraimkarsh>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= The Iran–Iraq War: 1980–1988|ناونیشان= https://archive.org/details/iraniraqwar00kars|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited|پەڕەکان= [https://archive.org/details/iraniraqwar٠٠kars/page/n٣ ١]–٨, ١٢–١٦, ١٩–٨٢|نووسەر=Karsh, Efraim |بڵاوکەرەوە=[[Osprey Publishing]] |ڕێکەوت= ٢٥ی نیسانی ٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤١٧٦-٣٧١-٢}}</ref><ref name=ranard>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cal.org/co/iraqi/ihist.html |سەردێڕ=History |ئیش=Iraqis and Their Culture |editor-last=Ranard |editor-first=Donald A. |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110110003638/http://www.cal.org/co/iraqi/ihist.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١١}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٥دا، عێراقییەکان ھێرشێکی سەربازیی بچووکیان بۆ سەر ئێران دەستپێکرد، کە لەلایەن ستوونەکانی [[تانک]]ەوە سەرکردایەتی دەکرا؛ ئەم ھێرشە لەلایەن ئێرانییەکانەوە شکستی پێھێنرا،<ref name="Farrokh 03">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Farrokh|یەکەم=Kaveh|سەردێڕ=Iran at War: 1500–1988|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Osprey Publishing|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٩٦-٢٢١-٤|شوێن=Oxford|پەڕەکان=?}}</ref> کە دوای ئەوە چەندین ھێرشی دیکە ڕوویدا. بەڵام ئێران لەو کاتەدا پێنجەم گەورەترین سوپای جیھانی ھەبوو و دەستبەجێ بە [[مێژووی ھێزی ئاسمانیی ئێران|ھێزی ئاسمانی]] خۆی شکستی بە [[ھێزە چەکدارەکانی عێراق|سوپای عێراق]] ھێنا، لەکاتێکدا لە ناوخۆدا بەردەوام بوو لە بێزارکردنی عێراقییەکان لە ڕێگەی پڕچەککردنی جوداخوازە [[کورد|کوردییەکان]] لەگەڵ ھاوپەیمانە نزیکەکانی پێشووی: [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و [[ئیسرائیل]]. نزیکەی ١،٠٠٠ کەس لە ئەنجامی ململانێی ١٩٧٤-٧٥ لە دەوروبەری [[شەتەلعەرەب]] گیانیان لەدەستدا، و عێراق لە کۆتاییدا نەیتوانی ھیچ دەستکەوتێک بەرامبەر ئێران بەدەستبھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.systemicpeace.org/warlist/warlist.htm |سەردێڕ=CSP - Major Episodes of Political Violence, 1946-2013 |بڵاوکەرەوە=Systemicpeace.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> لەبەر ئەوە، عێراق بڕیاریدا بەردەوام نەبێت لە ململانێکان، و لەبری ئەوە بڕیاریدا سازش بۆ ئێران بکات بۆ کۆتاییھێنان بە ڕاپەڕینی کورد.<ref name=efraimkarsh /><ref name=ranard /> لە [[ڕێکەوتننامەی جەزائیر|ڕێککەوتننامەی جەزائیری ١٩٧٥]]دا، عێراق سازشی زەوینی کرد — لەوانەش ڕێڕەوی ئاویی شەتەلعەرەب — لە بەرامبەر ئاساییکردنەوەی پەیوەندییە دووقۆڵییەکان.<ref name=efraimkarsh /> لە بەرامبەر ناساندنی ئەوەی کە سنووری سەر ڕێڕەوە ئاوییەکە بە درێژایی تەواوی [[تاڵوێگ]] دەڕوات بەپێی بەڵگەکانی ئێران، ئەمەی دوایی کۆتایی بە پشتیوانییەکانی بۆ [[شەڕی گەریلایی|گەریلا]] کوردەکانی عێراق ھێنا.<ref name=efraimkarsh /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Foreign Relations of the United States, 1969–1976, Volume XXVII, Iran; Iraq, 1973–1976 - Office of the Historian|ناونیشان=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v27/d267|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=history.state.gov}}</ref><ref name="Abadan">[http://www.sajed.ir/en/content/view/31/201/ Abadan] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090808213517/http://www.sajed.ir/en/content/view/31/201/ |date=2009-08-08 }}, [http://www.sajed.ir Sajed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141007084621/http://www.sajed.ir/ |date=7 October 2014 }}, Retrieved on March 16, 2009.</ref> == پاشھاتەکان == {{سەرەکی|ڕێکەوتننامەی جەزائیر|شەڕی ئێران و عێراق}} [[پەڕگە:1975 Algiers Agreement.jpg|وێنۆک|چەپ|لە چەپ بۆ ڕاست: [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]]، [[ھواری بومێدیێن]] و [[سەددام حوسێن]] لە [[جەزائیر (شار)|جەزائیر]]، ١٩٧٥]] لە ١٧ی ئەیلوولی ١٩٨٠، عێراق ڕێککەوتننامەی جەزائیری ١٩٧٥ی ھەڵوەشاندەوە دوای ئەوەی ھێزەکانی ئێران لە ٤ی ئەیلوولدا دوای شۆڕشی ئێرانی ١٩٧٩، کە شای ڕووخاند و تیۆکراسییەکی ئیسلامیی دامەزراند، چەندین بنکەی سنووریی عێراقییان تۆپباران کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iran-Iraq War {{!}} Causes, Summary, Casualties, & Facts|ناونیشان=https://www.britannica.com/event/Iran-Iraq-War|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica|زمان=en}}</ref> سەرۆک کۆماری عێراق سەددام حوسێن ئیدیعای کرد کە [[کۆماری ئیسلامیی ئێران]]ی تازە دامەزراو ڕەتی کردووەتەوە پابەندی مەرجەکانی ڕێککەوتننامەی جەزائیر بێت و بۆیە عێراق بە پووچەڵ و بێبایەخیان دادەنێت. گرژییەکان لە نێوان ھەردوو دەوڵەتدا دەستیان بە بەرزبوونەوە کرد کاتێک [[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعسی سۆسیالیستی عەرەبی]] فەرمانڕەوای عێراق ترسا لەوەی [[ڕووحوڵڵا خومەینی]] ھەوڵ بدات شۆڕشی ئێران ھەناردەی عێراق بکات لە ڕێگەی ھاندانی دانیشتووانە زۆرینە [[شیعە]]کەی بۆ ڕاپەڕین دژی حکوومەتە [[عەلمانی]] و [[ناسیۆنالیزم|ناسیۆنالیستە]] عەرەبییەکە. پێنج ڕۆژ دواتر، ھێزە چەکدارەکانی عێراق ھێرشێکی گەورەیان دەستپێکرد و ھێرشیان کردە سەر ئێران، کە بووە ھۆی ھەڵگیرسانی [[شەڕی ئێران و عێراق]].<ref name="iranicaonline">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.iranicaonline.org/articles/iraq-vii-iran-iraq-war|سەردێڕ=IRAQ vii. IRAN-IRAQ WAR|بڵاوکەرەوە=Encyclopædia Iranica|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170913183529/http://www.iranicaonline.org/articles/iraq-vii-iran-iraq-war|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئێران|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|1974–75 Shatt al-Arab conflict}} [[پۆل:سنووری ئێران–عێراق]] [[پۆل:پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:شەڕەکانی ئێران]] [[پۆل:شەڕەکانی عێراق]] f3cfi437oy4852biv1nveuypxm8th59 0 293895 1572703 1572322 2026-04-05T20:10:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572703 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ماددە دەمارییەکان''' یان '''دەمارەژەھر''' ھەندێکجار پێیان دەوترێت '''گازی دەمار'''، پۆلێکە لە [[کیمیای ئەندامی|ماددە کیمیاییە ئەندامییەکان]] کە ئەو میکانیزمانە تێکدەدەن کە دەمارەکان پەیامەکان دەگوازنەوە بۆ ئەندامەکانی لەش. تێکچوونەکە بەھۆی پەکخستنی [[ئەسیتیلکۆلین ئێستەرەیز]] (AChE) دروست دەبێت، کە [[ئەنزیم|ئەنزیمێکە]] کە وەک کاتالیزۆر کاردەکات بۆ ھەڵوەشاندنەوەی ئەسیتیلکۆلین، کە [[پەیەگوێزەرەوە|گواستەرەوەیەکی دەمارییە]]. ماددە دەمارییەکان پەکخەری گەڕانەوەنەبووی [[ئەسیتیلکۆلین ئێستەرەیز]]ن کە وەک [[ژەھر]] بەکاردێن ژەھراویبوون بە دەمارەژەھر دەبێتە ھۆی تەسکبوونەوەی بیلبیلەکان، ڕژانی زۆری [[لیک]]ی دەم، گرژبوونی [[ماسوولکە]]کان (تەشنوج)، و میزکردن و پیسایکردنی ناویست، کە یەکەمین نیشانەکانیش لە چەند چرکەیەکی کەمدا دوای بەرکەوتن دەردەکەون. مردن بەھۆی خنکان یان [[وەستانی دڵ]] ڕەنگە لە ماوەی چەند خولەکێکدا ڕووبدات بەھۆی لەدەستدانی کۆنترۆڵی لەش بەسەر ماسوولکەکانی [[ھەناسەدان]] و ماسوولکەکانی تردا. چارەسەری ستاندارد بۆ ژەھراویبوون بە دەمارەژەھر بریتییە لە تێکەڵەیەک لە دژە-کۆلینێرجیک بۆ کۆنترۆڵکردنی نیشانەکان، و ئۆکسیم وەک دژەژەھر.<ref>https://www.cnn.com/2018/07/05/health/treating-patients-poisoned-with-novichok</ref> ئەو دەمارەژەھرانەی کە زۆرترین بەرھەمھێنانیان لە مێژوودا ھەبووە بریتین لە VX/VR، [[سارین]]، و [[سۆمان]]. زنجیرەی G پێکدێت لەو دەمارەژەھرە سەرەتاییانەی کە لە کۆتایی [[سی (ئەندام)|سییەکان]]ی سەدەی ڕابردوودا دۆزرانەتەوە، کە بەگشتی فڕۆک{{تێبینی|ئەم وشەیە بۆ ئەو [[ماددەی شل|ماددە شلانە]] بەکاردێت کە مەیلیان زۆرە بە خێرایی ببنە [[ھەڵم]] یان [[گاز]]، تەنانەت لە [[پلەی گەرم]]ی ئاساییشدا.}} و مەترسیدارن لە ڕێگەی ھەڵمژینەوە وەک [[ئایرۆسۆڵ]]. زنجیرەی V کە دوای پەنجاکانی سەدەی ڕابردوو دۆزرانەوە، زۆر کەمتر فڕۆکن و زیاتر دەمێننەوە، و لە ڕێگەی مژینی پێستەوە مەترسی دروست دەکەن، ئەمەش پێویستی بە جلی تەواوی پارێزەری لەش ھەیە. ھەردوو زنجیرەکە و ھەندێک لە ئاوێتەکانی زنجیرەی نۆڤیچۆک، ئاوێتەی ئۆرگانۆفۆسفاتن، لە کاتێکدا بریکارەکانی تری نۆڤیچۆک و ھەندێک لە دەمارەژەھرە کارباماتەکان، کیمیایەکی نائۆرگانۆفۆسفاتیان ھەیە. ھەندێکیان لە ڕێگەی تەقەمەنییە کیمیاییە دووانییەکانەوە دروست دەبن، وەک گولە تۆپی M687ی ئەمریکی کە [[سارین]] دروست دەکات لە ڕێگەی تێکەڵکردنی پێکھاتە کیمیاییە سەرەتایییەکانییەوە.<ref>https://www.opcw.org/resources/documents/annual-reports</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|شەڕ|کیمیا|پزیشکی}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 7g337xwzynk7wr9tdv37o5n5qn9qpok 0 293896 1572690 1572335 2026-04-05T20:07:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572690 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''سۆمان''' (یان GD، EA 1210، Zoman، PFMP، A-255، ناوی سیستماتیکی: O-pinacolyl methylphosphonofluoridate)<ref>Archived 2013-09-12 at the Wayback Machine United States Senate, 103d Congress, 2d Session. (May 25, 1994). Material Safety Data Sheet -- Lethal Nerve Agents Somain (GD and Thickened GD). Retrieved Nov. 6, 2004.</ref> ماددەیەکی کیمیایی زۆر ژەھراوییە. یەکێکە لە [[ماددەی دەماری|ماددە دەمارییەکان]]، دەستێوەردان دەکات لە کارکردنی ئاسایی [[کۆئەندامی پەیی|سیستمی دەماری]] شیردەرەکان بە ڕێگریکردن لە ئەنزیمەکانی [[کۆڵین ­ئیستێراز]]. ڕێگریکەری ھەردوو [[ئەسیتیل ­ کۆڵین ئیستراز]] و [[بوتیری کۆڵین ئیستێراز]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |display-authors=etal |vauthors=Millard CB, Kryger G, Ordentlich A |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٩|سەردێڕ=Crystal structures of aged phosphonylated acetylcholinesterase: nerve agent reaction products at the atomic level |journal=Biochemistry |بەرگ=٣٨|issue=22 |پەڕەکان=٧٠٣٢–٩|doi=10.1021/bi982678l |pmid=١٠٣٥٣٨١٤|s2cid=11744952}}</ref> وەک [[چەکی کیمیایی|چەکێکی کیمیایی]] لەلایەن [[نەتەوە یەکگرتووەکان|نەتەوە یەکگرتووەکانەوە]] بەپێی [[بڕیارنامەی ٦٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش|بڕیاری ٦٨٧ی نەتەوە یەکگرتووەکان]] وەک [[چەکی کۆکوژ|چەکی کۆمەڵکوژ]] پۆلێن کراوە. بەرھەمھێنانی بە توندی کۆنترۆڵ دەکرێت، و کۆکردنەوە و کۆگاکردنی بەپێی ڕێکەوتننامەی چەکی کیمیایی ساڵی ١٩٩٣ لە یاسادا دەرچووە کە وەک ماددەیەکی خشتەی یەکەم پۆلێن کراوە. سۆمان سێیەمین [[ماددەی دەماری|دەمارەژەھری]] ناو زنجیرەی ناسراو بە «زنجیرەی G» بوو کە دۆزرایەوە لەگەڵ GA ([[تابوون]])، GB ([[سارین]])، و GF ([[سایکلۆسارین]]).<ref>https://www.cdc.gov/chemical-emergencies/chemical-fact-sheets/soman.html</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} jlwze887yxr24vyod5fugot9ioetlbl 0 293909 1572692 1572333 2026-04-05T20:08:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572692 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:AC-130H_Spectre_banking_turn.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ|گەنشیپێکی ئەی سی-١٣٠ئێچ لە ١٦یەمین سکادرانی ئۆپەراسیۆنە تایبەتەکان]] '''گەنشیپ''' بریتییە لە [[فڕۆکەی سەربازی|فڕۆکەیەکی سەربازی]] کە بە تۆپە قورسەکانی فڕۆکە پڕچەک کراوە، کە بە پلەی یەکەم بۆ ھێرشکردنە سەر ئامانجە زەوییەکان مەبەست لێیەتی، چ وەک [[ھێرشی ئاسمانی]] یان وەک [[پشتگیریی ئاسمانیی نزیک]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wragg|یەکەم=David W.|سەردێڕ=A Dictionary of Aviation|بڵاوکەرەوە=Osprey|ساڵ=١٩٧٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٠٤٥-١٦٣-٤|edition=first|پەڕە=١٤٧}}</ref> لە بەکارھێنانی مۆدێرندا زاراوەی «گەنشیپ» ئاماژەیە بۆ فڕۆکەی باڵ جێگیر کە پڕچەککردنی قورسی لە [[wiktionary:lateral|لایەنەکانەوە]] (واتە بۆ لایەک تەقە دەکات) لەسەر دامەزراوە بۆ ھێرشکردنە سەر ئامانجە زەوییەکان یان دەریایییەکان.{{Sfn|Ballard|1982}}{{Sfn|Hamlin|1970}} ئەم گەنشیپانە بە جۆرێک ڕێکخراون کە بە دەوری ئامانجەکەدا بسووڕێنەوە لەبری ئەوەی ھێرشی ڕاستەوخۆی ھێڵکاری ئەنجام بدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://hushkit.net/2020/08/15/17-heaviest-armed-gunfighters-gunniest-warplanes/|سەردێڕ=17 heaviest armed gunfighters/gunniest warplanes}}</ref> ئەم جۆرە فڕۆکانە پڕچەککردنەکەیان لە یەک لایە و ڕێکخراوە بۆ ئەوەی تەقە لە لووتکەی قووچەکێکی خەیاڵی بکات کە لەلایەن فڕۆکەکە و زەوییەکەوە دروست دەبێت کاتێک خولانەوەی پایلۆن (خولانەوەی مەیلقەرە) ئەنجام دەدات.{{Sfn|Ballard|1982}}{{Sfn|Hamlin|1970}} زاراوەی «گەنشیپ» لە ناوەڕاستی سەدەی ١٩دا وەک ھاوواتایەک بۆ گەنبۆت (کەشتیی تۆپدار) سەری ھەڵدا و ھەروەھا ئاماژە بوو بۆ کەشتییە ھەڵمییە [[کەشتیی زرێپۆش|زرێپۆشە]] پڕچەککراوەکان کە لە کاتی [[شەڕی ناوخۆییی ئەمریکا|شەڕی ناوخۆییی ئەمریکادا]] بەکاردەھێنران. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} j466x927ugklx6fthzi5jh89ghmp9t5 0 293914 1572702 1572323 2026-04-05T20:09:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572702 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕایت فلایەر''' (کە ھەروەھا بە '''کیتی ھۆک'''، فلایەر ١ یان '''فلایەری ١٩٠٣''' ناسراوە)یەکەم فڕینی بەردەوامی لەلایەن فڕۆکەیەکی بزوێنەردار و کۆنترۆڵکراوی مرۆڤھەڵگری قورستر لە ھەوا لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٠٣ ئەنجام دا.<ref name="NASM">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://airandspace.si.edu/learn/highlighted-topics/wright-brothers |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210929043536/https://airandspace.si.edu/learn/highlighted-topics/wright-brothers |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Smithsonian National Air and Space Museum}}</ref> لەلایەن براکان [[برایانی ڕایت|ئۆرڤیل و ویلبور ڕایت]] داھێنرا و فڕێندرا، و سەرەتای سەردەمی پێشەنگی فڕۆکەوانی دیاری کرد. فڕۆکەکە دیزاینێکی دووباڵی یەک-شوێنە کە باڵەکانی دابەزیون (ئەنھیدرال)، بەرزکەرەوەی دووانی پێشەوە (کانارد) و سووکانی دووانی دواوەی ھەیە. بزوێنەرێکی بەنزینی {{Convert|12|hp|kW|0}}ی بەکارھێناوە کە ھێزی دەدا بە دوو پەروانەی پاڵنەر. بە بەکارھێنانی "پێچانی باڵ"، تا ڕادەیەک ناجێگیر بوو و فڕین پێی زۆر قورس بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Howard S. Wolko|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dJVTAAAAMAAJ|سەردێڕ=The Wright Flyer: An Engineering Perspective|بڵاوکەرەوە=National Air and Space Museum|ساڵ=١٩٨٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٧٤٧٤-٩٧٩-٣|پەڕەکان=١٢–١٣, ٢٣, ٣٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەکنۆلۆژیا|فڕین}} [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} q6qkblv27n5x5wne69ltnwfkiegbcxu 0 293919 1572716 1572297 2026-04-05T20:12:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572716 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=Claimed_results_of_the_2024_Pakistani_general_election_as_per_the_Pakistan_Tehreek-e-Insaf_without_alleged_rigging,_with_results_from_Form_45s.png }}ھەڵبژاردنە گشتییەکان کە لە سەرەتادا بڕیار بوو لە ساڵی ٢٠٢٣ ئەنجام بدرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Hussain |یەکەم=Abid |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2023/8/9/pakistan-national-assembly-to-dissolve-for-polls-without-ex-pm-imran-khan|سەردێڕ=Pakistan parliament dissolved to hold election without ex-PM Imran Khan |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240214153227/https://www.aljazeera.com/news/2023/8/9/pakistan-national-assembly-to-dissolve-for-polls-without-ex-pm-imran-khan |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=Al Jazeera |زمان=en}}</ref> لە ٨ی شوباتی ٢٠٢٤ لە [[پاکستان]] بەڕێوەچوو بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی ١٦ی ئەنجومەنی نیشتمانیی. کۆمیسیۆنی ھەڵبژاردنەکانی پاکستان خشتەی وردی لە ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ecp.gov.pk/election-schedule-general-elections-2024|سەردێڕ=Election Commission of Pakistan |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240106074409/https://ecp.gov.pk/election-schedule-general-elections-2024 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> ھەڵبژاردنەکان دوای دوو ساڵ لە نائارامی سیاسی بەڕێوەچوو دوای ئەوەی [[عیمران خان]] سەرۆک وەزیرانی [[تەحریقی ئینسافی پاکستان]] بە بڕیاری لێسەندنەوەی متمانە لە پۆستەکەی دوورخرایەوە. دواتر خان بە تۆمەتی گەندەڵی دەستگیرکرا و سزای بەسەردا سەپێندرا و بۆ ماوەی پێنج ساڵ لە سیاسەتکردن قەدەغەکرا. لە پێش ھەڵبژاردنەکاندا، بڕیارێکی دادگای باڵا ھێمای ھەڵبژاردنەکانی لە تەحریقی ئینسافی پاکستان سەندەوە بەھۆی ئەوەی ساڵانێکە ھەڵبژاردنی ناوخۆیی ئەنجام نەداوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئوردوو]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 4d8i43iqjimclmbv5i1u19txhlifrx5 0 293937 1572694 1572331 2026-04-05T20:08:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572694 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی گشتیی ١٩٣١ی شانشینی یەکگرتوو''' لە ڕۆژی سێشەممە، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٣١ بەڕێوەچوو. ئەم ھەڵبژاردنە سەرکەوتنێکی گەورەی بۆ حکوومەتی نیشتمانی بەخۆیەوە بینی، کە ھاوپەیمانییەکی سێ حیزبی بوو و دوو مانگ پێشتر دوای ڕووخانی دووەم حکوومەتی کرێکاران پێکھێنرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Macmahon |یەکەم=Arthur W. |ڕێکەوت=١٩٣٢|سەردێڕ=The British General Election of 1931 |ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0003055400020657/type/journal_article |journal=American Political Science Review |زمان=en |بەرگ=٢٦|issue=2 |پەڕەکان=٣٣٣–٣٤٥|doi=10.2307/1947117 |issn=0003-0554 |jstor=1947117 |s2cid=143537799 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> ڕۆژنامەنووس ئایڤۆر بوڵمەر-تۆماس ئەنجامەکەی بە «سەرسوڕھێنەرترین لە مێژووی سیستەمی حیزبیی بەریتانیا» وەسف کرد.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Bulmer-Thomas |یەکەم=Ivor |سەردێڕ=The Growth of the British Party System Volume II 1924–1964 |پەڕە=٧٦|ساڵ=١٩٦٧}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} l0ap9zp1lj3dd1g18398u9ahwrcrsu7 0 293940 1572691 1572334 2026-04-05T20:08:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572691 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=Pakistan_General_election_2013.png }}ھەڵبژاردنی گشتیی لە [[پاکستان]] لە ڕۆژی شەممە ١١ی ئایاری ٢٠١٣ بەڕێوەچوو بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی ئەنجومەنی نیشتمانیی ١٤ و چوار ئەنجومەنی پارێزگا. سێ حیزبە گەورەکە بریتی بوون لە کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان (N) بە سەرۆکایەتی [[نەواز شەریف]] و [[پارتی گەلی پاکستان]] بە سەرۆکایەتی [[ئاسفعەلی زەرداری]] [[سەرۆککۆماری پاکستان|سەرۆک]] و [[پارتی تەحریقی ئینسافی پاکستان]] بە سەرۆکایەتی [[عیمران خان]]. پێش ھەڵبژاردنەکان، پارتی دەسەڵاتدار پارتی گەلی پاکستان ھاوپەیمانی لەگەڵ [[کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان (Q)]] و [[پارتی نیشتمانی عەوامی]] پێکھێنا، لەکاتێکدا پارتی سەرەکی ئۆپۆزسیۆن، [[کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان (N)]]، ھاوپەیمانی لەگەڵ حیزبەکانی [[کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان (F)]] و [[بەلۆچەکان|بەلووچەکان]] کرد. پارتی تەحریقی و ئینسافی پاکستان بە سەرۆکایەتیی یاریزانی [[کریکێت]] کە بووەتە [[سیاسەتوان]] [[عیمران خان]]، ھەروەھا وەک یاریزانێکی سەرەکی دەرکەوت. ئەنجامەکە پەرلەمانێکی ھەڵپەسێردراو بوو، کە تێدا کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان - باڵی نەواز زۆرترین دەنگی بەدەستھێنا و زۆرترین کورسی بردەوە، بەڵام شەش کورسی کەمتر بوو لە زۆرینەی ڕەھا. سەرەڕای ئەوەش، دوای ھەڵبژاردنەکان، ١٩ پەرلەمانتاری سەربەخۆ چوونە پاڵ کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان - باڵی نەواز، ئەمەش دەرفەتی بۆ ڕەخساند بە تەنھا حکوومەت پێکبھێنێت و نەواز شەریف ببێتە سەرۆک وەزیرانی نوێ.<ref>https://www.itv.com/news/story/2013-05-11/pakistan-parliamentary-election/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140503005947/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-05-16/news/39310798_1_pml-n-constituencies-seats</ref> لە ھەڵبژاردنی پارێزگاکاندا، پارتی گەلی پاکستان توانی زۆرینەی خۆی لە «[[سیند]]» بپارێزێت. بزووتنەوەی ئینسافی پاکستان زۆرترین کورسیی لە «خەیبەر پەختوونخوا» بردەوە، کە ئەمە یەکەمجار بوو کۆنتڕۆڵی پارێزگایەک بەدەستبھێنێت. ھەروەھا کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان - باڵی نەواز وەک گەورەترین [[حیزب]] لە «[[پەنجاب]]» و «[[بەلۆچستان|بەلووچستان]]» دەرکەوت.<ref>https://zeenews.india.com/pakistan-elections-2013/nawaz-sharifs-pml-n-emerges-as-single-largest-party-in-pak-polls_848470.html</ref><ref>http://tribune.com.pk/story/525634/elections-pti-work-out-seat-adjustment-with-ji/</ref> ئەم ھەڵبژاردنانە یەکەمین گواستنەوەی مەدەنیی دەسەڵات بوون دوای ئەوەی حکوومەتێکی ھەڵبژێردراوی [[دیموکراسی]] توانی بە سەرکەوتوویی خولێکی پێنج ساڵەی دەسەڵات تەواو بکات.<ref>https://www.dawn.com/2012/07/23/pml-n-sets-condition-for-alliance-that-pti-rules-out/</ref> == ٚسەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} d9jjiox8phtxvwf60ovw6j6zmtv3fp5 0 293941 1572701 1572324 2026-04-05T20:09:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572701 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=Pakistan_General_election_2008.png}}ھەڵبژاردنی گشتیی لە [[پاکستان]] لە ١٨ی شوباتی ٢٠٠٨ بەڕێوەچوو بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی ئەنجومەنی نیشتمانی ١٣ و چوار ئەنجومەنی پارێزگا. لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ [[سەرۆک کۆماری پاکستان|سەرۆک]] [[پەروێز موشەڕەف]] باری نائاسایی دەرکرد؛ ھەڵبژاردنەکان سەرەتا بۆ ماوەیەکی نادیار دواخران؛ بەڵام دواتر ڕاگەیەندرا کە وەکو پلانەکە بەڕێوەدەچن. لە ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ موشەڕەف ڕای گەیاند کە ھەڵبژاردنەکان تا ١٥ی شوباتی ٢٠٠٨ ئەنجام دەدرێت، پێش ئەوەی پێشنیازی وادەی ٨ی کانوونی دووەمی بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠٠٨|ناونیشان=http://english.people.com.cn/90001/90777/6305041.html|سەردێڕ=人民网--404页面 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٠٨}}</ref> دوای تیرۆرکردنی [[بێنەزیر بوتۆ]] لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٧، کۆمیسیۆنی ھەڵبژاردنەکان کۆبوونەوەیەکی ئەنجامدا و ڕای گەیاند کە ٨ی کانوونی دووەمی ئیتر وادەیەکی جێبەجێکراو نییە و ھەڵبژاردنەکان لە ١٨ی شوبات بەڕێوەدەچێت. ھەڵبژاردنەکان گەواھیدەری سەرلەنوێ سەرھەڵدانەوەی [[پارتی گەلی پاکستان]] و کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان (باڵی [[نەواز شەریف|نەواز]]) بوون، کاتێک وەک دوو گەورەترین پارتی نێو ئەنجومەنی نیشتمانی دەرکەوتن. دوای کۆچی دوایی بوتۆ، پارتی گەلی پاکستان کەوتە ژێر سەرکردایەتی بیلاوەلی کوڕی کە تەمەنی نۆزدە ساڵ بوو؛ بەڵام کەمپەینی ھەڵبژاردنی پارتەکە لەلایەن [[ئاسفعەلی زەرداری]]، ھاوسەری بێنەزیر و باوکی بیلاوەلەوە سەرپەرشتی دەکرا، وەک ھاوسەرۆکی حیزبەکە. لە ھەمان کاتدا، کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان (باڵی نەواز) لەژێر سەرکردایەتی [[چاودری نیسارعەلی خان]]دا بوو، ھەرچەندە نەواز شەریفی دامەزرێنەری پارتەکە لە دەربەدەری گەڕابووەوە و بەشداریی لە کەمپەینی ھەڵبژاردنەکاندا دەکرد. لەسەر ئاستی پارێزگاکان، پارتی گەلی پاکستان لە «[[سیند]]» سەرکەوت، کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان (باڵی نەواز) لە «[[پەنجاب]]» باڵادەست بوو، [[پارتی نیشتمانیی عەوامی]] وەک گەورەترین پارت لە «ویلایەتی سنووری باکووری ڕۆژاوا» دەرکەوت، ھەروەھا کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان (باڵی قاید ئەعزەم)ی سەر بە موشەرەف زۆرترین کورسیی لە «[[بەلۆچستان|بەلووچستان]]» بردەوە. نزیکەی ٣٥٫٢ ملیۆن کەس دەنگیان دا، کە ڕێژەی بەشداریی تەنھا ٤٤٪ بوو.<ref>http://www.ipu.org/pdf/publications/elections08-e.pdf</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|پاکستان|دەیەی ٢٠٠٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 8y7gjfc8f35tsple01iz3ezfwi2aopv 0 293943 1572696 1572329 2026-04-05T20:08:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572696 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی گشتیی ١٩٢٤ی شانشینی یەکگرتوو''' لە ڕۆژی چوارشەممە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٤ بەڕێوەچوو، وەک ئەنجامی شکستی حکوومەتی کەمینەی کرێکاران، بە سەرکردایەتی سەرۆک وەزیران ڕامزی ماکدۆناڵد، لە ئەنجومەنی نوێنەران لەسەر پێشنیاری متمانەوەرگرتنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Graper |یەکەم=Elmer D. |ڕێکەوت=١٩٢٥|سەردێڕ=The British Election |ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0003055400020955/type/journal_article |journal=American Political Science Review |زمان=en |بەرگ=١٩|issue=1 |پەڕەکان=٨٤–٩٦|doi=10.2307/2938896 |issn=0003-0554 |jstor=2938896 |s2cid=145751193 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> ئەمە سێیەم ھەڵبژاردنی گشتی بوو کە لە کەمتر لە دوو ساڵدا ئەنجامدرا. پەرلەمان لە ٩ی تشرینی یەکەمدا ھەڵوەشێندرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ١٩٩٧|ناونیشان=https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/RP97-40/RP97-40.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٢|edition=3rd}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 3vpvwuomfr6csfuoy3xylkyf4nmo4za 0 293944 1572695 1572330 2026-04-05T20:08:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572695 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی گشتیی ١٩٢٤ی شانشینی یەکگرتوو''' لە ڕۆژی چوارشەممە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٤ بەڕێوەچوو، وەک ئەنجامی شکستی حکوومەتی کەمینەی کرێکاران، بە سەرکردایەتی سەرۆک وەزیران ڕامزی ماکدۆناڵد، لە ئەنجومەنی نوێنەران لەسەر پێشنیاری متمانەوەرگرتنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Graper |یەکەم=Elmer D. |ڕێکەوت=١٩٢٥|سەردێڕ=The British Election |ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0003055400020955/type/journal_article |journal=American Political Science Review |زمان=en |بەرگ=١٩|issue=1 |پەڕەکان=٨٤–٩٦|doi=10.2307/2938896 |issn=0003-0554 |jstor=2938896 |s2cid=145751193 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> ئەمە سێیەم ھەڵبژاردنی گشتی بوو کە لە کەمتر لە دوو ساڵدا ئەنجامدرا. پەرلەمان لە ٩ی تشرینی یەکەمدا ھەڵوەشێندرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ١٩٩٧|ناونیشان=https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/RP97-40/RP97-40.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٢|edition=3rd}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 3vpvwuomfr6csfuoy3xylkyf4nmo4za 0 293950 1572697 1572328 2026-04-05T20:09:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572697 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی گشتیی کانوونی یەکەمی ١٩١٠ی شانشینی یەکگرتوو''' لە ٣ تا ١٩ی کانوونی یەکەم بەڕێوەچوو. ئەمە دوا ھەڵبژاردنی گشتی بوو کە لە ماوەی چەند ڕۆژێکدا بەڕێوەبچێت<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=General Election Dates 1832–2005 |ئیش=parliament.uk |ناونیشان=http://www.parliament.uk/briefing-papers/SN04512.pdf}}</ref> و کۆتا ھەڵبژاردن بوو کە پێش جەنگی جیھانیی یەکەم ئەنجامدرابێت. ھەڵبژاردنەکە دوای ھەوڵەکانی حکوومەتی لیبراڵ بۆ تێپەڕاندنی «بوودجەی گەل» لە ساڵی ١٩٠٩دا ڕوویدا، کە باجی لەسەر دەوڵەمەندەکان زیاد کرد بۆ دابینکردنی داراییی بەرنامەکانی خۆشبژیویی کۆمەڵایەتی. بوودجەی ١٩٠٩ تەنھا لە نیسانی ١٩١٠دا لەلایەن ئەنجومەنی لۆردانەوە ڕەزامەندی لەسەر درا دوای ھەڵبژاردنی گشتیی کانوونی دووەم کە تێیدا لیبراڵەکان و پارتی پەرلەمانیی ئێرلەندی زۆرینەیان بەدەستھێنا. حکوومەت داوای ھەڵبژاردنێکی تری لە کانوونی یەکەمی ١٩١٠دا کرد بۆ بەدەستھێنانی متمانە بۆ یاسای پەرلەمانی ١٩١١، کە ڕێگری لە ئەنجومەنی لۆردان دەکرد لەوەی جارێکی تر بە ھەمیشەیی ڕێگری لەو یاسایانە بکەن کە پەیوەستن بە پڕۆژەیاسا دارایییەکانەوە، و بۆ بەدەستھێنانی ڕەزامەندیی شا [[جۆرجی پێنجەم]] بۆ ھەڕەشەکردن لە دروستکردنی لۆردی لیبراڵی پێویست بۆ تێپەڕاندنی ئەو یاسایە (لە ئەنجامدا ئەمە بە پێویست نەزانرا، چونکە لۆردەکان دەنگیان دا بۆ کەمکردنەوەی دەسەڵاتەکانی خۆیان).<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Somervell |یەکەم=D. C. |سەردێڕ=The Reign of King George V |ساڵ=١٩٣٦|ناونیشان=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.176466}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} jqc5p79osb026zdh9agzjed2krodvcf 0 293952 1572693 1572332 2026-04-05T20:08:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572693 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنی گشتیی [[پاکستان]] (١٩٩٠) لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠ بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی ئەنجومەنی نیشتمانی بەڕێوەچوو. ھەڵبژاردنەکان لە بنەڕەتدا کێبڕکێیەک بوون لە نێوان ھاوپەیمانی دیموکراتی گەل (PDA)، ھاوپەیمانییەکی چوار پارتی بە سەرۆکایەتی [[پارتی گەلی پاکستان]]ی (PPP) دەسەڵاتدار لەلایەن [[بێنەزیر بوتۆ]]) و ھاوپەیمانی سیاسی پارێزگارانی نۆ پارتی، [[ئیسلامیی جوومھووریی ئیتیحاد]] (IJI) بە سەرۆکایەتی [[نەواز شەریف]]. سەرۆککۆماری پاکستان [[غولام ئیسحاق خان]] ئەنجومەنی نیشتمانیی ھەڵوەشاندەوە و حکوومەتەکەی بوتۆی لە ئابی ١٩٩٠دا بە تۆمەتی [[گەندەڵی]] و خراپیی بەڕێوەبردن دوورخستەوە.<ref>[https://www.dawn.com/news/1307953 A Leaf From History: Ghulam Ishaq invokes Article 58-2(b), sends Benazir packing] Dawn, 15 January 2017</ref> بەڵام، [[پارتی گەلی پاکستان]] ھێشتا بە ڕادەیەکی زۆر جەماوەری بوو و ترسێک لە نێوان ھێزە دژە-پارتی گەلی پاکستاندا ھەبوو کە ڕەنگە دووبارە ھەڵبژێردرێتەوە. چەندین ھەنگاو لەلایەن ئیسحاقەوە بە یارمەتی دامەزراوەی سەربازی نرا بۆ گۆڕینی ئەنجامەکان لە بەرژەوەندی [[ئیسلامی جەمھوری ئیتیحاد]]، لەوانە دەستنیشانکردنی سەرۆکی ئیسلامی جەمھوری ئیتیحاد [[غولام مستەفا جاتۆی]] وەک سەرۆک وەزیرانی کاتیی [[پاکستان]].<ref>[https://www.dawn.com/news/802016/an-overview-of-1990-general-elections-the-game-gets-dirtier An overview of 1990 general elections: The game gets dirtier] Dawn, 12 April 2013</ref> سەرەڕای ھەوڵەکانیان، پارتی گەلی پاکستان لە ڕاپرسییەکانی ڕای گشتیدا لە پێشەوە مابووەوە.<ref name=D1>[https://www.dawn.com/news/757862 1990 election was rigged, rules SC] Dawn, 19 October 2012</ref> بەڵام، ئەنجامەکە سەرکەوتنێکی چاوەڕواننەکراو بوو بۆ ئیسلامی جەمھوری ئیتیحاد، کە ١١١ کورسی لە کۆی ٢٠٧ کورسییە گشتییەکانی بەدەستھێنا (دە کورسی تریش بۆ دەنگدەرانی کەمینە تەرخانکرابوون). ھاوپەیمانی دیموکراتی گەل تەنھا ٤٤ کورسی بردەوە لە ناوەڕاستی ڕێژەی بەشداری دەنگدەران کە تەنھا ٤٥٪ بوو. ڕێبەری پەرلەمانیی ئیسلامی جەمھوری ئیتیحاد شەریف بوو بە سەرۆک وەزیران لەکاتێکدا بوتۆ بوو بە ڕێبەری [[ئۆپۆزسیۆن]]. لە ساڵی ٢٠١٢دا دادگای باڵا بڕیاری دا کە ھەڵبژاردنەکان ساختەکارییان تێدا کراوە.<ref name=D1/> == پێشینە == [[پارتی گەلی پاکستان]] بە سەرۆکایەتی [[بێنەزیر بوتۆ]] زۆرینەی کورسییەکانی لە [[ھەڵبژاردنی گشتیی پاکستان ١٩٨٨|ھەڵبژاردنی گشتیی پاکستان (١٩٨٨)]]دا بەدەستھێنابوو و بوتۆ ببووە سەرۆک وەزیران؛ بەڵام تا ساڵی ١٩٩٠ ناڕەزایەتی ھەبوو بەرامبەر بە زیادبوونی بێیاسایی، تۆمەتەکانی [[گەندەڵی]] و شکستی حکوومەت لە جێبەجێکردنی ئەو بەڵێنانەی کە لەکاتی بانگەشەی ١٩٨٨دا دابووی.<ref name=crime>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0CE1D6123DF935A35756C0A966958260 |سەردێڕ= Crime Weakens Support for Bhutto, Even in Her Traditional Power Base |ڕێکەوتی سەردان= ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوت= ٦ی ئایاری ١٩٩٠| newspaper = [[The New York Times]] |یەکەم=Barbara |دوایین=Crossette}}</ref> == حیزبەکان == پارتی گەلی پاکستان ھاوپەیمانییەکی لەگەڵ سێ پارتی تر پێکھێنا، تەحریکی نیفازی فیقھی جەعفەری، تەحریکی ئیستقلال و [[کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان (ن)|کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان]] (چاتا)، کە لەژێر ناوی ھاوپەیمانی دیموکراتی گەلدا بەشدارییان کرد.<ref name=father>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0CE0D81331F935A1575AC0A966958260 |سەردێڕ= Karachi Journal; With the Chips Down, Bhutto's Ace Is Her Father |ڕێکەوتی سەردان= ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوت= ٢٦ی ئەیلوولی ١٩٩٠| newspaper = [[The New York Times]] |یەکەم=Barbara |دوایین=Crossette}}</ref><ref>[https://www.refworld.org/docid/3ae6ac634.html Pakistan: Information on an alliance between the People's Democratic Alliance (PDA) and the Pakistan People's Party (PPP)] Refworld</ref> == بانگەشە == لە سەرەتای بانگەشەکەدا ڕاپۆرتەکان ئاماژەیان بەوە دەکرد کە بوتۆ و ھاوپەیمانی دیموکراتی گەل لە پێگەیەکی بەھێزتردان چونکە حکوومەتی کاتی نەیتوانی بەڵگەی پێویست بخاتە ڕوو بۆ سەلماندنی ھەر تۆمەتێک دژی ئەو.<ref name=unproved>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0CEEDF143EF932A1575AC0A966958260 |سەردێڕ= Bhutto Gaining as Charges Remain Unproved |ڕێکەوتی سەردان= ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوت= ٢١ی ئەیلوولی ١٩٩٠| newspaper = [[The New York Times]] |یەکەم=Barbara |دوایین=Crossette}}</ref> لە کۆتایی بانگەشەکەدا، بوتۆ ڕێبەرایەتی سەدان ھەزار لایەنگری کرد لە ڕێپێوانێکدا لە [[لاھور]]، لەکاتێکدا شەریف کۆبوونەوەیەکی بۆ نزیکەی دە ھەزار کەس لەو نزیکانە ئەنجامدا.<ref name=world>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://archive.seattletimes.com/archive/19901023/1100050/world |سەردێڕ= World |ڕێکەوتی سەردان= ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوت= ٢٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠| newspaper = [[The Seattle Times]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} dq1h9g6u101zrehnkf61uvjx3i5dbjf 0 293956 1572700 1572325 2026-04-05T20:09:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572700 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=Islami_Jamhoori_Ittehad_Flag.jpg}}'''ئیسلامیی جوومھووریی ئیتیحاد''' ('''IJI''')، بە ناوە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزییەکەی]] '''ھاوپەیمانی دیموکراتی ئیسلامیی''' ('''IDA''') ناسراوە، ھاوپەیمانییەکی سیاسی [[پاکستان]]ی بوو کە لە نێوان ساڵانی ١٩٨٨ و ١٩٩٣ بوونی ھەبوو، پێکھاتبوو لە نۆ پارتی کۆنەپەرستی [[ڕاستڕەوی|ڕاستڕەو]] کە دژی پارتی دیموکراتی سۆسیالیستی و لیبراڵ [[پارتی گەلی پاکستان]] بوون بە سەرۆکایەتی [[بێنەزیر بوتۆ]].<ref name="Chakma2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=B. Chakma|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=8WioBAAAQBAJ&q=pakistan+recruited+chakmas&pg=PT53|سەردێڕ=South Asia in Transition: Democracy, Political Economy and Security|ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan UK|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٧-٣٥٦٦٤-٢}}</ref> ھاوپەیمانییەکە پێکھاتە سەرەکییەکانی بریتی بوون لە [[کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان]] (PML)، پارتی گەلی نیشتمانیی (NPP) و جەماعەتی ئیسلامیی (JI)، کە ٨٠٪ی کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان کاندیدەکانی ھەڵبژاردنی ئیسلامیی جوومھووریی ئیتیحادیان پێکدەھێنا. [[دەزگای ھەواڵگریی پاکستان]] (ISI)، لەژیر سەرپەرشتی بەڕێوەبەری [[حەمید گوڵ]]، ڕۆڵێکی گەورەی ھەبوو لە پێکھێنانی ھاوپەیمانییەکی سیاسی ڕاستی ناوەند؛ کە ھاوپەیمانییەکە لە نۆ لایەن پێکھاتبوو ھاوشێوەی [[ھاوپەیمانی نیشتمانیی پاکستان]] (PNA) کە ئەویش لە نۆ حیزبی پێکھاتبوو و لە ساڵی ١٩٧٧دا ھەڵمەتێکی دژی پارتی گەلی پاکستان سازکرد بە سەرۆکایەتی [[زولفیقار عەلی بوتۆ]]. ھاوپەیمانی ئیسلامیی دیموکراتی بە ھاوپەیمانییەکی بە بە [[زیا ئەلحەق]] دادەنرا.<ref>https://www.thenews.com.pk/</ref><ref>Pakistan: Between Mosque and Military by Husain Haqqani, Carnegie Endowment for International Peace, 2005, p 207.</ref> ==کێشە و مشتومڕەکان== ئیسلامیی جوومھووری ئیتیحاد (IJI) ھاوپەیمانییەکی سیاسی بوو کە لەلایەن دامەزراوەی سەربازی و ئەمنییەوە پشتگیری دەکرا بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی [[پارتی گەلی پاکستان]] (PPP) بە سەرۆکایەتی [[بێنەزیر بوتۆ]]. ئەم ھاوپەیمانییە دوای دابەشکردنی پارە بەسەر سیاسەتوانەکاندا پێکھێنرا، کە بووە ھۆی شکستی پارتی گەلی پاکستان لەو ھەڵبژاردنە گشتییانەدا. لە ساڵی ١٩٩٣دا، [[ئەسغەر خان]]، فەرماندەی پێشووی ھێزی ئاسمانی، سکاڵایەکی لە دادگای باڵا دژی دەستێوەردان و فێڵکردن لە ھەڵبژاردنە گشتیییەکانی ساڵی ١٩٩٠ تۆمارکرد. ئەم دۆسیەیە بە «ئابڕووچوونی بانکی میھران» یان «میھران-گەیت» ناسراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|پاکستان}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئوردوو]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} sqcq8m6cdstoms21aatee600m767twz 0 293958 1572689 1572336 2026-04-05T20:07:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572689 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|وێنە=Pakistan_General_election_1985.png}} ھەڵبژاردنی گشتی لە [[پاکستان]] لە ٢٥ی شوباتی ١٩٨٥ بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی [[ئەنجومەنی نیشتمانی]] بەڕێوەچوو. ھەڵبژاردنەکان لەژێر دەسەڵاتی حکوومەتی سەربازی [[محەممەد زیاولحەق]]دا ئەنجامدرا دوای گەڕاندنەوەی دەستووری ساڵی ١٩٧٣. نزیکەی ١٬٣٠٠ کاندید کێبڕکێیان لە ھەڵبژاردنەکاندا کرد، کە لەسەر بنەمای بێ-پارتی بەڕێوەچوو.<ref>[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I'', p678 {{ISBN|0-19-924958-X}}</ref> ھەر کاندیدێک داوای لێکرابوو کە کاغەزی کاندیدکردنەکەی لەلایەن ٥٠ دەنگدەری تۆمارکراوی ئەو بازنەیەی دەیەوێت تێدا بوەستێت، واژوو بکرێت.<ref>''Report on the General Elections, 1985'', Election Commission of Pakistan, 1986, p300</ref> لە ھەوڵێکدا بۆ دوورخستنەوەی ژمارەیەکی زۆر لە کاندیدانی [[ئۆپۆزسیۆن]] و مسۆگەرکردنی سەرکردایەتییەکی پارێزگار، زیاولحەق ھەموارکردنی لە یاسای پارتە سیاسییەکانی ساڵی ١٩٦٢دا ئەنجامدا. لە ئەنجامدا، بزووتنەوەی گەڕاندنەوەی دیموکراسی (MRD)، کە داوای کۆتاییھێنان بە ڕژێمی سەربازی دەکرد، بایکۆتی ھەڵبژاردنەکانی کرد.<ref name=":0"/> ڕێژەی بەشداری دەنگدەران ٥٤٪ بوو. زۆربەی ئەندامانی ئەنجومەنی نیشتمانی ھەڵبژێردراو لایەنگری ڕژێمی زیا بوون. حکوومەتێکی نوێ لەژێر سەرکردایەتی [[محەممەد خان جونێجۆ]] پێکھێنرا، کە کەسایەتییەکی کەمتر ناسراو بوو لە سیاسەتی نیشتمانیدا. سەرۆک وەزیران جونێجۆ و شوێنکەوتووانی دواتر کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستانی پارێزگاری لایەنگری زیایان دامەزراند. == لێکەوتەکان == دوای ھەڵبژاردنەکان، [[محەممەد خان جونێجۆ]] وەک سەرۆک وەزیران دەستنیشانکرا و دواتر پارتێکی نوێی بە ناوی کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان پێکھێنا. بایکۆتکردنی ھەڵبژاردن وەک ھەڵەیەک بۆ بزووتنەوەی گەڕاندنەوەی دیموکراسی (MRD) بینرا، کە پێشبینی کردبوو جەماوەر پشتگیری لە ھەڵوێستەکەی بکەن.<ref name=":0">[https://storyofpakistan.com/general-elections-february-1985/ General Elections, February 1985] Story of Pakistan</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} lntmkhycbnxcu0wjkvzz68t19rnlveb 0 293959 1572686 1572346 2026-04-05T20:07:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572686 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|وێنە=Pakistan_General_eleciton_1977_map.png}} ھەڵبژاردنی گشتی لە [[پاکستان]] لە ٧ی ئازاری ١٩٧٧ بەڕێوەچوو بۆ ھەڵبژاردنی ٢٠٠ ئەندامی [[ئەنجومەنی نیشتمانی]]. دووەم ھەڵبژاردنی گشتی بوو کە لە پاکستان بەڕێوەچوو و یەکەم ھەڵبژاردن بوو کە دوای [[جەنگی ڕزگاری خوازی بەنگلادیش]] ئەنجامدرا. ھەرچەندە لە سەرەتادا بڕیار بوو لە نیوەی دووەمی ساڵی ١٩٧٧ دوای تەواوبوونی خولی پەرلەمانی ئەنجومەنی نیشتمانی بەڕێوەبچێت، بەڵام حکوومەتی [[پارتی گەلی پاکستان]] (PPP) بە سەرۆکایەتی [[زولفەقار عەلی بوتۆ]] بڕیاری دا ھەڵبژاردنەکان زووتر ئەنجام بدات. بەو پێیەی زۆرینەی جەماوەر بۆچوونێکی باشیان لەسەر حکوومەتەکەی بوتۆ ھەبوو، پێشبینییەکی بەرفراوان دەکرا کە پارتی گەلی پاکستان دووبارە ھەڵبژێردرێتەوە.<ref>[https://www.thenews.com.pk/tns/detail/563623-bhutto-1977-coup Bhutto and the 1977 coup] The News, 9 July 2017</ref> لە بەرامبەردا، نۆ پارتی [[ئۆپۆزسیۆن]] یەکیان گرت بۆ پێکھێنانی [[ھاوپەیمانی نیشتمانیی پاکستان]] (PNA). ھاوپەیمانی نیشتمانیی پاکستان لەسەر بەرنامەیەکی [[ڕاستڕەوی|ڕاستڕەو]] کاری دەکرد و دژی ھەڵوێستی [[چەپڕەوی]] پارتی گەلی پاکستان بوو؛ بەڵام، ھاوپەیمانی نیشتمانیی پاکستان چەند پارتێکی چەپڕەویشی تێدابوو کە دژی بوتۆ بوون، لەوانە پارتی نیشتمانی [[عەوامی خانی عەبدولوەلی خان]]، کە بە ڕێبەری ھاوپەیمانی نیشتمانیی پاکستان دادەنرا. ئەنجامەکە سەرکەوتنێکی گەورە بوو بۆ [[پارتی گەلی پاکستان]]، کە ١٥٥ کورسی بەدەستھێنا. لە ھەمان کاتدا، [[ھاوپەیمانی نیشتمانیی پاکستان]] تەنھا ٣٦ کورسی بردەوە؛ کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان (قەیوم) تەنھا پارتی تر بوو کە کورسییەکی بردەوە. سەرکەوتنی پارتی گەلی پاکستان بەو واتایە بوو کە بوتۆ وەک [[سەرۆک وەزیرانی پاکستان]] بەردەوام دەبێت؛ بەڵام، ھاوپەیمانی نیشتمانیی پاکستان پارتی گەلی پاکستانی بە ساختەکاری لە ھەڵبژاردنەکاندا تۆمەتبار کرد و ڕەتیکردەوە ئەنجامەکە قبووڵ بکات. ھەرچەندە تۆمەتەکانی ساختەکاری لەلایەن پارتی گەلی پاکستانەوە ڕەتکرانەوە، بەڵام ئەو ئیدیعایانەی کە لەلایەن ھاوپەیمانی نیشتمانیی پاکستانەوە کران پشێوییان دروست کرد کە ئەنجامەکەی خۆپیشاندانی جەماوەری و ناڕەزایەتی توندوتیژی دژی بوتۆ بوو. بوتۆ و ھێزە ئەمنییەکان نەیانتوانی کۆنتڕۆڵی دۆخەکە بکەن. دواتر [[سوپاسالار]] [[محەممەد زیاولحەق]] داوای کۆبوونەوەیەکی نھێنی لە بەرپرسانی باڵای سەربازی کرد بۆ پلاندانان بۆ [[کوودەتا|کودەتایەک]]، کە بە سەرکەوتوویی و لەژێر ناوی «ئۆپەراسیۆنی کایەی پاک» ئەنجامدرا، و بووە ھۆی ڕووخانی حکوومەت و ھەڵوەشاندنەوەی ئەنجومەنی نیشتمانی. دواتر، پاکستان چووە ناو سێیەم قۆناغی دەسەڵاتی سەربازییەوە.<ref>[https://storyofpakistan.com/general-elections-1977/ General Elections 1977] Story of Pakistan</ref> == بانگەشە == ھەڵبژاردنەکان زووتر لەوەی لە سەرەتادا پلانی بۆ داڕێژرابوو ئەنجامدران، و پێشبینی دەکرا لە نیوەی دووەمی ساڵی ١٩٧٧دا بەڕێوەبچن.<ref name="Story of Pakistan, 1977 elections">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Story of Pakistan|سەردێڕ=General Elections 1977|ناونیشان=http://www.storyofpakistan.com/articletext.asp?artid=A142|ئیش=January 1, 1977|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Story of Pakistan, 1977 elections|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120227154510/http://www.storyofpakistan.com/articletext.asp?artid=A142|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڵام لە ٧ی کانوونی دووەمی ١٩٧٧دا، بوتۆ لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی دەرکەوت و ڕای گەیاند کە ھەڵبژاردنەکان زووتر ئەنجام دەدرێن، و ماوەیەکی کەم دوای دەرکەوتنی لە تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی دەستی بە بانگەشە سیاسییەکانی کرد.<ref name="Story of Pakistan, 1977 elections"/> لە ١٠ی کانوونی دووەمدا، کۆمیسیاری ھەڵبژاردنەکانی پاکستان دادوەر [[سەجاد ئەحمەد جان]] خشتەی ھەڵبژاردنەکانی ڕاگەیاند و ١٩ و ٢٢ی کانوونی دووەمی وەک دوا وادە بۆ وەرگرتنی کاندیدکردنەکان بۆ [[پەرلەمان]] و ئەنجومەنە ھەرێمییەکان دیاریکرد.<ref name="Story of Pakistan, 1977 elections"/> بوتۆ بە توندی وەڵامی دایەوە و دەستبەجێ کاندیدی پارتەکەی بۆ کارمەندانی خۆی دیاریکرد. بە پێچەوانەی ھەڵبژاردنەکانی ١٩٧٠، کاتێک پارتی گەلی پاکستان بە شێوەیەکی سەرەکی پشتی بە دروشمە [[سۆسیالیزم|سۆسیالیستییەکان]] بەستبوو، ئەمجارەیان بوتۆ پشتی بە کەسایەتییە سیاسییە کاریگەرەکانیش بەست و کاندیدی پارتەکەی بۆ [[دەرەبەگ]]ەکان و کەسانی دیکەی خاوەن دەسەڵات دیاریکرد.<ref name="Story of Pakistan, 1977 elections"/> بوتۆ خۆی کۆبوونەوەی جەماوەری لە سەرانسەری وڵاتدا ئەنجامدا، و بۆ بەدەستھێنانی پشتگیری زیاتر، لە ٤ی کانوونی دووەمدا چاکسازییەکانی کار و لە ٥ی کانوونی دووەمدا کۆمەڵەی دووەمی چاکسازییەکانی زەوی و زاری ڕاگەیاند.<ref name="Story of Pakistan, 1977 elections"/> ئامادەبووان لە کۆبوونەوە جەماوەرییەکاندا لە ھەموو شوێنەکانی وڵاتدا سەرسووڕھێنەر بوون، بە تایبەتی لە ناوچەکانی ناوەوەی [[سند]] و [[پەنجاب]].<ref name="Story of Pakistan, 1977 elections"/> مەبەستی بوتۆ لە ئەنجامدانی پێشوەختەی ھەڵبژاردنەکان ئەوە بوو کە کاتی پێویست بە ئۆپۆزسیۆن نەدات بۆ بڕیاردان و ئامادەکاری بۆ ھەڵبژاردنە چاوەڕوانکراوەکان.<ref name="Story of Pakistan, 1977 elections"/> [[ھاوپەیمانی نیشتمانیی پاکستان]] ببووە کێشەیەکی گەورە بۆ پارتی گەلی پاکستان کە لە چەندین بۆنەدا پارتی گەلی دەکردە ئامانج.<ref name="Story of Pakistan, 1977 elections"/> لە ماوەی ھەڵبژاردنەکاندا، ھاوپەیمانی نیشتمانیی پاکستان نەیتوانی پلانەکانی بۆ وڵات ڕوون بکاتەوە بەڵکو لەبری ئەوە پارتی گەلی کردە ئامانج و جەختی لەسەر کردەوەی خراپ، گەندەڵی بانگەشەبۆکراو (ھەرچەندە ھیچ بەڵگەیەک نەبوو کە پەیوەندی بە بوتۆوە ھەبێت)، خراپیی بەڕێوەبردنی دارایی، خەرجی زۆر بۆ کارگێڕی و سیاسەتە ئابوورییە «وێرانکەرەکان» کردەوە کە نیشانەکەی ھەڵئاوسان بوو.<ref name="Story of Pakistan, 1977 elections"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} ky6bqfupuq4m4q2ihhus0dbtcv8t9n5 0 293960 1572698 1572327 2026-04-05T20:09:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572698 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنی گشتیی [[پاکستان]] (١٩٧٠) لە ٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٠ بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی [[ئەنجومەنی نیشتمانی]] بەڕێوەچوو. ئەوانە یەکەم ھەڵبژاردنی گشتیی ڕاستەوخۆ بوون لە دوای سەربەخۆیی پاکستان و لە کۆتاییدا تەنھا ئەو ھەڵبژاردنانە بوون کە پێش سەربەخۆیی [[بەنگلادیش]] ئەنجامدران. دەنگدان لە ٣٠٠ بازنەی گشتیدا ئەنجامدرا، کە ١٦٢یان لە پاکستانی ڕۆژھەڵات و ١٣٨یان لە پاکستانی ڕۆژاوا بوون. سێزدە کورسی تریش بۆ [[ژنان]] تەرخانکرابوون (حەوتیان لە پاکستانی ڕۆژھەڵات و شەشیان لە پاکستانی ڕۆژاوا بوون)، کە دەبوو لەلایەن ئەندامانی ئەنجومەنی نیشتمانییەوە ھەڵبژێردرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Craig Baxter |بەستەری نووسەر=Craig Baxter |ڕێکەوت=ئازاری ١٩٧١|سەردێڕ=Pakistan Votes -- 1970 |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/3024655 |journal=Asian Survey |بەرگ=١١|issue=3 |پەڕەکان=١٩٧–٢١٨|doi=10.2307/3024655 |jstor=3024655 |issn=0004-4687 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> ھەڵبژاردنەکان کێبڕکێیەکی توند بوون لە نێوان دوو پارتی [[سۆسیال دیموکرات]]، [[پارتی گەلی پاکستان]] (PPP) کە بنکەکەی لە ڕۆژاوا بوو و سەرانسەری پاکستانی عەوامی لیگ کە بنکەکەی لە ڕۆژھەڵات بوو. عەوامی لیگ تەنھا پارتی سەرەکی بوو لە باڵی ڕۆژھەڵات، لەکاتێکدا لە باڵی ڕۆژاوا، پارتی گەلی پاکستان ڕووبەڕووی کێبڕکێیەکی توندی کوتلە پارێزگارەکانی کومەڵەی موسڵمانان بووەوە، کە گەورەترینیان کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان (قەیوم) بوو، ھەروەھا پارتە ئیسلامییەکانی وەک [[جەماعەتی ئیسلامیی پاکستان]] (JI)، [[جەمیعەتی عولەمای ئیسلام]] (JUI)، و [[جەمیعەتی عولەمای پاکستان]] (JUP). ئەنجامەکە سەرکەوتن بوو بۆ عەوامی لیگ، کە زۆرینەی ڕەھای بەدەستھێنا و ١٦٠ کورسی لە کۆی ١٦٢ کورسییە گشتییەکان و ھەر حەوت کورسییەکەی ژنانی لە پاکستانی ڕۆژھەڵات بردەوە. پارتی گەلی پاکستان تەنھا ٨١ کورسی گشتی و پێنج کورسی ژنانی بردەوە، کە ھەموویان لە پاکستانی ڕۆژاوا بوون. لە ھەڵبژاردنە ھەرێمییەکاندا کە دە ڕۆژ دواتر بەڕێوەچوو، عەوامی لیگ دووبارە لە پاکستانی ڕۆژھەڵاتدا باڵادەست بوو، لەکاتێکدا [[پارتی گەلی پاکستان]] حیزبی براوە بوو لە [[پەنجاب]] و [[سند]]. پارتی نیشتمانی عەوامی (وەلی)ی [[مارکسیزم|مارکسیستی]] لە پارێزگای سنووری باکووری ڕۆژاوا و [[بەلۆچستان|بەلووچستان]] سەرکەوتنی بەدەستھێنا. لە سەرەتادا ئەنجومەنی نیشتمانی دەستبەکارنەبوو چونکە سەرۆک [[یەحیا خان]] و سەرۆکی پارتی گەلی پاکستان [[زولفەقار عەلی بوتۆ]] نەیاندەویست پارتێکی پاکستانی ڕۆژھەڵات لە حکوومەتی فیدراڵیدا بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=1970 polls: When election results created a storm |ناونیشان=https://www.dawn.com/news/686541/1970-polls-when-election-results-created-a-storm |ئیش=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> لەبری ئەوە، «یەحیا» سیاسییە دێرینەکەی بەنگالی «نوورول ئەمینی» وەک سەرۆک وەزیران دەستنیشانکرد و داوای لێکرد بگاتە سازشێک لە نێوان پارتی گەلی پاکستان و عەوامی لیگ؛ بەڵام ئەم ھەنگاوە سەرکەوتوو نەبوو چونکە دواکەوتنی دەستبەکاربوون پێشتر بووە ھۆی پشێوییەکی بەرچاو لە پاکستانی ڕۆژھەڵاتدا. دۆخەکە زیاتر تێکچوو کاتێک «ئۆپەراسیۆنی تیشکی گەڕان» بە فەرمانی یەحیا ڕوویدا، کە بووە ھۆی شەڕێکی ناوخۆ کە سەری کێشا بۆ پێکھێنانی دەوڵەتی سەربەخۆی [[بەنگلادیش]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=History: Bhutto, Mujib and the generals |ناونیشان=https://www.dawn.com/news/1392750 |ئیش=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> ئەنجومەنەکە لە کۆتاییدا لە ساڵی ١٩٧٢دا دەستبەکاربوو دوای ئەوەی یەحیا دەستی لەکارکێشایەوە و دەسەڵاتی ڕادەستی [[زولفەقار عەلی بوتۆ]] کرد. بوتۆ لە ساڵی ١٩٧٣دا بوو بە سەرۆک وەزیران دوای ئەوەی پۆستەکە لەلایەن دەستوورێکی نوێوە دروستکرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} pe70xu320kdoyqr7wxnbm0b75xu0k0c 0 293961 1572770 1571534 2026-04-06T07:27:58Z Ravan 7844 1572770 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | native_name = | conventional_long_name = فلۆریدای ڕۆژھەڵات | common_name = فلۆریدای ڕۆژھەڵات | status = [[کۆلۆنی]] [[شانشینی بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] (1763–1783)<br>[[کۆلۆنی]] [[ئیمپراتۆریەتیی ئیسپانی]] within the [[Viceroyalty]] of [[New Spain]] (1783–1821)<br>[[Provisional government|Provisional]] [[Military occupation|military government]] of the [[United States]] (1821–1822) | event_start = [[Treaty of Paris (1763)|Treaty of Paris]] | date_start = 10 February, | year_start = 1763 | event1 = [[Peace of Paris (1783)|Transferred to Spain]] | date_event1 = 25 November 1783 | event2 = [[Adams–Onís Treaty]] | date_event2 = 1821 | event3 = | date_event3 = | event4 = | date_event4 = | event_end = Merged into [[Territory of Florida]] | date_end = 30 March, | year_end = 1822 | p1 = Spanish Florida | s1 = Territory of Florida | image_flag = Red Ensign of Great Britain (1707-1800).svg | image_flag2 = Flag of Cross of Burgundy (type 3).svg | flag_type = Left: Red Ensign of [[Great Britain]]<br />Right: Flag of the [[Spanish Empire]] | image_coat = | symbol = | symbol_type = | image_map =File:1822 Geographical, Statistical, and Historical Map of Florida by Henry Charles Carey, Isaac Lea and Fielding Lucas.png | image_map_caption =Under Spanish rule, East Florida and West Florida were divided by the [[Suwannee River]]. ([[Henry Charles Carey|H. Carey]] & [[Isaac Lea|Lea]]) | stat_area1 = | stat_pop1 = | stat_year1 = | stat_area2 = | stat_pop2 = | stat_year2 = | capital = [[سانت ئۆگستین، فلۆریدا|سانت ئۆگستین]] | government_type = | title_leader = Governor | leader1 = 5 under Britain | year_leader1 = 1763–1784 | leader2 = 8 under Spain | year_leader2 = 1784–1821 | leader3 = 1 U.S. military commissioner | year_leader3 = 1821 }} '''ڕۆژهەڵاتی فلۆریدا''' ( {{Langx|es|Florida Oriental}}) کۆلۆنییەکی [[شانشینی بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] بوو لە ساڵی ١٧٦٣ تا ١٧٨٣ و پارێزگایەکی [[ئیمپراتۆریەتیی ئیسپانی|ئیمپراتۆریەتی ئیسپانیا]] بوو لە ساڵی ١٧٨٣ تا ١٨٢١. ئینگلیزەکان لە ساڵی ١٧٦٣ کۆنترۆڵی فلۆریدای ئیسپانیایان بەدەستهێنا وەک بەشێک لە پەیماننامەی پاریس کە کۆتایی بە [[جەنگی حەوت ساڵە]] هێنا. بە بڕیاردان لەسەر ئەوەی کە کۆلۆنیەکە زۆر گەورەیە بۆ ئەوەی وەک یەک یەکە بەڕێوەبچێت، بەرپرسانی بەریتانیا فلۆریدایان دابەشکرد بەسەر دوو کۆلۆنیدا کە بە ڕووباری ئەپالاچیکۆلا جیاکرابوونەوە: کۆلۆنی فلۆریدای ڕۆژهەڵات، کە پایتەختەکەی دەکەوێتە [[سانت ئۆگستین، فلۆریدا|سانت ئۆگستین]] ؛ و فلۆریدای ڕۆژئاوا کە پایتەختەکەی لە شاری پێنساکۆلا دایە . فلۆریدای ڕۆژهەڵات زۆر گەورەتر بوو و بەشێکی زۆری کۆلۆنی پێشووی ئیسپانیا و زۆربەی [[فلۆریدا|ویلایەتی ئێستای فلۆریدای]] لەخۆگرتبوو. هەروەها زۆرترین دانیشتووی فلۆریدای ئیسپانیا بووە، بەڵام پێش ئەوەی کۆنتڕۆڵەکە بگوازرێتەوە بۆ بەریتانیا، زۆربەی دانیشتووان – لەنێویاندا بە شێوەیەکی بنەڕەتی هەموو کەسێک لە سانت ئۆگستین – خاکەکەیان بەجێهێشتووە و زۆربەیان کۆچیان کردووە بۆ [[کووبا|کوبا]].<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nps.gov/foma/learn/historyculture/the-british-period.htm|سەردێڕ=The British Period (1763-1784) - Fort Matanzas National Monument (U.S. National Park Service) |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=U.S. National Park Service |زمان=en}}</ref> لە سەرەتای ساڵانی ١٨٠٠دا، ئیسپانیا سەلماندی کە زۆر لە دەرەوەی دوو پایتەختە بچووکەکە، هیچ بەرژەوەندییەکی نییە و توانای ڕێکخستنی یان بەرگریکردنی لە هەریەکێک لە دوو فلۆریدا نییە. دانیشتوانی ئەمریکی بەبێ مۆڵەت ڕوویان لە خاکەکە کرد، ئەمەش بووە هۆی ناکۆکی لەگەڵ سێمینۆلەکان ، کە کولتوورێکی نوێی ڕەسەنی ئەمریکییە کە لەلایەن پەنابەرە ڕەسەنەکانی باشووری ڕۆژهەڵاتی ئەمریکاوە پێکهاتبوو. لە کاتی [[شەڕی ١٨١٢|جەنگی ساڵی ١٨١٢]] دا، [[ھێزە چەکدارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سوپای ئەمریکا]] هێرشی کردە سەر فلۆریدا و ڕۆژئاوای فلۆریدای داگیرکرد لە کاتێکدا فلۆریدای ڕۆژهەڵات لە دەستی ئیسپانیادا مابووەوە. دانیشتوانی ئەمریکی لە فلۆریدای ڕۆژهەڵات لە ساڵی ١٨١٢دا کۆنترۆڵی ئیسپانیایان زیاتر لاواز کرد کاتێک کۆمەڵێک ئەمریکی کە زۆربەیان خەڵکی جۆرجیا بوون و خۆیان بە "نیشتمانپەروەر" ناوبرد، کۆماری فلۆریدای ڕۆژهەڵاتی تەمەن کورتیان لە دوورگەی ئەمێلیا ڕاگەیاند بە پشتیوانی نیمچە فەرمی [[حکوومەتی فیدراڵی ئەمریکا|حکومەتی ئەمریکا]] . بەریتانیا هەوڵیدا دانیشتووان بۆ ئەو دوو فلۆریدا ڕابکێشێت و سەرکەوتوو نەبوو. کۆلۆنیەکانی کەم دانیشتوو بانگهێشت کران بۆ ناردنی نوێنەران بۆ کۆنگرەی کیشوەری بەڵام هەڵیانبژارد کە ئەوە نەکەن و لە کاتی [[شەڕی شۆڕشگێڕیی ئەمریکا|جەنگی شۆڕشی ئەمریکادا]] دڵسۆز بوون بۆ بەریتانیا. بەڵام وەک بەشێک لە پەیماننامەی ساڵی ١٧٨٣ کە تێیدا بەریتانیا بە فەرمی سەربەخۆیی سێزدە لە کۆلۆنیەکانی پێشووی وەک [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] ناساند، هەردوو فلۆریدای دایە دەست ئیسپانیا، کە وەک کۆلۆنی جیاواز پاراستن لە کاتێکدا سنوورەکەی بەرەو ڕۆژهەڵات گواستەوە بۆ ڕووباری سوانی . ناکۆکییەکانی سنووری نێوان ئەمریکا و سێمینۆلەکان لە فلۆریدا دوای شەڕەکە بەردەوام بوو. تا ساڵی ١٨١٧ زۆربەی ناوچەی فلۆریدای ڕۆژئاوای ئیسپانیا لەلایەن ئەمریکاوە داگیرکرا و لکێندرا بەهۆی ناڕەزایەتییەکانی ئیسپانیاوە، لە کۆتاییدا ئەو زەوییە بوو بە بەشێک لە ویلایەتی [[لویزیانا]] و [[ئەلاباما]] و [[میسیسیپی]] . دوای دە ساڵ لە چڕبوونەوەی ناکۆکییەکانی سنوور و دەستدرێژی ئەمریکا، ئیسپانیا لە پەیماننامەی ئادەمز-ئۆنیس لە ساڵی ١٨١٩دا هەردوو ویلایەتی فلۆریدای بە ئەمریکا دا. ئەمریکا بە فەرمی لە ساڵی ١٨٢١ دەستی بەسەردا گرت؛ لە ساڵی ١٨٢٢، هەموو فلۆریدای ڕۆژهەڵات و ئەو چەند بەشەی کە مابووەوە لە فلۆریدای ڕۆژئاوا کۆکرانەوە بۆ یەک خاکی فلۆریدا کە سنوورەکانیان لە نزیکەوە نزیک بووەوە لە سنوورەکانی ویلایەتی ئێستای [[فلۆریدا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Waline |یەکەم=Peter |ڕێکەوت=١٩٨٢|سەردێڕ=The Great Seals Deputed of British East Florida |ناونیشان=https://stars.library.ucf.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=3640&context=fhq |format=PDF |journal=Florida Historical Quarterly |بەرگ=٦١|issue=1 |via=UCF STARS}}</ref> == پارێزگارەکان == === لیستی پارێزگارەکانی ڕۆژهەڵاتی فلۆریدا === {| class="wikitable" !ناو ! چەمک ! تێبینی |- | جۆن هێدجس | ٢٠ی تەمموزی ١٧٦٣ – ٣٠ی تەمموزی ١٧٦٣ | پایتەخت لە [[سانت ئۆگستین، فلۆریدا|سانت ئۆگستین]] (حاکمی بە وەکالەت) |- | فرانسیس ئۆگیلڤی | ٣٠ی تەمموزی ١٧٦٣ – ٢٩ی ئابی ١٧٦٤ | پارێزگاری بە وەکالەت |- | جەیمس گرانت | ٢٩ی ئابی ١٧٦٤ – ٩ی ئایاری ١٧٧١ | بە پارێزگاری دەستبەکاربوون دادەنرێت. |- | جۆن مۆڵتری | ٩ی ئایاری ١٧٧١ – ١ی ئازاری ١٧٧٤ | |- | پاتریک تۆنین | 1ی ئازاری 1774 – 12ی تەمموزی 1784 | |- | ڤیسێنتی مانوێل دی سێسپێدێس و ڤێلاسکۆ | ١٢ی تەمموزی ١٧٨٤ – تەمموزی ١٧٩٠ | پایتەخت لە [[سانت ئۆگستین، فلۆریدا|سانت ئۆگستین]] |- | خوان نێپۆمۆسینۆ دی کوێسادا و بارنوێڤۆ | تەمموزی ١٧٩٠ – ئازاری ١٧٩٦ | |- | بارتۆلۆمێ مۆرالێس | ئازاری ١٧٩٦ – حوزەیرانی ١٧٩٦ | پارێزگاری بە وەکالەت |- | ئینریکی وایت | حوزەیرانی ١٧٩٦ – ئازاری ١٨١١ | |- | خوان خۆسێ دی ئیسترادا | ئازاری ١٨١١ – حوزەیرانی ١٨١٢ | [[شەڕەکانی سیمینۆل|شەڕی نیشتمانپەروەر]] لەگەڵ ئەمریکا |- | سێباستیان کیندلان و ئۆریگۆن | حوزەیرانی ١٨١٢ – حوزەیرانی ١٨١٥ | [[شەڕەکانی سیمینۆل|شەڕی نیشتمانپەروەر]] لەگەڵ ئەمریکا |- | خوان خۆسێ دی ئیسترادا | حوزەیرانی ١٨١٥ – ژانویەی ١٨١٦ | |- | خۆسێ ماریا کۆپینگەر | ژانویەی ١٨١٦ – ١٠ی تەمموزی ١٨٢١ | [[شەڕەکانی سیمینۆل|یەکەم جەنگی سێمینۆل]] لەگەڵ ئەمریکا |} == خوێندنەوەی زیاتر == * کۆتلیک، جۆرج. ''فلۆریدای ڕۆژهەڵات لە سەردەمی شۆڕشدا، ١٧٦٣-١٧٨٥'' (ئەسینا: کتێبەکانی نیوساوس، ٢٠٢٣) [https://www.h-net.org/reviews/showpdf.php?id=59024 پێداچوونەوەی کتێبی ئۆنلاین] * سێیبێرت، ویلبێر هێنری. ''دڵسۆزان لە فلۆریدای ڕۆژهەڵات، ١٧٧٤-١٧٨٥'' (١٩٢٩)، * سمیس، ڕۆجەر. ''کۆلۆنی چواردەهەم: باشترین نهێنی پارێزراوی شۆڕشی ئەمریکا'' (٢٠١١) == بەستەری دەرەکی == * [http://stars.library.ucf.edu/ahistoryofcentralfloridapodcast/12/ پلێتی سپاڵدینگ] لە [http://stars.library.ucf.edu/ahistoryofcentralfloridapodcast پۆدکاستێکی مێژووی ناوەندی فلۆریدا] ==سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:داگیرگەکانی ئیسپانیا]] [[پۆل:کۆلۆنیالیزمی ئیسپانیا لە ئەمریکا]] [[پۆل:کۆلۆنیالی ئەمریکا (ئیسپانی)]] [[پۆل:کۆلۆنیالی ئەمریکا (بەریتانی) ]] o3gpyyitqkuitsa0vl9cpkeqae3x143 0 293965 1572699 1572326 2026-04-05T20:09:21Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572699 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=All_Pakistan_Muslim_League_flag_(upscaled).jpg }}'''کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان''' ({{Langx|ur|{{Nastaliq|پاکستان مسلم لیگ}}}}؛ ناسراو بە '''PML''')، ناوی چەندین پارتی سیاسی جیاوازی [[پاکستان]]ە کە زاڵ بوون بەسەر پلاتفۆرمی [[ڕاستڕەوی ناوەڕاست]] لە وڵاتەکەدا. کۆمەڵەی موسڵمانان (جێنشینی ڕەسەنی کۆمەڵەی موسڵمانانی سەرتاسەریی [[ھیندستان]]) پارتی دامەزرێنەرانی پاکستان بوو. بەڵام ھەر زوو دوای بەدەستھێنانی سەربەخۆیی [[پاکستان]] لە ساڵی ١٩٤٧دا ڕووبەڕووی چەندین شکاوی بووەوە، لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا نەما. و بووژانەوەی لە ناوەڕاستی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە دەستی پێکرد و ئەمڕۆ چەند حیزبێک لە پاکستان ناویان لێنراوە کۆمەڵەی موسڵمانان.<ref>http://www.dawn.com/news/1310662</ref><ref>http://www.dawn.com/news/1122395</ref><ref>https://dailytimes.com.pk/215301/the-muslim-leagues-of-pakistan/</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئیسلام|سیاسەت|پاکستان|زانستی سیاسەت}} 4fsd8b577n6u1owvgmyr01yvw14e1sa 0 294000 1572685 1572347 2026-04-05T20:07:01Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572685 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''خولگەی نزیکی زەوی''' (ئێڵ ئی ئۆ) خولگەیەکی دەوری زەوییە کە خولەکەی ١٢٨ خولەک یان کەمترە (لانیکەم ١١٫٢٥ خول لە ڕۆژێکدا دەکات) و لادان لە چەقەکەی کەمترە لە ٠٫٢٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.space-track.org/#/recent |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180626190758/https://www.space-track.org/#/recent |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٨|وتەگێڕانەوە=LEO: Mean Motion > 11.25 & Eccentricity < 0.25}}</ref> زۆربەی تەنە دەستکردەکان لە [[بۆشاییی دەرەکی]] لە ئێڵ ئی ئۆدان، کە ژمارەیان لە بەرزیی نزیکەی {{Cvt|800|km|mi}} دەگاتە لووتکە، لەکاتێکدا دوورترینیان لە ئێڵ ئی ئۆدا، پێش خولگەی ناوەندی زەوی (ئێم ئی ئۆ)، بەرزییەکەی ٢٬٠٠٠ کیلۆمەترە، کە نزیکەی یەک لەسەر سێی نیوەتیرەی زەوییە و نزیکە لە سەرەتای پشتێنی تیشکدانی ناوەوەی ڤان ئالن. [[پەڕگە:ISS-44_Milky_Way.jpg|وێنۆک|دیمەنێک لە [[وێستگەی بۆشاییی نێونەتەوەیی]]یەوە، لە خولگەیەکی نزیکی زەویدا (ئێڵ ئی ئۆ) لە نزیکەی {{Cvt|400|km|mi}}، لەگەڵ ھەوایەکی درەوشاوەی زەرد-سەوز کە لە [[ئاسۆ]]ی زەوی دەبینرێت، کە لە بەرزیی نزیکەی {{Cvt|100|km|mi}} [[بۆشاییی دەرەکی|سنووری نێوان زەوی و بۆشاییی دەرەکی]] لێیە و خێرایییەکانی فڕین دەگەنە خێرایییەکانی خولگە]] زاراوەی ناوچەی ئێڵ ئی ئۆ بۆ ئەو ناوچەیەی بۆشایی بەکاردێت کە لە خوار بەرزیی {{Cvt|2000|km|mi}}دایە (نزیکەی یەک لەسەر سێی نیوەتیرەی زەوی).<ref name="UNOOSA">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.unoosa.org/documents/pdf/spacelaw/sd/IADC-2002-01-IADC-Space_Debris-Guidelines-Revision1.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180717154257/http://www.unoosa.org/documents/pdf/spacelaw/sd/IADC-2002-01-IADC-Space_Debris-Guidelines-Revision1.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٨|وتەگێڕانەوە=Region A, Low Earth Orbit (or LEO) Region – spherical region that extends from the Earth's surface up to an altitude (Z) of 2,000 km}}</ref> ئەو تەنانەی لەو خولگانەدان کە بەم ناوچەیەدا تێدەپەڕن، تەنانەت ئەگەر [[نزیکترین و دوورترین|دوورترین خاڵییان]] لە دەرەوە بێت یان [[فڕینی بۆشاییی ژێرخولگەیی|ژێر-خولگەیی]] بن، بە وردی چاودێری دەکرێن چونکە مەترسیی پێکدادانیان بۆ زۆرێک لە مانگە دەستکردەکانی ئێڵ ئی ئۆ ھەیە. ھیچ [[گەشتی ئاسمانی مرۆڤ|گەشتێکی ئاسمانیی مرۆڤ]] جگە لە ئەرکە مانگییەکانی [[بەرنامەی ئەپۆلۆ]] (١٩٦٨–١٩٧٢) و فڕینی نزیکی مانگی ئارتێمیس ٢ (٢٠٢٦) بۆ ئەو دیوی ئێڵ ئی ئۆ نەچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/|سەردێڕ=Artemis II: NASA’s First Crewed Lunar Flyby in 50 Years - NASA |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=NASA |زمان=en-US}}</ref> ھەموو [[وێستگەی بۆشایی|وێستگەکانی بۆشایی]] {{ھەتا ڕێکەوتی|٢٠٢٦}} لە خولگەکانی دەوری زەوی لەناو ئێڵ ئی ئۆدا کاریان کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Low Earth orbit}} {{شریتی دەروازە|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی|گەردوون}} [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] sinexn8r23x581bmbjj518vhi0rmwwk 0 294042 1572493 1572345 2026-04-05T12:03:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572493 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} لە [[فڕینی بۆشایی|فڕینی بۆشاییدا]] چوونەناو خولگە مانۆڕێکی خولگەیییە کە ڕێڕەوی [[مەکۆی بۆشایی|مەکۆیەکی بۆشایی]] ڕێکدەخات، و ڕێگە بە چوونە ناو [[خولگە|خولگەیەک]] بە دەوری [[ھەسارە|ھەسارەیەک]]، [[مانگ|مانگێک]]، یان تەنی تری ئاسمانی دەدات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://library.thinkquest.org/03oct/02144/spacecraft/orbit.htm|سەردێڕ=Orbital Insertion |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120322031028/http://library.thinkquest.org/03oct/02144/spacecraft/orbit.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠١٢|وێبگە=Thinkquest.org}}</ref> و دەبێتە [[مانگی دەستکرد|مانگێکی دەستکرد]]. [[مەکۆی بۆشایی|خولگەکەرێک]] مەکۆیەکی بۆشایییە کە بۆ چوونەناو خولگە دیزاین کراوە.<ref name="d979">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.merriam-webster.com/dictionary/orbiter|سەردێڕ=Definition of ORBITER |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Merriam-Webster}}</ref> مانۆڕی چوونەناو خولگە یان خاوکردنەوە لە خێرایییەک کە زیاتر بێت لە [[خێراییی ھەڵھاتن|خێراییی ڕزگاربوونی]] ئەو تەنە، یان تاودان بۆی لە خێرایییەکی نزمترەوە دەگرێتەوە. کاتێک ئەنجامەکە خولگەیەکی گواستنەوە بێت، بۆ نموونە ''چوونەناو خولگەی دابەزین''، مانۆڕەکە بریتییە لە دەرزیلێدانی خولگەیی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 9cm8g8cv2hkwb0eqr0oox3o0g47vnvr 1572680 1572493 2026-04-05T20:06:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572680 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} لە [[فڕینی بۆشایی|فڕینی بۆشاییدا]] چوونەناو خولگە مانۆڕێکی خولگەیییە کە ڕێڕەوی [[مەکۆی بۆشایی|مەکۆیەکی بۆشایی]] ڕێکدەخات، و ڕێگە بە چوونە ناو [[خولگە|خولگەیەک]] بە دەوری [[ھەسارە|ھەسارەیەک]]، [[مانگ|مانگێک]]، یان تەنی تری ئاسمانی دەدات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://library.thinkquest.org/03oct/02144/spacecraft/orbit.htm|سەردێڕ=Orbital Insertion |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120322031028/http://library.thinkquest.org/03oct/02144/spacecraft/orbit.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠١٢|وێبگە=Thinkquest.org}}</ref> و دەبێتە [[مانگی دەستکرد|مانگێکی دەستکرد]]. [[مەکۆی بۆشایی|خولگەکەرێک]] مەکۆیەکی بۆشایییە کە بۆ چوونەناو خولگە دیزاین کراوە.<ref name="d979">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.merriam-webster.com/dictionary/orbiter|سەردێڕ=Definition of ORBITER |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Merriam-Webster}}</ref> مانۆڕی چوونەناو خولگە یان خاوکردنەوە لە خێرایییەک کە زیاتر بێت لە [[خێراییی ھەڵھاتن|خێراییی ڕزگاربوونی]] ئەو تەنە، یان تاودان بۆی لە خێرایییەکی نزمترەوە دەگرێتەوە. کاتێک ئەنجامەکە خولگەیەکی گواستنەوە بێت، بۆ نموونە ''چوونەناو خولگەی دابەزین''، مانۆڕەکە بریتییە لە دەرزیلێدانی خولگەیی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} fh6qnptnnd1q387qap733hse62yevdx 0 294050 1572687 1572342 2026-04-05T20:07:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572687 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی گشتیی نیپال ٢٠١٧''' لە دوو قۆناغدا لە ٢٦ی تشرینی دووەم و ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ لە [[نیپال]] بەڕێوەچوو بۆ ھەڵبژاردنی ٢٧٥ ئەندامی پێنجەمین [[پراتینیدھی سەبھا]] ([[ئەنجومەنی نوێنەران]])، کە خانەی خوارەوەی [[پەرلەمانی فیدراڵیی نیپال]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Govt decides to hold provincial, parliamentary polls in two phases|ناونیشان=https://thehimalayantimes.com/nepal/govt-decides-to-hold-provincial-parliamentary-elections-in-two-phases/|وێبگە=The Himalayan Times|بڵاوکەرەوە=International Media Network Nepal (Pvt) Ltd|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> ھەڵبژاردنەکە ھاوکات لەگەڵ یەکەمین [[ھەڵبژاردنی پارێزگاکانی نیپال ٢٠١٧|ھەڵبژاردنی پارێزگاکان]] بۆ حەوت ئەنجومەنی پارێزگا ئەنجامدرا. بنبەستێکی سیاسی لە نێوان حیزبی دەسەڵاتداری [[کۆنگرەی نیپال]] و ھاوپەیمانی چەپڕەوی براوە لەسەر ئەو سیستمەی بۆ ھەڵبژاردنی [[ڕاستریا سەبھا|خانەی سەرەوە]] بەکاردێت، بووە ھۆی دواکەوتن لە پێکھێنانی حکوومەتی نوێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Baral|یەکەم١=Biswas|سەردێڕ=Why Nepal Is Still Caught in a Political Deadlock Over the Formation of Its New Government|ناونیشان=https://thewire.in/209981/nepal-new-government-oli-prachanda-bhandari-deadlock/|وێبگە=The Wire|بڵاوکەرەوە=Foundation for Independent Journalism|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> دوای ڕاگەیاندنی ئەنجامی کۆتایی لەلایەن [[کۆمیسیۆنی ھەڵبژاردنەکانی نیپال|کۆمیسیۆنی ھەڵبژاردن]]، [[کەی. پی. شارما ئۆلی]] لە [[پارتی کۆمۆنیستی نیپال (مارکسیست-لینینستی یەکگرتوو)]] لە ١٥ی شوباتی ٢٠١٨ لەلایەن [[سەرۆککۆماری نیپال|سەرۆک کۆمار]]ەوە بەپێی ماددەی ٧٦ (٢)ی دەستوور وەک [[سەرۆک وەزیرانی نیپال|سەرۆک وەزیران]] سوێندی یاسایی خوارد. ئەو لە ١١ی ئازاری ٢٠١٨ بە ٢٠٨ دەنگ [[متمانەدان|دەنگی متمانە]]ی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|title=प्रधानमन्त्री ओलीका पक्षमा ७५ प्रतिशत सांसद|url=https://setopati.com/politics/140412|website=Setopati|access</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} bisilip779l755yqxg7y9ws30ngioon 0 294051 1572688 1572340 2026-04-05T20:07:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572688 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنی دامەزرێنەری نیپال ٢٠١٣''' لە ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ لە [[نیپال]] بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-24987573|سەردێڕ=Nepal voting ends for new Constituent Assembly|بڵاوکەرەوە=[[BBC News]]|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> دەنگدانەکە چەندین جار دواخرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.channelnewsasia.com/stories/afp_asiapacific/view/1259799/1/.html|سەردێڕ=Channel NewsAsia|بڵاوکەرەوە=[[Channel NewsAsia]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130315083834/http://www.channelnewsasia.com/stories/afp_asiapacific/view/1259799/1/.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە پێشتر پلانی بۆ داڕێژرابوو لە ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ ئەنجام بدرێت بەدوای ھەڵوەشاندنەوەی [[یەکەمین ئەنجومەنی دامەزرێنەری نیپال]] لە ٢٧ی ئایاری ٢٠١٢، بەڵام لەلایەن [[کۆمیسیۆنی ھەڵبژاردنەکانی نیپال|کۆمیسیۆنی ھەڵبژاردن]] دواخرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/nepal/Nepal-fails-to-meet-constitution-deadline/Article1-862113.aspx|نووسەر=Utpal Parashar|سەردێڕ=Nepal fails to meet constitution deadline|بڵاوکەرەوە=[[Hindustan Times]]|شوێن=[[Kathmandu]]|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120528122025/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/nepal/Nepal-fails-to-meet-constitution-deadline/Article1-862113.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref> [[کۆنگرەی نیپال]] وەک گەورەترین حیزب لە [[دووەمین ئەنجومەنی دامەزرێنەری نیپال]] دەرکەوت، بە بەدەستھێنانی ١٩٦ کورسی لە کۆی ٥٧٥ کورسییە ھەڵبژێردراوەکە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 6kg3q1wnh68yo5nyw35l3zs4n07jqh1 0 294055 1572684 1572349 2026-04-05T20:06:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572684 wikitext text/x-wiki {{Databox}}ھەڵبژاردنی گشتی لە [[نیپال]] لە ١٢ی ئایاری ١٩٩١ بەڕێوەچوو، بۆ ھەڵبژاردنی ٢٠٥ ئەندام بۆ ئەنجومەنی [[پراتینیدی سەبھا]] (ئەنجومەنی نوێنەرانی نیپال). ئەم ھەڵبژاردنە یەکەم ھەڵبژاردنی [[فرە حیزبی]] بوو لە ساڵی ١٩٥٩ەوە و لە ئەنجامی شۆڕشی ١٩٩٠ بوو کە [[شا بیرێندرا]]ی ناچار کرد سیستمی فرە حیزبی بگەڕێنێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ifes.org/publications/kingdom-nepal-parliamentary-elections-may-12-1991|سەردێڕ=Kingdom of Nepal: Parliamentary Elections, May 12, 1991 {{!}} IFES - The International Foundation for Electoral Systems |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.ifes.org |زمان=en}}</ref> ھەرچەندە کۆنگرەی نیپال زۆرترین کورسی بەدەستھێنا، بەڵام کریشنا پراساد بەتارای سەرکردەکەی لە بازنەی ھەڵبژاردنی خۆیدا، کاتماندۆ ١ دۆڕا. سەرۆکی [[پارتی کۆمۆنیستی نیپال]]، [[مان موھان ئادیکاری]]، لە [[سونساری ١]] ھەڵبژێردرا، لەکاتێکدا [[مادان بەندەری]]، سەرکردەیەکی دیکەی دیاری حیزبەکە، لە ھەردوو شاری [[کاتماندۆ ١]] و [[کاتماندۆ ٥]] ھەڵبژێردرا و دووەمیانی چۆڵبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Election history of Nepal (नेपालको निर्वाचन इतिहास)|بڵاوکەرەوە=Election Commission Nepal|ساڵ=٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨-٩٩٣٧-٠-٢١١٦-٦|شوێن=Kathmandu|ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=2017|پەڕەکان=٦٣٤-٦٤٠|زمان=Nepali|trans-title=Election history of Nepal}}</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} s24bdd6k8qm479pl0kjl4r3ry5b1cwb 0 294068 1572506 1572187 2026-04-05T12:05:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572506 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} لە [[فیزیک]]دا، و بەتایبەتی لە بایۆمیکانیکدا، '''ھێزی پەرچەکرداری زەوی''' ('''جی ئاڕ ئێف''') بریتییە لەو [[ھێز (فیزیک)|ھێزەی]] کە زەوی دەیخاتە سەر [[تەنی فیزیکی|تەنێک]] کە لە بەریەککەوتندایە لەگەڵی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.answers.com/topic/ground-reaction-force|سەردێڕ=Answers - The Most Trusted Place for Answering Life's Questions |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠١١}}</ref> بۆ نموونە، کەسێک کە بە بێجووڵە لەسەر زەوی وەستاوە ھێزێکی بەریەککەوتنی دەخاتە سەر (کە یەکسانە بە [[کێش]]ی کەسەکە) و لە ھەمان کاتدا [[یاساکانی جووڵەی نیوتن|ھێزێکی پەرچەکرداری زەوی یەکسان و پێچەوانە]] لەلایەن زەوییەوە دەخرێتە سەر کەسەکە. لە نموونەی سەرەوەدا، ھێزی پەرچەکرداری زەوی لەگەڵ چەمکی [[ھێزی ستوونی|ھێزێکی ستوونی]] یەکدەگرێتەوە؛ بەڵام، لە حاڵەتێکی گشتیتردا، جی ئاڕ ئێف پێکھاتەیەکی تەریب بە زەویشی دەبێت، بۆ نموونە کاتێک کەسەکە بە پێ دەڕوات – جووڵەیەک کە پێویستی بە ئاڵوگۆڕی ھێزە ئاسۆیییەکانی ([[لێکخشاندن]]) ھەیە لەگەڵ زەویدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٠٢|ناونیشان=http://moon.ouhsc.edu/dthompso/gait/kinetics/GRFBKGND.HTM|سەردێڕ=GROUND REACTION FORCE |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151113073055/http://moon.ouhsc.edu/dthompso/gait/kinetics/GRFBKGND.HTM |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|فیزیک|ژینناسی}} [[پۆل:میکانیک]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] hezcqhaexkl7ngg5ziicjqtxkuif326 0 294115 1572704 1572321 2026-04-05T20:10:11Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572704 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} '''کۆمەڵەی ڕۆشنبیریی شۆڕشگێڕانی دیموکرات''' ({{Langx|tr|Devrimci Demokratik Kültür Derneği}}) یان '''DDKD''' کۆمەڵەیەک بووە لە [[تورکیا]] و [[باکووری کوردستان]]. لە [[١٩٧٧]] لە [[ئامەد]] دامەزراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} 63taz2j6wdxflwplhn05mkwul6lbtje 0 294119 1572735 1572256 2026-04-05T20:15:21Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572735 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[بەڕازیل]] لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ بەڕێوەچوون بۆ ھەڵبژاردنی [[سەرۆککۆماری بەڕازیل|سەرۆک کۆمار]]، جێگری سەرۆککۆمار، کۆنگرەی نیشتمانی، پارێزگارەکان، جێگری پارێزگارەکان، و ئەنجومەنە یاسادانانەکانی ھەموو یەکە فیدراڵییەکان، و ئەنجومەنی قەزای فێرناندۆ دی نۆرۆنھا. بەو پێیەی ھیچ بەربژێرێکی سەرۆکایەتی (و ھەروەھا بۆ پارێزگار لە ھەندێک ویلایەتدا) زیاتر لە نیوەی دەنگە دروستەکانی لە خولی یەکەمدا بەدەست نەھێنا، [[سیستمی دوو خولی|ھەڵبژاردنێکی یەکلاکەرەوە]] بۆ ئەم پۆستانە لە ٣٠ی تشرینی یەکەم بەڕێوەچوو. [[لویس ئیناسیۆ لولا دا سیلڤا]] زۆرینەی دەنگەکانی لە خولی دووەمدا بەدەستھێنا و وەک [[سەرۆککۆماری بەڕازیل]] بۆ خولی سێیەمی نایەکلەدوایەک ھەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|بەڕازیل|دەیەی ٢٠٢٠|زانستی سیاسەت}} [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووە ھەمیشەیییەکان]] [[پۆل:ھەموو وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] [[پۆل:CS1 Portuguese-language sources (pt)]] 5ift4d2i8q11iusjs12t8kspwtjr5yx 0 294120 1572736 1572255 2026-04-05T20:15:31Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572736 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[بەڕازیل]] لە ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ بەڕێوەچوون بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆککۆمار، کۆنگرەی نیشتمانی و پارێزگاری ویلایەتەکان. بەو پێیەی ھیچ بەربژێرێک لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیدا (و بۆ ھەڵبژاردنی پارێزگاری لە ھەندێک ویلایەتدا) زیاتر لە ٥٠٪ی دەنگەکانی لە خولی یەکەمدا بەدەست نەھێنا، خولێکی [[سیستمی دوو خولی|یەکلاکەرەوە]] بۆ ئەو پۆستانە لە ٢٨ی تشرینی یەکەم بەڕێوەچوو. لەو ڕۆژەدا، بەربژێری دەرەکیی باڵی ڕاست [[جایر بۆلسۆنارۆ]] شکستی بە فێرناندۆ حەداد-ی چەپڕەو ھێنا و وەک [[سەرۆک کۆماری بەڕازیل]] ھەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|بەڕازیل|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] d8p8qn30owwyjoxlc0megyb1k9l0t5w 0 294121 1572737 1572254 2026-04-05T20:15:41Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572737 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[بەڕازیل]] لە ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ بەڕێوەچوون بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆککۆمار، کۆنگرەی نیشتمانی و پارێزگاری ویلایەتەکان. بەو پێیەی ھیچ بەربژێرێک لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیدا زیاتر لە ٥٠٪ی دەنگەکانی لە خولی یەکەمدا لە ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ بەدەست نەھێنا، خولی دووەمی [[سیستمی دوو خولی|یەکلاکەرەوە]] لە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|بەڕازیل|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 5innwmqtpddrpf0pgv2b3185jp5bd6i 0 294122 1572709 1572312 2026-04-05T20:11:01Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572709 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[بەڕازیل]] لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ بەڕێوەچوون بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆککۆمار، کۆنگرەی نیشتمانی و پارێزگاری ویلایەتەکان. بەو پێیەی ھیچ بەربژێرێکی سەرۆکایەتی لە خولی یەکەمی دەنگداندا زیاتر لە ٥٠٪ی بەدەست نەھێنا، خولی دووەم لە ٣١ی تشرینی یەکەم بەڕێوەچوو بۆ ھەڵبژاردنی جێگرەوەیەک بۆ [[لویس ئیناسیۆ لولا دا سیلڤا]] لە پارتی کرێکاران (پی تی)، کە بەپێی دەستوور مافی خۆکاندیدکردنی بۆ خولی سێیەم نەبوو چونکە پێشتر دوو خول خزمەتی کردبوو دوای سەرکەوتنی لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠٠٢ و دووبارە ھەڵبژاردنەوەی لە ساڵی ٢٠٠٦.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] pa8bkvn1ry0e45pjnqdgqxg1t0m5ji2 0 294123 1572708 1572313 2026-04-05T20:10:51Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572708 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[بەڕازیل]] لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ بەڕێوەچوون بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆککۆمار، کۆنگرەی نیشتمانی و پارێزگاری ویلایەتەکان، لەگەڵ خولی دووەمی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە ٢٩ی تشرینی یەکەم چونکە ھیچ بەربژێرێک زیاتر لە ٥٠٪ی دەنگەکانی لە خولی یەکەمدا بەدەست نەھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:CS1 Portuguese-language sources (pt)]] oke8oodumdc35r9873e7hv9wpg6prsf 0 294124 1572707 1572314 2026-04-05T20:10:41Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572707 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[بەڕازیل]] لە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٢ بەڕێوەچوون، لەگەڵ خولی دووەمی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە ٢٧ی تشرینی یەکەم. ھەڵبژاردنەکان لە ناوەڕاستی قەیرانێکی ئابووریدا بەڕێوەچوون کە لە خولی دووەمی سەرۆکی دەسەڵاتدار، فێرناندۆ ئێنریکی کاردۆسۆ لە پارتی سۆسیال دیموکراسی بەڕازیلی ڕاستی ناوەند (پی ئێس دی بی) دەستی پێکردبوو. بەھۆی سنووردارکردنی خولە دەستوورییەکان، کاردۆسۆ مافی خۆکاندیدکردنی بۆ خولی سێیەمی یەک لەدوای یەک نەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} of1kqs764uzkdb1dlcpvfa8cuxxcb3g 0 294125 1572706 1572316 2026-04-05T20:10:31Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572706 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[بەڕازیل]] لە ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٨ بەڕێوەچوون بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆککۆمار، کۆنگرەی نیشتمانی و پارێزگاری ویلایەتەکان. ئەگەر ھیچ بەربژێرێک لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیدا زیاتر لە ٥٠٪ی دەنگەکانی لە خولی یەکەمدا بەدەست نەھێنایە، خولی دووەمی یەکلاکەرەوە لە ٢٥ی تشرینی یەکەم بەڕێوەدەچوو. ھەڵبژاردنەکە بۆ یەکەمجار لە مێژووی بەڕازیلدا بەکارھێنانی ئامێرەکانی دەنگدانی بەخۆیەوە بینی.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} bqkvph7coi4ogn17kxffxwmfvvxsdor 0 294126 1572705 1572317 2026-04-05T20:10:21Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572705 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە [[بەڕازیل]] لە ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٤ بەڕێوەچوون، دووەم بوو کە لەژێر بڕگەکانی دەستووری ١٩٨٨ ئەنجام بدرێت و دووەم ھەڵبژاردنی ڕاستەوخۆی سەرۆکایەتی بوو لە ساڵی [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی بەڕازیل (١٩٦٠)|١٩٦٠]]ەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} hc2y2y5b7bcdb7b2oqgr6mit56jlv63 0 294130 1572732 1572259 2026-04-05T20:14:51Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572732 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[سوێد]] لە ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ بەڕێوەچوون بۆ ھەڵبژاردنی ٣٤٩ ئەندامی ڕیکتداگ کە ئەوانیش لە بەرامبەردا سەرۆک وەزیرانی سوێدیان ھەڵبژارد. بەپێی دەستوور، ھەڵبژاردنە ناوچەیی و شارەوانییەکانیش لە ھەمان ڕۆژدا بەڕێوەچوون. ئەنجامە سەرەتایییەکان کە لە ١٥ی ئەیلوول خرایە ڕوو دەریان خست کە پارتەکانی حکوومەت زۆرینەی خۆیان لەدەستداوە، کە بەھۆی ئەنجامە کۆتایییەکانەوە کە لە ١٧ی ئەیلوول بڵاوکرانەوە پشتڕاستکرانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠}} k59x3w2lm3v2fjfet2uoxlvt1fqhv60 0 294131 1572733 1572258 2026-04-05T20:15:01Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572733 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[سوێد]] لە ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨ بەڕێوەچوون بۆ ھەڵبژاردنی ٣٤٩ ئەندامی ڕیکتداگ. ھەڵبژاردنە ناوچەیی و شارەوانییەکانیش لە ھەمان ڕۆژدا بەڕێوەچوون. حکوومەتی کەمینەی دەسەڵاتدار، کە لە [[پارتی دیموکراتی کۆمەڵایەتی سوێد|سۆسیال دیموکراتەکان]] و سەوزەکان پێکھاتبوو و لەلایەن پارتی چەپەوە پاڵپشتی دەکرا، ١٤٤ کورسیی بەدەستھێنا، کە یەک کورسی زیاتر بوو لە ھاوپەیمانیی چوار پارتی (Alliance)، لەگەڵ بەدەستھێنانی ٦٢ کورسییەکەی تری ڕیکتداگ لەلایەن دیموکراتەکانی سوێدەوە. ڕێژەی دەنگی سۆسیال دیموکراتەکان بۆ ٢٨٫٣ لەسەد دابەزی، کە نزمترین ئاستی پاڵپشتی بوو لە ساڵی ١٩١١ەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی سویدی]] bghf0gr35mglw0j3qyto91x9a30vg54 0 294132 1572734 1572257 2026-04-05T20:15:11Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572734 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[سوێد]] لە ١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٤ بەڕێوەچوون بۆ ھەڵبژاردنی ھەموو ٣٤٩ کورسییەکەی ڕیکتداگ، لەگەڵ ھەڵبژاردنەکانی ٢١ ئەنجومەنی پارێزگا، و ٢٩٠ کۆمەڵەی شارەوانی.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠}} ee7siyh3tepmrog7e7zze8u6fy2w2mp 0 294133 1572715 1572301 2026-04-05T20:12:01Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572715 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[سوێد]] لە ١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٠ بەڕێوەچوون بۆ ھەڵبژاردنی ٣٤٩ ئەندامی ڕیکتداگ. ڕکابەرە سەرەکییەکانی ھەڵبژاردنەکە بریتی بوون لە ھاوپەیمانیی ڕاستی ناوەندی دەسەڵاتدار، ھاوپەیمانی (The Alliance)، کە پێکھاتبوو لە پارتی میانڕەو، پارتی ناوەند، پارتی گەلی لیبڕاڵ و مەسیحی دیموکراتەکان؛ و ھاوپەیمانیی چەپی ناوەندی ئۆپۆزسیۆن، سوور-سەوزەکان، کە پێکھاتبوو لە [[پارتی دیموکراتی کۆمەڵایەتی سوێد|سۆسیال دیموکراتەکان]]، پارتی چەپ و پارتی سەوز.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} 4nq5muo97l4no2ha2bpaoi6ufpif0jo 0 294134 1572714 1572302 2026-04-05T20:11:51Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572714 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[سوێد]] لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦ بەڕێوەچوون، بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی ڕیکتداگ، ئەنجومەنی یاسادانانی نیشتمانیی سوێد. ھەموو ٣٤٩ کورسییەکە بۆ ھەڵبژاردن بوون: ٣١٠ کورسی جێگیر لە ٢٩ بازنەی ھەڵبژاردن و ٣٩ کورسی ڕێکخستن، کە بەکاردەھێنران بۆ دڵنیابوونەوە لەوەی پارتەکان نوێنەرایەتییان لە ڕیکتداگدا ھەبێت بەگوێرەی بەشیان لە دەنگی نیشتمانی. سیستەمی ھەڵبژاردنی بەکارھاتوو نوێنەرایەتیی ڕێژەیی لیستی نیمچە کراوە بوو بە بەکارھێنانی شێوازی سانت-لاگو بۆ دابەشکردنی کورسییەکان. ھەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنی ناوچەیی و شارەوانییەکانیش لە ھەمان ڕۆژدا بەڕێوەچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} 3bmnugqc2dyf4hw4ub9lp1vkkek7qi6 0 294135 1572713 1572303 2026-04-05T20:11:41Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572713 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[سوێد]] لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٢ بەڕێوەچوون، لەگەڵ ھەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنی شارەوانی و ناوچەیی. [[پارتی دیموکراتی کۆمەڵایەتی سوێد]] وەک گەورەترین پارت لە ڕیکتداگ مایەوە، و ١٤٤ کورسی لە کۆی ٣٤٩ کورسی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[en:1982 Swedish general election]] a39f8yiwez9dbefzdfw9gu6m58wbk4p 0 294136 1572712 1572304 2026-04-05T20:11:31Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572712 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[سوێد]] لە ٢٠ی ئەیلوولی ١٩٩٨ بەڕێوەچوون. [[پارتی دیموکراتی کۆمەڵایەتی سوێد]] وەک گەورەترین پارت لە ڕیکتداگ مایەوە، و ١٣١ کورسی لە کۆی ٣٤٩ کورسی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[en:1988 Swedish general election]] 3neczsd0la7pfv1b7i1h5rk5qohkj0a 0 294137 1572711 1572305 2026-04-05T20:11:21Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572711 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[سوێد]] لە ١٨ی ئەیلوولی ١٩٩٤ بەڕێوەچوون. [[پارتی دیموکراتی کۆمەڵایەتی سوێد]] وەک گەورەترین پارت لە ڕیکتداگ مایەوە، و ١٦١ کورسی لە کۆی ٣٤٩ کورسی بەدەستھێنا. بە سەرکردایەتی ئینگڤار کارلسۆن، پارتەکە گەڕایەوە سەر دەسەڵات و دوای ھەڵبژاردنەکە حکوومەتێکی کەمینەی پێکھێنا. ئەمە دواھەمین جار بوو کە سۆسیال دیموکراتەکان زیاتر لە ٤٠٪ی دەنگەکان تۆمار بکەن پێش ئەوەی ڕێژەی دەنگەکانی پارتەکە دوای چوار ساڵ بە توندی دابەزێت و ھەرگیز چاک نەبێتەوە. سەوزەکانیش دوای سێ ساڵ دابڕان، لە ھەڵبژاردنەکانی ١٩٩٤دا گەڕانەوە بۆ ڕیکتداگ.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] djg403226ezp4ohm75chuq74fgqxege 0 294138 1572723 1572286 2026-04-05T20:13:21Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572723 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[سوێد]] لە ١٥ی ئەیلوولی ١٩٩١ بەڕێوەچوون. [[پارتی دیموکراتی کۆمەڵایەتی سوێد]] وەک گەورەترین پارت لە ڕیکتداگ مایەوە، و ١٣٨ کورسی لە کۆی ٣٤٩ کورسی بەدەستھێنا. بەھەر حاڵ، ئەوە خراپترین ئەنجامی پارتەکە بوو لە دوای ساڵی ١٩٢٨ەوە بە ٣٧٫٧٪ی دەنگەکان.<ref name="SCB">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://share.scb.se/ov9993/data/historisk%20statistik/SOS%201911-%2FValstatistiken%2FAllmänna%20valen%20(SOS)%201970-1998%2FValstatistik-Allmanna-valen-1991-Del-1-Riksdagsvalet.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|زمان=sv}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Swedish general election, 1991}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] fkps0yphgqjtip4ujqq0hh54d5kbjb7 0 294139 1572710 1572306 2026-04-05T20:11:11Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572710 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[سوێد]] لە ١٨ی ئەیلوولی ١٩٨٨ بەڕێوەچوون. [[پارتی دیموکراتی کۆمەڵایەتی سوێد]] وەک گەورەترین پارت لە ڕیکتداگ مایەوە، و ١٥٦ کورسی لە کۆی ٣٤٩ کورسی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] igde3ckascoxlriviq5ovmrpqrr10hw 0 294140 1572722 1572287 2026-04-05T20:13:11Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572722 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[سوێد]] لە ١٥ی ئەیلوولی ١٩٨٥ بەڕێوەچوون. [[پارتی دیموکراتی کۆمەڵایەتی سوێد]] وەک گەورەترین پارت لە ڕیکتداگ مایەوە، و ١٥٩ کورسی لە کۆی ٣٤٩ کورسی بەدەستھێنا. سەرۆک وەزیرانی دەسەڵاتدار [[ئولۆف پاڵمە]] لە سۆسیال دیموکراتەکان توانی حکوومەتێکی کەمینە بە پاڵپشتی کۆمۆنیستەکانی پارتی چەپ پێکبھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Lindström |یەکەم=Ulf |ڕێکەوت=١٩٨٦|سەردێڕ=The Swedish elections of 1985 |ناونیشان=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0261379486900314 |journal=Electoral Studies |بەرگ=٥|issue=1 |پەڕەکان=٧٦–٧٨|doi=10.1016/0261-3794(86)90031-4 |issn=0261-3794 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> بەھەر حاڵ، پاڵمە لە ساڵی ١٩٨٦ تیرۆر کرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Swedish general election, 1985}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] epfnk5tz38sxfp4pimfcw58u89k9k8b 0 294141 1572721 1572288 2026-04-05T20:13:01Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572721 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە گشتییەکان''' لە [[سوێد]] لە ١٩ی ئەیلوولی ١٩٨٢ بەڕێوەچوون. گەڕانەوەی [[پارتی دیموکراتی کۆمەڵایەتی سوێد]]یان بۆ دەسەڵات دوای شەش ساڵ لە ئۆپۆزسیۆن بەخۆوە بینی،<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Ruin |یەکەم=Olof |ڕێکەوت=١٩٨٣|سەردێڕ=The 1982 Swedish election: The re-emergence of an old pattern in a new situation |ناونیشان=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0261379483900604 |journal=Electoral Studies |بەرگ=٢|issue=2 |پەڕەکان=١٦٦–١٧١|doi=10.1016/0261-3794(83)90060-4 |issn=0261-3794 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> کە درێژترین ماوەی ئۆپۆزسیۆن بوو لەلایەن سۆسیال دیموکراتەکانەوە لە دوای ساڵانی ١٩١٠کانەوە. ھاوپەیمانی ڕاستی ناوەندی تۆربیۆرن فێلدین پێشتر تووشی زیان بووبوو دوای ھەڵوەشانەوەی حکوومەت لە ساڵی ١٩٨١، ساڵێک پێش ھەڵبژاردنەکە، کاتێک پارتی میانڕەوی ڕاستڕەو بڕیاری کشانەوەی لە حکوومەت دا، وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە [[باج|سیاسەتەکانی باجی]] ناوەندگەرای حکوومەتەکەی فێلدین. دوای بەدەستھێنانەوەی دەسەڵات، ڕێبەری سۆسیال دیموکرات [[ئولۆف پاڵمە]] توانی دووبارە وەک سەرۆک وەزیران ھەڵبژێردرێتەوە، کە پێشتر لە نێوان ساڵانی ١٩٦٩ بۆ ١٩٧٦ دەسەڵاتی بەدەستەوە بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Swedish general election, 1982}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 7xvck5q1gi7va8u9nhtqqfevttirgu8 0 294142 1572717 1572294 2026-04-05T20:12:21Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572717 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو=وەحید بەنی عامریان |وێنە= |لەدایکبوون=١٣٧١ |شوێنی لەدایکبوون=[[سونقوڕ]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] |ڕێکەوتی مەرگ=۱۵ی [[خاکەلێوە]]ی ۱۴۰۵{{-}}۰۴ی ئەپریلی ۲۰۲۶ <ref>https://rojman.org/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1-%D9%88-%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%AF/</ref>|شوێنی مەرگ=[[زیندانی قزلحیسار]]، [[کەرەج]] |نەتەوە=[[کورد]] |ھۆکاری مەرگ= [[سێدارە]]}} '''وەحید بەنی عامریان''' (١٣٧١ – ۱۵ی [[فەروردین]]ی ۱۴۰۵)<ref>https://iranhrs.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/</ref> زیندانییەکی سیاسیی [[کورد]]ی خەڵکی [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] و دژبەری ڕژیمی [[کۆماری ئیسلامی ئێران]] بوو کە بە تۆمەتی [[محاربه]] و ئەندامێتی و هاوکاری لەگەڵ [[ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران]] بە [[سێدارە]] محکوم کرا.<ref>https://rojman.org/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1-%D9%88-%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%AF/</ref> == ژیان == وەحید بەنی عامریان، ساڵی ۱۳۷۱ لە [[سنقر]] لەدایک بوو. دەرچووی [[زانکۆی سەنعەتیی خواجە نەسیر]]ی تاران بوو، بڕوانامەی ماستەری لە بەڕێوەبردن هەبوو و مامۆستای ئینتەرنێتی بوو.<ref>https://iranhr.net/fa/articles/7312/</ref> ئەو لە خێزانێک بوو کە پێنج کەسیان لە دەیەی شەستدا ئیعدام کرابوون. وحید لە ڕەشەمەی ۱۳۹۶ و ڕەشەمەی ۱۳۹۷ دەستگیر کرا. بە ۱۰ ساڵ زیندان و دوورخستنەوە محکوم کرا. لە ڕەشەمەی ۱۴۰۱ لە زیندانی گوهەردەشت ئازاد کرا و بۆ بشاگەرد لە پارێزگای هۆرمزگان دوورخرایەوە. وەحید بەنی عامریان دووبارە لە یەکەمی دیی ۱۴۰۲ دەستگیر کرا و گواسترایەوە بۆ بەندی ۲۰۹ی ئیوین و لێکۆڵینەوەی لەگەڵ کرا.<ref>https://iranhr.net/fa/articles/7312/</ref> == دەستگیری == وەحید بەنی عامریان پێشتر لە مانگی گولانی ۱۳۹۷ لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستگیر کرابوو و لە دوو پەروەندەی جیاوازدا لەلایەن دادگای شۆڕشی تاران بە هەژدە ساڵ زیندان و دوورخستنەوە محکوم کرابوو و لە کۆتاییدا لە ڕەشەمەی ساڵی پێشوو، بەدوای دەرچوونی بڕیارێکی لێخۆشبوون، لە زیندانی ڕەجایی شار لە کەرەج ئازاد کرا.<ref>https://www.kampain.info/archive/86198.htm</ref> لە ساڵانی ۹۶ و ۹۷دا پاشخانی دەستگیریی هەبوو. جارێک لە مانگی دیی ۹۷، بە تۆمەتی «بانگەشە دژ بە نیزام و سووکایەتی بە ڕێبەری» بە ۵ ساڵ زیندان محکوم کرا. لە ڕەشەمەی ۹۹دا دووبارە دەستگیر کرا و لە ئەیلوولی ۹۹، لەلایەن قازی مقیسە لە لقّی ۲۸ی دادگای شۆڕشی تاران بە تۆمەتی «هەنگاونان دژ بە ئاسایشی نەتەوەیی لە ڕێگەی ئەندامێتی و هاوکاریی کاریگەر لەگەڵ [[ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران]]»، «بانگەشە دژ بە نیزام»، «تێکدانی سامانی دەوڵەتی»، «کۆبوونەوە و پێکەوەپلانان بۆ هەنگاونان دژ بە ئاسایشی ناوخۆیی وڵات» و پەیوەندی بە موجاهیدینی خەلق، بە ۱۰ ساڵ زیندان و ۲ ساڵ دوورخستنەوە محکوم کرا. وەحید بەنی عامریان لە زیندانی ئیوین و گوهەردەشتدا زیندانی بوو و لە ڕەشەمەی ۱۴۰۱، لە زیندانی گوهەردەشت ئازاد کرا. ئەو دوای ئازادبوون بۆ شاری بشاگەرد دوورخرایەوە. <ref>https://iranhrs.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%A7/</ref> == حوکمی سێدارە == هێزی دادوەریی ئێران لە ڕاگەیاندنێکی خۆیدا نووسیویەتی کە وەحید بەنی عامریان و ئەبوالحەسەن مونتەزەر «لە کاتێکدا مەبەستیان ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی هاویشتنی لانچەر بوو» دەستگیر کران. لەم ڕاگەیاندنەدا ئەوان وەک ئەندامانی «تیمێکی چەکدار»ی موجاهیدین ناسێنراون. هێزی دادوەریی ئێران تۆمەتی ئەم کەسانەی «بەغی لە ڕێگەی ڕاستەوخۆ بەشداری‌کردن لە ئەنجامدانی ژمارەیەک کردارە تیرۆریستییەکان»، ئەندامێتی لە موجاهیدین، «کۆبوونەوە و پێکەوەپلانان بۆ ئەنجامدانی تاوان دژ بە ئاسایشی ناوخۆیی وڵات» و هەروەها «ئەنجامدانی کردارە کاریگەرە ئازاربەخشەکان بە مەبەستی ڕووخاندنی نیزامی کۆماری ئیسلامیی ئێران» ڕاگەیاندووە.<ref>https://www.bbc.com/persian/articles/cm2rvnldr00o.amp</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} psx7h9bsu632vjgftype6n3rbkkiufd 0 294147 1572726 1572277 2026-04-05T20:13:51Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572726 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئارتێمیس ١'''، کە پێشتر بە '''ئێکپلۆرەیشن میشن-١''' ('''ئی ئێم-١''') ناسرابوو،<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Hambleton |یەکەم=Kathryn |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٨|ناونیشان=http://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview|سەردێڕ=Artemis I Overview |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220817053946/https://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref> ئەرکێکی بێ سەرنشینی [[خولگەی مانگ]] بوو کە لە ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ ڕەوانە کرا. وەک یەکەم گەشتی ئاسمانی سەرەکیی [[بەرنامەی ئارتیمس]]ی [[ناسا]]، ئارتێمیس ١ نیشانەی گەڕانەوەی ئاژانسەکەیە بۆ گەڕانی مانگ دوای کۆتاییھاتنی [[بەرنامەی ئەپۆلۆ]] نزیکەی پێنج دەیە پێشتر. ئەمە یەکەم تاقیکردنەوەی گەشتی یەکخراوی [[ئۆراین (کەشتیی ئاسمانی)|کەشتیی ئاسمانیی ئۆراین]] و مووشەکی (Rule 10) [[سیستمی ھەڵدانی بۆشایی]] (ئەس ئێڵ ئەس) بوو،{{Refn|An Orion capsule was [[Exploration Flight Test-1|flown]] in 2014, but not the entire Orion spacecraft.}} و ئامانجی سەرەکی تاقیکردنەوەی کەشتیی ئاسمانیی ئۆراین بوو، بەتایبەتی قەڵغانی گەرمییەکەی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nasa.gov/specials/artemis-i/index.html|سەردێڕ=NASA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220315220245/https://www.nasa.gov/specials/artemis-i/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=NASA}}</ref> وەک ئامادەکارییەک بۆ ئەرکەکانی دواتری ئارتێمیس. ئەم ئەرکانە ھەوڵ دەدەن دووبارە بوونی مرۆڤ لەسەر مانگ جێگیر بکەنەوە و تەکنەلۆژیا و ڕێبازە بازرگانییە پێویستەکان بۆ توێژینەوە زانستییەکانی داھاتوو نیشان بدەن، لەوانە گەڕان لە مەریخ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Dunbar |یەکەم=Brian |ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشان=http://www.nasa.gov/what-is-artemis|سەردێڕ=Moon to Mars {{!}} NASA's Artemis Program - NASA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190807143015/http://www.nasa.gov/what-is-artemis |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=NASA}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.science.org/content/article/stowaways-nasa-s-massive-moon-rocket-promise-big-science-small-packages|سەردێڕ=Stowaways on NASA’s massive Moon rocket promise big science in small packages |وێبگە=Science.org}}</ref> کەشتیی ئاسمانیی ئۆراین بۆ ئارتێمیس ١ لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ [[موشەکی فرەقۆناغ|کۆکرایەوە]]، و لە ١٧ی ئابی ٢٠٢٢، پێڕاگوێزە (Rule 10) تەواو کۆکراوەکە بۆ ھەڵدان دەرھێنرا دوای زنجیرەیەک دواکەوتن کە بەھۆی ناڕەحەتییەکانی تاقیکردنەوەی پێش گەشت دروست بووبوون. دوو ھەوڵی یەکەمی ھەڵدان ھەڵوەشێنرانەوە بەھۆی خوێندنەوەی نادروستی پلەی گەرمی بزوێنەر لە ٢٩ی ئابی ٢٠٢٢، و لێچوونی ھایدرۆجین لە کاتی سووتەمەنی تێکردن لە ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٢.<ref name="SN-20220903">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Foust |یەکەم=Jeff |ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://spacenews.com/second-artemis-1-launch-attempt-scrubbed/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://wayback.archive-it.org/all/20221117061214/https://spacenews.com/second-artemis-1-launch-attempt-scrubbed/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=SpaceNews}}</ref> ئارتێمیس ١ لە ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، لە کاتژمێر ١:٤٧:٤٤ی بەیانی بە کاتی ئی ئێس تی ھەڵدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=2022-156A|سەردێڕ=NASA Space Science Data Coordinated Archive Status - NASA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221219174447/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=2022-156A |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Artemis 1}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] s9sm0ho0o0as2kdu1zv4zbq77nlobth 0 294148 1572725 1572278 2026-04-05T20:13:41Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572725 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} لە ئەندازیاریدا، '''قەڵغانی گەرمی''' پێکھاتەیەکە کە دیزاین کراوە بۆ پاراستنی تەنێک یان بەکارھێنەرێکی مرۆڤ لە سووتان یان زۆر گەرمبوون بەھۆی بڵاوکردنەوە، ڕەنگدانەوە، و/یان مژینی گەرماوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشان=https://cosmosmagazine.com/technology/how-do-heat-shields-on-spacecraft-work/|سەردێڕ=From the vault: How do heat shields on spacecraft work? |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=cosmosmagazine.com |زمان=en-AU}}</ref> ئەم زاراوەیە زۆرترین جار سەبارەت بە بەڕێوەبردنی گەرمای ئەگزۆز و بۆ سیستمەکانی بڵاوکردنەوەی گەرمای لێکخشاندن بەکاردێت. قەڵغانە گەرمییەکان زۆرترین جار لە پیشەسازییەکانی ئۆتۆمۆبیل و بۆشایی-ئاسمانیدا بەکاردێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.thermalengineering.co.uk/our-products/insulation-systems/|سەردێڕ=Insulation Systems |وێبگە=Thermal Engineering}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Heatshields}} {{شریتی دەروازە|فڕینی بۆشایی|گەردوون|زانستی ماددە}} 3pfqs726v8g5u8zt8t06nfah3ndgelv 0 294150 1572727 1572270 2026-04-05T20:14:01Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572727 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Kibo_completed_view1.jpg|وێنۆک|200x200پیکسڵ|''مۆدیوولی تاقیکردنەوەی ژاپۆنی، ناسراو بە きぼう (کێبۆ)، لە وێستگەی بۆشاییی نێودەوڵەتی''.]] '''ئاژانسی نیشتمانیی پەرەپێدانی بۆشاییی ژاپۆن''' (بە [[ژاپۆنی]]: 宇宙開発事業団، Uchū Kaihatsu Jigyōdan)، یان '''ناسدا'''، [[پێڕستی دەزگاکانی بۆشایی|ئاژانسێکی بۆشاییی]] نیشتمانیی ژاپۆنی بوو کە لە ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٩ لەژێر یاسای ئاژانسی نیشتمانیی پەرەپێدانی بۆشایی تەنھا بۆ مەبەستی ئاشتییانە دامەزرا. لەسەر بنەمای بەرنامەی پەرەپێدانی بۆشایی کە لەلایەن وەزیری پەروەردە، کولتوور، وەرزش، زانست و تەکنەلۆژیا (ئێم ئی ئێکس تی) دەرچووە، ناسدا بەرپرس بوو لە پەرەپێدانی مانگە دەستکردەکان و پێڕاگوێزەکانی ھەڵدان و ھەروەھا ھەڵدان و شوێنکەوتنیان. یەکەم پێڕاگوێزەکانی ھەڵدانی ناسدا (ئێن-١، ئێن-٢، و ئەیچ-١) تا ڕادەیەک لەسەر بنەمای تەکنەلۆژیای مۆڵەتپێدراوی ویلایەتە یەکگرتووەکان بوون، بەتایبەتی خێزانی مووشەکی دێڵتا. ئەیچ-٢ یەکەم مووشەکی سووتەمەنی شل بوو کە بە تەواوی لە ژاپۆن پەرەی پێدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|National Space Development Agency of Japan}} {{شریتی دەروازە|ژاپۆن|فڕینی بۆشایی}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] o9xtat4w7kbx3rt3zfijx6992w2y93i 0 294151 1572720 1572290 2026-04-05T20:12:51Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572720 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''دێڵتا ٣''' [[سیستمی ھەڵدانی خەرجکراو|پێڕاگوێزێکی ھەڵدانی خەرجکراو]] بوو کە لەلایەن [[کۆمپانیای ماکدۆنڵ دۆگلاس|ماکدۆنڵ دۆگلاس]] (دواتر لەلایەن [[بۆینگ]] کڕدرا) دروست کرابوو. پەرەپێدانی پێش ئەوەی پێڕاگوێزەکە بچێتە بواری کارکردنەوە ھەڵوەشێنرایەوە. پێڕاگوێزەکە نەوەی سێیەمی خێزانی مووشەکی دێڵتایە، کە لە دێڵتا ٢ی زۆر سەرکەوتووەوە پەرەی پێدراوە بۆ یارمەتیدان لە دابینکردنی داواکاریی ھەڵدانی مانگە دەستکردە گەورەکان. لەکاتێکدا دێڵتا ٣ ھەرگیز ھەڵدانێکی سەرکەوتووی نەبوو، ھەندێک لە تەکنەلۆژیا پەرەپێدراوەکان لە جێگرەوەکەیدا، دێڵتا ٤، بەکارھێنران.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Delta III}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] bwlcf83eqhqboknsf2aul7nmz9k5g8v 0 294156 1572494 1572291 2026-04-05T12:03:44Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572494 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''خێزانی مووشەکی دێڵتا''' مەودایەکی ھەمەجۆری [[سیستمی ھەڵدانی خەرجکراو|سیستەمەکانی ھەڵدانی خەرجکراوی]] بەھێزکراو بە [[مووشەک (فڕینی ئاسمانی)|مووشەکی]] ئەمریکی بوو کە توانای ھەڵدانی بۆشایی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵی ١٩٦٠ تا ٢٠٢٤ دابین کرد. ژاپۆنیش لە ساڵی ١٩٧٥ تا ١٩٩٢ وەرگیراوەکانی دروستکراوی ژێر مۆڵەتی (ئێن-١، ئێن-٢، و ئەیچ-١)ی ھەڵدا. زیاتر لە ٣٠٠ مووشەکی دێڵتا بە ڕێژەی سەرکەوتنی ٩٥٪ ھەڵدران. زنجیرەکە لە بەرژەوەندی ڤولکان سێنتۆر لە قۆناغی کۆتایی لابرا، کە دوایین ھەڵدانی مووشەکی دێڵتا ٤ ھێڤی لە ٩ی نیسانی ٢٠٢٤ ڕوویدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://nextspaceflight.com/launches/details/142|سەردێڕ=NROL-70 (Orion 12) {{!}} Delta IV Heavy {{!}} Next Spaceflight |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Next Spaceflight}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Delta (rocket)}} [[پۆل:ڕۆکێتەکان]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] pbas6xf4ykbf498d5zmzo3h5brdxws4 0 294157 1572730 1572267 2026-04-05T20:14:31Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572730 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ڤولکان سێنتۆر''' پێڕاگوێزێکی ھەڵدانی بارھەڵگری قورسە کە لەلایەن [[یوونایتێد لۆنچ ئەیلیانس]] (یوو ئێڵ ئەی) پەرەی پێدراوە و بەڕێوە دەبرێت. پێڕاگوێزێکی ھەڵدانی دوو قۆناغییە بۆ خولگە کە پێکھاتووە لە قۆناغی یەکەمی ڤولکان و قۆناغی دووەمی سێنتۆر ڤی. وەک جێگرەوەیەک بۆ مووشەکەکانی [[ئەتڵەس ٥]] و دێڵتا ٤ی یوو ئێڵ ئەی، ڤولکان سێنتۆر لە بنەڕەتدا بۆ جێبەجێکردنی پێویستییەکانی بەرنامەی ھەڵدانی بۆشاییی ئاسایشی نیشتمانی (ئێن ئێس ئێس ئێڵ) دیزاین کراوە، کە پاڵپشتی ئاژانسە ھەواڵگرییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان و [[وەزارەتی بەرگریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی بەرگری]] دەکات، بەڵام یوو ئێڵ ئەی پێیوایە دەتوانێت نرخی ئەرکەکان ئەوەندە نزم بکاتەوە کە سەرنجی ھەڵدانە بازرگانییەکان ڕابکێشێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Vulcan (rocket)}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی}} szbcd1d2obobfqlw22cehcda4dtwpwa 0 294158 1572731 1572266 2026-04-05T20:14:41Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572731 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''دێڵتا ٤''' گرووپێک بوو لە پێنج [[سیستمی ھەڵدانی خەرجکراو|سیستەمی ھەڵدانی خەرجکراو]] لە خێزانی مووشەکی دێڵتا. ٤٥ ئەرکی لە ساڵی ٢٠٠٢ تا ٢٠٢٤ ئەنجامدا. لە بنەڕەتدا لەلایەن بەشی بەرگری، بۆشایی و ئاسایشی [[بۆینگ]] بۆ بەرنامەی پێڕاگوێزی ھەڵدانی خەرجکراوی پەرەسەندوو (ئی ئی ئێڵ ڤی) دیزاین کرابوو، دێڵتا ٤ لە ساڵی ٢٠٠٦ بوو بە بەرھەمێکی [[یوونایتێد لۆنچ ئەیلیانس]] (یوو ئێڵ ئەی). دێڵتا ٤ لە بنەڕەتدا پێڕاگوێزێکی ھەڵدان بوو بۆ بارستایی سوودبەخشی سەربازی بۆ [[ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (یوو ئێس ئەی ئێف)، بەڵام بۆ ھەڵدانی ژمارەیەک بارستایی سوودبەخشی حکوومەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی نەسەربازی و یەک مانگی دەستکردی بازرگانیش بەکارھات.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Delta IV}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی}} rtwv6swxp9aojex6g0a7khxlrsnvme8 0 294159 1572500 1572264 2026-04-05T12:04:44Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572500 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''بۆینگ بۆ بەرگری، بۆشایی و ئاسایش''' ('''بی دی ئێس''') بەشێکە لە [[بۆینگ|کۆمپانیای بۆینگ]] کە بنکەکەی لە ئارلینگتۆن، ڤێرجینیایە، لە نزیک [[واشینگتن دی سی]]. ئەم بەشە [[فڕۆکەی سەربازی|فڕۆکە]] سەربازییەکان، باڵنەدی خولاوە، و [[مووشەک]] دروست دەکات، ھەروەھا سیستمەکانی بۆشایی بۆ کڕیارانی بازرگانی و سەربازی، لەوانە [[مانگی دەستکرد|مانگە دەستکردەکان]]، [[مەکۆی بۆشایی|مەکۆ ئاسمانییەکان]]، و [[مووشەک (فڕینی ئاسمانی)|مووشەکەکان]]. پێشتر بە سیستمە یەکگرتووەکانی بەرگریی بۆینگ ('''ئای دی ئێس''') ناسرابوو، کە لە ساڵی ٢٠٠٢ بە تێکەڵکردنی بەشەکانی پێشووی «فڕۆکەی سەربازی و سیستمەکانی مووشەک» و «بۆشایی و پەیوەندییەکان» پێکھێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://web.archive.org/web/20080228194052/http://www.boeing.com/ids/news/2002/q3/nr_020710a.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130927121218/http://web.archive.org/web/20080228194052/http://www.boeing.com/ids/news/2002/q3/nr_020710a.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٣|وێبگە=archive.ph}}</ref> ئەو گرووپەی کە ناوە سەرەکییەکانی بواری فڕۆکەوانی و بۆشایی کۆکردەوە؛ کۆمپانیای فڕۆکەی سەربازیی بۆینگ؛ سیستمەکانی مانگی دەستکردی ھیوز؛ ھێلیکۆپتەرەکانی ھیوز (ھێڵی ھێلیکۆپتەری مەدەنی وەک ئێم دی ھێلیکۆپتەرز جیاکرایەوە)؛ ھێلیکۆپتەری پیاسێکی (دواتر بە بۆینگ ڤێرتۆڵ و بۆینگ ھێلیکۆپتەرز ناسرا)؛ بەشی [[فرۆکەکانی ماکدۆنل|ماکدۆنڵ]] لە [[کۆمپانیای ماکدۆنڵ دۆگلاس|ماکدۆنڵ دۆگلاس]]؛ و بەشی پێشووی فڕۆکەوانیی ئەمریکای باکووری ڕۆکوێڵ ئینتەرناشناڵ. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Boeing Defense, Space & Security}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی|کۆمپانیا|فڕین}} [[پۆل:کۆمپانیاکانی بەرگری ئەمریکا]] [[پۆل:بۆینگ]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 9rzofxql4k3so20ay8rzgg6z9d6jzb1 0 294160 1572501 1572263 2026-04-05T12:04:54Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572501 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''وێستگەی ھێزی بۆشاییی کەیپ کەنەڤەرال''' ('''سی سی ئەس ئێف ئەس''') دامەزراوەیەکی دێڵتا ٤٥ی ھەڵدانی بۆشاییی ھێزی بۆشاییی ویلایەتە یەکگرتووەکانە، کە لە [[کیپ کانیڤیرال|کەیپ کەنەڤەرال]] لە کەرتی برێڤارد، فلۆریدا ھەڵکەوتووە. کە بنکە سەرەکییەکەی لە بنکەی ھێزی بۆشاییی پاتریکی نزیکە، وێستگەکە شوێنی سەرەکیی ھەڵدانە بۆ مەودای ڕۆژھەڵاتی ھێزی بۆشایی لەگەڵ چوار [[ھەڵدانگە|سەکۆی ھەڵدان]] کە ئێستا چالاکن (کۆمەڵگەکانی ھەڵدانی بۆشایی ٣٦، ٤٠، ٤١ و ٤٦). دامەزراوەکە لە باشووری-باشووری ڕۆژھەڵاتی [[ناسا]] لە [[ناوەندی بۆشاییی کێنیدی]] لە دوورگەی مێریت-ی تەنیشتییەتی، کە ھەردووکیان بە پرد و ڕێگا بەیەکەوە بەستراونەتەوە. سکید ستریپی وێستگەی ھێزی بۆشاییی کەیپ کەنەڤەرال ڕێڕەوێکی فڕینی {{Convert|10000|ft|m}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=US75885|سەردێڕ=Redirecting... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121004231921/http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=US75885 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٠٨}}</ref> لە نزیک کۆمەڵگەکانی ھەڵدان دابین دەکات بۆ فڕۆکەی گواستنەوەی سەربازی کە بارستایییە سوودبەخشە قورس و گەورەکان دەگەیەننە کەیپ. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Cape Canaveral Space Force Station}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی|گەردوون}} [[پۆل:Webarchive template wayback links]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 0r5ex2eqs5ulq03bf8yij1ze1m9lh8g 1572678 1572501 2026-04-05T20:05:51Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572678 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''وێستگەی ھێزی بۆشاییی کەیپ کەنەڤەرال''' ('''سی سی ئەس ئێف ئەس''') دامەزراوەیەکی دێڵتا ٤٥ی ھەڵدانی بۆشاییی ھێزی بۆشاییی ویلایەتە یەکگرتووەکانە، کە لە [[کیپ کانیڤیرال|کەیپ کەنەڤەرال]] لە کەرتی برێڤارد، فلۆریدا ھەڵکەوتووە. کە بنکە سەرەکییەکەی لە بنکەی ھێزی بۆشاییی پاتریکی نزیکە، وێستگەکە شوێنی سەرەکیی ھەڵدانە بۆ مەودای ڕۆژھەڵاتی ھێزی بۆشایی لەگەڵ چوار [[ھەڵدانگە|سەکۆی ھەڵدان]] کە ئێستا چالاکن (کۆمەڵگەکانی ھەڵدانی بۆشایی ٣٦، ٤٠، ٤١ و ٤٦). دامەزراوەکە لە باشووری-باشووری ڕۆژھەڵاتی [[ناسا]] لە [[ناوەندی بۆشاییی کێنیدی]] لە دوورگەی مێریت-ی تەنیشتییەتی، کە ھەردووکیان بە پرد و ڕێگا بەیەکەوە بەستراونەتەوە. سکید ستریپی وێستگەی ھێزی بۆشاییی کەیپ کەنەڤەرال ڕێڕەوێکی فڕینی {{Convert|10000|ft|m}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=US75885|سەردێڕ=Redirecting... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121004231921/http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=US75885 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٠٨}}</ref> لە نزیک کۆمەڵگەکانی ھەڵدان دابین دەکات بۆ فڕۆکەی گواستنەوەی سەربازی کە بارستایییە سوودبەخشە قورس و گەورەکان دەگەیەننە کەیپ. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Cape Canaveral Space Force Station}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی|گەردوون}} [[پۆل:Webarchive template wayback links]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] k2go2w3ywf64ljcy94euonynyrxoo2b 0 294161 1572497 1572280 2026-04-05T12:04:14Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ڕێکەوتی ئەرشیڤ؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572497 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{Databox}}'''ساجیدە عوبێد''' (٢ی تشرینی دووەمی ١٩٥٧ – ٤ی نیسانی ٢٠٢٦) گۆرانیبێژێکی فۆلکلۆری [[عێراق|عێراقی]] بوو کە بە شێوازی گۆرانی وتنی گۆرانییە فۆلکلۆرییەکانی ناسرا، ھەروەھا گۆرانییەکانی چۆپی و گوندنشینەکان، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشان=https://sada-alfan.com/2020/03/05/%d8%b3%d8%a7%d8%ac%d8%af%d8%a9-%d8%b9%d8%a8%d9%8a%d8%af-%d9%88%d8%a7%d9%84%d8%ba%d9%86%d8%a7%d8%a1-%d8%a7%d9%84%d8%b1%d9%8a%d9%81%d9%8a/|سەردێڕ=ساجدة عبيد والغناء الريفي - صدى الفن |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220104233811/https://sada-alfan.com/2020/03/05/ساجدة-عبيد-والغناء-الريفي/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=صدى الفن |زمان=ar}}</ref> و ھەندێک گۆرانی ناسراو بە گۆرانییەکانی کاولی، کە ھەمان گۆرانییەکانی [[دۆم]]ە، وەک گۆرانی «[[نێرگەلە]]کە شکا» و ئەویش بە یەکێک لە بەناوبانگترین گۆرانیبێژە فۆلکلۆرییەکانی عێراق دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=ميديا |یەکەم=المدن- |ناونیشان=https://www.almodon.com/media/2021/12/15/ساجدة-عبيد-العراقية-التي-يجمع-عليها-مجتمع-منقسم|سەردێڕ=ساجدة عبيد: العراقية التي يُجمع عليها مجتمع منقسم |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211215213645/https://www.almodon.com/media/2021/12/15/ساجدة-عبيد-العراقية-التي-يجمع-عليها-مجتمع-منقسم |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=almodon |زمان=ar}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=العرب |یەکەم=Al Arab |ڕێکەوت=ديسمبر 16, 2021 12:00 |ناونیشان=http://alarab.co.uk/%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF%D8%A9-%D8%B9%D8%A8%D9%8A%D8%AF-%D9%85%D8%B7%D8%B1%D8%A8%D8%A9-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A%D8%A9-%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D9%85%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%88%D9%86|سەردێڕ=ساجدة عبيد مطربة عراقية تجمع ما فرقه السياسيون {{!}} {{!}} صحيفة العرب |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220104204236/https://alarab.co.uk/ساجدة-عبيد-مطربة-عراقية-تجمع-ما-فرقه-السياسيون |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=صحيفة العرب |زمان=ar}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shafaq.com/ar/منوعـات/تقرير-مريكي-عن-ساجدة-عبيد-عندما-وحدت-العراقيين-المنقسمين |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211215202719/https://www.shafaq.com/ar/منوعـات/تقرير-مريكي-عن-ساجدة-عبيد-عندما-وحدت-العراقيين-المنقسمين |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=تقرير أمريكي عن ساجدة عبيد عندما وحدت العراقيين المنقسمين}}</ref> == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|ژیاننامە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧]] 00l5c1tohetwnzm4uh2ycqpbvc6tewy 1572549 1572497 2026-04-05T15:00:43Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1572549 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{Databox}}'''ساجیدە عوبێد''' (٢ی تشرینی دووەمی ١٩٥٧ – ٤ی نیسانی ٢٠٢٦) گۆرانیبێژێکی فۆلکلۆری [[عێراق|عێراقی]] بوو کە بە شێوازی گۆرانی وتنی گۆرانییە فۆلکلۆرییەکانی ناسرا، ھەروەھا گۆرانییەکانی چۆپی و گوندنشینەکان، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشان=https://sada-alfan.com/2020/03/05/%d8%b3%d8%a7%d8%ac%d8%af%d8%a9-%d8%b9%d8%a8%d9%8a%d8%af-%d9%88%d8%a7%d9%84%d8%ba%d9%86%d8%a7%d8%a1-%d8%a7%d9%84%d8%b1%d9%8a%d9%81%d9%8a/|سەردێڕ=ساجدة عبيد والغناء الريفي - صدى الفن |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220104233811/https://sada-alfan.com/2020/03/05/ساجدة-عبيد-والغناء-الريفي/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=صدى الفن |زمان=ar}}</ref> و ھەندێک گۆرانی ناسراو بە گۆرانییەکانی کاولی، کە ھەمان گۆرانییەکانی [[دۆم]]ە، وەک گۆرانی «[[نێرگەلە]]کە شکا» و ئەویش بە یەکێک لە بەناوبانگترین گۆرانیبێژە فۆلکلۆرییەکانی عێراق دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=ميديا |یەکەم=المدن- |ناونیشان=https://www.almodon.com/media/2021/12/15/ساجدة-عبيد-العراقية-التي-يجمع-عليها-مجتمع-منقسم|سەردێڕ=ساجدة عبيد: العراقية التي يُجمع عليها مجتمع منقسم |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211215213645/https://www.almodon.com/media/2021/12/15/ساجدة-عبيد-العراقية-التي-يجمع-عليها-مجتمع-منقسم |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=almodon |زمان=ar}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=العرب |یەکەم=Al Arab |ڕێکەوت=ديسمبر 16, 2021 12:00 |ناونیشان=http://alarab.co.uk/%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF%D8%A9-%D8%B9%D8%A8%D9%8A%D8%AF-%D9%85%D8%B7%D8%B1%D8%A8%D8%A9-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A%D8%A9-%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D9%85%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%88%D9%86|سەردێڕ=ساجدة عبيد مطربة عراقية تجمع ما فرقه السياسيون {{!}} {{!}} صحيفة العرب |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220104204236/https://alarab.co.uk/ساجدة-عبيد-مطربة-عراقية-تجمع-ما-فرقه-السياسيون |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=صحيفة العرب |زمان=ar}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shafaq.com/ar/منوعـات/تقرير-مريكي-عن-ساجدة-عبيد-عندما-وحدت-العراقيين-المنقسمين |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211215202719/https://www.shafaq.com/ar/منوعـات/تقرير-مريكي-عن-ساجدة-عبيد-عندما-وحدت-العراقيين-المنقسمين |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=تقرير أمريكي عن ساجدة عبيد عندما وحدت العراقيين المنقسمين}}</ref> == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|ژیاننامە}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧]] 5y10iug5rrx567kor8t7idclmv6t5zv 1572633 1572549 2026-04-05T17:03:52Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:مۆسیقا|مۆسیقا]] و [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1572633 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{Databox}}'''ساجیدە عوبێد''' (٢ی تشرینی دووەمی ١٩٥٧ – ٤ی نیسانی ٢٠٢٦) گۆرانیبێژێکی فۆلکلۆری [[عێراق|عێراقی]] بوو کە بە شێوازی گۆرانی وتنی گۆرانییە فۆلکلۆرییەکانی ناسرا، ھەروەھا گۆرانییەکانی چۆپی و گوندنشینەکان، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشان=https://sada-alfan.com/2020/03/05/%d8%b3%d8%a7%d8%ac%d8%af%d8%a9-%d8%b9%d8%a8%d9%8a%d8%af-%d9%88%d8%a7%d9%84%d8%ba%d9%86%d8%a7%d8%a1-%d8%a7%d9%84%d8%b1%d9%8a%d9%81%d9%8a/|سەردێڕ=ساجدة عبيد والغناء الريفي - صدى الفن |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220104233811/https://sada-alfan.com/2020/03/05/ساجدة-عبيد-والغناء-الريفي/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=صدى الفن |زمان=ar}}</ref> و ھەندێک گۆرانی ناسراو بە گۆرانییەکانی کاولی، کە ھەمان گۆرانییەکانی [[دۆم]]ە، وەک گۆرانی «[[نێرگەلە]]کە شکا» و ئەویش بە یەکێک لە بەناوبانگترین گۆرانیبێژە فۆلکلۆرییەکانی عێراق دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=ميديا |یەکەم=المدن- |ناونیشان=https://www.almodon.com/media/2021/12/15/ساجدة-عبيد-العراقية-التي-يجمع-عليها-مجتمع-منقسم|سەردێڕ=ساجدة عبيد: العراقية التي يُجمع عليها مجتمع منقسم |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211215213645/https://www.almodon.com/media/2021/12/15/ساجدة-عبيد-العراقية-التي-يجمع-عليها-مجتمع-منقسم |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=almodon |زمان=ar}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=العرب |یەکەم=Al Arab |ڕێکەوت=ديسمبر 16, 2021 12:00 |ناونیشان=http://alarab.co.uk/%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF%D8%A9-%D8%B9%D8%A8%D9%8A%D8%AF-%D9%85%D8%B7%D8%B1%D8%A8%D8%A9-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A%D8%A9-%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D9%85%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%88%D9%86|سەردێڕ=ساجدة عبيد مطربة عراقية تجمع ما فرقه السياسيون {{!}} {{!}} صحيفة العرب |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220104204236/https://alarab.co.uk/ساجدة-عبيد-مطربة-عراقية-تجمع-ما-فرقه-السياسيون |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=صحيفة العرب |زمان=ar}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://shafaq.com/ar/منوعـات/تقرير-مريكي-عن-ساجدة-عبيد-عندما-وحدت-العراقيين-المنقسمين |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211215202719/https://www.shafaq.com/ar/منوعـات/تقرير-مريكي-عن-ساجدة-عبيد-عندما-وحدت-العراقيين-المنقسمين |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=تقرير أمريكي عن ساجدة عبيد عندما وحدت العراقيين المنقسمين}}</ref> == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا|عێراق}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧]] ef3rg28e2psf1d6ww0zb74z1fufp8i4 0 294162 1572502 1572262 2026-04-05T12:05:04Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572502 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''بنکەی ھێزی بۆشاییی ڤاندێنبێرگ''' (ئای ئەی تی ئەی: ڤی بی جی، ئای سی ئەی ئۆ: کەی ڤی بی جی، ئێف ئەی ئەی ئێڵ ئای دی: ڤی بی جی)، پێشتر '''بنکەی ئاسمانیی ڤاندێنبێرگ'''، بنکەیەکی ھێزی بۆشاییی ویلایەتە یەکگرتووەکانە لە [[شارستانی سانتا باربارا، کالیفۆرنیا]]. لە ساڵی ١٩٤١ دامەزراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.military.com/base-guide/vandenberg-air-force-base|سەردێڕ=Vandenberg SFB Base Guide |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Military.com |زمان=en}}</ref> بنکەی ھێزی بۆشاییی ڤاندێنبێرگ بنکەیەکی ھەڵدانی بۆشایییە، کە مەکۆ ئاسمانییەکان لە مەودای ڕۆژاواوە ھەڵدەدات، و ھەروەھا تاقیکردنەوەی مووشەک ئەنجام دەدات. دێڵتا ٣٠ی ھەڵدانی بۆشاییی ھێزی بۆشاییی ویلایەتە یەکگرتووەکان وەک دێڵتای خانەخوێ بۆ بنکەکە کار دەکات، کە ھاوتایە لەگەڵ باڵی بنکەی ئاسمانیی ھێزی ئاسمانی. جگە لە ئەرکی ھەڵدانی بۆشاییی سەربازی، بنکەی ھێزی بۆشاییی ڤاندێنبێرگ میوانداریی ھەڵدانی بۆشایی بۆ قەوارە مەدەنی و بازرگانییەکان دەکات، وەک [[ناسا]] و [[سپەیس ئێکس]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Vandenberg Space Force Base}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕین|کالیفۆڕنیا|فڕینی بۆشایی}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} r4bqth7nd5elynnrj8a50hdrbgjg78k 1572677 1572502 2026-04-05T20:05:41Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572677 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''بنکەی ھێزی بۆشاییی ڤاندێنبێرگ''' (ئای ئەی تی ئەی: ڤی بی جی، ئای سی ئەی ئۆ: کەی ڤی بی جی، ئێف ئەی ئەی ئێڵ ئای دی: ڤی بی جی)، پێشتر '''بنکەی ئاسمانیی ڤاندێنبێرگ'''، بنکەیەکی ھێزی بۆشاییی ویلایەتە یەکگرتووەکانە لە [[شارستانی سانتا باربارا، کالیفۆرنیا]]. لە ساڵی ١٩٤١ دامەزراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.military.com/base-guide/vandenberg-air-force-base|سەردێڕ=Vandenberg SFB Base Guide |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Military.com |زمان=en}}</ref> بنکەی ھێزی بۆشاییی ڤاندێنبێرگ بنکەیەکی ھەڵدانی بۆشایییە، کە مەکۆ ئاسمانییەکان لە مەودای ڕۆژاواوە ھەڵدەدات، و ھەروەھا تاقیکردنەوەی مووشەک ئەنجام دەدات. دێڵتا ٣٠ی ھەڵدانی بۆشاییی ھێزی بۆشاییی ویلایەتە یەکگرتووەکان وەک دێڵتای خانەخوێ بۆ بنکەکە کار دەکات، کە ھاوتایە لەگەڵ باڵی بنکەی ئاسمانیی ھێزی ئاسمانی. جگە لە ئەرکی ھەڵدانی بۆشاییی سەربازی، بنکەی ھێزی بۆشاییی ڤاندێنبێرگ میوانداریی ھەڵدانی بۆشایی بۆ قەوارە مەدەنی و بازرگانییەکان دەکات، وەک [[ناسا]] و [[سپەیس ئێکس]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Vandenberg Space Force Base}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕین|کالیفۆڕنیا|فڕینی بۆشایی}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] ot16rlegxlvukm5xixsh79mdqkjgxff 0 294163 1572719 1572292 2026-04-05T20:12:41Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572719 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Delta_IV_launch_2013-08-28.jpg|وێنۆک|بەرەو ئاسمان چوونی دێڵتا ٤ ھێڤی لە ئەس ئێڵ سی-٦]] '''ھەڵدانی بۆشاییی ئاسایشی نیشتمانی''' ('''ئێن ئێس ئێس ئێڵ''') بەرنامەیەکی ھێزی بۆشاییی ویلایەتە یەکگرتووەکانە (یوو ئێس ئەس ئێف) کە مەبەست لێی دڵنیابوونەوەیە لە گەیشتن بە بۆشایی ئاسمان بۆ بارستایییە سوودبەخشەکانی [[وەزارەتی بەرگریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی بەرگریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و بارستایییە سوودبەخشەکانی تری [[حکوومەتی فیدراڵی ئەمریکا|حکوومەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ئەم بەرنامەیە لەلایەن بەڕێوەبەرایەتیی دەستڕاسیی مسۆگەرکراو بۆ بۆشایی ئاسمان (ئەس ئەس سی/ئەی ئەی) سەر بە فەرماندەیی سیستمەکانی بۆشاییی ھێزی بۆشایی (ئەس ئەس سی)، بە ھاوبەشی لەگەڵ نووسینگەی نیشتمانیی سیخوڕی بەڕێوە دەبرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|National Security Space Launch}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] t0bkgdgnp5ej4my56tsd5ngshv8ehzx 0 294164 1572503 1572261 2026-04-05T12:05:14Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572503 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''نووسینگەی نیشتمانیی سیخوڕی''' ('''ئێن ئاڕ ئۆ''') ئەندامێکی کۆمەڵگەی ھەواڵگریی ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئاژانسێکی [[وەزارەتی بەرگریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی بەرگریی ویلایەتە یەکگرتووەکانە]] کە [[مانگی دەستکردی سیخوڕ|مانگە دەستکردەکانی سیخوڕیی]] [[حکوومەتی فیدراڵی ئەمریکا|حکوومەتی فیدراڵیی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] دیزاین دەکات، دروست دەکات، ھەڵدەدات و بەڕێوەیان دەبات. زانیاریی ھەواڵگریی مانگی دەستکرد بۆ چەندین ئاژانسی حکوومەتی دابین دەکات، بەتایبەتی ھەواڵگریی ئاماژەکان (سیگینت) بۆ [[دەزگای ئاسایشی نەتەوەیی|ئاژانسی ئاسایشی نەتەوەیی]] (ئێن ئێس ئەی)، ھەواڵگریی وێنەیی (ئایمینت) بۆ ئاژانسی نیشتمانیی ھەواڵگریی جوگرافی-بۆشایی (ئێن جی ئەی)، و ھەواڵگریی پێوانەکردن و نیشانەکان (ماسینت) بۆ ئاژانسی ھەواڵگریی بەرگری (دی ئای ئەی).<ref name="fasnro">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Federation of American Scientists |ناونیشان=https://www.fas.org/irp/nro/commission/evolving.htm}}</ref> ئێن ئاڕ ئۆ لە ساڵی ٢٠٢٣ ڕای گەیاند کە پلان دەکێشێت لە ماوەی دەیەی داھاتوودا ژمارەی ئەو مانگە دەستکردانەی کە بەڕێوەیان دەبات چوار ھێندە بکات و ژمارەی ئەو ئاماژە و وێنانەی کە دەیانگەیەنێت بە فاکتەری دە زیاد بکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|National Reconnaissance Office}} {{شریتی دەروازە|شەڕ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٦١]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 13tnj4s84560cnnltpme4vp8eqfiuku 0 294165 1572504 1572260 2026-04-05T12:05:24Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572504 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{بنبەست|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ئەندازیاریی متمانەپێکراوی''' لقێکی لاوەکیی ئەندازیاریی سیستمەکانە کە جەخت لەسەر توانای ئامێرەکان دەکاتەوە بۆ کارکردن بەبێ شکستان. متمانەپێکراوی بە ئەگەری ئەوە پێناسە دەکرێت کە بەرھەمێک، سیستمێک، یان خزمەتگوزارییەک ئەرکە مەبەستدارەکەی بە شێوەیەکی گونجاو بۆ ماوەیەکی دیاریکراو ئەنجام بدات؛ یان لە ژینگەیەکی دیاریکراودا بەبێ شکستان کار بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://asq.org/quality-resources/reliability|سەردێڕ=What is Reliability? Quality & Reliability Defined {{!}} ASQ |وێبگە=American Society for Quality}}</ref> متمانەپێکراوی پەیوەندییەکی نزیکی بە بەردەستبوونییەوە ھەیە، کە بەزۆری وەک توانای پێکھاتەیەک یان سیستمێک بۆ کارکردن لە ساتێکی دیاریکراو یان ماوەیەکی کاتیدا وەسف دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئامار|تەکنۆلۆژیا|ئەندازیاری}} [[پۆل:ڕشتەکانی ئەندازیاری]] [[پۆل:زانستی ماددە]] hn5399x725omfjvb4c0wmark3s9kzi1 1572570 1572504 2026-04-05T16:02:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Reliability engineering}} 1572570 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{بنبەست|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ئەندازیاریی متمانەپێکراوی''' لقێکی لاوەکیی ئەندازیاریی سیستمەکانە کە جەخت لەسەر توانای ئامێرەکان دەکاتەوە بۆ کارکردن بەبێ شکستان. متمانەپێکراوی بە ئەگەری ئەوە پێناسە دەکرێت کە بەرھەمێک، سیستمێک، یان خزمەتگوزارییەک ئەرکە مەبەستدارەکەی بە شێوەیەکی گونجاو بۆ ماوەیەکی دیاریکراو ئەنجام بدات؛ یان لە ژینگەیەکی دیاریکراودا بەبێ شکستان کار بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://asq.org/quality-resources/reliability|سەردێڕ=What is Reliability? Quality & Reliability Defined {{!}} ASQ |وێبگە=American Society for Quality}}</ref> متمانەپێکراوی پەیوەندییەکی نزیکی بە بەردەستبوونییەوە ھەیە، کە بەزۆری وەک توانای پێکھاتەیەک یان سیستمێک بۆ کارکردن لە ساتێکی دیاریکراو یان ماوەیەکی کاتیدا وەسف دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئامار|تەکنۆلۆژیا|ئەندازیاری}} {{پۆلی کۆمنز|Reliability engineering}} [[پۆل:ڕشتەکانی ئەندازیاری]] [[پۆل:زانستی ماددە]] e1z98c6tj4hirwh0p58kjrwyvoqdr1b 0 294166 1572499 1572265 2026-04-05T12:04:34Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572499 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''دێڵتا ٢''' [[سیستمی ھەڵدانی خەرجکراو|سیستەمێکی ھەڵدانی خەرجکراو]] بوو کە لەلایەن [[کۆمپانیای ماکدۆنڵ دۆگلاس|ماکدۆنڵ دۆگلاس]] دیزاین کرابوو و دروست کرابوو، ھەندێک جار بە تۆڕاد دێڵتا ١ دەناسرا. دێڵتا ٢ بەشێک بوو لە خێزانی [[دێڵتا (خێزانی مووشەک)|مووشەکی دێڵتا]]، کە لە دێڵتا ٣٠٠٠ وەرگیرابوو، و لە ساڵی ١٩٨٩ کەوتە خزمەتەوە. دوو جۆری سەرەکی ھەبوون، دێڵتا ٦٠٠٠ و دێڵتا ٧٠٠٠، کە ئەمەی دووەمیان جۆرە لاوەکییەکانی «لایت» و «ھێڤی» شی ھەبوو. لە ماوەی کارکردنیدا، دێڵتا ٢ چەندین بارستایی سوودبەخشی ھەڵگرت، لەوانە ٢٤ مانگی دەستکردی [[سیستمی شوێندۆزیی جیھانی]] (جی پی ئێس) بلۆک ٢، چەندین دەرزەن بارستایی سوودبەخشی ناسا، و ٦٠ مانگی دەستکردی پەیوەندییەکانی ئیریدیۆم. مووشەکەکە دوا ئەرکی خۆی، ئای سی ئێس ئەی تی-٢، لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨ ئەنجامدا، و زنجیرەیەک لە ١٠٠ ئەرکی سەرکەوتووی یەک لەدوای یەکی بەدەستھێنا، کە دواھەمین شکستی جی پی ئێس ئای ئای ئاڕ-١ بوو لە ساڵی ١٩٩٧.<ref name="data sheet">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kyle |یەکەم=Ed |ناونیشان=http://www.spacelaunchreport.com/delta2.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140728024436/http://www.spacelaunchreport.com/delta2.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤|وێبگە=spacelaunchreport.com}}</ref> لە کۆتایییەکانی ساڵانی ١٩٩٠دا، دێڵتا ٢ پەرەی پێدرا بۆ [[دێڵتا ٣]]ی ناسەرکەوتوو، کە ئەویش لە بەرامبەردا پەرەی پێدرا بۆ [[دێڵتا ٤]]ی بەتواناتر و سەرکەوتووتر، ئەگەرچی ئەمەی دووەمیان پاشماوەیەکی کەمی لەگەڵ مووشەکەکانی تۆڕ و دێڵتای ڕەسەندا ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی|گەردوون}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} g02oyd91gs8wg87acgkslhy5lngn51v 1572571 1572499 2026-04-05T16:02:20Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Delta II}} 1572571 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''دێڵتا ٢''' [[سیستمی ھەڵدانی خەرجکراو|سیستەمێکی ھەڵدانی خەرجکراو]] بوو کە لەلایەن [[کۆمپانیای ماکدۆنڵ دۆگلاس|ماکدۆنڵ دۆگلاس]] دیزاین کرابوو و دروست کرابوو، ھەندێک جار بە تۆڕاد دێڵتا ١ دەناسرا. دێڵتا ٢ بەشێک بوو لە خێزانی [[دێڵتا (خێزانی مووشەک)|مووشەکی دێڵتا]]، کە لە دێڵتا ٣٠٠٠ وەرگیرابوو، و لە ساڵی ١٩٨٩ کەوتە خزمەتەوە. دوو جۆری سەرەکی ھەبوون، دێڵتا ٦٠٠٠ و دێڵتا ٧٠٠٠، کە ئەمەی دووەمیان جۆرە لاوەکییەکانی «لایت» و «ھێڤی» شی ھەبوو. لە ماوەی کارکردنیدا، دێڵتا ٢ چەندین بارستایی سوودبەخشی ھەڵگرت، لەوانە ٢٤ مانگی دەستکردی [[سیستمی شوێندۆزیی جیھانی]] (جی پی ئێس) بلۆک ٢، چەندین دەرزەن بارستایی سوودبەخشی ناسا، و ٦٠ مانگی دەستکردی پەیوەندییەکانی ئیریدیۆم. مووشەکەکە دوا ئەرکی خۆی، ئای سی ئێس ئەی تی-٢، لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨ ئەنجامدا، و زنجیرەیەک لە ١٠٠ ئەرکی سەرکەوتووی یەک لەدوای یەکی بەدەستھێنا، کە دواھەمین شکستی جی پی ئێس ئای ئای ئاڕ-١ بوو لە ساڵی ١٩٩٧.<ref name="data sheet">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kyle |یەکەم=Ed |ناونیشان=http://www.spacelaunchreport.com/delta2.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140728024436/http://www.spacelaunchreport.com/delta2.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤|وێبگە=spacelaunchreport.com}}</ref> لە کۆتایییەکانی ساڵانی ١٩٩٠دا، دێڵتا ٢ پەرەی پێدرا بۆ [[دێڵتا ٣]]ی ناسەرکەوتوو، کە ئەویش لە بەرامبەردا پەرەی پێدرا بۆ [[دێڵتا ٤]]ی بەتواناتر و سەرکەوتووتر، ئەگەرچی ئەمەی دووەمیان پاشماوەیەکی کەمی لەگەڵ مووشەکەکانی تۆڕ و دێڵتای ڕەسەندا ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی|گەردوون}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{پۆلی کۆمنز|Delta II}} eqw2ekshqoquamftfcenuxakz0jj1tg 1572669 1572571 2026-04-05T20:04:21Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572669 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''دێڵتا ٢''' [[سیستمی ھەڵدانی خەرجکراو|سیستەمێکی ھەڵدانی خەرجکراو]] بوو کە لەلایەن [[کۆمپانیای ماکدۆنڵ دۆگلاس|ماکدۆنڵ دۆگلاس]] دیزاین کرابوو و دروست کرابوو، ھەندێک جار بە تۆڕاد دێڵتا ١ دەناسرا. دێڵتا ٢ بەشێک بوو لە خێزانی [[دێڵتا (خێزانی مووشەک)|مووشەکی دێڵتا]]، کە لە دێڵتا ٣٠٠٠ وەرگیرابوو، و لە ساڵی ١٩٨٩ کەوتە خزمەتەوە. دوو جۆری سەرەکی ھەبوون، دێڵتا ٦٠٠٠ و دێڵتا ٧٠٠٠، کە ئەمەی دووەمیان جۆرە لاوەکییەکانی «لایت» و «ھێڤی» شی ھەبوو. لە ماوەی کارکردنیدا، دێڵتا ٢ چەندین بارستایی سوودبەخشی ھەڵگرت، لەوانە ٢٤ مانگی دەستکردی [[سیستمی شوێندۆزیی جیھانی]] (جی پی ئێس) بلۆک ٢، چەندین دەرزەن بارستایی سوودبەخشی ناسا، و ٦٠ مانگی دەستکردی پەیوەندییەکانی ئیریدیۆم. مووشەکەکە دوا ئەرکی خۆی، ئای سی ئێس ئەی تی-٢، لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨ ئەنجامدا، و زنجیرەیەک لە ١٠٠ ئەرکی سەرکەوتووی یەک لەدوای یەکی بەدەستھێنا، کە دواھەمین شکستی جی پی ئێس ئای ئای ئاڕ-١ بوو لە ساڵی ١٩٩٧.<ref name="data sheet">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kyle |یەکەم=Ed |ناونیشان=http://www.spacelaunchreport.com/delta2.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140728024436/http://www.spacelaunchreport.com/delta2.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤|وێبگە=spacelaunchreport.com}}</ref> لە کۆتایییەکانی ساڵانی ١٩٩٠دا، دێڵتا ٢ پەرەی پێدرا بۆ [[دێڵتا ٣]]ی ناسەرکەوتوو، کە ئەویش لە بەرامبەردا پەرەی پێدرا بۆ [[دێڵتا ٤]]ی بەتواناتر و سەرکەوتووتر، ئەگەرچی ئەمەی دووەمیان پاشماوەیەکی کەمی لەگەڵ مووشەکەکانی تۆڕ و دێڵتای ڕەسەندا ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Delta II}} gqvounk1wz68i6javbc85bphg6kpmxl 0 294167 1572724 1572284 2026-04-05T20:13:31Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572724 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''زنجیرەی دێڵتا ٣٠٠٠''' [[سیستمی ھەڵدانی خەرجکراو|سیستەمێکی ھەڵدانی خەرجکراوی]] ئەمریکی بوو کە بۆ ئەنجامدانی ٣٨ ھەڵدانی [[خولگە|خولگەیی]] لە نێوان ساڵانی ١٩٧٥ و ١٩٨٩ بەکاردەھێنرا. ئەندامێکی خێزانی [[دێڵتا (خێزانی مووشەک)|مووشەکی دێڵتا]] بوو. چەندین جۆری ھەبوو، کە لە ڕێگەی کۆدێکی ژمارەیی چوار ژمارەیییەوە لە یەکتر جیا دەکرانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} ixno8g2l0ce1wbaz32wo5b48q1289dt 0 294168 1572498 1572279 2026-04-05T12:04:24Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572498 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Artemis_I_SLS_Core_Stage_Prep_for_Lift_Mate.jpg|وێنۆک|پاڵنەرە مووشەکییە ڕەقەکانی [[سیستمی ھەڵدانی بۆشایی|ئەس ئێڵ ئەس]]]] '''پاڵنەری مووشەکیی ڕەق''' ('''ئەس ئاڕ بی''') بزوێنەرێکی سووتەمەنی ڕەقە کە بەکاردێت بۆ دابینکردنی [[پاڵ پێوەنان|پاڵنەر]] لە ھەڵدانی مەکۆ ئاسمانییەکاندا لە ھەڵدانی سەرەتایییەوە تا یەکەم سەرکەوتن. چەندین پێڕاگوێزی ھەڵدان، لەوانە [[ئەتڵەس ٥]]،<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Assets |ناونیشان=http://www.lockheedmartin.com/data/assets/13434.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111217084517/http://www.lockheedmartin.com/data/assets/13434.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |chapter=Data |بڵاوکەرەوە=Lockheed Martin}}</ref> [[سیستمی ھەڵدانی بۆشایی|ئەس ئێڵ ئەس]] و [[مەکۆکی ئاسمانی]]، ئەس ئاڕ بی-یان بەکارھێناوە بۆ ئەوەی زۆربەی ئەو پاڵنەرەی کە پێویستە بۆ خستنە ناو خولگەی پێڕاگوێزەکە، بە پێڕاگوێزەکانی ھەڵدان بدەن. مەکۆکی ئاسمانی دوو ئەس ئاڕ بیی مەکۆکی ئاسمانی بەکارھێنا، کە گەورەترین بزوێنەری سووتەمەنی ڕەق بوون کە تا ئێستا دروست کرابن تا دروستکردنی [[سیستمی ھەڵدانی بۆشایی]] و یەکەم بوون کە بۆ گەڕاندنەوە و دووبارە بەکارھێنانەوە دیزاین کرابن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/reference/shutref/srb/srb.html|سەردێڕ=HSF - The Shuttle |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19990421084627/http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/reference/shutref/srb/srb.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١٦|وێبگە=spaceflight.nasa.gov}}</ref> سووتەمەنی بۆ ھەر بزوێنەرێکی مووشەکیی ڕەق لەسەر مەکۆکی ئاسمانی کێشی نزیکەی ٥٠٠٬٠٠٠ کیلۆگرام بوو.<ref name="science_ksc_nasa_gov-srb_html_srb">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/technology/sts-newsref/srb.html#srb |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120216005534/http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/technology/sts-newsref/srb.html#srb |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٠٤}}.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|فڕینی بۆشایی|وزە|فڕین}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} f06exefyzushrhsve74pmuoo44hv8wl 1572572 1572498 2026-04-05T16:02:30Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Solid rocket boosters}} 1572572 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Artemis_I_SLS_Core_Stage_Prep_for_Lift_Mate.jpg|وێنۆک|پاڵنەرە مووشەکییە ڕەقەکانی [[سیستمی ھەڵدانی بۆشایی|ئەس ئێڵ ئەس]]]] '''پاڵنەری مووشەکیی ڕەق''' ('''ئەس ئاڕ بی''') بزوێنەرێکی سووتەمەنی ڕەقە کە بەکاردێت بۆ دابینکردنی [[پاڵ پێوەنان|پاڵنەر]] لە ھەڵدانی مەکۆ ئاسمانییەکاندا لە ھەڵدانی سەرەتایییەوە تا یەکەم سەرکەوتن. چەندین پێڕاگوێزی ھەڵدان، لەوانە [[ئەتڵەس ٥]]،<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Assets |ناونیشان=http://www.lockheedmartin.com/data/assets/13434.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111217084517/http://www.lockheedmartin.com/data/assets/13434.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |chapter=Data |بڵاوکەرەوە=Lockheed Martin}}</ref> [[سیستمی ھەڵدانی بۆشایی|ئەس ئێڵ ئەس]] و [[مەکۆکی ئاسمانی]]، ئەس ئاڕ بی-یان بەکارھێناوە بۆ ئەوەی زۆربەی ئەو پاڵنەرەی کە پێویستە بۆ خستنە ناو خولگەی پێڕاگوێزەکە، بە پێڕاگوێزەکانی ھەڵدان بدەن. مەکۆکی ئاسمانی دوو ئەس ئاڕ بیی مەکۆکی ئاسمانی بەکارھێنا، کە گەورەترین بزوێنەری سووتەمەنی ڕەق بوون کە تا ئێستا دروست کرابن تا دروستکردنی [[سیستمی ھەڵدانی بۆشایی]] و یەکەم بوون کە بۆ گەڕاندنەوە و دووبارە بەکارھێنانەوە دیزاین کرابن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/reference/shutref/srb/srb.html|سەردێڕ=HSF - The Shuttle |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19990421084627/http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/reference/shutref/srb/srb.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١٦|وێبگە=spaceflight.nasa.gov}}</ref> سووتەمەنی بۆ ھەر بزوێنەرێکی مووشەکیی ڕەق لەسەر مەکۆکی ئاسمانی کێشی نزیکەی ٥٠٠٬٠٠٠ کیلۆگرام بوو.<ref name="science_ksc_nasa_gov-srb_html_srb">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/technology/sts-newsref/srb.html#srb |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120216005534/http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/technology/sts-newsref/srb.html#srb |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٠٤}}.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|فڕینی بۆشایی|وزە|فڕین}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{پۆلی کۆمنز|Solid rocket boosters}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] pc0giij7r6an9n85wye1xal4sshdg7g 1572668 1572572 2026-04-05T20:04:11Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572668 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Artemis_I_SLS_Core_Stage_Prep_for_Lift_Mate.jpg|وێنۆک|پاڵنەرە مووشەکییە ڕەقەکانی [[سیستمی ھەڵدانی بۆشایی|ئەس ئێڵ ئەس]]]] '''پاڵنەری مووشەکیی ڕەق''' ('''ئەس ئاڕ بی''') بزوێنەرێکی سووتەمەنی ڕەقە کە بەکاردێت بۆ دابینکردنی [[پاڵ پێوەنان|پاڵنەر]] لە ھەڵدانی مەکۆ ئاسمانییەکاندا لە ھەڵدانی سەرەتایییەوە تا یەکەم سەرکەوتن. چەندین پێڕاگوێزی ھەڵدان، لەوانە [[ئەتڵەس ٥]]،<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Assets |ناونیشان=http://www.lockheedmartin.com/data/assets/13434.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111217084517/http://www.lockheedmartin.com/data/assets/13434.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |chapter=Data |بڵاوکەرەوە=Lockheed Martin}}</ref> [[سیستمی ھەڵدانی بۆشایی|ئەس ئێڵ ئەس]] و [[مەکۆکی ئاسمانی]]، ئەس ئاڕ بی-یان بەکارھێناوە بۆ ئەوەی زۆربەی ئەو پاڵنەرەی کە پێویستە بۆ خستنە ناو خولگەی پێڕاگوێزەکە، بە پێڕاگوێزەکانی ھەڵدان بدەن. مەکۆکی ئاسمانی دوو ئەس ئاڕ بیی مەکۆکی ئاسمانی بەکارھێنا، کە گەورەترین بزوێنەری سووتەمەنی ڕەق بوون کە تا ئێستا دروست کرابن تا دروستکردنی [[سیستمی ھەڵدانی بۆشایی]] و یەکەم بوون کە بۆ گەڕاندنەوە و دووبارە بەکارھێنانەوە دیزاین کرابن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/reference/shutref/srb/srb.html|سەردێڕ=HSF - The Shuttle |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19990421084627/http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/reference/shutref/srb/srb.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١٦|وێبگە=spaceflight.nasa.gov}}</ref> سووتەمەنی بۆ ھەر بزوێنەرێکی مووشەکیی ڕەق لەسەر مەکۆکی ئاسمانی کێشی نزیکەی ٥٠٠٬٠٠٠ کیلۆگرام بوو.<ref name="science_ksc_nasa_gov-srb_html_srb">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/technology/sts-newsref/srb.html#srb |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120216005534/http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/technology/sts-newsref/srb.html#srb |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٠٤}}.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|فڕینی بۆشایی|وزە|فڕین}} {{پۆلی کۆمنز|Solid rocket boosters}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 89z0dz1txcsx5klc6iyb37xfgvhpcbp 0 294169 1572495 1572283 2026-04-05T12:03:54Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572495 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} لە دیزاینی ئەرکی بۆشاییدا، '''خولگەی گواستنەوەی زەوی-جێگیر''' ('''جی تی ئۆ''')یان '''خولگەی گواستنەوەی ھاوکاتی زەوی''' جۆرێکی زۆر ھێلکەییی [[خولگەی دەوری زەوی|خولگەی ناوەند-زەوییە]]، بەزۆری بە [[نزیکترین و دوورترین|پێریجییەک]] کە وەک [[خولگەی نزیکی زەوی]] (ئێڵ ئی ئۆ) نزم بێت و [[نزیکترین و دوورترین|ئاپۆجییەک]] کە وەک خولگەی زەوی-جێگیر (جی ئی ئۆ) بەرز بێت. ئەو [[مانگی دەستکرد|مانگە دەستکردانەی]] کە بۆ خولگەی ھاوکاتی زەوی (جی ئەس ئۆ)یان جی ئی ئۆ مەبەستن، زۆرجار وەک ھەنگاوێکی ناوەندی بۆ گەیشتن بە خولگەی کۆتایییان دەخرێنە ناو جی تی ئۆ. بەرھەمھێنەرانی پێڕاگوێزەکانی ھەڵدان زۆرجار ڕیکلام بۆ بڕی ئەو بارستایییە سوودبەخشە دەکەن کە پێڕاگوێزەکە دەتوانێت بیخاتە ناو جی تی ئۆ.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.ulalaunch.com/site/docs/product_cards/guides/Delta%20IV%20Users%20Guide%20June%202013.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131014123330/http://www.ulalaunch.com/site/docs/product_cards/guides/Delta%20IV%20Users%20Guide%20June%202013.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|پەڕەکان=٢-١٠}} accessed 2013 July 27.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} lnjpxyz8o66azvr4jy4qsq96sm1klok 1572679 1572495 2026-04-05T20:06:01Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572679 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} لە دیزاینی ئەرکی بۆشاییدا، '''خولگەی گواستنەوەی زەوی-جێگیر''' ('''جی تی ئۆ''')یان '''خولگەی گواستنەوەی ھاوکاتی زەوی''' جۆرێکی زۆر ھێلکەییی [[خولگەی دەوری زەوی|خولگەی ناوەند-زەوییە]]، بەزۆری بە [[نزیکترین و دوورترین|پێریجییەک]] کە وەک [[خولگەی نزیکی زەوی]] (ئێڵ ئی ئۆ) نزم بێت و [[نزیکترین و دوورترین|ئاپۆجییەک]] کە وەک خولگەی زەوی-جێگیر (جی ئی ئۆ) بەرز بێت. ئەو [[مانگی دەستکرد|مانگە دەستکردانەی]] کە بۆ خولگەی ھاوکاتی زەوی (جی ئەس ئۆ)یان جی ئی ئۆ مەبەستن، زۆرجار وەک ھەنگاوێکی ناوەندی بۆ گەیشتن بە خولگەی کۆتایییان دەخرێنە ناو جی تی ئۆ. بەرھەمھێنەرانی پێڕاگوێزەکانی ھەڵدان زۆرجار ڕیکلام بۆ بڕی ئەو بارستایییە سوودبەخشە دەکەن کە پێڕاگوێزەکە دەتوانێت بیخاتە ناو جی تی ئۆ.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.ulalaunch.com/site/docs/product_cards/guides/Delta%20IV%20Users%20Guide%20June%202013.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131014123330/http://www.ulalaunch.com/site/docs/product_cards/guides/Delta%20IV%20Users%20Guide%20June%202013.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|پەڕەکان=٢-١٠}} accessed 2013 July 27.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] gk6q8ive5vdrixa7zchr2vrajwnyr5v 0 294170 1572496 1572281 2026-04-05T12:04:04Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572496 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵگەی ھەڵدانی بۆشاییی ١٧'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=McDowell |یەکەم=Jonathan |ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ١٩٩٨|ناونیشان=http://planet4589.org/space/jsr/back/news.350 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100503232748/http://planet4589.org/space/jsr/back/news.350 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Jonathan's Space Report}}</ref> ('''ئەس ئێڵ سی-١٧''')، پێشتر بە '''کۆمەڵگەی ھەڵدانی ١٧''' ('''ئێڵ سی-١٧''') دەستنیشان کرابوو، شوێنێکی ھەڵدان بوو لە [[وێستگەی ھێزی بۆشاییی کەیپ کەنەڤەرال]]، [[فلۆریدا]] کە بۆ ھەڵدانی پێڕاگوێزەکانی ھەڵدانی تۆڕ و [[دێڵتا (خێزانی مووشەک)|دێڵتا]] لە نێوان ساڵانی ١٩٥٨ و ٢٠١١ بەکارھاتووە. لە بنەڕەتدا لە ساڵی ١٩٥٦ دروست کراوە، ئەس ئێڵ سی-١٧ خاوەنی دوو سەکۆی ھەڵدانی [[سیستمی ھەڵدانی خەرجکراو|پێڕاگوێزی ھەڵدانی خەرجکراو]] (ئی ئێڵ ڤی)یە، ئەوانیش '''ئەس ئێڵ سی-١٧ ئەی''' و '''ئەس ئێڵ سی-١٧ بی'''ن. سەکۆکان لەلایەن باڵی ٤٥ی بۆشایی بەڕێوە دەبران و پاڵپشتییان لە زیاتر لە ٣٠٠ ھەڵدانی مووشەکی [[وەزارەتی بەرگریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی بەرگری]]، [[ناسا]] و بازرگانی کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} id67s1iw900oagdnzsix8a23w6hjgdr 1572573 1572496 2026-04-05T16:02:40Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Cape Canaveral Space Launch Complex 17}} 1572573 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵگەی ھەڵدانی بۆشاییی ١٧'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=McDowell |یەکەم=Jonathan |ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ١٩٩٨|ناونیشان=http://planet4589.org/space/jsr/back/news.350 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100503232748/http://planet4589.org/space/jsr/back/news.350 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Jonathan's Space Report}}</ref> ('''ئەس ئێڵ سی-١٧''')، پێشتر بە '''کۆمەڵگەی ھەڵدانی ١٧''' ('''ئێڵ سی-١٧''') دەستنیشان کرابوو، شوێنێکی ھەڵدان بوو لە [[وێستگەی ھێزی بۆشاییی کەیپ کەنەڤەرال]]، [[فلۆریدا]] کە بۆ ھەڵدانی پێڕاگوێزەکانی ھەڵدانی تۆڕ و [[دێڵتا (خێزانی مووشەک)|دێڵتا]] لە نێوان ساڵانی ١٩٥٨ و ٢٠١١ بەکارھاتووە. لە بنەڕەتدا لە ساڵی ١٩٥٦ دروست کراوە، ئەس ئێڵ سی-١٧ خاوەنی دوو سەکۆی ھەڵدانی [[سیستمی ھەڵدانی خەرجکراو|پێڕاگوێزی ھەڵدانی خەرجکراو]] (ئی ئێڵ ڤی)یە، ئەوانیش '''ئەس ئێڵ سی-١٧ ئەی''' و '''ئەس ئێڵ سی-١٧ بی'''ن. سەکۆکان لەلایەن باڵی ٤٥ی بۆشایی بەڕێوە دەبران و پاڵپشتییان لە زیاتر لە ٣٠٠ ھەڵدانی مووشەکی [[وەزارەتی بەرگریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی بەرگری]]، [[ناسا]] و بازرگانی کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{پۆلی کۆمنز|Cape Canaveral Space Launch Complex 17}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 1pbaiqhu3o6inms0qkukr6u0b0bmd45 1572667 1572573 2026-04-05T20:04:01Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572667 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵگەی ھەڵدانی بۆشاییی ١٧'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=McDowell |یەکەم=Jonathan |ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ١٩٩٨|ناونیشان=http://planet4589.org/space/jsr/back/news.350 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100503232748/http://planet4589.org/space/jsr/back/news.350 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Jonathan's Space Report}}</ref> ('''ئەس ئێڵ سی-١٧''')، پێشتر بە '''کۆمەڵگەی ھەڵدانی ١٧''' ('''ئێڵ سی-١٧''') دەستنیشان کرابوو، شوێنێکی ھەڵدان بوو لە [[وێستگەی ھێزی بۆشاییی کەیپ کەنەڤەرال]]، [[فلۆریدا]] کە بۆ ھەڵدانی پێڕاگوێزەکانی ھەڵدانی تۆڕ و [[دێڵتا (خێزانی مووشەک)|دێڵتا]] لە نێوان ساڵانی ١٩٥٨ و ٢٠١١ بەکارھاتووە. لە بنەڕەتدا لە ساڵی ١٩٥٦ دروست کراوە، ئەس ئێڵ سی-١٧ خاوەنی دوو سەکۆی ھەڵدانی [[سیستمی ھەڵدانی خەرجکراو|پێڕاگوێزی ھەڵدانی خەرجکراو]] (ئی ئێڵ ڤی)یە، ئەوانیش '''ئەس ئێڵ سی-١٧ ئەی''' و '''ئەس ئێڵ سی-١٧ بی'''ن. سەکۆکان لەلایەن باڵی ٤٥ی بۆشایی بەڕێوە دەبران و پاڵپشتییان لە زیاتر لە ٣٠٠ ھەڵدانی مووشەکی [[وەزارەتی بەرگریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی بەرگری]]، [[ناسا]] و بازرگانی کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Cape Canaveral Space Launch Complex 17}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] tvsoxi5x4791c6povigtnoemynzaxy1 0 294177 1572583 1572449 2026-04-05T16:04:52Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Pacific Time (U.S. and Canada)}} 1572583 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ناوچەی کاتیی ئۆقیانووسی ئارام (هێمن)''' (پی تی) [[ناوچەی کاتی|ناوچەیەکی کاتییە]] کە ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکان و باکووری ڕۆژاوای مەکسیک دەگرێتەوە. شوێنەکانی ئەم ناوچەیە بە کەمکردنەوەی ھەشت کاتژمێر لە [[کاتی گەردوونیی ھاوھەنگاو]] (یوو تی سی-٠٨:٠٠) پابەندی کاتی ستانداردن. لە ماوەی کاتی دەستپێکردن بە ڕووناکیی ڕۆژدا، لە جیاتی ئەوە جیاوازی کاتیی یوو تی سی-٠٧:٠٠ بەکاردێت. لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا، ئەم ناوچە کاتییە بە شێوەیەکی گشتی بە ناوچەی کاتیی ھێمن ناودەبرێت. بەتایبەتی، کات لەم ناوچەیەدا بە کاتی ستانداردی ھێمن (پی ئەس تی) ناودەبرێت کاتێک کاتی ستاندارد پەیڕەو دەکرێت (سەرەتای تشرینی دووەم تا ناوەڕاستی ئازار)، و کاتی ڕووناکیی ڕۆژی ھێمن (پی دی تی) کاتێک کاتی دەستپێکردن بە ڕووناکیی ڕۆژ (ناوەڕاستی ئازار تا سەرەتای تشرینی دووەم) پەیڕەو دەکرێت. لە [[مەکسیک]]، ناوچە کاتییە ھاوتایەکە بە زۆنا نۆرۆێستێ (ناوچەی باکووری ڕۆژاوا) ناسراوە و ھەمان خشتەی دەستپێکردن بە ڕووناکیی ڕۆژی ویلایەتە یەکگرتووەکان پەیڕەو دەکات. گەورەترین شار لە ناوچەی کاتیی ھێمن [[لۆس ئانجلەس]]ە، کە [[لۆس ئانجلەسی گەورە|ناوچە مەتترۆپۆلیتەنەکەی]] گەورەترینیشە لە ناوچە کاتییەکەدا. ئەم ناوچەیە دوو کاتژمێر لە پێش ناوچەی کاتیی ھاوایی-ئەلیۆتیانە، یەک کاتژمێر لە پێش ناوچەی کاتیی ئالاسکایە، یەک کاتژمێر لە دوای [[ناوچەی کاتیی شاخاوی]]یە، دوو کاتژمێر لە دوای ناوچەی کاتیی ناوەندییە، سێ کاتژمێر لە دوای [[ناوچەی کاتی ڕۆژھەڵات|ناوچەی کاتیی ڕۆژھەڵات]]ە، و چوار کاتژمێر لە دوای ناوچەی کاتیی ئەتڵەسییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Pacific Time (U.S. and Canada)}} [[پۆل:ناوچە کاتییەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] gvr6asnp4c14bg1yhcy5y18tgk40t1n 1572619 1572583 2026-04-05T17:01:42Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]]، [[دەروازە:کات|کات]] و [[دەروازە:کەنەدا|کەنەدا]] 1572619 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ناوچەی کاتیی ئۆقیانووسی ئارام (هێمن)''' (پی تی) [[ناوچەی کاتی|ناوچەیەکی کاتییە]] کە ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکان و باکووری ڕۆژاوای مەکسیک دەگرێتەوە. شوێنەکانی ئەم ناوچەیە بە کەمکردنەوەی ھەشت کاتژمێر لە [[کاتی گەردوونیی ھاوھەنگاو]] (یوو تی سی-٠٨:٠٠) پابەندی کاتی ستانداردن. لە ماوەی کاتی دەستپێکردن بە ڕووناکیی ڕۆژدا، لە جیاتی ئەوە جیاوازی کاتیی یوو تی سی-٠٧:٠٠ بەکاردێت. لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا، ئەم ناوچە کاتییە بە شێوەیەکی گشتی بە ناوچەی کاتیی ھێمن ناودەبرێت. بەتایبەتی، کات لەم ناوچەیەدا بە کاتی ستانداردی ھێمن (پی ئەس تی) ناودەبرێت کاتێک کاتی ستاندارد پەیڕەو دەکرێت (سەرەتای تشرینی دووەم تا ناوەڕاستی ئازار)، و کاتی ڕووناکیی ڕۆژی ھێمن (پی دی تی) کاتێک کاتی دەستپێکردن بە ڕووناکیی ڕۆژ (ناوەڕاستی ئازار تا سەرەتای تشرینی دووەم) پەیڕەو دەکرێت. لە [[مەکسیک]]، ناوچە کاتییە ھاوتایەکە بە زۆنا نۆرۆێستێ (ناوچەی باکووری ڕۆژاوا) ناسراوە و ھەمان خشتەی دەستپێکردن بە ڕووناکیی ڕۆژی ویلایەتە یەکگرتووەکان پەیڕەو دەکات. گەورەترین شار لە ناوچەی کاتیی ھێمن [[لۆس ئانجلەس]]ە، کە [[لۆس ئانجلەسی گەورە|ناوچە مەتترۆپۆلیتەنەکەی]] گەورەترینیشە لە ناوچە کاتییەکەدا. ئەم ناوچەیە دوو کاتژمێر لە پێش ناوچەی کاتیی ھاوایی-ئەلیۆتیانە، یەک کاتژمێر لە پێش ناوچەی کاتیی ئالاسکایە، یەک کاتژمێر لە دوای [[ناوچەی کاتیی شاخاوی]]یە، دوو کاتژمێر لە دوای ناوچەی کاتیی ناوەندییە، سێ کاتژمێر لە دوای [[ناوچەی کاتی ڕۆژھەڵات|ناوچەی کاتیی ڕۆژھەڵات]]ە، و چوار کاتژمێر لە دوای ناوچەی کاتیی ئەتڵەسییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Pacific Time (U.S. and Canada)}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا|کات|کەنەدا}} [[پۆل:ناوچە کاتییەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 53uv38v48hti5oaxtuj8iqfi8z95r7j 1572659 1572619 2026-04-05T20:02:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1572659 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ناوچەی کاتیی ئۆقیانووسی ئارام (هێمن)''' (پی تی) [[ناوچەی کاتی|ناوچەیەکی کاتییە]] کە ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکان و باکووری ڕۆژاوای مەکسیک دەگرێتەوە. شوێنەکانی ئەم ناوچەیە بە کەمکردنەوەی ھەشت کاتژمێر لە [[کاتی گەردوونیی ھاوھەنگاو]] (یوو تی سی-٠٨:٠٠) پابەندی کاتی ستانداردن. لە ماوەی کاتی دەستپێکردن بە ڕووناکیی ڕۆژدا، لە جیاتی ئەوە جیاوازی کاتیی یوو تی سی-٠٧:٠٠ بەکاردێت. لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا، ئەم ناوچە کاتییە بە شێوەیەکی گشتی بە ناوچەی کاتیی ھێمن ناودەبرێت. بەتایبەتی، کات لەم ناوچەیەدا بە کاتی ستانداردی ھێمن (پی ئەس تی) ناودەبرێت کاتێک کاتی ستاندارد پەیڕەو دەکرێت (سەرەتای تشرینی دووەم تا ناوەڕاستی ئازار)، و کاتی ڕووناکیی ڕۆژی ھێمن (پی دی تی) کاتێک کاتی دەستپێکردن بە ڕووناکیی ڕۆژ (ناوەڕاستی ئازار تا سەرەتای تشرینی دووەم) پەیڕەو دەکرێت. لە [[مەکسیک]]، ناوچە کاتییە ھاوتایەکە بە زۆنا نۆرۆێستێ (ناوچەی باکووری ڕۆژاوا) ناسراوە و ھەمان خشتەی دەستپێکردن بە ڕووناکیی ڕۆژی ویلایەتە یەکگرتووەکان پەیڕەو دەکات. گەورەترین شار لە ناوچەی کاتیی ھێمن [[لۆس ئانجلەس]]ە، کە [[لۆس ئانجلەسی گەورە|ناوچە مەتترۆپۆلیتەنەکەی]] گەورەترینیشە لە ناوچە کاتییەکەدا. ئەم ناوچەیە دوو کاتژمێر لە پێش ناوچەی کاتیی ھاوایی-ئەلیۆتیانە، یەک کاتژمێر لە پێش ناوچەی کاتیی ئالاسکایە، یەک کاتژمێر لە دوای [[ناوچەی کاتیی شاخاوی]]یە، دوو کاتژمێر لە دوای ناوچەی کاتیی ناوەندییە، سێ کاتژمێر لە دوای [[ناوچەی کاتی ڕۆژھەڵات|ناوچەی کاتیی ڕۆژھەڵات]]ە، و چوار کاتژمێر لە دوای ناوچەی کاتیی ئەتڵەسییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Pacific Time (U.S. and Canada)}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا|کات|کەنەدا}} [[پۆل:ناوچە کاتییەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 5cyhjd24y9fcvjya04qif8t9mgi7ft3 0 294179 1572682 1572451 2026-04-05T20:06:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1572682 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ناوچەی کاتیی ئالاسکا''' بە کەمکردنەوەی نۆ کاتژمێر لە [[کاتی گەردوونیی ھاوھەنگاو]] (یوو تی سی-٠٩:٠٠) پابەندی [[کاتی ستاندارد|کاتی ستانداردە]]. لە ماوەی [[ھاوینەکات|ھاوینەکاتدا]] جیاوازیی کاتییەکەی ھەشت کاتژمێرە (یوو تی سی-٠٨:٠٠). کاتی کاتژمێر لەم ناوچەیەدا لەسەر بنەمای تێکڕای کاتی خۆر لە ١٣٥ەمین ھێڵی درێژیی ڕۆژاوای ڕوانگەی گرینویچ دامەزراوە. ناوچەکە نزیکەی ھەموو ویلایەتی [[ئالاسکا]]ی ئەمریکا دەگرێتەوە و یەک کاتژمێر لە دوای ناوچەی کاتیی ھێمنەوەیە. کاتی ستاندارد: کاتی ستانداردی ئالاسکا (ئەی کەی ئەس تی) ھاوینەکات: کاتی ڕووناکیی ڕۆژی ئالاسکا (ئەی کەی دی تی)<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:جوگرافیای ئالاسکا]] [[پۆل:ناوچە کاتییەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] h9vn1q1vkgeoq9uvld50mu7e190w8w5 0 294180 1572635 1572453 2026-04-05T17:04:12Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]] و [[دەروازە:کات|کات]] 1572635 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Timezones2008_UTC-11.png|وێنۆک|300x300پیکسڵ|یوو تی سی-١١:٠٠: شین (کانوونی یەکەم)، پرتەقاڵی (حوزەیران)، زەرد (بەدرێژایی ساڵ)، شینی کاڵ (ناوچە دەریایییەکان)]] '''یوو تی سی−١١:٠٠''' ناسێنەرێکە بۆ جیاوازیی کاتی لە یوو تی سی بە -١١:٠٠. ئەم کاتە لە [[نیووەی]]، [[ساموای ئەمریکا]]، دوورگەی سوەینز، و بەشێک لە [[دوورگە بچووکەکانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بەکاردێت. ئەمە دواھەمین ناوچەی کاتیی ئاوەدانە، بەواتای ئەوەی ئەمە دواھەمین ناوچەی کاتیی ئاوەدانە کە ئاھەنگی سەری ساڵ دەگێڕێت، چونکە دواھەمین ناوچەی کاتیی جیھان (یوو تی سی-١٢:٠٠) تەنھا لە پارێزگارییە سروشتییە توندەکاندا ھەیە، وەک دوورگەی ھاولاند و بەیکەر.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا|کات}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] c9kdvs8ui7gaio891x74dq12pffzf8v 1572648 1572635 2026-04-05T20:00:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572648 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Timezones2008_UTC-11.png|وێنۆک|300x300پیکسڵ|یوو تی سی-١١:٠٠: شین (کانوونی یەکەم)، پرتەقاڵی (حوزەیران)، زەرد (بەدرێژایی ساڵ)، شینی کاڵ (ناوچە دەریایییەکان)]] '''یوو تی سی−١١:٠٠''' ناسێنەرێکە بۆ جیاوازیی کاتی لە یوو تی سی بە -١١:٠٠. ئەم کاتە لە [[نیووەی]]، [[ساموای ئەمریکا]]، دوورگەی سوەینز، و بەشێک لە [[دوورگە بچووکەکانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بەکاردێت. ئەمە دواھەمین ناوچەی کاتیی ئاوەدانە، بەواتای ئەوەی ئەمە دواھەمین ناوچەی کاتیی ئاوەدانە کە ئاھەنگی سەری ساڵ دەگێڕێت، چونکە دواھەمین ناوچەی کاتیی جیھان (یوو تی سی-١٢:٠٠) تەنھا لە پارێزگارییە سروشتییە توندەکاندا ھەیە، وەک دوورگەی ھاولاند و بەیکەر.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا|کات}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} oxoz4dalwou2efh9z7nwen5a86h0paa 0 294181 1572480 1572455 2026-04-05T12:01:24Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572480 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Timezones2008_UTC-12.png|وێنۆک|300x300پیکسڵ|یوو تی سی-١٢:٠٠: شین (کانوونی یەکەم)، پرتەقاڵی (حوزەیران)، زەرد (بەدرێژایی ساڵ)، شینی کاڵ (ناوچە دەریایییەکان)]] '''یوو تی سی−١٢:٠٠''' ناسێنەرێکە بۆ جیاوازیی کاتی لە یوو تی سی بە -١٢:٠٠. ئەمە دواھەمینە کە دەچێتە ناو ساڵێکی نوێ، و ھەندێک جار بە ناوچەی کاتیی '''ھێڵی ڕێکەوتی نێودەوڵەتیی ڕۆژاوا''' ('''ئای دی ئێڵ دەبلیوو''') ناودەبرێت.<ref name="IEEE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ieee802.org/16/aoe.html|سەردێڕ=IEEE 802.16 AOE Deadline Documentation |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=IEEE 802 LAN/MAN Standards Committee}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} p6ug0qeherxamtn5zfjckxnz1fr4di2 1572574 1572480 2026-04-05T16:03:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز}} 1572574 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Timezones2008_UTC-12.png|وێنۆک|300x300پیکسڵ|یوو تی سی-١٢:٠٠: شین (کانوونی یەکەم)، پرتەقاڵی (حوزەیران)، زەرد (بەدرێژایی ساڵ)، شینی کاڵ (ناوچە دەریایییەکان)]] '''یوو تی سی−١٢:٠٠''' ناسێنەرێکە بۆ جیاوازیی کاتی لە یوو تی سی بە -١٢:٠٠. ئەمە دواھەمینە کە دەچێتە ناو ساڵێکی نوێ، و ھەندێک جار بە ناوچەی کاتیی '''ھێڵی ڕێکەوتی نێودەوڵەتیی ڕۆژاوا''' ('''ئای دی ئێڵ دەبلیوو''') ناودەبرێت.<ref name="IEEE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ieee802.org/16/aoe.html|سەردێڕ=IEEE 802.16 AOE Deadline Documentation |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=IEEE 802 LAN/MAN Standards Committee}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز}} 9yayyzywwegzwhtp38uf68s87xl8zzt 1572625 1572574 2026-04-05T17:02:32Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]] و [[دەروازە:کات|کات]] 1572625 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Timezones2008_UTC-12.png|وێنۆک|300x300پیکسڵ|یوو تی سی-١٢:٠٠: شین (کانوونی یەکەم)، پرتەقاڵی (حوزەیران)، زەرد (بەدرێژایی ساڵ)، شینی کاڵ (ناوچە دەریایییەکان)]] '''یوو تی سی−١٢:٠٠''' ناسێنەرێکە بۆ جیاوازیی کاتی لە یوو تی سی بە -١٢:٠٠. ئەمە دواھەمینە کە دەچێتە ناو ساڵێکی نوێ، و ھەندێک جار بە ناوچەی کاتیی '''ھێڵی ڕێکەوتی نێودەوڵەتیی ڕۆژاوا''' ('''ئای دی ئێڵ دەبلیوو''') ناودەبرێت.<ref name="IEEE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ieee802.org/16/aoe.html|سەردێڕ=IEEE 802.16 AOE Deadline Documentation |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=IEEE 802 LAN/MAN Standards Committee}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا|کات}} hyyrlv4elq9mq746t9cehr9d0z0agdq 1572655 1572625 2026-04-05T20:02:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572655 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Timezones2008_UTC-12.png|وێنۆک|300x300پیکسڵ|یوو تی سی-١٢:٠٠: شین (کانوونی یەکەم)، پرتەقاڵی (حوزەیران)، زەرد (بەدرێژایی ساڵ)، شینی کاڵ (ناوچە دەریایییەکان)]] '''یوو تی سی−١٢:٠٠''' ناسێنەرێکە بۆ جیاوازیی کاتی لە یوو تی سی بە -١٢:٠٠. ئەمە دواھەمینە کە دەچێتە ناو ساڵێکی نوێ، و ھەندێک جار بە ناوچەی کاتیی '''ھێڵی ڕێکەوتی نێودەوڵەتیی ڕۆژاوا''' ('''ئای دی ئێڵ دەبلیوو''') ناودەبرێت.<ref name="IEEE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ieee802.org/16/aoe.html|سەردێڕ=IEEE 802.16 AOE Deadline Documentation |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=IEEE 802 LAN/MAN Standards Committee}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا|کات}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 0qxb1xtmguz2wdxmwon0bdpz8yrfz4s 0 294182 1572479 1572457 2026-04-05T12:01:14Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572479 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دوورگەی بەیکەر'''، کە کاتی خۆی لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمدا بە '''نیو نانتوکێت''' ناسرابوو،<ref>Rauzon, Mark J. (2016). ''Isles of Amnesia: The History, Geography, and Restoration of America's Forgotten Pacific Islands''. University of Hawai'i Press, Latitude 20. Page 110. {{ISBN|9780824846794}}.</ref> دوورگەیەکی مەرجانیی بچووک و بێکەسە کە ڕێک لە باکووری [[ھێڵی کەمەرەیی]] لە ناوەڕاستی [[ئۆقیانووسی ئارام|ئۆقیانووسی ھێمن]] ھەڵکەوتووە، نزیکەی {{Convert|1920|mi|km}} لە باشووری ڕۆژاوای [[ھۆنۆلولو]]وە دوورە. کەوتووەتە نزیکەی نیوەی ڕێگای نێوان [[ھاوایی]] و ئوسترالیا، نزیکترین دراوسێی دوورگەی ھاولاندە کە {{Convert|42|mi|km}} لە باکووری-باکووری ڕۆژاوایەوەیە. ھەردوو دوورگەی بەیکەر و ھاولاند لە ساڵی ١٨٥٧ەوە وەک [[سەرزەوییەکانی ئەمریکا|سەرزەوییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] داوا کراون، ئەگەرچی [[شانشینی یەکگرتوو]] لە نێوان ساڵانی ١٨٩٧ و ١٩٣٦دا بە بەشێک لە [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا]]ی دادەنان بەڵام لە ڕاستیدا لکاندنی بۆ نەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.infoplease.com/countries/baker|سەردێڕ=Baker, Howland, and Jarvis Islands {{!}} Facts & Information {{!}} Infoplease |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=www.infoplease.com |زمان=en}}</ref> بەکارنەدەھێنران کاتێک ھەوڵێکی نیشتەجێکردنی ئەمریکی لە ساڵی ١٩٣٥ دەستی پێکرد، و ساڵی دواتر دووپاتکردنەوەی فەرمیی سەروەریی ویلایەتە یەکگرتووەکان دەرچوو. لە ماوەی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانیی دووەمدا]] ئیمپراتۆرییەتیی ژاپۆن ھێرشی کردە سەر دوورگەکە، و چۆڵکرا و بنکەیەکی سەربازیی بچووکی تێدا دامەزرا. دوورگەکە نیشانەیەکی گرنگی ڕێدۆزی بوو لە ئاوە دوورەکانی ھێمن لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەم و دوای جەنگەکەش. لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا کرا بە پارێزگارییەکی سروشتی و تا سەدەی ٢١یش بەو شێوەیە ماوەتەوە. بە ڕووبەری {{Convert|0.81|sqmi|km2}}، لەگەڵ {{Convert|3.0|mi|km}} کەناراو،<ref name="CIAWF"/> دوورگەی بەیکەر [[ئاووھەوا|ئاووھەوایەکی]] کەمەرەیی ھەیە، کە بە تێکڕای پلەی گەرمی نزیکەی {{Convert|80|F|C}}، بارانبارینی زۆر کەم، باوەشە بەردەوامەکان، و تیشکی بەھێزی خۆر دەناسرێتەوە. زەوییەکەی تەخت و لمەڵانە، بە مەرجانێکی تەسکی کەناراو دەورە دراوە. بە پێچەوانەی زۆرێک لە دوورگە مەرجانییەکان، دوورگەی بەیکەر گۆماوێکی ناوەندیی نییە، کە بەرزترین خاڵی {{Convert|26|ft|m}} لەسەر [[ئاستی دەریا|ئاستی دەریاوەیە]].<ref name="CIAWF"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Howland-Island |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=www.britannica.com |زمان=en}}</ref> ئەمڕۆ دوورگەی بەیکەر بەشێکە لە پەناگەی نیشتمانیی ژیانی کێوی دوورگەی بەیکەر، کە سەرزەوییەکی [[ناوچەی تۆمارنەکراو|تۆمارنەکراو]] و ڕێکنەخراوی ویلایەتە یەکگرتووەکانە. دوورگەکە لەلایەن خزمەتگوزاریی ماسی و ژیانی کێوی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە بەڕێوە دەبرێت و ساڵانە بۆ مەبەستی پاراستن سەردانی دەکرێت. لە ڕوو ئامارییەوە، دوورگەی بەیکەر لەگەڵ [[دوورگە بچووکەکانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] پۆلین کراوە و لەگەڵ دوورگەی ھاولاند، لەنێوان دواھەمین شوێنەکانی سەر زەویدان کە پێشوازی لە سەری ساڵ دەکەن، چونکە لە ناوچەی کاتیی UTC−١٢:٠٠ کار دەکەن کە ڕێک لە ڕۆژھەڵاتی ھێڵی ڕێکەوتی نێودەوڵەتییەوەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Richmond |یەکەم=Laurie |دوایین٢=Kotowicz |یەکەم٢=Dawn |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠١٥|سەردێڕ=Equity and access in marine protected areas: The history and future of 'traditional indigenous fishing' in the Marianas Trench Marine National Monument |ناونیشان=https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2014.11.007 |journal=Applied Geography |بەرگ=٥٩|پەڕەکان=١١٧–١٢٤|bibcode=2015AppGe..59..117R |doi=10.1016/j.apgeog.2014.11.007 |issn=0143-6228 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> ئەمە یەکێکە لە دوورترین موڵکەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ناوچە کەمەرەییەکانی ھێمندا.<ref>Rauzon, Mark J. (2016). ''Isles of Amnesia: The History, Geography, and Restoration of America's Forgotten Pacific Islands''. University of Hawai'i Press, Latitude 20. Pages 38 and 104. {{ISBN|9780824846794}}.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] dhxrludh0okej2lhlylu09uv8ra17ac 1572575 1572479 2026-04-05T16:03:32Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Baker Island}} 1572575 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دوورگەی بەیکەر'''، کە کاتی خۆی لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمدا بە '''نیو نانتوکێت''' ناسرابوو،<ref>Rauzon, Mark J. (2016). ''Isles of Amnesia: The History, Geography, and Restoration of America's Forgotten Pacific Islands''. University of Hawai'i Press, Latitude 20. Page 110. {{ISBN|9780824846794}}.</ref> دوورگەیەکی مەرجانیی بچووک و بێکەسە کە ڕێک لە باکووری [[ھێڵی کەمەرەیی]] لە ناوەڕاستی [[ئۆقیانووسی ئارام|ئۆقیانووسی ھێمن]] ھەڵکەوتووە، نزیکەی {{Convert|1920|mi|km}} لە باشووری ڕۆژاوای [[ھۆنۆلولو]]وە دوورە. کەوتووەتە نزیکەی نیوەی ڕێگای نێوان [[ھاوایی]] و ئوسترالیا، نزیکترین دراوسێی دوورگەی ھاولاندە کە {{Convert|42|mi|km}} لە باکووری-باکووری ڕۆژاوایەوەیە. ھەردوو دوورگەی بەیکەر و ھاولاند لە ساڵی ١٨٥٧ەوە وەک [[سەرزەوییەکانی ئەمریکا|سەرزەوییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] داوا کراون، ئەگەرچی [[شانشینی یەکگرتوو]] لە نێوان ساڵانی ١٨٩٧ و ١٩٣٦دا بە بەشێک لە [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا]]ی دادەنان بەڵام لە ڕاستیدا لکاندنی بۆ نەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.infoplease.com/countries/baker|سەردێڕ=Baker, Howland, and Jarvis Islands {{!}} Facts & Information {{!}} Infoplease |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=www.infoplease.com |زمان=en}}</ref> بەکارنەدەھێنران کاتێک ھەوڵێکی نیشتەجێکردنی ئەمریکی لە ساڵی ١٩٣٥ دەستی پێکرد، و ساڵی دواتر دووپاتکردنەوەی فەرمیی سەروەریی ویلایەتە یەکگرتووەکان دەرچوو. لە ماوەی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانیی دووەمدا]] ئیمپراتۆرییەتیی ژاپۆن ھێرشی کردە سەر دوورگەکە، و چۆڵکرا و بنکەیەکی سەربازیی بچووکی تێدا دامەزرا. دوورگەکە نیشانەیەکی گرنگی ڕێدۆزی بوو لە ئاوە دوورەکانی ھێمن لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەم و دوای جەنگەکەش. لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا کرا بە پارێزگارییەکی سروشتی و تا سەدەی ٢١یش بەو شێوەیە ماوەتەوە. بە ڕووبەری {{Convert|0.81|sqmi|km2}}، لەگەڵ {{Convert|3.0|mi|km}} کەناراو،<ref name="CIAWF"/> دوورگەی بەیکەر [[ئاووھەوا|ئاووھەوایەکی]] کەمەرەیی ھەیە، کە بە تێکڕای پلەی گەرمی نزیکەی {{Convert|80|F|C}}، بارانبارینی زۆر کەم، باوەشە بەردەوامەکان، و تیشکی بەھێزی خۆر دەناسرێتەوە. زەوییەکەی تەخت و لمەڵانە، بە مەرجانێکی تەسکی کەناراو دەورە دراوە. بە پێچەوانەی زۆرێک لە دوورگە مەرجانییەکان، دوورگەی بەیکەر گۆماوێکی ناوەندیی نییە، کە بەرزترین خاڵی {{Convert|26|ft|m}} لەسەر [[ئاستی دەریا|ئاستی دەریاوەیە]].<ref name="CIAWF"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Howland-Island |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=www.britannica.com |زمان=en}}</ref> ئەمڕۆ دوورگەی بەیکەر بەشێکە لە پەناگەی نیشتمانیی ژیانی کێوی دوورگەی بەیکەر، کە سەرزەوییەکی [[ناوچەی تۆمارنەکراو|تۆمارنەکراو]] و ڕێکنەخراوی ویلایەتە یەکگرتووەکانە. دوورگەکە لەلایەن خزمەتگوزاریی ماسی و ژیانی کێوی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە بەڕێوە دەبرێت و ساڵانە بۆ مەبەستی پاراستن سەردانی دەکرێت. لە ڕوو ئامارییەوە، دوورگەی بەیکەر لەگەڵ [[دوورگە بچووکەکانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] پۆلین کراوە و لەگەڵ دوورگەی ھاولاند، لەنێوان دواھەمین شوێنەکانی سەر زەویدان کە پێشوازی لە سەری ساڵ دەکەن، چونکە لە ناوچەی کاتیی UTC−١٢:٠٠ کار دەکەن کە ڕێک لە ڕۆژھەڵاتی ھێڵی ڕێکەوتی نێودەوڵەتییەوەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Richmond |یەکەم=Laurie |دوایین٢=Kotowicz |یەکەم٢=Dawn |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠١٥|سەردێڕ=Equity and access in marine protected areas: The history and future of 'traditional indigenous fishing' in the Marianas Trench Marine National Monument |ناونیشان=https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2014.11.007 |journal=Applied Geography |بەرگ=٥٩|پەڕەکان=١١٧–١٢٤|bibcode=2015AppGe..59..117R |doi=10.1016/j.apgeog.2014.11.007 |issn=0143-6228 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> ئەمە یەکێکە لە دوورترین موڵکەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ناوچە کەمەرەییەکانی ھێمندا.<ref>Rauzon, Mark J. (2016). ''Isles of Amnesia: The History, Geography, and Restoration of America's Forgotten Pacific Islands''. University of Hawai'i Press, Latitude 20. Pages 38 and 104. {{ISBN|9780824846794}}.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Baker Island}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 48dtf172n9wfy20ily5pkt2rpc1qwdr 1572624 1572575 2026-04-05T17:02:22Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئەندازیاری|ئەندازیاری]]، [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]]، [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و [[دەروازە:ئۆقیانووسیا|ئۆقیانووسیا]] 1572624 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دوورگەی بەیکەر'''، کە کاتی خۆی لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمدا بە '''نیو نانتوکێت''' ناسرابوو،<ref>Rauzon, Mark J. (2016). ''Isles of Amnesia: The History, Geography, and Restoration of America's Forgotten Pacific Islands''. University of Hawai'i Press, Latitude 20. Page 110. {{ISBN|9780824846794}}.</ref> دوورگەیەکی مەرجانیی بچووک و بێکەسە کە ڕێک لە باکووری [[ھێڵی کەمەرەیی]] لە ناوەڕاستی [[ئۆقیانووسی ئارام|ئۆقیانووسی ھێمن]] ھەڵکەوتووە، نزیکەی {{Convert|1920|mi|km}} لە باشووری ڕۆژاوای [[ھۆنۆلولو]]وە دوورە. کەوتووەتە نزیکەی نیوەی ڕێگای نێوان [[ھاوایی]] و ئوسترالیا، نزیکترین دراوسێی دوورگەی ھاولاندە کە {{Convert|42|mi|km}} لە باکووری-باکووری ڕۆژاوایەوەیە. ھەردوو دوورگەی بەیکەر و ھاولاند لە ساڵی ١٨٥٧ەوە وەک [[سەرزەوییەکانی ئەمریکا|سەرزەوییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] داوا کراون، ئەگەرچی [[شانشینی یەکگرتوو]] لە نێوان ساڵانی ١٨٩٧ و ١٩٣٦دا بە بەشێک لە [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا]]ی دادەنان بەڵام لە ڕاستیدا لکاندنی بۆ نەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.infoplease.com/countries/baker|سەردێڕ=Baker, Howland, and Jarvis Islands {{!}} Facts & Information {{!}} Infoplease |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=www.infoplease.com |زمان=en}}</ref> بەکارنەدەھێنران کاتێک ھەوڵێکی نیشتەجێکردنی ئەمریکی لە ساڵی ١٩٣٥ دەستی پێکرد، و ساڵی دواتر دووپاتکردنەوەی فەرمیی سەروەریی ویلایەتە یەکگرتووەکان دەرچوو. لە ماوەی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانیی دووەمدا]] ئیمپراتۆرییەتیی ژاپۆن ھێرشی کردە سەر دوورگەکە، و چۆڵکرا و بنکەیەکی سەربازیی بچووکی تێدا دامەزرا. دوورگەکە نیشانەیەکی گرنگی ڕێدۆزی بوو لە ئاوە دوورەکانی ھێمن لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەم و دوای جەنگەکەش. لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا کرا بە پارێزگارییەکی سروشتی و تا سەدەی ٢١یش بەو شێوەیە ماوەتەوە. بە ڕووبەری {{Convert|0.81|sqmi|km2}}، لەگەڵ {{Convert|3.0|mi|km}} کەناراو،<ref name="CIAWF"/> دوورگەی بەیکەر [[ئاووھەوا|ئاووھەوایەکی]] کەمەرەیی ھەیە، کە بە تێکڕای پلەی گەرمی نزیکەی {{Convert|80|F|C}}، بارانبارینی زۆر کەم، باوەشە بەردەوامەکان، و تیشکی بەھێزی خۆر دەناسرێتەوە. زەوییەکەی تەخت و لمەڵانە، بە مەرجانێکی تەسکی کەناراو دەورە دراوە. بە پێچەوانەی زۆرێک لە دوورگە مەرجانییەکان، دوورگەی بەیکەر گۆماوێکی ناوەندیی نییە، کە بەرزترین خاڵی {{Convert|26|ft|m}} لەسەر [[ئاستی دەریا|ئاستی دەریاوەیە]].<ref name="CIAWF"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Howland-Island |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=www.britannica.com |زمان=en}}</ref> ئەمڕۆ دوورگەی بەیکەر بەشێکە لە پەناگەی نیشتمانیی ژیانی کێوی دوورگەی بەیکەر، کە سەرزەوییەکی [[ناوچەی تۆمارنەکراو|تۆمارنەکراو]] و ڕێکنەخراوی ویلایەتە یەکگرتووەکانە. دوورگەکە لەلایەن خزمەتگوزاریی ماسی و ژیانی کێوی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە بەڕێوە دەبرێت و ساڵانە بۆ مەبەستی پاراستن سەردانی دەکرێت. لە ڕوو ئامارییەوە، دوورگەی بەیکەر لەگەڵ [[دوورگە بچووکەکانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] پۆلین کراوە و لەگەڵ دوورگەی ھاولاند، لەنێوان دواھەمین شوێنەکانی سەر زەویدان کە پێشوازی لە سەری ساڵ دەکەن، چونکە لە ناوچەی کاتیی UTC−١٢:٠٠ کار دەکەن کە ڕێک لە ڕۆژھەڵاتی ھێڵی ڕێکەوتی نێودەوڵەتییەوەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Richmond |یەکەم=Laurie |دوایین٢=Kotowicz |یەکەم٢=Dawn |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠١٥|سەردێڕ=Equity and access in marine protected areas: The history and future of 'traditional indigenous fishing' in the Marianas Trench Marine National Monument |ناونیشان=https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2014.11.007 |journal=Applied Geography |بەرگ=٥٩|پەڕەکان=١١٧–١٢٤|bibcode=2015AppGe..59..117R |doi=10.1016/j.apgeog.2014.11.007 |issn=0143-6228 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> ئەمە یەکێکە لە دوورترین موڵکەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ناوچە کەمەرەییەکانی ھێمندا.<ref>Rauzon, Mark J. (2016). ''Isles of Amnesia: The History, Geography, and Restoration of America's Forgotten Pacific Islands''. University of Hawai'i Press, Latitude 20. Pages 38 and 104. {{ISBN|9780824846794}}.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Baker Island}} {{شریتی دەروازە|ئەندازیاری|جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئۆقیانووسیا}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] nxqix0hohhnvmkw73ga9y1rgacm28y0 1572656 1572624 2026-04-05T20:02:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572656 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دوورگەی بەیکەر'''، کە کاتی خۆی لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمدا بە '''نیو نانتوکێت''' ناسرابوو،<ref>Rauzon, Mark J. (2016). ''Isles of Amnesia: The History, Geography, and Restoration of America's Forgotten Pacific Islands''. University of Hawai'i Press, Latitude 20. Page 110. {{ISBN|9780824846794}}.</ref> دوورگەیەکی مەرجانیی بچووک و بێکەسە کە ڕێک لە باکووری [[ھێڵی کەمەرەیی]] لە ناوەڕاستی [[ئۆقیانووسی ئارام|ئۆقیانووسی ھێمن]] ھەڵکەوتووە، نزیکەی {{Convert|1920|mi|km}} لە باشووری ڕۆژاوای [[ھۆنۆلولو]]وە دوورە. کەوتووەتە نزیکەی نیوەی ڕێگای نێوان [[ھاوایی]] و ئوسترالیا، نزیکترین دراوسێی دوورگەی ھاولاندە کە {{Convert|42|mi|km}} لە باکووری-باکووری ڕۆژاوایەوەیە. ھەردوو دوورگەی بەیکەر و ھاولاند لە ساڵی ١٨٥٧ەوە وەک [[سەرزەوییەکانی ئەمریکا|سەرزەوییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] داوا کراون، ئەگەرچی [[شانشینی یەکگرتوو]] لە نێوان ساڵانی ١٨٩٧ و ١٩٣٦دا بە بەشێک لە [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا]]ی دادەنان بەڵام لە ڕاستیدا لکاندنی بۆ نەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.infoplease.com/countries/baker|سەردێڕ=Baker, Howland, and Jarvis Islands {{!}} Facts & Information {{!}} Infoplease |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=www.infoplease.com |زمان=en}}</ref> بەکارنەدەھێنران کاتێک ھەوڵێکی نیشتەجێکردنی ئەمریکی لە ساڵی ١٩٣٥ دەستی پێکرد، و ساڵی دواتر دووپاتکردنەوەی فەرمیی سەروەریی ویلایەتە یەکگرتووەکان دەرچوو. لە ماوەی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانیی دووەمدا]] ئیمپراتۆرییەتیی ژاپۆن ھێرشی کردە سەر دوورگەکە، و چۆڵکرا و بنکەیەکی سەربازیی بچووکی تێدا دامەزرا. دوورگەکە نیشانەیەکی گرنگی ڕێدۆزی بوو لە ئاوە دوورەکانی ھێمن لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەم و دوای جەنگەکەش. لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا کرا بە پارێزگارییەکی سروشتی و تا سەدەی ٢١یش بەو شێوەیە ماوەتەوە. بە ڕووبەری {{Convert|0.81|sqmi|km2}}، لەگەڵ {{Convert|3.0|mi|km}} کەناراو،<ref name="CIAWF"/> دوورگەی بەیکەر [[ئاووھەوا|ئاووھەوایەکی]] کەمەرەیی ھەیە، کە بە تێکڕای پلەی گەرمی نزیکەی {{Convert|80|F|C}}، بارانبارینی زۆر کەم، باوەشە بەردەوامەکان، و تیشکی بەھێزی خۆر دەناسرێتەوە. زەوییەکەی تەخت و لمەڵانە، بە مەرجانێکی تەسکی کەناراو دەورە دراوە. بە پێچەوانەی زۆرێک لە دوورگە مەرجانییەکان، دوورگەی بەیکەر گۆماوێکی ناوەندیی نییە، کە بەرزترین خاڵی {{Convert|26|ft|m}} لەسەر [[ئاستی دەریا|ئاستی دەریاوەیە]].<ref name="CIAWF"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Howland-Island |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=www.britannica.com |زمان=en}}</ref> ئەمڕۆ دوورگەی بەیکەر بەشێکە لە پەناگەی نیشتمانیی ژیانی کێوی دوورگەی بەیکەر، کە سەرزەوییەکی [[ناوچەی تۆمارنەکراو|تۆمارنەکراو]] و ڕێکنەخراوی ویلایەتە یەکگرتووەکانە. دوورگەکە لەلایەن خزمەتگوزاریی ماسی و ژیانی کێوی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە بەڕێوە دەبرێت و ساڵانە بۆ مەبەستی پاراستن سەردانی دەکرێت. لە ڕوو ئامارییەوە، دوورگەی بەیکەر لەگەڵ [[دوورگە بچووکەکانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] پۆلین کراوە و لەگەڵ دوورگەی ھاولاند، لەنێوان دواھەمین شوێنەکانی سەر زەویدان کە پێشوازی لە سەری ساڵ دەکەن، چونکە لە ناوچەی کاتیی UTC−١٢:٠٠ کار دەکەن کە ڕێک لە ڕۆژھەڵاتی ھێڵی ڕێکەوتی نێودەوڵەتییەوەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Richmond |یەکەم=Laurie |دوایین٢=Kotowicz |یەکەم٢=Dawn |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠١٥|سەردێڕ=Equity and access in marine protected areas: The history and future of 'traditional indigenous fishing' in the Marianas Trench Marine National Monument |ناونیشان=https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2014.11.007 |journal=Applied Geography |بەرگ=٥٩|پەڕەکان=١١٧–١٢٤|bibcode=2015AppGe..59..117R |doi=10.1016/j.apgeog.2014.11.007 |issn=0143-6228 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> ئەمە یەکێکە لە دوورترین موڵکەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ناوچە کەمەرەییەکانی ھێمندا.<ref>Rauzon, Mark J. (2016). ''Isles of Amnesia: The History, Geography, and Restoration of America's Forgotten Pacific Islands''. University of Hawai'i Press, Latitude 20. Pages 38 and 104. {{ISBN|9780824846794}}.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Baker Island}} {{شریتی دەروازە|ئەندازیاری|جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئۆقیانووسیا}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} t24leh4tjgrb761jxkzydwgff9lr2r9 0 294183 1572478 1572459 2026-04-05T12:01:04Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572478 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دوورگەی ھاولاند''' دوورگەیەکی مەرجانی و پارێزگارییەکی سروشتیی توندە کە ڕێک لە باکووری [[ھێڵی کەمەرەیی]] لە ناوەڕاستی ئۆقیانووسی ھێمندا ھەڵکەوتووە، نزیکەی {{Convert|1700|nmi|km}} لە باشووری ڕۆژاوای [[ھۆنۆلولو]]وەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://dlab.epfl.ch/wikispeedia/wpcd/wp/h/Howland_Island.htm|سەردێڕ=Howland Island |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=dlab.epfl.ch}}</ref> دوورگەکە نزیکەی لە نیوەی ڕێگای نێوان [[ھاوایی]] و ئوسترالیایە و [[سەرزەوییەکانی ئەمریکا|سەرزەوییەکی تۆمارنەکراو و ڕێکنەخراوی]] ویلایەتە یەکگرتووەکانە. لەگەڵ دوورگەی بەیکەردا، بەشێک لە دوورگەکانی فینیکس پێکدەھێنێت. بۆ مەبەستی ئاماری، ھاولاند وەک یەکێک لە [[دوورگە بچووکەکانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] پۆلین دەکرێت.<ref>{{Cite gnis|access-date=February 24, 2009}}</ref> دوورگەکە شێوەیەکی [[خەیار|خەیاریی]] درێژکۆڵەی لەسەر تەوەرەی باکوور-باشوور ھەیە، {{Convert|1.40 x 0.55|mi|km}}، و ڕووبەری {{Convert|1|mi2|acre km2}} دادەپۆشێت. پەناگەی نیشتمانیی ژیانی کێوی دوورگەی ھاولاند لە تەواوی دوورگەکە و {{Convert|32074|acre|km2}} زەویی نوقمبووی دەوروبەری پێکدێت. دوورگەکە لەلایەن خزمەتگوزاریی ماسی و ژیانی کێوی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە وەک ناوچەیەکی دابڕاو لەژێر چاودێریی [[وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بەڕێوە دەبرێت. بەشێکە لە شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی میراتی دوورگەکانی ھێمن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] mi46mw5jyeewnpy4b2gxxeyi5gmfo9n 1572576 1572478 2026-04-05T16:03:42Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Howland Island}} 1572576 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دوورگەی ھاولاند''' دوورگەیەکی مەرجانی و پارێزگارییەکی سروشتیی توندە کە ڕێک لە باکووری [[ھێڵی کەمەرەیی]] لە ناوەڕاستی ئۆقیانووسی ھێمندا ھەڵکەوتووە، نزیکەی {{Convert|1700|nmi|km}} لە باشووری ڕۆژاوای [[ھۆنۆلولو]]وەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://dlab.epfl.ch/wikispeedia/wpcd/wp/h/Howland_Island.htm|سەردێڕ=Howland Island |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=dlab.epfl.ch}}</ref> دوورگەکە نزیکەی لە نیوەی ڕێگای نێوان [[ھاوایی]] و ئوسترالیایە و [[سەرزەوییەکانی ئەمریکا|سەرزەوییەکی تۆمارنەکراو و ڕێکنەخراوی]] ویلایەتە یەکگرتووەکانە. لەگەڵ دوورگەی بەیکەردا، بەشێک لە دوورگەکانی فینیکس پێکدەھێنێت. بۆ مەبەستی ئاماری، ھاولاند وەک یەکێک لە [[دوورگە بچووکەکانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] پۆلین دەکرێت.<ref>{{Cite gnis|access-date=February 24, 2009}}</ref> دوورگەکە شێوەیەکی [[خەیار|خەیاریی]] درێژکۆڵەی لەسەر تەوەرەی باکوور-باشوور ھەیە، {{Convert|1.40 x 0.55|mi|km}}، و ڕووبەری {{Convert|1|mi2|acre km2}} دادەپۆشێت. پەناگەی نیشتمانیی ژیانی کێوی دوورگەی ھاولاند لە تەواوی دوورگەکە و {{Convert|32074|acre|km2}} زەویی نوقمبووی دەوروبەری پێکدێت. دوورگەکە لەلایەن خزمەتگوزاریی ماسی و ژیانی کێوی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە وەک ناوچەیەکی دابڕاو لەژێر چاودێریی [[وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بەڕێوە دەبرێت. بەشێکە لە شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی میراتی دوورگەکانی ھێمن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Howland Island}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 0gsxj02xa789zbbusa7tcqaztfujzgm 1572622 1572576 2026-04-05T17:02:12Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئەندازیاری|ئەندازیاری]]، [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]]، [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و [[دەروازە:ئۆقیانووسیا|ئۆقیانووسیا]] 1572622 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دوورگەی ھاولاند''' دوورگەیەکی مەرجانی و پارێزگارییەکی سروشتیی توندە کە ڕێک لە باکووری [[ھێڵی کەمەرەیی]] لە ناوەڕاستی ئۆقیانووسی ھێمندا ھەڵکەوتووە، نزیکەی {{Convert|1700|nmi|km}} لە باشووری ڕۆژاوای [[ھۆنۆلولو]]وەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://dlab.epfl.ch/wikispeedia/wpcd/wp/h/Howland_Island.htm|سەردێڕ=Howland Island |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=dlab.epfl.ch}}</ref> دوورگەکە نزیکەی لە نیوەی ڕێگای نێوان [[ھاوایی]] و ئوسترالیایە و [[سەرزەوییەکانی ئەمریکا|سەرزەوییەکی تۆمارنەکراو و ڕێکنەخراوی]] ویلایەتە یەکگرتووەکانە. لەگەڵ دوورگەی بەیکەردا، بەشێک لە دوورگەکانی فینیکس پێکدەھێنێت. بۆ مەبەستی ئاماری، ھاولاند وەک یەکێک لە [[دوورگە بچووکەکانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] پۆلین دەکرێت.<ref>{{Cite gnis|access-date=February 24, 2009}}</ref> دوورگەکە شێوەیەکی [[خەیار|خەیاریی]] درێژکۆڵەی لەسەر تەوەرەی باکوور-باشوور ھەیە، {{Convert|1.40 x 0.55|mi|km}}، و ڕووبەری {{Convert|1|mi2|acre km2}} دادەپۆشێت. پەناگەی نیشتمانیی ژیانی کێوی دوورگەی ھاولاند لە تەواوی دوورگەکە و {{Convert|32074|acre|km2}} زەویی نوقمبووی دەوروبەری پێکدێت. دوورگەکە لەلایەن خزمەتگوزاریی ماسی و ژیانی کێوی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە وەک ناوچەیەکی دابڕاو لەژێر چاودێریی [[وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بەڕێوە دەبرێت. بەشێکە لە شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی میراتی دوورگەکانی ھێمن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Howland Island}} {{شریتی دەروازە|ئەندازیاری|جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئۆقیانووسیا}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] pkjg7b0lq3t2zkrc0um9znklwyp75v8 0 294184 1572582 1572461 2026-04-05T16:04:42Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Phoenix Islands}} 1572582 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دوورگەکانی فینیکس'''، یان ڕاواکی، گرووپێکن لە ھەشت دوورگەی مەرجانی و دوو [[ڕیف]]ی مەرجانیی نوقمبوو کە لە ڕۆژھەڵاتی دوورگەکانی گیلبێرت و ڕۆژاوای دوورگەکانی لاین لە ناوەڕاستی [[ئۆقیانووسی ئارام|ئۆقیانووسی ھێمن]]، لە باکووری [[ساموا]] ھەڵکەوتوون. ئەوان بەشێکن لە کۆماری [[کیریباس]]. کۆی ڕووبەری وشکانییان {{Convert|28|km2|mi2}}ە. تاکە دوورگە کە گرنگییەکی بازرگانیی ھەبێت دوورگەی کانتۆنە (بە ئاباریرینگا ناودەبرێت). دوورگەکانی تر بریتین لە ئێندێربێری، ڕاواکی (فینیکسی پێشوو)، مانرا (سیدنیی پێشوو)، بێرنی، مەکیان، نیکومارۆرۆ (گاردنەری پێشوو)، و ئۆرۆنا (ھەڵی پێشوو). ناوچەی پارێزراوی دوورگەکانی فینیکس، کە لە ساڵی ٢٠٠٨ دامەزراوە، یەکێکە لە گەورەترین [[ناوچەی پارێزراو|ناوچە پارێزراوەکانی]] جیھان و شوێنی نزیکەی ١٢٠ جۆری مەرجان و زیاتر لە ٥٠٠ جۆری ماسییە. دوورگەکانی فینیکس بێکەسن، جگە لە چەند خێزانێک کە لە دوورگەی کانتۆن دەژین. لە ڕوو مێژوویییەوە، دوورگەکانی فینیکس وەک بەشێک لە گرووپی دوورگەکانی گیلبێرتس (ھەندێک جار بە گرووپی دوورگەکانی کینگسمیل ناسراوە) دادەنران. لە ڕوو جوگرافییەوە، [[دوورگەی بەیکەر]] و دوورگەی ھاولاند، دوو [[سەرزەوییەکانی ئەمریکا|سەرزەویی تۆمارنەکراوی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] کە لە باکووری دوورگەکانی فینیکس ھەڵکەوتوون، دەکرێت وەک بەشێک لە ھەمان گرووپی دوورگەکانی فینیکس دابنرێن؛ بەڵام لە ڕوو سیاسی و بۆ مەبەستی کۆکردنەوەی ئامار، ھاولاند و بەیکەر وەک بەشێک لەو گرووپە دادەنرێن کە بە [[دوورگە بچووکەکانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] ناسراون. ویلایەتە یەکگرتووەکان پێشتر داوای ھەموو دوورگەکانی فینیکسی کردبوو لەژێر یاسای دوورگەکانی گوانی ١٨٥٦. بەڵام کاتێک کیریباس لە ساڵی ١٩٧٩ بوو بە کۆمارێکی سەربەخۆ، ویلایەتە یەکگرتووەکان و کیریباس پەیماننامەی تاراوا-یان واژوو کرد، کە تێیدا ویلایەتە یەکگرتووەکان ھەموو داواکارییەکانی بۆ دوورگەکانی فینیکس (جگە لە بەیکەر و ھاولاند) لادا، کە لەو کاتەوە وەک بەشێک لە کیریباس ناسران. دوورگەکانی فینیکس لە دەوروبەری ساڵانی ١٨٤٠دا بەو ناوە دەستیان کرد بە ناسران، وەک گشتاندنێک لە یەکێک لە دوورگەکانی گرووپەکە، کە لە سەرەتای سەدەکەدا ناوی دوورگەی فینیکس لێنرابوو (پێدەچێت بەھۆی ئەوەی فینیکس ناوێکی باو بووە بۆ ئەو کەشتییە نەھەنگگرتنەی کە لەو کاتەدا سەردانی ئاوەکانی دەوروبەریان دەکرد). دوورگەکانی فینیکس شوێنی دوایین فراوانبوونی کۆلۆنیالی بوون کە لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا]] (لە ڕێگەی پلانی نیشتەجێکردنی دوورگەکانی فینیکس) لە کۆتایییەکانی ساڵانی ١٩٣٠دا ھەوڵی بۆ درابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Phoenix Islands}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] brlv2l3s9wo9e0drekh1v6o8h2er657 1572665 1572582 2026-04-05T20:03:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572665 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''دوورگەکانی فینیکس'''، یان ڕاواکی، گرووپێکن لە ھەشت دوورگەی مەرجانی و دوو [[ڕیف]]ی مەرجانیی نوقمبوو کە لە ڕۆژھەڵاتی دوورگەکانی گیلبێرت و ڕۆژاوای دوورگەکانی لاین لە ناوەڕاستی [[ئۆقیانووسی ئارام|ئۆقیانووسی ھێمن]]، لە باکووری [[ساموا]] ھەڵکەوتوون. ئەوان بەشێکن لە کۆماری [[کیریباس]]. کۆی ڕووبەری وشکانییان {{Convert|28|km2|mi2}}ە. تاکە دوورگە کە گرنگییەکی بازرگانیی ھەبێت دوورگەی کانتۆنە (بە ئاباریرینگا ناودەبرێت). دوورگەکانی تر بریتین لە ئێندێربێری، ڕاواکی (فینیکسی پێشوو)، مانرا (سیدنیی پێشوو)، بێرنی، مەکیان، نیکومارۆرۆ (گاردنەری پێشوو)، و ئۆرۆنا (ھەڵی پێشوو). ناوچەی پارێزراوی دوورگەکانی فینیکس، کە لە ساڵی ٢٠٠٨ دامەزراوە، یەکێکە لە گەورەترین [[ناوچەی پارێزراو|ناوچە پارێزراوەکانی]] جیھان و شوێنی نزیکەی ١٢٠ جۆری مەرجان و زیاتر لە ٥٠٠ جۆری ماسییە. دوورگەکانی فینیکس بێکەسن، جگە لە چەند خێزانێک کە لە دوورگەی کانتۆن دەژین. لە ڕوو مێژوویییەوە، دوورگەکانی فینیکس وەک بەشێک لە گرووپی دوورگەکانی گیلبێرتس (ھەندێک جار بە گرووپی دوورگەکانی کینگسمیل ناسراوە) دادەنران. لە ڕوو جوگرافییەوە، [[دوورگەی بەیکەر]] و دوورگەی ھاولاند، دوو [[سەرزەوییەکانی ئەمریکا|سەرزەویی تۆمارنەکراوی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] کە لە باکووری دوورگەکانی فینیکس ھەڵکەوتوون، دەکرێت وەک بەشێک لە ھەمان گرووپی دوورگەکانی فینیکس دابنرێن؛ بەڵام لە ڕوو سیاسی و بۆ مەبەستی کۆکردنەوەی ئامار، ھاولاند و بەیکەر وەک بەشێک لەو گرووپە دادەنرێن کە بە [[دوورگە بچووکەکانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] ناسراون. ویلایەتە یەکگرتووەکان پێشتر داوای ھەموو دوورگەکانی فینیکسی کردبوو لەژێر یاسای دوورگەکانی گوانی ١٨٥٦. بەڵام کاتێک کیریباس لە ساڵی ١٩٧٩ بوو بە کۆمارێکی سەربەخۆ، ویلایەتە یەکگرتووەکان و کیریباس پەیماننامەی تاراوا-یان واژوو کرد، کە تێیدا ویلایەتە یەکگرتووەکان ھەموو داواکارییەکانی بۆ دوورگەکانی فینیکس (جگە لە بەیکەر و ھاولاند) لادا، کە لەو کاتەوە وەک بەشێک لە کیریباس ناسران. دوورگەکانی فینیکس لە دەوروبەری ساڵانی ١٨٤٠دا بەو ناوە دەستیان کرد بە ناسران، وەک گشتاندنێک لە یەکێک لە دوورگەکانی گرووپەکە، کە لە سەرەتای سەدەکەدا ناوی دوورگەی فینیکس لێنرابوو (پێدەچێت بەھۆی ئەوەی فینیکس ناوێکی باو بووە بۆ ئەو کەشتییە نەھەنگگرتنەی کە لەو کاتەدا سەردانی ئاوەکانی دەوروبەریان دەکرد). دوورگەکانی فینیکس شوێنی دوایین فراوانبوونی کۆلۆنیالی بوون کە لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا]] (لە ڕێگەی پلانی نیشتەجێکردنی دوورگەکانی فینیکس) لە کۆتایییەکانی ساڵانی ١٩٣٠دا ھەوڵی بۆ درابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Phoenix Islands}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 14wedhdu4q31uk9f60e4jgz96oftf7c 0 294185 1572477 1572463 2026-04-05T12:00:54Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572477 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دوورگەی کانتۆن''' (ھەروەھا بە کانتۆن یان ئاباریرینگا ناسراوە)، پێشتر بە دوورگەی ماری، دوورگەی ماری بالکۆت یان دوورگەی سوالۆ ناسرابوو، گەورەترین، باکووریترین، و تا ساڵی ٢٠٢٠، تاکە دوورگەی ئاوەدانی دوورگەکانی فینیکسە لە کۆماری [[کیریباس]]. دوورگەیەکی مەرجانییە کە لە باشووری ئۆقیانووسی ھێمن ھەڵکەوتووە، نزیکەی لە نیوەی ڕێگای نێوان ھاوایی و فیجیدایە، شوێنێک کە کاتی خۆی وەک وەستانێکی ھێڵی ئاسمانی سوودی ھەبووە. دوورگەکە قردێلەیەکی تەسکی زەوییە لە دەوری گۆماوێک؛ بە ڕووبەری {{Cvt|40|sqkm}}. نزیکترین دراوسێی کانتۆن دوورگەی بێکەسی ئێندێربێرییە، کە {{Cvt|63|km}} لە باشووری ڕۆژاوایەوەیە. پایتەختی کیریباس، باشووری تاراوا، {{Cvt|1,765|km}} لە ڕۆژاوایەوەیە. تا ساڵی ٢٠١٥، ژمارەی دانیشتووانەکەی ٢٠ کەس بووە، کە لە ٦١ کەسەوە لە ساڵی ٢٠٠٠دا کەمی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.spc.int/prism/Country/KI/Stats/Census2005/Gen-pdf/GTAB-1.pdf|سەردێڕ=Home {{!}} Statistics for Development Division |ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|وێبگە=www.spc.int}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Morate |یەکەم=Orebwa |ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشان=http://www.mfed.gov.ki/sites/default/files/2015%20Population%20Census%20Report%20Volume%201(final%20211016).pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130930092440/http://www.mfed.gov.ki/wp-content/uploads/2011/05/Census-Report-2010-Volume-1.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> تاکە گوندی دوورگەکە، تێبارۆنگا، لە خاڵی باکووری ڕۆژاوا، لە خوار ڕێڕەوی فڕینەکەوە ھەڵکەوتووە. کیریباس ناوچەی پارێزراوی دوورگەکانی فینیکسی لە ساڵی ٢٠٠٦دا ڕاگەیاند، کە لە ساڵی ٢٠٠٨دا پارکەکە فراوانتر کرا. یەدەگی دەریاییی {{Cvt|425,300|km2}} ھەشت دوورگەی مەرجانی لەخۆدەگرێت، لەوانە کانتۆن.<ref name="NG">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Howard |یەکەم=Brian Clark |ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ناونیشان=http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-kiribati-marine-park-commercial-fishing-ocean-protection/|سەردێڕ=National Geographic |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140619030433/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-kiribati-marine-park-commercial-fishing-ocean-protection |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠١٥|وێبگە=National Geographic News}}</ref><ref name="PIa">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.phoenixislands.org/|سەردێڕ=PRAGMATIC218: Daftar Link Slot Gacor Mania Situs Resmi Slot88 Anti Rungkad |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071201150640/http://www.phoenixislands.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> بەھۆی ئەوەی ئاوەدانە، بەڕێوەبردنی دوورگەی کانتۆن لە پلانی بەردەوامیی بەکارھێنانی سەرچاوەکانی کانتۆن (کەی ئاڕ یوو ئەس پی) وەسف کراوە، کە ڕادیۆسێکی {{Convert|12|nmi}} لە دەوری دوورگەکە دەگرێتەوە. زیاتر لە ٥٠٪ی دوورگەکە و گۆماوەکە لە ناوچەیەکی پارێزراودا دەپارێزرێن.<ref name="KRUSP">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Adam Smith, Paul Marshall, Nathan Cook |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Kanton Resource Use Sustainability Plan |ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/340133964 |journal=ResearchGate |doi=10.13140/RG.2.2.34466.99528}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] f37oippr3g4jieuq20nytusosjr57jq 1572577 1572477 2026-04-05T16:03:52Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Kanton Island}} 1572577 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دوورگەی کانتۆن''' (ھەروەھا بە کانتۆن یان ئاباریرینگا ناسراوە)، پێشتر بە دوورگەی ماری، دوورگەی ماری بالکۆت یان دوورگەی سوالۆ ناسرابوو، گەورەترین، باکووریترین، و تا ساڵی ٢٠٢٠، تاکە دوورگەی ئاوەدانی دوورگەکانی فینیکسە لە کۆماری [[کیریباس]]. دوورگەیەکی مەرجانییە کە لە باشووری ئۆقیانووسی ھێمن ھەڵکەوتووە، نزیکەی لە نیوەی ڕێگای نێوان ھاوایی و فیجیدایە، شوێنێک کە کاتی خۆی وەک وەستانێکی ھێڵی ئاسمانی سوودی ھەبووە. دوورگەکە قردێلەیەکی تەسکی زەوییە لە دەوری گۆماوێک؛ بە ڕووبەری {{Cvt|40|sqkm}}. نزیکترین دراوسێی کانتۆن دوورگەی بێکەسی ئێندێربێرییە، کە {{Cvt|63|km}} لە باشووری ڕۆژاوایەوەیە. پایتەختی کیریباس، باشووری تاراوا، {{Cvt|1,765|km}} لە ڕۆژاوایەوەیە. تا ساڵی ٢٠١٥، ژمارەی دانیشتووانەکەی ٢٠ کەس بووە، کە لە ٦١ کەسەوە لە ساڵی ٢٠٠٠دا کەمی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.spc.int/prism/Country/KI/Stats/Census2005/Gen-pdf/GTAB-1.pdf|سەردێڕ=Home {{!}} Statistics for Development Division |ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|وێبگە=www.spc.int}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Morate |یەکەم=Orebwa |ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشان=http://www.mfed.gov.ki/sites/default/files/2015%20Population%20Census%20Report%20Volume%201(final%20211016).pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130930092440/http://www.mfed.gov.ki/wp-content/uploads/2011/05/Census-Report-2010-Volume-1.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> تاکە گوندی دوورگەکە، تێبارۆنگا، لە خاڵی باکووری ڕۆژاوا، لە خوار ڕێڕەوی فڕینەکەوە ھەڵکەوتووە. کیریباس ناوچەی پارێزراوی دوورگەکانی فینیکسی لە ساڵی ٢٠٠٦دا ڕاگەیاند، کە لە ساڵی ٢٠٠٨دا پارکەکە فراوانتر کرا. یەدەگی دەریاییی {{Cvt|425,300|km2}} ھەشت دوورگەی مەرجانی لەخۆدەگرێت، لەوانە کانتۆن.<ref name="NG">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Howard |یەکەم=Brian Clark |ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ناونیشان=http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-kiribati-marine-park-commercial-fishing-ocean-protection/|سەردێڕ=National Geographic |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140619030433/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-kiribati-marine-park-commercial-fishing-ocean-protection |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠١٥|وێبگە=National Geographic News}}</ref><ref name="PIa">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.phoenixislands.org/|سەردێڕ=PRAGMATIC218: Daftar Link Slot Gacor Mania Situs Resmi Slot88 Anti Rungkad |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071201150640/http://www.phoenixislands.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> بەھۆی ئەوەی ئاوەدانە، بەڕێوەبردنی دوورگەی کانتۆن لە پلانی بەردەوامیی بەکارھێنانی سەرچاوەکانی کانتۆن (کەی ئاڕ یوو ئەس پی) وەسف کراوە، کە ڕادیۆسێکی {{Convert|12|nmi}} لە دەوری دوورگەکە دەگرێتەوە. زیاتر لە ٥٠٪ی دوورگەکە و گۆماوەکە لە ناوچەیەکی پارێزراودا دەپارێزرێن.<ref name="KRUSP">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Adam Smith, Paul Marshall, Nathan Cook |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Kanton Resource Use Sustainability Plan |ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/340133964 |journal=ResearchGate |doi=10.13140/RG.2.2.34466.99528}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Kanton Island}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] e0q98mfpqc2l17obpiywpq82pp3swqw 0 294186 1572476 1572465 2026-04-05T12:00:38Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572476 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ناوچەی پارێزراوی دوورگەکانی فینیکس''' ('''پیپا''') لە کۆماری [[کیریباس]] ھەڵکەوتووە، کە نەتەوەیەکی ئۆقیانووسییە لە ناوەڕاستی ئۆقیانووسی ھێمندا و نزیکەی لە نیوەی ڕێگای نێوان [[ئوسترالیا]] و [[ھاوایی]]دایە. پیپا ١١٫٣٤٪ی ناوچەی ئابووریی تایبەتی (ئی ئی زێت) کیریباس پێکدەھێنێت، و بە قەبارەی {{Convert|408,250|km2|sqmi}}، یەکێکە لە گەورەترین ناوچە پارێزراوە دەریایییەکان (ئێم پی ئەی) و یەکێکە لە گەورەترین ناوچە پارێزراوەکان لە ھەر جۆرێک (وشکانی یان دەریایی) لەسەر زەوی.<ref name="Rotjan 2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rotjan|یەکەم=Randi|سەردێڕ=Establishment, management, and maintenance of the Phoenix Islands Protected Area. In: Advances in Marine Biology|بڵاوکەرەوە=Elsevier, Oxford Press|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠-١٢-٨٠٠٢١٤-٨}}</ref> پیپا ھەروەھا وەک گەورەترین و قووڵترین شوێنی [[کەلەپووری جیھانیی یوونێسکۆ]] لە ساڵی ٢٠١٠دا دەستنیشان کرا.<ref name="CO">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.conservation.org/projects/phoenix-islands-protected-area|سەردێڕ=Pacific Ocean and Islands |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref> پیپا یەکێک لە گەورەترین سیستەمە ئیکۆلۆژییەکانی ئەرخەپێلی مەرجانیی ئۆقیانووسیی دەستلێنەدراوی جیھان دەپارێزێت، کە ١٤ [[چیای دەریایی]] ناسراوی ژێر ئاو (کە وادادەنرێت گڕکانە کوژاوەکان بن) و نیشتەجێیەکی تری قووڵایی دەریا لەخۆدەگرێت. ناوچەکە نزیکەی ٨٠٠ جۆری ناسراوی ئاژەڵی تێدایە، لەوانە نزیکەی ٢٠٠ جۆر مەرجان، ٥٠٠ جۆر ماسی، ١٨ شیردەری دەریایی و ٤٤ جۆر باڵندە.<ref name="PG1">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠٢٠|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/1325/#:~:text=The%20Phoenix%20Island%20Protected%20Area,Protected%20Area%20in%20the%20world.|سەردێڕ=Phoenix Islands Protected Area |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref><ref name="Pierce1">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Pierce, R.J. , and D. Brown |ڕێکەوت=١٦ی نیسانی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.issg.org/cii/Electronic%20references/pii/project_docs/phoenix/pipa_workbook.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref><ref name="Rotjan 2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rotjan|یەکەم=Randi|سەردێڕ=Establishment, management, and maintenance of the Phoenix Islands Protected Area. In: Advances in Marine Biology|بڵاوکەرەوە=Elsevier, Oxford Press|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠-١٢-٨٠٠٢١٤-٨}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRotjan2014">Rotjan, Randi (2014). ''Establishment, management, and maintenance of the Phoenix Islands Protected Area. In: Advances in Marine Biology''. Elsevier, Oxford Press. [[ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب|ISBN]] [[Special:BookSources/978-0-12-800214-8|<bdi>978-0-12-800214-8</bdi>]].</cite></ref> بە گشتی ھاوتایە لەگەڵ قەبارەی ویلایەتی [[کالیفۆڕنیا]] لە ئەمریکا، ئەگەرچی کۆی ڕووبەری وشکانییەکەی تەنھا {{Convert|25|km2}}ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Christopher Pala |ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.cosmosmagazine.com/features/ocean-wilderness/|سەردێڕ=Ocean wilderness is size of California {{!}} COSMOS magazine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140210092625/http://www.cosmosmagazine.com/features/ocean-wilderness/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣|وێبگە=[[Cosmos magazine]] |وتەگێڕانەوە=The Phoenix Islands Protected Area will be the size of California, the first that protects tuna and other ocean-going fish and the first to get funding using market-based mechanisms.}}</ref> لە باکووری پیپا، شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی میراتی دوورگەکانی ھێمن ھەیە کە لەلایەن ئەمریکاوە بەڕێوە دەبرێت و لە ئێستادا گەورەترین ئێم پی ئەی دەستنیشانکراوی جیھانە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 50tgycf8j09tpiyex8yiurcaz45s8zb 1572578 1572476 2026-04-05T16:04:02Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Phoenix Islands}} 1572578 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ناوچەی پارێزراوی دوورگەکانی فینیکس''' ('''پیپا''') لە کۆماری [[کیریباس]] ھەڵکەوتووە، کە نەتەوەیەکی ئۆقیانووسییە لە ناوەڕاستی ئۆقیانووسی ھێمندا و نزیکەی لە نیوەی ڕێگای نێوان [[ئوسترالیا]] و [[ھاوایی]]دایە. پیپا ١١٫٣٤٪ی ناوچەی ئابووریی تایبەتی (ئی ئی زێت) کیریباس پێکدەھێنێت، و بە قەبارەی {{Convert|408,250|km2|sqmi}}، یەکێکە لە گەورەترین ناوچە پارێزراوە دەریایییەکان (ئێم پی ئەی) و یەکێکە لە گەورەترین ناوچە پارێزراوەکان لە ھەر جۆرێک (وشکانی یان دەریایی) لەسەر زەوی.<ref name="Rotjan 2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rotjan|یەکەم=Randi|سەردێڕ=Establishment, management, and maintenance of the Phoenix Islands Protected Area. In: Advances in Marine Biology|بڵاوکەرەوە=Elsevier, Oxford Press|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠-١٢-٨٠٠٢١٤-٨}}</ref> پیپا ھەروەھا وەک گەورەترین و قووڵترین شوێنی [[کەلەپووری جیھانیی یوونێسکۆ]] لە ساڵی ٢٠١٠دا دەستنیشان کرا.<ref name="CO">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.conservation.org/projects/phoenix-islands-protected-area|سەردێڕ=Pacific Ocean and Islands |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref> پیپا یەکێک لە گەورەترین سیستەمە ئیکۆلۆژییەکانی ئەرخەپێلی مەرجانیی ئۆقیانووسیی دەستلێنەدراوی جیھان دەپارێزێت، کە ١٤ [[چیای دەریایی]] ناسراوی ژێر ئاو (کە وادادەنرێت گڕکانە کوژاوەکان بن) و نیشتەجێیەکی تری قووڵایی دەریا لەخۆدەگرێت. ناوچەکە نزیکەی ٨٠٠ جۆری ناسراوی ئاژەڵی تێدایە، لەوانە نزیکەی ٢٠٠ جۆر مەرجان، ٥٠٠ جۆر ماسی، ١٨ شیردەری دەریایی و ٤٤ جۆر باڵندە.<ref name="PG1">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠٢٠|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/1325/#:~:text=The%20Phoenix%20Island%20Protected%20Area,Protected%20Area%20in%20the%20world.|سەردێڕ=Phoenix Islands Protected Area |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref><ref name="Pierce1">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Pierce, R.J. , and D. Brown |ڕێکەوت=١٦ی نیسانی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.issg.org/cii/Electronic%20references/pii/project_docs/phoenix/pipa_workbook.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref><ref name="Rotjan 2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rotjan|یەکەم=Randi|سەردێڕ=Establishment, management, and maintenance of the Phoenix Islands Protected Area. In: Advances in Marine Biology|بڵاوکەرەوە=Elsevier, Oxford Press|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠-١٢-٨٠٠٢١٤-٨}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRotjan2014">Rotjan, Randi (2014). ''Establishment, management, and maintenance of the Phoenix Islands Protected Area. In: Advances in Marine Biology''. Elsevier, Oxford Press. [[ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب|ISBN]] [[Special:BookSources/978-0-12-800214-8|<bdi>978-0-12-800214-8</bdi>]].</cite></ref> بە گشتی ھاوتایە لەگەڵ قەبارەی ویلایەتی [[کالیفۆڕنیا]] لە ئەمریکا، ئەگەرچی کۆی ڕووبەری وشکانییەکەی تەنھا {{Convert|25|km2}}ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Christopher Pala |ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.cosmosmagazine.com/features/ocean-wilderness/|سەردێڕ=Ocean wilderness is size of California {{!}} COSMOS magazine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140210092625/http://www.cosmosmagazine.com/features/ocean-wilderness/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣|وێبگە=[[Cosmos magazine]] |وتەگێڕانەوە=The Phoenix Islands Protected Area will be the size of California, the first that protects tuna and other ocean-going fish and the first to get funding using market-based mechanisms.}}</ref> لە باکووری پیپا، شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی میراتی دوورگەکانی ھێمن ھەیە کە لەلایەن ئەمریکاوە بەڕێوە دەبرێت و لە ئێستادا گەورەترین ئێم پی ئەی دەستنیشانکراوی جیھانە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Phoenix Islands}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] rmeg79tpoombaxdj376ytwrgaglmlh3 0 294187 1572475 1572467 2026-04-05T12:00:22Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572475 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Eez_monument_4_6_2011.png|وێنۆک|سنوورەکانی پێشووی (٢٠١١) شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی میراتی دوورگەکانی ئارام بە شینی کاڵ دیاریکراون.]] [[پەڕگە:Soldierfish, Baker Island NWR.jpg|وێنۆک|ماسیی سەرباز، پەناگەی نیشتمانیی ژیانی کێوی [[دوورگەی بەیکەر]]]] [[پەڕگە:Grey_reef_sharks,Pacific_Remote_Islands_MNM.png|وێنۆک|قرشە خۆڵەمێشییەکانی ڕیف، شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی میراتی دوورگەکانی ئارام]] [[پەڕگە:Melonhead whales (15159453908).jpg|وێنۆک|نەھەنگە سەر-کاڵەکییەکان]] [[پەڕگە:Palmyra_Atoll_wildlife_(DSC00379).jpg|وێنۆک|باڵندە دەریایییەکان لەسەر ڕوەکەکانی دوورگەی پالمێرا]] '''شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی میراتی دوورگەکانی ئارام'''، کە پێشتر ناوی '''شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی دوورگە دوورەدەستەکانی ئارام''' بوو، گرووپێکە لە [[دوورگە بچووکەکانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سەرزەوییە دوورگەیییەکانی ئارامی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] کە ڕێکنەخراون و زۆربەیان تۆمارنەکراون، لەلایەن خزمەتگوزاریی ماسی و ژیانی کێویی ویلایەتە یەکگرتووەکانی سەر بە [[وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و [[بەڕێوبەرایەتی نیشتیمانی زەریایی و بەرگی ھەوا|بەڕێوەبەرایەتیی نیشتمانیی ئۆقیانووسی و بەرگی ھەوا]] (نووا)ی سەر بە [[وەزارەتی بازرگانیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی بازرگانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بەڕێوە دەبرێن.<ref name="Proclamation">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.fws.gov/uploadedFiles/Region_1/NWRS/Zone_1/Pacific_Remote_Islands_Marine_National_Monument/Documents/PP%20PRIMNM.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171001054220/https://www.fws.gov/uploadedFiles/Region_1/NWRS/Zone_1/Pacific_Remote_Islands_Marine_National_Monument/Documents/PP%20PRIMNM.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=fws.gov}}</ref> ئەم پەناگە دوورانە «بەربڵاوترین کۆمەڵەی ناوچە پارێزراوەکانی ژیانی دەریایی و وشکانین لەسەر ھەسارەکە کە لەژێر دەسەڵاتی یەک وڵاتدا بن».<ref name="Proclamation"/><ref name="Compilation"/> ئەوان پارێزگاری لە چەندین جۆری خۆماڵی دەکەن لەوانە مەرجانەکان، [[ماسی]]، قۆچەقانی، شیردەرە دەریایییەکان، باڵندە دەریایییەکان، باڵندە ئاوییەکان، باڵندە وشکانییەکان، [[مێروو|مێرووەکان]]، و ڕوەکێک کە لە شوێنەکانی تردا نادۆزرێتەوە.<ref name="CIA World Factbook">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/print/um.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060629185328/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/print/um.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٦}}</ref> == مێژوو == شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی دوورگە دوورەدەستەکانی ئارام لە ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩، لەلایەن سەرۆکی ئەمریکا [[جۆرج دەبلیوو بوش]] وەک شوێنەوارێکی نیشتمانی ڕاگەیەندرا،<ref name="Proclamation">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.fws.gov/uploadedFiles/Region_1/NWRS/Zone_1/Pacific_Remote_Islands_Marine_National_Monument/Documents/PP%20PRIMNM.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171001054220/https://www.fws.gov/uploadedFiles/Region_1/NWRS/Zone_1/Pacific_Remote_Islands_Marine_National_Monument/Documents/PP%20PRIMNM.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=fws.gov}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.fws.gov/uploadedFiles/Region_1/NWRS/Zone_1/Pacific_Remote_Islands_Marine_National_Monument/Documents/PP%20PRIMNM.pdf "Presidential Proclamation 8336"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. </cite></ref> و بەدوای دروستکردنی شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی پاپاھانوومۆکواکێیا لە ٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٦دا ھات لە باکووری ڕۆژاوای دوورگەکانی ھاوایی. ڕووبەرە بنەڕەتییەکە نزیکەی {{Convert|83,000|sqmi|}} بوو. لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٤ لەلایەن سەرۆکی ئەمریکا [[باراک ئۆباما]] فراوانتر کرا. شوێنەوارەکە {{Convert|490,343|sqmi}} دادەپۆشێت، و ناوچەکانی دووری باشوور و ڕۆژاوای ھاوایی دەگرێتەوە: [[دوورگەی بەیکەر]]، [[دوورگەی ھاولاند]]، دوورگەی جارڤیس، دوورگەی مەرجانیی جۆنستن، ڕیفی کینگمان، دوورگەی مەرجانیی پالمێرا، و دوورگەی وێک. لە دوورگەی بەیکەر، دوورگەی ھاولاند، دوورگەی جارڤیس، ڕیفی کینگمان، و دوورگەی مەرجانیی پالمێرا، ناوچە وشکانییەکان، ڕیفەکان، و ئاوەکان تا دووری {{Convert|12|nmi}} (ڕادیۆس) بەشێکن لە سیستمی پەناگەی نیشتمانیی ژیانی کێوی. بۆ [[دوورگەی بەیکەر]]، [[دوورگەی ھاولاند]]، ڕیفی کینگمان، و دوورگەی مەرجانیی پالمێرا، چالاکییەکانی پەیوەندیدار بە ماسیگری بەرەو دەریا لە سنوورەکانی پەناگەی {{Convert|12|nmi|km}} تا سنووری ئێم ئێن ئێم-ی {{Convert|50|nmi|km}} (نزیکەی {{Convert|100|nmi|km}} چوارگۆشە) لەلایەن نوواوە بەڕێوە دەبرێن. بۆ دوورگەی جارڤیس، دوورگەی مەرجانیی جۆنستن، و دوورگەی وێک، چالاکییەکانی پەیوەندیدار بە ماسیگری بەرەو دەریا لە سنوورەکانی پەناگەی {{Convert|12|nmi|km}} تا سنووری ئێم ئێن ئێم-ی {{Convert|200|nmi|km}} (ئاوەکانی ناوچەی ئابووریی تایبەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان) لەلایەن نوواوە بەڕێوە دەبرێن. ناوچە وشکانییەکان لە دوورگەکانی وێک و جۆنستن لەژێر دەسەڵاتی ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دەمێننەوە، بەڵام ئاوەکان لە ٠ تا {{Convert|12|nmi|km}} وەک یەکەکانی سیستمی پەناگەی نیشتمانیی ژیانی کێوی پارێزراون. شوێنەوارەکە بەڕووی ماسیگریی بازرگانی و چالاکییەکانی تری دەرھێنانی سەرچاوەکاندا، وەک کانزاکاریی قووڵایی دەریا، داخراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:پۆلینیزیا]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 0dzua56mj62ul2jqrsobvueb4yn5lrp 1572579 1572475 2026-04-05T16:04:12Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|United States Pacific Island Wildlife Refuges}} 1572579 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Eez_monument_4_6_2011.png|وێنۆک|سنوورەکانی پێشووی (٢٠١١) شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی میراتی دوورگەکانی ئارام بە شینی کاڵ دیاریکراون.]] [[پەڕگە:Soldierfish, Baker Island NWR.jpg|وێنۆک|ماسیی سەرباز، پەناگەی نیشتمانیی ژیانی کێوی [[دوورگەی بەیکەر]]]] [[پەڕگە:Grey_reef_sharks,Pacific_Remote_Islands_MNM.png|وێنۆک|قرشە خۆڵەمێشییەکانی ڕیف، شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی میراتی دوورگەکانی ئارام]] [[پەڕگە:Melonhead whales (15159453908).jpg|وێنۆک|نەھەنگە سەر-کاڵەکییەکان]] [[پەڕگە:Palmyra_Atoll_wildlife_(DSC00379).jpg|وێنۆک|باڵندە دەریایییەکان لەسەر ڕوەکەکانی دوورگەی پالمێرا]] '''شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی میراتی دوورگەکانی ئارام'''، کە پێشتر ناوی '''شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی دوورگە دوورەدەستەکانی ئارام''' بوو، گرووپێکە لە [[دوورگە بچووکەکانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سەرزەوییە دوورگەیییەکانی ئارامی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] کە ڕێکنەخراون و زۆربەیان تۆمارنەکراون، لەلایەن خزمەتگوزاریی ماسی و ژیانی کێویی ویلایەتە یەکگرتووەکانی سەر بە [[وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و [[بەڕێوبەرایەتی نیشتیمانی زەریایی و بەرگی ھەوا|بەڕێوەبەرایەتیی نیشتمانیی ئۆقیانووسی و بەرگی ھەوا]] (نووا)ی سەر بە [[وەزارەتی بازرگانیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی بازرگانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بەڕێوە دەبرێن.<ref name="Proclamation">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.fws.gov/uploadedFiles/Region_1/NWRS/Zone_1/Pacific_Remote_Islands_Marine_National_Monument/Documents/PP%20PRIMNM.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171001054220/https://www.fws.gov/uploadedFiles/Region_1/NWRS/Zone_1/Pacific_Remote_Islands_Marine_National_Monument/Documents/PP%20PRIMNM.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=fws.gov}}</ref> ئەم پەناگە دوورانە «بەربڵاوترین کۆمەڵەی ناوچە پارێزراوەکانی ژیانی دەریایی و وشکانین لەسەر ھەسارەکە کە لەژێر دەسەڵاتی یەک وڵاتدا بن».<ref name="Proclamation"/><ref name="Compilation"/> ئەوان پارێزگاری لە چەندین جۆری خۆماڵی دەکەن لەوانە مەرجانەکان، [[ماسی]]، قۆچەقانی، شیردەرە دەریایییەکان، باڵندە دەریایییەکان، باڵندە ئاوییەکان، باڵندە وشکانییەکان، [[مێروو|مێرووەکان]]، و ڕوەکێک کە لە شوێنەکانی تردا نادۆزرێتەوە.<ref name="CIA World Factbook">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/print/um.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060629185328/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/print/um.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٦}}</ref> == مێژوو == شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی دوورگە دوورەدەستەکانی ئارام لە ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩، لەلایەن سەرۆکی ئەمریکا [[جۆرج دەبلیوو بوش]] وەک شوێنەوارێکی نیشتمانی ڕاگەیەندرا،<ref name="Proclamation">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.fws.gov/uploadedFiles/Region_1/NWRS/Zone_1/Pacific_Remote_Islands_Marine_National_Monument/Documents/PP%20PRIMNM.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171001054220/https://www.fws.gov/uploadedFiles/Region_1/NWRS/Zone_1/Pacific_Remote_Islands_Marine_National_Monument/Documents/PP%20PRIMNM.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=fws.gov}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.fws.gov/uploadedFiles/Region_1/NWRS/Zone_1/Pacific_Remote_Islands_Marine_National_Monument/Documents/PP%20PRIMNM.pdf "Presidential Proclamation 8336"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. </cite></ref> و بەدوای دروستکردنی شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی پاپاھانوومۆکواکێیا لە ٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٦دا ھات لە باکووری ڕۆژاوای دوورگەکانی ھاوایی. ڕووبەرە بنەڕەتییەکە نزیکەی {{Convert|83,000|sqmi|}} بوو. لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٤ لەلایەن سەرۆکی ئەمریکا [[باراک ئۆباما]] فراوانتر کرا. شوێنەوارەکە {{Convert|490,343|sqmi}} دادەپۆشێت، و ناوچەکانی دووری باشوور و ڕۆژاوای ھاوایی دەگرێتەوە: [[دوورگەی بەیکەر]]، [[دوورگەی ھاولاند]]، دوورگەی جارڤیس، دوورگەی مەرجانیی جۆنستن، ڕیفی کینگمان، دوورگەی مەرجانیی پالمێرا، و دوورگەی وێک. لە دوورگەی بەیکەر، دوورگەی ھاولاند، دوورگەی جارڤیس، ڕیفی کینگمان، و دوورگەی مەرجانیی پالمێرا، ناوچە وشکانییەکان، ڕیفەکان، و ئاوەکان تا دووری {{Convert|12|nmi}} (ڕادیۆس) بەشێکن لە سیستمی پەناگەی نیشتمانیی ژیانی کێوی. بۆ [[دوورگەی بەیکەر]]، [[دوورگەی ھاولاند]]، ڕیفی کینگمان، و دوورگەی مەرجانیی پالمێرا، چالاکییەکانی پەیوەندیدار بە ماسیگری بەرەو دەریا لە سنوورەکانی پەناگەی {{Convert|12|nmi|km}} تا سنووری ئێم ئێن ئێم-ی {{Convert|50|nmi|km}} (نزیکەی {{Convert|100|nmi|km}} چوارگۆشە) لەلایەن نوواوە بەڕێوە دەبرێن. بۆ دوورگەی جارڤیس، دوورگەی مەرجانیی جۆنستن، و دوورگەی وێک، چالاکییەکانی پەیوەندیدار بە ماسیگری بەرەو دەریا لە سنوورەکانی پەناگەی {{Convert|12|nmi|km}} تا سنووری ئێم ئێن ئێم-ی {{Convert|200|nmi|km}} (ئاوەکانی ناوچەی ئابووریی تایبەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان) لەلایەن نوواوە بەڕێوە دەبرێن. ناوچە وشکانییەکان لە دوورگەکانی وێک و جۆنستن لەژێر دەسەڵاتی ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دەمێننەوە، بەڵام ئاوەکان لە ٠ تا {{Convert|12|nmi|km}} وەک یەکەکانی سیستمی پەناگەی نیشتمانیی ژیانی کێوی پارێزراون. شوێنەوارەکە بەڕووی ماسیگریی بازرگانی و چالاکییەکانی تری دەرھێنانی سەرچاوەکاندا، وەک کانزاکاریی قووڵایی دەریا، داخراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|United States Pacific Island Wildlife Refuges}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:پۆلینیزیا]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] ifrsh8jzx21ntnnjiglb0cykvwg4del 1572666 1572579 2026-04-05T20:03:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1572666 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Eez_monument_4_6_2011.png|وێنۆک|سنوورەکانی پێشووی (٢٠١١) شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی میراتی دوورگەکانی ئارام بە شینی کاڵ دیاریکراون.]] [[پەڕگە:Soldierfish, Baker Island NWR.jpg|وێنۆک|ماسیی سەرباز، پەناگەی نیشتمانیی ژیانی کێوی [[دوورگەی بەیکەر]]]] [[پەڕگە:Grey_reef_sharks,Pacific_Remote_Islands_MNM.png|وێنۆک|قرشە خۆڵەمێشییەکانی ڕیف، شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی میراتی دوورگەکانی ئارام]] [[پەڕگە:Melonhead whales (15159453908).jpg|وێنۆک|نەھەنگە سەر-کاڵەکییەکان]] [[پەڕگە:Palmyra_Atoll_wildlife_(DSC00379).jpg|وێنۆک|باڵندە دەریایییەکان لەسەر ڕوەکەکانی دوورگەی پالمێرا]] '''شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی میراتی دوورگەکانی ئارام'''، کە پێشتر ناوی '''شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی دوورگە دوورەدەستەکانی ئارام''' بوو، گرووپێکە لە [[دوورگە بچووکەکانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سەرزەوییە دوورگەیییەکانی ئارامی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] کە ڕێکنەخراون و زۆربەیان تۆمارنەکراون، لەلایەن خزمەتگوزاریی ماسی و ژیانی کێویی ویلایەتە یەکگرتووەکانی سەر بە [[وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و [[بەڕێوبەرایەتی نیشتیمانی زەریایی و بەرگی ھەوا|بەڕێوەبەرایەتیی نیشتمانیی ئۆقیانووسی و بەرگی ھەوا]] (نووا)ی سەر بە [[وەزارەتی بازرگانیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی بازرگانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بەڕێوە دەبرێن.<ref name="Proclamation">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.fws.gov/uploadedFiles/Region_1/NWRS/Zone_1/Pacific_Remote_Islands_Marine_National_Monument/Documents/PP%20PRIMNM.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171001054220/https://www.fws.gov/uploadedFiles/Region_1/NWRS/Zone_1/Pacific_Remote_Islands_Marine_National_Monument/Documents/PP%20PRIMNM.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=fws.gov}}</ref> ئەم پەناگە دوورانە «بەربڵاوترین کۆمەڵەی ناوچە پارێزراوەکانی ژیانی دەریایی و وشکانین لەسەر ھەسارەکە کە لەژێر دەسەڵاتی یەک وڵاتدا بن».<ref name="Proclamation"/><ref name="Compilation"/> ئەوان پارێزگاری لە چەندین جۆری خۆماڵی دەکەن لەوانە مەرجانەکان، [[ماسی]]، قۆچەقانی، شیردەرە دەریایییەکان، باڵندە دەریایییەکان، باڵندە ئاوییەکان، باڵندە وشکانییەکان، [[مێروو|مێرووەکان]]، و ڕوەکێک کە لە شوێنەکانی تردا نادۆزرێتەوە.<ref name="CIA World Factbook">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/print/um.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060629185328/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/print/um.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٦}}</ref> == مێژوو == شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی دوورگە دوورەدەستەکانی ئارام لە ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩، لەلایەن سەرۆکی ئەمریکا [[جۆرج دەبلیوو بوش]] وەک شوێنەوارێکی نیشتمانی ڕاگەیەندرا،<ref name="Proclamation">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.fws.gov/uploadedFiles/Region_1/NWRS/Zone_1/Pacific_Remote_Islands_Marine_National_Monument/Documents/PP%20PRIMNM.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171001054220/https://www.fws.gov/uploadedFiles/Region_1/NWRS/Zone_1/Pacific_Remote_Islands_Marine_National_Monument/Documents/PP%20PRIMNM.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=fws.gov}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.fws.gov/uploadedFiles/Region_1/NWRS/Zone_1/Pacific_Remote_Islands_Marine_National_Monument/Documents/PP%20PRIMNM.pdf "Presidential Proclamation 8336"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. </cite></ref> و بەدوای دروستکردنی شوێنەواری نیشتمانیی دەریاییی پاپاھانوومۆکواکێیا لە ٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٦دا ھات لە باکووری ڕۆژاوای دوورگەکانی ھاوایی. ڕووبەرە بنەڕەتییەکە نزیکەی {{Convert|83,000|sqmi|}} بوو. لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٤ لەلایەن سەرۆکی ئەمریکا [[باراک ئۆباما]] فراوانتر کرا. شوێنەوارەکە {{Convert|490,343|sqmi}} دادەپۆشێت، و ناوچەکانی دووری باشوور و ڕۆژاوای ھاوایی دەگرێتەوە: [[دوورگەی بەیکەر]]، [[دوورگەی ھاولاند]]، دوورگەی جارڤیس، دوورگەی مەرجانیی جۆنستن، ڕیفی کینگمان، دوورگەی مەرجانیی پالمێرا، و دوورگەی وێک. لە دوورگەی بەیکەر، دوورگەی ھاولاند، دوورگەی جارڤیس، ڕیفی کینگمان، و دوورگەی مەرجانیی پالمێرا، ناوچە وشکانییەکان، ڕیفەکان، و ئاوەکان تا دووری {{Convert|12|nmi}} (ڕادیۆس) بەشێکن لە سیستمی پەناگەی نیشتمانیی ژیانی کێوی. بۆ [[دوورگەی بەیکەر]]، [[دوورگەی ھاولاند]]، ڕیفی کینگمان، و دوورگەی مەرجانیی پالمێرا، چالاکییەکانی پەیوەندیدار بە ماسیگری بەرەو دەریا لە سنوورەکانی پەناگەی {{Convert|12|nmi|km}} تا سنووری ئێم ئێن ئێم-ی {{Convert|50|nmi|km}} (نزیکەی {{Convert|100|nmi|km}} چوارگۆشە) لەلایەن نوواوە بەڕێوە دەبرێن. بۆ دوورگەی جارڤیس، دوورگەی مەرجانیی جۆنستن، و دوورگەی وێک، چالاکییەکانی پەیوەندیدار بە ماسیگری بەرەو دەریا لە سنوورەکانی پەناگەی {{Convert|12|nmi|km}} تا سنووری ئێم ئێن ئێم-ی {{Convert|200|nmi|km}} (ئاوەکانی ناوچەی ئابووریی تایبەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان) لەلایەن نوواوە بەڕێوە دەبرێن. ناوچە وشکانییەکان لە دوورگەکانی وێک و جۆنستن لەژێر دەسەڵاتی ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دەمێننەوە، بەڵام ئاوەکان لە ٠ تا {{Convert|12|nmi|km}} وەک یەکەکانی سیستمی پەناگەی نیشتمانیی ژیانی کێوی پارێزراون. شوێنەوارەکە بەڕووی ماسیگریی بازرگانی و چالاکییەکانی تری دەرھێنانی سەرچاوەکاندا، وەک کانزاکاریی قووڵایی دەریا، داخراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|United States Pacific Island Wildlife Refuges}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:پۆلینیزیا]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] bpyfoy6ni4sckqc6p5lxf4vn81mzfmq 0 294188 1572581 1572470 2026-04-05T16:04:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Corals}} 1572581 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''مەرجانەکان''' بێبڕبڕە دەریایییە کۆلۆنییەکانن لەناو ژێرپۆلی ئەنتۆزۆوای فایلمی نیداریا. ئەوان بەزۆری کۆلۆنیی چڕ لە زۆر پۆلیپی تاکەکەسیی وەک یەک پێکدەھێنن. جۆرەکانی مەرجان دروستکەرە گرنگەکانی ڕیف دەگرنەوە کە لە ئۆقیانووسە خولگەیییەکاندا دەژین و کاربۆناتی کالیسیۆم دەردەدەن بۆ پێکھێنانی ئێسکەپەیکەرێکی ڕەق. «گرووپێکی» مەرجان کۆلۆنییەکەیە لە زۆر پۆلیپی لەڕووی جیناتییەوە وەک یەک. ھەر پۆلیپێک ئاژەڵێکی کیسە-ئاسایە کە بەزۆری تەنھا چەند ملیمەترێک لە تیرەدا و چەند سانتیمەترێک لە بەرزییدایە. کۆمەڵێک ھەستەوەر دەوری دەمە کراوە ناوەندییەکەیان داوە. ھەر پۆلیپێک ئێسکەپەیکەرێکی دەرەکی لە نزیک بنکەکە دەردەدات. بە تێپەڕبوونی چەندین نەوە، کۆلۆنییەکە بەو شێوەیە ئێسکەپەیکەرێکی تایبەت بەو جۆرە دروست دەکات کە دەکرێت قەبارەکەی بگاتە چەند مەترێک. کۆلۆنییە تاکەکەسییەکان بە زۆربوونی ناتۆوی پۆلیپەکان گەشە دەکەن. مەرجانەکان ھەروەھا بە شێوەی تۆوی بە گەرا دانان زۆردەبن: پۆلیپەکانی ھەمان جۆر [[گامێت|گامێتەکان]] بە شێوەیەکی ھاوکات لە شەودا بەردەدەن، زۆرجار لە دەوروبەری [[مانگی پڕ|مانگی پڕدا]]. ھێلکە پیتێنراوەکان پلانولا پێکدەھێنن، کە شێوەیەکی سەرەتاییی جووڵاوی پۆلیپی مەرجانە و کاتێک پێدەگات، دەنیشێت بۆ پێکھێنانی کۆلۆنییەکی نوێ.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Corals}} [[پۆل:گرووپە پارافایلێتیکەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] aetyoenjnh7xfsrleui2yhqcpayzy99 1572620 1572581 2026-04-05T17:01:52Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:گیانلەبەران|گیانلەبەران]] 1572620 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''مەرجانەکان''' بێبڕبڕە دەریایییە کۆلۆنییەکانن لەناو ژێرپۆلی ئەنتۆزۆوای فایلمی نیداریا. ئەوان بەزۆری کۆلۆنیی چڕ لە زۆر پۆلیپی تاکەکەسیی وەک یەک پێکدەھێنن. جۆرەکانی مەرجان دروستکەرە گرنگەکانی ڕیف دەگرنەوە کە لە ئۆقیانووسە خولگەیییەکاندا دەژین و کاربۆناتی کالیسیۆم دەردەدەن بۆ پێکھێنانی ئێسکەپەیکەرێکی ڕەق. «گرووپێکی» مەرجان کۆلۆنییەکەیە لە زۆر پۆلیپی لەڕووی جیناتییەوە وەک یەک. ھەر پۆلیپێک ئاژەڵێکی کیسە-ئاسایە کە بەزۆری تەنھا چەند ملیمەترێک لە تیرەدا و چەند سانتیمەترێک لە بەرزییدایە. کۆمەڵێک ھەستەوەر دەوری دەمە کراوە ناوەندییەکەیان داوە. ھەر پۆلیپێک ئێسکەپەیکەرێکی دەرەکی لە نزیک بنکەکە دەردەدات. بە تێپەڕبوونی چەندین نەوە، کۆلۆنییەکە بەو شێوەیە ئێسکەپەیکەرێکی تایبەت بەو جۆرە دروست دەکات کە دەکرێت قەبارەکەی بگاتە چەند مەترێک. کۆلۆنییە تاکەکەسییەکان بە زۆربوونی ناتۆوی پۆلیپەکان گەشە دەکەن. مەرجانەکان ھەروەھا بە شێوەی تۆوی بە گەرا دانان زۆردەبن: پۆلیپەکانی ھەمان جۆر [[گامێت|گامێتەکان]] بە شێوەیەکی ھاوکات لە شەودا بەردەدەن، زۆرجار لە دەوروبەری [[مانگی پڕ|مانگی پڕدا]]. ھێلکە پیتێنراوەکان پلانولا پێکدەھێنن، کە شێوەیەکی سەرەتاییی جووڵاوی پۆلیپی مەرجانە و کاتێک پێدەگات، دەنیشێت بۆ پێکھێنانی کۆلۆنییەکی نوێ.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Corals}} {{شریتی دەروازە|گیانلەبەران}} [[پۆل:گرووپە پارافایلێتیکەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] tskhmh3dlr3n3bjfihwg57i351wgyrx 1572658 1572620 2026-04-05T20:02:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1572658 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''مەرجانەکان''' بێبڕبڕە دەریایییە کۆلۆنییەکانن لەناو ژێرپۆلی ئەنتۆزۆوای فایلمی نیداریا. ئەوان بەزۆری کۆلۆنیی چڕ لە زۆر پۆلیپی تاکەکەسیی وەک یەک پێکدەھێنن. جۆرەکانی مەرجان دروستکەرە گرنگەکانی ڕیف دەگرنەوە کە لە ئۆقیانووسە خولگەیییەکاندا دەژین و کاربۆناتی کالیسیۆم دەردەدەن بۆ پێکھێنانی ئێسکەپەیکەرێکی ڕەق. «گرووپێکی» مەرجان کۆلۆنییەکەیە لە زۆر پۆلیپی لەڕووی جیناتییەوە وەک یەک. ھەر پۆلیپێک ئاژەڵێکی کیسە-ئاسایە کە بەزۆری تەنھا چەند ملیمەترێک لە تیرەدا و چەند سانتیمەترێک لە بەرزییدایە. کۆمەڵێک ھەستەوەر دەوری دەمە کراوە ناوەندییەکەیان داوە. ھەر پۆلیپێک ئێسکەپەیکەرێکی دەرەکی لە نزیک بنکەکە دەردەدات. بە تێپەڕبوونی چەندین نەوە، کۆلۆنییەکە بەو شێوەیە ئێسکەپەیکەرێکی تایبەت بەو جۆرە دروست دەکات کە دەکرێت قەبارەکەی بگاتە چەند مەترێک. کۆلۆنییە تاکەکەسییەکان بە زۆربوونی ناتۆوی پۆلیپەکان گەشە دەکەن. مەرجانەکان ھەروەھا بە شێوەی تۆوی بە گەرا دانان زۆردەبن: پۆلیپەکانی ھەمان جۆر [[گامێت|گامێتەکان]] بە شێوەیەکی ھاوکات لە شەودا بەردەدەن، زۆرجار لە دەوروبەری [[مانگی پڕ|مانگی پڕدا]]. ھێلکە پیتێنراوەکان پلانولا پێکدەھێنن، کە شێوەیەکی سەرەتاییی جووڵاوی پۆلیپی مەرجانە و کاتێک پێدەگات، دەنیشێت بۆ پێکھێنانی کۆلۆنییەکی نوێ.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Corals}} {{شریتی دەروازە|گیانلەبەران}} [[پۆل:گرووپە پارافایلێتیکەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] ppxrmmqv62c8n4yjf9iqhtjg55vo5f9 0 294189 1572474 1572472 2026-04-05T12:00:13Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1572474 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Oysters_p1040741.jpg|وێنۆک|[[گوێچکەماسی]]ی خاو کە کراوەتەوە و لەسەر قاپێک پێشکەش کراوە]] [[پەڕگە:Cocktail_1_bg_060702.jpg|وێنۆک|کۆکتێلێکی ڕۆبیان]] '''ماسیی قاژوودار'''، لە بەکارھێنانی ڕۆژانە و [[شوێنی ماسیگری|ماسیگریدا]]، بریتین لە [[بێبڕبڕەکان|بێبڕبڕە]] ئاوییەکانی خاوەن ئێسکەپەیکەری دەرەکی کە وەک [[خۆراکی مرۆڤ|خۆراک]] بەکاردێن، لەوانە جۆرە جیاوازەکانی نەرمەڵەکان، توێکڵدارەکان، و دڕکاودەستەکان. ئەگەرچی زۆربەی جۆرەکانی ماسیی قاژوودار لە ژینگەکانی [[ئاوی دەریا|ئاوی سوێرەوە]] کۆدەکرێنەوە، ھەندێکیان لە [[ئاوی شیرین|ئاوی شیریندا]] دەدۆزرێنەوە. جگە لەوەش، چەند جۆرێکی کەرژاڵەی وشکانی دەخورێن، بۆ نموونە ''Cardisoma guanhumi'' لە [[کاری بی]]. ماسیی قاژوودار لەنێوان باوترین ھۆکارەکانی ھەستیاریی خۆراکیدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://my.clevelandclinic.org/disorders/shellfish_allergies/hic_shellfish_allergies.aspx |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٠٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} d9yorogz43phq8ow7rwk7iei5ki0iwx 1572580 1572474 2026-04-05T16:04:22Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Shellfish}} 1572580 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Oysters_p1040741.jpg|وێنۆک|[[گوێچکەماسی]]ی خاو کە کراوەتەوە و لەسەر قاپێک پێشکەش کراوە]] [[پەڕگە:Cocktail_1_bg_060702.jpg|وێنۆک|کۆکتێلێکی ڕۆبیان]] '''ماسیی قاژوودار'''، لە بەکارھێنانی ڕۆژانە و [[شوێنی ماسیگری|ماسیگریدا]]، بریتین لە [[بێبڕبڕەکان|بێبڕبڕە]] ئاوییەکانی خاوەن ئێسکەپەیکەری دەرەکی کە وەک [[خۆراکی مرۆڤ|خۆراک]] بەکاردێن، لەوانە جۆرە جیاوازەکانی نەرمەڵەکان، توێکڵدارەکان، و دڕکاودەستەکان. ئەگەرچی زۆربەی جۆرەکانی ماسیی قاژوودار لە ژینگەکانی [[ئاوی دەریا|ئاوی سوێرەوە]] کۆدەکرێنەوە، ھەندێکیان لە [[ئاوی شیرین|ئاوی شیریندا]] دەدۆزرێنەوە. جگە لەوەش، چەند جۆرێکی کەرژاڵەی وشکانی دەخورێن، بۆ نموونە ''Cardisoma guanhumi'' لە [[کاری بی]]. ماسیی قاژوودار لەنێوان باوترین ھۆکارەکانی ھەستیاریی خۆراکیدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://my.clevelandclinic.org/disorders/shellfish_allergies/hic_shellfish_allergies.aspx |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٠٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Shellfish}} cicavdawizk2jlzla9pba7v59np32ws 1572621 1572580 2026-04-05T17:02:02Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خۆراک|خۆراک]] 1572621 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Oysters_p1040741.jpg|وێنۆک|[[گوێچکەماسی]]ی خاو کە کراوەتەوە و لەسەر قاپێک پێشکەش کراوە]] [[پەڕگە:Cocktail_1_bg_060702.jpg|وێنۆک|کۆکتێلێکی ڕۆبیان]] '''ماسیی قاژوودار'''، لە بەکارھێنانی ڕۆژانە و [[شوێنی ماسیگری|ماسیگریدا]]، بریتین لە [[بێبڕبڕەکان|بێبڕبڕە]] ئاوییەکانی خاوەن ئێسکەپەیکەری دەرەکی کە وەک [[خۆراکی مرۆڤ|خۆراک]] بەکاردێن، لەوانە جۆرە جیاوازەکانی نەرمەڵەکان، توێکڵدارەکان، و دڕکاودەستەکان. ئەگەرچی زۆربەی جۆرەکانی ماسیی قاژوودار لە ژینگەکانی [[ئاوی دەریا|ئاوی سوێرەوە]] کۆدەکرێنەوە، ھەندێکیان لە [[ئاوی شیرین|ئاوی شیریندا]] دەدۆزرێنەوە. جگە لەوەش، چەند جۆرێکی کەرژاڵەی وشکانی دەخورێن، بۆ نموونە ''Cardisoma guanhumi'' لە [[کاری بی]]. ماسیی قاژوودار لەنێوان باوترین ھۆکارەکانی ھەستیاریی خۆراکیدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://my.clevelandclinic.org/disorders/shellfish_allergies/hic_shellfish_allergies.aspx |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٠٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Shellfish}} {{شریتی دەروازە|خۆراک}} d2pju29og47h1bal85kf71m7akv2w5q 1572657 1572621 2026-04-05T20:02:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572657 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Oysters_p1040741.jpg|وێنۆک|[[گوێچکەماسی]]ی خاو کە کراوەتەوە و لەسەر قاپێک پێشکەش کراوە]] [[پەڕگە:Cocktail_1_bg_060702.jpg|وێنۆک|کۆکتێلێکی ڕۆبیان]] '''ماسیی قاژوودار'''، لە بەکارھێنانی ڕۆژانە و [[شوێنی ماسیگری|ماسیگریدا]]، بریتین لە [[بێبڕبڕەکان|بێبڕبڕە]] ئاوییەکانی خاوەن ئێسکەپەیکەری دەرەکی کە وەک [[خۆراکی مرۆڤ|خۆراک]] بەکاردێن، لەوانە جۆرە جیاوازەکانی نەرمەڵەکان، توێکڵدارەکان، و دڕکاودەستەکان. ئەگەرچی زۆربەی جۆرەکانی ماسیی قاژوودار لە ژینگەکانی [[ئاوی دەریا|ئاوی سوێرەوە]] کۆدەکرێنەوە، ھەندێکیان لە [[ئاوی شیرین|ئاوی شیریندا]] دەدۆزرێنەوە. جگە لەوەش، چەند جۆرێکی کەرژاڵەی وشکانی دەخورێن، بۆ نموونە ''Cardisoma guanhumi'' لە [[کاری بی]]. ماسیی قاژوودار لەنێوان باوترین ھۆکارەکانی ھەستیاریی خۆراکیدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://my.clevelandclinic.org/disorders/shellfish_allergies/hic_shellfish_allergies.aspx |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٠٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Shellfish}} {{شریتی دەروازە|خۆراک}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 8yqv4pdhd143kirvseb904zx1njggo1 0 294191 1572531 2026-04-05T12:49:43Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1343897157|Seabird]]» 1572531 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Shark_scare_(535163908).jpg|alt=black seabird flying against blue sky|چەپ|وێنۆک|350x350پیکسڵ|The sooty tern is highly aerial and marine and spends months flying at sea, returning to land only for breeding.]] [[پەڕگە:Riviere_au_Tonnerre_033.jpg|وێنۆک|350x350پیکسڵ|Raft of coastal seabirds<ref name="Manx shearwater (Puffinus puffinus) rafting behaviour revealed by GPS tracking and behavioural observations.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Richards C |last2=Padget O, Guilford T |last3=Bates AE |date=31 October 1921 |title=Manx shearwater (Puffinus puffinus) rafting behaviour revealed by GPS tracking and behavioural observations. |journal=PeerJ |publisher=National Library of Medicine |volume=7 |doi=10.7717/peerj.7863 |pmc=6812691 |pmid=31656697 |quote=Before visiting or leaving their remote island colonies, seabirds in often engage in a behaviour termed 'rafting', where birds sit, often in groups, on the water close to the colony. |doi-access=free |article-number=e7863}}</ref> Gulf of St. Lawrence, [[کێبێک|Quebec]], [[کەنەدا|Canada]]]] '''Seabirds''' (also known as '''marine birds''') are [[مەل|birds]] that are [[گونجاندن|adapted]] to life within the [[سیستمە ژینگەیییە دەریایییەکان|marine]] environment. While seabirds vary greatly in lifestyle, behaviour and physiology, they often exhibit striking convergent evolution, as the same environmental problems and feeding [[تاقی ژینگەیی|niches]] have resulted in similar adaptations. The first seabirds evolved in the Cretaceous period, while modern seabird families emerged in the Paleogene. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:مەلە ئاوییەکان]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] lcsziu09o8rxmq8xjd2zgwaeo88e4iy 1572532 1572531 2026-04-05T12:51:01Z Tessla 41338 شائەمراز 1572532 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Shark_scare_(535163908).jpg|alt=black seabird flying against blue sky|وێنۆک|350x350پیکسڵ|سێوەڵکەی دووکەڵاوی زۆر ھەوایی و دەریایییە و چەندین مانگ بە فڕین لە دەریادا بەسەر دەبات، تەنھا بۆ زۆربوون دەگەڕێتەوە سەر وشکانی.]] [[پەڕگە:Riviere_au_Tonnerre_033.jpg|وێنۆک|350x350پیکسڵ|کۆمەڵێک باڵندەی دەریاییی کەناراو<ref name="Manx shearwater (Puffinus puffinus) rafting behaviour revealed by GPS tracking and behavioural observations.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Richards C |last2=Padget O, Guilford T |last3=Bates AE |date=31 October 1921 |title=Manx shearwater (Puffinus puffinus) rafting behaviour revealed by GPS tracking and behavioural observations. |journal=PeerJ |publisher=National Library of Medicine |volume=7 |doi=10.7717/peerj.7863 |pmc=6812691 |pmid=31656697 |quote=Before visiting or leaving their remote island colonies, seabirds in often engage in a behaviour termed 'rafting', where birds sit, often in groups, on the water close to the colony. |doi-access=free |article-number=e7863}}</ref> کەنداوی سانت لۆرێنس، [[کێبێک]]، [[کەنەدا]]]] '''باڵندە دەریایییەکان''' یان '''مەلە دەریایییەکان''' (ھەروەھا بە '''باڵندە مارینەکان''' ناسراون) ئەو [[مەل|باڵندانەن]] کە بۆ ژیان لە ناو [[سیستمە ژینگەیییە دەریایییەکان|ژینگەی دەریاییدا]] [[گونجاندن|گونجێنراون]]. لەکاتێکدا باڵندە دەریایییەکان لە شێوازی ژیان، ڕەفتار و فیسیۆلۆژیدا زۆر جیاوازن، زۆرجار پەرەسەندنی ھاوگرتنی سەرنجڕاکێش نیشان دەدەن، چونکە ھەمان کێشەی ژینگەیی و [[تاقی ژینگەیی|نیشەی]] خۆراکدان بوونەتە ھۆی گونجاندنی ھاوشێوە. یەکەم باڵندە دەریایییەکان لە سەردەمی کریتاسیۆسدا پەرەیان سەند، لەکاتێکدا خێزانە نوێیەکانی باڵندە دەریایییەکان لە سەردەمی پاڵیۆجیندا دەرکەوتن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:مەلە ئاوییەکان]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] 7zkar43pdme9xhkntgvbhmbo91dhqdk 1572569 1572532 2026-04-05T16:02:00Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Seabirds}} 1572569 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Shark_scare_(535163908).jpg|alt=black seabird flying against blue sky|وێنۆک|350x350پیکسڵ|سێوەڵکەی دووکەڵاوی زۆر ھەوایی و دەریایییە و چەندین مانگ بە فڕین لە دەریادا بەسەر دەبات، تەنھا بۆ زۆربوون دەگەڕێتەوە سەر وشکانی.]] [[پەڕگە:Riviere_au_Tonnerre_033.jpg|وێنۆک|350x350پیکسڵ|کۆمەڵێک باڵندەی دەریاییی کەناراو<ref name="Manx shearwater (Puffinus puffinus) rafting behaviour revealed by GPS tracking and behavioural observations.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Richards C |last2=Padget O, Guilford T |last3=Bates AE |date=31 October 1921 |title=Manx shearwater (Puffinus puffinus) rafting behaviour revealed by GPS tracking and behavioural observations. |journal=PeerJ |publisher=National Library of Medicine |volume=7 |doi=10.7717/peerj.7863 |pmc=6812691 |pmid=31656697 |quote=Before visiting or leaving their remote island colonies, seabirds in often engage in a behaviour termed 'rafting', where birds sit, often in groups, on the water close to the colony. |doi-access=free |article-number=e7863}}</ref> کەنداوی سانت لۆرێنس، [[کێبێک]]، [[کەنەدا]]]] '''باڵندە دەریایییەکان''' یان '''مەلە دەریایییەکان''' (ھەروەھا بە '''باڵندە مارینەکان''' ناسراون) ئەو [[مەل|باڵندانەن]] کە بۆ ژیان لە ناو [[سیستمە ژینگەیییە دەریایییەکان|ژینگەی دەریاییدا]] [[گونجاندن|گونجێنراون]]. لەکاتێکدا باڵندە دەریایییەکان لە شێوازی ژیان، ڕەفتار و فیسیۆلۆژیدا زۆر جیاوازن، زۆرجار پەرەسەندنی ھاوگرتنی سەرنجڕاکێش نیشان دەدەن، چونکە ھەمان کێشەی ژینگەیی و [[تاقی ژینگەیی|نیشەی]] خۆراکدان بوونەتە ھۆی گونجاندنی ھاوشێوە. یەکەم باڵندە دەریایییەکان لە سەردەمی کریتاسیۆسدا پەرەیان سەند، لەکاتێکدا خێزانە نوێیەکانی باڵندە دەریایییەکان لە سەردەمی پاڵیۆجیندا دەرکەوتن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Seabirds}} [[پۆل:مەلە ئاوییەکان]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] fzi0bkdxyx482w8jjss168hy6lxtwvu 1572626 1572569 2026-04-05T17:02:42Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:باڵندەکان|باڵندەکان]] و [[دەروازە:ژینناسی|ژینناسی]] 1572626 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Shark_scare_(535163908).jpg|alt=black seabird flying against blue sky|وێنۆک|350x350پیکسڵ|سێوەڵکەی دووکەڵاوی زۆر ھەوایی و دەریایییە و چەندین مانگ بە فڕین لە دەریادا بەسەر دەبات، تەنھا بۆ زۆربوون دەگەڕێتەوە سەر وشکانی.]] [[پەڕگە:Riviere_au_Tonnerre_033.jpg|وێنۆک|350x350پیکسڵ|کۆمەڵێک باڵندەی دەریاییی کەناراو<ref name="Manx shearwater (Puffinus puffinus) rafting behaviour revealed by GPS tracking and behavioural observations.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Richards C |last2=Padget O, Guilford T |last3=Bates AE |date=31 October 1921 |title=Manx shearwater (Puffinus puffinus) rafting behaviour revealed by GPS tracking and behavioural observations. |journal=PeerJ |publisher=National Library of Medicine |volume=7 |doi=10.7717/peerj.7863 |pmc=6812691 |pmid=31656697 |quote=Before visiting or leaving their remote island colonies, seabirds in often engage in a behaviour termed 'rafting', where birds sit, often in groups, on the water close to the colony. |doi-access=free |article-number=e7863}}</ref> کەنداوی سانت لۆرێنس، [[کێبێک]]، [[کەنەدا]]]] '''باڵندە دەریایییەکان''' یان '''مەلە دەریایییەکان''' (ھەروەھا بە '''باڵندە مارینەکان''' ناسراون) ئەو [[مەل|باڵندانەن]] کە بۆ ژیان لە ناو [[سیستمە ژینگەیییە دەریایییەکان|ژینگەی دەریاییدا]] [[گونجاندن|گونجێنراون]]. لەکاتێکدا باڵندە دەریایییەکان لە شێوازی ژیان، ڕەفتار و فیسیۆلۆژیدا زۆر جیاوازن، زۆرجار پەرەسەندنی ھاوگرتنی سەرنجڕاکێش نیشان دەدەن، چونکە ھەمان کێشەی ژینگەیی و [[تاقی ژینگەیی|نیشەی]] خۆراکدان بوونەتە ھۆی گونجاندنی ھاوشێوە. یەکەم باڵندە دەریایییەکان لە سەردەمی کریتاسیۆسدا پەرەیان سەند، لەکاتێکدا خێزانە نوێیەکانی باڵندە دەریایییەکان لە سەردەمی پاڵیۆجیندا دەرکەوتن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Seabirds}} {{شریتی دەروازە|باڵندەکان|ژینناسی}} [[پۆل:مەلە ئاوییەکان]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] rsug24pr7cae9jw9ujubx0bq720xyhc 1572654 1572626 2026-04-05T20:01:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1572654 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Shark_scare_(535163908).jpg|alt=black seabird flying against blue sky|وێنۆک|350x350پیکسڵ|سێوەڵکەی دووکەڵاوی زۆر ھەوایی و دەریایییە و چەندین مانگ بە فڕین لە دەریادا بەسەر دەبات، تەنھا بۆ زۆربوون دەگەڕێتەوە سەر وشکانی.]] [[پەڕگە:Riviere_au_Tonnerre_033.jpg|وێنۆک|350x350پیکسڵ|کۆمەڵێک باڵندەی دەریاییی کەناراو<ref name="Manx shearwater (Puffinus puffinus) rafting behaviour revealed by GPS tracking and behavioural observations.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Richards C |last2=Padget O, Guilford T |last3=Bates AE |date=31 October 1921 |title=Manx shearwater (Puffinus puffinus) rafting behaviour revealed by GPS tracking and behavioural observations. |journal=PeerJ |publisher=National Library of Medicine |volume=7 |doi=10.7717/peerj.7863 |pmc=6812691 |pmid=31656697 |quote=Before visiting or leaving their remote island colonies, seabirds in often engage in a behaviour termed 'rafting', where birds sit, often in groups, on the water close to the colony. |doi-access=free |article-number=e7863}}</ref> کەنداوی سانت لۆرێنس، [[کێبێک]]، [[کەنەدا]]]] '''باڵندە دەریایییەکان''' یان '''مەلە دەریایییەکان''' (ھەروەھا بە '''باڵندە مارینەکان''' ناسراون) ئەو [[مەل|باڵندانەن]] کە بۆ ژیان لە ناو [[سیستمە ژینگەیییە دەریایییەکان|ژینگەی دەریاییدا]] [[گونجاندن|گونجێنراون]]. لەکاتێکدا باڵندە دەریایییەکان لە شێوازی ژیان، ڕەفتار و فیسیۆلۆژیدا زۆر جیاوازن، زۆرجار پەرەسەندنی ھاوگرتنی سەرنجڕاکێش نیشان دەدەن، چونکە ھەمان کێشەی ژینگەیی و [[تاقی ژینگەیی|نیشەی]] خۆراکدان بوونەتە ھۆی گونجاندنی ھاوشێوە. یەکەم باڵندە دەریایییەکان لە سەردەمی کریتاسیۆسدا پەرەیان سەند، لەکاتێکدا خێزانە نوێیەکانی باڵندە دەریایییەکان لە سەردەمی پاڵیۆجیندا دەرکەوتن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Seabirds}} {{شریتی دەروازە|باڵندەکان|ژینناسی}} [[پۆل:مەلە ئاوییەکان]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] c99c15prlksvkddgyg7nbiqjjg7f7e6 0 294192 1572533 2026-04-05T12:53:21Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1338630955|United States Fish and Wildlife Service]]» 1572533 wikitext text/x-wiki The '''United States Fish and Wildlife Service''' ('''USFWS''' or '''FWS''') is a U.S. federal government agency within the [[وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|United States Department of the Interior]] which oversees the management of [[ماسی|fish]], [[ژیانی کێوی|wildlife]], and natural habitats in the United States. The mission of the agency is: ''"working with others to conserve, protect, and enhance fish, wildlife, plants and their habitats for the continuing benefit of the American people"''. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] 8081rafj83juga79iejczp9n0y946e1 1572534 1572533 2026-04-05T12:53:54Z Tessla 41338 شائەمراز 1572534 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''خزمەتگوزاریی ماسی و ژیانی کێویی ویلایەتە یەکگرتووەکان''' ('''یوو ئێس ئێف دەبلیوو ئێس''' یان '''ئێف دەبلیوو ئێس''') ئاژانسێکی حکوومەتی فیدراڵیی ویلایەتە یەکگرتووەکانە لەناو [[وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] کە سەرپەرشتی بەڕێوەبردنی [[ماسی]]، [[ژیانی کێوی]]، و نیشتەجێیە سروشتییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دەکات. ئەرکی ئاژانسەکە بریتییە لە: «کارکردن لەگەڵ کەسانی تر بۆ پاراستن، پاسەوانیکردن، و باشترکردنی ماسی، ژیانی کێوی، ڕوەکەکان و نیشتەجێیەکانیان بۆ سوودی بەردەوامی گەلی ئەمریکی».<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] el09rsuzhugqm22idzbnn4cap0ly8b8 1572568 1572534 2026-04-05T16:01:50Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|United States Fish and Wildlife Service}} 1572568 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''خزمەتگوزاریی ماسی و ژیانی کێویی ویلایەتە یەکگرتووەکان''' ('''یوو ئێس ئێف دەبلیوو ئێس''' یان '''ئێف دەبلیوو ئێس''') ئاژانسێکی حکوومەتی فیدراڵیی ویلایەتە یەکگرتووەکانە لەناو [[وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] کە سەرپەرشتی بەڕێوەبردنی [[ماسی]]، [[ژیانی کێوی]]، و نیشتەجێیە سروشتییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دەکات. ئەرکی ئاژانسەکە بریتییە لە: «کارکردن لەگەڵ کەسانی تر بۆ پاراستن، پاسەوانیکردن، و باشترکردنی ماسی، ژیانی کێوی، ڕوەکەکان و نیشتەجێیەکانیان بۆ سوودی بەردەوامی گەلی ئەمریکی».<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|United States Fish and Wildlife Service}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] r80o5zpkzer4adhcuziog8z0l25e5gk 1572627 1572568 2026-04-05T17:02:52Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]] و [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] 1572627 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''خزمەتگوزاریی ماسی و ژیانی کێویی ویلایەتە یەکگرتووەکان''' ('''یوو ئێس ئێف دەبلیوو ئێس''' یان '''ئێف دەبلیوو ئێس''') ئاژانسێکی حکوومەتی فیدراڵیی ویلایەتە یەکگرتووەکانە لەناو [[وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] کە سەرپەرشتی بەڕێوەبردنی [[ماسی]]، [[ژیانی کێوی]]، و نیشتەجێیە سروشتییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دەکات. ئەرکی ئاژانسەکە بریتییە لە: «کارکردن لەگەڵ کەسانی تر بۆ پاراستن، پاسەوانیکردن، و باشترکردنی ماسی، ژیانی کێوی، ڕوەکەکان و نیشتەجێیەکانیان بۆ سوودی بەردەوامی گەلی ئەمریکی».<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|United States Fish and Wildlife Service}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] crihvtwse0tt0zaxy7i6mdhvgpzwcuf 1572653 1572627 2026-04-05T20:01:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572653 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''خزمەتگوزاریی ماسی و ژیانی کێویی ویلایەتە یەکگرتووەکان''' ('''یوو ئێس ئێف دەبلیوو ئێس''' یان '''ئێف دەبلیوو ئێس''') ئاژانسێکی حکوومەتی فیدراڵیی ویلایەتە یەکگرتووەکانە لەناو [[وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] کە سەرپەرشتی بەڕێوەبردنی [[ماسی]]، [[ژیانی کێوی]]، و نیشتەجێیە سروشتییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دەکات. ئەرکی ئاژانسەکە بریتییە لە: «کارکردن لەگەڵ کەسانی تر بۆ پاراستن، پاسەوانیکردن، و باشترکردنی ماسی، ژیانی کێوی، ڕوەکەکان و نیشتەجێیەکانیان بۆ سوودی بەردەوامی گەلی ئەمریکی».<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|United States Fish and Wildlife Service}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 6qk2qj0olvln4nxo57tu920php896wk 0 294193 1572535 2026-04-05T12:56:17Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1332076377|Habitat]]» 1572535 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Rotjan_-_Enderbury_Day_1_-_2nd_half_(62).JPG|وێنۆک|This coral reef in the [[ناوچەی پارێزراوی دوورگەکانی فینیکس|Phoenix Islands Protected Area]] provides habitat for numerous marine species.]] [[پەڕگە:Antarctic_(js)_18.jpg|وێنۆک|Few creatures make the ice shelves of [[ئانتارکتیکا|Antarctica]] their habitat, but water beneath the ice can provide habitat for multiple species. Animals such as penguins have adapted to live in very cold conditions.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Wohlschlag |first=Donald E. |year=1968 |title=Fishes beneath Antarctic ice |url=https://media.australian.museum/media/dd/Uploads/Documents/35612/ams370_vXVI_2_lowres.8077ffe.pdf |url-status=live |journal=Australian Natural History |publisher=Australian Museum |publication-date=1968 |volume=16 |pages=45–48 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412130032/https://media.australian.museum/media/dd/Uploads/Documents/35612/ams370_vXVI_2_lowres.8077ffe.pdf |archive-date=12 April 2021 |access-date=19 July 2021 |quote=Beneath the sea ice and the terminal portions of the Ross Ice Shelf and Koettlitz Glacier tongue is an aquatic habitat that has a nearly uniform freezing temperature of {{Hyphen}}1.9°C (28.6°F) and a remarkable assemblage of animals.}}</ref>]] [[پەڕگە:Ibex_in_the_French_Vanoise_National_Park.JPG|وێنۆک| Ibex in an alpine habitat]] In [[ژینگەناسی|ecology]], '''habitat''' refers to the array of resources, biotic factors that are present in an area, such as to support the survival and reproduction of a particular [[جۆر (ژینناسی)|species]]. A species' habitat can be seen as the physical manifestation of its [[تاقی ژینگەیی|ecological niche]]. Thus "habitat" is a species-specific term, fundamentally different from concepts such as [[ژینگەی سروشتی|environment]] or vegetation assemblages, for which the term "habitat-type" is more appropriate.<ref name="wildlife.onlinelibrary.wiley.com">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Krausman |first=Paul R. |last2=Morrison |first2=Michael L. |date=26 July 2016 |title=Another plea for standard terminology: Editor's Message |journal=The Journal of Wildlife Management |language=en |volume=80 |issue=7 |pages=1143–1144 |doi=10.1002/jwmg.21121 |doi-access=free}}</ref> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە The physical factors may include (for example): [[خۆڵ|soil]], moisture, range of [[پلەی گەرمی|temperature]], and light intensity. Biotic factors include the availability of food and the presence or absence of [[نێچیرگری|predators]]. Every species has particular habitat requirements, habitat generalist species are able to thrive in a wide array of environmental conditions while habitat specialist species require a very limited set of factors to survive. The habitat of a species is not necessarily found in a geographical area, it can be the interior of a stem, a rotten log, a rock or a clump of moss; a [[مشەخۆری|parasitic organism]] has as its habitat the body of its host, part of the host's body (such as the digestive tract), or a [[خانە|single cell]] within the host's body.<ref>For example: {{Cite book|last=Swapan Kumar Nath|url=https://books.google.com/books?id=xf9qAAAAMAAJ|title=Problem-based Microbiology|last2=Revankar|first2=Sanjay G.|publisher=Saunders|year=2006|isbn=9780721606309|series=Problem-based basic science series|publication-date=2006|page=314|quote=[Measles] virus habitat is humans.|access-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424034740/https://books.google.com/books?id=xf9qAAAAMAAJ|archive-date=24 April 2021|url-status=live}}</ref> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:ژینگەناسیی سیستمەکان]] [[پۆل:ژینگەناسی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] q5vw7u36l400d9ks4nd6mo92drli39p 1572536 1572535 2026-04-05T13:01:53Z Tessla 41338 شائەمراز 1572536 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Rotjan - Enderbury Day 1 - 2nd half (62).JPG|وێنۆک|ئەم ڕیفە مەرجانییە لە [[ناوچەی پارێزراوی دوورگەکانی فینیکس]] نیشتەجێ بۆ چەندین جۆری دەریایی دابین دەکات.]] [[پەڕگە:Antarctic_(js)_18.jpg|وێنۆک|کەم بوونەوەر ڕەفە سەھۆڵینەکانی [[ئانتارکتیکا]] دەکەنە نیشتەجێی خۆیان، بەڵام ئاوی ژێر سەھۆڵەکە دەتوانێت نیشتەجێ بۆ چەندین جۆر دابین بکات. ئاژەڵەکانی وەک پەنگوینەکان گونجێنراون بۆ ژیان لە بارودۆخی زۆر سارددا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Wohlschlag |first=Donald E. |year=1968 |title=Fishes beneath Antarctic ice |url=https://media.australian.museum/media/dd/Uploads/Documents/35612/ams370_vXVI_2_lowres.8077ffe.pdf |url-status=live |journal=Australian Natural History |publisher=Australian Museum |publication-date=1968 |volume=16 |pages=45–48 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412130032/https://media.australian.museum/media/dd/Uploads/Documents/35612/ams370_vXVI_2_lowres.8077ffe.pdf |archive-date=12 April 2021 |access-date=19 July 2021 |quote=Beneath the sea ice and the terminal portions of the Ross Ice Shelf and Koettlitz Glacier tongue is an aquatic habitat that has a nearly uniform freezing temperature of {{Hyphen}}1.9°C (28.6°F) and a remarkable assemblage of animals.}}</ref>]] [[پەڕگە:Ibex_in_the_French_Vanoise_National_Park.JPG|وێنۆک| بزنەکێوی لە نیشتەجێیەکی ئەڵپیدا]] لە [[ژینگەناسی|ژینگەناسیدا]]، '''نیشتەجێ''' ئاماژەیە بۆ ئەو کۆمەڵە سەرچاوە و فاکتەرە بایۆتیکییانەی کە لە ناوچەیەکدا ھەن، وەک پاڵپشتیکردنی مانەوە و زۆربوونی [[جۆر (ژینناسی)|جۆرێکی]] دیاریکراو. نیشتەجێی جۆرێک دەکرێت وەک دەرکەوتنی فیزیکیی [[تاقی ژینگەیی|نیشەی ئیکۆلۆژییەکەی]] ببینرێت. بەم شێوەیە "نیشتەجێ" زاراوەیەکی تایبەت بە جۆرەکانە، بە شێوەیەکی بنەڕەتی جیاوازە لە چەمکەکانی وەک [[ژینگەی سروشتی|ژینگە]] یان کۆمەڵە ڕوەکییەکان، کە بۆ ئەوان زاراوەی "جۆری نیشتەجێ" گونجاوترە.<ref name="wildlife.onlinelibrary.wiley.com">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Krausman |first=Paul R. |last2=Morrison |first2=Michael L. |date=26 July 2016 |title=Another plea for standard terminology: Editor's Message |journal=The Journal of Wildlife Management |language=en |volume=80 |issue=7 |pages=1143–1144 |doi=10.1002/jwmg.21121 |doi-access=free}}</ref> فاکتەرە فیزیایییەکان دەکرێت (بۆ نموونە) بگرێتەوە: [[خۆڵ]]، شێ، مەودای [[پلەی گەرمی]]، و چڕیی ڕووناکی. فاکتەرە بایۆتیکییەکان بریتین لە بەردەستبوونی خۆراک و ھەبوونی یان نەبوونی [[نێچیرگری|نێچیرگرەکان]]. ھەموو جۆرێک پێویستیی تایبەتی بە نیشتەجێ ھەیە، جۆرە گشتییەکانی نیشتەجێ دەتوانن لە کۆمەڵێک بارودۆخی ژینگەیی بەرفراواندا گەشە بکەن، لەکاتێکدا جۆرە تایبەتمەندەکانی نیشتەجێ پێویستییان بە کۆمەڵە فاکتەرێکی زۆر سنووردار ھەیە بۆ مانەوە. نیشتەجێی جۆرێک مەرج نییە لە ناوچەیەکی جوگرافیدا بدۆزرێتەوە، دەکرێت ناوەوەی قەدێک بێت، دارێکی ڕزیو بێت، بەردێک یان کۆمەڵە مۆسێک بێت؛ [[مشەخۆری|زیندەوەرێکی مشەخۆر]] جەستەی خانەخوێیەکەی وەک نیشتەجێی خۆی ھەیە، بەشێک لە جەستەی خانەخوێ (وەک کۆئەندامی ھەرس)، یان [[خانە|تاکە خانەیەک]] لە ناو جەستەی خانەخوێدا.<ref>For example: {{Cite book|last=Swapan Kumar Nath|url=https://books.google.com/books?id=xf9qAAAAMAAJ|title=Problem-based Microbiology|last2=Revankar|first2=Sanjay G.|publisher=Saunders|year=2006|isbn=978-0-7216-0630-9|series=Problem-based basic science series|publication-date=2006|page=314|quote=[Measles] virus habitat is humans.|access-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424034740/https://books.google.com/books?id=xf9qAAAAMAAJ|archive-date=24 April 2021|url-status=live}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ژینگەناسیی سیستمەکان]] [[پۆل:ژینگەناسی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 316vz6hvf3uo3iizqiwy6so9ncphrms 1572567 1572536 2026-04-05T16:01:40Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Habitats}} 1572567 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Rotjan - Enderbury Day 1 - 2nd half (62).JPG|وێنۆک|ئەم ڕیفە مەرجانییە لە [[ناوچەی پارێزراوی دوورگەکانی فینیکس]] نیشتەجێ بۆ چەندین جۆری دەریایی دابین دەکات.]] [[پەڕگە:Antarctic_(js)_18.jpg|وێنۆک|کەم بوونەوەر ڕەفە سەھۆڵینەکانی [[ئانتارکتیکا]] دەکەنە نیشتەجێی خۆیان، بەڵام ئاوی ژێر سەھۆڵەکە دەتوانێت نیشتەجێ بۆ چەندین جۆر دابین بکات. ئاژەڵەکانی وەک پەنگوینەکان گونجێنراون بۆ ژیان لە بارودۆخی زۆر سارددا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Wohlschlag |first=Donald E. |year=1968 |title=Fishes beneath Antarctic ice |url=https://media.australian.museum/media/dd/Uploads/Documents/35612/ams370_vXVI_2_lowres.8077ffe.pdf |url-status=live |journal=Australian Natural History |publisher=Australian Museum |publication-date=1968 |volume=16 |pages=45–48 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412130032/https://media.australian.museum/media/dd/Uploads/Documents/35612/ams370_vXVI_2_lowres.8077ffe.pdf |archive-date=12 April 2021 |access-date=19 July 2021 |quote=Beneath the sea ice and the terminal portions of the Ross Ice Shelf and Koettlitz Glacier tongue is an aquatic habitat that has a nearly uniform freezing temperature of {{Hyphen}}1.9°C (28.6°F) and a remarkable assemblage of animals.}}</ref>]] [[پەڕگە:Ibex_in_the_French_Vanoise_National_Park.JPG|وێنۆک| بزنەکێوی لە نیشتەجێیەکی ئەڵپیدا]] لە [[ژینگەناسی|ژینگەناسیدا]]، '''نیشتەجێ''' ئاماژەیە بۆ ئەو کۆمەڵە سەرچاوە و فاکتەرە بایۆتیکییانەی کە لە ناوچەیەکدا ھەن، وەک پاڵپشتیکردنی مانەوە و زۆربوونی [[جۆر (ژینناسی)|جۆرێکی]] دیاریکراو. نیشتەجێی جۆرێک دەکرێت وەک دەرکەوتنی فیزیکیی [[تاقی ژینگەیی|نیشەی ئیکۆلۆژییەکەی]] ببینرێت. بەم شێوەیە "نیشتەجێ" زاراوەیەکی تایبەت بە جۆرەکانە، بە شێوەیەکی بنەڕەتی جیاوازە لە چەمکەکانی وەک [[ژینگەی سروشتی|ژینگە]] یان کۆمەڵە ڕوەکییەکان، کە بۆ ئەوان زاراوەی "جۆری نیشتەجێ" گونجاوترە.<ref name="wildlife.onlinelibrary.wiley.com">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Krausman |first=Paul R. |last2=Morrison |first2=Michael L. |date=26 July 2016 |title=Another plea for standard terminology: Editor's Message |journal=The Journal of Wildlife Management |language=en |volume=80 |issue=7 |pages=1143–1144 |doi=10.1002/jwmg.21121 |doi-access=free}}</ref> فاکتەرە فیزیایییەکان دەکرێت (بۆ نموونە) بگرێتەوە: [[خۆڵ]]، شێ، مەودای [[پلەی گەرمی]]، و چڕیی ڕووناکی. فاکتەرە بایۆتیکییەکان بریتین لە بەردەستبوونی خۆراک و ھەبوونی یان نەبوونی [[نێچیرگری|نێچیرگرەکان]]. ھەموو جۆرێک پێویستیی تایبەتی بە نیشتەجێ ھەیە، جۆرە گشتییەکانی نیشتەجێ دەتوانن لە کۆمەڵێک بارودۆخی ژینگەیی بەرفراواندا گەشە بکەن، لەکاتێکدا جۆرە تایبەتمەندەکانی نیشتەجێ پێویستییان بە کۆمەڵە فاکتەرێکی زۆر سنووردار ھەیە بۆ مانەوە. نیشتەجێی جۆرێک مەرج نییە لە ناوچەیەکی جوگرافیدا بدۆزرێتەوە، دەکرێت ناوەوەی قەدێک بێت، دارێکی ڕزیو بێت، بەردێک یان کۆمەڵە مۆسێک بێت؛ [[مشەخۆری|زیندەوەرێکی مشەخۆر]] جەستەی خانەخوێیەکەی وەک نیشتەجێی خۆی ھەیە، بەشێک لە جەستەی خانەخوێ (وەک کۆئەندامی ھەرس)، یان [[خانە|تاکە خانەیەک]] لە ناو جەستەی خانەخوێدا.<ref>For example: {{Cite book|last=Swapan Kumar Nath|url=https://books.google.com/books?id=xf9qAAAAMAAJ|title=Problem-based Microbiology|last2=Revankar|first2=Sanjay G.|publisher=Saunders|year=2006|isbn=978-0-7216-0630-9|series=Problem-based basic science series|publication-date=2006|page=314|quote=[Measles] virus habitat is humans.|access-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424034740/https://books.google.com/books?id=xf9qAAAAMAAJ|archive-date=24 April 2021|url-status=live}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Habitats}} [[پۆل:ژینگەناسیی سیستمەکان]] [[پۆل:ژینگەناسی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] j0547hrebk9gtobk12vdnagqt99kjgk 1572628 1572567 2026-04-05T17:03:02Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ژینناسی|ژینناسی]] 1572628 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Rotjan - Enderbury Day 1 - 2nd half (62).JPG|وێنۆک|ئەم ڕیفە مەرجانییە لە [[ناوچەی پارێزراوی دوورگەکانی فینیکس]] نیشتەجێ بۆ چەندین جۆری دەریایی دابین دەکات.]] [[پەڕگە:Antarctic_(js)_18.jpg|وێنۆک|کەم بوونەوەر ڕەفە سەھۆڵینەکانی [[ئانتارکتیکا]] دەکەنە نیشتەجێی خۆیان، بەڵام ئاوی ژێر سەھۆڵەکە دەتوانێت نیشتەجێ بۆ چەندین جۆر دابین بکات. ئاژەڵەکانی وەک پەنگوینەکان گونجێنراون بۆ ژیان لە بارودۆخی زۆر سارددا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Wohlschlag |first=Donald E. |year=1968 |title=Fishes beneath Antarctic ice |url=https://media.australian.museum/media/dd/Uploads/Documents/35612/ams370_vXVI_2_lowres.8077ffe.pdf |url-status=live |journal=Australian Natural History |publisher=Australian Museum |publication-date=1968 |volume=16 |pages=45–48 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412130032/https://media.australian.museum/media/dd/Uploads/Documents/35612/ams370_vXVI_2_lowres.8077ffe.pdf |archive-date=12 April 2021 |access-date=19 July 2021 |quote=Beneath the sea ice and the terminal portions of the Ross Ice Shelf and Koettlitz Glacier tongue is an aquatic habitat that has a nearly uniform freezing temperature of {{Hyphen}}1.9°C (28.6°F) and a remarkable assemblage of animals.}}</ref>]] [[پەڕگە:Ibex_in_the_French_Vanoise_National_Park.JPG|وێنۆک| بزنەکێوی لە نیشتەجێیەکی ئەڵپیدا]] لە [[ژینگەناسی|ژینگەناسیدا]]، '''نیشتەجێ''' ئاماژەیە بۆ ئەو کۆمەڵە سەرچاوە و فاکتەرە بایۆتیکییانەی کە لە ناوچەیەکدا ھەن، وەک پاڵپشتیکردنی مانەوە و زۆربوونی [[جۆر (ژینناسی)|جۆرێکی]] دیاریکراو. نیشتەجێی جۆرێک دەکرێت وەک دەرکەوتنی فیزیکیی [[تاقی ژینگەیی|نیشەی ئیکۆلۆژییەکەی]] ببینرێت. بەم شێوەیە "نیشتەجێ" زاراوەیەکی تایبەت بە جۆرەکانە، بە شێوەیەکی بنەڕەتی جیاوازە لە چەمکەکانی وەک [[ژینگەی سروشتی|ژینگە]] یان کۆمەڵە ڕوەکییەکان، کە بۆ ئەوان زاراوەی "جۆری نیشتەجێ" گونجاوترە.<ref name="wildlife.onlinelibrary.wiley.com">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Krausman |first=Paul R. |last2=Morrison |first2=Michael L. |date=26 July 2016 |title=Another plea for standard terminology: Editor's Message |journal=The Journal of Wildlife Management |language=en |volume=80 |issue=7 |pages=1143–1144 |doi=10.1002/jwmg.21121 |doi-access=free}}</ref> فاکتەرە فیزیایییەکان دەکرێت (بۆ نموونە) بگرێتەوە: [[خۆڵ]]، شێ، مەودای [[پلەی گەرمی]]، و چڕیی ڕووناکی. فاکتەرە بایۆتیکییەکان بریتین لە بەردەستبوونی خۆراک و ھەبوونی یان نەبوونی [[نێچیرگری|نێچیرگرەکان]]. ھەموو جۆرێک پێویستیی تایبەتی بە نیشتەجێ ھەیە، جۆرە گشتییەکانی نیشتەجێ دەتوانن لە کۆمەڵێک بارودۆخی ژینگەیی بەرفراواندا گەشە بکەن، لەکاتێکدا جۆرە تایبەتمەندەکانی نیشتەجێ پێویستییان بە کۆمەڵە فاکتەرێکی زۆر سنووردار ھەیە بۆ مانەوە. نیشتەجێی جۆرێک مەرج نییە لە ناوچەیەکی جوگرافیدا بدۆزرێتەوە، دەکرێت ناوەوەی قەدێک بێت، دارێکی ڕزیو بێت، بەردێک یان کۆمەڵە مۆسێک بێت؛ [[مشەخۆری|زیندەوەرێکی مشەخۆر]] جەستەی خانەخوێیەکەی وەک نیشتەجێی خۆی ھەیە، بەشێک لە جەستەی خانەخوێ (وەک کۆئەندامی ھەرس)، یان [[خانە|تاکە خانەیەک]] لە ناو جەستەی خانەخوێدا.<ref>For example: {{Cite book|last=Swapan Kumar Nath|url=https://books.google.com/books?id=xf9qAAAAMAAJ|title=Problem-based Microbiology|last2=Revankar|first2=Sanjay G.|publisher=Saunders|year=2006|isbn=978-0-7216-0630-9|series=Problem-based basic science series|publication-date=2006|page=314|quote=[Measles] virus habitat is humans.|access-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424034740/https://books.google.com/books?id=xf9qAAAAMAAJ|archive-date=24 April 2021|url-status=live}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Habitats}} {{شریتی دەروازە|ژینناسی}} [[پۆل:ژینگەناسیی سیستمەکان]] [[پۆل:ژینگەناسی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 53y62fsmt5qhuz7zmyam02ickxia0ce 0 294194 1572537 2026-04-05T13:04:23Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1346976512|Grassland]]» 1572537 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Красноковыльная_степь_в_бассейне_Кукуйки_в_Курьинском_районе.JPG|وێنۆک|Typical grassland]] A '''grassland''' is an area (or ecosystem) where the vegetation is dominated by [[گرامینیای|grasses]]. Sedges and rushes can also be found along with some of legumes such as [[سێپەڕە|clover]], and other herbs. Grasslands occur naturally on all continents except Antarctica and are found in most ecoregions of the Earth. Furthermore, grasslands are one of the largest [[ژینبووم|biomes]] on Earth, covering 31–69% of the Earth's land area.<ref name=":6">{{Cite book|last=Conant|first=Richard T.|title=Challenges and opportunities for carbon sequestration in grassland systems: a technical report on grassland management and climate change mitigation|date=2010|publisher=[[Food and Agriculture Organization|FAO]]|isbn=978-92-5-106494-8|oclc=890677450}}</ref><ref>{{Cite book|last=Chapin III|first=F. Stuart|title=Global Biodiversity in a Changing Environment: Scenarios for the 21st Century|last2=Sala|first2=Osvaldo E.|last3=Huber-Sannwald|first3=Elisabeth|date=2013|publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]]|isbn=978-1-4613-0157-8|oclc=1059413892|author-link3=Elisabeth Huber-Sannwald}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|last=Gibson|first=David J.|title=Grasses and grassland ecology|date=30 October 2008|isbn=978-0-19-154609-9|location=New York|oclc=308648056}}</ref> There are different types of grasslands: natural grasslands, semi-natural grasslands,<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Shipley |first=J.R. |last2=Frei |first2=E.R. |last3=Bergamini |first3=A. |last4=Boch |first4=S. |last5=Schulz |first5=T. |last6=Ginzler |first6=C. |last7=Barandun |first7=M. |last8=Bebi |first8=P. |last9=Bollman |first9=K. |last10=Bolliger |first10=J. |last11=Graham |first11=C.H. |last12=Krumm |first12=F. |last13=Pichon |first13=N. |last14=Delpouve |first14=N. |last15=Rigling |first15=A. |date=19 August 2024 |title=Agricultural practices and biodiversity: Conservation policies for natural grasslands in Europe |journal=Current Biology |volume=34 |issue=16 |pages=R753–R761 |doi=10.1016/j.cub.2024.06.062 |pmid=39163831 |doi-access=free}}</ref> and agricultural grasslands.<ref name=":0" /> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:دەشتەکان]] j8k0wqkj43g68fhj2bve98lf8da32bd 1572538 1572537 2026-04-05T13:05:03Z Tessla 41338 شائەمراز 1572538 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Красноковыльная_степь_в_бассейне_Кукуйки_в_Курьинском_районе.JPG|وێنۆک|لەوەڕگەیەکی ئاسایی]] '''لەوەڕگە''' ناوچەیەک (یان سیستمێکی ژینگەیی)یە کە تێیدا سەوزایی لەلایەن [[گرامینیای|گیاییەکانەوە]] زاڵە. گیای گۆلباغ و قامیشەکانیش دەکرێت بدۆزرێنەوە لەگەڵ ھەندێک لە پاقلەمەنییەکانی وەک [[سێپەڕە]]، و ڕوەکە گیایییەکانی تر. لەوەڕگەکان بە شێوەیەکی سروشتی لە ھەموو کیشوەرەکاندا ھەن جگە لە ئانتارکتیکا و لە زۆربەی ناوچە ژینگەیییەکانی زەویدا دەدۆزرێنەوە. جگە لەوەش، لەوەڕگەکان یەکێکن لە گەورەترین [[ژینبووم|ژینبوومەکان]] لەسەر زەوی، کە ٣١–٦٩٪ی ڕووبەری وشکانیی زەوی دادەپۆشن.<ref name=":6">{{Cite book|last=Conant|first=Richard T.|title=Challenges and opportunities for carbon sequestration in grassland systems: a technical report on grassland management and climate change mitigation|date=2010|publisher=[[Food and Agriculture Organization|FAO]]|isbn=978-92-5-106494-8|oclc=890677450}}</ref><ref>{{Cite book|last=Chapin III|first=F. Stuart|title=Global Biodiversity in a Changing Environment: Scenarios for the 21st Century|last2=Sala|first2=Osvaldo E.|last3=Huber-Sannwald|first3=Elisabeth|date=2013|publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]]|isbn=978-1-4613-0157-8|oclc=1059413892|author-link3=Elisabeth Huber-Sannwald}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|last=Gibson|first=David J.|title=Grasses and grassland ecology|date=30 October 2008|isbn=978-0-19-154609-9|location=New York|oclc=308648056}}</ref> جۆرە جیاوازەکانی لەوەڕگە ھەن: لەوەڕگە سروشتییەکان، لەوەڕگە نیمچە سروشتییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Shipley |first=J.R. |last2=Frei |first2=E.R. |last3=Bergamini |first3=A. |last4=Boch |first4=S. |last5=Schulz |first5=T. |last6=Ginzler |first6=C. |last7=Barandun |first7=M. |last8=Bebi |first8=P. |last9=Bollman |first9=K. |last10=Bolliger |first10=J. |last11=Graham |first11=C.H. |last12=Krumm |first12=F. |last13=Pichon |first13=N. |last14=Delpouve |first14=N. |last15=Rigling |first15=A. |date=19 August 2024 |title=Agricultural practices and biodiversity: Conservation policies for natural grasslands in Europe |journal=Current Biology |volume=34 |issue=16 |pages=R753–R761 |doi=10.1016/j.cub.2024.06.062 |pmid=39163831 |doi-access=free}}</ref> و لەوەڕگە کشتوکاڵییەکان.<ref name=":0"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:دەشتەکان]] fkfho8snyvbi861r5wy5qo198h9d9y7 1572566 1572538 2026-04-05T16:01:30Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Grasslands}} 1572566 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Красноковыльная_степь_в_бассейне_Кукуйки_в_Курьинском_районе.JPG|وێنۆک|لەوەڕگەیەکی ئاسایی]] '''لەوەڕگە''' ناوچەیەک (یان سیستمێکی ژینگەیی)یە کە تێیدا سەوزایی لەلایەن [[گرامینیای|گیاییەکانەوە]] زاڵە. گیای گۆلباغ و قامیشەکانیش دەکرێت بدۆزرێنەوە لەگەڵ ھەندێک لە پاقلەمەنییەکانی وەک [[سێپەڕە]]، و ڕوەکە گیایییەکانی تر. لەوەڕگەکان بە شێوەیەکی سروشتی لە ھەموو کیشوەرەکاندا ھەن جگە لە ئانتارکتیکا و لە زۆربەی ناوچە ژینگەیییەکانی زەویدا دەدۆزرێنەوە. جگە لەوەش، لەوەڕگەکان یەکێکن لە گەورەترین [[ژینبووم|ژینبوومەکان]] لەسەر زەوی، کە ٣١–٦٩٪ی ڕووبەری وشکانیی زەوی دادەپۆشن.<ref name=":6">{{Cite book|last=Conant|first=Richard T.|title=Challenges and opportunities for carbon sequestration in grassland systems: a technical report on grassland management and climate change mitigation|date=2010|publisher=[[Food and Agriculture Organization|FAO]]|isbn=978-92-5-106494-8|oclc=890677450}}</ref><ref>{{Cite book|last=Chapin III|first=F. Stuart|title=Global Biodiversity in a Changing Environment: Scenarios for the 21st Century|last2=Sala|first2=Osvaldo E.|last3=Huber-Sannwald|first3=Elisabeth|date=2013|publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]]|isbn=978-1-4613-0157-8|oclc=1059413892|author-link3=Elisabeth Huber-Sannwald}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|last=Gibson|first=David J.|title=Grasses and grassland ecology|date=30 October 2008|isbn=978-0-19-154609-9|location=New York|oclc=308648056}}</ref> جۆرە جیاوازەکانی لەوەڕگە ھەن: لەوەڕگە سروشتییەکان، لەوەڕگە نیمچە سروشتییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Shipley |first=J.R. |last2=Frei |first2=E.R. |last3=Bergamini |first3=A. |last4=Boch |first4=S. |last5=Schulz |first5=T. |last6=Ginzler |first6=C. |last7=Barandun |first7=M. |last8=Bebi |first8=P. |last9=Bollman |first9=K. |last10=Bolliger |first10=J. |last11=Graham |first11=C.H. |last12=Krumm |first12=F. |last13=Pichon |first13=N. |last14=Delpouve |first14=N. |last15=Rigling |first15=A. |date=19 August 2024 |title=Agricultural practices and biodiversity: Conservation policies for natural grasslands in Europe |journal=Current Biology |volume=34 |issue=16 |pages=R753–R761 |doi=10.1016/j.cub.2024.06.062 |pmid=39163831 |doi-access=free}}</ref> و لەوەڕگە کشتوکاڵییەکان.<ref name=":0"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Grasslands}} [[پۆل:دەشتەکان]] bf45xd60hw5sdv1mp2xldyup1crkpg3 1572629 1572566 2026-04-05T17:03:12Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]] و [[دەروازە:ڕوەک|ڕوەک]] 1572629 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Красноковыльная_степь_в_бассейне_Кукуйки_в_Курьинском_районе.JPG|وێنۆک|لەوەڕگەیەکی ئاسایی]] '''لەوەڕگە''' ناوچەیەک (یان سیستمێکی ژینگەیی)یە کە تێیدا سەوزایی لەلایەن [[گرامینیای|گیاییەکانەوە]] زاڵە. گیای گۆلباغ و قامیشەکانیش دەکرێت بدۆزرێنەوە لەگەڵ ھەندێک لە پاقلەمەنییەکانی وەک [[سێپەڕە]]، و ڕوەکە گیایییەکانی تر. لەوەڕگەکان بە شێوەیەکی سروشتی لە ھەموو کیشوەرەکاندا ھەن جگە لە ئانتارکتیکا و لە زۆربەی ناوچە ژینگەیییەکانی زەویدا دەدۆزرێنەوە. جگە لەوەش، لەوەڕگەکان یەکێکن لە گەورەترین [[ژینبووم|ژینبوومەکان]] لەسەر زەوی، کە ٣١–٦٩٪ی ڕووبەری وشکانیی زەوی دادەپۆشن.<ref name=":6">{{Cite book|last=Conant|first=Richard T.|title=Challenges and opportunities for carbon sequestration in grassland systems: a technical report on grassland management and climate change mitigation|date=2010|publisher=[[Food and Agriculture Organization|FAO]]|isbn=978-92-5-106494-8|oclc=890677450}}</ref><ref>{{Cite book|last=Chapin III|first=F. Stuart|title=Global Biodiversity in a Changing Environment: Scenarios for the 21st Century|last2=Sala|first2=Osvaldo E.|last3=Huber-Sannwald|first3=Elisabeth|date=2013|publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]]|isbn=978-1-4613-0157-8|oclc=1059413892|author-link3=Elisabeth Huber-Sannwald}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|last=Gibson|first=David J.|title=Grasses and grassland ecology|date=30 October 2008|isbn=978-0-19-154609-9|location=New York|oclc=308648056}}</ref> جۆرە جیاوازەکانی لەوەڕگە ھەن: لەوەڕگە سروشتییەکان، لەوەڕگە نیمچە سروشتییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Shipley |first=J.R. |last2=Frei |first2=E.R. |last3=Bergamini |first3=A. |last4=Boch |first4=S. |last5=Schulz |first5=T. |last6=Ginzler |first6=C. |last7=Barandun |first7=M. |last8=Bebi |first8=P. |last9=Bollman |first9=K. |last10=Bolliger |first10=J. |last11=Graham |first11=C.H. |last12=Krumm |first12=F. |last13=Pichon |first13=N. |last14=Delpouve |first14=N. |last15=Rigling |first15=A. |date=19 August 2024 |title=Agricultural practices and biodiversity: Conservation policies for natural grasslands in Europe |journal=Current Biology |volume=34 |issue=16 |pages=R753–R761 |doi=10.1016/j.cub.2024.06.062 |pmid=39163831 |doi-access=free}}</ref> و لەوەڕگە کشتوکاڵییەکان.<ref name=":0"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Grasslands}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا|ڕوەک}} [[پۆل:دەشتەکان]] oj6ehm7srbf5s3if0pgb05mpi7mlgh5 0 294195 1572539 2026-04-05T13:07:22Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1334904228|Solar irradiance]]» 1572539 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:RSDS_wiki.png|alt=rsds|وێنۆک|Global distribution of incoming shortwave solar radiation averaged over the years 1981–2010 from the CHELSA-BIOCLIM+ data set<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brun |first=P. |last2=Zimmermann |first2=N.E. |last3=Hari |first3=C. |last4=Pellissier |first4=L. |last5=Karger |first5=D.N. |title=Global climate-related predictors at kilometre resolution for the past and future. |journal=Earth Syst. Sci. Data |doi=10.5194/essd-2022-212 |doi-access=free}}</ref>]] [[پەڕگە:Insolation.png|وێنۆک|The shield effect of Earth's atmosphere on solar irradiation. The top image is the annual mean solar irradiation (or insolation) at the top of [[تەوشک|Earth's atmosphere]] (TOA); the bottom image shows the annual insolation reaching the Earth's surface after passing through the atmosphere. The two images use the same color scale.]] '''Solar irradiance''' is the [[توان (فیزیک)|power]] per unit area (surface power density) received from the [[خۆر|Sun]] in the form of [[تیشکدانی کارۆموگناتیسی|electromagnetic radiation]] in the [[درێژیی شەپۆل|wavelength]] range of the measuring instrument. Solar irradiance is measured in [[وات|watts]] per [[مەتری چوارگۆشە|square metre]] (W/m²) in [[سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکان|SI units]]. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە Solar irradiance is often [[تەواوکاری|integrated]] over a given time period in order to report the radiant energy emitted into the surrounding environment ([[جووڵ|joule]] per square metre, J/m²) during that time period. This integrated solar irradiance is called '''solar irradiation''', '''solar radiation''', '''solar exposure''', '''solar insolation''', or '''insolation'''. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:دیاردە خۆرییەکان]] [[پۆل:سیستمی خۆری]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] qgaeus8uxf5if4g3fu9r5gdjy8544sx 1572540 1572539 2026-04-05T13:08:44Z Tessla 41338 شائەمراز 1572540 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:RSDS_wiki.png|alt=rsds|وێنۆک|دابەشبوونی جیھانیی تیشکدانی کورتە-شەپۆلی خۆری ھاتوو بە تێکڕای ساڵانی ١٩٨١–٢٠١٠ لە کۆمەڵە داتای CHELSA-BIOCLIM+<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brun |first=P. |last2=Zimmermann |first2=N.E. |last3=Hari |first3=C. |last4=Pellissier |first4=L. |last5=Karger |first5=D.N. |title=Global climate-related predictors at kilometre resolution for the past and future. |journal=Earth Syst. Sci. Data |doi=10.5194/essd-2022-212 |doi-access=free}}</ref>]] [[پەڕگە:Insolation.png|وێنۆک|کاریگەریی قەڵغانی بەرگەھەوای زەوی لەسەر تیشکدانی خۆر. وێنەی سەرەوە تێکڕای ساڵانەی تیشکدانی خۆرە (یان ئینسۆلەیشن) لە سەرەوەی [[تەوشک|بەرگەھەوای زەوی]] (تی ئۆ ئەی)؛ وێنەی خوارەوە نیشاندەری ئەو ئینسۆلەیشنە ساڵانەیەیە کە دەگاتە سەر ڕووی زەوی دوای تێپەڕین بەناو بەرگەھەوادا. ھەردوو وێنەکە ھەمان پێوەرە ڕەنگی بەکاردەھێنن.]] '''تیشکدانی خۆر''' بریتییە لە [[توان (فیزیک)|توان]] بۆ ھەر یەکەیەکی ڕووبەر (چڕیی توانای ڕووبەر) کە لە [[خۆر|خۆرەوە]] وەردەگیرێت بە شێوەی [[تیشکدانی کارۆموگناتیسی]] لە مەودای [[درێژیی شەپۆل]]ی ئامێری پێوانەکردنەکەدا. تیشکدانی خۆر بە [[وات]] بۆ ھەر [[مەتری چوارگۆشە|مەتری چوارگۆشەیەک]] (W/m²) بە [[سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکان|یەکە نێودەوڵەتییەکان]] (ئەس ئای) دەپێورێت. تیشکدانی خۆر زۆرجار بەدرێژایی ماوەیەکی دیاریکراو [[تەواوکاری]]ی بۆ دەکرێت بۆ ئەوەی وزەی تیشکدەری دەرچوو بۆ ژینگەی دەوروبەر ([[جووڵ]] بۆ ھەر مەتری چوارگۆشەیەک، J/m²) لەو ماوەیەدا ڕاپۆرت بکرێت. ئەم تیشکدانە خۆرە تەواوکاریکراوە پێی دەوترێت '''تیشکدانی خۆر'''، '''تیشکدانی خۆر'''، '''بەرکەوتنی خۆر'''، '''ئینسۆلەیشنی خۆر'''، یان '''ئینسۆلەیشن'''. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:دیاردە خۆرییەکان]] [[پۆل:سیستمی خۆری]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 1299t5mgkdl01nrzrhu4s70poreihus 1572565 1572540 2026-04-05T16:01:20Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Insolation}} 1572565 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:RSDS_wiki.png|alt=rsds|وێنۆک|دابەشبوونی جیھانیی تیشکدانی کورتە-شەپۆلی خۆری ھاتوو بە تێکڕای ساڵانی ١٩٨١–٢٠١٠ لە کۆمەڵە داتای CHELSA-BIOCLIM+<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brun |first=P. |last2=Zimmermann |first2=N.E. |last3=Hari |first3=C. |last4=Pellissier |first4=L. |last5=Karger |first5=D.N. |title=Global climate-related predictors at kilometre resolution for the past and future. |journal=Earth Syst. Sci. Data |doi=10.5194/essd-2022-212 |doi-access=free}}</ref>]] [[پەڕگە:Insolation.png|وێنۆک|کاریگەریی قەڵغانی بەرگەھەوای زەوی لەسەر تیشکدانی خۆر. وێنەی سەرەوە تێکڕای ساڵانەی تیشکدانی خۆرە (یان ئینسۆلەیشن) لە سەرەوەی [[تەوشک|بەرگەھەوای زەوی]] (تی ئۆ ئەی)؛ وێنەی خوارەوە نیشاندەری ئەو ئینسۆلەیشنە ساڵانەیەیە کە دەگاتە سەر ڕووی زەوی دوای تێپەڕین بەناو بەرگەھەوادا. ھەردوو وێنەکە ھەمان پێوەرە ڕەنگی بەکاردەھێنن.]] '''تیشکدانی خۆر''' بریتییە لە [[توان (فیزیک)|توان]] بۆ ھەر یەکەیەکی ڕووبەر (چڕیی توانای ڕووبەر) کە لە [[خۆر|خۆرەوە]] وەردەگیرێت بە شێوەی [[تیشکدانی کارۆموگناتیسی]] لە مەودای [[درێژیی شەپۆل]]ی ئامێری پێوانەکردنەکەدا. تیشکدانی خۆر بە [[وات]] بۆ ھەر [[مەتری چوارگۆشە|مەتری چوارگۆشەیەک]] (W/m²) بە [[سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکان|یەکە نێودەوڵەتییەکان]] (ئەس ئای) دەپێورێت. تیشکدانی خۆر زۆرجار بەدرێژایی ماوەیەکی دیاریکراو [[تەواوکاری]]ی بۆ دەکرێت بۆ ئەوەی وزەی تیشکدەری دەرچوو بۆ ژینگەی دەوروبەر ([[جووڵ]] بۆ ھەر مەتری چوارگۆشەیەک، J/m²) لەو ماوەیەدا ڕاپۆرت بکرێت. ئەم تیشکدانە خۆرە تەواوکاریکراوە پێی دەوترێت '''تیشکدانی خۆر'''، '''تیشکدانی خۆر'''، '''بەرکەوتنی خۆر'''، '''ئینسۆلەیشنی خۆر'''، یان '''ئینسۆلەیشن'''. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Insolation}} [[پۆل:دیاردە خۆرییەکان]] [[پۆل:سیستمی خۆری]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] n63zphb6dhnjsh1xw204snvhyu7fkai 1572630 1572565 2026-04-05T17:03:22Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:فیزیک|فیزیک]]، [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]]، [[دەروازە:وزە|وزە]] و [[دەروازە:گەردوون|گەردوون]] 1572630 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:RSDS_wiki.png|alt=rsds|وێنۆک|دابەشبوونی جیھانیی تیشکدانی کورتە-شەپۆلی خۆری ھاتوو بە تێکڕای ساڵانی ١٩٨١–٢٠١٠ لە کۆمەڵە داتای CHELSA-BIOCLIM+<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brun |first=P. |last2=Zimmermann |first2=N.E. |last3=Hari |first3=C. |last4=Pellissier |first4=L. |last5=Karger |first5=D.N. |title=Global climate-related predictors at kilometre resolution for the past and future. |journal=Earth Syst. Sci. Data |doi=10.5194/essd-2022-212 |doi-access=free}}</ref>]] [[پەڕگە:Insolation.png|وێنۆک|کاریگەریی قەڵغانی بەرگەھەوای زەوی لەسەر تیشکدانی خۆر. وێنەی سەرەوە تێکڕای ساڵانەی تیشکدانی خۆرە (یان ئینسۆلەیشن) لە سەرەوەی [[تەوشک|بەرگەھەوای زەوی]] (تی ئۆ ئەی)؛ وێنەی خوارەوە نیشاندەری ئەو ئینسۆلەیشنە ساڵانەیەیە کە دەگاتە سەر ڕووی زەوی دوای تێپەڕین بەناو بەرگەھەوادا. ھەردوو وێنەکە ھەمان پێوەرە ڕەنگی بەکاردەھێنن.]] '''تیشکدانی خۆر''' بریتییە لە [[توان (فیزیک)|توان]] بۆ ھەر یەکەیەکی ڕووبەر (چڕیی توانای ڕووبەر) کە لە [[خۆر|خۆرەوە]] وەردەگیرێت بە شێوەی [[تیشکدانی کارۆموگناتیسی]] لە مەودای [[درێژیی شەپۆل]]ی ئامێری پێوانەکردنەکەدا. تیشکدانی خۆر بە [[وات]] بۆ ھەر [[مەتری چوارگۆشە|مەتری چوارگۆشەیەک]] (W/m²) بە [[سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکان|یەکە نێودەوڵەتییەکان]] (ئەس ئای) دەپێورێت. تیشکدانی خۆر زۆرجار بەدرێژایی ماوەیەکی دیاریکراو [[تەواوکاری]]ی بۆ دەکرێت بۆ ئەوەی وزەی تیشکدەری دەرچوو بۆ ژینگەی دەوروبەر ([[جووڵ]] بۆ ھەر مەتری چوارگۆشەیەک، J/m²) لەو ماوەیەدا ڕاپۆرت بکرێت. ئەم تیشکدانە خۆرە تەواوکاریکراوە پێی دەوترێت '''تیشکدانی خۆر'''، '''تیشکدانی خۆر'''، '''بەرکەوتنی خۆر'''، '''ئینسۆلەیشنی خۆر'''، یان '''ئینسۆلەیشن'''. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Insolation}} {{شریتی دەروازە|فیزیک|جوگرافیا|وزە|گەردوون}} [[پۆل:دیاردە خۆرییەکان]] [[پۆل:سیستمی خۆری]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] ipqzc82y1fonljiigcqxwodwdv53aoz 1572652 1572630 2026-04-05T20:01:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1572652 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:RSDS_wiki.png|alt=rsds|وێنۆک|دابەشبوونی جیھانیی تیشکدانی کورتە-شەپۆلی خۆری ھاتوو بە تێکڕای ساڵانی ١٩٨١–٢٠١٠ لە کۆمەڵە داتای CHELSA-BIOCLIM+<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brun |first=P. |last2=Zimmermann |first2=N.E. |last3=Hari |first3=C. |last4=Pellissier |first4=L. |last5=Karger |first5=D.N. |title=Global climate-related predictors at kilometre resolution for the past and future. |journal=Earth Syst. Sci. Data |doi=10.5194/essd-2022-212 |doi-access=free}}</ref>]] [[پەڕگە:Insolation.png|وێنۆک|کاریگەریی قەڵغانی بەرگەھەوای زەوی لەسەر تیشکدانی خۆر. وێنەی سەرەوە تێکڕای ساڵانەی تیشکدانی خۆرە (یان ئینسۆلەیشن) لە سەرەوەی [[تەوشک|بەرگەھەوای زەوی]] (تی ئۆ ئەی)؛ وێنەی خوارەوە نیشاندەری ئەو ئینسۆلەیشنە ساڵانەیەیە کە دەگاتە سەر ڕووی زەوی دوای تێپەڕین بەناو بەرگەھەوادا. ھەردوو وێنەکە ھەمان پێوەرە ڕەنگی بەکاردەھێنن.]] '''تیشکدانی خۆر''' بریتییە لە [[توان (فیزیک)|توان]] بۆ ھەر یەکەیەکی ڕووبەر (چڕیی توانای ڕووبەر) کە لە [[خۆر|خۆرەوە]] وەردەگیرێت بە شێوەی [[تیشکدانی کارۆموگناتیسی]] لە مەودای [[درێژیی شەپۆل]]ی ئامێری پێوانەکردنەکەدا. تیشکدانی خۆر بە [[وات]] بۆ ھەر [[مەتری چوارگۆشە|مەتری چوارگۆشەیەک]] (W/m²) بە [[سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکان|یەکە نێودەوڵەتییەکان]] (ئەس ئای) دەپێورێت. تیشکدانی خۆر زۆرجار بەدرێژایی ماوەیەکی دیاریکراو [[تەواوکاری]]ی بۆ دەکرێت بۆ ئەوەی وزەی تیشکدەری دەرچوو بۆ ژینگەی دەوروبەر ([[جووڵ]] بۆ ھەر مەتری چوارگۆشەیەک، J/m²) لەو ماوەیەدا ڕاپۆرت بکرێت. ئەم تیشکدانە خۆرە تەواوکاریکراوە پێی دەوترێت '''تیشکدانی خۆر'''، '''تیشکدانی خۆر'''، '''بەرکەوتنی خۆر'''، '''ئینسۆلەیشنی خۆر'''، یان '''ئینسۆلەیشن'''. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Insolation}} {{شریتی دەروازە|فیزیک|جوگرافیا|وزە|گەردوون}} [[پۆل:دیاردە خۆرییەکان]] [[پۆل:سیستمی خۆری]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] qvktondguelvwbqd5plbeddyo3vgvd2 0 294196 1572541 2026-04-05T13:09:47Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1344694207|Radiant energy]]» 1572541 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Solar_energy.jpg|وێنۆک|[[ڕووناکی|Visible light]] such as [[ھەتاو|sunlight]] carries radiant energy, which is used in [[توانی خۆری|solar power]] generation.]] In [[فیزیک|physics]], and in particular as measured by radiometry, '''radiant energy''' is the [[وزە|energy]] of [[تیشکدانی کارۆموگناتیسی|electromagnetic]] and gravitational radiation. As energy, its SI unit is the [[جووڵ|joule]] (J). The quantity of radiant energy may be calculated by [[تەواوکاری|integrating]] radiant flux (or power) with respect to [[کات|time]]. The symbol ''Q''_e is often used throughout literature to denote radiant energy ("e" for "energetic", to avoid confusion with photometric quantities). In branches of physics other than radiometry, electromagnetic energy is referred to using ''E'' or ''W''. The term is used particularly when electromagnetic radiation is emitted by a source into the surrounding environment. This radiation may be visible or invisible to the human eye. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:شێوەکانی وزە]] [[پۆل:تیشکدانی کارۆموگناتیسی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 9s1m7ao4wurabqlt5hc9bzkv66isjtw 1572542 1572541 2026-04-05T13:11:06Z Tessla 41338 شائەمراز 1572542 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Solar_energy.jpg|وێنۆک|[[ڕووناکی|ڕووناکیی بینراو]] وەک [[ھەتاو|تیشکی خۆر]] وزەی تیشکدان ھەڵدەگرێت، کە لە بەرھەمھێنانی [[توانی خۆری|توانای خۆریدا]] بەکاردێت.]] لە [[فیزیک|فیزیکدا]]، و بەتایبەتی وەک ئەوەی لەلایەن ڕادیۆمەترییەوە دەپێورێت، '''وزەی تیشکدان''' بریتییە لە [[وزە]]ی تیشکدانی [[تیشکدانی کارۆموگناتیسی|کارۆموگناتیسی]] و کێشکردن. وەک وزە، یەکەی ئەس ئای-یەکەی بریتییە لە [[جووڵ]] (جەی). بڕی وزەی تیشکدان دەکرێت بە [[تەواوکاری]]ی لێشاوی تیشکدان (یان توانا) بەپێی [[کات]] ھەژمار بکرێت. ھێمای ''Q''_e زۆرجار لەناو ئەدەبیاتی زانستیدا بۆ ئاماژەدان بە وزەی تیشکدان بەکاردێت ("e" بۆ "energetic"، بۆ ئەوەی لەگەڵ بڕە فۆتۆمەترییەکان تێکەڵ نەبێت). لە لقەکانی تری فیزیکدا جگە لە ڕادیۆمەتری، وزەی کارۆموگناتیسی بە بەکارھێنانی ''E'' یان ''W'' ئاماژەی پێدەکرێت. ئەم زاراوەیە بەتایبەتی کاتێک بەکاردێت کە تیشکدانی کارۆموگناتیسی لەلایەن سەرچاوەیەکەوە بۆ ژینگەی دەوروبەر دەردەچێت. ئەم تیشکدانە دەکرێت بۆ چاوی مرۆڤ بینراو یان نەبینراو بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:شێوەکانی وزە]] [[پۆل:تیشکدانی کارۆموگناتیسی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] torf5v05c1cd4t25h4rgl4jocvluyj1 1572634 1572542 2026-04-05T17:04:02Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:فیزیک|فیزیک]]، [[دەروازە:وزە|وزە]] و [[دەروازە:گەردوون|گەردوون]] 1572634 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Solar_energy.jpg|وێنۆک|[[ڕووناکی|ڕووناکیی بینراو]] وەک [[ھەتاو|تیشکی خۆر]] وزەی تیشکدان ھەڵدەگرێت، کە لە بەرھەمھێنانی [[توانی خۆری|توانای خۆریدا]] بەکاردێت.]] لە [[فیزیک|فیزیکدا]]، و بەتایبەتی وەک ئەوەی لەلایەن ڕادیۆمەترییەوە دەپێورێت، '''وزەی تیشکدان''' بریتییە لە [[وزە]]ی تیشکدانی [[تیشکدانی کارۆموگناتیسی|کارۆموگناتیسی]] و کێشکردن. وەک وزە، یەکەی ئەس ئای-یەکەی بریتییە لە [[جووڵ]] (جەی). بڕی وزەی تیشکدان دەکرێت بە [[تەواوکاری]]ی لێشاوی تیشکدان (یان توانا) بەپێی [[کات]] ھەژمار بکرێت. ھێمای ''Q''_e زۆرجار لەناو ئەدەبیاتی زانستیدا بۆ ئاماژەدان بە وزەی تیشکدان بەکاردێت ("e" بۆ "energetic"، بۆ ئەوەی لەگەڵ بڕە فۆتۆمەترییەکان تێکەڵ نەبێت). لە لقەکانی تری فیزیکدا جگە لە ڕادیۆمەتری، وزەی کارۆموگناتیسی بە بەکارھێنانی ''E'' یان ''W'' ئاماژەی پێدەکرێت. ئەم زاراوەیە بەتایبەتی کاتێک بەکاردێت کە تیشکدانی کارۆموگناتیسی لەلایەن سەرچاوەیەکەوە بۆ ژینگەی دەوروبەر دەردەچێت. ئەم تیشکدانە دەکرێت بۆ چاوی مرۆڤ بینراو یان نەبینراو بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|فیزیک|وزە|گەردوون}} [[پۆل:شێوەکانی وزە]] [[پۆل:تیشکدانی کارۆموگناتیسی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] dcjgst95hqizxj781l0wxiha9klui1h 1572649 1572634 2026-04-05T20:01:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1572649 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Solar_energy.jpg|وێنۆک|[[ڕووناکی|ڕووناکیی بینراو]] وەک [[ھەتاو|تیشکی خۆر]] وزەی تیشکدان ھەڵدەگرێت، کە لە بەرھەمھێنانی [[توانی خۆری|توانای خۆریدا]] بەکاردێت.]] لە [[فیزیک|فیزیکدا]]، و بەتایبەتی وەک ئەوەی لەلایەن ڕادیۆمەترییەوە دەپێورێت، '''وزەی تیشکدان''' بریتییە لە [[وزە]]ی تیشکدانی [[تیشکدانی کارۆموگناتیسی|کارۆموگناتیسی]] و کێشکردن. وەک وزە، یەکەی ئەس ئای-یەکەی بریتییە لە [[جووڵ]] (جەی). بڕی وزەی تیشکدان دەکرێت بە [[تەواوکاری]]ی لێشاوی تیشکدان (یان توانا) بەپێی [[کات]] ھەژمار بکرێت. ھێمای ''Q''_e زۆرجار لەناو ئەدەبیاتی زانستیدا بۆ ئاماژەدان بە وزەی تیشکدان بەکاردێت ("e" بۆ "energetic"، بۆ ئەوەی لەگەڵ بڕە فۆتۆمەترییەکان تێکەڵ نەبێت). لە لقەکانی تری فیزیکدا جگە لە ڕادیۆمەتری، وزەی کارۆموگناتیسی بە بەکارھێنانی ''E'' یان ''W'' ئاماژەی پێدەکرێت. ئەم زاراوەیە بەتایبەتی کاتێک بەکاردێت کە تیشکدانی کارۆموگناتیسی لەلایەن سەرچاوەیەکەوە بۆ ژینگەی دەوروبەر دەردەچێت. ئەم تیشکدانە دەکرێت بۆ چاوی مرۆڤ بینراو یان نەبینراو بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|فیزیک|وزە|گەردوون}} [[پۆل:شێوەکانی وزە]] [[پۆل:تیشکدانی کارۆموگناتیسی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] nqda3q5f32pxxm32vcpp0i3wu1pjrgc 3 294197 1572543 2026-04-05T13:15:27Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1572543 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue"><span style="font-size:13px">'''چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٣:١٥، ٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 8h0pkr5v967ybopi3kfm2r5rjjyzk4s 2 294198 1572544 2026-04-05T13:39:02Z Rakan kurdistan 75591 پەڕەی دروست کرد بە «پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان وشەی پ.ن.ک پەیوەندیدارە بە پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان (Kurdistan Nationalist Nazi Party) کە لە لایەن ڕاکان گەرمیانی و لیوا رۆژهەڵاتی سەرکردایەتی دەکرێ نازیەکانی کوردستان چییە؟ باوەڕی توندیان بە ناسیۆنالیست هەیە ئایدۆلۆ...»ەوە 1572544 wikitext text/x-wiki پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان وشەی پ.ن.ک پەیوەندیدارە بە پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان (Kurdistan Nationalist Nazi Party) کە لە لایەن ڕاکان گەرمیانی و لیوا رۆژهەڵاتی سەرکردایەتی دەکرێ نازیەکانی کوردستان چییە؟ باوەڕی توندیان بە ناسیۆنالیست هەیە ئایدۆلۆژیایان تێکەڵی رەگەزپەرستی و دیکتاتۆریە لە داهاتوو ئامانجیان دامەزراندنی دەوڵەتێکی ناسیۆنالیستی کوردیە و بڵاوکردنەوەی هزری کوردایەتی لە چوارپارچەی کوردستان و جێبەجێ کردنی بڕیاری یەک حزب و یەک نەتەوە و یەک ئاڵا و یەک سوپا، قەدەغەکردنی تەواوی بیر و باوەرە کۆمۆنیستەکان و هزری چەپەگەری و ئاپۆیی. تایبەتمەندیەکان: باوەڕیان بە نەتەوەی زاگرۆسی هەیە دژایەتی توندی عەرەب و فارس و تورک (Anti-arab-persian-turk کۆنترۆڵکردنی تەواوی کۆمەڵگا و پەروەردە کردنی منداڵی کورد لەسەر رەگەزپەرستی سەرکردەکان: لیوا رۆژهەڵاتی ڕاکان گەرمیانی muapjo7i9obi36ee8pi11hpn7xfx7u7 1572545 1572544 2026-04-05T13:47:08Z Rakan kurdistan 75591 1572545 wikitext text/x-wiki <ref>پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان</ref>پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان وشەی پ.ن.ک پەیوەندیدارە بە پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان (Kurdistan Nationalist Nazi Party) کە لە لایەن ڕاکان گەرمیانی و لیوا رۆژهەڵاتی سەرکردایەتی دەکرێ نازیەکانی کوردستان چییە؟ باوەڕی توندیان بە ناسیۆنالیست هەیە ئایدۆلۆژیایان تێکەڵی رەگەزپەرستی و دیکتاتۆریە لە داهاتوو ئامانجیان دامەزراندنی دەوڵەتێکی ناسیۆنالیستی کوردیە و بڵاوکردنەوەی هزری کوردایەتی لە چوارپارچەی کوردستان و جێبەجێ کردنی بڕیاری یەک حزب و یەک نەتەوە و یەک ئاڵا و یەک سوپا، قەدەغەکردنی تەواوی بیر و باوەرە کۆمۆنیستەکان و هزری چەپەگەری و ئاپۆیی. تایبەتمەندیەکان: باوەڕیان بە نەتەوەی زاگرۆسی هەیە دژایەتی توندی عەرەب و فارس و تورک (Anti-arab-persian-turk کۆنترۆڵکردنی تەواوی کۆمەڵگا و پەروەردە کردنی منداڵی کورد لەسەر رەگەزپەرستی سەرکردەکان: لیوا رۆژهەڵاتی ڕاکان گەرمیانی rb32m9bfs9ijbm4y4pc3k1m7wqumfnx 1572546 1572545 2026-04-05T13:52:01Z Rakan kurdistan 75591 1572546 wikitext text/x-wiki <ref name=":0">پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان</ref>پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان وشەی پ.ن.ک پەیوەندیدارە بە پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان (Kurdistan Nationalist Nazi Party) کە لە لایەن ڕاکان گەرمیانی و لیوا رۆژهەڵاتی سەرکردایەتی دەکرێ نازیەکانی کوردستان چییە؟ باوەڕی توندیان بە ناسیۆنالیست <ref name=":0" /><ref name=":0" />[[پارتی نازی کوردستان|پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان]]<ref>{{Cite journal |last=پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان |date=2026/4/5 |title= |journal=}}</ref>هەیە ئایدۆلۆژیایان تێکەڵی رەگەزپەرستی و دیکتاتۆریە لە داهاتوو ئامانجیان دامەزراندنی دەوڵەتێکی ناسیۆنالیستی کوردیە و بڵاوکردنەوەی هزری کوردایەتی لە چوارپارچەی کوردستان و جێبەجێ کردنی بڕیاری یەک حزب و یەک نەتەوە و یەک ئاڵا و یەک سوپا، قەدەغەکردنی تەواوی بیر و باوەرە کۆمۆنیستەکان و هزری چەپەگەری و ئاپۆیی. تایبەتمەندیەکان: باوەڕیان بە نەتەوەی زاگرۆسی هەیە دژایەتی توندی عەرەب و فارس و تورک (Anti-arab-persian-turk کۆنترۆڵکردنی تەواوی کۆمەڵگا و پەروەردە کردنی منداڵی کورد لەسەر رەگەزپەرستی سەرکردەکان: لیوا رۆژهەڵاتی ڕاکان گەرمیانی gupx2qmun85rpw8ckyr234e90li2kwf 1572547 1572546 2026-04-05T13:56:56Z Rakan kurdistan 75591 1572547 wikitext text/x-wiki [./Https://kurdish.nastionalist.nazi Https://kurdish.nastionalist.nazi]<ref name=":0">پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان</ref>پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان وشەی پ.ن.ک پەیوەندیدارە بە پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان (Kurdistan Nationalist Nazi Party) کە لە لایەن ڕاکان گەرمیانی و لیوا رۆژهەڵاتی سەرکردایەتی دەکرێ نازیەکانی کوردستان چییە؟ باوەڕی توندیان بە ناسیۆنالیست <ref name=":0" /><ref name=":0" />[[پارتی نازی کوردستان|پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان]]<ref>{{Cite journal |last=پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان |date=2026/4/5 |title= |journal=}}</ref>هەیە ئایدۆلۆژیایان تێکەڵی رەگەزپەرستی و دیکتاتۆریە لە داهاتوو ئامانجیان دامەزراندنی دەوڵەتێکی ناسیۆنالیستی کوردیە و بڵاوکردنەوەی هزری کوردایەتی لە چوارپارچەی کوردستان و جێبەجێ کردنی بڕیاری یەک حزب و یەک نەتەوە و یەک ئاڵا و یەک سوپا، قەدەغەکردنی تەواوی بیر و باوەرە کۆمۆنیستەکان و هزری چەپەگەری و ئاپۆیی. تایبەتمەندیەکان: باوەڕیان بە نەتەوەی زاگرۆسی هەیە دژایەتی توندی عەرەب و فارس و تورک (Anti-arab-persian-turk کۆنترۆڵکردنی تەواوی کۆمەڵگا و پەروەردە کردنی منداڵی کورد لەسەر رەگەزپەرستی سەرکردەکان: لیوا رۆژهەڵاتی ڕاکان گەرمیانی mabtlr1ensa3ee808ouckezc8akfpl8 1572548 1572547 2026-04-05T14:19:53Z Rakan kurdistan 75591 1572548 wikitext text/x-wiki <ref name=":0">پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان</ref>پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان وشەی پ.ن.ک پەیوەندیدارە بە پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان (Kurdistan Nationalist Nazi Party) کە لە لایەن ڕاکان گەرمیانی و لیوا رۆژهەڵاتی سەرکردایەتی دەکرێ نازیەکانی کوردستان چییە؟ باوەڕی توندیان بە ناسیۆنالیست <ref name=":0" /><ref name=":0" />[[پارتی نازی کوردستان|پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان]]<ref>{{Cite journal |last=پارتی نازی ناسیۆنالیستی کوردستان |date=2026/4/5 |title= |journal=}}</ref>هەیە ئایدۆلۆژیایان تێکەڵی رەگەزپەرستی و دیکتاتۆریە لە داهاتوو ئامانجیان دامەزراندنی دەوڵەتێکی ناسیۆنالیستی کوردیە و بڵاوکردنەوەی هزری کوردایەتی لە چوارپارچەی کوردستان و جێبەجێ کردنی بڕیاری یەک حزب و یەک نەتەوە و یەک ئاڵا و یەک سوپا، قەدەغەکردنی تەواوی بیر و باوەرە کۆمۆنیستەکان و هزری چەپەگەری و ئاپۆیی. تایبەتمەندیەکان: باوەڕیان بە نەتەوەی زاگرۆسی هەیە دژایەتی توندی عەرەب و فارس و تورک (Anti-arab-persian-turk کۆنترۆڵکردنی تەواوی کۆمەڵگا و پەروەردە کردنی منداڵی کورد لەسەر رەگەزپەرستی سەرکردەکان: لیوا رۆژهەڵاتی ڕاکان گەرمیانی gupx2qmun85rpw8ckyr234e90li2kwf 0 294199 1572556 2026-04-05T15:53:28Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1334456140|Lighting]]» 1572556 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Acropolis_Of_Athens_Greece_04.jpg|وێنۆک|[[ئاکرۆپۆلیسی ئەتینا|Acropolis of Athens]] illuminated at night]] [[پەڕگە:Cherry_blossoms_with_Isuzu-Chaya_and_Akafuku_store_at_Night.jpg|وێنۆک|Illuminated cherry blossoms, light from the shop windows, and Japanese lantern at night in [[ئیسێ|Ise, Mie]], Japan]] '''Lighting''' or '''illumination''' is the deliberate use of [[ڕووناکی|light]] to achieve practical or aesthetic effects. Lighting includes the use of both artificial light sources like lamps and light fixtures, as well as natural illumination by capturing daylight. Daylighting (using windows, skylights, or light shelves) is sometimes used as the main source of light during daytime in buildings. This can save [[وزە|energy]] in place of using artificial lighting, which represents a major component of energy consumption in buildings. Proper lighting can enhance task performance, improve the appearance of an area, or have positive psychological effects on occupants. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە Indoor lighting is usually accomplished using [[چرا|light fixtures]], and is a key part of interior design. Lighting can also be an intrinsic component of landscape projects. [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] rq5j3k7z9xof0tf22csxxrt8c7gaufw 1572557 1572556 2026-04-05T15:54:06Z Tessla 41338 شائەمراز 1572557 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Acropolis_Of_Athens_Greece_04.jpg|وێنۆک|[[ئاکرۆپۆلیسی دەتینا]] لە شەودا ڕووناککراوەتەوە]] [[پەڕگە:Cherry_blossoms_with_Isuzu-Chaya_and_Akafuku_store_at_Night.jpg|وێنۆک|شکۆفەی گێلاسی ڕووناککراوە، ڕووناکی لە پەنجەرەی دوکانەکانەوە، و فانۆسی ژاپۆنی لە شەودا لە [[ئیسێ|ئیسێ، میێ]]، ژاپۆن]] '''ڕووناککردنەوە''' یان ڕۆشنکردنەوە بەکارھێنانی بەدەستی ئەنقەستی [[ڕووناکی|ڕووناکییە]] بۆ بەدەستھێنانی کاریگەرییە کرداری یان جوانکارییەکان. ڕووناککردنەوە ھەم بەکارھێنانی سەرچاوە دەستکردەکانی ڕووناکی وەک چرا و فیکسچەرەکانی ڕووناکی دەگرێتەوە، ھەم ڕووناککردنەوەی سروشتی لە ڕێگەی گرتنی ڕووناکیی ڕۆژەوە. ڕووناککردنەوە بە ڕووناکیی ڕۆژ (بەکارھێنانی پەنجەرەکان، پەنجەرەی سەمی، یان ڕەفەی ڕووناکی) ھەندێک جار وەک سەرچاوەی سەرەکیی ڕووناکی لە کاتی ڕۆژدا لە ناو باڵەخانەکاندا بەکاردێت. ئەمە دەتوانێت [[وزە]] پاشەکەوت بکات لە جیاتی بەکارھێنانی ڕووناککردنەوەی دەستکرد، کە پێکھاتەیەکی سەرەکیی بەکاربردنی وزە لە باڵەخانەکاندا پێکدەھێنێت. ڕووناککردنەوەی گونجاو دەتوانێت دەدای ئەرکەکان باشتر بکات، دیمەنی ناوچەیەک جوانتر بکات، یان کاریگەریی دەروونیی ئەرێنی لەسەر دانیشتووان ھەبێت. ڕووناککردنەوەی ناوماڵ بەزۆری بە بەکارھێنانی [[چرا|فیکسچەرەکانی ڕووناکی]] ئەنجام دەدرێت، و بەشێکی سەرەکیی دیزاینی ناوخۆیییە. ڕووناککردنەوە دەتوانێت پێکھاتەیەکی بنەڕەتیی پڕۆژەکانی دیمەنی سروشتیش بێت. <ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 4g5v6lsqt0l9984ay2ft1o2u9h0u7vp 1572564 1572557 2026-04-05T16:01:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Lighting}} 1572564 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Acropolis_Of_Athens_Greece_04.jpg|وێنۆک|[[ئاکرۆپۆلیسی دەتینا]] لە شەودا ڕووناککراوەتەوە]] [[پەڕگە:Cherry_blossoms_with_Isuzu-Chaya_and_Akafuku_store_at_Night.jpg|وێنۆک|شکۆفەی گێلاسی ڕووناککراوە، ڕووناکی لە پەنجەرەی دوکانەکانەوە، و فانۆسی ژاپۆنی لە شەودا لە [[ئیسێ|ئیسێ، میێ]]، ژاپۆن]] '''ڕووناککردنەوە''' یان ڕۆشنکردنەوە بەکارھێنانی بەدەستی ئەنقەستی [[ڕووناکی|ڕووناکییە]] بۆ بەدەستھێنانی کاریگەرییە کرداری یان جوانکارییەکان. ڕووناککردنەوە ھەم بەکارھێنانی سەرچاوە دەستکردەکانی ڕووناکی وەک چرا و فیکسچەرەکانی ڕووناکی دەگرێتەوە، ھەم ڕووناککردنەوەی سروشتی لە ڕێگەی گرتنی ڕووناکیی ڕۆژەوە. ڕووناککردنەوە بە ڕووناکیی ڕۆژ (بەکارھێنانی پەنجەرەکان، پەنجەرەی سەمی، یان ڕەفەی ڕووناکی) ھەندێک جار وەک سەرچاوەی سەرەکیی ڕووناکی لە کاتی ڕۆژدا لە ناو باڵەخانەکاندا بەکاردێت. ئەمە دەتوانێت [[وزە]] پاشەکەوت بکات لە جیاتی بەکارھێنانی ڕووناککردنەوەی دەستکرد، کە پێکھاتەیەکی سەرەکیی بەکاربردنی وزە لە باڵەخانەکاندا پێکدەھێنێت. ڕووناککردنەوەی گونجاو دەتوانێت دەدای ئەرکەکان باشتر بکات، دیمەنی ناوچەیەک جوانتر بکات، یان کاریگەریی دەروونیی ئەرێنی لەسەر دانیشتووان ھەبێت. ڕووناککردنەوەی ناوماڵ بەزۆری بە بەکارھێنانی [[چرا|فیکسچەرەکانی ڕووناکی]] ئەنجام دەدرێت، و بەشێکی سەرەکیی دیزاینی ناوخۆیییە. ڕووناککردنەوە دەتوانێت پێکھاتەیەکی بنەڕەتیی پڕۆژەکانی دیمەنی سروشتیش بێت. <ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Lighting}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 6wobxhs6e9cdem34x2kxvngwxcbqqhf 1572631 1572564 2026-04-05T17:03:32Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:تەکنۆلۆژیا|تەکنۆلۆژیا]]، [[دەروازە:وزە|وزە]] و [[دەروازە:نژیاروانی|نژیاروانی]] 1572631 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Acropolis_Of_Athens_Greece_04.jpg|وێنۆک|[[ئاکرۆپۆلیسی دەتینا]] لە شەودا ڕووناککراوەتەوە]] [[پەڕگە:Cherry_blossoms_with_Isuzu-Chaya_and_Akafuku_store_at_Night.jpg|وێنۆک|شکۆفەی گێلاسی ڕووناککراوە، ڕووناکی لە پەنجەرەی دوکانەکانەوە، و فانۆسی ژاپۆنی لە شەودا لە [[ئیسێ|ئیسێ، میێ]]، ژاپۆن]] '''ڕووناککردنەوە''' یان ڕۆشنکردنەوە بەکارھێنانی بەدەستی ئەنقەستی [[ڕووناکی|ڕووناکییە]] بۆ بەدەستھێنانی کاریگەرییە کرداری یان جوانکارییەکان. ڕووناککردنەوە ھەم بەکارھێنانی سەرچاوە دەستکردەکانی ڕووناکی وەک چرا و فیکسچەرەکانی ڕووناکی دەگرێتەوە، ھەم ڕووناککردنەوەی سروشتی لە ڕێگەی گرتنی ڕووناکیی ڕۆژەوە. ڕووناککردنەوە بە ڕووناکیی ڕۆژ (بەکارھێنانی پەنجەرەکان، پەنجەرەی سەمی، یان ڕەفەی ڕووناکی) ھەندێک جار وەک سەرچاوەی سەرەکیی ڕووناکی لە کاتی ڕۆژدا لە ناو باڵەخانەکاندا بەکاردێت. ئەمە دەتوانێت [[وزە]] پاشەکەوت بکات لە جیاتی بەکارھێنانی ڕووناککردنەوەی دەستکرد، کە پێکھاتەیەکی سەرەکیی بەکاربردنی وزە لە باڵەخانەکاندا پێکدەھێنێت. ڕووناککردنەوەی گونجاو دەتوانێت دەدای ئەرکەکان باشتر بکات، دیمەنی ناوچەیەک جوانتر بکات، یان کاریگەریی دەروونیی ئەرێنی لەسەر دانیشتووان ھەبێت. ڕووناککردنەوەی ناوماڵ بەزۆری بە بەکارھێنانی [[چرا|فیکسچەرەکانی ڕووناکی]] ئەنجام دەدرێت، و بەشێکی سەرەکیی دیزاینی ناوخۆیییە. ڕووناککردنەوە دەتوانێت پێکھاتەیەکی بنەڕەتیی پڕۆژەکانی دیمەنی سروشتیش بێت. <ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Lighting}} {{شریتی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|وزە|نژیاروانی}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] dawowh9shek8zld0je623tz3wcv01c6 1572651 1572631 2026-04-05T20:01:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572651 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Acropolis_Of_Athens_Greece_04.jpg|وێنۆک|[[ئاکرۆپۆلیسی دەتینا]] لە شەودا ڕووناککراوەتەوە]] [[پەڕگە:Cherry_blossoms_with_Isuzu-Chaya_and_Akafuku_store_at_Night.jpg|وێنۆک|شکۆفەی گێلاسی ڕووناککراوە، ڕووناکی لە پەنجەرەی دوکانەکانەوە، و فانۆسی ژاپۆنی لە شەودا لە [[ئیسێ|ئیسێ، میێ]]، ژاپۆن]] '''ڕووناککردنەوە''' یان ڕۆشنکردنەوە بەکارھێنانی بەدەستی ئەنقەستی [[ڕووناکی|ڕووناکییە]] بۆ بەدەستھێنانی کاریگەرییە کرداری یان جوانکارییەکان. ڕووناککردنەوە ھەم بەکارھێنانی سەرچاوە دەستکردەکانی ڕووناکی وەک چرا و فیکسچەرەکانی ڕووناکی دەگرێتەوە، ھەم ڕووناککردنەوەی سروشتی لە ڕێگەی گرتنی ڕووناکیی ڕۆژەوە. ڕووناککردنەوە بە ڕووناکیی ڕۆژ (بەکارھێنانی پەنجەرەکان، پەنجەرەی سەمی، یان ڕەفەی ڕووناکی) ھەندێک جار وەک سەرچاوەی سەرەکیی ڕووناکی لە کاتی ڕۆژدا لە ناو باڵەخانەکاندا بەکاردێت. ئەمە دەتوانێت [[وزە]] پاشەکەوت بکات لە جیاتی بەکارھێنانی ڕووناککردنەوەی دەستکرد، کە پێکھاتەیەکی سەرەکیی بەکاربردنی وزە لە باڵەخانەکاندا پێکدەھێنێت. ڕووناککردنەوەی گونجاو دەتوانێت دەدای ئەرکەکان باشتر بکات، دیمەنی ناوچەیەک جوانتر بکات، یان کاریگەریی دەروونیی ئەرێنی لەسەر دانیشتووان ھەبێت. ڕووناککردنەوەی ناوماڵ بەزۆری بە بەکارھێنانی [[چرا|فیکسچەرەکانی ڕووناکی]] ئەنجام دەدرێت، و بەشێکی سەرەکیی دیزاینی ناوخۆیییە. ڕووناککردنەوە دەتوانێت پێکھاتەیەکی بنەڕەتیی پڕۆژەکانی دیمەنی سروشتیش بێت. <ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Lighting}} {{شریتی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|وزە|نژیاروانی}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 8islm5izw4kfaknp5w6rxuzzrdfn467 0 294200 1572558 2026-04-05T15:55:41Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1339821998|Daylighting (architecture)]]» 1572558 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:NYP_LOC2.jpg|وێنۆک|The main concourse of Pennsylvania Station, New York City, built in 1910. [[وێستگەی شەمەندەفەر|Railway stations]] of this era made extensive use of glass roofing to provide natural daylight to passengers below.]] [[پەڕگە:Daylighting_-_Skylight.jpg|وێنۆک|A skylight providing internal illumination]] '''Daylighting''' is the practice of placing [[پەنجەرە|windows]], skylights, other openings, and reflective surfaces so that direct or indirect [[ھەتاو|sunlight]] can provide effective internal lighting. Particular attention is given to daylighting while designing a building when the aim is to maximize visual comfort or to reduce energy use. Energy savings can be achieved from the reduced use of artificial (electric) lighting or from passive solar heating. Artificial lighting energy use can be reduced by simply installing fewer electric lights where daylight is present or by automatically dimming or switching off electric lights in response to the presence of daylight{{Spaced ndash}}a process known as daylight harvesting. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە The amount of daylight received in an internal space can be analyzed by measuring illuminance on a grid or undertaking a daylight factor calculation. Computer programs such as Radiance allow an architect or engineer to quickly calculate benefits of a particular design. The human eye's response to light is non-linear, so a more even distribution of the same amount of light makes a room appear brighter. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:پەنجەرەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] dslganghjq46cbrzvqp73kfrcnfxiv4 1572559 1572558 2026-04-05T15:56:20Z Tessla 41338 شائەمراز 1572559 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:NYP_LOC2.jpg|وێنۆک|ھۆڵی سەرەکیی وێستگەی پێنسڵڤانیا، شاری نیویۆرک، لە ساڵی ١٩١٠ دروست کراوە. [[وێستگەی شەمەندەفەر|وێستگەکانی شەمەندەفەری]] ئەم سەردەمە بە شێوەیەکی بەرفراوان سەقفی شووشەییان بەکارھێناوە بۆ دابینکردنی ڕووناکیی ڕۆژی سروشتی بۆ سەرنشینەکانی خوارەوە.]] [[پەڕگە:Daylighting_-_Skylight.jpg|وێنۆک|پەنجەرەیەکی سەمی کە ڕووناککردنەوەی ناوخۆیی دابین دەکات]] '''ڕووناککردنەوە بە ڕووناکیی ڕۆژ''' بریتییە لە کردەی دانانی [[پەنجەرە|پەنجەرەکان]]، پەنجەرەی سەمی، کردنەوەکانی تر، و ڕووە ڕەنگدەرەوەکان بە شێوەیەک کە [[ھەتاو|تیشکی خۆری]] ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ بتوانێت ڕووناککردنەوەیەکی ناوخۆییی کاریگەر دابین بکات. لە کاتی دیزاینکردنی باڵەخانەیەکدا گرنگییەکی تایبەت بە ڕووناککردنەوە بە ڕووناکیی ڕۆژ دەدرێت کاتێک ئامانجەکە گەیاندنی ئاسوودەیی بینین بێت بۆ بەرزترین ئاست یان کەمکردنەوەی بەکارھێنانی وزە بێت. پاشەکەوتکردنی وزە دەکرێت لە ڕێگەی کەمکردنەوەی بەکارھێنانی ڕووناککردنەوەی دەستکرد (کارەبایی)یان لە ڕێگەی گەرمکردنی خۆریی پاسیڤەوە بەدەست بھێنرێت. بەکارھێنانی وزەی ڕووناککردنەوەی دەستکرد دەکرێت کەم بکرێتەوە بە تەنھا دامەزراندنی گلۆپی کارەبایی کەمتر لەو شوێنانەی ڕووناکیی ڕۆژی لێیە یان بە کەمکردنەوەی ڕووناکییەکە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی یان کوژاندنەوەی ڕووناکییە کارەبایییەکان لە وەڵامی بوونی ڕووناکیی ڕۆژدا — پڕۆسەیەک کە بە کۆکردنەوەی ڕووناکیی ڕۆژ دەناسرێت. بڕی ڕووناکیی ڕۆژی وەرگیراو لە فەزایەکی ناوخۆییدا دەکرێت شیکاریی بۆ بکرێت لە ڕێگەی پێوانەکردنی ڕووناکییەکە لەسەر تۆڕێک یان ئەنجامدانی ھەژمارکردنی فاکتەری ڕووناکیی ڕۆژ. بەرنامە کۆمپیوتەرییەکانی وەک ڕادیانس ڕێگە بە نژیاروان یان ئەندازیار دەدەن کە بە خێرایی سوودەکانی دیزاینێکی دیاریکراو ھەژمار بکەن. وەڵامی چاوی مرۆڤ بۆ ڕووناکی ھێڵی نییە، بۆیە دابەشبوونێکی یەکسانتری ھەمان بڕی ڕووناکی وا دەکات ژوورەکە گەشاوەتر دەربکەوێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پەنجەرەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] hje0bk0o961ajrl428jezznrg6vdnsx 1572563 1572559 2026-04-05T16:01:00Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Daylighting}} 1572563 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:NYP_LOC2.jpg|وێنۆک|ھۆڵی سەرەکیی وێستگەی پێنسڵڤانیا، شاری نیویۆرک، لە ساڵی ١٩١٠ دروست کراوە. [[وێستگەی شەمەندەفەر|وێستگەکانی شەمەندەفەری]] ئەم سەردەمە بە شێوەیەکی بەرفراوان سەقفی شووشەییان بەکارھێناوە بۆ دابینکردنی ڕووناکیی ڕۆژی سروشتی بۆ سەرنشینەکانی خوارەوە.]] [[پەڕگە:Daylighting_-_Skylight.jpg|وێنۆک|پەنجەرەیەکی سەمی کە ڕووناککردنەوەی ناوخۆیی دابین دەکات]] '''ڕووناککردنەوە بە ڕووناکیی ڕۆژ''' بریتییە لە کردەی دانانی [[پەنجەرە|پەنجەرەکان]]، پەنجەرەی سەمی، کردنەوەکانی تر، و ڕووە ڕەنگدەرەوەکان بە شێوەیەک کە [[ھەتاو|تیشکی خۆری]] ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ بتوانێت ڕووناککردنەوەیەکی ناوخۆییی کاریگەر دابین بکات. لە کاتی دیزاینکردنی باڵەخانەیەکدا گرنگییەکی تایبەت بە ڕووناککردنەوە بە ڕووناکیی ڕۆژ دەدرێت کاتێک ئامانجەکە گەیاندنی ئاسوودەیی بینین بێت بۆ بەرزترین ئاست یان کەمکردنەوەی بەکارھێنانی وزە بێت. پاشەکەوتکردنی وزە دەکرێت لە ڕێگەی کەمکردنەوەی بەکارھێنانی ڕووناککردنەوەی دەستکرد (کارەبایی)یان لە ڕێگەی گەرمکردنی خۆریی پاسیڤەوە بەدەست بھێنرێت. بەکارھێنانی وزەی ڕووناککردنەوەی دەستکرد دەکرێت کەم بکرێتەوە بە تەنھا دامەزراندنی گلۆپی کارەبایی کەمتر لەو شوێنانەی ڕووناکیی ڕۆژی لێیە یان بە کەمکردنەوەی ڕووناکییەکە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی یان کوژاندنەوەی ڕووناکییە کارەبایییەکان لە وەڵامی بوونی ڕووناکیی ڕۆژدا — پڕۆسەیەک کە بە کۆکردنەوەی ڕووناکیی ڕۆژ دەناسرێت. بڕی ڕووناکیی ڕۆژی وەرگیراو لە فەزایەکی ناوخۆییدا دەکرێت شیکاریی بۆ بکرێت لە ڕێگەی پێوانەکردنی ڕووناکییەکە لەسەر تۆڕێک یان ئەنجامدانی ھەژمارکردنی فاکتەری ڕووناکیی ڕۆژ. بەرنامە کۆمپیوتەرییەکانی وەک ڕادیانس ڕێگە بە نژیاروان یان ئەندازیار دەدەن کە بە خێرایی سوودەکانی دیزاینێکی دیاریکراو ھەژمار بکەن. وەڵامی چاوی مرۆڤ بۆ ڕووناکی ھێڵی نییە، بۆیە دابەشبوونێکی یەکسانتری ھەمان بڕی ڕووناکی وا دەکات ژوورەکە گەشاوەتر دەربکەوێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Daylighting}} [[پۆل:پەنجەرەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 22l2exbuuvsnyz2ebpefl45v80i2gky 1572632 1572563 2026-04-05T17:03:42Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:وزە|وزە]] و [[دەروازە:نژیاروانی|نژیاروانی]] 1572632 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:NYP_LOC2.jpg|وێنۆک|ھۆڵی سەرەکیی وێستگەی پێنسڵڤانیا، شاری نیویۆرک، لە ساڵی ١٩١٠ دروست کراوە. [[وێستگەی شەمەندەفەر|وێستگەکانی شەمەندەفەری]] ئەم سەردەمە بە شێوەیەکی بەرفراوان سەقفی شووشەییان بەکارھێناوە بۆ دابینکردنی ڕووناکیی ڕۆژی سروشتی بۆ سەرنشینەکانی خوارەوە.]] [[پەڕگە:Daylighting_-_Skylight.jpg|وێنۆک|پەنجەرەیەکی سەمی کە ڕووناککردنەوەی ناوخۆیی دابین دەکات]] '''ڕووناککردنەوە بە ڕووناکیی ڕۆژ''' بریتییە لە کردەی دانانی [[پەنجەرە|پەنجەرەکان]]، پەنجەرەی سەمی، کردنەوەکانی تر، و ڕووە ڕەنگدەرەوەکان بە شێوەیەک کە [[ھەتاو|تیشکی خۆری]] ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ بتوانێت ڕووناککردنەوەیەکی ناوخۆییی کاریگەر دابین بکات. لە کاتی دیزاینکردنی باڵەخانەیەکدا گرنگییەکی تایبەت بە ڕووناککردنەوە بە ڕووناکیی ڕۆژ دەدرێت کاتێک ئامانجەکە گەیاندنی ئاسوودەیی بینین بێت بۆ بەرزترین ئاست یان کەمکردنەوەی بەکارھێنانی وزە بێت. پاشەکەوتکردنی وزە دەکرێت لە ڕێگەی کەمکردنەوەی بەکارھێنانی ڕووناککردنەوەی دەستکرد (کارەبایی)یان لە ڕێگەی گەرمکردنی خۆریی پاسیڤەوە بەدەست بھێنرێت. بەکارھێنانی وزەی ڕووناککردنەوەی دەستکرد دەکرێت کەم بکرێتەوە بە تەنھا دامەزراندنی گلۆپی کارەبایی کەمتر لەو شوێنانەی ڕووناکیی ڕۆژی لێیە یان بە کەمکردنەوەی ڕووناکییەکە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی یان کوژاندنەوەی ڕووناکییە کارەبایییەکان لە وەڵامی بوونی ڕووناکیی ڕۆژدا — پڕۆسەیەک کە بە کۆکردنەوەی ڕووناکیی ڕۆژ دەناسرێت. بڕی ڕووناکیی ڕۆژی وەرگیراو لە فەزایەکی ناوخۆییدا دەکرێت شیکاریی بۆ بکرێت لە ڕێگەی پێوانەکردنی ڕووناکییەکە لەسەر تۆڕێک یان ئەنجامدانی ھەژمارکردنی فاکتەری ڕووناکیی ڕۆژ. بەرنامە کۆمپیوتەرییەکانی وەک ڕادیانس ڕێگە بە نژیاروان یان ئەندازیار دەدەن کە بە خێرایی سوودەکانی دیزاینێکی دیاریکراو ھەژمار بکەن. وەڵامی چاوی مرۆڤ بۆ ڕووناکی ھێڵی نییە، بۆیە دابەشبوونێکی یەکسانتری ھەمان بڕی ڕووناکی وا دەکات ژوورەکە گەشاوەتر دەربکەوێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Daylighting}} {{شریتی دەروازە|وزە|نژیاروانی}} [[پۆل:پەنجەرەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 3b7louexn6r7r5yhvp41tp56o163qca 1572650 1572632 2026-04-05T20:01:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1572650 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:NYP_LOC2.jpg|وێنۆک|ھۆڵی سەرەکیی وێستگەی پێنسڵڤانیا، شاری نیویۆرک، لە ساڵی ١٩١٠ دروست کراوە. [[وێستگەی شەمەندەفەر|وێستگەکانی شەمەندەفەری]] ئەم سەردەمە بە شێوەیەکی بەرفراوان سەقفی شووشەییان بەکارھێناوە بۆ دابینکردنی ڕووناکیی ڕۆژی سروشتی بۆ سەرنشینەکانی خوارەوە.]] [[پەڕگە:Daylighting_-_Skylight.jpg|وێنۆک|پەنجەرەیەکی سەمی کە ڕووناککردنەوەی ناوخۆیی دابین دەکات]] '''ڕووناککردنەوە بە ڕووناکیی ڕۆژ''' بریتییە لە کردەی دانانی [[پەنجەرە|پەنجەرەکان]]، پەنجەرەی سەمی، کردنەوەکانی تر، و ڕووە ڕەنگدەرەوەکان بە شێوەیەک کە [[ھەتاو|تیشکی خۆری]] ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ بتوانێت ڕووناککردنەوەیەکی ناوخۆییی کاریگەر دابین بکات. لە کاتی دیزاینکردنی باڵەخانەیەکدا گرنگییەکی تایبەت بە ڕووناککردنەوە بە ڕووناکیی ڕۆژ دەدرێت کاتێک ئامانجەکە گەیاندنی ئاسوودەیی بینین بێت بۆ بەرزترین ئاست یان کەمکردنەوەی بەکارھێنانی وزە بێت. پاشەکەوتکردنی وزە دەکرێت لە ڕێگەی کەمکردنەوەی بەکارھێنانی ڕووناککردنەوەی دەستکرد (کارەبایی)یان لە ڕێگەی گەرمکردنی خۆریی پاسیڤەوە بەدەست بھێنرێت. بەکارھێنانی وزەی ڕووناککردنەوەی دەستکرد دەکرێت کەم بکرێتەوە بە تەنھا دامەزراندنی گلۆپی کارەبایی کەمتر لەو شوێنانەی ڕووناکیی ڕۆژی لێیە یان بە کەمکردنەوەی ڕووناکییەکە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی یان کوژاندنەوەی ڕووناکییە کارەبایییەکان لە وەڵامی بوونی ڕووناکیی ڕۆژدا — پڕۆسەیەک کە بە کۆکردنەوەی ڕووناکیی ڕۆژ دەناسرێت. بڕی ڕووناکیی ڕۆژی وەرگیراو لە فەزایەکی ناوخۆییدا دەکرێت شیکاریی بۆ بکرێت لە ڕێگەی پێوانەکردنی ڕووناکییەکە لەسەر تۆڕێک یان ئەنجامدانی ھەژمارکردنی فاکتەری ڕووناکیی ڕۆژ. بەرنامە کۆمپیوتەرییەکانی وەک ڕادیانس ڕێگە بە نژیاروان یان ئەندازیار دەدەن کە بە خێرایی سوودەکانی دیزاینێکی دیاریکراو ھەژمار بکەن. وەڵامی چاوی مرۆڤ بۆ ڕووناکی ھێڵی نییە، بۆیە دابەشبوونێکی یەکسانتری ھەمان بڕی ڕووناکی وا دەکات ژوورەکە گەشاوەتر دەربکەوێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Daylighting}} {{شریتی دەروازە|وزە|نژیاروانی}} [[پۆل:پەنجەرەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 00e43ealugxp92zmdw3zfgluxneaw8p 0 294201 1572560 2026-04-05T15:58:19Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1345196141|Daylight]]» 1572560 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Daylight.png|وێنۆک|World map showing the areas of Earth receiving daylight around 1:00 pm UTC in April]] '''Daylight''' is the combination of all direct and indirect [[ھەتاو|sunlight]] during the daytime. This includes direct [[ھەتاو|sunlight]], [[تیشکدانەوەی بەربڵاوی ئاسمان|diffuse sky radiation]], and (often) both of these reflected by [[زەوی|Earth]] and terrestrial objects, like landforms and buildings. Sunlight scattered or reflected by [[تەنی ئاسمانی|astronomical objects]] is generally not considered daylight. Therefore, daylight excludes [[تریفە|moonlight]], despite it being reflected indirect sunlight. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:بەشەکانی ڕۆژێک]] [[پۆل:ڕووناکی]] 1h5ibf4tookzqx1pf4950k89zun5w8a 1572561 1572560 2026-04-05T15:58:52Z Tessla 41338 شائەمراز 1572561 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Daylight.png|وێنۆک|نەخشەی جیھان ئەو ناوچانەی زەوی نیشان دەدات کە لە دەوروبەری کاتژمێر ١:٠٠ی پاشنیوەڕۆ بە کاتی یوو تی سی لە مانگی نیساندا ڕووناکیی ڕۆژیان پێدەگات]] '''ڕووناکیی ڕۆژ''' تێکەڵەیەکە لە ھەموو [[ھەتاو|تیشکی خۆری]] ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ لە کاتی ڕۆژدا. ئەمە [[ھەتاو|تیشکی خۆری]] ڕاستەوخۆ، [[تیشکدانەوەی بەربڵاوی ئاسمان]]، و (زۆرجار) ھەردووکیان کە لەلایەن [[زەوی]] و تەنە وشکانییەکانی وەک شێوەی زەوی و باڵەخانەکانەوە ڕەنگدەدەنەوە دەگرێتەوە. ئەو تیشکی خۆرەی کە لەلایەن [[تەنی ئاسمانی|تەنە فەلەکییەکانەوە]] بڵاودەبێتەوە یان ڕەنگدەداتەوە بە گشتی بە ڕووناکیی ڕۆژ دانانرێت؛ بۆیە ڕووناکیی ڕۆژ [[تریفە|تریفەی مانگ]] ناگرێتەوە، سەرەڕای ئەوەی کە تیشکی خۆری ڕەنگدراوەی ناڕاستەوخۆیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:بەشەکانی ڕۆژێک]] [[پۆل:ڕووناکی]] edq83zgxi7x7w63eodi3v7rnmsdcyy9 1572587 1572561 2026-04-05T16:26:50Z Tessla 41338 Tessla پەڕەی [[ڕوناکیی ڕۆژ]]ی گواستەوە بۆ [[ڕووناکیی ڕۆژ]] 1572561 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Daylight.png|وێنۆک|نەخشەی جیھان ئەو ناوچانەی زەوی نیشان دەدات کە لە دەوروبەری کاتژمێر ١:٠٠ی پاشنیوەڕۆ بە کاتی یوو تی سی لە مانگی نیساندا ڕووناکیی ڕۆژیان پێدەگات]] '''ڕووناکیی ڕۆژ''' تێکەڵەیەکە لە ھەموو [[ھەتاو|تیشکی خۆری]] ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ لە کاتی ڕۆژدا. ئەمە [[ھەتاو|تیشکی خۆری]] ڕاستەوخۆ، [[تیشکدانەوەی بەربڵاوی ئاسمان]]، و (زۆرجار) ھەردووکیان کە لەلایەن [[زەوی]] و تەنە وشکانییەکانی وەک شێوەی زەوی و باڵەخانەکانەوە ڕەنگدەدەنەوە دەگرێتەوە. ئەو تیشکی خۆرەی کە لەلایەن [[تەنی ئاسمانی|تەنە فەلەکییەکانەوە]] بڵاودەبێتەوە یان ڕەنگدەداتەوە بە گشتی بە ڕووناکیی ڕۆژ دانانرێت؛ بۆیە ڕووناکیی ڕۆژ [[تریفە|تریفەی مانگ]] ناگرێتەوە، سەرەڕای ئەوەی کە تیشکی خۆری ڕەنگدراوەی ناڕاستەوخۆیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:بەشەکانی ڕۆژێک]] [[پۆل:ڕووناکی]] edq83zgxi7x7w63eodi3v7rnmsdcyy9 0 294202 1572584 2026-04-05T16:22:23Z 1silent scientist 51740 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1344617615|Customary law]]» 1572584 wikitext text/x-wiki '''یاسایی عورفی''' بریتییە لە شێوازی دامەزراوی ڕەفتار لەناو ژینگەیەکی کۆمەڵایەتی تایبەتدا. دەتوانرێت داواکارییەک بۆ بەرگریکردن لە «ئەوەی هەمیشە کراوە و بە یاسا قبووڵکراوە» ئەنجام بدرێت. == سەرچاوەکان == [[پۆل:یاسای نێونەتەوەیی]] snlrlghr9pboau24nchzmwndheyqgm4 1572591 1572584 2026-04-05T16:29:22Z 1silent scientist 51740 1572591 wikitext text/x-wiki '''یاسایی عورفی''' بریتییە لە شێوازی دامەزراوی ڕەفتار لەناو ژینگەیەکی کۆمەڵایەتی تایبەتدا. دەتوانرێت داواکارییەک بۆ بەرگریکردن لە «ئەوەی ھەمیشە کراوە و بە یاسا قبووڵکراوە» ئەنجام بدرێت. زۆربەی یاسا عورفییەکان مامەڵە لەگەڵ «پێوەرەکانی کۆمەڵگە» دەکەن کە لە مێژەوە لە شوێنێکی دیاریکراودا چەسپاون. بەڵام، زاراوەکە دەکرێت بۆ بوارەکانی [[یاسای نێودەوڵەتی|یاسای نێونەتەوەیی]]یش بەکاربێت کە تێیدا ھەندێک پێوەر نزیکەی [[دادوەریی جیھانی|جیھانی]] بوون لە قبووڵکردنیان وەک بنەمایەکی ڕاست بۆ کارکردن – بۆ نموونە، یاساکانی دژی [[چەتەیی دەریا]] یان [[کۆیلایەتی]]. لە زۆرێک لە بارەکاندا، ھەرچەندە نەک ھەموویان، یاسا عورفییەکان بڕیارە پاڵپشتەکانی دادگا و یاسای کەیسەکانیان دەبێت کە بە تێپەڕبوونی کات گەشەیان کردووە بۆ پێدانی کێشی زیاتر بە حوکمەکەیان وەک یاسا و ھەروەھا بۆ نیشاندانی ڕێڕەوی گەشەکردن (ئەگەر ھەبێت) لە [[تەفسیری دادوەری]] ئەو جۆرە یاسایانە لەلایەن [[دادگا]] پەیوەندیدارەکانەوە. ==سروشت و پێناسە== کێشەیەکی سەرەکی سەبارەت بە ناساندنی عورف بریتییە لە دیاریکردنی [[میتۆدۆلۆژیا]]یەکی گونجاو بۆ ناسینی ئەوەی چ جۆرە کردار و [[نۆرم]]ێک لە ڕاستیدا یاسای عورفی پێکدەھێنن. دەستبەجێ ڕوون نییە کە ئایا بیردۆزە کلاسیکە ڕۆژاوایییەکانی فیقھی یاسایی دەتوانرێت بە ھیچ شێوەیەکی سوودبەخش لەگەڵ شیکارییە چەمکییەکانی یاسای عورفی بگونجێنرێن، ھەر بۆیە ھەندێک لە زانایان (وەک جۆن کۆمارۆف و سایمۆن ڕۆبێرتس)<ref name="cr">{{harvnb|Comaroff|Roberts|1981}}</ref> نۆرمەکانی یاسای عورفییان بە زاراوەکانی خۆیان وەسف کردووە. لەگەڵ ئەوەشدا، بە ڕوونی ھەندێک ناکۆکی دەمێنێتەوە، کە لە ڕەخنەکەی جۆن ھەند لە [[بیردۆز]]ەکەی [[کۆمارۆف]] و [[ڕۆبێرتس]]دا دەبینرێت، و پەسەندکردنی بەشدارییەکانی ھ. ل. ئای. ھارت. ھەند ئارگومێنت دەکات کە [[پەرتووک]]ی «چەمکی یاسا»ی ھارت ئەو کێشە چەمکییە چارەسەر دەکات کە ئەو زانایانەی ھەوڵیان داوە ڕوونی بکەنەوە چۆن دەکرێت بنەماکانی یاسای عورفی بناسرێنەوە، پێناسە بکرێن، و چۆن کار دەکەن لە ڕێکخستنی [[ڕەفتاری کۆمەڵایەتی]] و چارەسەرکردنی ناکۆکییەکاندا.<ref name="hund">{{harvnb|Hund|1998}}</ref> == سەرچاوەکان == [[پۆل:یاسای نێونەتەوەیی]] e9a759ig2kdqgygii1nrztfykj9997t 0 294203 1572585 2026-04-05T16:25:18Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1317344582|Architectural light shelf]]» 1572585 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Bronx_Library_Center_second_floor_interior.jpg|وێنۆک|Curtain wall and light shelf, in the second-floor children's library of Bronx Library Center]] A '''light shelf''' is a horizontal surface that reflects [[ڕوناکیی ڕۆژ|daylight]] deep into a building. Light shelves are placed above eye-level and have high-reflectance upper surfaces, which reflect daylight onto the ceiling and deeper into the space. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە Light shelves are typically used in high-rise and low-rise office buildings, as well as institutional buildings. This design is generally used on the [[ھێڵی کەمەرەیی|equator]]-facing side of the building, which is where maximum sunlight is found, and as a result is most effective. Not only do light shelves allow light to penetrate through the building, they are also designed to shade near the windows, due to the overhang of the shelf, and help reduce window glare. Exterior shelves are generally more effective shading devices than interior shelves. A combination of exterior and interior shelves will work best in providing an even illumination gradient. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] rw3aqn6s3v9m393f3osj7f4fv9pmt1h 1572586 1572585 2026-04-05T16:25:58Z Tessla 41338 شائەمراز 1572586 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕەفەی ڕووناکی''' ڕوویەکی ئاسۆیییە کە [[ڕووناکیی ڕۆژ]] بۆ قووڵاییی باڵەخانەیەک دەگێڕێتەوە. ڕەفەی ڕووناکی لە سەرووی ئاستی چاو دادەنرێت و ڕووی سەرەوەی ڕەنگدانەوەی زۆری ھەیە، کە ڕووناکیی ڕۆژ بۆ سەقف و بۆ قووڵاییی فەزاکە دەگێڕێتەوە. ڕەفەی ڕووناکی بەزۆری لە باڵەخانە بەرزەکان و نزمەکانی نووسینگەکاندا بەکاردێت، ھەروەھا لە باڵەخانە دامەزراوەیییەکاندا بەکاردێت. ئەم دیزاینە بە گشتی لەو لایەی باڵەخانەکە بەکاردێت کە ڕووی لە [[ھێڵی کەمەرەیی]]یە، کە زۆرترین تیشکی خۆری لێیە، و لە ئەنجامدا کاریگەرترینە. ڕەفەی ڕووناکی نەک تەنھا ڕێگە بە ڕووناکی دەدات بڕواتە ناو باڵەخانەکە، بەڵکوو بۆ سێبەرکردنی نزیک پەنجەرەکانیش دیزاین کراوە، بەھۆی دەرپەڕیوی ڕەفەکە، و یارمەتی کەمکردنەوەی بریقەی پەنجەرە دەدات. ڕەفە دەرەکییەکان بە گشتی ئامێری سێبەرکردنی کاریگەرترن لە ڕەفە ناوەکییەکان. تێکەڵەیەک لە ڕەفە دەرەکی و ناوەکییەکان باشترین کار دەکەن لە دابینکردنی پلەبەندییەکی ڕووناککردنەوەی یەکسان.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 1ezunbytf678r6mrc04ivjsbb21mbtd 1572589 1572586 2026-04-05T16:26:56Z Tessla 41338 1572589 wikitext text/x-wiki '''ڕەفەی ڕووناکی''' ڕوویەکی ئاسۆیییە کە [[ڕووناکیی ڕۆژ]] بۆ قووڵاییی باڵەخانەیەک دەگێڕێتەوە. ڕەفەی ڕووناکی لە سەرووی ئاستی چاو دادەنرێت و ڕووی سەرەوەی ڕەنگدانەوەی زۆری ھەیە، کە ڕووناکیی ڕۆژ بۆ سەقف و بۆ قووڵاییی فەزاکە دەگێڕێتەوە. ڕەفەی ڕووناکی بەزۆری لە باڵەخانە بەرزەکان و نزمەکانی نووسینگەکاندا بەکاردێت، ھەروەھا لە باڵەخانە دامەزراوەیییەکاندا بەکاردێت. ئەم دیزاینە بە گشتی لەو لایەی باڵەخانەکە بەکاردێت کە ڕووی لە [[ھێڵی کەمەرەیی]]یە، کە زۆرترین تیشکی خۆری لێیە، و لە ئەنجامدا کاریگەرترینە. ڕەفەی ڕووناکی نەک تەنھا ڕێگە بە ڕووناکی دەدات بڕواتە ناو باڵەخانەکە، بەڵکوو بۆ سێبەرکردنی نزیک پەنجەرەکانیش دیزاین کراوە، بەھۆی دەرپەڕیوی ڕەفەکە، و یارمەتی کەمکردنەوەی بریقەی پەنجەرە دەدات. ڕەفە دەرەکییەکان بە گشتی ئامێری سێبەرکردنی کاریگەرترن لە ڕەفە ناوەکییەکان. تێکەڵەیەک لە ڕەفە دەرەکی و ناوەکییەکان باشترین کار دەکەن لە دابینکردنی پلەبەندییەکی ڕووناککردنەوەی یەکسان.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] cyx5e6ko2et81dy9dvi0wwmfhafns1v 1572664 1572589 2026-04-05T20:03:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}، {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572664 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} '''ڕەفەی ڕووناکی''' ڕوویەکی ئاسۆیییە کە [[ڕووناکیی ڕۆژ]] بۆ قووڵاییی باڵەخانەیەک دەگێڕێتەوە. ڕەفەی ڕووناکی لە سەرووی ئاستی چاو دادەنرێت و ڕووی سەرەوەی ڕەنگدانەوەی زۆری ھەیە، کە ڕووناکیی ڕۆژ بۆ سەقف و بۆ قووڵاییی فەزاکە دەگێڕێتەوە. ڕەفەی ڕووناکی بەزۆری لە باڵەخانە بەرزەکان و نزمەکانی نووسینگەکاندا بەکاردێت، ھەروەھا لە باڵەخانە دامەزراوەیییەکاندا بەکاردێت. ئەم دیزاینە بە گشتی لەو لایەی باڵەخانەکە بەکاردێت کە ڕووی لە [[ھێڵی کەمەرەیی]]یە، کە زۆرترین تیشکی خۆری لێیە، و لە ئەنجامدا کاریگەرترینە. ڕەفەی ڕووناکی نەک تەنھا ڕێگە بە ڕووناکی دەدات بڕواتە ناو باڵەخانەکە، بەڵکوو بۆ سێبەرکردنی نزیک پەنجەرەکانیش دیزاین کراوە، بەھۆی دەرپەڕیوی ڕەفەکە، و یارمەتی کەمکردنەوەی بریقەی پەنجەرە دەدات. ڕەفە دەرەکییەکان بە گشتی ئامێری سێبەرکردنی کاریگەرترن لە ڕەفە ناوەکییەکان. تێکەڵەیەک لە ڕەفە دەرەکی و ناوەکییەکان باشترین کار دەکەن لە دابینکردنی پلەبەندییەکی ڕووناککردنەوەی یەکسان.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 4w8kezxzlj3uq8sniaa4v4a6anwwjdz 0 294204 1572588 2026-04-05T16:26:50Z Tessla 41338 Tessla پەڕەی [[ڕوناکیی ڕۆژ]]ی گواستەوە بۆ [[ڕووناکیی ڕۆژ]] 1572588 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[ڕووناکیی ڕۆژ]] ahb4qdr6su9ywolohppate0i7trvleh 0 294205 1572590 2026-04-05T16:27:56Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1341103602|Interior design]]» 1572590 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:30th_Street_Station_concourse_March_2019.jpeg|وێنۆک|The art déco interior of the grand concourse at the 30th Street Station in [[فیلادێلفیا|Philadelphia]]]] [[پەڕگە:Lobby_Hotel_Bristol_w_Warszawie.JPG|چەپ|وێنۆک|The lobby of Hotel Bristol, Warsaw]] [[پەڕگە:Balliol_College_Dining_Hall,_Oxford_-_Diliff.jpg|چەپ|وێنۆک|A historical example: Balliol College Dining Hall, Oxford]] '''Interior design''' is the [[ھونەر|art]] and [[زانست|science]] of enhancing the interior of a [[بینا|building]] to achieve a healthier and more aesthetically pleasing environment for the people using the space. With a keen eye for detail and a [[داھێنەری|creative]] flair, an '''interior designer''' is someone who plans, researches, coordinates, and manages such enhancement projects. Interior design is a multifaceted profession that includes conceptual development, space planning, site inspections, programming, research, communicating with the stakeholders of a project, construction management, and execution of the design. Interior designers make use of fundamental design principles from the [[ھونەری سۆمایی|visual arts]] used to help viewers understand a given scene. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە nclxnq7luoqeqf0ty25i6anix2uvctk 1572592 1572590 2026-04-05T16:29:32Z Tessla 41338 شائەمراز 1572592 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:30th_Street_Station_concourse_March_2019.jpeg|وێنۆک|ناوەوەی ئارت دیکۆی ھۆڵی گەورە لە وێستگەی شەقامی ٣٠ لە [[فیلادێلفیا]]]] [[پەڕگە:Lobby_Hotel_Bristol_w_Warszawie.JPG|وێنۆک|لۆبیی ھۆتێل بریستۆڵ، وارساو]] [[پەڕگە:Balliol College Dining Hall, Oxford - Diliff.jpg|وێنۆک|نموونەیەکی مێژوویی: ھۆڵی نانخواردنی کۆلێژی بالیۆڵ، ئۆکسفۆرد]] '''دیزاینی ناوخۆیی''' [[ھونەر]] و [[زانست]]ی باشترکردنی ناوەوەی [[بینا|بینایەکە]] بۆ گەیشتن بە ژینگەیەکی تەندروستتر و لەڕووی جوانکارییەوە خۆشتر بۆ ئەو کەسانەی فەزاکە بەکاردەھێنن. بە چاوێکی وردبڕ بۆ وردەکارییەکان و بەھرەیەکی [[داھێنەری|داھێنەرانە]]، '''دیزاینەرێکی ناوخۆیی''' کەسێکە کە پلانی پڕۆژە وەھاکانی باشترکردن دادەڕێژێت، لێکۆڵینەوەیان بۆ دەکات، ھەماھەنگییان بۆ دەکات و بەڕێوەیان دەبات. دیزاینی ناوخۆیی پیشەیەکی فرەڕەھەندە کە گەشەپێدانی چەمک، پلاندانانی فەزا، پشکنینی شوێن، پڕۆگرامسازی، توێژینەوە، پەیوەندیکردن لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکانی پڕۆژەیەک، بەڕێوەبردنی بیناسازی و جێبەجێکردنی دیزاینەکە دەگرێتەوە. دیزاینەرانی ناوخۆیی بنەما سەرەتایییەکانی دیزاین لە [[ھونەری سۆمایی|ھونەرە سۆمایییەکان]] بەکاردەھێنن کە یارمەتی بینەران دەدەن لە دیمەنێکی دیاریکراو تێبگەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} eb7mq87z76156i767ewl1tjs188r0ns 1572618 1572592 2026-04-05T17:01:32Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:نژیاروانی|نژیاروانی]] و [[دەروازە:ھونەرەکان|ھونەرەکان]] 1572618 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:30th_Street_Station_concourse_March_2019.jpeg|وێنۆک|ناوەوەی ئارت دیکۆی ھۆڵی گەورە لە وێستگەی شەقامی ٣٠ لە [[فیلادێلفیا]]]] [[پەڕگە:Lobby_Hotel_Bristol_w_Warszawie.JPG|وێنۆک|لۆبیی ھۆتێل بریستۆڵ، وارساو]] [[پەڕگە:Balliol College Dining Hall, Oxford - Diliff.jpg|وێنۆک|نموونەیەکی مێژوویی: ھۆڵی نانخواردنی کۆلێژی بالیۆڵ، ئۆکسفۆرد]] '''دیزاینی ناوخۆیی''' [[ھونەر]] و [[زانست]]ی باشترکردنی ناوەوەی [[بینا|بینایەکە]] بۆ گەیشتن بە ژینگەیەکی تەندروستتر و لەڕووی جوانکارییەوە خۆشتر بۆ ئەو کەسانەی فەزاکە بەکاردەھێنن. بە چاوێکی وردبڕ بۆ وردەکارییەکان و بەھرەیەکی [[داھێنەری|داھێنەرانە]]، '''دیزاینەرێکی ناوخۆیی''' کەسێکە کە پلانی پڕۆژە وەھاکانی باشترکردن دادەڕێژێت، لێکۆڵینەوەیان بۆ دەکات، ھەماھەنگییان بۆ دەکات و بەڕێوەیان دەبات. دیزاینی ناوخۆیی پیشەیەکی فرەڕەھەندە کە گەشەپێدانی چەمک، پلاندانانی فەزا، پشکنینی شوێن، پڕۆگرامسازی، توێژینەوە، پەیوەندیکردن لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکانی پڕۆژەیەک، بەڕێوەبردنی بیناسازی و جێبەجێکردنی دیزاینەکە دەگرێتەوە. دیزاینەرانی ناوخۆیی بنەما سەرەتایییەکانی دیزاین لە [[ھونەری سۆمایی|ھونەرە سۆمایییەکان]] بەکاردەھێنن کە یارمەتی بینەران دەدەن لە دیمەنێکی دیاریکراو تێبگەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|نژیاروانی|ھونەرەکان}} cmbxb36qu17brgg2mvnw3gcezksoxt5 1572660 1572618 2026-04-05T20:02:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}، {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572660 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:30th_Street_Station_concourse_March_2019.jpeg|وێنۆک|ناوەوەی ئارت دیکۆی ھۆڵی گەورە لە وێستگەی شەقامی ٣٠ لە [[فیلادێلفیا]]]] [[پەڕگە:Lobby_Hotel_Bristol_w_Warszawie.JPG|وێنۆک|لۆبیی ھۆتێل بریستۆڵ، وارساو]] [[پەڕگە:Balliol College Dining Hall, Oxford - Diliff.jpg|وێنۆک|نموونەیەکی مێژوویی: ھۆڵی نانخواردنی کۆلێژی بالیۆڵ، ئۆکسفۆرد]] '''دیزاینی ناوخۆیی''' [[ھونەر]] و [[زانست]]ی باشترکردنی ناوەوەی [[بینا|بینایەکە]] بۆ گەیشتن بە ژینگەیەکی تەندروستتر و لەڕووی جوانکارییەوە خۆشتر بۆ ئەو کەسانەی فەزاکە بەکاردەھێنن. بە چاوێکی وردبڕ بۆ وردەکارییەکان و بەھرەیەکی [[داھێنەری|داھێنەرانە]]، '''دیزاینەرێکی ناوخۆیی''' کەسێکە کە پلانی پڕۆژە وەھاکانی باشترکردن دادەڕێژێت، لێکۆڵینەوەیان بۆ دەکات، ھەماھەنگییان بۆ دەکات و بەڕێوەیان دەبات. دیزاینی ناوخۆیی پیشەیەکی فرەڕەھەندە کە گەشەپێدانی چەمک، پلاندانانی فەزا، پشکنینی شوێن، پڕۆگرامسازی، توێژینەوە، پەیوەندیکردن لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکانی پڕۆژەیەک، بەڕێوەبردنی بیناسازی و جێبەجێکردنی دیزاینەکە دەگرێتەوە. دیزاینەرانی ناوخۆیی بنەما سەرەتایییەکانی دیزاین لە [[ھونەری سۆمایی|ھونەرە سۆمایییەکان]] بەکاردەھێنن کە یارمەتی بینەران دەدەن لە دیمەنێکی دیاریکراو تێبگەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|نژیاروانی|ھونەرەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} pnfym3fbu5if8wcixln7yvfzw7navrr 0 294206 1572593 2026-04-05T16:30:43Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1345257517|Landscaping]]» 1572593 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Courtyard_creation_Kuching,_Malaysia.jpg|وێنۆک|Landscaping an elementary school courtyard in the city of Kuching]] '''Landscaping''' refers to any activity that modifies the visible features of an area of land, including the following: تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە # [[ئۆرگانیزم|Living elements]], such as [[فلۆرا|flora]] or [[گیانلەبەران|fauna]]; or what is commonly called gardening, the art and craft of growing plants with a goal of creating a beauty within the landscape. # Natural abiotic elements, such as landforms, terrain shape and elevation, or [[کۆمای ئاوی|bodies of water]]. # Abstract elements, such as the [[کەشوھەوا|weather]] and lighting conditions. Landscaping requires a certain understanding of horticulture and artistic design, but is not limited to plants and horticulture. Sculpting land to enhance usability (patio, walkways, ponds, water features) are also examples of landscaping being used. When intended as purely an aesthetic change, the term '''Ornamental Landscaping''' is used.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.natratex.co.uk/knowledgehub/what-is-ornamental-landscaping/ |ڕێکەوتی سەردان=2022-03-30 |وێبگە=NatraTex |زمان=en}}</ref> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 47rrn215hireil7isc4knu0igjd7ywx 1572595 1572593 2026-04-05T16:32:54Z Tessla 41338 شائەمراز 1572595 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Courtyard_creation_Kuching,_Malaysia.jpg|وێنۆک|ڕێکخستنی دیمەنی سروشتیی حەوشەی قوتابخانەیەکی سەرەتایی لە شاری کووچینگ]] '''ڕێکخستنی دیمەنی سروشتی''' ئاماژەیە بۆ ھەر چالاکییەک کە تایبەتمەندییە بینراوەکانی ناوچەیەکی وشکانی بگۆڕێت، لەوانە ئەمانەی خوارەوە: # [[ئۆرگانیزم|ڕەگەزە زیندووەکان]]، وەک [[فلۆرا|ڕووەک]] یان [[گیانلەبەران|ئاژەڵ]]؛ یان ئەوەی بە شێوەیەکی باو پێی دەوترێت باخەوانی، ھونەر و پیشەی چاندنی ڕوەکەکان بە ئامانجی دروستکردنی جوانی لە ناو دیمەنەکەدا. # ڕەگەزە سروشتییە نازیندووەکان، وەک شێوەکانی زەوی، شێوەی زەوی و بەرزی، یان [[کۆمای ئاوی|کۆما ئاوییەکان]]. # ڕەگەزە دابڕاوەکان، وەک [[کەشوھەوا]] و بارودۆخی ڕووناککردنەوە. ڕێکخستنی دیمەنی سروشتی پێویستی بە تێگەیشتنێکی دیاریکراو لە باخداری و دیزاینی ھونەری ھەیە، بەڵام تەنھا بە ڕوەک و باخدارییەوە سنووردار نییە. پەیکەرسازیی زەوی بۆ باشترکردنی بەکارھێنان (حەوشە، ڕێڕەوەکان، گۆماوەکان، تایبەتمەندییە ئاوییەکان) نموونەی بەکارھێنانی ڕێکخستنی دیمەنی سروشتین. کاتێک وەک گۆڕانکارییەکی جوانکاریی پەتی مەبەست بێت، زاراوەی ڕێکخستنی دیمەنی سروشتیی ڕازاوە بەکاردێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.natratex.co.uk/knowledgehub/what-is-ornamental-landscaping/ |ڕێکەوتی سەردان=2022-03-30 |وێبگە=NatraTex |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] oi7y4gn30tv4j5pw5rsjfc60ngunnvu 1572617 1572595 2026-04-05T17:01:22Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]] 1572617 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Courtyard_creation_Kuching,_Malaysia.jpg|وێنۆک|ڕێکخستنی دیمەنی سروشتیی حەوشەی قوتابخانەیەکی سەرەتایی لە شاری کووچینگ]] '''ڕێکخستنی دیمەنی سروشتی''' ئاماژەیە بۆ ھەر چالاکییەک کە تایبەتمەندییە بینراوەکانی ناوچەیەکی وشکانی بگۆڕێت، لەوانە ئەمانەی خوارەوە: # [[ئۆرگانیزم|ڕەگەزە زیندووەکان]]، وەک [[فلۆرا|ڕووەک]] یان [[گیانلەبەران|ئاژەڵ]]؛ یان ئەوەی بە شێوەیەکی باو پێی دەوترێت باخەوانی، ھونەر و پیشەی چاندنی ڕوەکەکان بە ئامانجی دروستکردنی جوانی لە ناو دیمەنەکەدا. # ڕەگەزە سروشتییە نازیندووەکان، وەک شێوەکانی زەوی، شێوەی زەوی و بەرزی، یان [[کۆمای ئاوی|کۆما ئاوییەکان]]. # ڕەگەزە دابڕاوەکان، وەک [[کەشوھەوا]] و بارودۆخی ڕووناککردنەوە. ڕێکخستنی دیمەنی سروشتی پێویستی بە تێگەیشتنێکی دیاریکراو لە باخداری و دیزاینی ھونەری ھەیە، بەڵام تەنھا بە ڕوەک و باخدارییەوە سنووردار نییە. پەیکەرسازیی زەوی بۆ باشترکردنی بەکارھێنان (حەوشە، ڕێڕەوەکان، گۆماوەکان، تایبەتمەندییە ئاوییەکان) نموونەی بەکارھێنانی ڕێکخستنی دیمەنی سروشتین. کاتێک وەک گۆڕانکارییەکی جوانکاریی پەتی مەبەست بێت، زاراوەی ڕێکخستنی دیمەنی سروشتیی ڕازاوە بەکاردێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.natratex.co.uk/knowledgehub/what-is-ornamental-landscaping/ |ڕێکەوتی سەردان=2022-03-30 |وێبگە=NatraTex |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 4eur3re1z3g3zzxjsavw2hiz3w69jt5 1572661 1572617 2026-04-05T20:03:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}، {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572661 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Courtyard_creation_Kuching,_Malaysia.jpg|وێنۆک|ڕێکخستنی دیمەنی سروشتیی حەوشەی قوتابخانەیەکی سەرەتایی لە شاری کووچینگ]] '''ڕێکخستنی دیمەنی سروشتی''' ئاماژەیە بۆ ھەر چالاکییەک کە تایبەتمەندییە بینراوەکانی ناوچەیەکی وشکانی بگۆڕێت، لەوانە ئەمانەی خوارەوە: # [[ئۆرگانیزم|ڕەگەزە زیندووەکان]]، وەک [[فلۆرا|ڕووەک]] یان [[گیانلەبەران|ئاژەڵ]]؛ یان ئەوەی بە شێوەیەکی باو پێی دەوترێت باخەوانی، ھونەر و پیشەی چاندنی ڕوەکەکان بە ئامانجی دروستکردنی جوانی لە ناو دیمەنەکەدا. # ڕەگەزە سروشتییە نازیندووەکان، وەک شێوەکانی زەوی، شێوەی زەوی و بەرزی، یان [[کۆمای ئاوی|کۆما ئاوییەکان]]. # ڕەگەزە دابڕاوەکان، وەک [[کەشوھەوا]] و بارودۆخی ڕووناککردنەوە. ڕێکخستنی دیمەنی سروشتی پێویستی بە تێگەیشتنێکی دیاریکراو لە باخداری و دیزاینی ھونەری ھەیە، بەڵام تەنھا بە ڕوەک و باخدارییەوە سنووردار نییە. پەیکەرسازیی زەوی بۆ باشترکردنی بەکارھێنان (حەوشە، ڕێڕەوەکان، گۆماوەکان، تایبەتمەندییە ئاوییەکان) نموونەی بەکارھێنانی ڕێکخستنی دیمەنی سروشتین. کاتێک وەک گۆڕانکارییەکی جوانکاریی پەتی مەبەست بێت، زاراوەی ڕێکخستنی دیمەنی سروشتیی ڕازاوە بەکاردێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.natratex.co.uk/knowledgehub/what-is-ornamental-landscaping/ |ڕێکەوتی سەردان=2022-03-30 |وێبگە=NatraTex |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} od6voo3r72pbsul7wv1i1k4vm6oni0g 0 294207 1572596 2026-04-05T16:35:25Z 1silent scientist 51740 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1321717622|Joint Operation Arvand]]» 1572596 wikitext text/x-wiki .... [[پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٩٦٩]] [[پۆل:سنووری ئێران–عێراق]] [[پۆل:ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان بە بەشداریی ئێران]] dnmzym1nbilhihv6qyd9kd3lmo80o82 1572604 1572596 2026-04-05T16:40:07Z 1silent scientist 51740 1572604 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''ئۆپەراسیۆنی ھاوبەشی ئەروەند''' (بە [[فارسی]]: عملیات مشترک اروند)<ref>{{citation|title=Dialogue With General Hassani Sadi|language=Persian|journal=Negin-e-Iran|volume=3|issue=9|date=Summer 2004|url=http://www.negineiran.ir/article_4644.html|pages=8–40|access-date=2017-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801094124/http://www.negineiran.ir/article_4644.html|archive-date=2018-08-01|url-status=dead}}</ref> بریتی بوو لە [[نیشاندانی ھێز|ئۆپەراسیۆنێکی نیشاندانی ھێز]]<ref name="W">{{cite book|last1=Ward|first1=Steven R.|year=2014|title=Immortal, Updated Edition: A Military History of Iran and Its Armed Forces|publisher=Georgetown University Press|isbn=9781626160651|page=202}}</ref> کە لە نیسانی ١٩٦٩دا لەلایەن [[ھێزە چەکدارەکانی شاھانەی ئێران]] ڕێک خرا، ئەمەش دوای ئەوەی عێراق داوای مافی سەروەریی کرد لەسەر [[شەتەلعەرەب|شەتولعەرەب/ئەروەند ڕوود]] و ھەڕەشەی بەستنی ڕێگای کەشتییەکانی کرد مەگەر ئەوەی [[ئاڵای عێراق]] ھەڵبکەن.<ref name="A">{{cite book|last1=Abdulghani|first1=Jasim M.|year=2012|title=Iraq and Iran (RLE Iran A)|publisher=Taylor & Francis|isbn=9781136834264|page=121}}</ref> بە ئاگابوون لە بارودۆخی سنوورداری [[عێراق]] لەو کاتەدا—٦٠،٠٠٠ سەربازی عێراقی پێشتر لە [[باشووری کوردستان]] جێگیر کرابوون، و سێ لیوای عێراقی لە [[ئوردن]] جێگیر بوون—لەسەر فەرمانی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی|شا]]، کەشتیی بازرگانیی ئێرانیی «ئیبن سینا»، کەشتییەکی ١،١٧٦ تۆنی بوو کە بارێکی تیرۆتەوەرەی ھەڵگرتبوو و ئاڵای ئێرانی پێوە بوو، لە ٢٢ی نیسانی ١٩٦٩ لەلایەن کەشتییە دەریایییە جەنگییە پڕچەکەکانی ئێران و فڕۆکە جەنگییەکانەوە یاوەری کرا.<ref name="S"/><ref name="Reisinezhad1">{{cite book |last1=Reisinezhad |first1=Arash |title=The Shah of Iran, the Iraqi Kurds, and the Lebanese Shia |date=2019 |publisher=Palgrave Macmillan |page=148}}</ref> کەشتییەکە بەبێ داگرتنی [[ئاڵای ئێران]] بە ناو ڕووبارەکەدا بەرەو [[کەنداوی فارس]] ڕۆیشت، و گەشتێکی ٨٠ مایلی لە ماوەی نزیکەی شەش کاتژمێردا تەواو کرد. سەرەڕای بەڵێنەکانی پێشووی، ھێزەکانی عێراق ھەوڵی دەستوەردانیان نەدا.<ref name="S"/> ھەردوو وڵات ھێزە زەمینییەکانی خۆیان لە درێژاییی کەناری ڕووبارەکە بەھێز کرد، و [[تۆپخانە]]، [[تانک]] و [[چەکی دژە فڕۆکە]]یان جێگیر کرد. ھێزەکانی ئێران لە نزیک [[خورەمشار]] و [[ئابادان]] جێگیر کرابوون، لە کاتێکدا عێراق ھێزەکانی لە [[بەسرە]] خستبووە حاڵەتی ئامادەباشییەوە. کەشتیی بارھەڵگری ئێرانیی «ئاریا فەر» سێ ڕۆژ دواتر بە یاوەریی چوار کەشتیی جەنگیی بچووک بە ناو ڕووبارەکەدا تێپەڕ بوو، بەبێ ئەوەی ھیچ ئاستەنگێکی بۆ دروست بکرێت.<ref name="S">{{cite book|last1=Stürchler|first1=Nikolas|year=2007|title=The Threat of Force in International Law|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781139464918|page=202}}</ref> ئەگەرچی عێراق سوپاکەی لە بەسرەی نزیک خستبووە حاڵەتی ئامادەباشییەوە، بەڵام نەیتوانی ھەڕەشە لە کەشتییە ئێرانییەکە بکات.<ref name="Reisinezhad1"/> جێگیرکردنی تانکە قورسەکان، فڕۆکە و تۆپخانەکانی ئێران سەرکردایەتیی [[حیزبی بەعس|بەعسی]] سارد کردەوە لە ڕێگریگرتن لە ڕێڕەوە ئاوییەکە، ئەمەش پاشەکشەیەکی گەورەی بۆ [[بەغدا]] دروست کرد.<ref name="Reisinezhad1"/> لە کاتێکدا بەغدا کێشەکەی گەیاندە [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]]، بەڵام قەیرانی ئەروەند ڕوود سەرکەوتنێکی بەرچاو بوو بۆ ئێران.<ref>{{cite book |last1=Reisinezhad |first1=Arash |title=The Shah of Iran, the Iraqi Kurds, and the Lebanese Shia |date=2019 |publisher=Palgrave Macmillan |page=149}}</ref> عێراق ڕێکاری تۆڵەسەندنەوەی گرتەبەر بە خراپ مامەڵەکردن و دەرکردنی دانیشتووانی ئێرانی لە ناو سنوورەکانیدا؛<ref name="Reisinezhad1"/> ھەزاران نیشتەجێ و زیارەتکاری ئێرانی لە خاکەکەی دەرکرد.<ref name="W" /><ref name="A" /> عێراق ھەروەھا ھاوردەکردنی کاڵای ئێرانی قەدەغە کرد،<ref name="S" /> و ڕای گەیاند کە ئەمە بۆ «پشتگیریکردنی ئامانجەکانی نەتەوەی [[عەرەب]]» بووە.<ref name="Reisinezhad1"/> جگە لەوەش، دەستی کرد بە پشتگیریکردنی بزووتنەوە جوداخوازەکان لە خوزستان و [[یاخیبوون لە بەلووچستان|بەلووچستان]].<ref name="W" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٩٦٩]] [[پۆل:سنووری ئێران–عێراق]] [[پۆل:ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان بە بەشداریی ئێران]] 49l652q8ikqnja3g70a8jsy1asrpg7a 1572615 1572604 2026-04-05T17:01:02Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئێران|ئێران]]، [[دەروازە:عێراق|عێراق]] و [[دەروازە:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان]] 1572615 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''ئۆپەراسیۆنی ھاوبەشی ئەروەند''' (بە [[فارسی]]: عملیات مشترک اروند)<ref>{{citation|title=Dialogue With General Hassani Sadi|language=Persian|journal=Negin-e-Iran|volume=3|issue=9|date=Summer 2004|url=http://www.negineiran.ir/article_4644.html|pages=8–40|access-date=2017-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801094124/http://www.negineiran.ir/article_4644.html|archive-date=2018-08-01|url-status=dead}}</ref> بریتی بوو لە [[نیشاندانی ھێز|ئۆپەراسیۆنێکی نیشاندانی ھێز]]<ref name="W">{{cite book|last1=Ward|first1=Steven R.|year=2014|title=Immortal, Updated Edition: A Military History of Iran and Its Armed Forces|publisher=Georgetown University Press|isbn=9781626160651|page=202}}</ref> کە لە نیسانی ١٩٦٩دا لەلایەن [[ھێزە چەکدارەکانی شاھانەی ئێران]] ڕێک خرا، ئەمەش دوای ئەوەی عێراق داوای مافی سەروەریی کرد لەسەر [[شەتەلعەرەب|شەتولعەرەب/ئەروەند ڕوود]] و ھەڕەشەی بەستنی ڕێگای کەشتییەکانی کرد مەگەر ئەوەی [[ئاڵای عێراق]] ھەڵبکەن.<ref name="A">{{cite book|last1=Abdulghani|first1=Jasim M.|year=2012|title=Iraq and Iran (RLE Iran A)|publisher=Taylor & Francis|isbn=9781136834264|page=121}}</ref> بە ئاگابوون لە بارودۆخی سنوورداری [[عێراق]] لەو کاتەدا—٦٠،٠٠٠ سەربازی عێراقی پێشتر لە [[باشووری کوردستان]] جێگیر کرابوون، و سێ لیوای عێراقی لە [[ئوردن]] جێگیر بوون—لەسەر فەرمانی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی|شا]]، کەشتیی بازرگانیی ئێرانیی «ئیبن سینا»، کەشتییەکی ١،١٧٦ تۆنی بوو کە بارێکی تیرۆتەوەرەی ھەڵگرتبوو و ئاڵای ئێرانی پێوە بوو، لە ٢٢ی نیسانی ١٩٦٩ لەلایەن کەشتییە دەریایییە جەنگییە پڕچەکەکانی ئێران و فڕۆکە جەنگییەکانەوە یاوەری کرا.<ref name="S"/><ref name="Reisinezhad1">{{cite book |last1=Reisinezhad |first1=Arash |title=The Shah of Iran, the Iraqi Kurds, and the Lebanese Shia |date=2019 |publisher=Palgrave Macmillan |page=148}}</ref> کەشتییەکە بەبێ داگرتنی [[ئاڵای ئێران]] بە ناو ڕووبارەکەدا بەرەو [[کەنداوی فارس]] ڕۆیشت، و گەشتێکی ٨٠ مایلی لە ماوەی نزیکەی شەش کاتژمێردا تەواو کرد. سەرەڕای بەڵێنەکانی پێشووی، ھێزەکانی عێراق ھەوڵی دەستوەردانیان نەدا.<ref name="S"/> ھەردوو وڵات ھێزە زەمینییەکانی خۆیان لە درێژاییی کەناری ڕووبارەکە بەھێز کرد، و [[تۆپخانە]]، [[تانک]] و [[چەکی دژە فڕۆکە]]یان جێگیر کرد. ھێزەکانی ئێران لە نزیک [[خورەمشار]] و [[ئابادان]] جێگیر کرابوون، لە کاتێکدا عێراق ھێزەکانی لە [[بەسرە]] خستبووە حاڵەتی ئامادەباشییەوە. کەشتیی بارھەڵگری ئێرانیی «ئاریا فەر» سێ ڕۆژ دواتر بە یاوەریی چوار کەشتیی جەنگیی بچووک بە ناو ڕووبارەکەدا تێپەڕ بوو، بەبێ ئەوەی ھیچ ئاستەنگێکی بۆ دروست بکرێت.<ref name="S">{{cite book|last1=Stürchler|first1=Nikolas|year=2007|title=The Threat of Force in International Law|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781139464918|page=202}}</ref> ئەگەرچی عێراق سوپاکەی لە بەسرەی نزیک خستبووە حاڵەتی ئامادەباشییەوە، بەڵام نەیتوانی ھەڕەشە لە کەشتییە ئێرانییەکە بکات.<ref name="Reisinezhad1"/> جێگیرکردنی تانکە قورسەکان، فڕۆکە و تۆپخانەکانی ئێران سەرکردایەتیی [[حیزبی بەعس|بەعسی]] سارد کردەوە لە ڕێگریگرتن لە ڕێڕەوە ئاوییەکە، ئەمەش پاشەکشەیەکی گەورەی بۆ [[بەغدا]] دروست کرد.<ref name="Reisinezhad1"/> لە کاتێکدا بەغدا کێشەکەی گەیاندە [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]]، بەڵام قەیرانی ئەروەند ڕوود سەرکەوتنێکی بەرچاو بوو بۆ ئێران.<ref>{{cite book |last1=Reisinezhad |first1=Arash |title=The Shah of Iran, the Iraqi Kurds, and the Lebanese Shia |date=2019 |publisher=Palgrave Macmillan |page=149}}</ref> عێراق ڕێکاری تۆڵەسەندنەوەی گرتەبەر بە خراپ مامەڵەکردن و دەرکردنی دانیشتووانی ئێرانی لە ناو سنوورەکانیدا؛<ref name="Reisinezhad1"/> ھەزاران نیشتەجێ و زیارەتکاری ئێرانی لە خاکەکەی دەرکرد.<ref name="W" /><ref name="A" /> عێراق ھەروەھا ھاوردەکردنی کاڵای ئێرانی قەدەغە کرد،<ref name="S" /> و ڕای گەیاند کە ئەمە بۆ «پشتگیریکردنی ئامانجەکانی نەتەوەی [[عەرەب]]» بووە.<ref name="Reisinezhad1"/> جگە لەوەش، دەستی کرد بە پشتگیریکردنی بزووتنەوە جوداخوازەکان لە خوزستان و [[یاخیبوون لە بەلووچستان|بەلووچستان]].<ref name="W" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئێران|عێراق|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} [[پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٩٦٩]] [[پۆل:سنووری ئێران–عێراق]] [[پۆل:ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان بە بەشداریی ئێران]] mxopgdkxl8yqj3n1fxu13d9wqfphg17 0 294208 1572597 2026-04-05T16:35:58Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1347145299|Journey (2012 video game)]]» 1572597 wikitext text/x-wiki '''''Journey''''' is an indie adventure game developed by Thatgamecompany and published by [[سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت|Sony Computer Entertainment]] for the [[پلەیستەیشن ٣|PlayStation 3]]. It was released on the [[تۆڕی پلەیستەیشن|PlayStation Network]] in March 2012 and ported to [[پلەیستەیشن ٤|PlayStation 4]] in July 2015. It was later released on [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|Windows]] in June 2019 and [[ئای ئۆ ئێس|iOS]] in August 2019 by Annapurna Interactive. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەی ڤیدیۆیی سپایک]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی سۆنی ئینتەراکتیڤ ئێنتەرتەینمێنت]] [[پۆل:یارییەکانی تۆڕی پلەیستەیشن]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی هەڵبژاردەی پەرەپێدەرانی کایە بۆ کایەی ساڵ]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆیییە نایابەکان]] [[پۆل:کایە ھونەرییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی بۆ باشترین کایەی ڤیدیۆییی ئەنیمەیشن]] [[پۆل:کایە سەرکێشییەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:وتارە قسەکراوەکان]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] tn5q743516dswjmi77tuex7d16c3zji 1572598 1572597 2026-04-05T16:36:56Z Tessla 41338 شائەمراز 1572598 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''جۆرنی''' یارییەکی سەرکێشیی ئیندییە کە لەلایەن زاتگێیمکۆمپانی پەرەی پێدراوە و لەلایەن [[سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت|سۆنی کۆمپیوتەر ئینتەرتەیمێنت]] بۆ [[پلەیستەیشن ٣]] بڵاوکراوەتەوە. لە ئازاری ٢٠١٢ لەسەر [[تۆڕی پلەیستەیشن|پلەیستەیشن نێتۆرک]] بڵاوکرایەوە و لە تەممووزی ٢٠١٥ بۆ [[پلەیستەیشن ٤]] پۆرت کرا. دواتر لە حوزەیرانی ٢٠١٩ لەسەر [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|ویندۆز]] و لە ئابی ٢٠١٩ لەلایەن ئاناپوورنا ئینتەرەکتیڤ لەسەر [[ئای ئۆ ئێس]] بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەی ڤیدیۆیی سپایک]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی سۆنی ئینتەراکتیڤ ئێنتەرتەینمێنت]] [[پۆل:یارییەکانی تۆڕی پلەیستەیشن]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ھەڵبژاردەی پەرەپێدەرانی کایە بۆ کایەی ساڵ]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆیییە نایابەکان]] [[پۆل:کایە ھونەرییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی بۆ باشترین کایەی ڤیدیۆییی ئەنیمەیشن]] [[پۆل:کایە سەرکێشییەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:وتارە قسەکراوەکان]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] n4mm7n3gmakqqvzuie1dfeguxbmi2g4 1572616 1572598 2026-04-05T17:01:12Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:کایەی ڤیدیۆیی|کایەی ڤیدیۆیی]]، [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و [[دەروازە:دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠١٠]] 1572616 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''جۆرنی''' یارییەکی سەرکێشیی ئیندییە کە لەلایەن زاتگێیمکۆمپانی پەرەی پێدراوە و لەلایەن [[سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت|سۆنی کۆمپیوتەر ئینتەرتەیمێنت]] بۆ [[پلەیستەیشن ٣]] بڵاوکراوەتەوە. لە ئازاری ٢٠١٢ لەسەر [[تۆڕی پلەیستەیشن|پلەیستەیشن نێتۆرک]] بڵاوکرایەوە و لە تەممووزی ٢٠١٥ بۆ [[پلەیستەیشن ٤]] پۆرت کرا. دواتر لە حوزەیرانی ٢٠١٩ لەسەر [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|ویندۆز]] و لە ئابی ٢٠١٩ لەلایەن ئاناپوورنا ئینتەرەکتیڤ لەسەر [[ئای ئۆ ئێس]] بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەی ڤیدیۆیی سپایک]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی سۆنی ئینتەراکتیڤ ئێنتەرتەینمێنت]] [[پۆل:یارییەکانی تۆڕی پلەیستەیشن]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ھەڵبژاردەی پەرەپێدەرانی کایە بۆ کایەی ساڵ]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆیییە نایابەکان]] [[پۆل:کایە ھونەرییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی بۆ باشترین کایەی ڤیدیۆییی ئەنیمەیشن]] [[پۆل:کایە سەرکێشییەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:وتارە قسەکراوەکان]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] eejnwrjxyan9sz0l5fqtmbsnu6c1osv 1572662 1572616 2026-04-05T20:03:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1572662 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''جۆرنی''' یارییەکی سەرکێشیی ئیندییە کە لەلایەن زاتگێیمکۆمپانی پەرەی پێدراوە و لەلایەن [[سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت|سۆنی کۆمپیوتەر ئینتەرتەیمێنت]] بۆ [[پلەیستەیشن ٣]] بڵاوکراوەتەوە. لە ئازاری ٢٠١٢ لەسەر [[تۆڕی پلەیستەیشن|پلەیستەیشن نێتۆرک]] بڵاوکرایەوە و لە تەممووزی ٢٠١٥ بۆ [[پلەیستەیشن ٤]] پۆرت کرا. دواتر لە حوزەیرانی ٢٠١٩ لەسەر [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|ویندۆز]] و لە ئابی ٢٠١٩ لەلایەن ئاناپوورنا ئینتەرەکتیڤ لەسەر [[ئای ئۆ ئێس]] بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەی ڤیدیۆیی سپایک]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی سۆنی ئینتەراکتیڤ ئێنتەرتەینمێنت]] [[پۆل:یارییەکانی تۆڕی پلەیستەیشن]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ھەڵبژاردەی پەرەپێدەرانی کایە بۆ کایەی ساڵ]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆیییە نایابەکان]] [[پۆل:کایە ھونەرییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی بۆ باشترین کایەی ڤیدیۆییی ئەنیمەیشن]] [[پۆل:کایە سەرکێشییەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:وتارە قسەکراوەکان]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] e3g22vbf18ejir5m7cn9sinycb8k5py 1572740 1572662 2026-04-05T21:03:27Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1572740 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''جۆرنی''' یارییەکی سەرکێشیی ئیندییە کە لەلایەن زاتگێیمکۆمپانی پەرەی پێدراوە و لەلایەن [[سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت|سۆنی کۆمپیوتەر ئینتەرتەیمێنت]] بۆ [[پلەیستەیشن ٣]] بڵاوکراوەتەوە. لە ئازاری ٢٠١٢ لەسەر [[تۆڕی پلەیستەیشن|پلەیستەیشن نێتۆرک]] بڵاوکرایەوە و لە تەممووزی ٢٠١٥ بۆ [[پلەیستەیشن ٤]] پۆرت کرا. دواتر لە حوزەیرانی ٢٠١٩ لەسەر [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|ویندۆز]] و لە ئابی ٢٠١٩ لەلایەن ئاناپوورنا ئینتەرەکتیڤ لەسەر [[ئای ئۆ ئێس]] بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەی ڤیدیۆیی سپایک]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی سۆنی ئینتەراکتیڤ ئێنتەرتەینمێنت]] [[پۆل:یارییەکانی تۆڕی پلەیستەیشن]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ھەڵبژاردەی پەرەپێدەرانی کایە بۆ کایەی ساڵ]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆیییە نایابەکان]] [[پۆل:کایە ھونەرییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی بۆ باشترین کایەی ڤیدیۆییی ئەنیمەیشن]] [[پۆل:کایە سەرکێشییەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:وتارە قسەکراوەکان]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی هەڵبژاردەی پەرەپێدەرانی کایە بۆ کایەی ساڵ]] ph5sdpqos2g4k7jm2m4vxvxlf2fenpq 0 294209 1572601 2026-04-05T16:39:11Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1343068468|Recessed light]]» 1572601 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Target_interior.JPG|وێنۆک|The interior of a Target store]] [[پەڕگە:Intex_types_of_recessed_lighting_in_a_warehouse.jpg|وێنۆک|Different types of recessed lighting in a warehouse]] A '''recessed light''' or '''downlight''' (also '''pot light''' in [[ئینگلیزیی کەنەدی|Canadian English]], sometimes '''can light''' (for canister light) in [[ئینگلیزیی ئەمریکی|American English]]) is a [[چرا|light fixture]] that is installed into a hollow opening in a ceiling.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://lightingguide.org/what-are-recessed-lights/ |ڕێکەوتی سەردان=12 March 2026 |وێبگە=LightingGuide.org}}</ref> When installed it appears to have light shining from a hole in the ceiling, concentrating the light in a downward direction as a broad floodlight or narrow spotlight. Most recessed fixtures are cylindrical and fit into a circular hole in the ceiling. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە hlj5w2g2o43ks5vebjfougbicb42jhx 1572602 1572601 2026-04-05T16:39:51Z Tessla 41338 شائەمراز 1572602 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Target_interior.JPG|وێنۆک|ناوەوەی فرۆشگایەکی تارجێت]] [[پەڕگە:Intex_types_of_recessed_lighting_in_a_warehouse.jpg|وێنۆک|جۆرە جیاوازەکانی ڕووناکیی ناوخراو لە کۆگایەکدا]] '''ڕووناکیی ناوخراو''' یان '''داونڵایت''' (ھەروەھا '''پۆت لایت''' لە [[ئینگلیزیی کەنەدی]]، ھەندێک جار '''کان لایت''' (بۆ ڕووناکیی کانیستەر) لە [[ئینگلیزیی ئەمریکی]]) [[چرا|فیکسچەرێکی ڕووناکییە]] کە لە ناو کونێکی بۆش لە سەقفدا جێگیر دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://lightingguide.org/what-are-recessed-lights/ |ڕێکەوتی سەردان=12 March 2026 |وێبگە=LightingGuide.org}}</ref> کاتێک جێگیر دەکرێت وا دەردەکەوێت کە ڕووناکی لە کونێکی سەقفەکەوە دەدرەوشێتەوە، و ڕووناکییەکە بە ئاراستەی خوارەوە وەک فڵادلایتێکی پان یان سپۆتلایتێکی تەسک چڕ دەکاتەوە. زۆربەی فیکسچەرە ناوخراوەکان شێوەیان لولەیییە و لە ناو کونێکی بازنەیی لە سەقفدا جێگیر دەبن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} ke5hqrpkbit5tkvk57t3vy1vx3lmdja 1572603 1572602 2026-04-05T16:40:01Z Tessla 41338 1572603 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Target_interior.JPG|وێنۆک|ناوەوەی فرۆشگایەکی تارجێت]] [[پەڕگە:Intex_types_of_recessed_lighting_in_a_warehouse.jpg|وێنۆک|جۆرە جیاوازەکانی ڕووناکیی ناوخراو لە کۆگایەکدا]] '''ڕووناکیی ناوخراو''' یان '''داونڵایت''' (ھەروەھا '''پۆت لایت''' لە [[ئینگلیزیی کەنەدی]]، ھەندێک جار '''کان لایت''' (بۆ ڕووناکیی کانیستەر) لە [[ئینگلیزیی ئەمریکی]]) [[چرا|فیکسچەرێکی ڕووناکییە]] کە لە ناو کونێکی بۆش لە سەقفدا جێگیر دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://lightingguide.org/what-are-recessed-lights/ |ڕێکەوتی سەردان=12 March 2026 |وێبگە=LightingGuide.org}}</ref> کاتێک جێگیر دەکرێت وا دەردەکەوێت کە ڕووناکی لە کونێکی سەقفەکەوە دەدرەوشێتەوە، و ڕووناکییەکە بە ئاراستەی خوارەوە وەک فڵادلایتێکی پان یان سپۆتلایتێکی تەسک چڕ دەکاتەوە. زۆربەی فیکسچەرە ناوخراوەکان شێوەیان لولەیییە و لە ناو کونێکی بازنەیی لە سەقفدا جێگیر دەبن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} 90rgxi73noq2csi8rulahmj7ss04rjs 1572663 1572603 2026-04-05T20:03:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}، {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1572663 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Target_interior.JPG|وێنۆک|ناوەوەی فرۆشگایەکی تارجێت]] [[پەڕگە:Intex_types_of_recessed_lighting_in_a_warehouse.jpg|وێنۆک|جۆرە جیاوازەکانی ڕووناکیی ناوخراو لە کۆگایەکدا]] '''ڕووناکیی ناوخراو''' یان '''داونڵایت''' (ھەروەھا '''پۆت لایت''' لە [[ئینگلیزیی کەنەدی]]، ھەندێک جار '''کان لایت''' (بۆ ڕووناکیی کانیستەر) لە [[ئینگلیزیی ئەمریکی]]) [[چرا|فیکسچەرێکی ڕووناکییە]] کە لە ناو کونێکی بۆش لە سەقفدا جێگیر دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://lightingguide.org/what-are-recessed-lights/ |ڕێکەوتی سەردان=12 March 2026 |وێبگە=LightingGuide.org}}</ref> کاتێک جێگیر دەکرێت وا دەردەکەوێت کە ڕووناکی لە کونێکی سەقفەکەوە دەدرەوشێتەوە، و ڕووناکییەکە بە ئاراستەی خوارەوە وەک فڵادلایتێکی پان یان سپۆتلایتێکی تەسک چڕ دەکاتەوە. زۆربەی فیکسچەرە ناوخراوەکان شێوەیان لولەیییە و لە ناو کونێکی بازنەیی لە سەقفدا جێگیر دەبن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} ovqs8ba3lnrxl05l3lgpwjk5pt8usvt 0 294210 1572605 2026-04-05T16:46:41Z 1silent scientist 51740 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1346389100|Battle of Marj Dabiq]]» 1572605 wikitext text/x-wiki .... [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] cul21zgub7lhcru8yzf2usdm6bl5x2x 1572606 1572605 2026-04-05T16:52:21Z 1silent scientist 51740 1572606 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = شەڕی مەرج دابق | partof = [[جەنگی عوسمانی-مەملووک (١٥١٦–١٧)]] | image = Mercidabık Muharebesi2.png | caption = تابلۆیەکی بچووککراوەی عوسمانی کە وێنای شەڕەکە دەکات | date = {{start date and age|1516|08|24|df=y}}<ref name="muir199">{{Harvard citation no brackets|Muir|1896|p=199}}</ref> | place = [[دابق، سووریا|دابق]]، نزیک [[حەلەب]]، [[سوڵتاننشینی مەملووک (قاھیرە)|سوڵتاننشینی مەملووک]] ([[سووریا]]ی ئێستا)<ref name="muir199" /> | coordinates = {{Coord|36.545|N|37.275|E|type:event_region:SY|display=inline,title}} | result = سەرکەوتنی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] | territory = لکاندنی [[سووریا (ناوچە)|سووریا]] بە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە | combatant1 = [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]<br />[[سوڵتاننشینی مەملووک (قاھیرە)|یاخیبووانی مەملووک]] | combatant2 = [[سوڵتاننشینی مەملووک (قاھیرە)|سوڵتاننشینی مەملووک]] | commander1 = [[سەلیمی یەکەم]]<br />[[خادم سینان پاشا]]<br />[[باییکڵ مەحمەد پاشا]]<br/>[[خایر بەگ]] | commander2 = [[ئەلئەشرەف قانسووە غەوری]]{{KIA}}<br/>[[جانبەردی غەزالی]]<br />[[عەلا ئەلدین بن ئیمام]] | strength1 = ٦٠،٠٠٠<ref name="RefA">Petry, p. 498</ref> | strength2 = ٦٠،٠٠٠–٨٠،٠٠٠<ref name="RefA" />{{Sfn|Ирмияева|2000}}{{Sfn|Петросян|2013|p=}}<ref>{{cite web |last1=Emecen |first1=Feridun |title=Mercidâbik Muharebesi |url=https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/29/C29009453.pdf |access-date=27 November 2020 |archive-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430192300/https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/29/C29009453.pdf |url-status=live }} (in Turkish)</ref>{{Bulleted list|[[مەملووکەکان]]}}{{Bulleted list|ھێزە یارمەتیدەرەکان}}{{Bulleted list|عەرەبە [[بەدەوی]]یەکان}} | campaignbox = | casualties2 = ٧،٠٠٠<ref>{{Cite web |last=Evans |first=Ryan |title=500 Years Ago, a Battle Changed the Middle East Forever |website=The National Interest |date=7 July 2019 |url=https://nationalinterest.org/blog/buzz/500-years-ago-battle-changed-middle-east-forever-64551 |access-date=5 March 2025}}</ref>–٦٥،٠٠٠ کوژراو<ref name=:"1"/><br>٢،٠٠٠ لەسێدارەدراو<ref>{{cite web |url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mercidabik-muharebesi |title=Mercidâbık Muharebesi |website=TDV İslâm Ansiklopedisi |access-date=24 May 2025}}</ref> | casualties1 = ١٠،٠٠٠<ref>{{cite web |url=https://acikerisim.mersin.edu.tr/yayinaea/99af81f82f3c5cb47571654029a8f2397995246663f8ba02380fa.pdf |title=İbn-i İyâs'ın Bedâ'iʿu'z-zuhûr fî vekâʾiʿi'd-duhûr Adlı Eserinin Beشinci Cüz 3–102 Sayfalar Arası Tercümesi |last=Turan |first=Ayat |publisher=Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü |page=49 |access-date=24 May 2025}}</ref>–٢٥،٠٠٠ کوژراو<ref name=:"1">{{cite book |last=Gillespie |first=Alexander |title=The Causes of War: Volume III: 1400 CE to 1650 CE |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2017 |page=230 |isbn=978-1-5099-1766-2 |url=https://books.google.com/books?id=i3UpDwAAQBAJ&pg=PA230}}</ref> }} '''شەڕی مەرج دابیق''' ({{langx|ar|مرج دابق}}، بە واتای «مێرگی دابیق»؛ {{langx|tr|Mercidabık Muharebesi}})، ڕووبەڕووبوونەوەیەکی سەربازیی یەکلاکەرەوە بوو لە [[مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست|مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا]]، لە ٢٤ی ئابی ١٥١٦دا لە نزیک شارۆچکەی [[دابیق، سووریا|دابیق]]، ٤٤ کیلۆمەتر لە باکووری [[حەلەب]] ([[سووریا]]ی ئێستا) ڕووی دا.<ref name="muir199" /> شەڕەکە بەشێک بوو لە جەنگی ١٥١٦–١٥١٧ لەنێوان [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و [[مەمالیک|سوڵتاننشینی مەملووک]]، کە بە سەرکەوتنی عوسمانییەکان و داگیرکردنی زۆربەی ناوچەکانی [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] کۆتایی ھات و بووە ھۆی لەناوچوونی سوڵتاننشینی مەملووک. سەرکەوتنی عوسمانییەکان لە شەڕەکەدا کۆنترۆڵی تەواوی ناوچەی سووریای دایە دەست سوپاکانی سەلیم و دەرگای بۆ داگیرکردنی [[میسر]] واڵا کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] pui2gb0ksrnh7w9p5882buizky8x3g5 1572614 1572606 2026-04-05T17:00:52Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:شەڕ|شەڕ]]، [[دەروازە:ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]، [[دەروازە:تورکیا|تورکیا]]، [[دەروازە:سووریا|سووریا]] و [[دەروازە:میسر|میسر]] 1572614 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = شەڕی مەرج دابق | partof = [[جەنگی عوسمانی-مەملووک (١٥١٦–١٧)]] | image = Mercidabık Muharebesi2.png | caption = تابلۆیەکی بچووککراوەی عوسمانی کە وێنای شەڕەکە دەکات | date = {{start date and age|1516|08|24|df=y}}<ref name="muir199">{{Harvard citation no brackets|Muir|1896|p=199}}</ref> | place = [[دابق، سووریا|دابق]]، نزیک [[حەلەب]]، [[سوڵتاننشینی مەملووک (قاھیرە)|سوڵتاننشینی مەملووک]] ([[سووریا]]ی ئێستا)<ref name="muir199" /> | coordinates = {{Coord|36.545|N|37.275|E|type:event_region:SY|display=inline,title}} | result = سەرکەوتنی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] | territory = لکاندنی [[سووریا (ناوچە)|سووریا]] بە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە | combatant1 = [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]<br />[[سوڵتاننشینی مەملووک (قاھیرە)|یاخیبووانی مەملووک]] | combatant2 = [[سوڵتاننشینی مەملووک (قاھیرە)|سوڵتاننشینی مەملووک]] | commander1 = [[سەلیمی یەکەم]]<br />[[خادم سینان پاشا]]<br />[[باییکڵ مەحمەد پاشا]]<br/>[[خایر بەگ]] | commander2 = [[ئەلئەشرەف قانسووە غەوری]]{{KIA}}<br/>[[جانبەردی غەزالی]]<br />[[عەلا ئەلدین بن ئیمام]] | strength1 = ٦٠،٠٠٠<ref name="RefA">Petry, p. 498</ref> | strength2 = ٦٠،٠٠٠–٨٠،٠٠٠<ref name="RefA" />{{Sfn|Ирмияева|2000}}{{Sfn|Петросян|2013|p=}}<ref>{{cite web |last1=Emecen |first1=Feridun |title=Mercidâbik Muharebesi |url=https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/29/C29009453.pdf |access-date=27 November 2020 |archive-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430192300/https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/29/C29009453.pdf |url-status=live }} (in Turkish)</ref>{{Bulleted list|[[مەملووکەکان]]}}{{Bulleted list|ھێزە یارمەتیدەرەکان}}{{Bulleted list|عەرەبە [[بەدەوی]]یەکان}} | campaignbox = | casualties2 = ٧،٠٠٠<ref>{{Cite web |last=Evans |first=Ryan |title=500 Years Ago, a Battle Changed the Middle East Forever |website=The National Interest |date=7 July 2019 |url=https://nationalinterest.org/blog/buzz/500-years-ago-battle-changed-middle-east-forever-64551 |access-date=5 March 2025}}</ref>–٦٥،٠٠٠ کوژراو<ref name=:"1"/><br>٢،٠٠٠ لەسێدارەدراو<ref>{{cite web |url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mercidabik-muharebesi |title=Mercidâbık Muharebesi |website=TDV İslâm Ansiklopedisi |access-date=24 May 2025}}</ref> | casualties1 = ١٠،٠٠٠<ref>{{cite web |url=https://acikerisim.mersin.edu.tr/yayinaea/99af81f82f3c5cb47571654029a8f2397995246663f8ba02380fa.pdf |title=İbn-i İyâs'ın Bedâ'iʿu'z-zuhûr fî vekâʾiʿi'd-duhûr Adlı Eserinin Beشinci Cüz 3–102 Sayfalar Arası Tercümesi |last=Turan |first=Ayat |publisher=Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü |page=49 |access-date=24 May 2025}}</ref>–٢٥،٠٠٠ کوژراو<ref name=:"1">{{cite book |last=Gillespie |first=Alexander |title=The Causes of War: Volume III: 1400 CE to 1650 CE |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2017 |page=230 |isbn=978-1-5099-1766-2 |url=https://books.google.com/books?id=i3UpDwAAQBAJ&pg=PA230}}</ref> }} '''شەڕی مەرج دابیق''' ({{langx|ar|مرج دابق}}، بە واتای «مێرگی دابیق»؛ {{langx|tr|Mercidabık Muharebesi}})، ڕووبەڕووبوونەوەیەکی سەربازیی یەکلاکەرەوە بوو لە [[مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست|مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا]]، لە ٢٤ی ئابی ١٥١٦دا لە نزیک شارۆچکەی [[دابیق، سووریا|دابیق]]، ٤٤ کیلۆمەتر لە باکووری [[حەلەب]] ([[سووریا]]ی ئێستا) ڕووی دا.<ref name="muir199" /> شەڕەکە بەشێک بوو لە جەنگی ١٥١٦–١٥١٧ لەنێوان [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و [[مەمالیک|سوڵتاننشینی مەملووک]]، کە بە سەرکەوتنی عوسمانییەکان و داگیرکردنی زۆربەی ناوچەکانی [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] کۆتایی ھات و بووە ھۆی لەناوچوونی سوڵتاننشینی مەملووک. سەرکەوتنی عوسمانییەکان لە شەڕەکەدا کۆنترۆڵی تەواوی ناوچەی سووریای دایە دەست سوپاکانی سەلیم و دەرگای بۆ داگیرکردنی [[میسر]] واڵا کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|شەڕ|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا|سووریا|میسر}} [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] 9sdevr9w5bammfq0a0bd18ue477qo81 1572637 1572614 2026-04-05T17:31:06Z Ari Qasm 57423 1572637 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = شەڕی مەرج دابق | partof = [[شەڕی عوسمانی و مەمالیک (١٥١٦–١٥١٧)]] | image = Mercidabık Muharebesi2.png | caption = تابلۆیەکی بچووککراوەی عوسمانی کە وێنای شەڕەکە دەکات | date = {{start date and age|1516|08|24|df=y}}<ref name="muir199">{{Harvard citation no brackets|Muir|1896|p=199}}</ref> | place = [[دابق، سووریا|دابق]]، نزیک [[حەلەب]]، [[سوڵتاننشینی مەملووک (قاھیرە)|سوڵتاننشینی مەملووک]] ([[سووریا]]ی ئێستا)<ref name="muir199" /> | coordinates = {{Coord|36.545|N|37.275|E|type:event_region:SY|display=inline,title}} | result = سەرکەوتنی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] | territory = لکاندنی [[سووریا (ناوچە)|سووریا]] بە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە | combatant1 = [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]<br />[[سوڵتاننشینی مەملووک (قاھیرە)|یاخیبووانی مەملووک]] | combatant2 = [[سوڵتاننشینی مەملووک (قاھیرە)|سوڵتاننشینی مەملووک]] | commander1 = [[سەلیمی یەکەم]]<br />[[خادم سینان پاشا]]<br />[[باییکڵ مەحمەد پاشا]]<br/>[[خایر بەگ]] | commander2 = [[ئەلئەشرەف قانسووە غەوری]]{{KIA}}<br/>[[جانبەردی غەزالی]]<br />[[عەلا ئەلدین بن ئیمام]] | strength1 = ٦٠،٠٠٠<ref name="RefA">Petry, p. 498</ref> | strength2 = ٦٠،٠٠٠–٨٠،٠٠٠<ref name="RefA" />{{Sfn|Ирмияева|2000}}{{Sfn|Петросян|2013|p=}}<ref>{{cite web |last1=Emecen |first1=Feridun |title=Mercidâbik Muharebesi |url=https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/29/C29009453.pdf |access-date=27 November 2020 |archive-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430192300/https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/29/C29009453.pdf |url-status=live }} (in Turkish)</ref>{{Bulleted list|[[مەملووکەکان]]}}{{Bulleted list|ھێزە یارمەتیدەرەکان}}{{Bulleted list|عەرەبە [[بەدەوی]]یەکان}} | campaignbox = | casualties2 = ٧،٠٠٠<ref>{{Cite web |last=Evans |first=Ryan |title=500 Years Ago, a Battle Changed the Middle East Forever |website=The National Interest |date=7 July 2019 |url=https://nationalinterest.org/blog/buzz/500-years-ago-battle-changed-middle-east-forever-64551 |access-date=5 March 2025}}</ref>–٦٥،٠٠٠ کوژراو<ref name=:"1"/><br>٢،٠٠٠ لەسێدارەدراو<ref>{{cite web |url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mercidabik-muharebesi |title=Mercidâbık Muharebesi |website=TDV İslâm Ansiklopedisi |access-date=24 May 2025}}</ref> | casualties1 = ١٠،٠٠٠<ref>{{cite web |url=https://acikerisim.mersin.edu.tr/yayinaea/99af81f82f3c5cb47571654029a8f2397995246663f8ba02380fa.pdf |title=İbn-i İyâs'ın Bedâ'iʿu'z-zuhûr fî vekâʾiʿi'd-duhûr Adlı Eserinin Beشinci Cüz 3–102 Sayfalar Arası Tercümesi |last=Turan |first=Ayat |publisher=Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü |page=49 |access-date=24 May 2025}}</ref>–٢٥،٠٠٠ کوژراو<ref name=:"1">{{cite book |last=Gillespie |first=Alexander |title=The Causes of War: Volume III: 1400 CE to 1650 CE |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2017 |page=230 |isbn=978-1-5099-1766-2 |url=https://books.google.com/books?id=i3UpDwAAQBAJ&pg=PA230}}</ref> }} '''شەڕی مەرج دابیق''' ({{langx|ar|مرج دابق}}، بە واتای «مێرگی دابیق»؛ {{langx|tr|Mercidabık Muharebesi}})، ڕووبەڕووبوونەوەیەکی سەربازیی یەکلاکەرەوە بوو لە [[مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست|مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا]]، لە ٢٤ی ئابی ١٥١٦دا لە نزیک شارۆچکەی [[دابیق، سووریا|دابیق]]، ٤٤ کیلۆمەتر لە باکووری [[حەلەب]] ([[سووریا]]ی ئێستا) ڕووی دا.<ref name="muir199" /> شەڕەکە بەشێک بوو لە جەنگی ١٥١٦–١٥١٧ لەنێوان [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و [[مەمالیک|سوڵتاننشینی مەملووک]]، کە بە سەرکەوتنی عوسمانییەکان و داگیرکردنی زۆربەی ناوچەکانی [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] کۆتایی ھات و بووە ھۆی لەناوچوونی سوڵتاننشینی مەملووک. سەرکەوتنی عوسمانییەکان لە شەڕەکەدا کۆنترۆڵی تەواوی ناوچەی سووریای دایە دەست سوپاکانی سەلیم و دەرگای بۆ داگیرکردنی [[میسر]] واڵا کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|شەڕ|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا|سووریا|میسر}} [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] g3mqvxecq44a5rx74hv49dpc56pp1yn 1572638 1572637 2026-04-05T17:34:11Z Ari Qasm 57423 1572638 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = شەڕی مەرج دابق | partof = [[شەڕی عوسمانی و مەمالیک (١٥١٦–١٥١٧)]] | image = Mercidabık Muharebesi2.png | caption = تابلۆیەکی بچووککراوەی عوسمانی کە وێنای شەڕەکە دەکات | date = {{start date and age|1516|08|24|df=y}}<ref name="muir199">{{Harvard citation no brackets|Muir|1896|p=199}}</ref> | place = [[دابق، سووریا|دابق]]، نزیک [[حەلەب]]، [[سوڵتاننشینی مەملووک (قاھیرە)|سوڵتاننشینی مەملووک]] ([[سووریا]]ی ئێستا)<ref name="muir199" /> | coordinates = {{Coord|36.545|N|37.275|E|type:event_region:SY|display=inline,title}} | result = سەرکەوتنی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] | territory = لکاندنی [[سووریا (ناوچە)|سووریا]] بە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە | combatant1 = [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]<br />[[سوڵتاننشینی مەملووک (قاھیرە)|یاخیبووانی مەملووک]] | combatant2 = [[مەمالیکەکان]] | commander1 = [[سەلیمی یەکەم]]<br />[[خادم سینان پاشا]]<br />[[باییکڵ مەحمەد پاشا]]<br/>[[خایر بەگ]] | commander2 = [[قەنسووھ غووری]]{{KIA}}<br/>[[جانبەردی غەزالی]]<br />[[عەلائەددین بنو ئیمام]] | strength1 = ٦٠،٠٠٠<ref name="RefA">Petry, p. 498</ref> | strength2 = ٦٠،٠٠٠–٨٠،٠٠٠<ref name="RefA" />{{Sfn|Ирмияева|2000}}{{Sfn|Петросян|2013|p=}}<ref>{{cite web |last1=Emecen |first1=Feridun |title=Mercidâbik Muharebesi |url=https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/29/C29009453.pdf |access-date=27 November 2020 |archive-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430192300/https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/29/C29009453.pdf |url-status=live }} (in Turkish)</ref>{{Bulleted list|[[مەملووکەکان]]}}{{Bulleted list|ھێزە یارمەتیدەرەکان}}{{Bulleted list|عەرەبە [[بەدەوی]]یەکان}} | campaignbox = | casualties2 = ٧،٠٠٠<ref>{{Cite web |last=Evans |first=Ryan |title=500 Years Ago, a Battle Changed the Middle East Forever |website=The National Interest |date=7 July 2019 |url=https://nationalinterest.org/blog/buzz/500-years-ago-battle-changed-middle-east-forever-64551 |access-date=5 March 2025}}</ref>–٦٥،٠٠٠ کوژراو<ref name=:"1"/><br>٢،٠٠٠ لەسێدارەدراو<ref>{{cite web |url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mercidabik-muharebesi |title=Mercidâbık Muharebesi |website=TDV İslâm Ansiklopedisi |access-date=24 May 2025}}</ref> | casualties1 = ١٠،٠٠٠<ref>{{cite web |url=https://acikerisim.mersin.edu.tr/yayinaea/99af81f82f3c5cb47571654029a8f2397995246663f8ba02380fa.pdf |title=İbn-i İyâs'ın Bedâ'iʿu'z-zuhûr fî vekâʾiʿi'd-duhûr Adlı Eserinin Beشinci Cüz 3–102 Sayfalar Arası Tercümesi |last=Turan |first=Ayat |publisher=Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü |page=49 |access-date=24 May 2025}}</ref>–٢٥،٠٠٠ کوژراو<ref name=:"1">{{cite book |last=Gillespie |first=Alexander |title=The Causes of War: Volume III: 1400 CE to 1650 CE |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2017 |page=230 |isbn=978-1-5099-1766-2 |url=https://books.google.com/books?id=i3UpDwAAQBAJ&pg=PA230}}</ref> }} '''شەڕی مەرج دابیق''' ({{langx|ar|مرج دابق}}، بە واتای «مێرگی دابیق»؛ {{langx|tr|Mercidabık Muharebesi}})، ڕووبەڕووبوونەوەیەکی سەربازیی یەکلاکەرەوە بوو لە [[مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست|مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا]]، لە ٢٤ی ئابی ١٥١٦دا لە نزیک شارۆچکەی [[دابیق، سووریا|دابیق]]، ٤٤ کیلۆمەتر لە باکووری [[حەلەب]] ([[سووریا]]ی ئێستا) ڕووی دا.<ref name="muir199" /> شەڕەکە بەشێک بوو لە جەنگی ١٥١٦–١٥١٧ لەنێوان [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و [[مەمالیکەکان|سوڵتاننشینی مەملووک]]، کە بە سەرکەوتنی عوسمانییەکان و داگیرکردنی زۆربەی ناوچەکانی [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] کۆتایی ھات و بووە ھۆی لەناوچوونی سوڵتاننشینی مەملووک. سەرکەوتنی عوسمانییەکان لە شەڕەکەدا کۆنترۆڵی تەواوی ناوچەی سووریای دایە دەست سوپاکانی سەلیم و دەرگای بۆ داگیرکردنی [[میسر]] واڵا کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|شەڕ|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا|سووریا|میسر}} [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] lagzl112mu198pvmd7w98tu24xaj9x4 1572639 1572638 2026-04-05T17:37:47Z Ari Qasm 57423 1572639 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = شەڕی مەرج دابق | partof = [[شەڕی عوسمانی و مەمالیک (١٥١٦–١٥١٧)]] | image = Mercidabık Muharebesi2.png | caption = تابلۆیەکی بچووککراوەی عوسمانی کە وێنای شەڕەکە دەکات | date = {{start date and age|1516|08|24|df=y}}<ref name="muir199">{{Harvard citation no brackets|Muir|1896|p=199}}</ref> | place = [[دابق، سووریا|دابق]]، نزیک [[حەلەب]]، [[سوڵتاننشینی مەملووک (قاھیرە)|سوڵتاننشینی مەملووک]] ([[سووریا]]ی ئێستا)<ref name="muir199" /> | coordinates = {{Coord|36.545|N|37.275|E|type:event_region:SY|display=inline,title}} | result = سەرکەوتنی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] | territory = لکاندنی [[سووریا (ناوچە)|سووریا]] بە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە | combatant1 = [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]<br />[[سوڵتاننشینی مەملووک (قاھیرە)|یاخیبووانی مەملووک]] | combatant2 = [[مەمالیکەکان]] | commander1 = [[سەلیمی یەکەم]]<br />[[خادم سینان پاشا]]<br />[[باییکڵ مەحمەد پاشا]]<br/>[[خایر بەگ]] | commander2 = [[قەنسووھ غووری]]{{KIA}}<br/>[[جانبەردی غەزالی]]<br />[[عەلائەددین بنو ئیمام]] | strength1 = ٦٠،٠٠٠<ref name="RefA">Petry, p. 498</ref> | strength2 = ٦٠،٠٠٠–٨٠،٠٠٠<ref name="RefA" />{{Sfn|Ирмияева|2000}}{{Sfn|Петросян|2013|p=}}<ref>{{cite web |last1=Emecen |first1=Feridun |title=Mercidâbik Muharebesi |url=https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/29/C29009453.pdf |access-date=27 November 2020 |archive-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430192300/https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/29/C29009453.pdf |url-status=live }} (in Turkish)</ref>{{Bulleted list|[[مەمالیک|مەمالیکەکان]]}}{{Bulleted list|ھێزە یارمەتیدەرەکان}}{{Bulleted list|عەرەبە [[بەدەوییەکان]]}} | campaignbox = | casualties2 = ٧،٠٠٠<ref>{{Cite web |last=Evans |first=Ryan |title=500 Years Ago, a Battle Changed the Middle East Forever |website=The National Interest |date=7 July 2019 |url=https://nationalinterest.org/blog/buzz/500-years-ago-battle-changed-middle-east-forever-64551 |access-date=5 March 2025}}</ref>–٦٥،٠٠٠ کوژراو<ref name=:"1"/><br>٢،٠٠٠ لەسێدارەدراو<ref>{{cite web |url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mercidabik-muharebesi |title=Mercidâbık Muharebesi |website=TDV İslâm Ansiklopedisi |access-date=24 May 2025}}</ref> | casualties1 = ١٠،٠٠٠<ref>{{cite web |url=https://acikerisim.mersin.edu.tr/yayinaea/99af81f82f3c5cb47571654029a8f2397995246663f8ba02380fa.pdf |title=İbn-i İyâs'ın Bedâ'iʿu'z-zuhûr fî vekâʾiʿi'd-duhûr Adlı Eserinin Beشinci Cüz 3–102 Sayfalar Arası Tercümesi |last=Turan |first=Ayat |publisher=Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü |page=49 |access-date=24 May 2025}}</ref>–٢٥،٠٠٠ کوژراو<ref name=:"1">{{cite book |last=Gillespie |first=Alexander |title=The Causes of War: Volume III: 1400 CE to 1650 CE |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2017 |page=230 |isbn=978-1-5099-1766-2 |url=https://books.google.com/books?id=i3UpDwAAQBAJ&pg=PA230}}</ref> }} '''شەڕی مەرج دابیق''' ({{langx|ar|مرج دابق}}، بە واتای «مێرگی دابیق»؛ {{langx|tr|Mercidabık Muharebesi}})، ڕووبەڕووبوونەوەیەکی سەربازیی یەکلاکەرەوە بوو لە [[مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست|مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا]]، لە ٢٤ی ئابی ١٥١٦دا لە نزیک شارۆچکەی [[دابیق، سووریا|دابیق]]، ٤٤ کیلۆمەتر لە باکووری [[حەلەب]] ([[سووریا]]ی ئێستا) ڕووی دا.<ref name="muir199" /> شەڕەکە بەشێک بوو لە جەنگی ١٥١٦–١٥١٧ لەنێوان [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و [[مەمالیکەکان|سوڵتاننشینی مەملووک]]، کە بە سەرکەوتنی عوسمانییەکان و داگیرکردنی زۆربەی ناوچەکانی [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] کۆتایی ھات و بووە ھۆی لەناوچوونی سوڵتاننشینی مەملووک. سەرکەوتنی عوسمانییەکان لە شەڕەکەدا کۆنترۆڵی تەواوی ناوچەی سووریای دایە دەست سوپاکانی سەلیم و دەرگای بۆ داگیرکردنی [[میسر]] واڵا کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|شەڕ|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا|سووریا|میسر}} [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] gvr8j3r6u50sbbu05rukqpukqthvqfv 1572640 1572639 2026-04-05T17:47:42Z 1silent scientist 51740 1572640 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = شەڕی مەرج دابق | partof = [[شەڕی عوسمانی و مەمالیک (١٥١٦–١٥١٧)]] | image = Mercidabık Muharebesi2.png | caption = تابلۆیەکی بچووککراوەی عوسمانی کە وێنای شەڕەکە دەکات | date = {{start date and age|1516|08|24|df=y}}<ref name="muir199">{{Harvard citation no brackets|Muir|1896|p=199}}</ref> | place = [[دابق، سووریا|دابق]]، نزیک [[حەلەب]]، [[سوڵتاننشینی مەملووک (قاھیرە)|سوڵتاننشینی مەملووک]] ([[سووریا]]ی ئێستا)<ref name="muir199" /> | coordinates = {{Coord|36.545|N|37.275|E|type:event_region:SY|display=inline,title}} | result = سەرکەوتنی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] | territory = لکاندنی [[سووریا (ناوچە)|سووریا]] بە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە | combatant1 = [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]<br />[[سوڵتاننشینی مەملووک (قاھیرە)|یاخیبووانی مەملووک]] | combatant2 = [[مەمالیکەکان]] | commander1 = [[سەلیمی یەکەم]]<br />[[خادم سینان پاشا]]<br />[[باییکڵ مەحمەد پاشا]]<br/>[[خایر بەگ]] | commander2 = [[قەنسووھ غووری]]{{KIA}}<br/>[[جانبەردی غەزالی]]<br />[[عەلائەددین بنو ئیمام]] | strength1 = ٦٠،٠٠٠<ref name="RefA">Petry, p. 498</ref> | strength2 = ٦٠،٠٠٠–٨٠،٠٠٠<ref name="RefA" />{{Sfn|Ирмияева|2000}}{{Sfn|Петросян|2013|p=}}<ref>{{cite web |last1=Emecen |first1=Feridun |title=Mercidâbik Muharebesi |url=https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/29/C29009453.pdf |access-date=27 November 2020 |archive-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430192300/https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/29/C29009453.pdf |url-status=live }} (in Turkish)</ref>{{Bulleted list|[[مەمالیک|مەمالیکەکان]]}}{{Bulleted list|ھێزە یارمەتیدەرەکان}}{{Bulleted list|عەرەبە [[بەدەوییەکان]]}} | campaignbox = | casualties2 = ٧،٠٠٠<ref>{{Cite web |last=Evans |first=Ryan |title=500 Years Ago, a Battle Changed the Middle East Forever |website=The National Interest |date=7 July 2019 |url=https://nationalinterest.org/blog/buzz/500-years-ago-battle-changed-middle-east-forever-64551 |access-date=5 March 2025}}</ref>–٦٥،٠٠٠ کوژراو<ref name=:"1"/><br>٢،٠٠٠ لەسێدارەدراو<ref>{{cite web |url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mercidabik-muharebesi |title=Mercidâbık Muharebesi |website=TDV İslâm Ansiklopedisi |access-date=24 May 2025}}</ref> | casualties1 = ١٠،٠٠٠<ref>{{cite web |url=https://acikerisim.mersin.edu.tr/yayinaea/99af81f82f3c5cb47571654029a8f2397995246663f8ba02380fa.pdf |title=İbn-i İyâs'ın Bedâ'iʿu'z-zuhûr fî vekâʾiʿi'd-duhûr Adlı Eserinin Beشinci Cüz 3–102 Sayfalar Arası Tercümesi |last=Turan |first=Ayat |publisher=Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü |page=49 |access-date=24 May 2025}}</ref>–٢٥،٠٠٠ کوژراو<ref name=:"1">{{cite book |last=Gillespie |first=Alexander |title=The Causes of War: Volume III: 1400 CE to 1650 CE |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2017 |page=230 |isbn=978-1-5099-1766-2 |url=https://books.google.com/books?id=i3UpDwAAQBAJ&pg=PA230}}</ref> }} '''شەڕی مەرج دابیق''' ({{langx|ar|مرج دابق}}، بە واتای «مێرگی دابیق»؛ {{langx|tr|Mercidabık Muharebesi}})، ڕووبەڕووبوونەوەیەکی سەربازیی یەکلاکەرەوە بوو لە [[مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست|مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا]]، لە ٢٤ی ئابی ١٥١٦دا لە نزیک شارۆچکەی [[دابیق، سووریا|دابیق]]، ٤٤ کیلۆمەتر لە باکووری [[حەلەب]] ([[سووریا]]ی ئێستا) ڕووی دا.<ref name="muir199" /> شەڕەکە بەشێک بوو لە جەنگی ١٥١٦–١٥١٧ لەنێوان [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و [[مەمالیکەکان|سوڵتاننشینی مەملووک]]، کە بە سەرکەوتنی عوسمانییەکان و داگیرکردنی زۆربەی ناوچەکانی [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] کۆتایی ھات و بووە ھۆی لەناوچوونی سوڵتاننشینی مەملووک. سەرکەوتنی عوسمانییەکان لە شەڕەکەدا کۆنترۆڵی تەواوی ناوچەی سووریای دایە دەست سوپاکانی سەلیم و دەرگای بۆ داگیرکردنی [[میسر]] واڵا کرد. == ئامادەکارییەکانی جەنگ == سوڵتان [[ئەشرەف قانسووە غەوری]] زستانی ١٥١٥ و بەھاری ١٥١٦ی بە ئامادەکردنی سوپایەک بەسەر برد، کە پێشنیازی کردبوو بەرەو سنوورە شێواوەکانی [[ئاسیای بچووک]] ڕێبەری بکات.<ref name="muir196">{{Harvard citation no brackets|Muir|1896|page=196}}</ref> پێش دەستپێکردنی مارشەکە، [[سەلیمی یەکەم]] نێردراوێکی نارد کە بە زاراوەی دۆستانە بەڵێنی دا ڕازی بێت بە داواکارییەکانی مەملوکەکان بۆ دەستنیشانکردنی [[ژێردەستە]]یەکی میسری بۆ [[بەیلیکی زولقادر]]، کە دەوڵەتێکی نێوانگیر بوو لە مێژەوە لە نێوان مەملوکەکان و عوسمانییەکاندا، و کردنەوەی سنوورەکان بۆ ھاتوچۆی کاڵا و کۆیلەکان. لە ١٨ی ئایاردا [[ئەشرەف قانسووە غەوری]] بە ھێزێکی گەورەوە لە [[قاھیرە]]وە بەڕێکەوت، کە لە ھەموو ڕوویەکەوە جگە لە تۆپخانە باش ئامادەکرابوو.<ref>{{Harvard citation no brackets|Muir|1896|pages=196–197}}</ref> [[پەڕگە:Yavuz_Sultan_I._Selim_Han.jpg|وێنۆک|چەپ| [[سەلیمی یەکەم]] لەلایەن [[کۆنستانتین کاپیداغڵی]]]] بە جێھێشتنی [[تومان بایی دووەم|ئەشرەف تومان بایی دووەم]] لە کۆنترۆڵی [[قاھیرە]]دا،<ref name="muir197">{{Harvard citation no brackets|Muir|1896|page=197}}</ref> سوڵتان و سوپاکەی بە شکۆیەکی گەورەوە بەرەو باکوور مارشیان کرد و [[مۆسیقا]] و [[گۆرانی]] و ئاھەنگگێڕانیان لەگەڵ بوو. سوپاکە پانزە ئەمیری پلەبەرزی ھەزار، ٥٠٠٠ مەملوکی شاھانەی خۆی، و سەربازی [[میلیشیا]]ی لەخۆگرتبوو و لە کاتی مارشەکەدا لەلایەن گرووپە زیادەکانی سووری و بەدەوییەکانەوە پاڵپشتی کران.<ref name="muir197" /> ئەفسەرە باڵاکانی دەوڵەت، [[خەلیفە]]ی [[عەباسی]] [[موتەوەکیلی سێیەم]]، [[شێخەکان]]، و [[پیاوانی دەربار]]، لەگەڵ [[بانگدەرەکان]]، پزیشکەکان و مۆسیقاژەنەکان، لە دوای ئەو دەڕۆیشتن.<ref name="muir197" /> لە ڕێگادا، غەوری ھەروەھا ئەحمەد، کوڕی داواکاری کۆچکردووی تەختی عوسمانی (برازای [[سەلیمی یەکەم]]) پێشوازی لێکرد، و بە ڕێزی دەربارییەوە لەگەڵ خۆی ھێنای بە ھیوای ڕاکێشانی لایەنگرانی لە ھێزە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]].<ref name="muir197" /> بە پێشڕەوییەکی خاو [[ئەشرەف قانسووە غەوری]] لە ٩ی حوزەیراندا چووە ناو [[دیمەشق]]،<ref name="muir197"/> لە کاتێکدا فەرش لە ڕێگەکەیدا ڕاخرابوو، و بازرگانە ئەورووپییەکان زێڕیان بەسەر جەماوەرەکەدا دەپڕژاند. دوای چەند ڕۆژێک مانەوە، بە پێشڕەوییەکی ئارام، لە [[حومس]] و [[حەما]] بە ئاھەنگگێڕان پێشوازی لێکرا و بەرەو [[حەلەب]] جووڵا.<ref name="muir197" /> [[پەڕگە: Al-Ashraf Qansuh al-Ghawri (81651916).jpg|وێنۆک|ڕاست|بەرز=.٩|ئەشرەف قانسووە غەوری، لەلایەن [[پاولۆ جیۆڤیۆ]] (١٤٨٣–١٥٥٢)]] لەو نێوەندەدا، نێردراوێکی تر لە کەمپی عوسمانییەکانەوە گەیشت، کە بە بیانووی ئاشتی دیارییەکی زۆری بۆ [[سوڵتان]]، [[خەلیفە]] [[موتەوەکیلی سێیەم]]، و [[وەزیر]]ەکەی ھێنابوو. دیارییەکان لەگەڵ داواکارییەک بوون لەلایەن [[سەلیمی یەکەم]] بۆ دابینکردنی شەکر و شیرینی میسری.<ref name=muir198>{{Harvard citation no brackets|Muir|1896|p=198}}</ref> نێردراوەکە ئاماژەی بەوە کرد کە کێشەکانی لەگەڵ [[شا]]ی [[فارس]] [[ئیسماعیلی یەکەم]] ناچاری کردووەتەوە جارێکی تر بۆ شەڕ ئامادە بێت و بچێتە مەیدانەکەوە. [[دیوانسەلار]] موغلا بەی بە دیاریی پێچەوانەوە نێردرایەوە، بەڵام تا ئەو کاتەی گەیشتە کەمپی عوسمانییەکان، [[سەلیمی یەکەم]] فێڵە ئاشتییەکەی وەلا نابوو. عوسمانییەکان سووکایەتییان بە نێردراوەکە کرد و دیوانسەلارەکەیان بە سەر و ڕیشی تاشراوەوە و بە سواربوونی [[وڵاخ]]ێکی شەلەوە ناردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|شەڕ|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا|سووریا|میسر}} [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] ebahf7lcri93t1pi2mibon2rkty8s8j 0 294211 1572612 2026-04-05T16:54:59Z 1silent scientist 51740 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1319226688|Harpoot]]» 1572612 wikitext text/x-wiki .... [[پۆل:ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] pus7kjxncj0t16hwsva75r4vyzyh2v4 1572613 1572612 2026-04-05T17:00:42Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئەرمەنستان|ئەرمەنستان]]، [[دەروازە:ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و [[دەروازە:تورکیا|تورکیا]] 1572613 wikitext text/x-wiki .... {{شریتی دەروازە|ئەرمەنستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا}} [[پۆل:ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] 1onl5ksigq21y2jkexudbkam6ekb5yz 1572623 1572613 2026-04-05T17:02:15Z 1silent scientist 51740 1572623 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[پەڕگە:Elazığ 54.jpg|وێنۆک|دیمەنی خارپووت لە ساڵی ١٨٩٦]] '''خارپووت''' ({{langx|tr|Harput}}) یان '''خاربێرد''' (بە [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]]: Խարբերդ) شارۆچکەیەکی دێرینە کە لە [[پارێزگای خارپێت]] لە [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] ھەڵکەوتووە. ئێستا [[قەزا]]یەکی بچووکی شاری [[خارپێت]] پێکدەھێنێت.<ref name=":0">{{Cite thesis |last=Sipahi |first=Ali |title=At Arm's Length: Historical Ethnography of Proximity in Harput |date=2015 |degree=PhD |publisher=University of Michigan |url=https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/116706/asipahi_1.pdf;sequence=1}} p. 1.</ref> لە کۆتاییی سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]]دا، دەکەوتە ژێر ویلایەتی مەعموورەتولعەزیز (ھەروەھا بە [[ویلایەتی خارپووت]] دەناسرا). شوێنەوارەکانی دەوروبەری ٢٠٠٠ ساڵ پێش زایین لە ناوچەکەدا دۆزراونەتەوە. شارۆچکەکە بە [[قەڵای خارپووت]] بەناوبانگە، و مۆزەخانەیەک، [[مزگەوت]]ە کۆنەکان، [[کڵێسا]]یەک، و [[ئەشکەوت]]ی بوزلووک لەخۆدەگرێت. خارپووت نزیکەی {{convert|700|mi|km|order=flip}} لە [[ئیستەنبوڵ]]ەوە دوورە.<ref name="WhiteCrime">{{cite web |author=White, Edward |date=2017-02-03 |title=The Great Crime |url=https://www.theparisreview.org/blog/2017/02/03/the-great-crime/ |access-date=2020-04-09 |work=[[The Paris Review]]}}</ref> خارپووت لە [[سەدەکانی ناوین|سەردەمی سەدەکانی ناویندا]] ناوچەیەکی نیشتەجێی زۆرینە [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] بوو و ژمارەیەکی بەرچاوی دانیشتووانی ئەرمەنی ھەبوو تا کاتی [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان]].<ref>{{cite book|author1=Selcuk Esenbel |author2=Bilge Nur Criss |author3=Tony Greenwood |title=American Turkish Encounters: Politics and Culture, 1830-1989|page=78}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Morris |first1=Benny |url=https://books.google.com/books?id=THSPDwAAQBAJ&q=Benny+Morris+the+thirty+year+genocide |title=The Thirty-Year Genocide: Turkey's Destruction of Its Christian Minorities, 1894–1924 |last2=Ze’evi |first2=Dror |date=2019-04-24 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-91645-6 |language=en}}</ref> تا سەدەی ٢٠ەم، خارپووت تێکەڵ بە مەزرە کرابوو (لە ساڵی ١٩٣٧دا ناوی گۆڕدرا بۆ [[ئەلعەزیز]])، شارۆچکەیەک لەسەر دەشتایییەکەی خوار خارپووت کە لە سەدەی ١٩دا بە شێوەیەکی بەرچاو گەشەی کردبوو.<ref name=":0" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئەرمەنستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا}} [[پۆل:ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] 6hbc712zyo75aj0fnvd6v9vuh85i7wc 1572641 1572623 2026-04-05T18:02:47Z 1silent scientist 51740 1572641 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[پەڕگە:Elazığ 54.jpg|وێنۆک|دیمەنی خارپووت لە ساڵی ١٨٩٦]] '''خارپووت''' ({{langx|tr|Harput}}) یان '''خاربێرد''' (بە [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]]: Խարբերդ) شارۆچکەیەکی دێرینە کە لە [[پارێزگای خارپێت]] لە [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] ھەڵکەوتووە. ئێستا [[قەزا]]یەکی بچووکی شاری [[خارپێت]] پێکدەھێنێت.<ref name=":0">{{Cite thesis |last=Sipahi |first=Ali |title=At Arm's Length: Historical Ethnography of Proximity in Harput |date=2015 |degree=PhD |publisher=University of Michigan |url=https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/116706/asipahi_1.pdf;sequence=1}} p. 1.</ref> لە کۆتاییی سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]]دا، دەکەوتە ژێر ویلایەتی مەعموورەتولعەزیز (ھەروەھا بە [[ویلایەتی خارپووت]] دەناسرا). شوێنەوارەکانی دەوروبەری ٢٠٠٠ ساڵ پێش زایین لە ناوچەکەدا دۆزراونەتەوە. شارۆچکەکە بە [[قەڵای خارپووت]] بەناوبانگە، و مۆزەخانەیەک، [[مزگەوت]]ە کۆنەکان، [[کڵێسا]]یەک، و [[ئەشکەوت]]ی بوزلووک لەخۆدەگرێت. خارپووت نزیکەی {{convert|700|mi|km|order=flip}} لە [[ئیستەنبوڵ]]ەوە دوورە.<ref name="WhiteCrime">{{cite web |author=White, Edward |date=2017-02-03 |title=The Great Crime |url=https://www.theparisreview.org/blog/2017/02/03/the-great-crime/ |access-date=2020-04-09 |work=[[The Paris Review]]}}</ref> خارپووت لە [[سەدەکانی ناوین|سەردەمی سەدەکانی ناویندا]] ناوچەیەکی نیشتەجێی زۆرینە [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] بوو و ژمارەیەکی بەرچاوی دانیشتووانی ئەرمەنی ھەبوو تا کاتی [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان]].<ref>{{cite book|author1=Selcuk Esenbel |author2=Bilge Nur Criss |author3=Tony Greenwood |title=American Turkish Encounters: Politics and Culture, 1830-1989|page=78}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Morris |first1=Benny |url=https://books.google.com/books?id=THSPDwAAQBAJ&q=Benny+Morris+the+thirty+year+genocide |title=The Thirty-Year Genocide: Turkey's Destruction of Its Christian Minorities, 1894–1924 |last2=Ze’evi |first2=Dror |date=2019-04-24 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-91645-6 |language=en}}</ref> تا سەدەی ٢٠ەم، خارپووت تێکەڵ بە مەزرە کرابوو (لە ساڵی ١٩٣٧دا ناوی گۆڕدرا بۆ [[ئەلعەزیز]])، شارۆچکەیەک لەسەر دەشتایییەکەی خوار خارپووت کە لە سەدەی ١٩دا بە شێوەیەکی بەرچاو گەشەی کردبوو.<ref name=":0" /> == ناو == خاربێرد سەرەتا بەوە لێکدرایەوە کە لە وشە ئەرمەنییەکانی «kʻar» («بەرد») و «berd» («قەڵا، قەڵای سەربازی») پێکھاتووە، وەک ئەوەی بە واتای «قەڵایەک کە بە ڕووی بەردین دەورەدراوە» بێت.<ref name=":32" /><ref name="isz">{{cite book |last1=M. Th. Houtsma |title=E. J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936, Volume 4 |page=915}}</ref> ھەندێکی تر ناوەکەیان بە وشەیەکی [[زمانی حووری|حووری]]، «ھار/خار»، بە واتای «ڕێگا» یان «شەقام» بەستووەتەوە. [[نیکۆلاس ئەدۆنتز]] پێشنیازی پەیوەندییەکی لەگەڵ «خارتا» کرد، کە شارێکە لە [[خەتی بزماری|نەخشە بزمارییەکانی]] [[ئاشوورییەکان]]دا ئاماژەی پێکراوە، کە وا دادەنرێت گەشەی کردبێت بۆ «خارتبێرد» و دواتر «خاربێرد».<ref name=":32" /> ڕەگۆزەناسییەکی تری پێشنیازکراو ناوەکە بە ناوی خوداوەندێکی [[ھیتییەکان|ھیتی]] و حوورییەوە دەبەستێتەوە.<ref name=":32" /> خاربێرد ھەندێک جار بە «ھۆڕێبێرد» دەناسرێتەوە، کە قەڵایەک بوو لە کانتۆنی [[ئانتزیتین]] لە پارێزگای [[سۆفین]] لە [[شانشینی ئەرمەنستان (کۆن)|شانشینی ئەرمەنستان]]؛ بەپێی ئەم تێڕوانینە، خاربێرد شێوەیەکی دەستکاریکراوی ناوی «ھۆڕێبێرد»ە (بە گەشەسەندنی پێشنیارکراوی «ھۆڕێبێرد-خۆرێبێرد-خاربێرد»).<ref name=":32" /> سەرچاوە [[عەرەبی]]یەکان ئاماژەیان بە خاربێرد کردووە بە «خارتبیرت» یان بە «حیسن زیاد»، لە [[زمانی سریانی|سوریانی]] «حەسنا د-زیاد»ەوە، کە بە واتای «قەڵای زیاد» دێت.<ref name=":32" /><ref name=":1">{{cite journal |last1=Akopian |first1=Arman |date=2020 |title=The Syriacs of Kharberd (Kharput) on the Eve of the 1915 Genocide |journal=Hugoye: Journal of Syriac Studies |volume=23 |issue=1 |pages=279–322 |doi=10.31826/hug-2020-230110 |s2cid=235465241|doi-access=free }}</ref> جوگرافیاناسی سەدەکانی ناوەڕاست [[دیمەشقی (جوگرافیناس)|دیمەشقی]] نووسیویەتی کە «خارتبیرت» ناوی شارەکە بووە، لەکاتێکدا «حیسن زیاد» ئاماژە بووە بۆ قەڵا دێرینەکە.<ref name=":1" /> == جوگرافیا == خارپووت لەسەر لوتکەی گردێک لە سەرووی دەشتێکی دەوڵەمەند و بەپیت ھەڵکەوتووە کە لە ڕووی مێژووییەوە گوندەکانی تێدا بڵاوبوونەتەوە، نزیکەی ١٤ کم لە کەناری چەپی [[ڕووباری مورات]]ەوە دوورە.<ref name=":32">{{Cite book |last1=Hakobyan |first1=T. Kh. |title=Hayastani ev harakitsʻ shrjanneri teghanunneri baṛaran |last2=Melik-Bakhshyan |first2=St. T. |last3=Barseghyan |first3=H. Kh. |publisher=Yerevan State University |year=1988 |volume=2 |pages=697–699 |language=hy |trans-title=Dictionary of toponymy of Armenia and adjacent territories |chapter=Kharberd |chapter-url=http://nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&query=%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%A4}}</ref> لە باشووری ڕۆژھەڵاتییەوە [[دەریاچەی ھەزار]] (کە پێشتر لە [[تورکی]]دا بە گۆڵجووک و لە ئەرمەنیدا بە تسۆڤک ناسرابوو) ھەیە، کە سەرچاوەی [[دیجلە|ڕووباری دیجلە]]یە.<ref name=":32" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئەرمەنستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا}} [[پۆل:ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] 4nt2er86xzg6df5pqerqni09j31zsa4 1572647 1572641 2026-04-05T20:00:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1572647 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{Databox}} [[پەڕگە:Elazığ 54.jpg|وێنۆک|دیمەنی خارپووت لە ساڵی ١٨٩٦]] '''خارپووت''' ({{langx|tr|Harput}}) یان '''خاربێرد''' (بە [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]]: Խարբերդ) شارۆچکەیەکی دێرینە کە لە [[پارێزگای خارپێت]] لە [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] ھەڵکەوتووە. ئێستا [[قەزا]]یەکی بچووکی شاری [[خارپێت]] پێکدەھێنێت.<ref name=":0">{{Cite thesis |last=Sipahi |first=Ali |title=At Arm's Length: Historical Ethnography of Proximity in Harput |date=2015 |degree=PhD |publisher=University of Michigan |url=https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/116706/asipahi_1.pdf;sequence=1}} p. 1.</ref> لە کۆتاییی سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]]دا، دەکەوتە ژێر ویلایەتی مەعموورەتولعەزیز (ھەروەھا بە [[ویلایەتی خارپووت]] دەناسرا). شوێنەوارەکانی دەوروبەری ٢٠٠٠ ساڵ پێش زایین لە ناوچەکەدا دۆزراونەتەوە. شارۆچکەکە بە [[قەڵای خارپووت]] بەناوبانگە، و مۆزەخانەیەک، [[مزگەوت]]ە کۆنەکان، [[کڵێسا]]یەک، و [[ئەشکەوت]]ی بوزلووک لەخۆدەگرێت. خارپووت نزیکەی {{convert|700|mi|km|order=flip}} لە [[ئیستەنبوڵ]]ەوە دوورە.<ref name="WhiteCrime">{{cite web |author=White, Edward |date=2017-02-03 |title=The Great Crime |url=https://www.theparisreview.org/blog/2017/02/03/the-great-crime/ |access-date=2020-04-09 |work=[[The Paris Review]]}}</ref> خارپووت لە [[سەدەکانی ناوین|سەردەمی سەدەکانی ناویندا]] ناوچەیەکی نیشتەجێی زۆرینە [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] بوو و ژمارەیەکی بەرچاوی دانیشتووانی ئەرمەنی ھەبوو تا کاتی [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان]].<ref>{{cite book|author1=Selcuk Esenbel |author2=Bilge Nur Criss |author3=Tony Greenwood |title=American Turkish Encounters: Politics and Culture, 1830-1989|page=78}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Morris |first1=Benny |url=https://books.google.com/books?id=THSPDwAAQBAJ&q=Benny+Morris+the+thirty+year+genocide |title=The Thirty-Year Genocide: Turkey's Destruction of Its Christian Minorities, 1894–1924 |last2=Ze’evi |first2=Dror |date=2019-04-24 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-91645-6 |language=en}}</ref> تا سەدەی ٢٠ەم، خارپووت تێکەڵ بە مەزرە کرابوو (لە ساڵی ١٩٣٧دا ناوی گۆڕدرا بۆ [[ئەلعەزیز]])، شارۆچکەیەک لەسەر دەشتایییەکەی خوار خارپووت کە لە سەدەی ١٩دا بە شێوەیەکی بەرچاو گەشەی کردبوو.<ref name=":0" /> == ناو == خاربێرد سەرەتا بەوە لێکدرایەوە کە لە وشە ئەرمەنییەکانی «kʻar» («بەرد») و «berd» («قەڵا، قەڵای سەربازی») پێکھاتووە، وەک ئەوەی بە واتای «قەڵایەک کە بە ڕووی بەردین دەورەدراوە» بێت.<ref name=":32" /><ref name="isz">{{cite book |last1=M. Th. Houtsma |title=E. J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936, Volume 4 |page=915}}</ref> ھەندێکی تر ناوەکەیان بە وشەیەکی [[زمانی حووری|حووری]]، «ھار/خار»، بە واتای «ڕێگا» یان «شەقام» بەستووەتەوە. [[نیکۆلاس ئەدۆنتز]] پێشنیازی پەیوەندییەکی لەگەڵ «خارتا» کرد، کە شارێکە لە [[خەتی بزماری|نەخشە بزمارییەکانی]] [[ئاشوورییەکان]]دا ئاماژەی پێکراوە، کە وا دادەنرێت گەشەی کردبێت بۆ «خارتبێرد» و دواتر «خاربێرد».<ref name=":32" /> ڕەگۆزەناسییەکی تری پێشنیازکراو ناوەکە بە ناوی خوداوەندێکی [[ھیتییەکان|ھیتی]] و حوورییەوە دەبەستێتەوە.<ref name=":32" /> خاربێرد ھەندێک جار بە «ھۆڕێبێرد» دەناسرێتەوە، کە قەڵایەک بوو لە کانتۆنی [[ئانتزیتین]] لە پارێزگای [[سۆفین]] لە [[شانشینی ئەرمەنستان (کۆن)|شانشینی ئەرمەنستان]]؛ بەپێی ئەم تێڕوانینە، خاربێرد شێوەیەکی دەستکاریکراوی ناوی «ھۆڕێبێرد»ە (بە گەشەسەندنی پێشنیارکراوی «ھۆڕێبێرد-خۆرێبێرد-خاربێرد»).<ref name=":32" /> سەرچاوە [[عەرەبی]]یەکان ئاماژەیان بە خاربێرد کردووە بە «خارتبیرت» یان بە «حیسن زیاد»، لە [[زمانی سریانی|سوریانی]] «حەسنا د-زیاد»ەوە، کە بە واتای «قەڵای زیاد» دێت.<ref name=":32" /><ref name=":1">{{cite journal |last1=Akopian |first1=Arman |date=2020 |title=The Syriacs of Kharberd (Kharput) on the Eve of the 1915 Genocide |journal=Hugoye: Journal of Syriac Studies |volume=23 |issue=1 |pages=279–322 |doi=10.31826/hug-2020-230110 |s2cid=235465241|doi-access=free }}</ref> جوگرافیاناسی سەدەکانی ناوەڕاست [[دیمەشقی (جوگرافیناس)|دیمەشقی]] نووسیویەتی کە «خارتبیرت» ناوی شارەکە بووە، لەکاتێکدا «حیسن زیاد» ئاماژە بووە بۆ قەڵا دێرینەکە.<ref name=":1" /> == جوگرافیا == خارپووت لەسەر لوتکەی گردێک لە سەرووی دەشتێکی دەوڵەمەند و بەپیت ھەڵکەوتووە کە لە ڕووی مێژووییەوە گوندەکانی تێدا بڵاوبوونەتەوە، نزیکەی ١٤ کم لە کەناری چەپی [[ڕووباری مورات]]ەوە دوورە.<ref name=":32">{{Cite book |last1=Hakobyan |first1=T. Kh. |title=Hayastani ev harakitsʻ shrjanneri teghanunneri baṛaran |last2=Melik-Bakhshyan |first2=St. T. |last3=Barseghyan |first3=H. Kh. |publisher=Yerevan State University |year=1988 |volume=2 |pages=697–699 |language=hy |trans-title=Dictionary of toponymy of Armenia and adjacent territories |chapter=Kharberd |chapter-url=http://nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&query=%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%A4}}</ref> لە باشووری ڕۆژھەڵاتییەوە [[دەریاچەی ھەزار]] (کە پێشتر لە [[تورکی]]دا بە گۆڵجووک و لە ئەرمەنیدا بە تسۆڤک ناسرابوو) ھەیە، کە سەرچاوەی [[دیجلە|ڕووباری دیجلە]]یە.<ref name=":32" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئەرمەنستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا}} [[پۆل:ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] 635z4346khdqg34j8fd800b5oqunsve 2 294212 1572749 2026-04-05T21:23:39Z Najatzamdar 75586 پەڕەی دروست کرد بە «‏ژییان نامەی، شاعیر،هۆنەر و نوسەر و ڕۆژنامەنوس ‏ ‏نەجات حەکیم ڕەشید، لەدایکبوی ١/٧/١٩٨٥ لە ناوچەی جەباری/ژ سەربەشاری کەرکوک، لە ساڵی، ٢٠٠٠ دەستی بەکاری ڕاگەیاند کردووە لە کەناڵی تەلە ڤیزۆنی ناووخویڕادیۆ و کەناڵی ئاسمانی لە ساڵی ٢٠٠٥ دەستی بەنوس...»ەوە 1572749 wikitext text/x-wiki ‏ژییان نامەی، شاعیر،هۆنەر و نوسەر و ڕۆژنامەنوس ‏ ‏نەجات حەکیم ڕەشید، لەدایکبوی ١/٧/١٩٨٥ لە ناوچەی جەباری/ژ سەربەشاری کەرکوک، لە ساڵی، ٢٠٠٠ دەستی بەکاری ڕاگەیاند کردووە لە کەناڵی تەلە ڤیزۆنی ناووخویڕادیۆ و کەناڵی ئاسمانی لە ساڵی ٢٠٠٥ دەستی بەنوسینی هۆنراوەکردووە، وە هەرلە مەجالی کاری ڕۆژنامەوانیدا، وەکوو وێنەگر کاری ‏ ‏ ‏ ‏English translation: ‏ ‏Nejat Hakim Rashid – Poet, artist, writer, and journalist ‏ ‏Born on July 1, 1985, in the Jabbari area, Kirkuk, Iraq. He began his media career in 2000, working for local TV channels and radio. In 2005, he started writing poetry. Alongside his journalism career, he has also worked as a photographer. ‏ ‏--- ‏ ‏الترجمة إلى العربية: ‏ ‏نجات حكيم رشيد – شاعر، فنان، كاتب وصحفي ‏ ‏وُلد في 1 يوليو/تموز 1985 في منطقة جباري / قضاء كركوك. بدأ مسيرته الإعلامية عام 2000، حيث عمل في قنوات تلفزيونية محلية وراديو. في عام 2005، بدأ بكتابة الشعر. وإلى جانب عمله في الصحافة، عمل أيضاً كمصور. ‏ kvxkauzkx6g82ha4plawkkmvywi4luw 3 294213 1572750 2026-04-05T21:31:06Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1572750 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٢١:٣١، ٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) fuj4ofijyjswxryt2z8ckzaca2ggjm8 0 294214 1572751 2026-04-05T21:39:51Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1327504161|Floodlight]]» 1572751 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Floodlights.jpg|وێنۆک|Floodlights]] [[پەڕگە:Alan_higgs_centre_floodlights_17o07.JPG|وێنۆک|[[تۆپی پێ|Association football]] pitch at a sports center illuminated with floodlights.]] A '''floodlight''' is a broad-beamed, high-intensity [[ڕووناککردنەوە|artificial light]]. It can provide functional area lighting<ref>{{Cite book|last=Narisada|first=Kohei|title=Light Pollution Handbook|last2=Schreuder|first2=Duco|date=2004|isbn=978-94-015-7058-9|series=Astrophysics and Space Science Library|volume=322|pages=37–59|chapter=Aim and purpose of outdoor lighting|doi=10.1007/978-1-4020-2666-9_2|chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-4020-2666-9_2}}</ref> for travel-ways, parking, entrances, work areas, and sporting venues to enable visibility adequate for safe task performance, ornamental lighting for advertising, façades, monuments, or support perimeter security. Floodlights are often used to illuminate outdoor playing fields while an outdoor sports event is being held during low-light conditions. More focused kinds are often used as a stage lighting instrument in live performances such as concerts and [[شانۆنامە|plays]]. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە Floodlights may also be used to add effects to buildings at night; this is commonly termed ''facade lighting''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://darksky.org/resources/glossary/ |ڕێکەوتی سەردان=2 Dec 2025 |وێبگە=DarkSky.org}}</ref> or—less precisely—''architectural illumination''. [[پۆل:یاریگاکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] eoeybqg8cro5clur65eeh1f83aony8w 1572752 1572751 2026-04-05T21:41:24Z Tessla 41338 شائەمراز 1572752 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Floodlights.jpg|وێنۆک|ڕووناککەرەوە بەرفراوانەکان]] [[پەڕگە:Alan_higgs_centre_floodlights_17o07.JPG|وێنۆک|یاریگایەکی [[تۆپی پێ]] لە ناوەندێکی وەرزشی کە بە ڕووناککەرەوەی بەرفراوان ڕووناککراوەتەوە.]] '''ڕووناککەرەوەی بەرفراوان''' ڕووناکییەکی دەستکردی چڕیی بەرز و گورزە-پانە. دەتوانێت ڕووناککردنەوەی ناوچەیی کرداری<ref>{{Cite book|last=Narisada|first=Kohei|title=Light Pollution Handbook|last2=Schreuder|first2=Duco|date=2004|isbn=978-94-015-7058-9|series=Astrophysics and Space Science Library|volume=322|pages=37–59|chapter=Aim and purpose of outdoor lighting|doi=10.1007/978-1-4020-2666-9_2|chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-4020-2666-9_2}}</ref> بۆ ڕێگاکانی گەشتکردن، وەستانگەی ئۆتۆمۆبیل، دەروازەکان، ناوچەکانی کار، و شوێنە وەرزشییەکان دابین بکات بۆ ڕێگەدان بە بینینێکی گونجاو بۆ ئەنجامدانی ئەرکەکان بە سەلامەتی، ڕووناککردنەوەی ڕازاوە بۆ ڕیکلام، ڕووی باڵەخانەکان، شوێنەوارەکان، یان پاڵپشتیکردنی ئاسایشی دەوروبەر. ڕووناککەرەوە بەرفراوانەکان زۆرجار بۆ ڕووناککردنەوەی یاریگا دەرەکییەکان بەکاردێن کاتێک چالاکییەکی وەرزشی دەرەکی لە بارودۆخی ڕووناکی کەمدا بەڕێوەدەچێت. جۆرە چڕترەکان زۆرجار وەک ئامێرێکی ڕووناککردنەوەی تەختەی شانۆ لە نمایشە زیندووەکانی وەک کۆنسێرت و [[شانۆنامە|شانۆگەرییەکاندا]] بەکاردێن. ڕووناککەرەوە بەرفراوانەکان ڕەنگە بۆ زیادکردنی کاریگەری بۆ باڵەخانەکان لە شەودا بەکاربھێنرێن؛ ئەمە بە شێوەیەکی باو پێی دەوترێت ڕووناککردنەوەی ڕووی باڵەخانە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://darksky.org/resources/glossary/ |ڕێکەوتی سەردان=2 Dec 2025 |وێبگە=DarkSky.org}}</ref> یان—بە نادروستیی کەمتر—ڕووناککردنەوەی نژیاروانی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:یاریگاکان]] oaemueccrtzm9tesojt2brloi54qzr3 1 294215 1572753 2026-04-05T21:41:43Z Tessla 41338 /* ناو */ بەشی نوێ 1572753 wikitext text/x-wiki == ناو == ناوێکی باشتر هەبوو دەتوانن بیگوازنەوە '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٢١:٤١، ٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) q3z2635l4i36a72rr6bkf6zi3y9qzzb 0 294216 1572754 2026-04-05T21:43:10Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1330179055|Spotlight (theatre lighting)]]» 1572754 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:David_&_Kim_(2010-09-17_by_Ian_T._McFarland).jpg|وێنۆک|Spotlights in use at a music performance]] [[پەڕگە:Follow_Spot.jpg|چەپ|وێنۆک|A spotlight]] A '''spotlight''' (or '''followspot''') is a powerful stage lighting instrument which projects a bright beam of light onto a performance space.<ref>{{Cite book|last=Dunham|first=Richard|title=Stage lighting : fundamentals and applications|date=2016|isbn=978-1-315-66271-8|location=London|oclc=971629405}}</ref> Spotlights are controlled by a spotlight operator who tracks actors around the stage. Spotlights are most commonly used in concerts, musicals and large-scale presentations in which highlighting a specific mobile individual is critical. Spotlights are sometimes located overhead on catwalks. In some theatres, they may also be located in the control booth or purpose-built "spot booths" in addition to the catwalk. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە 9dbzgw91628ivn6u3pn9vs93gad3649 1572755 1572754 2026-04-05T21:43:48Z Tessla 41338 شائەمراز 1572755 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:David_&Kim(2010-09-17_by_Ian_T._McFarland).jpg|وێنۆک|ڕووناککەرەوە چڕەکان لە کاتی بەکارھێنان لە نمایشێکی مۆسیقادا]] [[پەڕگە:Follow_Spot.jpg|وێنۆک|ڕووناککەرەوەیەکی چڕ]] '''ڕووناککەرەوەی چڕ''' (یان فۆڵۆسپۆت) ئامێرێکی بەھێزی ڕووناککردنەوەی تەختەی شانۆیە کە گورزەیەکی ڕووناکی گەش بۆ سەر فەزای نمایش دەپڕژێنێت.<ref>{{Cite book|last=Dunham|first=Richard|title=Stage lighting: fundamentals and applications|date=2016|isbn=978-1-315-66271-8|location=London|oclc=971629405}}</ref> ڕووناککەرەوە چڕەکان لەلایەن ئۆپەراتۆرێکی ڕووناککەرەوەی چڕەوە کۆنتڕۆڵ دەکرێن کە شوێن ئەکتەرەکان لە دەوروبەری تەختەی شانۆکە دەکەوێت. ڕووناککەرەوە چڕەکان زۆرترین جار لە کۆنسێرتەکان، میوزیکاڵەکان و پێشکەشکردنە گەورەکاندا بەکاردێن کە تێیان دا نیشاندانی کەسێکی جووڵاوی دیاریکراو گرنگە. ڕووناککەرەوە چڕەکان ھەندێک جار لە سەرەوە لەسەر کاتوۆکەکان جێگیر دەکرێن. لە ھەندێک شانۆدا، ڕەنگە جگە لە کاتوۆکەکە، لە ژووری کۆنتڕۆڵ یان «ژووری ڕووناککەرەوەی تایبەت» جێگیر بکرێن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} 9jf2e6xgmkolp13hnhw08tref0s6had 1572756 1572755 2026-04-05T21:44:37Z Tessla 41338 1572756 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:David & Kim (2010-09-17 by Ian T. McFarland).jpg|وێنۆک|ڕووناککەرەوە چڕەکان لە کاتی بەکارھێنان لە نمایشێکی مۆسیقادا]] [[پەڕگە:Follow_Spot.jpg|وێنۆک|ڕووناککەرەوەیەکی چڕ]] '''ڕووناککەرەوەی چڕ''' (یان فۆڵۆسپۆت) ئامێرێکی بەھێزی ڕووناککردنەوەی تەختەی شانۆیە کە گورزەیەکی ڕووناکی گەش بۆ سەر فەزای نمایش دەپڕژێنێت.<ref>{{Cite book|last=Dunham|first=Richard|title=Stage lighting: fundamentals and applications|date=2016|isbn=978-1-315-66271-8|location=London|oclc=971629405}}</ref> ڕووناککەرەوە چڕەکان لەلایەن ئۆپەراتۆرێکی ڕووناککەرەوەی چڕەوە کۆنتڕۆڵ دەکرێن کە شوێن ئەکتەرەکان لە دەوروبەری تەختەی شانۆکە دەکەوێت. ڕووناککەرەوە چڕەکان زۆرترین جار لە کۆنسێرتەکان، میوزیکاڵەکان و پێشکەشکردنە گەورەکاندا بەکاردێن کە تێیان دا نیشاندانی کەسێکی جووڵاوی دیاریکراو گرنگە. ڕووناککەرەوە چڕەکان ھەندێک جار لە سەرەوە لەسەر کاتوۆکەکان جێگیر دەکرێن. لە ھەندێک شانۆدا، ڕەنگە جگە لە کاتوۆکەکە، لە ژووری کۆنتڕۆڵ یان «ژووری ڕووناککەرەوەی تایبەت» جێگیر بکرێن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} bdzs5g8j5o4sfpyp9vqdiue0b8gbgko 0 294217 1572757 2026-04-05T21:45:43Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1344631132|Energy conservation]]» 1572757 wikitext text/x-wiki '''Energy conservation''' is the effort to reduce wasteful energy consumption by using fewer energy services. This can be done by using energy more effectively (using less and better sources of energy for continuous service) or changing one's behavior to use less and better source of service (for example, by driving vehicles which consume renewable energy or energy with more efficiency). [[وزە|Energy]] conservation can be achieved through efficient energy use, which has some advantages, including a reduction in [[دەردانی گازی گەرمخانەیی|greenhouse gas emissions]] and a smaller carbon footprint, as well as cost, water, and energy savings. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:وزەی بەردەوام]] 21pgbanijqlrf9futpcluc4cniw1ucw 1572758 1572757 2026-04-05T21:46:24Z Tessla 41338 شائەمراز 1572758 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پاشەکەوتکردنی وزە''' ھەوڵێکە بۆ کەمکردنەوەی بەکاربردنی وزەی بەفیڕۆدراو لە ڕێگەی بەکارھێنانی خزمەتگوزارییە وزەیییە کەمترەکانەوە. ئەمە دەکرێت بە بەکارھێنانی وزە بە شێوەیەکی کاریگەرتر (بەکارھێنانی سەرچاوەی وزەی کەمتر و باشتر بۆ خزمەتگوزاری بەردەوام)یان گۆڕینی ڕەفتاری کەسێک بۆ بەکارھێنانی سەرچاوەی خزمەتگوزاری کەمتر و باشتر (بۆ نموونە، بە لێخوڕینی پێڕاگوێزەکان کە وزەی نوێبووەوە یان وزە بە کارایی زیاتر بەکاردەھێنن) ئەنجام بدرێت. پاشەکەوتکردنی [[وزە]] دەکرێت لە ڕێگەی بەکارھێنانی کارای وزەوە بەدەست بھێنرێت، کە ھەندێک سوودی ھەیە، لەوانە کەمکردنەوەی [[دەردانی گازی گەرمخانەیی]] و شوێنپێی کاربۆنی بچووکتر، ھەروەھا پاشەکەوتکردنی تێچوو، ئاو، و وزە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:وزەی بەردەوام]] api91zbxfva7qdxhml7oi70rk9b4c1f 0 294218 1572759 2026-04-05T21:48:38Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1346845582|Sustainable energy]]» 1572759 wikitext text/x-wiki Energy is [[بەردەوامی|sustainable]] if it "meets the needs of the present without compromising the ability of future generations to meet their own needs."{{Sfn|Kutscher|Milford|Kreith|2019}}<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Zhang |first=Wei |last2=Li |first2=Binshuai |last3=Xue |first3=Rui |last4=Wang |first4=Chengcheng |last5=Cao |first5=Wei |date=2021 |title=A systematic bibliometric review of clean energy transition: Implications for low-carbon development |journal=[[PLOS One|PLOS ONE]] |volume=16 |issue=12 |bibcode=2021PLoSO..1661091Z |doi=10.1371/journal.pone.0261091 |pmc=8641874 |pmid=34860855 |doi-access=free |article-number=e0261091}}</ref> Definitions of '''sustainable energy''' usually look at its effects on the environment, the economy, and society. These impacts range from [[دەردانی گازی گەرمخانەیی|greenhouse gas emissions]] and [[مەترسیەکانی پیسبونی ھەوا|air pollution]] to energy poverty and toxic waste. [[وزەی نوێبووەوە|Renewable energy]] sources such as [[وزەی با|wind]], hydro, [[وزەی خۆری|solar]], and geothermal energy can cause environmental damage but are generally far more sustainable than fossil fuel sources. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:وزە]] [[پۆل:پەرەسەندنی بەردەوام]] [[پۆل:وزەی بەردەوام]] [[پۆل:وتارە قسەکراوەکان]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] lz7f66bdst3m0x1hvf7bquxvatjmo49 1572760 1572759 2026-04-05T21:49:24Z Tessla 41338 شائەمراز 1572760 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} وزە [[بەردەوامی|بەردەوامە]] ئەگەر «پێویستییەکانی ئێستا پڕ بکاتەوە بەبێ ئەوەی توانای نەوەکانی داھاتوو بۆ پڕکردنەوەی پێویستییەکانی خۆیان بخاتە مەترسییەوە.»{{Sfn|Kutscher|Milford|Kreith|2019}}<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Zhang |first=Wei |last2=Li |first2=Binshuai |last3=Xue |first3=Rui |last4=Wang |first4=Chengcheng |last5=Cao |first5=Wei |date=2021 |title=A systematic bibliometric review of clean energy transition: Implications for low-carbon development |journal=[[PLOS One]] |volume=16 |issue=12 |bibcode=2021PLoSO..1661091Z |doi=10.1371/journal.pone.0261091 |pmc=8641874 |pmid=34860855 |doi-access=free |article-number=e0261091}}</ref> پێناسەکانی '''وزەی بەردەوام''' بەزۆری سەیری کاریگەرییەکانی لەسەر ژینگە، ئابووری، و کۆمەڵگە دەکەن. ئەم کاریگەرییانە لە [[دەردانی گازی گەرمخانەیی]] و [[مەترسیەکانی پیسبونی ھەوا|پیسبوونی ھەواوە]] تا ھەژاریی وزە و پاشماوە ژەھراوییەکان دەگرێتەوە. سەرچاوەکانی [[وزەی نوێبووەوە]] وەک [[وزەی با|با]]، ئاوی، [[وزەی خۆری|خۆری]]، و گەرمیی زەوی دەتوانن ببنە ھۆی زیانی ژینگەیی بەڵام بە شێوەیەکی گشتی زۆر بەردەوامترن لە سەرچاوەکانی سووتەمەنی فۆسیڵی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:وزە]] [[پۆل:پەرەسەندنی بەردەوام]] [[پۆل:وزەی بەردەوام]] [[پۆل:وتارە قسەکراوەکان]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] nzjlqlc3gongxkbh8v87ck2mtvenklz 0 294219 1572762 2026-04-05T22:45:55Z MeerFarhad97 74793 پەڕەی دروست کرد بە «'''گاوکاو''' تاقیکردنەوەییەکی یەکگرتووی سەرتاسەریە بۆ وەرگرتن لە زانکۆ و پەیمانگا گشتییەکان و هەروەها بە (تاقیکردنەوەی نیشتمانی وەرگرتن لە کۆلێژەکان لێکدەدرێتەوە.) ئەم تاقیکردنەوەیە ساڵانەیە بۆ وەرگرتن لە پرۆگرامی بەکالۆریۆس کە لەلایەن پارێزگاکا...»ەوە 1572762 wikitext text/x-wiki '''گاوکاو''' تاقیکردنەوەییەکی یەکگرتووی سەرتاسەریە بۆ وەرگرتن لە زانکۆ و پەیمانگا گشتییەکان و هەروەها بە (تاقیکردنەوەی نیشتمانی وەرگرتن لە کۆلێژەکان لێکدەدرێتەوە.) ئەم تاقیکردنەوەیە ساڵانەیە بۆ وەرگرتن لە پرۆگرامی بەکالۆریۆس کە لەلایەن پارێزگاکانەوە لە وڵاتی [[چین]] بەڕێوەدەبرێت و لە سەرەتای مانگی حوزەیران دەستپێدەکات. گاوکاو پێویستە بۆ وەرگرتنی بەکالۆریۆس لە سەرجەم دامەزراوەکانی خوێندنی باڵا لە وڵاتەکەدا. لەلایەن خوێندکارانی ئامادەییەوە لە دووایەمین ساڵی خوێندنیاندا ئەنجام دەدرێت. == سەرچاوەکان == * Szekely, E. (2023). [https://www.academia.edu/97691781/The_National_College_Entrance_Examination_in_China_Gaokao_A_Discreet_Driver_for_Global_Social_Change "The National College Entrance Examination in China (Gaokao): A Discreet Driver for Global Social Change"] In: ''The Palgrave Handbook of Global Social Change''. Palgrave Macmillan, Cham. {{doi|10.1007/978-3-030-87624-1_244-1}} * [http://en.moe.gov.cn/ Ministry of Education] * [https://web.archive.org/web/20050625074547/http://www.chinatoday.com.cn/English/e2005/e200506/p34.htm "Test Fever"], ''[[China Today]]'', 2005. {{in lang|en}} * [http://www.slate.com/id/2192732/ "China's SAT"]. ''[[Slate (magazine)|Slate]]'', June 4, 2008. * "National University Entrance Examination for China", Ji-heng Zhang Translator, Harry Manos, ''The Physics Teacher'' March 1994, vol. 32, Issue 3, pp.&nbsp;187–189 {{doi|10.1119/1.2343953}} * [https://www.pbs.org/wnet/wideangle/episodes/a-woman-among-warlords-introduction/65/ ''China Prep''], [[PBS]] documentary on students preparing for China's National Higher Education Entrance Exam az4by5sxgyc70hsuj63ev0lx85brs5a 1572763 1572762 2026-04-05T22:49:25Z MeerFarhad97 74793 1572763 wikitext text/x-wiki '''گاوکاو''' تاقیکردنەوەییەکی یەکگرتووی سەرتاسەریە بۆ وەرگرتن لە زانکۆ و پەیمانگا گشتییەکان و هەروەها بە (تاقیکردنەوەی نیشتمانی وەرگرتن لە کۆلێژەکان لێکدەدرێتەوە.) ئەم تاقیکردنەوەیە ساڵانەیە بۆ وەرگرتن لە پرۆگرامی بەکالۆریۆس کە لەلایەن پارێزگاکانەوە لە وڵاتی [[چین]] بەڕێوەدەبرێت و لە سەرەتای مانگی حوزەیران دەستپێدەکات. گاوکاو پێویستە بۆ وەرگرتنی بەکالۆریۆس لە سەرجەم دامەزراوەکانی خوێندنی باڵا لە وڵاتەکەدا. لەلایەن خوێندکارانی ئامادەییەوە لە دووایەمین ساڵی خوێندنیاندا ئەنجام دەدرێت. == سەرچاوەکان == * Szekely, E. (2023). [https://www.academia.edu/97691781/The_National_College_Entrance_Examination_in_China_Gaokao_A_Discreet_Driver_for_Global_Social_Change "The National College Entrance Examination in China (Gaokao): A Discreet Driver for Global Social Change"] In: ''The Palgrave Handbook of Global Social Change''. Palgrave Macmillan, Cham. {{doi|10.1007/978-3-030-87624-1_244-1}} * [http://en.moe.gov.cn/ Ministry of Education] * [https://web.archive.org/web/20050625074547/http://www.chinatoday.com.cn/English/e2005/e200506/p34.htm "Test Fever"], ''[[China Today]]'', 2005. {{in lang|en}} * [http://www.slate.com/id/2192732/ "China's SAT"]. ''[[Slate (magazine)|Slate]]'', June 4, 2008. * "National University Entrance Examination for China", Ji-heng Zhang Translator, Harry Manos, ''The Physics Teacher'' March 1994, vol. 32, Issue 3, pp.&nbsp;187–189 {{doi|10.1119/1.2343953}} * [https://www.pbs.org/wnet/wideangle/episodes/a-woman-among-warlords-introduction/65/ ''China Prep''], [[PBS]] documentary on students preparing for China's National Higher Education Entrance Exam {{تووڵی دەروازە|چین}} {{پۆلی کۆمنز|Gaokao}} 67n82mpmya48xerlcsixdow3zksypiw 1572771 1572763 2026-04-06T09:01:43Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1572771 wikitext text/x-wiki '''گاوکاو''' تاقیکردنەوەییەکی یەکگرتووی سەرتاسەریە بۆ وەرگرتن لە زانکۆ و پەیمانگا گشتییەکان و هەروەها بە (تاقیکردنەوەی نیشتمانی وەرگرتن لە کۆلێژەکان لێکدەدرێتەوە.) ئەم تاقیکردنەوەیە ساڵانەیە بۆ وەرگرتن لە پرۆگرامی بەکالۆریۆس کە لەلایەن پارێزگاکانەوە لە وڵاتی [[چین]] بەڕێوەدەبرێت و لە سەرەتای مانگی حوزەیران دەستپێدەکات. گاوکاو پێویستە بۆ وەرگرتنی بەکالۆریۆس لە سەرجەم دامەزراوەکانی خوێندنی باڵا لە وڵاتەکەدا. لەلایەن خوێندکارانی ئامادەییەوە لە دووایەمین ساڵی خوێندنیاندا ئەنجام دەدرێت. == سەرچاوەکان == * Szekely, E. (2023). [https://www.academia.edu/97691781/The_National_College_Entrance_Examination_in_China_Gaokao_A_Discreet_Driver_for_Global_Social_Change "The National College Entrance Examination in China (Gaokao): A Discreet Driver for Global Social Change"] In: ''The Palgrave Handbook of Global Social Change''. Palgrave Macmillan, Cham. {{doi|10.1007/978-3-030-87624-1_244-1}} * [http://en.moe.gov.cn/ Ministry of Education] * [https://web.archive.org/web/20050625074547/http://www.chinatoday.com.cn/English/e2005/e200506/p34.htm "Test Fever"], ''[[China Today]]'', 2005. {{in lang|en}} * [http://www.slate.com/id/2192732/ "China's SAT"]. ''[[Slate (magazine)|Slate]]'', June 4, 2008. * "National University Entrance Examination for China", Ji-heng Zhang Translator, Harry Manos, ''The Physics Teacher'' March 1994, vol. 32, Issue 3, pp.&nbsp;187–189 {{doi|10.1119/1.2343953}} * [https://www.pbs.org/wnet/wideangle/episodes/a-woman-among-warlords-introduction/65/ ''China Prep''], [[PBS]] documentary on students preparing for China's National Higher Education Entrance Exam {{تووڵی دەروازە|چین}} {{پۆلی کۆمنز|Gaokao}} [[پۆل:خوێندنی باڵا لە چین]] kzdzxh9rfrh8ahdoy924e2d9arge5ro 5 294220 1572765 2026-04-06T02:37:44Z ڕاستی 23931 /* گۆڕینی ناوی وتار */ بەشی نوێ 1572765 wikitext text/x-wiki == گۆڕینی ناوی وتار == گۆڕینی ناوی وتار بۆ فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی جەلال تاڵەبانی. بەپێی ئەوەی کە فڕۆکەخانەکە بە فەرمی ناوی گۆڕاوە بەوەی کە لە سەرەوە ئاماژەی پێکراوە، تکایە بەڕێوەبەرانی هێژا ناوی ئەم وتارە بگۆڕن. سوپاس بۆ ماندوو بوونتان. [[بەکارھێنەر:ڕاستی|ڕاستی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ڕاستی|لێدوان]]) ٠٢:٣٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ajygdaan5vaqsyyxlc0mk9mz9codpic 1572779 1572765 2026-04-06T09:32:50Z Tessla 41338 /* گۆڕینی ناوی وتار */ وەڵامدانەوە 1572779 wikitext text/x-wiki == گۆڕینی ناوی وتار == گۆڕینی ناوی وتار بۆ فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی جەلال تاڵەبانی. بەپێی ئەوەی کە فڕۆکەخانەکە بە فەرمی ناوی گۆڕاوە بەوەی کە لە سەرەوە ئاماژەی پێکراوە، تکایە بەڕێوەبەرانی هێژا ناوی ئەم وتارە بگۆڕن. سوپاس بۆ ماندوو بوونتان. [[بەکارھێنەر:ڕاستی|ڕاستی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ڕاستی|لێدوان]]) ٠٢:٣٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:ڕاستی|ڕاستی]]: سڵاو، کارەکە {{کرا}} '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٣٢، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) jil9y45ykrvhsxvmzy45noged7dahed 1 294221 1572772 2026-04-06T09:21:39Z Serchia 5238 /* ناو */ بەشی نوێ 1572772 wikitext text/x-wiki == ناو == سڵاو {{وب|Tessla}}، پێشتر وتارێک بە ناوی [[لەوەڕگە]] هەبووە. باشتر دەبوو پێشتر دروستکردنی ئەمە وتووێژێک لەوێ کرابا لەسەر ناوەکەی. ئێستا پێویستە یەکێکیان بگۆڕدرێ. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ٠٩:٢١، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) f6w7y1bs5v472fz609k4g37cv9255f8 1572774 1572772 2026-04-06T09:27:48Z Tessla 41338 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1572774 wikitext text/x-wiki == ناو == سڵاو {{وب|Tessla}}، پێشتر وتارێک بە ناوی [[لەوەڕگە]] هەبووە. باشتر دەبوو پێشتر دروستکردنی ئەمە وتووێژێک لەوێ کرابا لەسەر ناوەکەی. ئێستا پێویستە یەکێکیان بگۆڕدرێ. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ٠٩:٢١، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]: ئای دەست خۆش نیشانت دام، ئاگادار نەبووم. بەهەرحاڵ هیچ نەبووە، وتارەکەی تر بەمانای لەوەڕگە دێت و تەواو و دروستە، بەڵام ئەم ناوە (Grassland) نازانم بیکەین بەچی؟ بکرێتە: دەشتەگیا، سەوزایی، هتد ...! '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٢٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) boskk4x3hl9cgwp12tybxb7ylftcwxn 1 294222 1572773 2026-04-06T09:26:51Z Serchia 5238 /* ناو */ بەشی نوێ 1572773 wikitext text/x-wiki == ناو == {{وب|Tessla}} بۆ ئەم ناوە لە چەند شوێنێک گەڕام، لە هیچیان نیشتەجێ نەهاتووە. لە کام فەرهەنگ وا هاتووە؟ [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ٠٩:٢٦، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 0tqnf9raq732vjgaj6noq7wcngjgiab 1572775 1572773 2026-04-06T09:29:36Z Tessla 41338 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1572775 wikitext text/x-wiki == ناو == {{وب|Tessla}} بۆ ئەم ناوە لە چەند شوێنێک گەڕام، لە هیچیان نیشتەجێ نەهاتووە. لە کام فەرهەنگ وا هاتووە؟ [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ٠٩:٢٦، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]: لێرە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Habitat+&f=0 هاتووە]. گەر باشترت زانی بیگۆڕە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٢٩، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) mievimytlq8igr9mkhd353t116zydzy 0 294223 1572777 2026-04-06T09:31:07Z Tessla 41338 Tessla پەڕەی [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی سلێمانی]]ی گواستەوە بۆ [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی جەلال تاڵەبانی]] 1572777 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی جەلال تاڵەبانی]] o42ctd37uqfh0luau9p8czdkcsngmo9 3 294224 1572780 2026-04-06T09:56:16Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1572780 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ٠٩:٥٦، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) hlxbb3w0rexogioumvvl5f98pdewu5o 0 294225 1572781 2026-04-06T10:10:12Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1345400949|Arcology]]» 1572781 wikitext text/x-wiki An '''arcology''' or '''vertical city''' is a hypothetical mixed-use megastructure featuring high [[چڕیی دانیشتووان|population density]] with the goal of autarky from the outside environment. The term was coined in 1969 by architect Paolo Soleri as a portmanteau of "[[نژیاروانی|architecture]]" and "[[ژینگەناسی|ecology]]."<ref name="MatterSpirit">{{Citation |last=Soleri |first=Paolo |title=The Bridge Between Matter & Spirit is Matter Becoming Spirit; The Arcology of Paolo Soleri |pages=[https://archive.org/details/bridgebetweenmat00sole/page/46 46] |year=1973 |url=https://archive.org/details/bridgebetweenmat00sole/page/46 |place=[[Garden City, New York]] |publisher=[[Vintage Books|Anchor Books]] |isbn=978-0-385-02361-0 |author-link=Paolo Soleri |url-access=registration}}.</ref> Soleri believed that a completed arcology would provide space for a variety of residential, commercial, and agricultural facilities while minimizing individual human environmental impact.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Grierson |first=David |date=2003 |title=Arcology and Arcosanti: Towards a Sustainable Built Environment |journal=Electronic Green Journal |volume=1 |issue=18 |doi=10.5070/G311810506 |doi-access=free}}</ref> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە 9sodr0wbuurtcevuea4fti3szlzxudi 1572833 1572781 2026-04-06T11:26:28Z Tessla 41338 شائەمراز 1572833 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئارکۆلۆژی''' یان '''شاری ستوونی''' مێگاسترێکتەرێکی گریمانەییی تێکەڵە-بەکارھێنانە کە خاوەنی [[چڕیی دانیشتووان|چڕییەکی بەرزی دانیشتووانە]] بە ئامانجی گەیشتن بە خۆژێنی لە ژینگەی دەرەوە. ئەم زاراوەیە لە ساڵی ١٩٦٩ لەلایەن تەلارساز پاوڵۆ سۆلێری وەک ئاوێتەیەک لە «[[نژیاروانی]]» و «[[ژینگەناسی]]» داڕێژرا.<ref name="MatterSpirit">{{Citation |last=Soleri |first=Paolo |title=The Bridge Between Matter & Spirit is Matter Becoming Spirit; The Arcology of Paolo Soleri |pages=[https://archive.org/details/bridgebetweenmat00sole/page/46 46] |year=1973 |url=https://archive.org/details/bridgebetweenmat00sole/page/46 |place=[[Garden City, New York]] |publisher=[[Vintage Books|Anchor Books]] |isbn=978-0-385-02361-0 |author-link=Paolo Soleri |url-access=registration}}.</ref> سۆلێری بڕوای وابوو کە ئارکۆلۆژییەکی تەواوکراو فەزا بۆ جۆرەھا دامەزراوەی نیشتەجێبوون، بازرگانی و کشتوکاڵی دابین دەکات لەکاتێکدا کاریگەریی ژینگەییی تاکەکەسیی مرۆڤ بۆ کەمترین ئاست کەم دەکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Grierson |first=David |date=2003 |title=Arcology and Arcosanti: Towards a Sustainable Built Environment |journal=Electronic Green Journal |volume=1 |issue=18 |doi=10.5070/G311810506 |doi-access=free}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} 2mn23pw47szdgh0id5vb4j0u4arxscs 0 294226 1572782 2026-04-06T10:10:54Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1347375901|Building insulation]]» 1572782 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Hallway_insulation.jpg|چەپ|وێنۆک|Common insulation application inside an [[ئەپارتمان|apartment]] in [[میسیساگا|Mississauga]], [[ئانتاریۆ|Ontario]]]] '''Building insulation''' is material used in a [[بینا|building]] (specifically the building envelope) to reduce the flow of thermal energy. While the majority of insulation in buildings is for thermal purposes, the term also applies to acoustic insulation, fire insulation, and impact insulation (e.g. for vibrations caused by industrial applications). Often an insulation material will be chosen for its ability to perform several of these functions at once. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:ماددەکانی بینا]] [[پۆل:گواستنەوەی گەرمی]] o0yhffg48kczkq1f5irof3qk86cps2j 1572832 1572782 2026-04-06T11:25:49Z Tessla 41338 شائەمراز 1572832 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Hallway_insulation.jpg|وێنۆک|جێبەجێکردنی دابڕینی باو لە ناو [[ئەپارتمان|ئەپارتمانێک]] لە [[میسیساگا]]، [[ئانتاریۆ]]]] '''دابڕینی بینا''' کەرەستەیەکە کە لە [[بینا|بینایەکدا]] (بەتایبەت بەرگی بیناکە) بەکاردێت بۆ کەمکردنەوەی لێشاوی وزەی گەرمی. لەکاتێکدا زۆربەی دابڕینەکان لە بیناکاندا بۆ مەبەستی گەرمین، ئەم زاراوەیە بۆ دابڕینی دەنگی، دابڕینی ئاگر، و دابڕینی کاریگەریش (بۆ نموونە بۆ لەرینەوەکانی بەھۆی جێبەجێکردنە پیشەسازییەکانەوە دروست دەبن) بەکاردێت. زۆرجار کەرەستەیەکی دابڕین بۆ توانای جێبەجێکردنی چەندین ئەرکی وەھا لە یەک کاتدا ھەڵدەبژێردرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ماددەکانی بینا]] [[پۆل:گواستنەوەی گەرمی]] q8ezgm8v043jodj2a7jc72bsi1nhatv 0 294227 1572783 2026-04-06T10:11:49Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1344949569|Cogeneration]]» 1572783 wikitext text/x-wiki '''Cogeneration''' or '''combined heat and power''' ('''CHP''') is the use of a [[بزوێنەری گەرمی|heat engine]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.scientificamerican.com/article/how-does-cogeneration-provide-heat-power/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191127205316/https://www.scientificamerican.com/article/how-does-cogeneration-provide-heat-power/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2019-11-27 |ڕێکەوتی سەردان=2019-11-27 |وێبگە=Scientific American |زمان=en}}</ref> or power station to generate electricity and useful heat at the same time. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە Cogeneration is a more efficient use of fuel or heat, because otherwise-wasted heat from electricity generation is put to some productive use. Combined heat and power (CHP) plants recover otherwise wasted [[وزەی گەرمی|thermal energy]] for heating. This is also called combined heat and power district heating. Small CHP plants are an example of decentralized energy.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dekb.co.uk/home/index.php?option=com_content&view=category&id=82&Itemid=93 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081210123230/http://www.dekb.co.uk/home/index.php?option=com_content&view=category&id=82&Itemid=93 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2008-12-10}}</ref> By-product heat at moderate temperatures ({{Convert|100|–|180|C|F}} can also be used in absorption refrigerators for cooling. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:گۆڕانی وزە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] iwsx0r5xdw2yu1zo27zq1wupxpo7n0w 1572830 1572783 2026-04-06T11:24:27Z Tessla 41338 شائەمراز 1572830 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھاو-بەرھەمھێنان''' یان '''بەرھەمھێنانی تێکەڵاوی کارەبا و گەرمی''' ('''سی ئەیچ پی''') بریتییە لە بەکارھێنانی [[بزوێنەری گەرمی|بزوێنەرێکی گەرمی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.scientificamerican.com/article/how-does-cogeneration-provide-heat-power/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191127205316/https://www.scientificamerican.com/article/how-does-cogeneration-provide-heat-power/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2019-11-27 |ڕێکەوتی سەردان=2019-11-27 |وێبگە=Scientific American |زمان=en}}</ref> یان وێستگەیەکی توان بۆ بەرھەمھێنانی کارەبا و گەرمیی سوودبەخش لە ھەمان کاتدا. ھاو-بەرھەمھێنان بەکارھێنانێکی کاراتری سووتەمەنی یان گەرمییە، چونکە ئەو گەرمییەی کە بە شێوەیەکی تر لە بەرھەمھێنانی کارەبادا بەفیڕۆ دەچوو، بۆ ھەندێک بەکارھێنانی بەرھەمھێنەر بەکاردێت. وێستگەکانی بەرھەمھێنانی تێکەڵاوی کارەبا و گەرمی (سی ئەیچ پی) ئەو [[وزەی گەرمی|وزە گەرمییەی]] کە بە شێوەیەکی تر بەفیڕۆ دەچوو بۆ گەرمکردنەوە دەگەڕێننەوە. ئەمە بە گەرمکردنەوەی ناوچەییی کارەبا و گەرمیی تێکەڵاویش ناودەبرێت. وێستگە بچووکەکانی سی ئەیچ پی نموونەیەکن لە وزەی ناناوەندی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dekb.co.uk/home/index.php?option=com_content&view=category&id=82&Itemid=93 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081210123230/http://www.dekb.co.uk/home/index.php?option=com_content&view=category&id=82&Itemid=93 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2008-12-10}}</ref> گەرمیی بەرھەمی لاوەکی لە پلەی گەرمیی مامناوەنددا ({{Convert|100|–|180|C|F}}) دەکرێت لە ساردکەرەوە مژۆکەکاندا بۆ ساردکردنەوە بەکاربھێنرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:گۆڕانی وزە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 41ffgco58yx0df3qoi24x0qt5wm3ie8 1572831 1572830 2026-04-06T11:24:42Z Tessla 41338 /* top */ 1572831 wikitext text/x-wiki '''ھاو-بەرھەمھێنان''' یان '''بەرھەمھێنانی تێکەڵاوی کارەبا و گەرمی''' ('''سی ئەیچ پی''') بریتییە لە بەکارھێنانی [[بزوێنەری گەرمی|بزوێنەرێکی گەرمی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.scientificamerican.com/article/how-does-cogeneration-provide-heat-power/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191127205316/https://www.scientificamerican.com/article/how-does-cogeneration-provide-heat-power/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2019-11-27 |ڕێکەوتی سەردان=2019-11-27 |وێبگە=Scientific American |زمان=en}}</ref> یان وێستگەیەکی توان بۆ بەرھەمھێنانی کارەبا و گەرمیی سوودبەخش لە ھەمان کاتدا. ھاو-بەرھەمھێنان بەکارھێنانێکی کاراتری سووتەمەنی یان گەرمییە، چونکە ئەو گەرمییەی کە بە شێوەیەکی تر لە بەرھەمھێنانی کارەبادا بەفیڕۆ دەچوو، بۆ ھەندێک بەکارھێنانی بەرھەمھێنەر بەکاردێت. وێستگەکانی بەرھەمھێنانی تێکەڵاوی کارەبا و گەرمی (سی ئەیچ پی) ئەو [[وزەی گەرمی|وزە گەرمییەی]] کە بە شێوەیەکی تر بەفیڕۆ دەچوو بۆ گەرمکردنەوە دەگەڕێننەوە. ئەمە بە گەرمکردنەوەی ناوچەییی کارەبا و گەرمیی تێکەڵاویش ناودەبرێت. وێستگە بچووکەکانی سی ئەیچ پی نموونەیەکن لە وزەی ناناوەندی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dekb.co.uk/home/index.php?option=com_content&view=category&id=82&Itemid=93 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081210123230/http://www.dekb.co.uk/home/index.php?option=com_content&view=category&id=82&Itemid=93 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2008-12-10}}</ref> گەرمیی بەرھەمی لاوەکی لە پلەی گەرمیی مامناوەنددا ({{Convert|100|–|180|C|F}}) دەکرێت لە ساردکەرەوە مژۆکەکاندا بۆ ساردکردنەوە بەکاربھێنرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:گۆڕانی وزە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] do5ye4iunbzooqid2trvok15xao98nn 0 294228 1572784 2026-04-06T10:13:06Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1344963341|Compact fluorescent lamp]]» 1572784 wikitext text/x-wiki A '''compact fluorescent lamp''' ('''CFL'''), also called '''compact fluorescent light''', '''energy-saving light''' and '''compact fluorescent tube''', is a [[گڵۆپی شیری|fluorescent lamp]] designed to replace an incandescent light bulb; some types fit into [[چرا|light fixtures]] designed for incandescent bulbs. The lamps use a tube that is curved or folded to fit into the space of an incandescent bulb, and a compact electronic ballast in the base of the lamp. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] cmmiphqxr4doxaqzwmj4hp4whbtkr2v 1572829 1572784 2026-04-06T11:23:29Z Tessla 41338 شائەمراز 1572829 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''چرای فلۆرێسێنتی پەستێوراو''' ('''سی ئێف ئێڵ''')، کە بە '''ڕووناکیی فلۆرێسێنتی پەستێوراو'''، '''ڕووناکیی پاشەکەوتکەری وزە''' و '''بۆریی فلۆرێسێنتی پەستێوراویش''' ناودەبرێت، [[گڵۆپی شیری|چرایەکی فلۆرێسێنتە]] کە بۆ جێگرتنەوەی گڵۆپێکی ڕووناکیی تەقەلەدار دیزاین کراوە؛ ھەندێک جۆریان لە ناو [[چرا|فیکسچەرەکانی ڕووناکیدا]] جێگیر دەبن کە بۆ گڵۆپە تەقەلەدارەکان دیزاین کراون. چراکان بۆرییەک بەکاردەھێنن کە چەماوەتەوە یان نۆشتاوەتەوە بۆ ئەوەی لە ناو فەزای گڵۆپێکی تەقەلەداردا جێببێتەوە، و باڵاستێکی ئەلیکترۆنیی پەستێوراو لە بنکەی چراکەدا ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] lq4mari3a2797syfkidhs2j2qvmfk44 0 294229 1572785 2026-04-06T10:13:54Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1339225894|Eco hotel]]» 1572785 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Hotel_ICON_Green_View1_201106.jpg|چەپ|وێنۆک|333x333پیکسڵ|Hotel ICON in Kowloon, Hong Kong]] An '''eco hotel''', or a '''green hotel''', is an environmentally sustainable [[ھۆتێل|hotel]] or accommodation that has made important environmental improvements to its structure in order to minimize its impact on the [[ژینگەی سروشتی|natural environment]]. The basic definition of an eco-friendly hotel is an environmentally responsible lodging that follows the practices of [[ژیانی بەردەوام|green living]]. These hotels have to be certified green by an independent third-party or by the state they are located in. Traditionally, these hotels were mostly presented as '''ecolodges''' because of their location, often in jungles, and their design inspired by the use of traditional building methods applied by local craftsmen in countries such as [[کۆستاریکا|Costa Rica]] and [[ئیندۆنیزیا|Indonesia]]. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە 2mrvy03djtc4blggkal824ssb8vawar 1572828 1572785 2026-04-06T11:22:50Z Tessla 41338 شائەمراز 1572828 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Hotel_ICON_Green_View1_201106.jpg|وێنۆک|333x333پیکسڵ|ھۆتێل ئایکۆن لە کۆولۆن، ھۆنگ کۆنگ]] '''ھۆتێلێکی ژینگەیی'''، یان '''ھۆتێلێکی سەوز'''، [[ھۆتێل]] یان شوێنێکی نیشتەجێبوونی لە ڕووی ژینگەیییەوە بەردەوامە کە باشترکردنی ژینگەییی گرنگی لە پێکھاتەکەیدا کردووە بۆ ئەوەی کاریگەرییەکانی لەسەر [[ژینگەی سروشتی]] کەم بکاتەوە. پێناسە سەرەتایییەکەی ھۆتێلێکی دۆستی ژینگە بریتییە لە شوێنێکی نیشتەجێبوونی لە ڕووی ژینگەیییەوە بەرپرسیار کە پەیڕەوی لە پراکتیزەکانی [[ژیانی بەردەوام|ژیانی سەوز]] دەکات. ئەم ھۆتێلانە دەبێت لەلایەن لایەنێکی سێیەمی سەربەخۆ یان لەلایەن ئەو وڵات یان ویلایەتەی تێیدا ھەڵکەوتوون وەک ھۆتێلی سەوز بڕوانامەیان پێ بدرێت. بە شێوەیەکی نەریتی، ئەم ھۆتێلانە زۆربەی کات وەک '''ئێکۆڵۆج''' دەردەخران بەھۆی شوێنەکەیانەوە، کە زۆرجار لەناو دارستانە چڕەکاندان، و دیزاینەکەیان ئیلھامی لە بەکارھێنانی شێوازە نەریتییەکانی بیناسازی وەرگرتووە کە لەلایەن وەستا ناوخۆیییەکانەوە لە وڵاتانی وەک [[کۆستاریکا]] و [[ئیندۆنیزیا]] پەیڕەو دەکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} 3489o3devsa16r3fer15buea5d91lfg 0 294230 1572786 2026-04-06T10:14:40Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1343036307|Eco-cities]]» 1572786 wikitext text/x-wiki An '''eco-city''' or '''ecocity''' is "a human settlement modeled on the self-sustaining resilient structure and function of natural ecosystems", as defined by Ecocity Builders,<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ecocitybuilders.org/what-is-an-ecocity/ |ڕێکەوتی سەردان=2018-12-09 |وێبگە=Ecocity Builders |زمان=en-US}}</ref> a non-profit organization started by Richard Register, who first coined the term in his 1984 essay, "EcoCities: Making cities sustainable is a crucial challenge".<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Richard |first=Register |date=1984 |title=EcoCities: Making cities sustainable is a crucial challenge |url=https://www.context.org/iclib/ic08/register/ |journal=In Context |volume=1 |issue=8 |pages=31 |access-date=16 December 2025}}</ref> Simply put, an eco-city is an ecologically healthy city. The [[گرووپی بانکی جیھانی|World Bank]] defines eco-cities as "cities that enhance the well-being of citizens and society through integrated [[پلاندانانی شاری|urban planning]] and management that harness the benefits of ecological systems and protect and nurture these assets for future generations".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://siteresources.worldbank.org/INTURBANDEVELOPMENT/Resources/336387-1270074782769/Eco2_Cities_Book.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181214114504/https://siteresources.worldbank.org/INTURBANDEVELOPMENT/Resources/336387-1270074782769/Eco2_Cities_Book.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=14 December 2018 |ڕێکەوتی سەردان=2018-12-10 |وێبگە=siteresources.worldbank.org}}</ref> Although there is no universally accepted definition of an 'eco-city', among available definitions, there is some consensus on the basic features of an eco-city. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە gza0w5mrt6iqp4fb8s3ru21764999am 1572826 1572786 2026-04-06T11:21:53Z Tessla 41338 شائەمراز 1572826 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''شارێکی ژینگەیی''' یان '''ئێکۆستی''' «نیشتەجێبوونێکی مرۆیییە کە لەسەر شێوەی پێکھاتە و فەرمانی خۆژێنی و خۆڕاگری سیستمە ئیکۆلۆژییە سروشتییەکان مۆدێل کراوە»، وەک ئەوەی لەلایەن ئێکۆستی بیڵدەرزەوە پێناسە کراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ecocitybuilders.org/what-is-an-ecocity/ |ڕێکەوتی سەردان=2018-12-09 |وێبگە=Ecocity Builders |زمان=en-US}}</ref> ڕێکخراوێکی قازانجەنەویست کە لەلایەن ڕیچارد ڕێجستەرەوە دەستی پێکردووە، کە یەکەم جار زاراوەکەی لە وتارە ساڵی ١٩٨٤ەکەیدا بەکارھێناوە، «ئێکۆستییەکان: کردنی شارەکان بە بەردەوام تەحەدایەکی یەکلاکەرەوەیە».<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Richard |first=Register |date=1984 |title=EcoCities: Making cities sustainable is a crucial challenge |url=https://www.context.org/iclib/ic08/register/ |journal=In Context |volume=1 |issue=8 |pages=31 |access-date=16 December 2025}}</ref> بە سادەیی، شارێکی ژینگەیی شارێکی لەڕووی ئیکۆلۆژییەوە تەندروستە. [[گرووپی بانکی جیھانی|بانکی جیھانی]] شارە ژینگەیییەکان بە «ئەو شارانە پێناسە دەکات کە خۆشگوزەرانیی ھاووڵاتیان و کۆمەڵگە باشتر دەکەن لە ڕێگەی [[پلاندانانی شاری|پلاندانان]] و بەڕێوەبردنی یەکخراوی شار کە سوود لە سوودەکانی سیستمە ئیکۆلۆژییەکان دەبینن و ئەم سەرمایانە بۆ نەوەکانی داھاتوو دەپارێزن و پەروەردەیان دەکەن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://siteresources.worldbank.org/INTURBANDEVELOPMENT/Resources/336387-1270074782769/Eco2_Cities_Book.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181214114504/https://siteresources.worldbank.org/INTURBANDEVELOPMENT/Resources/336387-1270074782769/Eco2_Cities_Book.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=14 December 2018 |ڕێکەوتی سەردان=2018-12-10 |وێبگە=siteresources.worldbank.org}}</ref> ئەگەرچی پێناسەیەکی جیھانیی قبوڵکراو بۆ 'شارێکی ژینگەیی' نییە، لەنێوان پێناسە بەردەستەکاندا، ھەندێک کۆدەنگی لەسەر تایبەتمەندییە بنەڕەتییەکانی شارێکی ژینگەیی ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} 15907hipcegay6athbkr1ygfmmghg18 1572827 1572826 2026-04-06T11:22:02Z Tessla 41338 1572827 wikitext text/x-wiki '''شارێکی ژینگەیی''' یان '''ئێکۆستی''' «نیشتەجێبوونێکی مرۆیییە کە لەسەر شێوەی پێکھاتە و فەرمانی خۆژێنی و خۆڕاگری سیستمە ئیکۆلۆژییە سروشتییەکان مۆدێل کراوە»، وەک ئەوەی لەلایەن ئێکۆستی بیڵدەرزەوە پێناسە کراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ecocitybuilders.org/what-is-an-ecocity/ |ڕێکەوتی سەردان=2018-12-09 |وێبگە=Ecocity Builders |زمان=en-US}}</ref> ڕێکخراوێکی قازانجەنەویست کە لەلایەن ڕیچارد ڕێجستەرەوە دەستی پێکردووە، کە یەکەم جار زاراوەکەی لە وتارە ساڵی ١٩٨٤ەکەیدا بەکارھێناوە، «ئێکۆستییەکان: کردنی شارەکان بە بەردەوام تەحەدایەکی یەکلاکەرەوەیە».<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Richard |first=Register |date=1984 |title=EcoCities: Making cities sustainable is a crucial challenge |url=https://www.context.org/iclib/ic08/register/ |journal=In Context |volume=1 |issue=8 |pages=31 |access-date=16 December 2025}}</ref> بە سادەیی، شارێکی ژینگەیی شارێکی لەڕووی ئیکۆلۆژییەوە تەندروستە. [[گرووپی بانکی جیھانی|بانکی جیھانی]] شارە ژینگەیییەکان بە «ئەو شارانە پێناسە دەکات کە خۆشگوزەرانیی ھاووڵاتیان و کۆمەڵگە باشتر دەکەن لە ڕێگەی [[پلاندانانی شاری|پلاندانان]] و بەڕێوەبردنی یەکخراوی شار کە سوود لە سوودەکانی سیستمە ئیکۆلۆژییەکان دەبینن و ئەم سەرمایانە بۆ نەوەکانی داھاتوو دەپارێزن و پەروەردەیان دەکەن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://siteresources.worldbank.org/INTURBANDEVELOPMENT/Resources/336387-1270074782769/Eco2_Cities_Book.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181214114504/https://siteresources.worldbank.org/INTURBANDEVELOPMENT/Resources/336387-1270074782769/Eco2_Cities_Book.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=14 December 2018 |ڕێکەوتی سەردان=2018-12-10 |وێبگە=siteresources.worldbank.org}}</ref> ئەگەرچی پێناسەیەکی جیھانیی قبوڵکراو بۆ 'شارێکی ژینگەیی' نییە، لەنێوان پێناسە بەردەستەکاندا، ھەندێک کۆدەنگی لەسەر تایبەتمەندییە بنەڕەتییەکانی شارێکی ژینگەیی ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} 4pttstqifo2s8c4h1i6brj0r564o8tt 0 294231 1572787 2026-04-06T10:15:33Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1346905987|Ecohouse]]» 1572787 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Ecohouse_near_Faaker_See,_Austria.JPG|وێنۆک|327x327پیکسڵ|Ecohouse near Faaker See, Austria]] An '''Eco-house''' (or Eco-home) is an environmentally low-impact home designed and built using materials and technology that reduces its carbon footprint and lowers its energy needs. Eco-homes are measured in multiple ways meeting [[بەردەوامی|sustainability]] needs such as water conservation, reducing wastes through reusing and recycling materials, controlling pollution to limit global warming, energy generation and conservation, and decreasing CO₂ emissions. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە tl1lr3owxrji4lrf30051z3eauf43ky 1572824 1572787 2026-04-06T11:19:14Z Tessla 41338 شائەمراز 1572824 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Ecohouse_near_Faaker_See,_Austria.JPG|وێنۆک|٣٢٧x٣٢٧پیکسڵ|خانووی ژینگەیی لە نزیک فاکەر زی، نەمسا]] '''خانووی ژینگەیی''' (یان ماڵی ژینگەیی) ماڵێکی خاوەن کاریگەریی ژینگەییی کەمە کە بە بەکارھێنانی کەرەستە و تەکنەلۆژیایەک دیزاین کراوە و دروست کراوە کە شوێنپێی کاربۆنی کەم دەکاتەوە و پێویستییەکانی وزەی کەم دەکاتەوە. ماڵە ژینگەیییەکان بە چەندین ڕێگە دەپێورێن بۆ دابینکردنی پێویستییەکانی [[بەردەوامی]] وەک پاشەکەوتکردنی ئاو، کەمکردنەوەی پاشماوەکان لە ڕێگەی دووبارە بەکارھێنانەوە و دووبارە بەکارھێنانەوەی کەرەستەکان، کۆنترۆڵکردنی پیسبوون بۆ سنووردارکردنی گەرمبوونی جیھانی، بەرھەمھێنان و پاشەکەوتکردنی وزە، و کەمکردنەوەی دەردانی CO_٢.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} kfbtlcdubenqyual1otbngii8skh35r 1572825 1572824 2026-04-06T11:19:35Z Tessla 41338 /* سەرچاوەکان */ 1572825 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Ecohouse_near_Faaker_See,_Austria.JPG|وێنۆک|٣٢٧x٣٢٧پیکسڵ|خانووی ژینگەیی لە نزیک فاکەر زی، نەمسا]] '''خانووی ژینگەیی''' (یان ماڵی ژینگەیی) ماڵێکی خاوەن کاریگەریی ژینگەییی کەمە کە بە بەکارھێنانی کەرەستە و تەکنەلۆژیایەک دیزاین کراوە و دروست کراوە کە شوێنپێی کاربۆنی کەم دەکاتەوە و پێویستییەکانی وزەی کەم دەکاتەوە. ماڵە ژینگەیییەکان بە چەندین ڕێگە دەپێورێن بۆ دابینکردنی پێویستییەکانی [[بەردەوامی]] وەک پاشەکەوتکردنی ئاو، کەمکردنەوەی پاشماوەکان لە ڕێگەی دووبارە بەکارھێنانەوە و دووبارە بەکارھێنانەوەی کەرەستەکان، کۆنترۆڵکردنی پیسبوون بۆ سنووردارکردنی گەرمبوونی جیھانی، بەرھەمھێنان و پاشەکەوتکردنی وزە، و کەمکردنەوەی دەردانی CO_٢.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[en:Ecohouse]] e3gvq0d9nb0izwz4edxl5wm130gj0sa 0 294232 1572788 2026-04-06T10:16:16Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1302217612|Ecolabel]]» 1572788 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Classification_of_eco_labels.png|وێنۆک|500x500پیکسڵ|Classification of eco-labels]] '''Ecolabels''' (also "eco-Labels") and '''Green Stickers''' are labeling systems for food and consumer products. The use of ecolabels is voluntary, whereas green stickers are mandated by law; for example, in North America major appliances and automobiles use Energy Star. There are currently 456 eco-labels in 199 countries, across 25 industry sectors according Ecolabel Index, the largest global directory of eco-labels. They are a form of sustainability measurement directed at consumers, intended to make it easy to take environmental concerns into account when shopping. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە 7o316s9rig6z145ev01cbv7e3jyq8vm 1572822 1572788 2026-04-06T11:17:51Z Tessla 41338 شائەمراز 1572822 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Classification_of_eco_labels.png|وێنۆک|500x500پیکسڵ|پۆلێنکردنی نیشانە ژینگەیییەکان]] '''نیشانە ژینگەیییەکان''' (ھەروەھا "eco-Labels") و '''ستیکەرە سەوزەکان''' سیستمەکانی نیشانەکردنن بۆ خۆراک و بەرھەمە بەکارھێنراوەکان. بەکارھێنانی نیشانە ژینگەیییەکان ئارەزوومەندانەیە، لەکاتێکدا ستیکەرە سەوزەکان بەپێی یاسا ناچارین؛ بۆ نموونە، لە ئەمریکای باکوور ئامێرە سەرەکییەکان و ئۆتۆمۆبیلەکان ئێنێرجی ستار بەکاردەھێنن. لە ئێستادا ٤٥٦ نیشانەی ژینگەیی لە ١٩٩ وڵاتدا ھەن، لە ٢٥ کەرتی پیشەسازیدا بەپێی ئیندێکسی نیشانەی ژینگەیی، کە گەورەترین پێڕستی جیھانیی نیشانە ژینگەیییەکانە. ئەوان جۆرێکن لە پێوانەکردنی بەردەوامی کە ئاراستەی بەکارھێنەران کراون، بە مەبەستی ئەوەی لە کاتی بازاڕکردندا ڕەچاوکردنی نیگەرانییە ژینگەیییەکان ئاسان بێت. <ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} fsyc5tyxc0fzszagna8gdvod4zh2yg6 1572823 1572822 2026-04-06T11:18:02Z Tessla 41338 1572823 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Classification_of_eco_labels.png|وێنۆک|500x500پیکسڵ|پۆلێنکردنی نیشانە ژینگەیییەکان]] '''نیشانە ژینگەیییەکان''' (ھەروەھا "eco-Labels") و '''ستیکەرە سەوزەکان''' سیستمەکانی نیشانەکردنن بۆ خۆراک و بەرھەمە بەکارھێنراوەکان. بەکارھێنانی نیشانە ژینگەیییەکان ئارەزوومەندانەیە، لەکاتێکدا ستیکەرە سەوزەکان بەپێی یاسا ناچارین؛ بۆ نموونە، لە ئەمریکای باکوور ئامێرە سەرەکییەکان و ئۆتۆمۆبیلەکان ئێنێرجی ستار بەکاردەھێنن. لە ئێستادا ٤٥٦ نیشانەی ژینگەیی لە ١٩٩ وڵاتدا ھەن، لە ٢٥ کەرتی پیشەسازیدا بەپێی ئیندێکسی نیشانەی ژینگەیی، کە گەورەترین پێڕستی جیھانیی نیشانە ژینگەیییەکانە. ئەوان جۆرێکن لە پێوانەکردنی بەردەوامی کە ئاراستەی بەکارھێنەران کراون، بە مەبەستی ئەوەی لە کاتی بازاڕکردندا ڕەچاوکردنی نیگەرانییە ژینگەیییەکان ئاسان بێت. <ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} 9ypl79h3if39yhe43f6cu9gs6ge1jy6 0 294233 1572789 2026-04-06T10:25:06Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1344120128|Efficient energy use]]» 1572789 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Energy_efficiency_label_A.svg|وێنۆک|Common energy efficiency label on appliances to indicate their energy efficiency in a clear manner.]] '''Efficient energy use''', or '''energy efficiency''', is the process of reducing the amount of energy required to provide products and services. There are many technologies and methods available that are more energy efficient than conventional systems. For example, [[دابڕینی بینا|insulating a building]] allows it to use less heating and cooling energy while still maintaining a comfortable temperature. Another method made by Lev Levich is to remove energy subsidies that promote high energy consumption and inefficient energy use.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Indra Overland |date=2010 |title=Subsidies for Fossil Fuels and Climate Change: A Comparative Perspective |url=https://www.researchgate.net/publication/240515305 |url-status=live |journal=International Journal of Environmental Studies |volume=67 |issue=3 |pages=203–217 |bibcode=2010IJEnS..67..303O |doi=10.1080/00207233.2010.492143 |s2cid=98618399 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180212083157/https://www.researchgate.net/publication/240515305 |archive-date=2018-02-12 |access-date=2018-05-16}}</ref> Improved energy efficiency in buildings, industrial processes and transportation could reduce the world's energy needs in 2050 by one third.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=8 June 2022 |ناونیشان=https://www.iea.org/reports/the-value-of-urgent-action-on-energy-efficiency |ڕێکەوتی سەردان=2022-11-23 |وێبگە=IEA |زمان=en-GB}}</ref> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:وزەی بەردەوام]] m24f42qxjasye9xa6u33cx5reaflrem 1572821 1572789 2026-04-06T11:16:46Z Tessla 41338 شائەمراز 1572821 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Energy_efficiency_label_A.svg|وێنۆک|نیشانەی باوی کاراییی وزە لەسەر ئامێرەکان بۆ نیشاندانی کاراییی وزەیان بە شێوەیەکی ڕوون.]] '''بەکارھێنانی کارای وزە'''، یان '''کاراییی وزە'''، پڕۆسەی کەمکردنەوەی بڕی ئەو وزەیەیە کە پێویستە بۆ دابینکردنی بەرھەم و خزمەتگوزارییەکان. چەندین تەکنەلۆژیا و شێواز بەردەستن کە لە سیستمە باوەکان کاراترن لە ڕووی وزەوە. بۆ نموونە، [[دابڕینی بینا|دابڕینی بینایەک]] ڕێگەی پێ دەدات وزەی کەمتر بۆ گەرمکردنەوە و ساردکردنەوە بەکاربھێنێت لەکاتێکدا ھێشتا پلەیەکی گەرمی گونجاو دەپارێزێت. شێوازێکی تر کە لەلایەن لیڤ لیڤیچەوە پێشنیار کراوە بریتییە لە لادانی ئەو پاڵپشتییە داراییانەی وزە کە ھانی بەکاربردنی زۆری وزە و بەکارھێنانی ناکارای وزە دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Indra Overland |date=2010 |title=Subsidies for Fossil Fuels and Climate Change: A Comparative Perspective |url=https://www.researchgate.net/publication/240515305 |url-status=live |journal=International Journal of Environmental Studies |volume=67 |issue=3 |pages=203–217 |bibcode=2010IJEnS..67..303O |doi=10.1080/00207233.2010.492143 |s2cid=98618399 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180212083157/https://www.researchgate.net/publication/240515305 |archive-date=2018-02-12 |access-date=2018-05-16}}</ref> باشترکردنی کاراییی وزە لە بیناکان، پڕۆسە پیشەسازییەکان و گواستنەوەدا دەتوانێت پێویستییەکانی جیھان بۆ وزە لە ساڵی ٢٠٥٠دا بە ڕێژەی یەک لەسەر سێ کەم بکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=8 June 2022 |ناونیشان=https://www.iea.org/reports/the-value-of-urgent-action-on-energy-efficiency |ڕێکەوتی سەردان=2022-11-23 |وێبگە=IEA |زمان=en-GB}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:وزەی بەردەوام]] rdk3au9tlf632ujwsgrbyo2watgds94 0 294234 1572790 2026-04-06T10:27:27Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1332633114|Energy audit]]» 1572790 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Power_logger_connection_in_order_to_do_an_energy_audit.jpg|وێنۆک|Power logger connection to do an energy audit]] An '''energy audit''' is an inspection survey and an analysis of [[وزە|energy]] flows for [[پاشەکەوتکردنی وزە|energy conservation]] in a building. It may include a process or system to reduce the amount of energy input into the system without negatively affecting the output. In commercial and industrial real estate, an energy audit is the first step in identifying opportunities to reduce energy expense and carbon footprint. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە ldfnogaq1efcbxyyaf4knw7y29ndxxr 1572820 1572790 2026-04-06T11:15:58Z Tessla 41338 شائەمراز 1572820 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Power_logger_connection_in_order_to_do_an_energy_audit.jpg|وێنۆک|بەستنی تۆمارکەری توان بۆ ئەنجامدانی وردبینیی وزە]] '''وردبینیی وزە''' ڕووپێوییەکی پشکنین و شیکردنەوەی لێشاوەکانی [[وزە|وزەیە]] بۆ [[پاشەکەوتکردنی وزە]] لە بینایەکدا. ڕەنگە پڕۆسەیەک یان سیستمێک بگرێتەوە بۆ کەمکردنەوەی بڕی تێچووی وزە بۆ ناو سیستمەکە بەبێ ئەوەی کاریگەریی نەرێنی لەسەر بەرھەمھێنانی ھەبێت. لە خانووبەرەی بازرگانی و پیشەسازیدا، وردبینیی وزە یەکەم ھەنگاوە لە دەستنیشانکردنی دەرفەتەکان بۆ کەمکردنەوەی خەرجیی وزە و شوێنپێی کاربۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} 1d1bv1s33zpxvggghcbqxq9w7k5tkfd 0 294235 1572791 2026-04-06T10:28:01Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1305785117|Energy efficiency implementation]]» 1572791 wikitext text/x-wiki   The '''energy efficiency implementation''' industry pertains to the firms which retrofit or replace inefficient equipment with the goal of reducing [[Domestic energy consumption|energy consumption]] and GHG emissions.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Regnier |first=Cynthia |last2=Sun |first2=Kaiyu |last3=Hong |first3=Tianzhen |last4=Piette |first4=Mary Ann |date=2018-01-15 |title=Quantifying the benefits of a building retrofit using an integrated system approach: A case study |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0378778817318832 |journal=Energy and Buildings |language=en |volume=159 |pages=332–345 |bibcode=2018EneBu.159..332R |doi=10.1016/j.enbuild.2017.10.090 |issn=0378-7788 |osti=1436663 |s2cid=115352317}}</ref> Retrofitting can enhance existing equipment by increasing operational energy efficiency at a lower cost. As a comparison, complete replacement of equipment may be more costly, but can reduce the implementation complexity. The overarching goal of energy efficiency implementation is to save [[کیلۆوات-کاتژمێر|kilowatt hours]] (kWh is a measurement of energy actually consumed). تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] bkm1noizsukonu219pco7rve5jtenx7 1572817 1572791 2026-04-06T11:13:41Z Tessla 41338 شائەمراز 1572817 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} پیشەسازیی '''جێبەجێکردنی کاراییی وزە''' پەیوەندی بەو کۆمپانیایانەوە ھەیە کە ئامێرە ناکاراکان نوێ دەکەنەوە یان دەیانگۆڕن بە ئامانجی کەمکردنەوەی [[Domestic energy consumption|بەکاربردنی وزە]] و دەردانی گازی گەرمخانەیی.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Regnier |first=Cynthia |last2=Sun |first2=Kaiyu |last3=Hong |first3=Tianzhen |last4=Piette |first4=Mary Ann |date=2018-01-15 |title=Quantifying the benefits of a building retrofit using an integrated system approach: A case study |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0378778817318832 |journal=Energy and Buildings |language=en |volume=159 |pages=332–345 |bibcode=2018EneBu.159..332R |doi=10.1016/j.enbuild.2017.10.090 |issn=0378-7788 |osti=1436663 |s2cid=115352317}}</ref> نوێکردنەوە دەتوانێت ئامێرە ھەبووەکان بەھێز بکات لە ڕێگەی زیادکردنی کاراییی وزەی کارپێکردن بە تێچوویەکی کەمتر. وەک بەراوردێک، گۆڕینی تەواوەتیی ئامێرەکان ڕەنگە تێچووی زۆرتر بێت، بەڵام دەتوانێت ئاڵۆزیی جێبەجێکردن کەم بکاتەوە. ئامانجی سەرەکیی جێبەجێکردنی کاراییی وزە بریتییە لە پاشەکەوتکردنی [[کیلۆوات-کاتژمێر]] (کەی دەبلیوو ئەیچ پێوانەی ئەو وزەیەیە کە لە ڕاستیدا بەکارھاتووە). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] gg0xqaiexvz7nprej6fjt197k5lnti0 1572818 1572817 2026-04-06T11:14:21Z Tessla 41338 1572818 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} پیشەسازیی '''جێبەجێکردنی کاراییی وزە''' پەیوەندی بەو کۆمپانیایانەوە ھەیە کە ئامێرە ناکاراکان نوێ دەکەنەوە یان دەیانگۆڕن بە ئامانجی کەمکردنەوەی [[Domestic energy consumption|بەکاربردنی وزە]] و دەردانی گازی گەرمخانەیی.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Regnier |first=Cynthia |last2=Sun |first2=Kaiyu |last3=Hong |first3=Tianzhen |last4=Piette |first4=Mary Ann |date=2018-01-15 |title=Quantifying the benefits of a building retrofit using an integrated system approach: A case study |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0378778817318832 |journal=Energy and Buildings |language=en |volume=159 |pages=332–345 |bibcode=2018EneBu.159..332R |doi=10.1016/j.enbuild.2017.10.090 |issn=0378-7788 |osti=1436663 |s2cid=115352317}}</ref> نوێکردنەوە دەتوانێت ئامێرە ھەبووەکان بەھێز بکات لە ڕێگەی زیادکردنی کاراییی وزەی کارپێکردن بە تێچوویەکی کەمتر. وەک بەراوردێک، گۆڕینی تەواوەتیی ئامێرەکان ڕەنگە تێچووی زۆرتر بێت، بەڵام دەتوانێت ئاڵۆزیی جێبەجێکردن کەم بکاتەوە. ئامانجی سەرەکیی جێبەجێکردنی کاراییی وزە بریتییە لە پاشەکەوتکردنی [[کیلۆوات-کاتژمێر]] (کەی دەبلیوو ئەیچ پێوانەی ئەو وزەیەیە کە لە ڕاستیدا بەکارھاتووە). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[en:Energy efficiency implementation]] pc8c125vofut8r6h8p8f7rkhemqmead 1572819 1572818 2026-04-06T11:15:04Z Tessla 41338 1572819 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} پیشەسازیی '''جێبەجێکردنی کاراییی وزە''' پەیوەندی بەو کۆمپانیایانەوە ھەیە کە ئامێرە ناکاراکان نوێ دەکەنەوە یان دەیانگۆڕن بە ئامانجی کەمکردنەوەی بەکاربردنی وزە و دەردانی گازی گەرمخانەیی.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Regnier |first=Cynthia |last2=Sun |first2=Kaiyu |last3=Hong |first3=Tianzhen |last4=Piette |first4=Mary Ann |date=2018-01-15 |title=Quantifying the benefits of a building retrofit using an integrated system approach: A case study |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0378778817318832 |journal=Energy and Buildings |language=en |volume=159 |pages=332–345 |bibcode=2018EneBu.159..332R |doi=10.1016/j.enbuild.2017.10.090 |issn=0378-7788 |osti=1436663 |s2cid=115352317}}</ref> نوێکردنەوە دەتوانێت ئامێرە ھەبووەکان بەھێز بکات لە ڕێگەی زیادکردنی کاراییی وزەی کارپێکردن بە تێچوویەکی کەمتر. وەک بەراوردێک، گۆڕینی تەواوەتیی ئامێرەکان ڕەنگە تێچووی زۆرتر بێت، بەڵام دەتوانێت ئاڵۆزیی جێبەجێکردن کەم بکاتەوە. ئامانجی سەرەکیی جێبەجێکردنی کاراییی وزە بریتییە لە پاشەکەوتکردنی [[کیلۆوات-کاتژمێر]] (کەی دەبلیوو ئەیچ پێوانەی ئەو وزەیەیە کە لە ڕاستیدا بەکارھاتووە). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[en:Energy efficiency implementation]] glznz51c9yzjb2nkwrkq3t3asjartdt 0 294236 1572792 2026-04-06T10:28:40Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1346402332|Energy recovery]]» 1572792 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Berner_Tricoil_Energy_Recovery_System_atop_the_Center_for_Sustainable_Landscape.jpg|وێنۆک|Berner Tricoil Energy Recovery System atop the Center for Sustainable Landscapes in Pittsburgh, Pennsylvania]] '''Energy recovery''' includes any technique or method of minimizing the input of [[وزە|energy]] to an overall [[سیستم|system]] by the [[وزە|exchange of energy]] from one sub-system of the overall system with another. The energy can be in any form in either subsystem, but most energy recovery systems exchange [[وزەی گەرمی|thermal energy]] in either sensible or [[ماتەگەرمی|latent]] form. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە fou7tdewa1jz7h25lloj1n2wm5wy3x5 1572816 1572792 2026-04-06T11:12:32Z Tessla 41338 شائەمراز 1572816 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Berner_Tricoil_Energy_Recovery_System_atop_the_Center_for_Sustainable_Landscape.jpg|وێنۆک|سیستمی گەڕاندنەوەی وزەی بێرنەر تریکۆیڵ لەسەر لووتکەی ناوەندی دیمەنە سروشتییە بەردەوامەکان لە پیتسبورگ، پێنسیلڤانیا]] '''گەڕاندنەوەی وزە''' ھەر تەکنیکێک یان شێوازێکی کەمکردنەوەی تێچووی [[وزە]] بۆ [[سیستم|سیستمێکی]] گشتی لەخۆدەگرێت بەھۆی [[وزە|ئاڵوگۆڕی وزە]] لە یەکێک لەژێر-سیستمەکانی سیستمە گشتییەکە لەگەڵ یەکێکی تردا. وزەکە دەکرێت بە ھەر شێوەیەک بێت لە ھەر یەکێک لەژێر-سیستمەکاندا، بەڵام زۆربەی سیستمەکانی گەڕاندنەوەی وزە [[وزەی گەرمی]] بە شێوەی ھەستی یان [[ماتەگەرمی|مات]] ئاڵوگۆڕ دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} 6bbljypzhkbo0jhm1bwx0yld77jnml1 0 294237 1572793 2026-04-06T10:29:20Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1346402466|Energy recycling]]» 1572793 wikitext text/x-wiki '''Energy recycling''' is the energy recovery process of using energy that would normally be wasted, usually by converting it into [[کارەبا|electricity]] or [[وزەی گەرمی|thermal energy]]. Undertaken at manufacturing facilities, power plants, and large institutions such as hospitals and universities, it significantly increases efficiency, thereby reducing energy costs and greenhouse gas pollution simultaneously. The process is noted for its potential to mitigate [[گۆڕانی ئاووھەوا|global warming]] profitably.<ref name="orionmagazine.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.orionmagazine.org/index.php/articles/article/467/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140323032757/http://www.orionmagazine.org/index.php/articles/article/467/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-03-23 |ڕێکەوتی سەردان=2008-02-02 |وێبگە=[[Orion Magazine, November/December 2007]]}}</ref><ref name="elecsome.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://elecsome.com/}}</ref> This work is usually done in the form of [[ھاو-بەرھەمھێنان|combined heat and power]] (also called [[ھاو-بەرھەمھێنان|cogeneration]]) or waste heat recovery. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:گۆڕانی وزە]] a6zk4byaazi006vv7fktsi5za4bl1fk 1572814 1572793 2026-04-06T11:09:01Z Tessla 41338 شائەمراز 1572814 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دووبارەبەکارھێنانەوەی وزە''' پڕۆسەی گەڕاندنەوەی وزەیە بۆ بەکارھێنانی ئەو وزەیەی کە بە شێوەیەکی ئاسایی بەفیڕۆ دەچێت، بەزۆری لە ڕێگەی گۆڕینی بۆ [[کارەبا]] یان [[وزەی گەرمی]]. ئەم پڕۆسەیە کە لە دامەزراوەکانی بەرھەمھێنان، وێستگەکانی کارەبا، و دامەزراوە گەورەکانی وەک نەخۆشخانەکان و زانکۆکان ئەنجام دەدرێت، کارایی بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکات، بەمەش تێچووی وزە و پیسبوونی گازی گەرمخانەیی بە شێوەیەکی ھاوکات کەمدەکاتەوە. ئەم پڕۆسەیە بەھۆی توانای کەمکردنەوەی [[گۆڕانی ئاووھەوا|گەرمبوونی جیھانی]] بە شێوەیەکی قازانجبەخش ناسراوە.<ref name="orionmagazine.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.orionmagazine.org/index.php/articles/article/467/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140323032757/http://www.orionmagazine.org/index.php/articles/article/467/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-03-23 |ڕێکەوتی سەردان=2008-02-02 |وێبگە=[[Orion Magazine, November/December 2007]]}}</ref><ref name="elecsome.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://elecsome.com/}}</ref> ئەم کارە بەزۆری لە شێوەی [[ھاو-بەرھەمھێنان]] یان گەڕاندنەوەی گەرمای بەفیڕۆدراودا ئەنجام دەدرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:گۆڕانی وزە]] fl5lypxdvlxtdbi3t6bz6emiq307ic5 1572815 1572814 2026-04-06T11:09:14Z Tessla 41338 1572815 wikitext text/x-wiki '''دووبارەبەکارھێنانەوەی وزە''' پڕۆسەی گەڕاندنەوەی وزەیە بۆ بەکارھێنانی ئەو وزەیەی کە بە شێوەیەکی ئاسایی بەفیڕۆ دەچێت، بەزۆری لە ڕێگەی گۆڕینی بۆ [[کارەبا]] یان [[وزەی گەرمی]]. ئەم پڕۆسەیە کە لە دامەزراوەکانی بەرھەمھێنان، وێستگەکانی کارەبا، و دامەزراوە گەورەکانی وەک نەخۆشخانەکان و زانکۆکان ئەنجام دەدرێت، کارایی بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکات، بەمەش تێچووی وزە و پیسبوونی گازی گەرمخانەیی بە شێوەیەکی ھاوکات کەمدەکاتەوە. ئەم پڕۆسەیە بەھۆی توانای کەمکردنەوەی [[گۆڕانی ئاووھەوا|گەرمبوونی جیھانی]] بە شێوەیەکی قازانجبەخش ناسراوە.<ref name="orionmagazine.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.orionmagazine.org/index.php/articles/article/467/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140323032757/http://www.orionmagazine.org/index.php/articles/article/467/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-03-23 |ڕێکەوتی سەردان=2008-02-02 |وێبگە=[[Orion Magazine, November/December 2007]]}}</ref><ref name="elecsome.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://elecsome.com/}}</ref> ئەم کارە بەزۆری لە شێوەی [[ھاو-بەرھەمھێنان]] یان گەڕاندنەوەی گەرمای بەفیڕۆدراودا ئەنجام دەدرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:گۆڕانی وزە]] 1yw1l4wsvfb1s9ighri8njg84qcx41e 0 294238 1572794 2026-04-06T10:30:09Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1338741507|Energy saving lamp]]» 1572794 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Energiesparlampe_01a.jpg|وێنۆک|Energy saving lamp]] '''Energy saving lamps''' are sources of [[ڕووناککردنەوە|artificial light]] that employ advanced [[تەکنۆلۆژیا|technology]] to reduce the amount of [[کارەبا|electricity]] used to generate light, relative to traditional filament-burning [[گڵۆپ|light bulbs]]. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە Examples of energy saving lamps include: * [[گڵۆپی شیری|Fluorescent lamps]]; i.e. regular and [[چرای فلۆرێسێنتی پەستێوراو|compact]] * LED lamp * a Light-emitting electrochemical cell * Magnetic induction lamps [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 8faz43euz3jq65kz0cqnvluzrh9g9vv 1572813 1572794 2026-04-06T11:07:00Z Tessla 41338 شائەمراز 1572813 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''چرای پاشەکەوتکەری وزە''' سەرچاوەی [[ڕووناککردنەوە|ڕووناککردنی]] دەستکردن کە [[تەکنۆلۆژیا]]ی پێشکەوتوو بەکاردەھێنن بۆ کەمکردنەوەی بڕی [[کارەبا]]ی بەکارھاتوو بۆ بەرھەمھێنانی ڕووناکی، بە بەراورد بە [[گڵۆپ|گڵۆپە]] تەقەلە-سووتێنە نەریتییەکان. نموونەی چراکانی پاشەکەوتکەری وزە ئەمانەن: * [[گڵۆپی شیری|چرا فلۆرێسێنتەکان]]؛ واتە ئاسایی و [[چرای فلۆرێسێنتی پەستێوراو|پەستێوراو]] * چرای ئێڵ ئی دی * خانەی کارۆکیمیاییی ڕووناکیدەر * چراکانی ھاندەری موگناتیسی<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] ltyw3epdf7lznma89308gv6aqqqipxd 0 294239 1572795 2026-04-06T10:31:00Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1342789960|Energy Star]]» 1572795 wikitext text/x-wiki '''Energy Star''' (trademarked '''ENERGY STAR''') is an [[بەکارھێنانی کارای وزە|energy-efficiency]] program established in 1992. It is administered by the [[دەزگای پاراستنی ژینگەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|U.S. Environmental Protection Agency]] (EPA) in partnership with the U.S. Department of Energy (DOE).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.energystar.gov/about |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210102224156/https://www.energystar.gov/about |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2021-01-02 |ڕێکەوتی سەردان=2017-10-25 |وێبگە=www.energystar.gov |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.energy.gov/eere/buildings/energy-starr |ڕێکەوتی سەردان=2024-10-28 |وێبگە=Energy.gov |زمان=en |quote="ENERGY STAR® is a joint program of the Environmental Protection Agency (EPA) and the Department of Energy (DOE). Its goal is to help consumers, businesses, and industry save money and protect the environment through the adoption of energy-efficient products and practices. The ENERGY STAR label identifies top-performing, cost-effective products, homes, and buildings."}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.energystar.gov/about |ڕێکەوتی سەردان=2024-10-28 |وێبگە=www.energystar.gov |زمان=en |quote="ENERGY STAR is administered by the U.S. Environmental Protection Agency. Thousands of organizations—including nearly 40% of the Fortune 500®—partner with ENERGY STAR. Together with EPA, they deliver cost-saving energy efficiency solutions that protect the climate, improve air quality, and protect public health."}}</ref> The EPA establishes energy efficiency specifications, and those that meet these specifications are eligible to display the Energy Star logo.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.energystar.gov/about/how-energy-star-works |ڕێکەوتی سەردان=2024-10-28 |وێبگە=www.energystar.gov |زمان=en |quote="The ENERGY STAR program is administered by the U.S. Environmental Protection Agency (EPA). ENERGY STAR is a voluntary labeling program: EPA sets energy efficiency specifications and those that meet them can choose to display the ENERGY STAR logo. In turn, consumers and businesses who want to save energy and money can look for the ENERGY STAR label when making buying decisions."}}</ref> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە hkpuf7v85evzpa2h0fv6wicz8elyovj 1572811 1572795 2026-04-06T11:01:35Z Tessla 41338 شائەمراز 1572811 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئێنێرجی ستار''' (وەک نیشانەی بازرگانی '''ENERGY STAR''') بەرنامەیەکی [[بەکارھێنانی کارای وزە|کاراییی وزەیە]] کە لە ساڵی ١٩٩٢ دامەزراوە. لەلایەن [[دەزگای پاراستنی ژینگەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئاژانسی پاراستنی ژینگەی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (ئی پی ئەی) بە ھاوبەشی لەگەڵ وەزارەتی وزەی ویلایەتە یەکگرتووەکان (دی ئۆ ئی) بەڕێوە دەبرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.energystar.gov/about |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210102224156/https://www.energystar.gov/about |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2021-01-02 |ڕێکەوتی سەردان=2017-10-25 |وێبگە=www.energystar.gov |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.energy.gov/eere/buildings/energy-starr |ڕێکەوتی سەردان=2024-10-28 |وێبگە=Energy.gov |زمان=en |quote="ENERGY STAR® is a joint program of the Environmental Protection Agency (EPA) and the Department of Energy (DOE). Its goal is to help consumers, businesses, and industry save money and protect the environment through the adoption of energy-efficient products and practices. The ENERGY STAR label identifies top-performing, cost-effective products, homes, and buildings."}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.energystar.gov/about |ڕێکەوتی سەردان=2024-10-28 |وێبگە=www.energystar.gov |زمان=en |quote="ENERGY STAR is administered by the U.S. Environmental Protection Agency. Thousands of organizations—including nearly 40% of the Fortune 500®—partner with ENERGY STAR. Together with EPA, they deliver cost-saving energy efficiency solutions that protect the climate, improve air quality, and protect public health."}}</ref> ئی پی ئەی تایبەتمەندییەکانی کاراییی وزە دیاری دەکات، و ئەوانەی کە ئەو تایبەتمەندییانە جێبەجێ دەکەن، مافی ئەوەیان ھەیە لۆگۆی ئێنێرجی ستار نیشان بدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.energystar.gov/about/how-energy-star-works |ڕێکەوتی سەردان=2024-10-28 |وێبگە=www.energystar.gov |زمان=en |quote="The ENERGY STAR program is administered by the U.S. Environmental Protection Agency (EPA). ENERGY STAR is a voluntary labeling program: EPA sets energy efficiency specifications and those that meet them can choose to display the ENERGY STAR logo. In turn, consumers and businesses who want to save energy and money can look for the ENERGY STAR label when making buying decisions."}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} rpyez95tdqbro56xw6d13ybjrsd8bo9 1572812 1572811 2026-04-06T11:02:30Z Tessla 41338 1572812 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئێنێرجی ستار''' (وەک نیشانەی بازرگانی '''ENERGY STAR''') بەرنامەیەکی [[بەکارھێنانی کارای وزە|کاراییی وزەیە]] کە لە ساڵی ١٩٩٢ دامەزراوە. لەلایەن [[دەزگای پاراستنی ژینگەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئاژانسی پاراستنی ژینگەی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (ئی پی ئەی) بە ھاوبەشی لەگەڵ وەزارەتی وزەی ویلایەتە یەکگرتووەکان (دی ئۆ ئی) بەڕێوە دەبرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.energystar.gov/about |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210102224156/https://www.energystar.gov/about |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2021-01-02 |ڕێکەوتی سەردان=2017-10-25 |وێبگە=www.energystar.gov |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.energy.gov/eere/buildings/energy-starr |ڕێکەوتی سەردان=2024-10-28 |وێبگە=Energy.gov |زمان=en |quote="ENERGY STAR® is a joint program of the Environmental Protection Agency (EPA) and the Department of Energy (DOE). Its goal is to help consumers, businesses, and industry save money and protect the environment through the adoption of energy-efficient products and practices. The ENERGY STAR label identifies top-performing, cost-effective products, homes, and buildings."}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.energystar.gov/about |ڕێکەوتی سەردان=2024-10-28 |وێبگە=www.energystar.gov |زمان=en |quote="ENERGY STAR is administered by the U.S. Environmental Protection Agency. Thousands of organizations—including nearly 40% of the Fortune 500®—partner with ENERGY STAR. Together with EPA, they deliver cost-saving energy efficiency solutions that protect the climate, improve air quality, and protect public health."}}</ref> ئی پی ئەی تایبەتمەندییەکانی کاراییی وزە دیاری دەکات، و ئەوانەی کە ئەو تایبەتمەندییانە جێبەجێ دەکەن، مافی ئەوەیان ھەیە لۆگۆی ئێنێرجی ستار نیشان بدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.energystar.gov/about/how-energy-star-works |ڕێکەوتی سەردان=2024-10-28 |وێبگە=www.energystar.gov |زمان=en |quote="The ENERGY STAR program is administered by the U.S. Environmental Protection Agency (EPA). ENERGY STAR is a voluntary labeling program: EPA sets energy efficiency specifications and those that meet them can choose to display the ENERGY STAR logo. In turn, consumers and businesses who want to save energy and money can look for the ENERGY STAR label when making buying decisions."}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[en:Energy Star]] flsnztye138lhbhhv65vy59teaus6nq 0 294240 1572796 2026-04-06T10:31:55Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1344044630|Energy storage]]» 1572796 wikitext text/x-wiki '''Energy storage''' is the capture of [[وزە|energy]] produced at one time for use at a later time<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Clarke |first=Energy |ناونیشان=https://www.clarke-energy.com/energy-storage/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200728083046/https://www.clarke-energy.com/energy-storage/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=July 28, 2020 |ڕێکەوتی سەردان=5 June 2020 |وێبگە=Clarke Energy}}</ref> to reduce imbalances between energy demand and energy production. A device that stores energy is generally called an accumulator or [[باتری|battery]]. Energy comes in multiple forms including radiation, chemical, gravitational potential, electrical potential, electricity, elevated temperature, [[ماتەگەرمی|latent heat]], potential and kinetic. Energy storage involves converting energy from forms that are difficult to store to more conveniently or economically storable forms. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووە ھەمیشەیییەکان]] [[پۆل:ھەموو وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] dve0f6b4rwm591domw35hh8r494a2c9 1572810 1572796 2026-04-06T11:00:45Z Tessla 41338 شائەمراز 1572810 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''عەمبارکردنی وزە''' بریتییە لە گرتنی ئەو [[وزە|وزەیەی]] کە لەکاتێکدا بەرھەم ھێنراوە بۆ بەکارھێنان لە کاتێکی دواتردا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Clarke |first=Energy |ناونیشان=https://www.clarke-energy.com/energy-storage/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200728083046/https://www.clarke-energy.com/energy-storage/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=July 28, 2020 |ڕێکەوتی سەردان=5 June 2020 |وێبگە=Clarke Energy}}</ref> بۆ کەمکردنەوەی ناھاوسەنگییەکانی نێوان داواکاریی وزە و بەرھەمھێنانی وزە. ئامێرێک کە وزە عەمبار دەکات بە گشتی پێی دەوترێت کۆکەرەوە یان [[باتری]]. وزە بە چەندین شێوە دێت لەوانە تیشکدان، کیمیایی، توانای کێشکردن، توانای کارەبایی، کارەبا، پلەی گەرمی بەرز، [[ماتەگەرمی]]، توانا و جووڵە. عەمبارکردنی وزە گۆڕینی وزە لەو شێوانەی کە عەمبارکردنیان قورسە بۆ شێوەگەلێک کە بە شێوەیەکی گونجاوتر یان ئابوورییانەتر عەمبار دەکرێن لەخۆدەگرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووە ھەمیشەیییەکان]] [[پۆل:ھەموو وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] 6rqtwbf2uagumatz377a1pm1udhzavc 0 294241 1572797 2026-04-06T10:33:38Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1300716137|Environmental planning]]» 1572797 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Tramvaj_br._2.jpg|alt=Grassed tram track in Belgrade, Serbia|وێنۆک|Grassed tram track in Belgrade, Serbia]] '''Environmental planning''' is the process of facilitating [[بڕیاردان|decision making]] to carry out land development with the consideration given to the natural environment, social, political, economic and governance factors and provides a holistic framework to achieve [[بەردەوامی|sustainable]] outcomes. A major goal of environmental planning is to create sustainable communities, which aim to conserve and protect undeveloped land.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Beathley |first=Timothy |date=1995 |title=Planning and Sustainability: The elements of a new paradigm |url=http://jpl.sagepub.com/content/9/4/383.short |journal=Journal of Planning Literature |doi=10.1177/088541229500900405 |s2cid=108642248 |url-access=subscription |access-date=26 September 2016}}</ref> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە 11bh69pmkxzkp5add16bz2hncqwh2n2 1572809 1572797 2026-04-06T10:58:26Z Tessla 41338 شائەمراز 1572809 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Tramvaj_br._2.jpg|alt=Grassed tram track in Belgrade, Serbia|وێنۆک|ڕێڕەوی ترامی گیایی لە بێلگراد، سربیا]] '''پلاندانانی ژینگەیی''' پڕۆسەی ئاسانکاریی [[بڕیاردان|بڕیاردانە]] بۆ جێبەجێکردنی گەشەپێدانی زەوی بە ڕەچاوکردنی ژینگەی سروشتی، فاکتەرە کۆمەڵایەتی، سیاسی، ئابووری و حوکمڕانییەکان و چوارچێوەیەکی گشتگیر دابین دەکات بۆ گەیشتن بە ئەنجامە [[بەردەوامی|بەردەوامەکان]]. ئامانجێکی سەرەکیی پلاندانانی ژینگەیی بریتییە لە دروستکردنی کۆمەڵگە بەردەوامەکان، کە ئامانجیان پاراستن و پاسەوانیکردنی زەوییە گەشەپێنەدراوەکانە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Beathley |first=Timothy |date=1995 |title=Planning and Sustainability: The elements of a new paradigm |url=http://jpl.sagepub.com/content/9/4/383.short |journal=Journal of Planning Literature |doi=10.1177/088541229500900405 |s2cid=108642248 |url-access=subscription |access-date=26 September 2016}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} 41qmy91qvqh24n871manrl98xq6r79w 0 294242 1572798 2026-04-06T10:34:20Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1346901270|Environmental technology]]» 1572798 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Ombrière_SUDI_-_Sustainable_Urban_Design_&_Innovation.jpg|وێنۆک|Sustainable urban design and innovation: Photovoltaic ombrière SUDI is an autonomous and mobile station that replenishes energy for electric vehicles using [[وزەی خۆری|solar energy]].]] '''Environmental technology''' (or '''envirotech''') is the use of engineering and technological approaches to understand and address issues that affect the environment with the aim of fostering environmental improvement. It involves the application of science and technology in the process of addressing environmental challenges through environmental conservation and the mitigation of human impact to the environment. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە suf9h0kk4lbmd3acmc79xv8ibel9yos 1572807 1572798 2026-04-06T10:56:39Z Tessla 41338 شائەمراز 1572807 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Ombrière_SUDI_-Sustainable_Urban_Design&_Innovation.jpg|وێنۆک|دیزاینی شارنشینی بەردەوام و داھێنان: فۆتۆڤۆڵتایک ئۆمبریێر ئێس یوو دی ئای وێستگەیەکی سەربەخۆ و گەڕۆکە کە وزە بۆ پێڕاگوێزە کارەبایییەکان نوێ دەکاتەوە بە بەکارھێنانی [[وزەی خۆری|وزەی خۆر]].]] '''تەکنەلۆژیای ژینگەیی''' (یان '''ئینڤایرۆتێک''') بریتییە لە بەکارھێنانی ڕێبازە ئەندازیاری و تەکنەلۆژییەکان بۆ تێگەیشتن و چارەسەرکردنی ئەو کێشانەی کاریگەرییان لەسەر ژینگە ھەیە بە ئامانجی ھاندانی باشترکردنی ژینگەیی. ئەوە بەکارھێنانی زانست و تەکنەلۆژیا لە پرۆسەی چارەسەرکردنی تەحەدییە ژینگەیییەکان لە ڕێگەی پاراستنی ژینگەیی و کەمکردنەوەی کاریگەریی مرۆڤ لەسەر ژینگە لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} hi6kr7atxb9ug1u482kn6d9jfgkvj8o 1572808 1572807 2026-04-06T10:57:18Z Tessla 41338 /* top */ 1572808 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Ombrière SUDI - Sustainable Urban Design & Innovation.jpg|وێنۆک|دیزاینی شارنشینی بەردەوام و داھێنان: فۆتۆڤۆڵتایک ئۆمبریێر ئێس یوو دی ئای وێستگەیەکی سەربەخۆ و گەڕۆکە کە وزە بۆ پێڕاگوێزە کارەبایییەکان نوێ دەکاتەوە بە بەکارھێنانی [[وزەی خۆری|وزەی خۆر]].]] '''تەکنەلۆژیای ژینگەیی''' (یان '''ئینڤایرۆتێک''') بریتییە لە بەکارھێنانی ڕێبازە ئەندازیاری و تەکنەلۆژییەکان بۆ تێگەیشتن و چارەسەرکردنی ئەو کێشانەی کاریگەرییان لەسەر ژینگە ھەیە بە ئامانجی ھاندانی باشترکردنی ژینگەیی. ئەوە بەکارھێنانی زانست و تەکنەلۆژیا لە پرۆسەی چارەسەرکردنی تەحەدییە ژینگەیییەکان لە ڕێگەی پاراستنی ژینگەیی و کەمکردنەوەی کاریگەریی مرۆڤ لەسەر ژینگە لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} qmbtbn0mvmh3or5xdk8wli26lo23umc 0 294243 1572799 2026-04-06T10:35:38Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1343380727|Fossil fuel phase-out]]» 1572799 wikitext text/x-wiki '''Fossil fuel phase-out''' is the proposed gradual global reduction of the use and production of [[سووتەمەنیی فۆسیلی|fossil fuels]] to zero, to reduce [[مەترسیەکانی پیسبونی ھەوا|air pollution]], limit climate change, and strengthen energy independence. It is part of the ongoing renewable energy transition. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە Many countries are shutting down coal-fired power stations,<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.eia.gov/todayinenergy/detail.php?id=54559 |ڕێکەوتی سەردان=2023-02-21 |وێبگە=www.eia.gov |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Environment/Climate-Change/Australia-hastens-coal-plant-closures-to-catch-up-on-climate |ڕێکەوتی سەردان=2023-02-21 |وێبگە=Nikkei Asia |زمان=en-GB}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2022-08-02 |ناونیشان=https://poweringpastcoal.org/members/ |ڕێکەوتی سەردان=2023-02-21 |وێبگە=PPCA |زمان=en}}</ref> and fossil-fuelled electricity generation was thought to have peaked in 2022,<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Cuff |first=Madeleine |ناونیشان=https://www.newscientist.com/article/2429430-renewables-supply-30-per-cent-of-global-electricity-for-the-first-time/ |ڕێکەوتی سەردان=2024-05-26 |وێبگە=New Scientist |زمان=en-US}}</ref> whereas the data indicates that electrical energy generated by fossil fuel is still increasing as of 2024. Hence electricity generation is still not moving off coal fast enough to meet climate goals.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.iea.org/reports/coal-fired-electricity |ڕێکەوتی سەردان=2023-02-21 |وێبگە=IEA |زمان=en-GB}}</ref> Many countries have set dates to stop selling petrol and diesel cars and trucks, but a timetable to stop burning [[گازی سروشتی|fossil gas]] has not yet been agreed.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2023-02-20 |ناونیشان=https://www.argusmedia.com/en/news/2421779-no-eu-agreement-on-fossil-phaseout-text |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230220224005/https://www.argusmedia.com/en/news/2421779-no-eu-agreement-on-fossil-phaseout-text |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=20 February 2023 |ڕێکەوتی سەردان=2023-02-21 |وێبگە=Argus Media |زمان=en}}</ref> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] e3xo502be08dfuaychc2u8656rvqodd 1572805 1572799 2026-04-06T10:54:31Z Tessla 41338 شائەمراز 1572805 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''وازھێنانی قۆناغ بە قۆناغ لە سووتەمەنیی فۆسیڵی''' کەمکردنەوەی جیھانیی پێشنیارکراوی پلەبەپلەی بەکارھێنان و بەرھەمھێنانی [[سووتەمەنیی فۆسیڵی|سووتەمەنیی فۆسیڵییە]] بۆ سفر، بۆ کەمکردنەوەی [[مەترسیەکانی پیسبونی ھەوا|پیسبوونی ھەوا]]، سنووردارکردنی گۆڕانی ئاووھەوا، و بەھێزکردنی سەربەخۆییی وزە. ئەوە بەشێکە لە گواستنەوەی بەردەوامی وزەی نوێبووەوە. زۆرێک لە وڵاتان وێستگەکانی کارەبای خەڵوز-سووتێن دادەخەن،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.eia.gov/todayinenergy/detail.php?id=54559 |ڕێکەوتی سەردان=2023-02-21 |وێبگە=www.eia.gov |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Environment/Climate-Change/Australia-hastens-coal-plant-closures-to-catch-up-on-climate |ڕێکەوتی سەردان=2023-02-21 |وێبگە=Nikkei Asia |زمان=en-GB}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2022-08-02 |ناونیشان=https://poweringpastcoal.org/members/ |ڕێکەوتی سەردان=2023-02-21 |وێبگە=PPCA |زمان=en}}</ref> و وا بیر دەکرایەوە کە بەرھەمھێنانی کارەبای سووتەمەنی-فۆسیڵی لە ساڵی ٢٠٢٢ گەیشتبێتە لووتکە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Cuff |first=Madeleine |ناونیشان=https://www.newscientist.com/article/2429430-renewables-supply-30-per-cent-of-global-electricity-for-the-first-time/ |ڕێکەوتی سەردان=2024-05-26 |وێبگە=New Scientist |زمان=en-US}}</ref> لە کاتێکدا داتاکان ئاماژە بەوە دەکەن کە وزەی کارەبای بەرھەمھێنراو لە سووتەمەنیی فۆسیڵی تا ساڵی ٢٠٢٤ ھێشتا لە زیادبووندایە؛ بۆیە بەرھەمھێنانی کارەبا ھێشتا بەو خێرایییە لە خەڵوز دوور ناکەوێتەوە کە پێویستە بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانی ئاووھەوا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.iea.org/reports/coal-fired-electricity |ڕێکەوتی سەردان=2023-02-21 |وێبگە=IEA |زمان=en-GB}}</ref> زۆرێک لە وڵاتان ڕێکەوتیان بۆ وەستاندنی فرۆشتنی ئۆتۆمۆبیل و بارھەڵگرەکانی بەنزین و دیزڵ داناوە، بەڵام ھێشتا خشتەیەکی کاتی بۆ وەستاندنی سووتاندنی [[گازی سروشتی|گازی فۆسیڵی]] لەسەری ڕێکنەکەوتوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2023-02-20 |ناونیشان=https://www.argusmedia.com/en/news/2421779-no-eu-agreement-on-fossil-phaseout-text |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230220224005/https://www.argusmedia.com/en/news/2421779-no-eu-agreement-on-fossil-phaseout-text |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=20 February 2023 |ڕێکەوتی سەردان=2023-02-21 |وێبگە=Argus Media |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] l6ugvsfb6qm1tycejgd0opqz05t179t 0 294244 1572800 2026-04-06T10:36:14Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1329162256|Glass in green buildings]]» 1572800 wikitext text/x-wiki A green design concept is to facilitate [[بەردەوامی|sustainable]] use of the resources – energy, water and other materials – all through the complete life cycle of the building including its construction.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.glassforeurope.com/wp-content/uploads/2018/04/The-smart-use-of-glass-in-sustainable-buildings.pdf}}</ref> [[شووشە|Glass]] is a useful material that has such advantages such as transparency, natural daylighting, permitting a sky view and acoustic control, depending on the glazing solution used. Glass is a [[دووبارە بەکارھێنانەوە|recyclable material]]; recycling glazed windows reduces toxic waste improving sustainability in the environment.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Republic |first=Windows |ڕێکەوت=2024-02-08 |ناونیشان=https://windowsrepublic.com.au/can-double-glazed-windows-be-recycled-all-about-recycling-windows-with-double-glazing/ |ڕێکەوتی سەردان=2025-10-09 |وێبگە=Windows And Doors - House Windows & Glass Doors {{!}} Windows Republic |زمان=en-AU}}</ref> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 6nolobwwxhgd160ipyb4gc5uj5s06kg 1572803 1572800 2026-04-06T10:53:17Z Tessla 41338 شائەمراز 1572803 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} چەمکێکی دیزاینی سەوز بریتییە لە ئاسانکاریی بەکارھێنانی [[بەردەوامی]] سەرچاوەکان – وزە، ئاو و کەرەستەکانی تر – لە ماوەی تەواوی خولی ژیانی بیناکەدا بە بیناسازییەکەشیەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.glassforeurope.com/wp-content/uploads/2018/04/The-smart-use-of-glass-in-sustainable-buildings.pdf}}</ref> [[شووشە]] کەرەستەیەکی بەسوودە کە سوودی وەک شەفافی، ڕووناککردنەوە بە ڕووناکیی ڕۆژی سروشتی، ڕێگەدان بە بینینی ئاسمان و کۆنترۆڵی دەنگی ھەیە، ئەمەش بەپێی ئەو چارەسەری شووشەبەندکردنەی کە بەکاردێت. شووشە [[دووبارە بەکارھێنانەوە|کەرەستەیەکی دووبارە بەکارھێنراوەوەیە]]؛ دووبارە بەکارھێنانەوەی پەنجەرە شووشەبەندییەکان پاشماوە ژەھراوییەکان کەمدەکاتەوە کە ئەمەش بەردەوامی لە ژینگەدا باشتر دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Republic |first=Windows |ڕێکەوت=2024-02-08 |ناونیشان=https://windowsrepublic.com.au/can-double-glazed-windows-be-recycled-all-about-recycling-windows-with-double-glazing/ |ڕێکەوتی سەردان=2025-10-09 |وێبگە=Windows And Doors - House Windows & Glass Doors {{!}} Windows Republic |زمان=en-AU}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 7fvqvi8f9vw36no07er7biobm7orks8 1572804 1572803 2026-04-06T10:53:27Z Tessla 41338 1572804 wikitext text/x-wiki چەمکێکی دیزاینی سەوز بریتییە لە ئاسانکاریی بەکارھێنانی [[بەردەوامی]] سەرچاوەکان – وزە، ئاو و کەرەستەکانی تر – لە ماوەی تەواوی خولی ژیانی بیناکەدا بە بیناسازییەکەشیەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.glassforeurope.com/wp-content/uploads/2018/04/The-smart-use-of-glass-in-sustainable-buildings.pdf}}</ref> [[شووشە]] کەرەستەیەکی بەسوودە کە سوودی وەک شەفافی، ڕووناککردنەوە بە ڕووناکیی ڕۆژی سروشتی، ڕێگەدان بە بینینی ئاسمان و کۆنترۆڵی دەنگی ھەیە، ئەمەش بەپێی ئەو چارەسەری شووشەبەندکردنەی کە بەکاردێت. شووشە [[دووبارە بەکارھێنانەوە|کەرەستەیەکی دووبارە بەکارھێنراوەوەیە]]؛ دووبارە بەکارھێنانەوەی پەنجەرە شووشەبەندییەکان پاشماوە ژەھراوییەکان کەمدەکاتەوە کە ئەمەش بەردەوامی لە ژینگەدا باشتر دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Republic |first=Windows |ڕێکەوت=2024-02-08 |ناونیشان=https://windowsrepublic.com.au/can-double-glazed-windows-be-recycled-all-about-recycling-windows-with-double-glazing/ |ڕێکەوتی سەردان=2025-10-09 |وێبگە=Windows And Doors - House Windows & Glass Doors {{!}} Windows Republic |زمان=en-AU}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] cm06qdv9bnualkcfymsas64enj6x3ls 0 294245 1572801 2026-04-06T10:36:49Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1298335717|Green building and wood]]» 1572801 wikitext text/x-wiki '''Green building''' is a technique that aims to create structures that are environmentally responsible and resource-efficient throughout their lifecycle – including siting, design, construction, operation, maintenance, renovation, and demolition.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2005-12-06 |ناونیشان=http://www.igreenbuild.com/cd_1967.aspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120323144116/http://www.igreenbuild.com/cd_1967.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2012-03-23 |ڕێکەوتی سەردان=2013-02-21}}</ref> A 2009 report by the U.S. [[کارگێڕیی خزمەتگوزارییە گشتییەکان|General Services Administration]] evaluated 12 sustainably designed GSA buildings and found they cost less to operate. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] 06zo3tnbjtaof7y0hdrm5n8pdbj00f0 1572802 1572801 2026-04-06T10:51:59Z Tessla 41338 شائەمراز 1572802 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''بینای سەوز''' تەکنیکێکە کە ئامانجی دروستکردنی پێکھاتەگەلێکە کە لە ڕووی ژینگەیییەوە بەرپرس بن و لە بەکارھێنانی سەرچاوەکاندا کارا بن لە ماوەی تەواوی خولی ژیانیاندا – لەوانە شوێن دیاریکردن، دیزاین، بیناسازی، کارپێکردن، چاککردنەوە، نۆژەنکردنەوە، و ڕووخاندن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2005-12-06 |ناونیشان=http://www.igreenbuild.com/cd_1967.aspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120323144116/http://www.igreenbuild.com/cd_1967.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2012-03-23 |ڕێکەوتی سەردان=2013-02-21}}</ref> ڕاپۆرتێکی ساڵی ٢٠٠٩ لەلایەن [[کارگێڕیی خزمەتگوزارییە گشتییەکان]] ھەڵسەنگاندنی بۆ ١٢ بینای جی ئەس ئەی کرد کە بە شێوەیەکی بەردەوام دیزاین کرابوون و بۆی دەرکەوت کە تێچووی کارپێکردنیان کەمترە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] nq4pfdhgp2s5xwemllqfqv1zm1ucpm1 0 294246 1572806 2026-04-06T10:55:38Z Tessla 41338 دروستکردنی ڕەوانەکەر بۆ [[سووتەمەنیی فۆسیلی]] (ئامرازی دروستکەری ڕەوانەکەر) 1572806 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[سووتەمەنیی فۆسیلی]] 5c1zh9zdqffmnhvvpxnpgekzcwnztv9