ویکیپیدیا:ھەواڵەکان

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ckb">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکیپیدیا</sitename>
    <dbname>ckbwiki</dbname>
    <base>https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">میدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">تایبەت</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">وتووێژ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">بەکارھێنەر</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">لێدوانی بەکارھێنەر</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکیپیدیا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">لێدوانی ویکیپیدیا</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">پەڕگە</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">وتووێژی پەڕگە</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">میدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">وتووێژی میدیاویکی</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">داڕێژە</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">وتووێژی داڕێژە</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">یارمەتی</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">وتووێژی یارمەتی</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">پۆل</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">وتووێژی پۆل</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">دەروازە</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">لێدوانی دەروازە</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">ویکیپرۆژە</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">لێدوانی ویکیپرۆژە</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">ڕەشنووس</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">لێدوانی ڕەشنووس</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">مۆدیوول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">لێدوانی مۆدیوول</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ویکیپیدیا:ھەواڵەکان</title>
    <ns>4</ns>
    <id>849</id>
    <revision>
      <id>1574985</id>
      <parentid>1572864</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:43:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muhammed taha</username>
        <id>3367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ٢٠٢٦ */ بەپێی بڵاوکراوەی پەڕەى ویکی لەفەیسبووک</comment>
      <origin>1574985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30934" sha1="2iqvi9myxtq6mr6f36abuksn2skr8kh" xml:space="preserve">__NOTOC__
{| cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;width:100%; border:1px #A3B1BF solid;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#CEE0F2; text-align:center; padding:1px; border-bottom:1px #A3B1BF solid;&quot; |
&lt;h2 style=&quot;margin:.5em; margin-top:.1em; border-bottom:0; font-weight:bold;&quot;&gt;[[پەڕگە:Nuvola apps date-fa.png|30px|ھەواڵەکانی ویکیپیدیای کوردی]] ھەواڵەکانی [[ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی]] &lt;/h2&gt;
|-
| style=&quot;background:#F5FAFF; padding:1.2em;&quot; valign=&quot;top&quot; |

== ٢٠٢٦ ==
* ٦ی نیسان، '''٨١٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (٨٥ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]])
* ٢ی نیسان، '''٨٠٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (٨٥ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]])

== ٢٠٢٥ ==
* ٢٧ی تشرینی یەکەم، '''٧٩٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (٨٥ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]])
* ١٨ی ئاب، '''٧٨٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (٨٥ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]])
* ١١ی حوزەیران، '''٧٧٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (٨٥ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]])
* ٩ی ئازار، '''٧٦٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (٨٤ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]])
[[پەڕگە:Central Kurdish Wikipedia logo_for 75K articles.png|وێنۆک|لۆگۆی ویکیپیدیای کوردیی سۆرانی بەبۆنەی گەیشتن بە ٧٥،٠٠٠ وتار]]
* ١٤ی شوبات، '''٧٥٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (٨٦ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]])؛ کۆمەڵێک کۆلکەوتارە لەلایەن [[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] و [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] و [[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بڵاو کرانەوە.
* ٥ی شوبات، '''٧٤٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (٨٧ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]])

== ٢٠٢٤ ==
* ١٣ی تشرینی دووەم، '''٧٣٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (٨٨ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]])
* ٢٩ی ئەیلوول، '''٧٢٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (٨٩ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]])
* ١٤ی ئەیلوول، '''٧١٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (٨٩ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]])
* ٣٠ی ئاب، '''٧٠٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (٨٩ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]])
* ٢٧ی ئاب، '''٦٩٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (٩٢ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]]) لەڕێگەی [[ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان/شارەکانی ئێران|پڕۆژەی شارەکانی ئێران]] ٩٤٧ وتار بڵاو کرانەوە.
* ١٩ی ئاب، '''٦٨٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (٩٢ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]]) 
* ١٧ی تەممووز، '''٦٧٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (٩٢ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]]) لەڕێگەی [[ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان/ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم|پڕۆژەی ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم]] ١١٬١٨١ وتار بڵاو کرانەوە.
* ٩ی تەممووز: مافی [[وپ:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرایەتی]] لە [[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] بەھۆی [[تایبەت:PermanentLink/1223453#سەندنەوەی_مافی_بەڕێوەبەرایەتی_لە_بەکارھێنەر:Serchia|ناچالاکی]] سەنرایەوە؛ ژمارەی بەڕێوەبەران: ٦.
* ٢٨ی حوزەیران، '''٥٦،٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا  (٩٩ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]]).
* ٢٦ی نیسان، '''٥٥،٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا  (٩٨ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]]).
* ١١ی ئازار، '''٥٤،٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا  (٩٨ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]]).
* ٥ی شوبات، پەڕەی دەستپێکی ویکیپیدیای کوردی بە پەڕەی دەستپێکی '''[[ویکیپیدیای ئینگلیزی]]''' بەسترایەوە.

== ٢٠٢٣ ==
* ٢٥ی کانوونی یەکەم، '''٥٣،٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا  (٩٨ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]]).
* ١٠ی تشرینی دووەم، '''٥٢،٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا  (٩٩ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]]).
* ٤ی ئاب، '''٥١،٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا  (١٠٠ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]]).
[[پەڕگە:Central Kudish Wikipedia - 50,000 articles.svg|وێنۆک|لۆگۆی ویکیپیدیای کوردیی سۆرانی بەبۆنەی گەیشتن بە ٥٠،٠٠٠ وتار]]
* ٨ی حوزەیران، '''٥٠،٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا  (١٠١ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]]).
* ٦ی نیسان، '''٤٩٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا  (١٠٠ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]]).
* ٣١ی کانوونی دووەم، '''٤٨٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا  (١٠٠ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]]).
* ٢٧ی کانوونی دووەم، [[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] بۆ [[وپ:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرایەتی]] [[ویکیپیدیا:داواکردنی مافی بەڕێوەبەرایەتی/Tessla|ھەڵبژێردرا]]؛ ژمارەی بەڕێوەبەران: ٧.
* ٢ی کانوونی دووەم، '''٤٧٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (١٠٠ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]]) لەڕێگەی [[ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان/وڵاتە بەشداربووەکانی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە|پڕۆژەی وڵاتە بەشداربووەکانی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە]] ٢٬٩٥٧ وتار بڵاو کرانەوە.
* ١ی کانوونی دووەم، '''٤٦٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (١٠٠ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]])  لەڕێگەی [[ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان/وڵاتە بەشداربووەکانی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە|پڕۆژەی وڵاتە بەشداربووەکانی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە]] ٢٬٩٥٧ وتار بڵاو کرانەوە.
* ١ی کانوونی دووەم، '''٤٥٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (١٠٠ەمین زمانی ویکیپیدیا [[meta:List of Wikipedias|بەپێی ژمارەی وتارەکان]]) لەڕێگەی [[ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان/وڵاتە بەشداربووەکانی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە|پڕۆژەی وڵاتە بەشداربووەکانی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە]] ٢٬٩٥٧ وتار بڵاو کرانەوە.

== ٢٠٢٢ ==
* ٧ی تشرینی دووەم، '''٤٤٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (١٠٠مین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان).
* ٣١ی تشرینی یەکەم، ژمارەی دەستکارییەکانی ویکیپیدیا گەیشتە '''١٫٠٠٠٫٠٠٠''' دەستکاری.
* ٨ی ئەیلوول، '''٤٣٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (١٠١مین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان).
* ١٥ی تەمووز، '''٤٢٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (١٠٣مین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان).
* ٢٦ی ئازار، '''٤١٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (١٠٣مین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان).
* ٤ی ئازار، '''٤٠٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردی ناوەندی نووسرا (١٠٥مین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان). 
* ٢٥ی شوبات، '''٣٩٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردیی ناوەندی نووسرا (١٠٥ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان). لەڕێگەی [[ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان/ڕوونکردنەوەی ژمارەکان|پڕۆژەی ڕوونکردنەوەی ژمارەکان]] ١٬٨٩٥ وتار بڵاو کرانەوە.
* ٢٤ی شوبات، '''٣٨٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردیی ناوەندی نووسرا (١٠٥ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان). 
* ٢٠ی کانوونی دووەم: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بۆ [[وپ:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرایەتی]] [[ویکیپیدیا:داواکردنی مافی بەڕێوەبەرایەتی/Sakura emad|ھەڵبژێردرا]]؛ ژمارەی بەڕێوەبەران: ٦.
* ١٤ی کانوونی دووەم، '''٣٧٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردیی ناوەندی نووسرا (١٠٥ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان). لەڕێگەی [[ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان/ساڵە زایینییەکان|پڕۆژەی ساڵە زاینییەکان]] ١٤٦٤ وتار بڵاو کرانەوە. 
* ١٤ی کانوونی دووەم، '''٣٦٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردیی ناوەندی نووسرا (١٠٦ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان).
* ٦ی کانوونی دووەم: مافی [[وپ:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرایەتی]] لە [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەھۆی [[تایبەت:PermanentLink/879488#سەندنەوەی_مافی_بەڕێوەبەرایەتی_و_دابینکردنی_بۆ_بەکارھێنەری_چالاکتر|ناچالاکی]] سەنرایەوە؛ ژمارەی بەڕێوەبەران: ٥.

== ٢٠٢١ ==
* ٣٠ی تشرینی دووەم، گرووپی [[ویکیپیدیا:بەسەرداچوونەوەی دەستکارییە ھەڵواسراوەکان|بەسەرداچوونەوەی دەستکارییە ھەڵواسراوەکان]] چالاک کرا، ([[special:PermaLink/879369#داوای_چالاکردنی_مافی_بەسەرداچوونەوەی_دەستکارییە_ھەڵواسراوەکان_بۆ_ویکیپیدیای_کوردی|داواکاری]] لە ٢٧ی ئەیلوول پێشکەش کرا)
* ٢٤ی تشرینی یەکەم، '''٣٥٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردیی ناوەندی نووسرا (١٠٦ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان).
* ٢٥ی ئەیلوول، ھەژماری ئینستاگرامی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی کە یەکەمین جار لە ساڵی ٢٠١٦دا دامەزرابوو، دەستی بە چالاکی کردەوە. ([https://instagram.com/ckb.wikipedia?utm_medium=copy_link بەستەر])
* ١٣ی ئاب، '''٣٤٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردیی ناوەندی نووسرا (١٠٦ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان).
* ٢٠ی تەممووز، گرووپی [[ویکیپیدیا:پاسدەر|پاسدەران]] زیاد کرا. ([[Special:PermaLink/812162#وتارەکانی_ویکیپیدیای_کوردی_سۆرانی،_داواکاری_مافێکی_نوێ|داواکاری]] لە ٤ی ئایار پێشکەش کرا.)
* ١٠ی تەممووز، '''٣٣٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردیی ناوەندی نووسرا (١٠٧ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان).
* ٢٦ی حوزەیران، '''٣٢٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردیی ناوەندی نووسرا (١٠٧ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان).
* ٢٤ی ئایار، '''٣١٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردیی ناوەندی نووسرا (١٠٩ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان).
* ١٩ی نیسان، '''٣٠٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردیی ناوەندی نووسرا (١١٠ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان).
* ٥ی ئازار، '''٢٩٬٠٠٠'''ەمین وتار نووسرا (١١١ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان).
* ١٥ی کانوونی دووەم – بە بۆنەی بیستەمین ساڵیادی ویکیپیدیا، [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] لە ڕادیۆی ڕووداو بانگھێشت کرا و باسێک لە ویکیپیدیا کرا. ([https://www.facebook.com/RadioRudaw/videos/1543616225827140 بەستەر])

== ٢٠٢٠ ==
* ٣٠ی تشرینی یەکەم، '''٢٨٬٠٠٠'''ەمین وتاری ویکیی کوردیی ناوەندی نووسرا (١١١ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان).
* ٢١ی ئەیلوول، '''٢٧٬٠٠٠'''ەمین وتار نووسرا (١١٢ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان).
* ٢ی ئاب، [https://meta.wikimedia.org/wiki/Kurdish_Wikimedians_User_Group یوزەرگرووپی کوردی] لە ویکیمیدیا دامەزرا.
* ٢٤ی نیسان، '''٢٦٬٠٠٠'''ەمین وتار نووسرا (١١٢ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان).

== ٢٠١٩ ==
[[پەڕگە:Central Kurdish Wikipedia 25,000 Articles blue.png|وێنۆک|لۆگۆی ویکیپیدیای کوردیی سۆرانی بەبۆنەی گەیشتن بە ٢٥،٠٠٠ وتار]]
* ٥ی کانوونی یەکەم، '''٢٥٬٠٠٠'''ەمین وتار و تەواوکردنی چارەکێکی ئامانجەکە کە ١٠٠٬٠٠٠ وتارە ([[meta:Special:Diff/19608315|١١٢ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان]])
* ٢٩ی ئاب: [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&amp;oldid=19339745#%C3%89pine@ckbwiki خۆی خانەنشین کرد]، و مافی بەڕێوەبەری ڕووکاری لە خۆی سەندەوە؛ ژمارەی بەڕێوەبەرانی ڕووکار: ٢.
* ٢٩ی ئاب: [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&amp;oldid=19339745#%C3%89pine@ckbwiki خۆی خانەنشین کرد]، و مافی بەڕێوەبەرایەتی لە خۆی سەندەوە؛ ژمارەی بەڕێوەبەران: ٦.
* ١٠ی تەممووز، '''٢٤٬٠٠٠'''ەمین وتار (١١٠ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان)
* ١٢ی شوبات، '''٢٣٬٠٠٠'''ەمین وتار (١١٠ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان)
* ‏٢٧ی کانوونی دووەم: ژمارەی دەستکارییەکانی ویکیپیدیا گەیشتە ٦٠٠،٠٠٠ دەستکاری.

== ٢٠١٨ ==
* ١٤ی ئەیلوول: {{بەستەری بەکارھێنەر|Aram}} بۆ بەڕێوەبەری ڕووکار [[ویکیپیدیا:داواکردنی مافی بەڕێوەبەرایەتی/Aram#پرسیارەکان|ھەڵبژێردرا]]؛ ژمارەی بەڕێوەبەرانی ڕووکار: ٣.
* ١٤ی ئەیلوول: [[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بۆ [[وپ:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرایەتی]] [[ویکیپیدیا:داواکردنی مافی بەڕێوەبەرایەتی/Aram|ھەڵبژێردرا]]؛ ژمارەی بەڕێوەبەران: ٧.
* ٤ی ئەیلوول: مافی [[وپ:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرایەتی]] لە [[بەکارھێنەر:Min.neel|Min.neel]] بە ھۆی {{بەستەری سادە|١=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&amp;oldid=18356809#Min.neel@ckbwiki|٢=ناچالاکی}} سەنرایەوە؛ ژمارەی بەڕێوەبەران: ٦.
* ٣١ی تەممووز: {{بەستەری بەکارھێنەر|Calak}} بۆ بەڕێوەبەری ڕووکار [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)/بەڕێوەبەری تەکنیکی#بەکارھێنەر:Calak|ھەڵبژێردرا]]؛ ژمارەی بەڕێوەبەرانی ڕووکار: ٢.
* ٣١ی تەممووز: {{بەستەری بەکارھێنەر|Épine}} بۆ بەڕێوەبەری ڕووکار [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)/بەڕێوەبەری تەکنیکی#بەکارھێنەر:Épine|ھەڵبژێردرا]]؛ ژمارەی بەڕێوەبەرانی ڕووکار: ٢.
* ٣٠ی تەممووز: مافی [[وپ:بەڕێوەبەرانی ڕووکار|بەڕێوەبەری ڕووکار]] دامەزرا.
* ٣٠ی تەممووز، '''٢٢،٠٠٠'''ەمین وتار (١١٠ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان).
* ٢٤ی شوبات، '''٢١،٠٠٠'''ەمین وتار (١١٠ھەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان).

== ٢٠١٧ ==
* ٢٤ی تشرینی دووەم، '''٢٠،٠٠٠'''ەمین وتار (١١٢ھەمین زمانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی وتارەکان).
* ٢٦ی تەممووز: [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بۆ [[وپ:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرایەتی]] [[ویکیپیدیا:داواکردنی مافی بەڕێوبەرایەتی/Épine|ھەڵبژێردرا]]؛ ژمارەی بەڕێوەبەران: ٧.
* ٦ی ئایار: '''١٩،٠٠٠'''یەمین وتار (١١١ھەمین زمانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی وتارەکان).

== ٢٠١٦ ==
* ٤ی تشرینی دووەم، '''١٨،٠٠٠'''ەمین وتار (١١١ھەمین زمانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی وتارەکان).
* ١٦ی تەممووز: [[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] بۆ [[وپ:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرایەتی]] [[ویکیپیدیا:داواکردنی مافی بەڕێوبەرایەتی/Serchia|ھەڵبژێردرا]]؛ ژمارەی بەڕێوەبەران: ٦.
* ٢٦ی ئایار، '''١٧،٠٠٠'''ەمین وتار (١١١ھەمین زمانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی وتارەکان).
* ٦ی ئازار: ژمارەی گشت پەڕەکانی ویکیپیدیای کوردی گەیشتە ١٠٠٫٠٠٠ پەڕە.


== ٢٠١٥ ==
* ٢٥ی تشرینی یەکەم: ژمارەی گشت دەستکارییەکانی پەڕەکانی ویکیپیدیای کوردی گەییشتە ٥٠٠٬٠٠٠ دەستکاری.
* ٧ی ئەیلوول: '''١٦،٠٠٠'''ەمین وتار (١٠٩یەمین زمانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی وتارەکان).
[[پەڕگە:Wikipedia workshop.jpg|وێنۆک|پۆستەری وۆرکشاپەکەی ویکیپیدیا کە لە شاری [[مەریوان]]دا بە ھاوکاریی [[ناوەندی فەرھەنگی ھونەریی ڤەژین|ڤەژین]] بە ڕێوە چوو.]]
* ١٤ی ئایار: وۆرکشاپێک بە مەبەستی فێرکاریی ویکیپیدیا لە شاری [[مەریوان]] بە ھاوکاریی [[ناوەندی فەرھەنگی ھونەریی ڤەژین|ڤەژین]] بەڕێوە چوو.
* ٢٣ی نیسان: [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] بۆ [[وپ:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرایەتی]] [[ویکیپیدیا:داواکردنی مافی بەڕێوبەرایەتی/kushared|ھەڵبژێردرا]]؛ ژمارەی بەڕێوەبەران: ٥.
* ٢٣ی نیسان: [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] بۆ [[وپ:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرایەتی]] [[ویکیپیدیا:داواکردنی مافی بەڕێوبەرایەتی/Pirehelokan|ھەڵبژێردرا]]؛ ژمارەی بەڕێوەبەران: ٥.
* ٢٣ی نیسان: [[بەکارھێنەر:Min.neel|Min.neel]] بۆ [[وپ:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرایەتی]] [[ویکیپیدیا:داواکردنی مافی بەڕێوبەرایەتی/Min.neel|ھەڵبژێردرا]]؛ ژمارەی بەڕێوەبەران: ٥.

== ٢٠١٤ ==
* ٢٨ی ئەیلوول: '''١٥،٠٠٠'''ەمین وتار (١١٠یەمین زمانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی وتارەکان).
* ١٩ی حوزەیران: '''١٤،٠٠٠'''ەمین وتار (١١٢یەمین زمانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی وتارەکان).

== ٢٠١٣ ==
* ١١ی تشرینی دووەم: '''١٣،٠٠٠'''ەمین وتار (١١٣یەمین زمانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی وتارەکان).
* ٢٩ی ئاب: مافی [[وپ:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرایەتی]] لە [[بەکارھێنەر:Marmzok|Marmzok]] بە ھۆی ناچالاکی [[ویکیپیدیا:ستاندنەوەی مافی بەڕێوەبەرایەتی/Marmzok|سەنرایەوە]]؛ ژمارەی بەڕێوەبەران: ٢.
* ١٩ی ئازار: ژمارەی گشت بەکارھێنەرە تۆمارکراوەکانی ویکیپیدیای کوردی گەییشتە ١٠٬٠٠٠ بەکارھێنەر.
* کانوونی دووەم: '''١٢،٠٠٠'''یەمین وتار (١١١ھەمین زمانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی وتارەکان).

== ٢٠١٢ ==
* ٢٠ی تشرینی یەکەم: '''١١،٠٠٠'''یەمین وتار (١١٢ھەمین زمانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی وتارەکان).
* ٩ی ئاب: [[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بۆ [[وپ:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرایەتی]] [[ویکیپیدیا:داواکردنی مافی بەڕێوبەرایەتی/Calak|ھەڵبژێردرا]]؛ ژمارەی بەڕێوەبەران: ٣.
* ٣ی ئاب: '''١٠،٠٠٠'''ەمین وتار (١١٣یەمین زمانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی وتارەکان).
* ٣ی ئاب: '''٩٫٠٠٠'''ەمین وتار (١٢١ەمین زمانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی وتارەکان).
* ٣ی ئاب: '''٨٫٠٠٠'''ەمین وتار لەڕێگەی بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش (١٢٦ەمین زمانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی وتارەکان).
* ١٣ی تەممووز: '''٧٫٠٠٠'''ەمین وتار (١٣١ەمین زمانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی وتارەکان).
* ١٦ی حوزەیران: '''٦٫٠٠٠'''ەمین وتار (١٣٤ەمین زمانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی وتارەکان).
* ٤ی ئازار: ژمارەی گشت دەستکارییەکانی پەڕەکانی ویکیپیدیای کوردی گەییشتە ١٠٠٬٠٠٠ دەستکاری.

== ٢٠١١ ==
* ٣١ی کانوونی یەکەم: '''٥٬٠٠٠'''ەمین وتار (١٣٨ەمین زمانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی وتارەکان).
* ٦ی تشرینی یەکەم: ژمارەی گشت پەڕەکانی ویکیپیدیای کوردی گەییشتە ١٠٬٠٠٠ پەڕە.
* ٢١ی نیسان: [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بۆ [[وپ:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرایەتی]] [[ویکیپیدیا:داواکردنی مافی بەڕێوبەرایەتی/Aza|ھەڵبژێردرا]]؛ ژمارەی بەڕێوەبەران: ٢.
* ١ی ئایار: '''٤٫٠٠٠'''ەمین وتار (١٣٦ەمین زمانی ویکیپیدیا بەپێی زمانی وتارەکان).

== ٢٠١٠ ==
[[پەڕگە:F1-Temmuzi2010.pdf|وێنۆک|وتارێکی گۆڤاری F1]]
* ٣١ی ئاب: '''٣٫٠٠٠''' وتار (١٤٢ەمین زمانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی وتارەکان)
* ١٢ی ئاب: ویکیپیدیای کوردی (سۆرانی) بوو بە یەک ساڵانە بە ٢٩٢٠ وتارەوە (وتار بۆ ساڵانی [[١٥٠٠]] تا [[٢٠٥٠]] و ڕۆژەکانی ساڵ بە شێوەی خۆگەڕ دانرا).
* ٥ی ئاب: '''٢٫٠٠٠'''ەمین وتار (١٦٣ھەمین زمانی ویکیپیدیا [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=2067651 بەپێی زمانەکان]).
* تەممووز: [[ڕۆژنامەی ف١|گۆڤاری F1]] لە باشووری کوردستان لە مانگی تەممووز لە ژمارەی ٩ی دا وتارێکی سەبارەت بە ویکیپیدیای کوردی چاپ کرد کە لە نووسینی بەڕێز [[بەکارھێنەر:ئاراس نوری|ئاراس نووری]] بوو.
* ١٠ی حوزەیران: [[بەکارھێنەر:ئاراس نوری|ئاراس نوری]] کۆڕێکی لەسەر ویکیپیدیا گێڕا لە شاری [[نوێرنبێرگ]] - [[ئەڵمانیا]]
[[File:Aras wiki presentation.pdf|thumb|نمایشکاریەک بۆ ویکیپیدیا، ئەم کارە لە دوو کۆڕی جیاوازدا ساڵی ٢٠١٠ و ٢٠١٢ لە ئەڵمانیا و لە کوردستان لە شاری سلێمانی پێشکەش کراوە.]]
* ٩ی نیسان: '''١٫٧٥٠'''ەمین وتار (١٦٣ھەمین زمانی ویکیپیدیا [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=1931823 بەپێی ژمارەی وتارەکان])
* ١٣ی شوبات: [[بەکارھێنەر:ئاسۆ|ئاسۆ]] وازی لە [[وپ:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرایەتی]]ی ھێنا؛ ژمارەی بەڕێوەبەران: ١.
* ٢٨ی کانوونی دووەم: '''١٬٥٠٠'''ەمین وتار: [[یاسای زانستی]]. (١٦٨ەمین زمانی ویکیپیدیا [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=1831753 بەپێی ژمارەی وتارەکان])
* ٤ی کانوونی دووەم: بەپێی سیستەم، ویکیپیدیای سۆرانی گەیشتە '''٧٠٠''' وتار (١٩٤ەمین زمانی ویکیپیدیا [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=1790253 بەپێی ژمارەی وتارەکان])

== ٢٠٠٩ ==
* ٧ی تشرینی دووەم: بە پێی سیستەم وتارەکانی ویکیپیدیا گەیشتە '''٥٠٠''' وتار (٢٠٠ھەمین زمانی ویکیپیدیا [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=1709781 بە پێی زمانەکان])
* ٣١ی تشرینی یەکەم: [[بەکارھێنەر:Marmzok|Marmzok]] بۆ [[وپ:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرایەتی]] [[ویکیپیدیا:داواکردنی مافی بەڕێوبەرایەتی/Marmzok|ھەڵبژێردرا]]؛ ژمارەی بەڕێوەبەران: ٢.
* ٢٠ی ئاب: [[بەکارھێنەر:ئاسۆ|ئاسۆ]] بۆ [[وپ:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەرایەتی]]ی کاتی ھەڵبژێردرا؛ ژمارەی بەڕێوەبەران: ١.
* ١٢ی ئاب: ویکیپیدیای کوردی (سۆرانی) دامەزرا؛ بە نزیکەی '''٧٠٠''' وتارەوە (بەپێی سیستەم: [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=1602339 ٤٤ وتار] - زمانی ژمارە ٢٥٤ی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی وتار).
* ١١ی ئاب: دروستکردنی ویکیپیدیای کوردیی سۆرانی پەسەند کرا ([[bugzilla:20181]]).
* ١٧ی تەممووز: وەرگێڕانەکانی میدیاویکی گوێزرایەوە بۆ زمانێکی نوێ بە ناوی ckb: Soranî (کوردی) ([[bugzilla:18474]]).
* ١٦ی نیسان: وەرگێڕانی ٥٠٠ پەیام و وشەی سەرەکی میدیاویکی بۆ سۆرانی کۆتاییی ھات.
* ١٠ی نیسان: لێژنەی زمان لە ڕێکخراوەی ویکیمیدیا (بەڕێوبەری پرۆژەی ویکیپیدیا) لە بواری زمانناسییەوە داواکارییەکەی پەسەند کرد.
* ٥ی نیسان: داوای پرۆژەیەکی زمانیی نوێی ویکیپیدیا کرا بۆ شێوەزاری سۆرانی. [http://meta.wikimedia.org/wiki/Requests_for_new_languages/Wikipedia_Kurdish_(Sorani)]

[[پۆل:تایبەتمەندییەکانی ویکیپیدیا]]
[[پۆل:بەڕێوەبەرایەتیی ویکیپیدیا]]
[[پۆل:زانیارییە سەرەکییەکانی ویکیپیدیا]]</text>
      <sha1>2iqvi9myxtq6mr6f36abuksn2skr8kh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەلا عەبدولکەریم مودەریس</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1549</id>
    <revision>
      <id>1574896</id>
      <parentid>1574844</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T17:02:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]]</comment>
      <origin>1574896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12172" sha1="9xo7bn15zhola404j7fl0q8xqdg4iiz" xml:space="preserve">{{ئاماژەی زیاتر}}
{{زانیاریدانی کەسایەتی
|ناو = مەلا عەبدولکەریم مودەریس
|وێنە = مەلا عەبدولکەریمی مودەریس 11.jpg
|لێدوانی وێنە = مەلا عەبدولکەریم مودەڕیس
|ناوی کاتی لەدایکبوون = عەبدولکەریم محەممەد فەتاح سلێمان
|ناوی_خۆماڵی =
|ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٠١
|شوێنی لەدایکبوون = [[گوێزەکوێرە|گوندی گوێزەکوێرەی]]
|ڕێکەوتی مردن = ٢٩ لەسەر ٣٠ی ئابی ٢٠٠٥
|شوێنی مردن = [[بەغدا]]
|نەتەوە = [[کورد]]
|پیشە = [[موفتی]]، [[شاعیر]]، [[وەرگێڕ]]، نووسەر، متصوف
|شار = [[مەریوان]]
|ئایین = [[ئیسلام]]
}}

'''مەلا عەبدولکەریمی مودەریس''' (١٩٠١ لە [[گوێزەکوێرە|گوندی گوێزەکوێرەی]]، [[مەریوان]]، [[ئێران]] – ٢٩ لەسەر ٣٠ی ئابی ٢٠٠٥ لە [[بەغدا]]، [[عێراق]]) نووسەر، زانای ئایینی، شاعیر و موفتیی [[کورد]]ی سەدەی بیستەمە. ئەو زیاتر لە ٦٠ پەرتووکی ئایینی، مێژوویی و وێژەیی بڵاو کردووەتەوە. ھەروەھا [[زانستی تەفسیر|تەفسیری قورئان]]ی بە زمانی [[کوردی]] و [[عەرەبی]] ھەیە. ساغکردنەوە و شیکردنەوەی چەندین شاکاری شیعری کلاسیکی کوردی لە کارە گرنگەکانی تری ئەم کەسایەتییەیە. نموونەی ئەو شاعیرانە بریتین لە [[مەولەوی]]، [[نالی]]، [[مەحوی]]، [[فەقێ قادری ھەمەوەند]]ی.

== ژیاننامە ==
ئەگەرچی زۆربەی سەرچاوەکان دەڵێن لە دێی تەکیەی ناوچەی [[خورماڵ]] لەدایکبووە،&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; بەڵام لە ڕاستیدا لە ماوەی ساڵانی ١٨٩٩ تا ١٩٠١دا لە گوندی [[گوێزەکوێرە]]ی سەر بە شاری [[مەریوان]] ھاتووەتە دنیاوە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=ھەورامانی، عەبدولدائیم مەعرووف، سەدەیەک تەمەنی نوورین: مامۆستا عەبدولکەریمی مودەڕڕیس بە پێنووسی خۆی بناسە، تیشک.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=MRgEv6yflO0|سەردێڕ=مەلا عەبدولکەریمی مودەڕیس، زانای تاقانەی سەردەم: دۆکیۆمەنتەرییەکی کەناڵی پەیام دەربارەی ژیانی مەلا عەبدولکەریم}}&lt;/ref&gt; و ناوی تەواویشی '''عەبدولکەریم کوڕی محەممەد کوڕی فەتاح کوڕی سلێمان کوڕی مستەفا کوڕی محەممەد خەجێ''' لە عەشیرەتی قازییە.&lt;ref&gt;سەدەیەک تەمەنی نوورین – مامۆستا عەبدولکەریمی مودەڕڕیس بە پێنووسی خۆی بناسە.&lt;/ref&gt; سەرەتا خوێندنیشی بە قورئان و پەرتووکە ئایینییەکان دەست پێکردووە و گوندەکانی بەیەڵە و [[بالک]] و [[کانیسانان|کانی سانان]] و [[دەرەتفێ]] و دووڕۆ گەڕاوە. لەسەرەتای ھەڵگیرسانی [[جەنگی یەکەمی جیھانی|جەنگی یەکەمی جیھانیی]]شدا لە مزگەوتی مەڵکەندی شاری [[سلێمانی]] نیشتەجێ بووە و دواتر چووەتە مزگەوتی [[مەلا محەممەد ئەمین بالیکەدەر]]ی و لە ساڵی ١٩٢٤ یشدا لە ئاھەنگێکی فراواندا لە شاری سلێمانی مۆڵەتی مەلایەتیی لەسەر دەستی زانای ئایینی شێخ عومەری ئیبن قەرەداغی وەرگرتووە.
دواتر بووە بە مەلای گوندی نێرگسەجاڕ تا لەسەر داوای حەزرەتی شێخ [[عەلائەددین نەقشبەندی]] دێتە بیارە کە بە ئەزھەری کوردستان ناسراوە و ڕۆژانە سەدان کەس سەردانیان کردووە. لە ڕاستیدا نازناوی مودەریس بۆ مامۆستا دەگەڕێتەوە بۆ وانەبێژی لە خانەقای بیارە کە لەوێ بۆ ماوەی ٢٥ ساڵ خزمەتی زانست و فەرھەنگی کوردیی کردووە.

مەلا عەبدولکەریمی مودەریس لە ساڵی ١٩٦٠ لە مزگەوتی [[شێخ عەبدولقادری گەیلانی]] لە [[بەغدا]] بەناونیشانی «مودەریس» دامەزراوە، زیاتر لە ٥٠ فەقێ لەسەردەستی مۆڵەتی زانستییان وەرگرتووە، ھەر لەو کاتەوە بەبێ پشوودان خەریکی وانەوتنەوە بووە لە زانستە شەرعی و وێژەیی و عەرەبییەکاندا. مەلا عەبدولکەریمی مودەریس چەندین پەرتووک و بەرھەمی وەک نووسینەوەی ژیان و بەسەرھات و شیعری چەندین شاعیری وەک [[مەولانا خالید]] و [[شێخ عوسمان سیراجەدینی یەکەم|شێخ عوسمان سیراجەدینی]] بڵاوکردووتەوە، ھەروەھا چەندین شیعریشی لەژێر نازناوی «[[نامی (تەفسیر)|نامی]]» دا بڵاوکردووەتەوە، ھەروەھا ڕۆڵێکی گرنگی ھەبووە لە بەکوردیکردنی [[فیقھی ئیسلامی]] و تەفیسری قورئان و [[تەجوید]]ەکەیدا.

== خەمڵاندن ==
[[پەڕگە:مەلا عەبدولکەریمی مودەریس 12.jpg|وێنۆک|مەجلیسی مەلا عەبدولکەریمی مودەریس]]
مامۆستا مەلا عەبدولکەریمی مودەریس، لەبەر ئەوەی لەسەر ئاستی [[عێراق]]یشدا بە زانایەکی گەورە ناسراو بووە و خاوەنی توانای فەتوای ئایینی بووە، بۆیە چەندین ساڵ پۆستی سەرۆکایەتیی «کۆمەڵەی زانایانی عێراق»ی بەدەستەوە گرتبوو، لەوەش گرنگتر لەم ساڵانەی دوایی ٣ ھەزار زانای ئایینی سوننیڕێڕەو کە لە ھەموو پارێزگاکانی عێراقەوە ھاتبوون و لە بەغدا کۆبووبوونەوە، بەبێ بەشداریکردن و ئاگاداریی خۆی جەنابی مەلا عەبدولکەریمی مودەریس بە سەرۆکی (الأمانة العليا للإفتاء والتدريس والبحوث) ھەڵبژێردرا، بەڵام لەبەر ئەوەی باری تەندروستیی ناجێگیربوو ئەو پۆستەی ڕەتکردبوویەوە. وێڕای ئەوەی ماوەیەک ئەندامی کارای کۆڕی زانیاریی عێراق-دەستەی [[کورد]] بووە، ھەروەھا باوەڕپێکراوی کۆڕی زانیاریی وڵاتی [[ئەردەن]]یش بوو. مەلا عەبدولکەریمی مودەریس لەتەمەنی ١٠٤ ساڵیدا و لە کاتژمێر ١٢ی شەو لەسەر ٣٠ی ئابی ٢٠٠٥ لە شاری [[بەغدا]] کۆچی دوایی کرد.

== ھەندێک لەبەرھەمەکان ==
مەلا عەبدولکەریم ژمارەیەکی زۆر بەرھەمی بە زمانی کوردی، عەرەبی و فارسیی ھەیە. بڕێکیان بریتین لەمانەی خوارەوە:&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://books.google.ca/books?id=uAJLCwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover|سەردێڕ=إعداد/يوسف بن عبد الرحمن المرعشلي. (2006). نثر الجواهر والدرر في علماء القرن الرابع عشر وبذيله عقد الجوهر في علماء الربع الأول من القرن الخامس عشر-مج1.|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306152741/https://books.google.ca/books?id=uAJLCwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

=== بەرھەمەکان بە زمانی کوردی ===
[[پەڕگە:مەلا عەبدولکەریمی مودەریس 6.jpg|وێنۆک|مەلا عەبدولکەریمی مودەریس و کۆمەڵێک زانای ئایینی]]
# باخچەی گوڵان
# بارانی ڕەحمەت
# بەھار و گوڵزار
# بنەماڵەی زانیاران
# شەرحی تەسریفی زنجانی
# تەفسیری نامی (لە چەند بەرگێکدا)
# سەناو سکاڵا
# حەج نامە
# خوڵاسەی تەفسیری نامی
# [[دوو ڕشتە]]
# ڕۆژگاری ژیانم
# ڕۆژگای بەھەشت
# ڕێگای پێغەمبەر
# سەرچاوەی ئایین
# سۆسەنی کۆسار
# شەریعەتی ئیسلام - لە ٤ بەرگدا
# شەمامەی بۆندار
# شەوچەرەی دڵدار
# کەراماتی حەزرەتی ضیاء الدین «قدس سرە»
# لیمۆی مەزەدار
# مەولودنامە و میعراجنامە
# مەکتووبات [[کاک ئەحمەدی شێخ]]
# نامەی بەختیار
# نامەی ھۆشیار
# شەمامەی بۆندار
# نووری ئیسلام
# نووری قورئان
# وەنەوەشەی نازدار
# وتاری ئایینی بۆ ڕۆژانی ھەینی
# یادی مەردان (دوو بەرگ)

=== وەرگێڕان بە کوردی ===
# تەرجەمەی بەھارستانی جامی (چاپ نەکراوە)

=== ساغکردنەوە ===
# [[عەقیدەی مرضیة]]ی مەولەوی
# (الفضيلة)ی مەولەوی (الوسيلة في شرح الفضيلة)
# دیوانی فەقێ قادری ھەمەوەند
# دیوانی مەحوی
# دیوانی مەولەوی
# دیوانی نالی

=== بەرھەمەکان بە زمانی فارسی ===
# فوائد (الفوائح)ی مەولەوی
# رسالە شمشیرکاری

=== بەرھەمەکان بە زمانی عەرەبی ===
# علماءنا فی خدمة علم و الدین
# الصرف الواضخ للمبتدئین
# الإسلام

=== نموونەی شیعری ===
{{شیعر}}
{{ب|ئەی پێغەمبەری ڕەھبەری ئیسلام|بڕژێ بەسەرتا سەڵات و سەلام}}
{{ب|ئەی یادگاری نەتەوەی ئادەم|بۆ تۆ بوو دنیا دەرچوو لە عەدەم}}
{{ب|دڵێ بە یادی تۆ نوورانی بێ|لەگەڵ فریشتە ئەبێ بە ھاودەم}}
{{ب|چاوێ بڕوانێ بۆ ناو چاوانت|وەرئەگرێ نووری بارەگای قیدەم}}
{{ب|ئەی پێغەمبەری ڕەھبەری ئیسلام|بڕژێ بەسەرتا سەلات و سەلام}}
{{ب|ئەی پێغەمبەری شیرین ڕەنگ و بۆ|دەستی ھانامان بە دامانی تۆ}}
{{ب|دونیای ڕووناکم لێ بووە بە شەو|مەینەت لە سەرم جەم بووە کۆ کۆ}}
{{ب|سایە شک نابەم لە گەرمای دەردا|مەگەر سێبەری کاڵای ئاڵای تۆ}}
{{ب|خۆت زویر مەکە لە بێ شەرمیمان|لا بکەرەوە ئەمجارەش لە نۆ}}
{{ب|ئەی پێغەمبەری ڕەھبەری ئیسلام|بڕژێ بەسەرتا سەڵات و سەلام&lt;ref&gt;لە پەرتووکی مەولودنامە و میعراجنامە&lt;/ref&gt;}}
{{کۆتاییی شیعر}}

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* {{ڤەژینبوکس | ٤٦}}
{{تووڵی دەروازە|ئایین|ئیسلام|ژیاننامە|کوردستان|قورئان|عێراق}}

[[پۆل:مردووانی ٢٠٠٥]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠١]]
[[پۆل:شاعیرانی کورد]]
[[پۆل:توێژەرانی ئایینی ئیسلام]]
[[پۆل:وەرگێڕەکان بۆ کوردی]]
[[پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی]]
[[پۆل:زانایانی ئیسلام]]
[[پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢٠ەم]]
[[پۆل:زانایانی تەفسیر]]</text>
      <sha1>9xo7bn15zhola404j7fl0q8xqdg4iiz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ھەولێر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3311</id>
    <revision>
      <id>1574968</id>
      <parentid>1571316</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T07:50:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1silent scientist</username>
        <id>51740</id>
      </contributor>
      <comment>/* داھێنانە ھونەرییەکان */</comment>
      <origin>1574968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58731" sha1="6d1cx1sor3iyrl6awywkrf12xznfg1p" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو       = ھەولێر
| ناوی_فەرمی           = Hawler
| ناوی_خۆماڵی  =
| زمانی_ناوی_خۆماڵی =
| ناوەکانی_تر    = أربیل - Hewlêr - ܐܲܪܒܝܠ
| جۆری_نیشتنگە  = [[شار]]
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە       = {{Photomontage
| photo1a = أربيل &quot;عاصمة الياحة العراقية&quot;.jpg
| photo2a = Mudhafaria Minaret (evening).jpg
| photo2b = Shenglbana.jpg
| photo3a = A traditional Kurdish house interior, Kurdish Textile and Cultural Museum, Citadel of Erbil.jpg
| photo3b = Citadel of Hewlêr (Erbil), Iraqi Kurdistan.jpg
| photo4a = Chaldean Catholic Cathedral of Saint Joseph 2005 (Ankawa, Erbil, Iraq).jpg
| photo4b = Machko.jpg
| photo5a =
| spacing = 2
| size = 280
| foot_montage = لەسەرەوە بۆ خوارەوە و ڕاست بۆ چەپ:{{br}} پارکی شار و [[داون تاونی ھەولێر]] {{br}} [[منارەی چۆلی]] • دیمەنێکی سروشتی ھەولێر {{br}} [[مۆزەخانەی ڕستن و چنینی کوردی|مۆزەخانەی ڕستن و چنین]] • [[قەڵای ھەولێر]] {{br}} [[کڵێسای قەشە یووسف، عەنکاوە|کڵێسای قەشە یووسف]] • دیمەنێکی دەرەوەی قەڵای ھەولێر
}}
| قەبارەی_وێنە      =
| شرۆڤەی_وێنە  =
| وێنەی_ئاڵا  =
| قەبارەی_ئاڵا  =
| وێنەی_مۆر  =
| قەبارەی_مۆر  =
| وێنەی_نیشان  =
| قەبارەی_نیشان  =
| ناسناو  =
| دروشم   =
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=12 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}}
| قەبارەی_نەخشە  = 70px
| شرۆڤەی_نەخشە              =
| دەرزیی_نەخشە              = Kurdistan Region#Iraq
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = ھەولێر
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 270px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی ھەولێر لە [[ھەرێمی کوردستان]]##جێگەی ھەولێر لە [[عێراق]]
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord|36.191188|N|44.009189|E|region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
| جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگاکانی کوردستان|پارێزگا]]
| ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]]
| جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ھەولێر|ناوەندی قەزای ھەولێر]]
| جۆری_دابەشکراو٤ =
| ناوی_دابەشکراو٤ =
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران =
| ڕێکەوتی_دامەزران = ٣٠٠٠ پ. ز
| سەردێڕی_دامەزران١ =
| ڕێکەوتی_دامەزران١ =
| سەردێڕی_لەناوچوون =
| ڕێکەوتی_لەناوچوون =
| دامەزرێنەر  =
| ھۆکاری_ناونران =
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات =
| جۆری_دەسەڵات  = ئەنجومەن - بەڕێوەبەرایەتی
| حیزبی_سەرۆک  =
| سەرناوی_سەرۆک  = پارێزگاری ھەولێر
| ناوی_سەرۆک  = [[ئومێد خۆشناو]]
&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٢٠
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = ١١٣
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = ٢
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا =
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ =
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م   = ٣٩٠
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م  =
| نزمترین_بەرزایی_بە_م  =
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان  = ٩٤٠،٠٠٠&lt;ref&gt;https://worldpopulationreview.com/cities/iraq/erbil&lt;/ref&gt;
| دانیشتووان_لە   = ٢٠٢٥{{ھن}}(بەپێی world population review
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢  =
| مەزندەی_دانیشتووان  =
| مەزندەی_دانیشتووان_لە =
| دانیشتووانی_شاری  =
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ =
| دانیشتووانی_لادێیی =
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ =
| سەرناوی_دانیشتووان  =
| ئاگاداریی_دانیشتووان  =
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt;
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = زمان و ئایین
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = زۆرینە: [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[بنزاری ھەولێری]]){{ھن}}کەمینە: [[تورکمانی عێراق|تورکمانی]] و [[زمانی سوریانی|ئاشووری]]
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = زۆرینە: [[ئیسلام]] ([[سوننە]]){{ھن}} کەمینە: [[مەسیحییەت]]
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      =
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١  = +٣
| جیاوازی١_لە_utc = تێبینی نەکراوە
| کاتناوچە١_DST = +٣
| جیاوازی١_لە_DST =
&lt;!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە = پۆستاڵ کۆد
| کۆدی_پۆستە  = ٤٤٠٠١
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢ =
| کۆدی_پۆستە٢  =
| جۆری_کۆدی_ناوچە =
| کۆدی_ناوچە  = ٠٦٦
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە  =  [https://www.hawlergov.org/app/ku/governorate پارێزگای ھەولێر]
| پەراوێزەکان  =
}}

'''ھەولێر''' ({{بە عەرەبی|أربیل|Arbīl}};&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=أربیل|زمان=ar|ئیش=Aljazeera|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/encyclopedia/citiesandregions/2015/5/21/أربیل|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}&lt;/ref&gt; {{بە سوریانی|ܐܲܪܒܹܝܠ|Arbel}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Search Entry|ناونیشان=https://www.assyrianlanguages.org/sureth/dosearch.php?searchkey=16848&amp;language=id|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.assyrianlanguages.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Khan|یەکەم=Geoffrey|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0rS9CwAAQBAJ|سەردێڕ=A Grammar of Neo-Aramaic: The Dialect of the Jews of Arbel|ڕێکەوت=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٣٠٥٠٤-٥|پەڕە=٢|زمان=en|وتەگێڕانەوە=There are a number of variant forms of the name Arbel. The form Arbel, which is used throughout this book, is the Neo-Aramaic form of the name. The Arabic-speaking Jews of the town refer to it as Arbīl or Arwīl. In Classical Arabic sources it is known as Irbīl. The Kurds call it Hawler, which appears to have developed from the form Arbel by a series of metatheses of consonants. The name appears to be of non-Semitic origin. It is first found in cuneiform texts dating to the third millennium B.C. , where it usually has the form Urbilum.}}&lt;/ref&gt; بە [[کوردیی باکووری]]: Hewlêr) شارێکی دێرینی [[باشووری کوردستان|باشووری کوردستانە]]، ئێستا ناوەندی [[پارێزگای ھەولێر]] و پایتەختی [[ھەرێمی کوردستان]]ە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Danilovich|یەکەم=Alex|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_yVxDwAAQBAJ&amp;q=rudaw.net+kurdistan&amp;pg=PT54|سەردێڕ=Federalism, Secession, and International Recognition Regime: Iraqi Kurdistan|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨٠٤٢٩٨٢٧٦٥٥|زمان=en}}&lt;/ref&gt; بەپێی ئاماری بەڕێوەبەرایەتیی [[پارێزگای ھەولێر]] ساڵی ٢٠٠٩، ژمارەی دانیشتووانی ھەولێر ١ ملیۆن و ٧١٣٤٦٤ کەسە کە دەکاتە ٣٢٢٧١٩ خێزان. ھەولێر لە ١٠ شارۆچکە و ٣٧ شارەدێ پێک دێت و ٤١٠ گەڕەکی ھەیە و نێو شاری ھەولێریش ٨٠ گەڕەکی ھەیە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دانیشتوانی ھەولێر|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/383|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=کوردی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=ژمارەی دانیشتووان|ناونیشان=https://govkrd.b-cdn.net/Ministries/Ministry%20of%20Planning/Kurdish/بڵاوکراوەکان/لێکۆڵینەوە/7.%20ژمارەی%20دانیشتوان.pdf|journal=حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|پەڕەکان=٢}}&lt;/ref&gt;زۆرینەی دانیشتووانی شارەکە [[کورد|کوردن]]، جگە لە کەمینەکانی دیکەی [[تورکمانی عێراق|وەک تورکمان]] [[عەرەب|و عەرەب]] و [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] [[ئاشوورییەکان|و ئاشووری]].

شاری ھەولێر بە یەکێک لە کۆنترین شارەکانی جیھان دەژمێردرێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Centre|یەکەم=UNESCO World Heritage|سەردێڕ=Erbil Citadel|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/1437/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=UNESCO World Heritage Centre|زمان=en}}&lt;/ref&gt; ڕەنگە مێژووی نیشتەجێبوونی مرۆڤ لەم شارە بگەڕێتەوە بۆ ھەزارەی پێنجەمی پێش زایین.&lt;ref name=&quot;Novice&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Novice|یەکەم=Karel|ڕێکەوت=٢٠٠٨|سەردێڕ=Research of the Arbil Citadel, Iraq, First Season|journal=Památky Archaeological|issue=XCIX|پەڕەکان=٢٥٩–٣٠٢}}&lt;/ref&gt; لە دڵی شارەکەدا [[قەڵای ھەولێر|قەڵای دێرینی ھەولێر]] و [[منارەی چۆلی]] ھەیە. لە نووسراوەکانی پاشای [[سۆمەر]]ی، [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی|سلووکی]] ناونراوە بە ''ئوربیلم''، لە نووسراوەکانی [[بابل]]ی و [[ئاشوور]]ی بە ''ئەربائیلۆ'' ناودەبرا، کە بە واتای چوار خودا دەھات، لە سەردەمی بابلی شوێنی پەرستنی عەشتار بووە.&lt;ref name=&quot;villard&quot;&gt;{{Harvard citation no brackets|Villard|2001}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hamblin&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hamblin|یەکەم=William J.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=en9tzr1-VM4C|سەردێڕ=Warfare in the Ancient Near East to 1600 BC|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٠-٤١٥-٢٥٥٨٩-٩|پەڕە=١١١|بەستەری نووسەر=William J. Hamblin}}&lt;/ref&gt;لە ھەزارەی ٣ی پێش زایین ھەولێر زلھێزێکی سەربەخۆ بوو لە ناوچەکەی خۆیدا. بۆ ماوەیەک لەلایەن [[گۆتی|گۆتییەکانەوە]] داگیرکرا. لە کۆتایی ھەزارەی دووەمی پێش زایین کەوتە ژێر کۆنترۆڵی ئاشوورییەکان. دوابەدوای ئەمەش بەشێک بوو لە چەند ئیمپراتۆرییەتێک بە نۆرە، لەوانە [[ماد|ئیمپراتۆرییەتی ماد]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]]، [[شانشینی مەقدۆنیا]]، [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی]]، ئیمپراتۆرییەتی ئەرمەنستان، [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]]، [[ئاشوور (پارێزگای ڕۆمانی)|ئاشووری ڕۆمانی]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]]، ھەروەھا پایتەختی ویلایەتی لقەکەی [[ئادیابین|ئادیابینە]] لە نێوان ناوەڕاستی سەدەی دووەمی پێش زایین و سەرەتای سەدەی دووەمی زایینی. لە [[سەدەکانی ناوین|سەدەکانی ناویندا]] شارەکە لەلایەن ئیمپراتۆرییەتی [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجوقی]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکانەوە]] حوکمڕانی کرا.&lt;ref&gt;Georges Roux – Ancient Iraq&lt;/ref&gt;

لە ھێڵکارییەکی خەتی بزماری ناسراو بوو بە (ئای کشان کلاما) واتە (ماڵی خاتوونی ھەرێمەکە)، ھەروەھا پەرستگایەک بوو بۆ پادشای ئاشورییەکان کە پەیکەرێکی پادشای [[پانیپاڵ]] و پەیکەری خواوەندی [[عەشتار]] کە لە [[بڕۆنز]] دروست کرابوو دۆزراوەتەوە. بەھۆی گرنگی ئەم شارە، [[پادشا]]ی ئاشوری، سەنحاریب ھەستا بە پەنگاوکردن (خزن)ی ئاو لە تونێل (نۆین)ی دروستکراو بە بەردی مەڕمەڕ، کە لە گوندی [[مورتکیان]]ی بەستۆڕە دەست پێدەکات تا دەگاتە ھەولێر، کە درێژی ئەم نۆینە (تونێلە) ٢٢ کیلۆمەترە لەژێر زەوی لێدراوە، شارەکە لەلایەن ئەنجومەنی گەشتیاری عەرەبییەوە وەک پایتەختی گەشتیاری عەرەبی بۆ ساڵی ٢٠١٤ دەستنیشانکرا.&lt;ref&gt;[http://cabinet.gov.krd/a/d.aspx?l=12&amp;a=45887 Erbil named 2014 Arab Tourism Capital] {{Webarchive}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://rudaw.net/english/opinion/23122013 &quot;Erbil: Kurdish City, Arab Capital&quot;], Rudaw.&lt;/ref&gt; لە مانگی تەممووزی ٢٠١٤ [[قەڵای ھەولێر]] وەک [[میراتی جیھانیی یوونێسکۆ]] دیاریکرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Centre|یەکەم=UNESCO World Heritage|سەردێڕ=Erbil Citadel|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/1437/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=UNESCO World Heritage Centre|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== جوگرافیا ==
شاری ھەولێر دەکەوێتە ناوەڕاستی [[باشووری کوردستان]] و شوێنێکی گرنگ بووە لە کۆنەوە تا ئێستا.
زۆربەی ناوچەکانی زەویی بەپیتن بۆ کشتوکاڵ و ئاودێری دەست دەدات. کەشوھەوایەکی چواروەرزەی ھەیە. ھاوینی گەرمە و زستانی سارد..

== دانیشتووان ==
زۆربەی دانیشتووانی ھەولێر کوردن، کەمینەی دانیشتووان [[عەرەب]] و [[تورکمان]] و [[ئاشووری]] و [[ئەرمەنی]]ن، بەڵام بە [[زمانی کوردی|کوردی]] قسە دەکەن. بەپێی ئامارەکانی ٢٠١٤ بێت ١٫٧٥ ملیۆن کەس لە ھەولێر دەژین.&lt;ref&gt;[http://www.citypopulation.de/Iraq.html ئاماری دانیشتووانی پارێزگاکانی عێراق], ماڵپەڕی citypopulation.&lt;/ref&gt;

== کەسایەتییە ناسراوەکان ==

* *[[Yahya Ibrahim Arbilli|یەحیا ئەربیلی]]**: هونەرمەند و خۆشنووسێکی دیاری شاری هەولێرە. بەوە ناسراوە کە یەکەمین کەسە لەسەر ئاستی جیهان هونەری خۆشنووسی عەرەبی و ئیسلامی تێکەڵی بەردی گرانبەها و زێڕ کردووە. لە ساڵی ٢٠٢٤دا، پێشانگایەکی تایبەتی لە هەولێر کردەوە کە تێیدا تابلۆی دروستکراو لە زێڕی عەیار ٢١ و ئەڵماس و زیوی سافی نمایش کرد.

== مێژووی ھەولێر ==
مێژووی شاری ھەولێر کۆنە و تا ئێستا دیار نییە بۆ کەی دەگەڕێتەوە بەپێی گێڕانەوەکان بێت مێژووەکەی بۆ سنووری (٦٠٠٠) ساڵ بەر لە زایینەوە نشینگەیەکی ئاوەدان دەگەڕێتەوە و تا ئەمڕۆش ھەر بەردەوامە.

&quot;مێژووی ھەولێر بە ھۆی ئەنجام نەدانی کنە و پشکنینی شوێنەوارییەوە ئەستەمە بتواندرێت لەم کاتەدا مێژووی دروستکردنی ھەولێر بەشێوەیەکی زانستیانە بخرێتە بەر چاو. سەرچاوەکانی نووسینەوەی مێژووی ھەولێر،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مێژووی ھەولێر|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/380|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231118001900/https://www.hawlergov.org/app/ku/node/380|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; کە لە چوارچێوەی ئەم توێژینەوەیەدا بەکاردەھێندرێن بریتین لە سەرچاوەی مێژووی دەرەکی، واتە ئەو تۆمارانەی لەلایەن ئەوانی دیکەوە دەربارەی ئەم شارە نووسراون و لە شوێنی جوگرافیایی دیکەدا دۆزراونەتەوە، ھۆکاری ئەمەش ئەنجام نەدانی کنە و پشکنینی شوێنەوارییە لە قەڵای ھەولێردا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قەڵای ھەولێر|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/455|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=مەلا قادر|یەکەم=ئاسۆس محەمەد|ڕێکەوت=٢٩٫٠١٫٢٠١٠|سەردێڕ=بەرکوڵێک لەبارەی مێژووی کۆنی ھەولێر|ناونیشان=https://doktorasossqader.blogspot.com/2010/06/blog-post_29.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=https://doktorasossqader.blogspot.com/2010/06/blog-post_29.html}}&lt;/ref&gt; ئەوەی شایانی ئاماژەپێدان بێت ئەوەیە، گردی قالنیچ ئاغا، کە بە دووری کیلۆمەترێک دەکەوێتە باشوری قەڵای ھەولێرەوە، دەکرێت سەرە داوێکمان لەبارەی مێژووی نیشەجێبوون بەدەستەوە بدات گردی قالنج ئاغا کە کنەو پشکنینی تێدا ئەنجامدراوە و ئەنجامەکانی کنەو پشکنین ئەوە دەردەخەن، کە ئەم شوێنە شوێنەوارییە لە نێوان سەردەمی حەلەف و جەمدەت نەسردا ئاوەدان بووە. لێ لە دەسپێکی ھەزارەی سێیەمی بەر لە زایندا دانیشتوانی گردی قالنج ئاغا دەست بەرداری شوێنەکە بوونە&quot;.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەرکوڵێک لەبارەی مێژووی کۆنی ھەولێر|ناونیشان=http://doktorasossqader.blogspot.com/2010/06/blog-post_29.html|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|زمان=de}}&lt;/ref&gt;

=== پێش زایین ===
لە ساڵەکانی (٢٣١٦ تاوەکوو ٢٣٧١ پێش زایین) بەمەبەستی دەست بەسەرداگرتنی داھات و فرە سامانێتی دەڤەرەکە، پەلاماری ھێرشەکانی سەرگۆنی ئەکەدی گەیشتوونەتە ھەولێر و دەستی بەسەرداگیراوە. دواتر لە ساڵانی (٢١٥٠ تاوەکوو ٢٠٥٠پێش زایین) بووە بە بنکەیەکی سەرەکی لە دەوڵەتی [[گۆتی|گوتییەکان]] کە لە نەتەوە دێرینەکانی زاگرۆسن؛ و لە ساڵانی (٢٠٥٠ تاوەکوو ١٩٥٠ پ. ز) کەوتووەتە ژێر دەسەڵاتی خانەوادەی سێھەمی ئیمپراتۆرییەتی ئووری [[سۆمەر|سوومەرییەوە]]. لە ساڵی (١٦٠٠ پ. ز) و دواتر کەوتووەتە ژێر دەسەڵاتی کاشییەکانەوە، کە مەزەندە وایە لە ھۆزە دێرینەکانی کورد بووبن. ھاوکات دەوڵەتی [[ئاشوور]]یش لە باکوور دامەزرا و چەند ھۆزێکی تری وەکو میتانی و خۆرییەکان دەسەڵاتیان لەو ناوەدا پەیدا کرد لە ناوچەکانی ئاشوور و ھەولێر و کەرکووک لەژێر دەسەڵاتی دەوڵەتی میتانییەکاندا بوون.

لە ڕۆژگاری فەرمانڕەوایی [[ئاشوور]]ییەکانەوە لە (٢٥٠٠ تاوەکوو ٦١٢ پ. ز) ھەولێر لە ئەوپەڕی گەشەسەندن و پێشکەوتنی دابوو، ئەوکاتە پایتەختی ئایینی ئاشوورییەکان و تەختی خوداوەندی عەشتار (عەشتار ئەربیلا) پەرستگای ئاشوورییەکان بووە، ناوی ھەولێر لە نووسراوە مێخییەکانەوە بە شێوەی (ئی کشان کلاما) ھاتووە کە دەکاتە (ماڵی خانمەکەی ھەرێم) کە سەرچاوە و ھێمای سەرکەوتن بووە و (عەشتاری نەینەوا) ش خوداوەندی ئەڤین و ڕابواردن بووە.

ساڵانی (٧٠٥*٦٨١ پ. ز) , لە دوای سەرگونی ئەکەدی سەنحاریبی کوڕی بووە بە فەرمانڕەوا، ئەو پادشایە لە دووری (٢٠) کیلۆمەترەوە لە ڕووباری بەستۆڕەوە ئاوی بۆ شار و [[قەڵای ھەولێر]] ڕاکێشاوە، کە بە جۆگەی سەنحاریب ناسراوە و بۆ ئەو سەردەم کارێکی دەگمەن و مەزن بووە. دواتر لە ساڵی (٦١٢پ. ز) ئیمپراتۆرییەتی [[ماد]] دامەزرا و ھەولێریش کەوتە نێو ئەو ئیمپراتۆرییەتەوە و بووە بە بەشێک لە بنکە و ناوەندی دەسەڵاتی ئەو ئیمپراتۆرییە. دوای ئەمە ھەولێر بووە بە بەشێک لە [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]].

لە ساڵی (٣٣١پ ز) و بە فەرماندەی [[ئەسکەندەری مەزن]]ی مەکدۆنی و لە شەڕی (ئەربیلا)یان [[شەڕی گۆگەمیلا|گوگمەلا]] (Gaugamela) کە ھەڵکەوتەکەی نزیکەی سەد کیلۆمەتر لە ڕۆژاوای ھەولێر مەزەندە دەکرێت نزیک ڕووباری گۆمەلی ناوچەی گۆرانەتی، ئیمپراتۆرییەتی یۆنانی بەسەر دارای شای ھەخامەنییەکان زاڵبوون و ھەولێر بووە بەشێک لە مولکەکانی ئەو ئیمپراتۆرییەتە. لە پاش مردنی ئەسکەندەر لە ساڵی (٣٢٣*پ. ز) لە شاری بابل، ھەولێر (تێکڕای عێراق و سووریا) ش کەوتنە ژێر دەسەڵاتی (سلۆقس) کە یەکێک بووە لە فەرماندەکانی ئەسکەندەر، ئەم فەرمانڕەوایە ھەولێری زۆر ئاوەدانکردووەتەوە و خزمەتی کردووە.
لە ساڵانی (١٤٨. پ. ز*٢٢٦ز) فارسەکان توانیان بەسەر سلوقییەکاندا زاڵ بن کە بەر لەوکاتە حوکمڕانی ھەولێر بوون، ئەم فارسانە دەوڵەتێکی فیدراڵییان دامەزراند کە لە چەند میرنشینێک پێکھاتبوو وەک میرنشیینەکانی (ڕەھا (ئورفا),تەدمور، شنگار، حەزەر (ھەترا), دواتریش حەدیاب (ئەدیابین))، ھەولێر گرنگترینی شارەکانی میرنشینی حەدیاب بووە. ئەم میرنشینە (لە نێوان ھەردوو زێی گەورە و گچکە دامەزراوە) میرەکەی (ئیزات) بووە، لە میرە بە ناو و مەزنەکانی فارسان بووە، مافی لەسەرکردنی تاجی بەرز و خەوتنی نێو چوار پایەی زێڕینی ھەبووە، ئەم پلە و پایەی بە خەڵات پێدرابوو لەلایەن پادشا (ئورتەبانی سێیەم), کە ھاوکاریی بووە بۆ گەیشتن بە تەختی پادشایی. ساڵی (٨٣پ. ز) و بۆ ماوەی (١٠) ساڵێک لە ڕۆژگاری (تیگران شا)ی ئەرمەنی ھەولێر کەوتە ژێر ڕکێفی سوپای ئەرمەنەوە.
[[پەڕگە:Siège d'Irbil 1258-1259.jpeg|وێنۆک|ساڵانی ١٢٥٨–١٢٥٩ گرتنی ھەولێر لەلایەن ئیلخانییەکانی ئیمپڕاتۆری مەغۆل.]]

=== دوای زایین و ھاتنی ئیسلام ===
لە ساڵی ٤٤ زایین ھەولێر بووە پێتەختی ئەدیابین و شاژن ھیلین کە ئایینی [[جوو|جوولەکەیان]] پەرەو دەکرد. لە دوای چەن پەلامار و ھێرشێکی ڕۆمانەکان و بەناوبانگترینیان ھێرشی پادشا (کەراکولا) بوو ساڵی (٢١٦٧ز) ھەولێر داگیرکراو، فارسەکانی وەدەرناو لە ناوی بردوون، ئەو پادشایە ستەمکارە ئەوەندە دڵڕەق بوو گۆڕی میر وپادشاکانی فارسەکانیشی ھەڵتەکاندوون، ساڵی (٢٢٦ز) لە ڕۆژگاری (شا ئەردە شێر)ی ساسانی، لە مەدائینەوە پەلاماری ھەولێر درا و، ھەولێر کەوتە ژێر دەسەڵاتی ساسانییەکان و پەرستگای ئایینی زەردەشتیی لێ دروست کرا.

ساڵی (٦١٢ ز) لەگەڵ ھاتنی سوپای [[ئیسلام]]، ساسانییەکان مەدائین و ھەولێر و زۆربەی ناوچەکەیان جێھێشت. ساڵی (١٦ی کۆچی) و لە ڕۆژگاری ([[خەلیفە]]) جێنشین ([[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتاب]]) بە فەرماندەی (عوقبەی کوڕی فەرقەد) لەشکری ئیسلام گەیشتە ئەو ھەرێمە و ھەولێر و [[پارێزگای نەینەوا|نەینەوا]] و زۆربەی ھەرە زۆری ناوچەکانی دەورووبەر کەوتنە ژێر ئاڵای دەوڵەتی ئیسلام. ساڵی (١٣٢ی کۆچی) و لە نزیک ھەولێر و لە شەڕی (زاب)ی یەکلاکەرەوە، [[خەلافەتی عەباسی|عەباسییەکان]] سەرکەوتن بەسەر ئەمەوییەکاندا و ھەولێر کەوتە ژێر فەرمانڕەوایی عەباسییەکانەوە.
لە ڕۆژگاری دەسەڵاتدارێتی بوەیھییەکان لە [[بەغدا]] (٣٣٣*٤٤٧ی کۆچی) کوردە [[رەوەندی|ھەزبانییەکان]] توانیان میرنشینێکی بەدەسەڵات لە ھەولێر دابمەزرێنن، ھەولێر لەم سەردەمەدا پێگە و بایەخی شایستەی خۆی وەرگرتەوە و پەیوەندی دۆستایەتی و ئاڵووێری بازرگانیی پتەوی لەگەڵ میرنشینەکانی حەمەدانییەکان و عوقێڵییەکاندا لە مووسڵ و [[شام]] ھەبوون. ئەم میرنشینە درێژەی کێشا تا ھەڵکەوتنی (عیمادەدینی زەنگی) لە مووسڵ لە ساڵی (٥٢١ی کۆچی) کە توانی کۆتایی بەم میرنشینە بھێنێت و تەواوی ناوچەکەی خستە ژێر دەسەڵاتی خۆیەوە. ساڵی (٥٣٩ی کۆچی/١١٤٤ی زایینی) زێنەدینی عەلی کوچک کوڕی بەکتەکین کە فەرمانداری قەڵای مووسڵ بوو لە سایەی عیمادەدینی زەنگی، توانی میرنشینێکی سەربەخۆ لە ھەولێرو دەورووبەریدا دابمەزرێنێت و بە میرنشینی بە کتیکی ناسرا. لە ساڵی (٥٦٣ی کۆچی/١١٦٨ی زایینی) زێنەدین عەلی کوچک کۆچی دوایی کردو کوڕە بچووکەکەی (زێنەدین یوسف) دەسەڵاتی وەرگرت، پاشتر لە ساڵی (٥٦٨ی کۆچی/١١٩٠ی زایینی) [[موزەفەرەدین کۆکبری|موزەفەرەدینی گورگە بۆری کوکبری]] برای بوو بە فەرمانڕەوای میرنشینی ھەولێر، لە سایەی حوکمڕانی میر مزەفەری ئەتابەگ میرنشینی ھەولێر بوو بە بەھێزترین و ناودارترینی میرنشینەکانی ئیسلامی و ئەو پەڕی پێشکەوتن و گەشەی زانستی و ئاوەدانی و دەسەڵاتی ھەبوو، ماوەی حوکمڕانییەتی لە نێوان (٥٨٦ک*٦٣٠ک/١١٩٠ز *١٢٣٣ز) درێژەی کێشا، مزەفەرەدین [[بەیعەت]]ی دا بە پێشەوای کوردیی [[سەلاحەدینی ئەییووبی|سەلاحەدینی ئەیوبی]] و پتر لێی نزیک بۆوە بە خواستنی (ڕەبیعە خاتوون)ی خوشکی سەلاحەدین، لە ڕۆژگاری شا موزەفەردەین فەرماندارێتی میرنشینی ھەولێر گەیشتە ئەوپەڕی ھێز و دەسەڵات و تەواوی ناوچەی شارەزوور کەوتنە نێو دەسەڵاتی ئەو میرنشینە کە ھەر لە زێی گەورەوە تا سلێمانی و داقوق دەگرێتەوە. [[سوڵتان]] موزەفەر پیاوێکی خێرخواز و زانستپەروەر و دادپەروەرێکی لە خواترس وخزمەتکاربووە، لە ڕۆژگاری ئەودا یادە ئاھەنگەکانی مەولوودی پێغەمبەر کراوە و شەوانە تا بەرەبەیان چراخان ھەڵکراون و ئاھەنگ و خێروشادی بەردەوام بووە، ھەولێر بووە بە ڕووگەی زانا و دانا و ھزرەوان و پیاوانی زانست و فەلسەفە و مێژووناسان و دەیان فێرگە و قوتابخانە و فەرمانگەی خزمەتگوزاری و چاودێری کۆمەڵایەتیلەو شارەدا کراوەتەوە، خزمەتێکی زۆری ھەولێر کراوە و ئەو پەڕی ئاوەدانی و پێشکەوتنی بەخۆوەبینیوە، ھەولێر لەو ڕۆژگارەدا لە چەرخی زێڕینیدا بووە. دیاریترین شوێنەوارەکانی ئەو سەردەم [[منارەی چۆلی]] و قوتابخانەی موزەفەرییە و بازاڕگاکانی قەیسارییەی ھەولێرن.

دوای وەفاتی [[موزەفەرەدین کۆکبری]] لە ساڵی (٦٣٠ی کۆچی/١٢٣٣ی زایینی) میرنشینی ھەولێر چووەوە ژێر سایەی خەلیفە موستەنسیر بیلای عەباسی و لە ساڵی (١٢٣٥ی زایینی) لەشکرێکی بە فەرماندەیی (ئەبوفەزیل ئیقبالیشەڕابی) ناردە سەر ھەولێر و داگیری کرد. ھەولێر لە ڕۆژگاری موزەفەردەین و لە دوای وەفاتیشی دوچاری پەلاماری [[مەغۆل]]ەکان بووە. دواتر لە دوای ڕووخانی دەوڵەتی عەباسی بەدەست مەغۆلەکانەوە، لە ساڵی (٦٥٦ی کۆچی/ ١٢٥٨ی زایینی) ئیتر ھەولێر کەوتە ژێر فەرمانڕەوای مەغۆلەکانەوە. لە ساڵی (١٣٣٧ی زایینی) کەوتە ژێر دەسەڵاتی مەغۆلە ئیلخانییەکانەوە دواتریش جەلائیرییەکان. پاشان کەوتە ژێر ڕکێفی فەرمانڕەوایانی قەراقویونلو (کە ئالاکەیان وێنەی بەرخی ڕەشی لەسەر بوو) و ئینجا لە ساڵی (١٤١٠ی زایینی) کەوتە ژێر دەسەڵاتی دەوڵەتی ئاق قویونلو (خودان ئالای بەرخە سپی) ئەمانەش لەو ھۆزە تورکمانانە بوون کە لایەنگر و جێگرەوەی مەغۆلەکان بوون.

ساڵی (١٥٠٨ی زایینی) کەوتە ژێر دەسەڵاتی دەوڵەتی [[سەفەوییەکان]]، تا شکانی سوپای فارس لە بەرامبەر ھێرشی سوپای [[سەلیمی دووەم|سوڵتان سەلیم]]ی دووەمی عوسمانلی. ساڵی (١٥١٤ی زایینی) لە دوای شەڕی [[شارستانی چاڵدێران|چالدێران]] و سەرکەوتنی لەشکری سوڵتان سەلیمی دووەمی عوسمانلی، ھەولێر و ئینجا ھەموو عێراق کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانلییەوە]]. حوکمڕانی ھەولێر بۆ ماوەیەک بە فەرمانی سولتانی عوسمانی درا بە '''میر حوسێن داسنی''' میری '''شێخان'''. دواتر میرانی سۆران بوون بە حوکمران. دوای ١٨٨١ لە دەورانی سوڵتان عبدالمجید ھەولێر بوو بە سنجاق (لیوا) لە سنووری ویلایەتی [[مووسڵ|موسل]] و یەکەم [[شارەوانی]] تێدا دامەزراو و فەرمانگەی تاپۆ و گومرگ پێکھێنران تورکی عوسمانی کرا بە زمانی ڕەسمی لە دەزگاکانی دەوڵەت. ئەم ھەرێمانە تاساڵی (١٩١٧ی زایینی) لەژێر دەسەڵاتی عوسمانلییەکان مانەوە.

=== مێژووی نوێ ===
[[پەڕگە:Hewler Old Minaret.jpg|وێنۆک|[[منارەی چۆلی]]]]
لە سەردەمی عوسمانییەکان ھەولێر قەزایەک بووە سەر بە لیوای مووسڵ، بەڵام دوای نەمانی ئەوان و ھاتنی ئینگلیز بۆ ناوچەکە، ئالوگۆڕ بەسەر شێوەی فەرمانداری دامو دەزگاکان ھاتووەو جۆری بەڕێوەبەربردنی نوێ ھاتووەتە ئاراوە. دیارە ھەولێریش سەردەستەی ئەم گۆڕانکاریانە بوو، لە سەردەمی ئینگلیزەکان (حاکم سیاسی) لە لیواکان کاریان کردووە، یاریدەدەری دادوەری ڕامیاریش واتە (مساعد لحاکم السیاسی) لە قەزایەکان دانیشتوون (دەبلیو- ئار-ئێچ) کە ئەفسەرێکی ئینگلیزە، یەکەم یاریدەدەری دادوەری ڕامیاری بووە لە ھەولێر، پاشان کە ھەولێر بووەتە پارێزگا ھەر بەخۆی بووە بە دادوەری ڕامیاری ئەم شارە، لە پەرتووکی (دوو ساڵ لە کوردستان) کە بیرەوەرییەکانی خۆیەتی ئاماژە بەوەدەکات ھەولێر ڕۆژی (١ی تشرینی دووەمی ١٩١٩) بووەتە پارێزگا و بەگوێرەی ئەم کتێبە بێت (دەبلیۆ-ئار-ئێچ)یەکەم پارێزگاری ھەولێر بووە لەپاش نەمانی دەسەڵاتی عوسمانلییەکان، بەڵام دووای پێکەوەنانی دەوڵەتی عێراق و لکاندنی کوردستان بەعێراقەوە کەسانی شارەکە یان عێراقی ئەو پلەیان وەرگرتووە.

لە دوای ھەڵگیرسانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|شەڕی جیھانیی یەکەم]] و لەپاش [[ڕێکەوتنامەی سایکس–پیکۆ|پەیمانی سایکس*پیکۆ]] و لە بەھاری ساڵی (١٩١٦ی زایینی) بە فەرماندەیی لیوا (پاراشۆف) ھێزەکانی [[ڕووسیا|ڕوسیا]]ی ھاوپەیمانی لە ڕێگەی [[خانەقین]] و [[ورمێ]] بە مەبەستی داگیرکردنی بەغدا، [[ڕەواندز]]یان داگیر کرد. پاشان بەھۆی ھەڵگیرسانی [[شۆڕشی ڕووسیا|شۆڕشی تشرینی یەکەم]] لە ڕووسیا لەو ھەرێمە کشانەوە. ساڵی (١٩١٨ی زایین) و لەدوای داگیرکردنی [[بەغدا]] لەلایەن ئینگلیزەوە ھەولێر کەوتە ژێر دەسەڵاتی ئینگلیز و کاپتن ھای بوو بە حوکمڕانی ھەولێر. بەلام ڕەواندز دووبارە کەوتەوە دەست ھێزی عوسمانییەکانەوە بۆ دوو ساڵ بووە پێگەی سەربازی ئەفسەرێکی تورک بە ناوی ئۆزدەمیر. ساڵی (١٩٢١ی زایین) لە دوای دروستبوونی حکوومەتی عێراق و لکاندنی کوردستانی باشوور بە دەوڵەتی عێراق، ھەولێر کرایە موتەسەرفییەت و (ئەحمەدە فەندی عوسمان)یەکەم موتەسەریف (پارێزگار)ی ھەولێر بووە. ساڵی (١٨٥٨ی زایینی) شارەوانی ھەولێر دامەزراوە و یەکەم سەرۆکی شارەوانی (حاجی ئەحمەد ئاغای عەبدولوەھاب) بووە.

لە ساڵی ١٩١٨ز سوپای بەریتانیی ھاتە ناو شاری ھەولێر. دواتر لە ساڵی ١٩٢٥ ھەولێر کەوتە ژێر دەسەڵاتی قەزائی بەغدا. لە ساڵی ١٩٧٤ ھەولێر بوو بە پایتەختی حوکمی زاتی کوردستان. لە ساڵی ١٩٩١ پاش شکانی سوپای ڕژێمی بەعس و کشانەوەیان لە ناوچەکانی کوردستان، ھەولێر بوو بە پایتەختی کوردستانی عێراق. ساڵی ٢٠١٤ز لە ئێستادا ھەولێر بووە بە پایتەختی گەشتیاریی وڵاتانی عەرەبیی و لە سەرجەم وڵاتانەوە ڕوو لە ھەولێر دەکرێ بەمەبەستی گەشت و بازرگانیی.

== کەشوھەوا ==
{{Weather box
|width = auto
|metric first = Yes
|single line = Yes
|location = ھەولێر

|Jan high C = ١٢٫٤
|Feb high C = ١٤٫٢
|Mar high C = ١٨٫١
|Apr high C = ٢٤٫٠
|May high C = ٣١٫٥
|Jun high C = ٣٨٫١
|Jul high C = ٤٢٫٠
|Aug high C = ٤١٫٩
|Sep high C = ٣٧٫٩
|Oct high C = ٣٠٫٧
|Nov high C = ٢١٫٢
|Dec high C = ١٤٫٤
|Jan mean C = ٧٫٤
|Feb mean C = ٨٫٩
|Mar mean C = ١٢٫٤
|Apr mean C = ١٧٫٥
|May mean C = ٢٤٫١
|Jun mean C = ٢٩٫٧
|Jul mean C = ٣٣٫٤
|Aug mean C = ٣٣٫١
|Sep mean C = ٢٩٫٠
|Oct mean C = ٢٢٫٦
|Nov mean C = ١٥٫٠
|Dec mean C = ٩٫١
|Jan low C = ٢٫٤
|Feb low C = ٣٫٦
|Mar low C = ٦٫٧
|Apr low C = ١١٫١
|May low C = ١٦٫٧
|Jun low C = ٢١٫٤
|Jul low C = ٢٤٫٩
|Aug low C = ٢٤٫٤
|Sep low C = ٢٠٫١
|Oct low C = ١٤٫٥
|Nov low C = ٨٫٩
|Dec low C = ٣٫٩

|rain colour = green
|Jan rain mm=١١١
|Feb rain mm=٩٧
|Mar rain mm=٨٩
|Apr rain mm=٦٩
|May rain mm=٢٦
|Jun rain mm=٠
|Jul rain mm=٠
|Aug rain mm=٠
|Sep rain mm=٠
|Oct rain mm=١٢
|Nov rain mm=٥٦
|Dec rain mm=٨٠
|Jan rain days=٩
|Feb rain days=٩
|Mar rain days=١٠
|Apr rain days=٩
|May rain days=٤
|Jun rain days=١
|Jul rain days=٠
|Aug rain days=٠
|Sep rain days=١
|Oct rain days=٣
|Nov rain days=٦
|Dec rain days=١٠
|Jan snow days=١
|Feb snow days=٠
|Mar snow days=٠
|Apr snow days=٠
|May snow days=٠
|Jun snow days=٠
|Jul snow days=٠
|Aug snow days=٠
|Sep snow days=٠
|Oct snow days=٠
|Nov snow days=٠
|Dec snow days=٠
|Jan humidity=٧٥
|Feb humidity=٧٠
|Mar humidity=٦٥
|Apr humidity=٥٩
|May humidity=٤٢
|Jun humidity=٢٩
|Jul humidity=٢٥
|Aug humidity=٢٨
|Sep humidity=٣١
|Oct humidity=٤٤
|Nov humidity=٦١
|Dec humidity=٧٦
|source 1= ''Climate-Data.org'',&lt;ref name=&quot;Climate-Data.org&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Climate: Arbil – Climate graph, Temperature graph, Climate table|ناونیشان=http://en.climate-data.org/location/4976/|بڵاوکەرەوە=Climate-Data.org|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٣}}&lt;/ref&gt; ''My Forecast'' for records, humidity, snow and precipitation days&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.myforecast.com/bin/climate.m?city=66293&amp;metric=true |سەردێڕ=Irbil, Iraq Climate |بڵاوکەرەوە=My Forecast |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠١٣}}&lt;/ref&gt;
|source 2= ''What's the Weather Like.org'',&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Erbil climate info|ناونیشان=http://www.whatstheweatherlike.org/iraq/erbil.htm|بڵاوکەرەوە=What's the Weather Like.org|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠١٣}}&lt;/ref&gt; ''Erbilia''&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Erbil Weather Forecast and Climate Information|ناونیشان=http://www.erbilia.com/erbil-info/weather/|بڵاوکەرەوە=Erbilia|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130709000508/http://www.erbilia.com/erbil-info/weather/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تەممووزی ٢٠١٣|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130709000508/http://www.erbilia.com/erbil-info/weather/ |date= ٩ی تەممووزی ٢٠١٣}}&lt;/ref&gt;}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!ساڵ!!نزمترین پلەی گەرمیی!!بەرزترین پلەی گەرمیی
|-
|٢٠٠١–٢٠٠٢ || -١٫٢ || ٤٨
|-
|٢٠٠٢–٢٠٠٣ || ٠٫٤ || ٤٥٫٦
|-
|٢٠٠٣–٢٠٠٤ || ٠٫٩ || ٤٩٫٧
|-
|٢٠٠٤–٢٠٠٥ || -٤٫٦ || ٤٦٫٣
|-
|٢٠٠٥–٢٠٠٦ || -٠٫٩ || ٤٦٫٦
|-
|٢٠٠٦–٢٠٠٧ || -١٫٦ || ٤٤٫٢
|-
|'''بەرەنجام''' || '''-١٫٤٢''' || '''٤٧'''
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!وەرزی باران!!باران\ملم!!بەفر\سم
|-
|٢٠٠١–٢٠٠٢ || ٣٤٣٫٤ || -
|-
|٢٠٠٢–٢٠٠٣ || ٥٤١٫٢ || -
|-
|٢٠٠٣–٢٠٠٤ || ٤٩٦٫٣ || -
|-
|٢٠٠٤–٢٠٠٥ || ٤٢٧ || ١٥ سم
|-
|٢٠٠٥–٢٠٠٦ || ٤٢٧٫٥ || ١٢
|-
|٢٠٠٦–٢٠٠٧ || ٤٢٣٫٤ || -
|-
|٢٠٠٧ || ٣٨٤٫٢ || -
|}

== گرنگی ھەولێر ==
ھەولێر پایتەختی ھەرێمی کوردستانە و ناوەندی ڕامیاریی ھەرێمەکەیە. کۆمەڵێک ڕێکخراو و دەزگای ناحکومی و نێودەوڵەتیی لێیە و ھەروەھا بارەگای ڕێکخراو و کونسڵخانەی وڵاتانی لێیە. لەڕووی جووگرافیشییەوە دەکەوێتە ناوەڕاستی باشووری کوردستان و شارەکانی [[دھۆک]]، [[کەرکووک]] و [[سلێمانی]] بە یەک دەبەستێتەوە. کۆمەڵێک شوێنەواری گرنگی تێدایە، گرینگترینیان [[قەڵای ھەولێر]]ە کە شوێنێکی گەشتیاری و مێژوویییە. لە ھەولێر کۆمەڵێک نەتەوە و ئایینی تێدایە وەکو [[کورد]]، ئاشووری، تورکمان، [[موسڵمان]] و [[مەسیحییەت|کرستیان]].. ھەموو سەندیکاکانی تایبەت بە مامۆستایان، ئەندازیاران، جووتیاران، ھونەرمەندان… تاد، تێدایە؛ و زانکۆی گەورەی تێدایە، [[زانکۆی سەڵاحەدین|زانکۆی سەلاحەددین]] و [[زانکۆی پزیشکیی ھەولێر]]،&lt;ref&gt;کە ھەڵەیەکی زمانی کوردییە ئەو زانکۆیە ناوبنێن زانکۆی ھەولێری پزیشکی و نەک پزیشکیی ھەولێر&lt;/ref&gt; ھەروەھا چەند پەیمانگەیەکی لێیە بە ھەموو بەشەکانییەوە. چەندین باڵاخانەی ڕۆشنبیری و ھونەری لێیە وەکو ھۆڵەکان و [[سینەما]] و کۆشکی ھونەر و [[کتێبخانە]] و ھەروەھا ژمارەیەکی زۆری [[ڕۆژنامە]] و [[کۆوار|گۆڤار]] بە ھەر چوار [[زمانی کوردی]] و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و [[زمانی تورکمانی|تورکمانی]] دەردەچێت. کۆمەڵێک یەکەی تەندروستی و [[نەخۆشخانە]]ی گەورەی لێیە، ھەروەھا چەندین کۆگای دەرمان و پێداویستی تەندروستی لێیە. بوونی [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر]] بۆ گواستنەوەی ئاسمانی. بوونی پڕۆژەی بازرگانی زیاتر بەراورد بەشارەکانی دیکەی ھەرێم.

== چالاکییەکانی ھەولێر ==
ھەولێر چەندین چالاکی کەلتووری و ئایینی و نەتەوەیی لە خۆدەگرێت. لەوانە لە ڕۆژی لەدایکبوونی [[محەممەد|پێغەمبەری ئیسلام]] ئاھەنگی [[مەولوود]] ساز دەکرێت. تێیدا [[شیرینی]] دابەش دەکرێت و سروودی ئایینی دەگوترێت و دەف لێدەدرێت، ئەمەش ھەر لەدێر زەمانەوە لە ھەولێر لەلایەن [[موزەفەرەدین کۆکبری|سوڵتان موزەفەر]] یادی کراوەتەوە، لە ئێستاشدا ساڵانە ئەم یادە دەکرێتەوە. لە بواری میوزیکیش ھەولێر کەلتووری خۆی ھەیە بەتایبەت لە جۆری [[حەیران]] کە ناوبانگی خۆی ھەیە بەتایبەت لە ناوچەکانی (دەشتی ھەولێر، قەراج، کەندێناوە، ملکییە، شەمامک، بەڕانەتی) و لە ھەولێر چەندین حەیرانبێژی ناسراو ھەن، لەوانە حەسەن حەیران و عوسمان حەیران و [[حەسەن سیساوەیی]] و خدر حەیران. لەم دواییانە لە ھەولێر چالاکی ھونەری وەک فیستیڤاڵێ نوێدەوڵەتی [[فیلم]]، شانۆگەری، [[ماڕاتۆن|ماراسۆن]] و چالاکی جۆراوجۆر ئەنجام دەدرێت.

== قەڵای ھەولێر ==
{{سەرەکی|قەڵای ھەولێر}}
[[پەڕگە:Hawler Castle.jpg|وێنۆک|250px|قەڵای ھەولێر]]
قەڵای ھەولێر تەپۆڵکەیەکی بازنەیی ڕووتەختە بە ڕووبەری ١٠٢٫١٩٠ مەتری چوارگۆشە لە ناوەڕاستی شاری ھەولێر، کە لە کۆنەوە ناوەندی شاری ھەولێر بووە.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191116211943/https://www.kurdistan24.net/so/news/2dd4f38b-6479-4ee9-9efb-acc173663540 ناسا: قەڵای ھەولێر کۆنترین شوێنە لە جیھان تاکو ئێستا ژیانی تێدا بێت]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قەڵای ھەولێر {{!}} کوردستانی سەرسوڕھێنەر- وێبسایتی فەرمی دەستەی گشتی گەشت و گوزار|ناونیشان=http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-erbil/history-and-heritage/قەڵای-ھەولێر|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=bot.gov.krd|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231118001900/http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-erbil/history-and-heritage/قەڵای-ھەولێر|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مێژووی ھەولێر|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/380|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231118001900/https://www.hawlergov.org/app/ku/node/380|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=قەڵای ھەولێر|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=200909171424272035|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Kurdipedia.org}}&lt;/ref&gt;

== چایەخانە و قاوەخانە کۆنەکانی ھەولێر ==
{{سەرەکی|چایخانە و قاوەخانە کۆنەکانی ھەولێر}}
[[پەڕگە:Erbil Citadel and Machko tea house.jpg|وێنۆک|قە‏ڵای ھەولێر و چایەخانەی مەچکۆ]]
لە کۆنەوە لە ھەولێر کەسانێکی زۆر ھەن پێیان خۆش بووە جێگا و شوێنێک ھەبێت بۆ ئەوەی پشوویەکی تێدا بدەن و لە ھەمان کاتیش خۆشەویست و ئازیزانی تێدا ببینن، جا باشترین شوێنی جارانیش [[چاخانە|چایخانە]] و [[قاوەخانە]] بووە، بۆیە ھەر لەو سەردەمەدا چەندین شوێنی دیاریکراو لە شێوەی چایخانە و قاوەخانە بە شەو و ڕۆژ دەرگایان بە ڕووی خەڵکی شارەکە و میوانان کرایەوە لەوانە: چایخانە و قاوەخانەکانی عەبۆ، چایخانە و قاوەخانەکانی حاجی مستیل، چایخانە و قاوەخانەکانی بایز، چایخانە و قاوەخانەکانی عەلی فلەیح، [[قاوەخانەی مەچکۆ|چایخانە و قاوەخانەکانی مەچکۆ]] و [[چایخانەی مام خەلیل]]، چایخانە و قاوەخانەکانی دیکەی ھەولێر و جگە لەوانەش چەندین چایخانە و قاوەخانەی دیکە ھەبوون وەک چایخانە و قاوەخانەی کەوبازان و لەیالی ھەولێر (شەوانی ھەولێر) و تاقی و عەنتەر و قەرداران و قەمیش و سەید کەریم و باکوور و چەندین قاوەخانە و چایخانەی دیکە.

== فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر ==
{{سەرەکی|فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر}}
[[پەڕگە:Erbil International Airport terminal building.JPG|وێنۆک|300px|تەلاری فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ھەولێر]]
فڕۆکەخانەی ھەولێر گەورەترین و فروانترین فڕۆکەخانەی کوردستانە.&lt;ref&gt;سەرچاوە:http://www.erbilairport.com/ku/ABUT01/F_ABUT01_03_01.aspx&lt;/ref&gt; کە دەکەوێتە [[پارێزگای ھەولێر]] و بە دووری حەوت کیلۆمەتر لە (قەڵای کۆنی ھەولێر)ەوە دوورە لە باکووری ڕۆژھەلاتی شارەکە.
لە دوای ڕووخانی ڕژێمی پێشووی عێڕاق لە [[٢٠٠٣]]، [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکومەتی ھەرێمی کوردستان]] بڕیاری دا فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتی دروست بکات کە ببێتە دەروازەیەک بەرەو جیھان.

== وەرزش ==
لە شاری ھەولێر چەندین یانەی جۆراوجۆر ھەیە بەتایبەت لە یارییەکانی تۆپی پێ، تۆپی سەبەتە، [[تۆپی دەست]] و یاری دیکەش. لە ھەولێر تۆپی پێ بەربڵاوترین یارییە. [[یانەی وەرزشیی ھەولێر|یانەی ھەولێر]] یانەی سەرەکی شارەکەیە کە چوار جار بووەتە پاڵەوانی خولی یانە نایابەکانی عێراق،&lt;ref&gt;[http://yariga.basnews.com/browse/14021 ھەولێر پاڵەوانی عێڕاقە بۆ ٢٠١٢، زێتر لە ١٠٠ وێنە]{{بەستەری مردوو|url=http://yariga.basnews.com/browse/14021 |date=شوباتی ٢٠١٩}}, لەلایەن شاھین برادۆستی لە ٢٠١٢/٠٨/١٧.&lt;/ref&gt; جگە لەوەش پلەی دووەمی لە جامی یەکێتیی یانەکانی ئاسیا بەدەستھێناوە. لە ھەولێر بینەرێکی زۆری یاری تۆپی پێ ھەیە کە خولیایان لە بینینی یاری یانە ئەورووپییەکانە.&lt;ref&gt;[http://www.rudaw.net/NewsDetails.aspx?pageid=205795 کلاسیکۆ لە ئیسکان بە خۆشی کۆتایی نەھات] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160607171938/http://rudaw.net/NewsDetails.aspx?pageid=205795 |date= ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}, لەلایەن محەممەد کارێزی ٣/٤/٢٠١٦&lt;/ref&gt;

== داھێنانە ھونەرییەکان ==
شاری هەولێر وەک ناوەندێکی ڕۆشنبیری، لە ساڵانی دواییدا شایەدی چەندین داهێنانی هونەری بووە. لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٤دا، بۆ یەکەمجار لەسەر ئاستی ناوچەکە، هونەرمەند و خوشنووس [[یەحیا ئەربیلی]] شێوازێکی نوێی لە هونەری هاوچەرخدا نمایش کرد، کە بریتی بوو لە دروستکردنی تابلۆی هونەریی [[خوشنووس]]ی بە بەکارهێنانی [[زێڕ]]ی عەیار ٢١ و [[ئەڵماس]] و زیوی ساف. ئەم کارە وەک تێکەڵکردنی پیشەی [[زێڕنگەری]] و هونەری خوشنووسی و داهێنانێکی نوێ لە مێژووی هونەری شارەکەدا هەژمار دەکرێت.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
پەڕگە:Yahya_Ibrahim_Arbilli_Exhibition_2024.jpg|ھونەرمەند یەحیا ئەربیلی لە پێشانگاکەیدا لە هەولێر
پەڕگە:Allah_Calligraphy_Gold_and_Diamond_Art.jpg|تابلۆی (الله) دروستکراو لە زێڕی ٢١ و ئەڵماس و زیوی ساف
&lt;/gallery&gt;

== پێشانگا ==
&lt;gallery&gt;
File:قلعة هه ولير.jpg|قەڵای ھەولێر
پەڕگە:Arbil Clock.JPG|کاتژمێری باخی شار لە ھەولێر
پەڕگە:City park Hawler.JPG|باخی شار
پەڕگە:Street View Below Citadel - Erbil - Iraq.jpg|خوار قەڵا
پەڕگە:View of the Citadel - Erbil - Iraq - 01.jpg|قەڵای ھەولێر
پەڕگە:Inside the Bazaar - Erbil - Iraq.jpg|ناوەوەی بازاڕی قەیسەری
پەڕگە:Mechko coffe.JPG|چایەخانی مەچکۆ
من امام قلغة اربيل ليلا.jpg|پارکی شار بە شەو
Hall of Family Mall.jpeg|ھۆڵی فامیلی مۆڵ
&lt;/gallery&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[پێرستی گەڕەکەکانی ھەولێر]]
* [[پێڕستی شارەکانی کوردستان|شارەکانی کوردستان]]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}

== کتێبنامە ==
* [[René Grousset|Grousset, René]], ''The Empire of the Steppes'', (Translated from the French by Naomi Walford), New Brunswick: [[Rutgers University Press]] (1970)
* {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Nováček |یەکەم=Karel |سەردێڕ=Research of the Arbil Citadel, Iraqi Kurdistan, First Season |journal=Památky archeologické |بەرگ=٩٩|پەڕەکان=٢٥٩–٣٠٢|ڕێکەوت=٢٠٠٨|ناونیشان=https://www.gemaart.com/wp-content/uploads/2020/09/PAPER_Citadel-Research_Novacek.pdf}}
* {{بیرخستنەوە|دوایین١=Sourdel |یەکەم١=D. |editor1-first=P. |editor1-last=Bearman |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |editor3-link=Clifford Edmund Bosworth |سەردێڕ=Encyclopaedia of Islam, Second Edition |ساڵ=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Brill Online |chapter=Irbil |oclc=٦٢٤٣٨٢٥٧٦}}
* {{بیرخستنەوە|دوایین=Villard |یەکەم=Pierre |بەستەری نووسەر=Pierre Villard |editor1-first=Francis |editor1-last=Joannès |سەردێڕ=Dictionnaire de la civilisation mésopotamienne |زنجیرە=Bouquins |ساڵ=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Robert Laffont |شوێن=Paris |زمان=fr |ژپنک=٩٧٨-٢-٢٢١-٠٩٢٠٧-١|پەڕەکان=٦٨–٦٩|chapter=Arbèles}}
* {{بیرخستنەوە|دوایین١=Woods |یەکەم١=John E. |ساڵ=١٩٧٧|سەردێڕ=A note on the Mongol capture of Isfahān |journal=Journal of Near Eastern Studies |بەرگ=٣٦|issue=1 |پەڕەکان=٤٩–٥١|jstor=544126 |issn=0022-2968 |doi=10.1086/372531|s2cid=161867404}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [[:en:Cities of the ancient Near East|شارە دێرینەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]
*[https://web.archive.org/web/20090326022751/http://www.faoiraq.org/images/word/erbil.pdf ئامارەکانی پارێزگای ھەولێر]
*[http://hawlergov.org/ پێگەی پارێزگای ھەولێر]
{{پۆلی کۆمنز|Arbil}}

{{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}}
{{شارەکانی کوردستان}}
{{پایتەختەکانی کوردستان}}
{{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}}

{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}}

[[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]]
[[پۆل:ھەولێر]]
[[پۆل:مانگیلەی بەپیت]]
[[پۆل:باشووری کوردستان]]
[[پۆل:حەدیاب]]
[[پۆل:شارەکانی عێراق]]
[[پۆل:شارەکانی کوردستان]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ٦ەمی پ. ز]]
[[پۆل:دامەزرانەکانی ھەزارەی ٦ەمی پ.ز]]
[[پۆل:پارێزگای ھەولێر]]
[[پۆل:شام]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ٦ەمی پ.ز]]
[[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]]
[[پۆل:ھەرێمی کوردستان]]</text>
      <sha1>6d1cx1sor3iyrl6awywkrf12xznfg1p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574969</id>
      <parentid>1574968</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T07:51:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1silent scientist</username>
        <id>51740</id>
      </contributor>
      <comment>/* داھێنانە ھونەرییەکان */</comment>
      <origin>1574969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57506" sha1="lbl7rtltunnf1dkoagckxn69zf54e6k" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو       = ھەولێر
| ناوی_فەرمی           = Hawler
| ناوی_خۆماڵی  =
| زمانی_ناوی_خۆماڵی =
| ناوەکانی_تر    = أربیل - Hewlêr - ܐܲܪܒܝܠ
| جۆری_نیشتنگە  = [[شار]]
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە       = {{Photomontage
| photo1a = أربيل &quot;عاصمة الياحة العراقية&quot;.jpg
| photo2a = Mudhafaria Minaret (evening).jpg
| photo2b = Shenglbana.jpg
| photo3a = A traditional Kurdish house interior, Kurdish Textile and Cultural Museum, Citadel of Erbil.jpg
| photo3b = Citadel of Hewlêr (Erbil), Iraqi Kurdistan.jpg
| photo4a = Chaldean Catholic Cathedral of Saint Joseph 2005 (Ankawa, Erbil, Iraq).jpg
| photo4b = Machko.jpg
| photo5a =
| spacing = 2
| size = 280
| foot_montage = لەسەرەوە بۆ خوارەوە و ڕاست بۆ چەپ:{{br}} پارکی شار و [[داون تاونی ھەولێر]] {{br}} [[منارەی چۆلی]] • دیمەنێکی سروشتی ھەولێر {{br}} [[مۆزەخانەی ڕستن و چنینی کوردی|مۆزەخانەی ڕستن و چنین]] • [[قەڵای ھەولێر]] {{br}} [[کڵێسای قەشە یووسف، عەنکاوە|کڵێسای قەشە یووسف]] • دیمەنێکی دەرەوەی قەڵای ھەولێر
}}
| قەبارەی_وێنە      =
| شرۆڤەی_وێنە  =
| وێنەی_ئاڵا  =
| قەبارەی_ئاڵا  =
| وێنەی_مۆر  =
| قەبارەی_مۆر  =
| وێنەی_نیشان  =
| قەبارەی_نیشان  =
| ناسناو  =
| دروشم   =
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=12 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}}
| قەبارەی_نەخشە  = 70px
| شرۆڤەی_نەخشە              =
| دەرزیی_نەخشە              = Kurdistan Region#Iraq
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = ھەولێر
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 270px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی ھەولێر لە [[ھەرێمی کوردستان]]##جێگەی ھەولێر لە [[عێراق]]
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord|36.191188|N|44.009189|E|region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
| جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگاکانی کوردستان|پارێزگا]]
| ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]]
| جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ھەولێر|ناوەندی قەزای ھەولێر]]
| جۆری_دابەشکراو٤ =
| ناوی_دابەشکراو٤ =
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران =
| ڕێکەوتی_دامەزران = ٣٠٠٠ پ. ز
| سەردێڕی_دامەزران١ =
| ڕێکەوتی_دامەزران١ =
| سەردێڕی_لەناوچوون =
| ڕێکەوتی_لەناوچوون =
| دامەزرێنەر  =
| ھۆکاری_ناونران =
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات =
| جۆری_دەسەڵات  = ئەنجومەن - بەڕێوەبەرایەتی
| حیزبی_سەرۆک  =
| سەرناوی_سەرۆک  = پارێزگاری ھەولێر
| ناوی_سەرۆک  = [[ئومێد خۆشناو]]
&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٢٠
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = ١١٣
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = ٢
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا =
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ =
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م   = ٣٩٠
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م  =
| نزمترین_بەرزایی_بە_م  =
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان  = ٩٤٠،٠٠٠&lt;ref&gt;https://worldpopulationreview.com/cities/iraq/erbil&lt;/ref&gt;
| دانیشتووان_لە   = ٢٠٢٥{{ھن}}(بەپێی world population review
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢  =
| مەزندەی_دانیشتووان  =
| مەزندەی_دانیشتووان_لە =
| دانیشتووانی_شاری  =
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ =
| دانیشتووانی_لادێیی =
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ =
| سەرناوی_دانیشتووان  =
| ئاگاداریی_دانیشتووان  =
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt;
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = زمان و ئایین
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = زۆرینە: [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[بنزاری ھەولێری]]){{ھن}}کەمینە: [[تورکمانی عێراق|تورکمانی]] و [[زمانی سوریانی|ئاشووری]]
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = زۆرینە: [[ئیسلام]] ([[سوننە]]){{ھن}} کەمینە: [[مەسیحییەت]]
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      =
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١  = +٣
| جیاوازی١_لە_utc = تێبینی نەکراوە
| کاتناوچە١_DST = +٣
| جیاوازی١_لە_DST =
&lt;!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە = پۆستاڵ کۆد
| کۆدی_پۆستە  = ٤٤٠٠١
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢ =
| کۆدی_پۆستە٢  =
| جۆری_کۆدی_ناوچە =
| کۆدی_ناوچە  = ٠٦٦
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە  =  [https://www.hawlergov.org/app/ku/governorate پارێزگای ھەولێر]
| پەراوێزەکان  =
}}

'''ھەولێر''' ({{بە عەرەبی|أربیل|Arbīl}};&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=أربیل|زمان=ar|ئیش=Aljazeera|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/encyclopedia/citiesandregions/2015/5/21/أربیل|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}&lt;/ref&gt; {{بە سوریانی|ܐܲܪܒܹܝܠ|Arbel}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Search Entry|ناونیشان=https://www.assyrianlanguages.org/sureth/dosearch.php?searchkey=16848&amp;language=id|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.assyrianlanguages.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Khan|یەکەم=Geoffrey|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0rS9CwAAQBAJ|سەردێڕ=A Grammar of Neo-Aramaic: The Dialect of the Jews of Arbel|ڕێکەوت=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٣٠٥٠٤-٥|پەڕە=٢|زمان=en|وتەگێڕانەوە=There are a number of variant forms of the name Arbel. The form Arbel, which is used throughout this book, is the Neo-Aramaic form of the name. The Arabic-speaking Jews of the town refer to it as Arbīl or Arwīl. In Classical Arabic sources it is known as Irbīl. The Kurds call it Hawler, which appears to have developed from the form Arbel by a series of metatheses of consonants. The name appears to be of non-Semitic origin. It is first found in cuneiform texts dating to the third millennium B.C. , where it usually has the form Urbilum.}}&lt;/ref&gt; بە [[کوردیی باکووری]]: Hewlêr) شارێکی دێرینی [[باشووری کوردستان|باشووری کوردستانە]]، ئێستا ناوەندی [[پارێزگای ھەولێر]] و پایتەختی [[ھەرێمی کوردستان]]ە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Danilovich|یەکەم=Alex|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_yVxDwAAQBAJ&amp;q=rudaw.net+kurdistan&amp;pg=PT54|سەردێڕ=Federalism, Secession, and International Recognition Regime: Iraqi Kurdistan|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨٠٤٢٩٨٢٧٦٥٥|زمان=en}}&lt;/ref&gt; بەپێی ئاماری بەڕێوەبەرایەتیی [[پارێزگای ھەولێر]] ساڵی ٢٠٠٩، ژمارەی دانیشتووانی ھەولێر ١ ملیۆن و ٧١٣٤٦٤ کەسە کە دەکاتە ٣٢٢٧١٩ خێزان. ھەولێر لە ١٠ شارۆچکە و ٣٧ شارەدێ پێک دێت و ٤١٠ گەڕەکی ھەیە و نێو شاری ھەولێریش ٨٠ گەڕەکی ھەیە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دانیشتوانی ھەولێر|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/383|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=کوردی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=ژمارەی دانیشتووان|ناونیشان=https://govkrd.b-cdn.net/Ministries/Ministry%20of%20Planning/Kurdish/بڵاوکراوەکان/لێکۆڵینەوە/7.%20ژمارەی%20دانیشتوان.pdf|journal=حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|پەڕەکان=٢}}&lt;/ref&gt;زۆرینەی دانیشتووانی شارەکە [[کورد|کوردن]]، جگە لە کەمینەکانی دیکەی [[تورکمانی عێراق|وەک تورکمان]] [[عەرەب|و عەرەب]] و [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] [[ئاشوورییەکان|و ئاشووری]].

شاری ھەولێر بە یەکێک لە کۆنترین شارەکانی جیھان دەژمێردرێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Centre|یەکەم=UNESCO World Heritage|سەردێڕ=Erbil Citadel|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/1437/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=UNESCO World Heritage Centre|زمان=en}}&lt;/ref&gt; ڕەنگە مێژووی نیشتەجێبوونی مرۆڤ لەم شارە بگەڕێتەوە بۆ ھەزارەی پێنجەمی پێش زایین.&lt;ref name=&quot;Novice&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Novice|یەکەم=Karel|ڕێکەوت=٢٠٠٨|سەردێڕ=Research of the Arbil Citadel, Iraq, First Season|journal=Památky Archaeological|issue=XCIX|پەڕەکان=٢٥٩–٣٠٢}}&lt;/ref&gt; لە دڵی شارەکەدا [[قەڵای ھەولێر|قەڵای دێرینی ھەولێر]] و [[منارەی چۆلی]] ھەیە. لە نووسراوەکانی پاشای [[سۆمەر]]ی، [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی|سلووکی]] ناونراوە بە ''ئوربیلم''، لە نووسراوەکانی [[بابل]]ی و [[ئاشوور]]ی بە ''ئەربائیلۆ'' ناودەبرا، کە بە واتای چوار خودا دەھات، لە سەردەمی بابلی شوێنی پەرستنی عەشتار بووە.&lt;ref name=&quot;villard&quot;&gt;{{Harvard citation no brackets|Villard|2001}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hamblin&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hamblin|یەکەم=William J.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=en9tzr1-VM4C|سەردێڕ=Warfare in the Ancient Near East to 1600 BC|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٠-٤١٥-٢٥٥٨٩-٩|پەڕە=١١١|بەستەری نووسەر=William J. Hamblin}}&lt;/ref&gt;لە ھەزارەی ٣ی پێش زایین ھەولێر زلھێزێکی سەربەخۆ بوو لە ناوچەکەی خۆیدا. بۆ ماوەیەک لەلایەن [[گۆتی|گۆتییەکانەوە]] داگیرکرا. لە کۆتایی ھەزارەی دووەمی پێش زایین کەوتە ژێر کۆنترۆڵی ئاشوورییەکان. دوابەدوای ئەمەش بەشێک بوو لە چەند ئیمپراتۆرییەتێک بە نۆرە، لەوانە [[ماد|ئیمپراتۆرییەتی ماد]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]]، [[شانشینی مەقدۆنیا]]، [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی]]، ئیمپراتۆرییەتی ئەرمەنستان، [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]]، [[ئاشوور (پارێزگای ڕۆمانی)|ئاشووری ڕۆمانی]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]]، ھەروەھا پایتەختی ویلایەتی لقەکەی [[ئادیابین|ئادیابینە]] لە نێوان ناوەڕاستی سەدەی دووەمی پێش زایین و سەرەتای سەدەی دووەمی زایینی. لە [[سەدەکانی ناوین|سەدەکانی ناویندا]] شارەکە لەلایەن ئیمپراتۆرییەتی [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجوقی]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکانەوە]] حوکمڕانی کرا.&lt;ref&gt;Georges Roux – Ancient Iraq&lt;/ref&gt;

لە ھێڵکارییەکی خەتی بزماری ناسراو بوو بە (ئای کشان کلاما) واتە (ماڵی خاتوونی ھەرێمەکە)، ھەروەھا پەرستگایەک بوو بۆ پادشای ئاشورییەکان کە پەیکەرێکی پادشای [[پانیپاڵ]] و پەیکەری خواوەندی [[عەشتار]] کە لە [[بڕۆنز]] دروست کرابوو دۆزراوەتەوە. بەھۆی گرنگی ئەم شارە، [[پادشا]]ی ئاشوری، سەنحاریب ھەستا بە پەنگاوکردن (خزن)ی ئاو لە تونێل (نۆین)ی دروستکراو بە بەردی مەڕمەڕ، کە لە گوندی [[مورتکیان]]ی بەستۆڕە دەست پێدەکات تا دەگاتە ھەولێر، کە درێژی ئەم نۆینە (تونێلە) ٢٢ کیلۆمەترە لەژێر زەوی لێدراوە، شارەکە لەلایەن ئەنجومەنی گەشتیاری عەرەبییەوە وەک پایتەختی گەشتیاری عەرەبی بۆ ساڵی ٢٠١٤ دەستنیشانکرا.&lt;ref&gt;[http://cabinet.gov.krd/a/d.aspx?l=12&amp;a=45887 Erbil named 2014 Arab Tourism Capital] {{Webarchive}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://rudaw.net/english/opinion/23122013 &quot;Erbil: Kurdish City, Arab Capital&quot;], Rudaw.&lt;/ref&gt; لە مانگی تەممووزی ٢٠١٤ [[قەڵای ھەولێر]] وەک [[میراتی جیھانیی یوونێسکۆ]] دیاریکرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Centre|یەکەم=UNESCO World Heritage|سەردێڕ=Erbil Citadel|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/1437/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=UNESCO World Heritage Centre|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== جوگرافیا ==
شاری ھەولێر دەکەوێتە ناوەڕاستی [[باشووری کوردستان]] و شوێنێکی گرنگ بووە لە کۆنەوە تا ئێستا.
زۆربەی ناوچەکانی زەویی بەپیتن بۆ کشتوکاڵ و ئاودێری دەست دەدات. کەشوھەوایەکی چواروەرزەی ھەیە. ھاوینی گەرمە و زستانی سارد..

== دانیشتووان ==
زۆربەی دانیشتووانی ھەولێر کوردن، کەمینەی دانیشتووان [[عەرەب]] و [[تورکمان]] و [[ئاشووری]] و [[ئەرمەنی]]ن، بەڵام بە [[زمانی کوردی|کوردی]] قسە دەکەن. بەپێی ئامارەکانی ٢٠١٤ بێت ١٫٧٥ ملیۆن کەس لە ھەولێر دەژین.&lt;ref&gt;[http://www.citypopulation.de/Iraq.html ئاماری دانیشتووانی پارێزگاکانی عێراق], ماڵپەڕی citypopulation.&lt;/ref&gt;

== کەسایەتییە ناسراوەکان ==

* *[[Yahya Ibrahim Arbilli|یەحیا ئەربیلی]]**: هونەرمەند و خۆشنووسێکی دیاری شاری هەولێرە. بەوە ناسراوە کە یەکەمین کەسە لەسەر ئاستی جیهان هونەری خۆشنووسی عەرەبی و ئیسلامی تێکەڵی بەردی گرانبەها و زێڕ کردووە. لە ساڵی ٢٠٢٤دا، پێشانگایەکی تایبەتی لە هەولێر کردەوە کە تێیدا تابلۆی دروستکراو لە زێڕی عەیار ٢١ و ئەڵماس و زیوی سافی نمایش کرد.

== مێژووی ھەولێر ==
مێژووی شاری ھەولێر کۆنە و تا ئێستا دیار نییە بۆ کەی دەگەڕێتەوە بەپێی گێڕانەوەکان بێت مێژووەکەی بۆ سنووری (٦٠٠٠) ساڵ بەر لە زایینەوە نشینگەیەکی ئاوەدان دەگەڕێتەوە و تا ئەمڕۆش ھەر بەردەوامە.

&quot;مێژووی ھەولێر بە ھۆی ئەنجام نەدانی کنە و پشکنینی شوێنەوارییەوە ئەستەمە بتواندرێت لەم کاتەدا مێژووی دروستکردنی ھەولێر بەشێوەیەکی زانستیانە بخرێتە بەر چاو. سەرچاوەکانی نووسینەوەی مێژووی ھەولێر،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مێژووی ھەولێر|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/380|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231118001900/https://www.hawlergov.org/app/ku/node/380|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; کە لە چوارچێوەی ئەم توێژینەوەیەدا بەکاردەھێندرێن بریتین لە سەرچاوەی مێژووی دەرەکی، واتە ئەو تۆمارانەی لەلایەن ئەوانی دیکەوە دەربارەی ئەم شارە نووسراون و لە شوێنی جوگرافیایی دیکەدا دۆزراونەتەوە، ھۆکاری ئەمەش ئەنجام نەدانی کنە و پشکنینی شوێنەوارییە لە قەڵای ھەولێردا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قەڵای ھەولێر|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/455|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=مەلا قادر|یەکەم=ئاسۆس محەمەد|ڕێکەوت=٢٩٫٠١٫٢٠١٠|سەردێڕ=بەرکوڵێک لەبارەی مێژووی کۆنی ھەولێر|ناونیشان=https://doktorasossqader.blogspot.com/2010/06/blog-post_29.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=https://doktorasossqader.blogspot.com/2010/06/blog-post_29.html}}&lt;/ref&gt; ئەوەی شایانی ئاماژەپێدان بێت ئەوەیە، گردی قالنیچ ئاغا، کە بە دووری کیلۆمەترێک دەکەوێتە باشوری قەڵای ھەولێرەوە، دەکرێت سەرە داوێکمان لەبارەی مێژووی نیشەجێبوون بەدەستەوە بدات گردی قالنج ئاغا کە کنەو پشکنینی تێدا ئەنجامدراوە و ئەنجامەکانی کنەو پشکنین ئەوە دەردەخەن، کە ئەم شوێنە شوێنەوارییە لە نێوان سەردەمی حەلەف و جەمدەت نەسردا ئاوەدان بووە. لێ لە دەسپێکی ھەزارەی سێیەمی بەر لە زایندا دانیشتوانی گردی قالنج ئاغا دەست بەرداری شوێنەکە بوونە&quot;.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەرکوڵێک لەبارەی مێژووی کۆنی ھەولێر|ناونیشان=http://doktorasossqader.blogspot.com/2010/06/blog-post_29.html|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|زمان=de}}&lt;/ref&gt;

=== پێش زایین ===
لە ساڵەکانی (٢٣١٦ تاوەکوو ٢٣٧١ پێش زایین) بەمەبەستی دەست بەسەرداگرتنی داھات و فرە سامانێتی دەڤەرەکە، پەلاماری ھێرشەکانی سەرگۆنی ئەکەدی گەیشتوونەتە ھەولێر و دەستی بەسەرداگیراوە. دواتر لە ساڵانی (٢١٥٠ تاوەکوو ٢٠٥٠پێش زایین) بووە بە بنکەیەکی سەرەکی لە دەوڵەتی [[گۆتی|گوتییەکان]] کە لە نەتەوە دێرینەکانی زاگرۆسن؛ و لە ساڵانی (٢٠٥٠ تاوەکوو ١٩٥٠ پ. ز) کەوتووەتە ژێر دەسەڵاتی خانەوادەی سێھەمی ئیمپراتۆرییەتی ئووری [[سۆمەر|سوومەرییەوە]]. لە ساڵی (١٦٠٠ پ. ز) و دواتر کەوتووەتە ژێر دەسەڵاتی کاشییەکانەوە، کە مەزەندە وایە لە ھۆزە دێرینەکانی کورد بووبن. ھاوکات دەوڵەتی [[ئاشوور]]یش لە باکوور دامەزرا و چەند ھۆزێکی تری وەکو میتانی و خۆرییەکان دەسەڵاتیان لەو ناوەدا پەیدا کرد لە ناوچەکانی ئاشوور و ھەولێر و کەرکووک لەژێر دەسەڵاتی دەوڵەتی میتانییەکاندا بوون.

لە ڕۆژگاری فەرمانڕەوایی [[ئاشوور]]ییەکانەوە لە (٢٥٠٠ تاوەکوو ٦١٢ پ. ز) ھەولێر لە ئەوپەڕی گەشەسەندن و پێشکەوتنی دابوو، ئەوکاتە پایتەختی ئایینی ئاشوورییەکان و تەختی خوداوەندی عەشتار (عەشتار ئەربیلا) پەرستگای ئاشوورییەکان بووە، ناوی ھەولێر لە نووسراوە مێخییەکانەوە بە شێوەی (ئی کشان کلاما) ھاتووە کە دەکاتە (ماڵی خانمەکەی ھەرێم) کە سەرچاوە و ھێمای سەرکەوتن بووە و (عەشتاری نەینەوا) ش خوداوەندی ئەڤین و ڕابواردن بووە.

ساڵانی (٧٠٥*٦٨١ پ. ز) , لە دوای سەرگونی ئەکەدی سەنحاریبی کوڕی بووە بە فەرمانڕەوا، ئەو پادشایە لە دووری (٢٠) کیلۆمەترەوە لە ڕووباری بەستۆڕەوە ئاوی بۆ شار و [[قەڵای ھەولێر]] ڕاکێشاوە، کە بە جۆگەی سەنحاریب ناسراوە و بۆ ئەو سەردەم کارێکی دەگمەن و مەزن بووە. دواتر لە ساڵی (٦١٢پ. ز) ئیمپراتۆرییەتی [[ماد]] دامەزرا و ھەولێریش کەوتە نێو ئەو ئیمپراتۆرییەتەوە و بووە بە بەشێک لە بنکە و ناوەندی دەسەڵاتی ئەو ئیمپراتۆرییە. دوای ئەمە ھەولێر بووە بە بەشێک لە [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]].

لە ساڵی (٣٣١پ ز) و بە فەرماندەی [[ئەسکەندەری مەزن]]ی مەکدۆنی و لە شەڕی (ئەربیلا)یان [[شەڕی گۆگەمیلا|گوگمەلا]] (Gaugamela) کە ھەڵکەوتەکەی نزیکەی سەد کیلۆمەتر لە ڕۆژاوای ھەولێر مەزەندە دەکرێت نزیک ڕووباری گۆمەلی ناوچەی گۆرانەتی، ئیمپراتۆرییەتی یۆنانی بەسەر دارای شای ھەخامەنییەکان زاڵبوون و ھەولێر بووە بەشێک لە مولکەکانی ئەو ئیمپراتۆرییەتە. لە پاش مردنی ئەسکەندەر لە ساڵی (٣٢٣*پ. ز) لە شاری بابل، ھەولێر (تێکڕای عێراق و سووریا) ش کەوتنە ژێر دەسەڵاتی (سلۆقس) کە یەکێک بووە لە فەرماندەکانی ئەسکەندەر، ئەم فەرمانڕەوایە ھەولێری زۆر ئاوەدانکردووەتەوە و خزمەتی کردووە.
لە ساڵانی (١٤٨. پ. ز*٢٢٦ز) فارسەکان توانیان بەسەر سلوقییەکاندا زاڵ بن کە بەر لەوکاتە حوکمڕانی ھەولێر بوون، ئەم فارسانە دەوڵەتێکی فیدراڵییان دامەزراند کە لە چەند میرنشینێک پێکھاتبوو وەک میرنشیینەکانی (ڕەھا (ئورفا),تەدمور، شنگار، حەزەر (ھەترا), دواتریش حەدیاب (ئەدیابین))، ھەولێر گرنگترینی شارەکانی میرنشینی حەدیاب بووە. ئەم میرنشینە (لە نێوان ھەردوو زێی گەورە و گچکە دامەزراوە) میرەکەی (ئیزات) بووە، لە میرە بە ناو و مەزنەکانی فارسان بووە، مافی لەسەرکردنی تاجی بەرز و خەوتنی نێو چوار پایەی زێڕینی ھەبووە، ئەم پلە و پایەی بە خەڵات پێدرابوو لەلایەن پادشا (ئورتەبانی سێیەم), کە ھاوکاریی بووە بۆ گەیشتن بە تەختی پادشایی. ساڵی (٨٣پ. ز) و بۆ ماوەی (١٠) ساڵێک لە ڕۆژگاری (تیگران شا)ی ئەرمەنی ھەولێر کەوتە ژێر ڕکێفی سوپای ئەرمەنەوە.
[[پەڕگە:Siège d'Irbil 1258-1259.jpeg|وێنۆک|ساڵانی ١٢٥٨–١٢٥٩ گرتنی ھەولێر لەلایەن ئیلخانییەکانی ئیمپڕاتۆری مەغۆل.]]

=== دوای زایین و ھاتنی ئیسلام ===
لە ساڵی ٤٤ زایین ھەولێر بووە پێتەختی ئەدیابین و شاژن ھیلین کە ئایینی [[جوو|جوولەکەیان]] پەرەو دەکرد. لە دوای چەن پەلامار و ھێرشێکی ڕۆمانەکان و بەناوبانگترینیان ھێرشی پادشا (کەراکولا) بوو ساڵی (٢١٦٧ز) ھەولێر داگیرکراو، فارسەکانی وەدەرناو لە ناوی بردوون، ئەو پادشایە ستەمکارە ئەوەندە دڵڕەق بوو گۆڕی میر وپادشاکانی فارسەکانیشی ھەڵتەکاندوون، ساڵی (٢٢٦ز) لە ڕۆژگاری (شا ئەردە شێر)ی ساسانی، لە مەدائینەوە پەلاماری ھەولێر درا و، ھەولێر کەوتە ژێر دەسەڵاتی ساسانییەکان و پەرستگای ئایینی زەردەشتیی لێ دروست کرا.

ساڵی (٦١٢ ز) لەگەڵ ھاتنی سوپای [[ئیسلام]]، ساسانییەکان مەدائین و ھەولێر و زۆربەی ناوچەکەیان جێھێشت. ساڵی (١٦ی کۆچی) و لە ڕۆژگاری ([[خەلیفە]]) جێنشین ([[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتاب]]) بە فەرماندەی (عوقبەی کوڕی فەرقەد) لەشکری ئیسلام گەیشتە ئەو ھەرێمە و ھەولێر و [[پارێزگای نەینەوا|نەینەوا]] و زۆربەی ھەرە زۆری ناوچەکانی دەورووبەر کەوتنە ژێر ئاڵای دەوڵەتی ئیسلام. ساڵی (١٣٢ی کۆچی) و لە نزیک ھەولێر و لە شەڕی (زاب)ی یەکلاکەرەوە، [[خەلافەتی عەباسی|عەباسییەکان]] سەرکەوتن بەسەر ئەمەوییەکاندا و ھەولێر کەوتە ژێر فەرمانڕەوایی عەباسییەکانەوە.
لە ڕۆژگاری دەسەڵاتدارێتی بوەیھییەکان لە [[بەغدا]] (٣٣٣*٤٤٧ی کۆچی) کوردە [[رەوەندی|ھەزبانییەکان]] توانیان میرنشینێکی بەدەسەڵات لە ھەولێر دابمەزرێنن، ھەولێر لەم سەردەمەدا پێگە و بایەخی شایستەی خۆی وەرگرتەوە و پەیوەندی دۆستایەتی و ئاڵووێری بازرگانیی پتەوی لەگەڵ میرنشینەکانی حەمەدانییەکان و عوقێڵییەکاندا لە مووسڵ و [[شام]] ھەبوون. ئەم میرنشینە درێژەی کێشا تا ھەڵکەوتنی (عیمادەدینی زەنگی) لە مووسڵ لە ساڵی (٥٢١ی کۆچی) کە توانی کۆتایی بەم میرنشینە بھێنێت و تەواوی ناوچەکەی خستە ژێر دەسەڵاتی خۆیەوە. ساڵی (٥٣٩ی کۆچی/١١٤٤ی زایینی) زێنەدینی عەلی کوچک کوڕی بەکتەکین کە فەرمانداری قەڵای مووسڵ بوو لە سایەی عیمادەدینی زەنگی، توانی میرنشینێکی سەربەخۆ لە ھەولێرو دەورووبەریدا دابمەزرێنێت و بە میرنشینی بە کتیکی ناسرا. لە ساڵی (٥٦٣ی کۆچی/١١٦٨ی زایینی) زێنەدین عەلی کوچک کۆچی دوایی کردو کوڕە بچووکەکەی (زێنەدین یوسف) دەسەڵاتی وەرگرت، پاشتر لە ساڵی (٥٦٨ی کۆچی/١١٩٠ی زایینی) [[موزەفەرەدین کۆکبری|موزەفەرەدینی گورگە بۆری کوکبری]] برای بوو بە فەرمانڕەوای میرنشینی ھەولێر، لە سایەی حوکمڕانی میر مزەفەری ئەتابەگ میرنشینی ھەولێر بوو بە بەھێزترین و ناودارترینی میرنشینەکانی ئیسلامی و ئەو پەڕی پێشکەوتن و گەشەی زانستی و ئاوەدانی و دەسەڵاتی ھەبوو، ماوەی حوکمڕانییەتی لە نێوان (٥٨٦ک*٦٣٠ک/١١٩٠ز *١٢٣٣ز) درێژەی کێشا، مزەفەرەدین [[بەیعەت]]ی دا بە پێشەوای کوردیی [[سەلاحەدینی ئەییووبی|سەلاحەدینی ئەیوبی]] و پتر لێی نزیک بۆوە بە خواستنی (ڕەبیعە خاتوون)ی خوشکی سەلاحەدین، لە ڕۆژگاری شا موزەفەردەین فەرماندارێتی میرنشینی ھەولێر گەیشتە ئەوپەڕی ھێز و دەسەڵات و تەواوی ناوچەی شارەزوور کەوتنە نێو دەسەڵاتی ئەو میرنشینە کە ھەر لە زێی گەورەوە تا سلێمانی و داقوق دەگرێتەوە. [[سوڵتان]] موزەفەر پیاوێکی خێرخواز و زانستپەروەر و دادپەروەرێکی لە خواترس وخزمەتکاربووە، لە ڕۆژگاری ئەودا یادە ئاھەنگەکانی مەولوودی پێغەمبەر کراوە و شەوانە تا بەرەبەیان چراخان ھەڵکراون و ئاھەنگ و خێروشادی بەردەوام بووە، ھەولێر بووە بە ڕووگەی زانا و دانا و ھزرەوان و پیاوانی زانست و فەلسەفە و مێژووناسان و دەیان فێرگە و قوتابخانە و فەرمانگەی خزمەتگوزاری و چاودێری کۆمەڵایەتیلەو شارەدا کراوەتەوە، خزمەتێکی زۆری ھەولێر کراوە و ئەو پەڕی ئاوەدانی و پێشکەوتنی بەخۆوەبینیوە، ھەولێر لەو ڕۆژگارەدا لە چەرخی زێڕینیدا بووە. دیاریترین شوێنەوارەکانی ئەو سەردەم [[منارەی چۆلی]] و قوتابخانەی موزەفەرییە و بازاڕگاکانی قەیسارییەی ھەولێرن.

دوای وەفاتی [[موزەفەرەدین کۆکبری]] لە ساڵی (٦٣٠ی کۆچی/١٢٣٣ی زایینی) میرنشینی ھەولێر چووەوە ژێر سایەی خەلیفە موستەنسیر بیلای عەباسی و لە ساڵی (١٢٣٥ی زایینی) لەشکرێکی بە فەرماندەیی (ئەبوفەزیل ئیقبالیشەڕابی) ناردە سەر ھەولێر و داگیری کرد. ھەولێر لە ڕۆژگاری موزەفەردەین و لە دوای وەفاتیشی دوچاری پەلاماری [[مەغۆل]]ەکان بووە. دواتر لە دوای ڕووخانی دەوڵەتی عەباسی بەدەست مەغۆلەکانەوە، لە ساڵی (٦٥٦ی کۆچی/ ١٢٥٨ی زایینی) ئیتر ھەولێر کەوتە ژێر فەرمانڕەوای مەغۆلەکانەوە. لە ساڵی (١٣٣٧ی زایینی) کەوتە ژێر دەسەڵاتی مەغۆلە ئیلخانییەکانەوە دواتریش جەلائیرییەکان. پاشان کەوتە ژێر ڕکێفی فەرمانڕەوایانی قەراقویونلو (کە ئالاکەیان وێنەی بەرخی ڕەشی لەسەر بوو) و ئینجا لە ساڵی (١٤١٠ی زایینی) کەوتە ژێر دەسەڵاتی دەوڵەتی ئاق قویونلو (خودان ئالای بەرخە سپی) ئەمانەش لەو ھۆزە تورکمانانە بوون کە لایەنگر و جێگرەوەی مەغۆلەکان بوون.

ساڵی (١٥٠٨ی زایینی) کەوتە ژێر دەسەڵاتی دەوڵەتی [[سەفەوییەکان]]، تا شکانی سوپای فارس لە بەرامبەر ھێرشی سوپای [[سەلیمی دووەم|سوڵتان سەلیم]]ی دووەمی عوسمانلی. ساڵی (١٥١٤ی زایینی) لە دوای شەڕی [[شارستانی چاڵدێران|چالدێران]] و سەرکەوتنی لەشکری سوڵتان سەلیمی دووەمی عوسمانلی، ھەولێر و ئینجا ھەموو عێراق کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانلییەوە]]. حوکمڕانی ھەولێر بۆ ماوەیەک بە فەرمانی سولتانی عوسمانی درا بە '''میر حوسێن داسنی''' میری '''شێخان'''. دواتر میرانی سۆران بوون بە حوکمران. دوای ١٨٨١ لە دەورانی سوڵتان عبدالمجید ھەولێر بوو بە سنجاق (لیوا) لە سنووری ویلایەتی [[مووسڵ|موسل]] و یەکەم [[شارەوانی]] تێدا دامەزراو و فەرمانگەی تاپۆ و گومرگ پێکھێنران تورکی عوسمانی کرا بە زمانی ڕەسمی لە دەزگاکانی دەوڵەت. ئەم ھەرێمانە تاساڵی (١٩١٧ی زایینی) لەژێر دەسەڵاتی عوسمانلییەکان مانەوە.

=== مێژووی نوێ ===
[[پەڕگە:Hewler Old Minaret.jpg|وێنۆک|[[منارەی چۆلی]]]]
لە سەردەمی عوسمانییەکان ھەولێر قەزایەک بووە سەر بە لیوای مووسڵ، بەڵام دوای نەمانی ئەوان و ھاتنی ئینگلیز بۆ ناوچەکە، ئالوگۆڕ بەسەر شێوەی فەرمانداری دامو دەزگاکان ھاتووەو جۆری بەڕێوەبەربردنی نوێ ھاتووەتە ئاراوە. دیارە ھەولێریش سەردەستەی ئەم گۆڕانکاریانە بوو، لە سەردەمی ئینگلیزەکان (حاکم سیاسی) لە لیواکان کاریان کردووە، یاریدەدەری دادوەری ڕامیاریش واتە (مساعد لحاکم السیاسی) لە قەزایەکان دانیشتوون (دەبلیو- ئار-ئێچ) کە ئەفسەرێکی ئینگلیزە، یەکەم یاریدەدەری دادوەری ڕامیاری بووە لە ھەولێر، پاشان کە ھەولێر بووەتە پارێزگا ھەر بەخۆی بووە بە دادوەری ڕامیاری ئەم شارە، لە پەرتووکی (دوو ساڵ لە کوردستان) کە بیرەوەرییەکانی خۆیەتی ئاماژە بەوەدەکات ھەولێر ڕۆژی (١ی تشرینی دووەمی ١٩١٩) بووەتە پارێزگا و بەگوێرەی ئەم کتێبە بێت (دەبلیۆ-ئار-ئێچ)یەکەم پارێزگاری ھەولێر بووە لەپاش نەمانی دەسەڵاتی عوسمانلییەکان، بەڵام دووای پێکەوەنانی دەوڵەتی عێراق و لکاندنی کوردستان بەعێراقەوە کەسانی شارەکە یان عێراقی ئەو پلەیان وەرگرتووە.

لە دوای ھەڵگیرسانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|شەڕی جیھانیی یەکەم]] و لەپاش [[ڕێکەوتنامەی سایکس–پیکۆ|پەیمانی سایکس*پیکۆ]] و لە بەھاری ساڵی (١٩١٦ی زایینی) بە فەرماندەیی لیوا (پاراشۆف) ھێزەکانی [[ڕووسیا|ڕوسیا]]ی ھاوپەیمانی لە ڕێگەی [[خانەقین]] و [[ورمێ]] بە مەبەستی داگیرکردنی بەغدا، [[ڕەواندز]]یان داگیر کرد. پاشان بەھۆی ھەڵگیرسانی [[شۆڕشی ڕووسیا|شۆڕشی تشرینی یەکەم]] لە ڕووسیا لەو ھەرێمە کشانەوە. ساڵی (١٩١٨ی زایین) و لەدوای داگیرکردنی [[بەغدا]] لەلایەن ئینگلیزەوە ھەولێر کەوتە ژێر دەسەڵاتی ئینگلیز و کاپتن ھای بوو بە حوکمڕانی ھەولێر. بەلام ڕەواندز دووبارە کەوتەوە دەست ھێزی عوسمانییەکانەوە بۆ دوو ساڵ بووە پێگەی سەربازی ئەفسەرێکی تورک بە ناوی ئۆزدەمیر. ساڵی (١٩٢١ی زایین) لە دوای دروستبوونی حکوومەتی عێراق و لکاندنی کوردستانی باشوور بە دەوڵەتی عێراق، ھەولێر کرایە موتەسەرفییەت و (ئەحمەدە فەندی عوسمان)یەکەم موتەسەریف (پارێزگار)ی ھەولێر بووە. ساڵی (١٨٥٨ی زایینی) شارەوانی ھەولێر دامەزراوە و یەکەم سەرۆکی شارەوانی (حاجی ئەحمەد ئاغای عەبدولوەھاب) بووە.

لە ساڵی ١٩١٨ز سوپای بەریتانیی ھاتە ناو شاری ھەولێر. دواتر لە ساڵی ١٩٢٥ ھەولێر کەوتە ژێر دەسەڵاتی قەزائی بەغدا. لە ساڵی ١٩٧٤ ھەولێر بوو بە پایتەختی حوکمی زاتی کوردستان. لە ساڵی ١٩٩١ پاش شکانی سوپای ڕژێمی بەعس و کشانەوەیان لە ناوچەکانی کوردستان، ھەولێر بوو بە پایتەختی کوردستانی عێراق. ساڵی ٢٠١٤ز لە ئێستادا ھەولێر بووە بە پایتەختی گەشتیاریی وڵاتانی عەرەبیی و لە سەرجەم وڵاتانەوە ڕوو لە ھەولێر دەکرێ بەمەبەستی گەشت و بازرگانیی.

== کەشوھەوا ==
{{Weather box
|width = auto
|metric first = Yes
|single line = Yes
|location = ھەولێر

|Jan high C = ١٢٫٤
|Feb high C = ١٤٫٢
|Mar high C = ١٨٫١
|Apr high C = ٢٤٫٠
|May high C = ٣١٫٥
|Jun high C = ٣٨٫١
|Jul high C = ٤٢٫٠
|Aug high C = ٤١٫٩
|Sep high C = ٣٧٫٩
|Oct high C = ٣٠٫٧
|Nov high C = ٢١٫٢
|Dec high C = ١٤٫٤
|Jan mean C = ٧٫٤
|Feb mean C = ٨٫٩
|Mar mean C = ١٢٫٤
|Apr mean C = ١٧٫٥
|May mean C = ٢٤٫١
|Jun mean C = ٢٩٫٧
|Jul mean C = ٣٣٫٤
|Aug mean C = ٣٣٫١
|Sep mean C = ٢٩٫٠
|Oct mean C = ٢٢٫٦
|Nov mean C = ١٥٫٠
|Dec mean C = ٩٫١
|Jan low C = ٢٫٤
|Feb low C = ٣٫٦
|Mar low C = ٦٫٧
|Apr low C = ١١٫١
|May low C = ١٦٫٧
|Jun low C = ٢١٫٤
|Jul low C = ٢٤٫٩
|Aug low C = ٢٤٫٤
|Sep low C = ٢٠٫١
|Oct low C = ١٤٫٥
|Nov low C = ٨٫٩
|Dec low C = ٣٫٩

|rain colour = green
|Jan rain mm=١١١
|Feb rain mm=٩٧
|Mar rain mm=٨٩
|Apr rain mm=٦٩
|May rain mm=٢٦
|Jun rain mm=٠
|Jul rain mm=٠
|Aug rain mm=٠
|Sep rain mm=٠
|Oct rain mm=١٢
|Nov rain mm=٥٦
|Dec rain mm=٨٠
|Jan rain days=٩
|Feb rain days=٩
|Mar rain days=١٠
|Apr rain days=٩
|May rain days=٤
|Jun rain days=١
|Jul rain days=٠
|Aug rain days=٠
|Sep rain days=١
|Oct rain days=٣
|Nov rain days=٦
|Dec rain days=١٠
|Jan snow days=١
|Feb snow days=٠
|Mar snow days=٠
|Apr snow days=٠
|May snow days=٠
|Jun snow days=٠
|Jul snow days=٠
|Aug snow days=٠
|Sep snow days=٠
|Oct snow days=٠
|Nov snow days=٠
|Dec snow days=٠
|Jan humidity=٧٥
|Feb humidity=٧٠
|Mar humidity=٦٥
|Apr humidity=٥٩
|May humidity=٤٢
|Jun humidity=٢٩
|Jul humidity=٢٥
|Aug humidity=٢٨
|Sep humidity=٣١
|Oct humidity=٤٤
|Nov humidity=٦١
|Dec humidity=٧٦
|source 1= ''Climate-Data.org'',&lt;ref name=&quot;Climate-Data.org&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Climate: Arbil – Climate graph, Temperature graph, Climate table|ناونیشان=http://en.climate-data.org/location/4976/|بڵاوکەرەوە=Climate-Data.org|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٣}}&lt;/ref&gt; ''My Forecast'' for records, humidity, snow and precipitation days&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.myforecast.com/bin/climate.m?city=66293&amp;metric=true |سەردێڕ=Irbil, Iraq Climate |بڵاوکەرەوە=My Forecast |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠١٣}}&lt;/ref&gt;
|source 2= ''What's the Weather Like.org'',&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Erbil climate info|ناونیشان=http://www.whatstheweatherlike.org/iraq/erbil.htm|بڵاوکەرەوە=What's the Weather Like.org|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠١٣}}&lt;/ref&gt; ''Erbilia''&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Erbil Weather Forecast and Climate Information|ناونیشان=http://www.erbilia.com/erbil-info/weather/|بڵاوکەرەوە=Erbilia|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130709000508/http://www.erbilia.com/erbil-info/weather/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تەممووزی ٢٠١٣|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130709000508/http://www.erbilia.com/erbil-info/weather/ |date= ٩ی تەممووزی ٢٠١٣}}&lt;/ref&gt;}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!ساڵ!!نزمترین پلەی گەرمیی!!بەرزترین پلەی گەرمیی
|-
|٢٠٠١–٢٠٠٢ || -١٫٢ || ٤٨
|-
|٢٠٠٢–٢٠٠٣ || ٠٫٤ || ٤٥٫٦
|-
|٢٠٠٣–٢٠٠٤ || ٠٫٩ || ٤٩٫٧
|-
|٢٠٠٤–٢٠٠٥ || -٤٫٦ || ٤٦٫٣
|-
|٢٠٠٥–٢٠٠٦ || -٠٫٩ || ٤٦٫٦
|-
|٢٠٠٦–٢٠٠٧ || -١٫٦ || ٤٤٫٢
|-
|'''بەرەنجام''' || '''-١٫٤٢''' || '''٤٧'''
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!وەرزی باران!!باران\ملم!!بەفر\سم
|-
|٢٠٠١–٢٠٠٢ || ٣٤٣٫٤ || -
|-
|٢٠٠٢–٢٠٠٣ || ٥٤١٫٢ || -
|-
|٢٠٠٣–٢٠٠٤ || ٤٩٦٫٣ || -
|-
|٢٠٠٤–٢٠٠٥ || ٤٢٧ || ١٥ سم
|-
|٢٠٠٥–٢٠٠٦ || ٤٢٧٫٥ || ١٢
|-
|٢٠٠٦–٢٠٠٧ || ٤٢٣٫٤ || -
|-
|٢٠٠٧ || ٣٨٤٫٢ || -
|}

== گرنگی ھەولێر ==
ھەولێر پایتەختی ھەرێمی کوردستانە و ناوەندی ڕامیاریی ھەرێمەکەیە. کۆمەڵێک ڕێکخراو و دەزگای ناحکومی و نێودەوڵەتیی لێیە و ھەروەھا بارەگای ڕێکخراو و کونسڵخانەی وڵاتانی لێیە. لەڕووی جووگرافیشییەوە دەکەوێتە ناوەڕاستی باشووری کوردستان و شارەکانی [[دھۆک]]، [[کەرکووک]] و [[سلێمانی]] بە یەک دەبەستێتەوە. کۆمەڵێک شوێنەواری گرنگی تێدایە، گرینگترینیان [[قەڵای ھەولێر]]ە کە شوێنێکی گەشتیاری و مێژوویییە. لە ھەولێر کۆمەڵێک نەتەوە و ئایینی تێدایە وەکو [[کورد]]، ئاشووری، تورکمان، [[موسڵمان]] و [[مەسیحییەت|کرستیان]].. ھەموو سەندیکاکانی تایبەت بە مامۆستایان، ئەندازیاران، جووتیاران، ھونەرمەندان… تاد، تێدایە؛ و زانکۆی گەورەی تێدایە، [[زانکۆی سەڵاحەدین|زانکۆی سەلاحەددین]] و [[زانکۆی پزیشکیی ھەولێر]]،&lt;ref&gt;کە ھەڵەیەکی زمانی کوردییە ئەو زانکۆیە ناوبنێن زانکۆی ھەولێری پزیشکی و نەک پزیشکیی ھەولێر&lt;/ref&gt; ھەروەھا چەند پەیمانگەیەکی لێیە بە ھەموو بەشەکانییەوە. چەندین باڵاخانەی ڕۆشنبیری و ھونەری لێیە وەکو ھۆڵەکان و [[سینەما]] و کۆشکی ھونەر و [[کتێبخانە]] و ھەروەھا ژمارەیەکی زۆری [[ڕۆژنامە]] و [[کۆوار|گۆڤار]] بە ھەر چوار [[زمانی کوردی]] و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و [[زمانی تورکمانی|تورکمانی]] دەردەچێت. کۆمەڵێک یەکەی تەندروستی و [[نەخۆشخانە]]ی گەورەی لێیە، ھەروەھا چەندین کۆگای دەرمان و پێداویستی تەندروستی لێیە. بوونی [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر]] بۆ گواستنەوەی ئاسمانی. بوونی پڕۆژەی بازرگانی زیاتر بەراورد بەشارەکانی دیکەی ھەرێم.

== چالاکییەکانی ھەولێر ==
ھەولێر چەندین چالاکی کەلتووری و ئایینی و نەتەوەیی لە خۆدەگرێت. لەوانە لە ڕۆژی لەدایکبوونی [[محەممەد|پێغەمبەری ئیسلام]] ئاھەنگی [[مەولوود]] ساز دەکرێت. تێیدا [[شیرینی]] دابەش دەکرێت و سروودی ئایینی دەگوترێت و دەف لێدەدرێت، ئەمەش ھەر لەدێر زەمانەوە لە ھەولێر لەلایەن [[موزەفەرەدین کۆکبری|سوڵتان موزەفەر]] یادی کراوەتەوە، لە ئێستاشدا ساڵانە ئەم یادە دەکرێتەوە. لە بواری میوزیکیش ھەولێر کەلتووری خۆی ھەیە بەتایبەت لە جۆری [[حەیران]] کە ناوبانگی خۆی ھەیە بەتایبەت لە ناوچەکانی (دەشتی ھەولێر، قەراج، کەندێناوە، ملکییە، شەمامک، بەڕانەتی) و لە ھەولێر چەندین حەیرانبێژی ناسراو ھەن، لەوانە حەسەن حەیران و عوسمان حەیران و [[حەسەن سیساوەیی]] و خدر حەیران. لەم دواییانە لە ھەولێر چالاکی ھونەری وەک فیستیڤاڵێ نوێدەوڵەتی [[فیلم]]، شانۆگەری، [[ماڕاتۆن|ماراسۆن]] و چالاکی جۆراوجۆر ئەنجام دەدرێت.

== قەڵای ھەولێر ==
{{سەرەکی|قەڵای ھەولێر}}
[[پەڕگە:Hawler Castle.jpg|وێنۆک|250px|قەڵای ھەولێر]]
قەڵای ھەولێر تەپۆڵکەیەکی بازنەیی ڕووتەختە بە ڕووبەری ١٠٢٫١٩٠ مەتری چوارگۆشە لە ناوەڕاستی شاری ھەولێر، کە لە کۆنەوە ناوەندی شاری ھەولێر بووە.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191116211943/https://www.kurdistan24.net/so/news/2dd4f38b-6479-4ee9-9efb-acc173663540 ناسا: قەڵای ھەولێر کۆنترین شوێنە لە جیھان تاکو ئێستا ژیانی تێدا بێت]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قەڵای ھەولێر {{!}} کوردستانی سەرسوڕھێنەر- وێبسایتی فەرمی دەستەی گشتی گەشت و گوزار|ناونیشان=http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-erbil/history-and-heritage/قەڵای-ھەولێر|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=bot.gov.krd|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231118001900/http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-erbil/history-and-heritage/قەڵای-ھەولێر|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مێژووی ھەولێر|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/380|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231118001900/https://www.hawlergov.org/app/ku/node/380|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=قەڵای ھەولێر|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=200909171424272035|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Kurdipedia.org}}&lt;/ref&gt;

== چایەخانە و قاوەخانە کۆنەکانی ھەولێر ==
{{سەرەکی|چایخانە و قاوەخانە کۆنەکانی ھەولێر}}
[[پەڕگە:Erbil Citadel and Machko tea house.jpg|وێنۆک|قە‏ڵای ھەولێر و چایەخانەی مەچکۆ]]
لە کۆنەوە لە ھەولێر کەسانێکی زۆر ھەن پێیان خۆش بووە جێگا و شوێنێک ھەبێت بۆ ئەوەی پشوویەکی تێدا بدەن و لە ھەمان کاتیش خۆشەویست و ئازیزانی تێدا ببینن، جا باشترین شوێنی جارانیش [[چاخانە|چایخانە]] و [[قاوەخانە]] بووە، بۆیە ھەر لەو سەردەمەدا چەندین شوێنی دیاریکراو لە شێوەی چایخانە و قاوەخانە بە شەو و ڕۆژ دەرگایان بە ڕووی خەڵکی شارەکە و میوانان کرایەوە لەوانە: چایخانە و قاوەخانەکانی عەبۆ، چایخانە و قاوەخانەکانی حاجی مستیل، چایخانە و قاوەخانەکانی بایز، چایخانە و قاوەخانەکانی عەلی فلەیح، [[قاوەخانەی مەچکۆ|چایخانە و قاوەخانەکانی مەچکۆ]] و [[چایخانەی مام خەلیل]]، چایخانە و قاوەخانەکانی دیکەی ھەولێر و جگە لەوانەش چەندین چایخانە و قاوەخانەی دیکە ھەبوون وەک چایخانە و قاوەخانەی کەوبازان و لەیالی ھەولێر (شەوانی ھەولێر) و تاقی و عەنتەر و قەرداران و قەمیش و سەید کەریم و باکوور و چەندین قاوەخانە و چایخانەی دیکە.

== فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر ==
{{سەرەکی|فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر}}
[[پەڕگە:Erbil International Airport terminal building.JPG|وێنۆک|300px|تەلاری فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ھەولێر]]
فڕۆکەخانەی ھەولێر گەورەترین و فروانترین فڕۆکەخانەی کوردستانە.&lt;ref&gt;سەرچاوە:http://www.erbilairport.com/ku/ABUT01/F_ABUT01_03_01.aspx&lt;/ref&gt; کە دەکەوێتە [[پارێزگای ھەولێر]] و بە دووری حەوت کیلۆمەتر لە (قەڵای کۆنی ھەولێر)ەوە دوورە لە باکووری ڕۆژھەلاتی شارەکە.
لە دوای ڕووخانی ڕژێمی پێشووی عێڕاق لە [[٢٠٠٣]]، [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکومەتی ھەرێمی کوردستان]] بڕیاری دا فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتی دروست بکات کە ببێتە دەروازەیەک بەرەو جیھان.

== وەرزش ==
لە شاری ھەولێر چەندین یانەی جۆراوجۆر ھەیە بەتایبەت لە یارییەکانی تۆپی پێ، تۆپی سەبەتە، [[تۆپی دەست]] و یاری دیکەش. لە ھەولێر تۆپی پێ بەربڵاوترین یارییە. [[یانەی وەرزشیی ھەولێر|یانەی ھەولێر]] یانەی سەرەکی شارەکەیە کە چوار جار بووەتە پاڵەوانی خولی یانە نایابەکانی عێراق،&lt;ref&gt;[http://yariga.basnews.com/browse/14021 ھەولێر پاڵەوانی عێڕاقە بۆ ٢٠١٢، زێتر لە ١٠٠ وێنە]{{بەستەری مردوو|url=http://yariga.basnews.com/browse/14021 |date=شوباتی ٢٠١٩}}, لەلایەن شاھین برادۆستی لە ٢٠١٢/٠٨/١٧.&lt;/ref&gt; جگە لەوەش پلەی دووەمی لە جامی یەکێتیی یانەکانی ئاسیا بەدەستھێناوە. لە ھەولێر بینەرێکی زۆری یاری تۆپی پێ ھەیە کە خولیایان لە بینینی یاری یانە ئەورووپییەکانە.&lt;ref&gt;[http://www.rudaw.net/NewsDetails.aspx?pageid=205795 کلاسیکۆ لە ئیسکان بە خۆشی کۆتایی نەھات] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160607171938/http://rudaw.net/NewsDetails.aspx?pageid=205795 |date= ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}, لەلایەن محەممەد کارێزی ٣/٤/٢٠١٦&lt;/ref&gt;

== پێشانگا ==
&lt;gallery&gt;
File:قلعة هه ولير.jpg|قەڵای ھەولێر
پەڕگە:Arbil Clock.JPG|کاتژمێری باخی شار لە ھەولێر
پەڕگە:City park Hawler.JPG|باخی شار
پەڕگە:Street View Below Citadel - Erbil - Iraq.jpg|خوار قەڵا
پەڕگە:View of the Citadel - Erbil - Iraq - 01.jpg|قەڵای ھەولێر
پەڕگە:Inside the Bazaar - Erbil - Iraq.jpg|ناوەوەی بازاڕی قەیسەری
پەڕگە:Mechko coffe.JPG|چایەخانی مەچکۆ
من امام قلغة اربيل ليلا.jpg|پارکی شار بە شەو
Hall of Family Mall.jpeg|ھۆڵی فامیلی مۆڵ
&lt;/gallery&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[پێرستی گەڕەکەکانی ھەولێر]]
* [[پێڕستی شارەکانی کوردستان|شارەکانی کوردستان]]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}

== کتێبنامە ==
* [[René Grousset|Grousset, René]], ''The Empire of the Steppes'', (Translated from the French by Naomi Walford), New Brunswick: [[Rutgers University Press]] (1970)
* {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Nováček |یەکەم=Karel |سەردێڕ=Research of the Arbil Citadel, Iraqi Kurdistan, First Season |journal=Památky archeologické |بەرگ=٩٩|پەڕەکان=٢٥٩–٣٠٢|ڕێکەوت=٢٠٠٨|ناونیشان=https://www.gemaart.com/wp-content/uploads/2020/09/PAPER_Citadel-Research_Novacek.pdf}}
* {{بیرخستنەوە|دوایین١=Sourdel |یەکەم١=D. |editor1-first=P. |editor1-last=Bearman |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |editor3-link=Clifford Edmund Bosworth |سەردێڕ=Encyclopaedia of Islam, Second Edition |ساڵ=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Brill Online |chapter=Irbil |oclc=٦٢٤٣٨٢٥٧٦}}
* {{بیرخستنەوە|دوایین=Villard |یەکەم=Pierre |بەستەری نووسەر=Pierre Villard |editor1-first=Francis |editor1-last=Joannès |سەردێڕ=Dictionnaire de la civilisation mésopotamienne |زنجیرە=Bouquins |ساڵ=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Robert Laffont |شوێن=Paris |زمان=fr |ژپنک=٩٧٨-٢-٢٢١-٠٩٢٠٧-١|پەڕەکان=٦٨–٦٩|chapter=Arbèles}}
* {{بیرخستنەوە|دوایین١=Woods |یەکەم١=John E. |ساڵ=١٩٧٧|سەردێڕ=A note on the Mongol capture of Isfahān |journal=Journal of Near Eastern Studies |بەرگ=٣٦|issue=1 |پەڕەکان=٤٩–٥١|jstor=544126 |issn=0022-2968 |doi=10.1086/372531|s2cid=161867404}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [[:en:Cities of the ancient Near East|شارە دێرینەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]
*[https://web.archive.org/web/20090326022751/http://www.faoiraq.org/images/word/erbil.pdf ئامارەکانی پارێزگای ھەولێر]
*[http://hawlergov.org/ پێگەی پارێزگای ھەولێر]
{{پۆلی کۆمنز|Arbil}}

{{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}}
{{شارەکانی کوردستان}}
{{پایتەختەکانی کوردستان}}
{{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}}

{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}}

[[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]]
[[پۆل:ھەولێر]]
[[پۆل:مانگیلەی بەپیت]]
[[پۆل:باشووری کوردستان]]
[[پۆل:حەدیاب]]
[[پۆل:شارەکانی عێراق]]
[[پۆل:شارەکانی کوردستان]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ٦ەمی پ. ز]]
[[پۆل:دامەزرانەکانی ھەزارەی ٦ەمی پ.ز]]
[[پۆل:پارێزگای ھەولێر]]
[[پۆل:شام]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ٦ەمی پ.ز]]
[[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]]
[[پۆل:ھەرێمی کوردستان]]</text>
      <sha1>lbl7rtltunnf1dkoagckxn69zf54e6k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574970</id>
      <parentid>1574969</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T07:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1silent scientist</username>
        <id>51740</id>
      </contributor>
      <comment>/* کەسایەتییە ناسراوەکان */</comment>
      <origin>1574970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56875" sha1="6f5b363whhcihol4pu6agn067ifwtqs" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو       = ھەولێر
| ناوی_فەرمی           = Hawler
| ناوی_خۆماڵی  =
| زمانی_ناوی_خۆماڵی =
| ناوەکانی_تر    = أربیل - Hewlêr - ܐܲܪܒܝܠ
| جۆری_نیشتنگە  = [[شار]]
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە       = {{Photomontage
| photo1a = أربيل &quot;عاصمة الياحة العراقية&quot;.jpg
| photo2a = Mudhafaria Minaret (evening).jpg
| photo2b = Shenglbana.jpg
| photo3a = A traditional Kurdish house interior, Kurdish Textile and Cultural Museum, Citadel of Erbil.jpg
| photo3b = Citadel of Hewlêr (Erbil), Iraqi Kurdistan.jpg
| photo4a = Chaldean Catholic Cathedral of Saint Joseph 2005 (Ankawa, Erbil, Iraq).jpg
| photo4b = Machko.jpg
| photo5a =
| spacing = 2
| size = 280
| foot_montage = لەسەرەوە بۆ خوارەوە و ڕاست بۆ چەپ:{{br}} پارکی شار و [[داون تاونی ھەولێر]] {{br}} [[منارەی چۆلی]] • دیمەنێکی سروشتی ھەولێر {{br}} [[مۆزەخانەی ڕستن و چنینی کوردی|مۆزەخانەی ڕستن و چنین]] • [[قەڵای ھەولێر]] {{br}} [[کڵێسای قەشە یووسف، عەنکاوە|کڵێسای قەشە یووسف]] • دیمەنێکی دەرەوەی قەڵای ھەولێر
}}
| قەبارەی_وێنە      =
| شرۆڤەی_وێنە  =
| وێنەی_ئاڵا  =
| قەبارەی_ئاڵا  =
| وێنەی_مۆر  =
| قەبارەی_مۆر  =
| وێنەی_نیشان  =
| قەبارەی_نیشان  =
| ناسناو  =
| دروشم   =
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=12 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}}
| قەبارەی_نەخشە  = 70px
| شرۆڤەی_نەخشە              =
| دەرزیی_نەخشە              = Kurdistan Region#Iraq
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = ھەولێر
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 270px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی ھەولێر لە [[ھەرێمی کوردستان]]##جێگەی ھەولێر لە [[عێراق]]
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord|36.191188|N|44.009189|E|region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
| جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگاکانی کوردستان|پارێزگا]]
| ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]]
| جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ھەولێر|ناوەندی قەزای ھەولێر]]
| جۆری_دابەشکراو٤ =
| ناوی_دابەشکراو٤ =
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران =
| ڕێکەوتی_دامەزران = ٣٠٠٠ پ. ز
| سەردێڕی_دامەزران١ =
| ڕێکەوتی_دامەزران١ =
| سەردێڕی_لەناوچوون =
| ڕێکەوتی_لەناوچوون =
| دامەزرێنەر  =
| ھۆکاری_ناونران =
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات =
| جۆری_دەسەڵات  = ئەنجومەن - بەڕێوەبەرایەتی
| حیزبی_سەرۆک  =
| سەرناوی_سەرۆک  = پارێزگاری ھەولێر
| ناوی_سەرۆک  = [[ئومێد خۆشناو]]
&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٢٠
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = ١١٣
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = ٢
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا =
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ =
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م   = ٣٩٠
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م  =
| نزمترین_بەرزایی_بە_م  =
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان  = ٩٤٠،٠٠٠&lt;ref&gt;https://worldpopulationreview.com/cities/iraq/erbil&lt;/ref&gt;
| دانیشتووان_لە   = ٢٠٢٥{{ھن}}(بەپێی world population review
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢  =
| مەزندەی_دانیشتووان  =
| مەزندەی_دانیشتووان_لە =
| دانیشتووانی_شاری  =
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ =
| دانیشتووانی_لادێیی =
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ =
| سەرناوی_دانیشتووان  =
| ئاگاداریی_دانیشتووان  =
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt;
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = زمان و ئایین
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = زۆرینە: [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[بنزاری ھەولێری]]){{ھن}}کەمینە: [[تورکمانی عێراق|تورکمانی]] و [[زمانی سوریانی|ئاشووری]]
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = زۆرینە: [[ئیسلام]] ([[سوننە]]){{ھن}} کەمینە: [[مەسیحییەت]]
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      =
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١  = +٣
| جیاوازی١_لە_utc = تێبینی نەکراوە
| کاتناوچە١_DST = +٣
| جیاوازی١_لە_DST =
&lt;!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە = پۆستاڵ کۆد
| کۆدی_پۆستە  = ٤٤٠٠١
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢ =
| کۆدی_پۆستە٢  =
| جۆری_کۆدی_ناوچە =
| کۆدی_ناوچە  = ٠٦٦
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە  =  [https://www.hawlergov.org/app/ku/governorate پارێزگای ھەولێر]
| پەراوێزەکان  =
}}

'''ھەولێر''' ({{بە عەرەبی|أربیل|Arbīl}};&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=أربیل|زمان=ar|ئیش=Aljazeera|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/encyclopedia/citiesandregions/2015/5/21/أربیل|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}&lt;/ref&gt; {{بە سوریانی|ܐܲܪܒܹܝܠ|Arbel}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Search Entry|ناونیشان=https://www.assyrianlanguages.org/sureth/dosearch.php?searchkey=16848&amp;language=id|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.assyrianlanguages.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Khan|یەکەم=Geoffrey|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0rS9CwAAQBAJ|سەردێڕ=A Grammar of Neo-Aramaic: The Dialect of the Jews of Arbel|ڕێکەوت=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٣٠٥٠٤-٥|پەڕە=٢|زمان=en|وتەگێڕانەوە=There are a number of variant forms of the name Arbel. The form Arbel, which is used throughout this book, is the Neo-Aramaic form of the name. The Arabic-speaking Jews of the town refer to it as Arbīl or Arwīl. In Classical Arabic sources it is known as Irbīl. The Kurds call it Hawler, which appears to have developed from the form Arbel by a series of metatheses of consonants. The name appears to be of non-Semitic origin. It is first found in cuneiform texts dating to the third millennium B.C. , where it usually has the form Urbilum.}}&lt;/ref&gt; بە [[کوردیی باکووری]]: Hewlêr) شارێکی دێرینی [[باشووری کوردستان|باشووری کوردستانە]]، ئێستا ناوەندی [[پارێزگای ھەولێر]] و پایتەختی [[ھەرێمی کوردستان]]ە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Danilovich|یەکەم=Alex|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_yVxDwAAQBAJ&amp;q=rudaw.net+kurdistan&amp;pg=PT54|سەردێڕ=Federalism, Secession, and International Recognition Regime: Iraqi Kurdistan|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨٠٤٢٩٨٢٧٦٥٥|زمان=en}}&lt;/ref&gt; بەپێی ئاماری بەڕێوەبەرایەتیی [[پارێزگای ھەولێر]] ساڵی ٢٠٠٩، ژمارەی دانیشتووانی ھەولێر ١ ملیۆن و ٧١٣٤٦٤ کەسە کە دەکاتە ٣٢٢٧١٩ خێزان. ھەولێر لە ١٠ شارۆچکە و ٣٧ شارەدێ پێک دێت و ٤١٠ گەڕەکی ھەیە و نێو شاری ھەولێریش ٨٠ گەڕەکی ھەیە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دانیشتوانی ھەولێر|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/383|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=کوردی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=ژمارەی دانیشتووان|ناونیشان=https://govkrd.b-cdn.net/Ministries/Ministry%20of%20Planning/Kurdish/بڵاوکراوەکان/لێکۆڵینەوە/7.%20ژمارەی%20دانیشتوان.pdf|journal=حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|پەڕەکان=٢}}&lt;/ref&gt;زۆرینەی دانیشتووانی شارەکە [[کورد|کوردن]]، جگە لە کەمینەکانی دیکەی [[تورکمانی عێراق|وەک تورکمان]] [[عەرەب|و عەرەب]] و [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] [[ئاشوورییەکان|و ئاشووری]].

شاری ھەولێر بە یەکێک لە کۆنترین شارەکانی جیھان دەژمێردرێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Centre|یەکەم=UNESCO World Heritage|سەردێڕ=Erbil Citadel|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/1437/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=UNESCO World Heritage Centre|زمان=en}}&lt;/ref&gt; ڕەنگە مێژووی نیشتەجێبوونی مرۆڤ لەم شارە بگەڕێتەوە بۆ ھەزارەی پێنجەمی پێش زایین.&lt;ref name=&quot;Novice&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Novice|یەکەم=Karel|ڕێکەوت=٢٠٠٨|سەردێڕ=Research of the Arbil Citadel, Iraq, First Season|journal=Památky Archaeological|issue=XCIX|پەڕەکان=٢٥٩–٣٠٢}}&lt;/ref&gt; لە دڵی شارەکەدا [[قەڵای ھەولێر|قەڵای دێرینی ھەولێر]] و [[منارەی چۆلی]] ھەیە. لە نووسراوەکانی پاشای [[سۆمەر]]ی، [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی|سلووکی]] ناونراوە بە ''ئوربیلم''، لە نووسراوەکانی [[بابل]]ی و [[ئاشوور]]ی بە ''ئەربائیلۆ'' ناودەبرا، کە بە واتای چوار خودا دەھات، لە سەردەمی بابلی شوێنی پەرستنی عەشتار بووە.&lt;ref name=&quot;villard&quot;&gt;{{Harvard citation no brackets|Villard|2001}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hamblin&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hamblin|یەکەم=William J.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=en9tzr1-VM4C|سەردێڕ=Warfare in the Ancient Near East to 1600 BC|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٠-٤١٥-٢٥٥٨٩-٩|پەڕە=١١١|بەستەری نووسەر=William J. Hamblin}}&lt;/ref&gt;لە ھەزارەی ٣ی پێش زایین ھەولێر زلھێزێکی سەربەخۆ بوو لە ناوچەکەی خۆیدا. بۆ ماوەیەک لەلایەن [[گۆتی|گۆتییەکانەوە]] داگیرکرا. لە کۆتایی ھەزارەی دووەمی پێش زایین کەوتە ژێر کۆنترۆڵی ئاشوورییەکان. دوابەدوای ئەمەش بەشێک بوو لە چەند ئیمپراتۆرییەتێک بە نۆرە، لەوانە [[ماد|ئیمپراتۆرییەتی ماد]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]]، [[شانشینی مەقدۆنیا]]، [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی]]، ئیمپراتۆرییەتی ئەرمەنستان، [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]]، [[ئاشوور (پارێزگای ڕۆمانی)|ئاشووری ڕۆمانی]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]]، ھەروەھا پایتەختی ویلایەتی لقەکەی [[ئادیابین|ئادیابینە]] لە نێوان ناوەڕاستی سەدەی دووەمی پێش زایین و سەرەتای سەدەی دووەمی زایینی. لە [[سەدەکانی ناوین|سەدەکانی ناویندا]] شارەکە لەلایەن ئیمپراتۆرییەتی [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجوقی]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکانەوە]] حوکمڕانی کرا.&lt;ref&gt;Georges Roux – Ancient Iraq&lt;/ref&gt;

لە ھێڵکارییەکی خەتی بزماری ناسراو بوو بە (ئای کشان کلاما) واتە (ماڵی خاتوونی ھەرێمەکە)، ھەروەھا پەرستگایەک بوو بۆ پادشای ئاشورییەکان کە پەیکەرێکی پادشای [[پانیپاڵ]] و پەیکەری خواوەندی [[عەشتار]] کە لە [[بڕۆنز]] دروست کرابوو دۆزراوەتەوە. بەھۆی گرنگی ئەم شارە، [[پادشا]]ی ئاشوری، سەنحاریب ھەستا بە پەنگاوکردن (خزن)ی ئاو لە تونێل (نۆین)ی دروستکراو بە بەردی مەڕمەڕ، کە لە گوندی [[مورتکیان]]ی بەستۆڕە دەست پێدەکات تا دەگاتە ھەولێر، کە درێژی ئەم نۆینە (تونێلە) ٢٢ کیلۆمەترە لەژێر زەوی لێدراوە، شارەکە لەلایەن ئەنجومەنی گەشتیاری عەرەبییەوە وەک پایتەختی گەشتیاری عەرەبی بۆ ساڵی ٢٠١٤ دەستنیشانکرا.&lt;ref&gt;[http://cabinet.gov.krd/a/d.aspx?l=12&amp;a=45887 Erbil named 2014 Arab Tourism Capital] {{Webarchive}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://rudaw.net/english/opinion/23122013 &quot;Erbil: Kurdish City, Arab Capital&quot;], Rudaw.&lt;/ref&gt; لە مانگی تەممووزی ٢٠١٤ [[قەڵای ھەولێر]] وەک [[میراتی جیھانیی یوونێسکۆ]] دیاریکرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Centre|یەکەم=UNESCO World Heritage|سەردێڕ=Erbil Citadel|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/1437/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=UNESCO World Heritage Centre|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== جوگرافیا ==
شاری ھەولێر دەکەوێتە ناوەڕاستی [[باشووری کوردستان]] و شوێنێکی گرنگ بووە لە کۆنەوە تا ئێستا.
زۆربەی ناوچەکانی زەویی بەپیتن بۆ کشتوکاڵ و ئاودێری دەست دەدات. کەشوھەوایەکی چواروەرزەی ھەیە. ھاوینی گەرمە و زستانی سارد..

== دانیشتووان ==
زۆربەی دانیشتووانی ھەولێر کوردن، کەمینەی دانیشتووان [[عەرەب]] و [[تورکمان]] و [[ئاشووری]] و [[ئەرمەنی]]ن، بەڵام بە [[زمانی کوردی|کوردی]] قسە دەکەن. بەپێی ئامارەکانی ٢٠١٤ بێت ١٫٧٥ ملیۆن کەس لە ھەولێر دەژین.&lt;ref&gt;[http://www.citypopulation.de/Iraq.html ئاماری دانیشتووانی پارێزگاکانی عێراق], ماڵپەڕی citypopulation.&lt;/ref&gt;

== مێژووی ھەولێر ==
مێژووی شاری ھەولێر کۆنە و تا ئێستا دیار نییە بۆ کەی دەگەڕێتەوە بەپێی گێڕانەوەکان بێت مێژووەکەی بۆ سنووری (٦٠٠٠) ساڵ بەر لە زایینەوە نشینگەیەکی ئاوەدان دەگەڕێتەوە و تا ئەمڕۆش ھەر بەردەوامە.

&quot;مێژووی ھەولێر بە ھۆی ئەنجام نەدانی کنە و پشکنینی شوێنەوارییەوە ئەستەمە بتواندرێت لەم کاتەدا مێژووی دروستکردنی ھەولێر بەشێوەیەکی زانستیانە بخرێتە بەر چاو. سەرچاوەکانی نووسینەوەی مێژووی ھەولێر،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مێژووی ھەولێر|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/380|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231118001900/https://www.hawlergov.org/app/ku/node/380|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; کە لە چوارچێوەی ئەم توێژینەوەیەدا بەکاردەھێندرێن بریتین لە سەرچاوەی مێژووی دەرەکی، واتە ئەو تۆمارانەی لەلایەن ئەوانی دیکەوە دەربارەی ئەم شارە نووسراون و لە شوێنی جوگرافیایی دیکەدا دۆزراونەتەوە، ھۆکاری ئەمەش ئەنجام نەدانی کنە و پشکنینی شوێنەوارییە لە قەڵای ھەولێردا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قەڵای ھەولێر|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/455|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=مەلا قادر|یەکەم=ئاسۆس محەمەد|ڕێکەوت=٢٩٫٠١٫٢٠١٠|سەردێڕ=بەرکوڵێک لەبارەی مێژووی کۆنی ھەولێر|ناونیشان=https://doktorasossqader.blogspot.com/2010/06/blog-post_29.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=https://doktorasossqader.blogspot.com/2010/06/blog-post_29.html}}&lt;/ref&gt; ئەوەی شایانی ئاماژەپێدان بێت ئەوەیە، گردی قالنیچ ئاغا، کە بە دووری کیلۆمەترێک دەکەوێتە باشوری قەڵای ھەولێرەوە، دەکرێت سەرە داوێکمان لەبارەی مێژووی نیشەجێبوون بەدەستەوە بدات گردی قالنج ئاغا کە کنەو پشکنینی تێدا ئەنجامدراوە و ئەنجامەکانی کنەو پشکنین ئەوە دەردەخەن، کە ئەم شوێنە شوێنەوارییە لە نێوان سەردەمی حەلەف و جەمدەت نەسردا ئاوەدان بووە. لێ لە دەسپێکی ھەزارەی سێیەمی بەر لە زایندا دانیشتوانی گردی قالنج ئاغا دەست بەرداری شوێنەکە بوونە&quot;.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەرکوڵێک لەبارەی مێژووی کۆنی ھەولێر|ناونیشان=http://doktorasossqader.blogspot.com/2010/06/blog-post_29.html|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|زمان=de}}&lt;/ref&gt;

=== پێش زایین ===
لە ساڵەکانی (٢٣١٦ تاوەکوو ٢٣٧١ پێش زایین) بەمەبەستی دەست بەسەرداگرتنی داھات و فرە سامانێتی دەڤەرەکە، پەلاماری ھێرشەکانی سەرگۆنی ئەکەدی گەیشتوونەتە ھەولێر و دەستی بەسەرداگیراوە. دواتر لە ساڵانی (٢١٥٠ تاوەکوو ٢٠٥٠پێش زایین) بووە بە بنکەیەکی سەرەکی لە دەوڵەتی [[گۆتی|گوتییەکان]] کە لە نەتەوە دێرینەکانی زاگرۆسن؛ و لە ساڵانی (٢٠٥٠ تاوەکوو ١٩٥٠ پ. ز) کەوتووەتە ژێر دەسەڵاتی خانەوادەی سێھەمی ئیمپراتۆرییەتی ئووری [[سۆمەر|سوومەرییەوە]]. لە ساڵی (١٦٠٠ پ. ز) و دواتر کەوتووەتە ژێر دەسەڵاتی کاشییەکانەوە، کە مەزەندە وایە لە ھۆزە دێرینەکانی کورد بووبن. ھاوکات دەوڵەتی [[ئاشوور]]یش لە باکوور دامەزرا و چەند ھۆزێکی تری وەکو میتانی و خۆرییەکان دەسەڵاتیان لەو ناوەدا پەیدا کرد لە ناوچەکانی ئاشوور و ھەولێر و کەرکووک لەژێر دەسەڵاتی دەوڵەتی میتانییەکاندا بوون.

لە ڕۆژگاری فەرمانڕەوایی [[ئاشوور]]ییەکانەوە لە (٢٥٠٠ تاوەکوو ٦١٢ پ. ز) ھەولێر لە ئەوپەڕی گەشەسەندن و پێشکەوتنی دابوو، ئەوکاتە پایتەختی ئایینی ئاشوورییەکان و تەختی خوداوەندی عەشتار (عەشتار ئەربیلا) پەرستگای ئاشوورییەکان بووە، ناوی ھەولێر لە نووسراوە مێخییەکانەوە بە شێوەی (ئی کشان کلاما) ھاتووە کە دەکاتە (ماڵی خانمەکەی ھەرێم) کە سەرچاوە و ھێمای سەرکەوتن بووە و (عەشتاری نەینەوا) ش خوداوەندی ئەڤین و ڕابواردن بووە.

ساڵانی (٧٠٥*٦٨١ پ. ز) , لە دوای سەرگونی ئەکەدی سەنحاریبی کوڕی بووە بە فەرمانڕەوا، ئەو پادشایە لە دووری (٢٠) کیلۆمەترەوە لە ڕووباری بەستۆڕەوە ئاوی بۆ شار و [[قەڵای ھەولێر]] ڕاکێشاوە، کە بە جۆگەی سەنحاریب ناسراوە و بۆ ئەو سەردەم کارێکی دەگمەن و مەزن بووە. دواتر لە ساڵی (٦١٢پ. ز) ئیمپراتۆرییەتی [[ماد]] دامەزرا و ھەولێریش کەوتە نێو ئەو ئیمپراتۆرییەتەوە و بووە بە بەشێک لە بنکە و ناوەندی دەسەڵاتی ئەو ئیمپراتۆرییە. دوای ئەمە ھەولێر بووە بە بەشێک لە [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]].

لە ساڵی (٣٣١پ ز) و بە فەرماندەی [[ئەسکەندەری مەزن]]ی مەکدۆنی و لە شەڕی (ئەربیلا)یان [[شەڕی گۆگەمیلا|گوگمەلا]] (Gaugamela) کە ھەڵکەوتەکەی نزیکەی سەد کیلۆمەتر لە ڕۆژاوای ھەولێر مەزەندە دەکرێت نزیک ڕووباری گۆمەلی ناوچەی گۆرانەتی، ئیمپراتۆرییەتی یۆنانی بەسەر دارای شای ھەخامەنییەکان زاڵبوون و ھەولێر بووە بەشێک لە مولکەکانی ئەو ئیمپراتۆرییەتە. لە پاش مردنی ئەسکەندەر لە ساڵی (٣٢٣*پ. ز) لە شاری بابل، ھەولێر (تێکڕای عێراق و سووریا) ش کەوتنە ژێر دەسەڵاتی (سلۆقس) کە یەکێک بووە لە فەرماندەکانی ئەسکەندەر، ئەم فەرمانڕەوایە ھەولێری زۆر ئاوەدانکردووەتەوە و خزمەتی کردووە.
لە ساڵانی (١٤٨. پ. ز*٢٢٦ز) فارسەکان توانیان بەسەر سلوقییەکاندا زاڵ بن کە بەر لەوکاتە حوکمڕانی ھەولێر بوون، ئەم فارسانە دەوڵەتێکی فیدراڵییان دامەزراند کە لە چەند میرنشینێک پێکھاتبوو وەک میرنشیینەکانی (ڕەھا (ئورفا),تەدمور، شنگار، حەزەر (ھەترا), دواتریش حەدیاب (ئەدیابین))، ھەولێر گرنگترینی شارەکانی میرنشینی حەدیاب بووە. ئەم میرنشینە (لە نێوان ھەردوو زێی گەورە و گچکە دامەزراوە) میرەکەی (ئیزات) بووە، لە میرە بە ناو و مەزنەکانی فارسان بووە، مافی لەسەرکردنی تاجی بەرز و خەوتنی نێو چوار پایەی زێڕینی ھەبووە، ئەم پلە و پایەی بە خەڵات پێدرابوو لەلایەن پادشا (ئورتەبانی سێیەم), کە ھاوکاریی بووە بۆ گەیشتن بە تەختی پادشایی. ساڵی (٨٣پ. ز) و بۆ ماوەی (١٠) ساڵێک لە ڕۆژگاری (تیگران شا)ی ئەرمەنی ھەولێر کەوتە ژێر ڕکێفی سوپای ئەرمەنەوە.
[[پەڕگە:Siège d'Irbil 1258-1259.jpeg|وێنۆک|ساڵانی ١٢٥٨–١٢٥٩ گرتنی ھەولێر لەلایەن ئیلخانییەکانی ئیمپڕاتۆری مەغۆل.]]

=== دوای زایین و ھاتنی ئیسلام ===
لە ساڵی ٤٤ زایین ھەولێر بووە پێتەختی ئەدیابین و شاژن ھیلین کە ئایینی [[جوو|جوولەکەیان]] پەرەو دەکرد. لە دوای چەن پەلامار و ھێرشێکی ڕۆمانەکان و بەناوبانگترینیان ھێرشی پادشا (کەراکولا) بوو ساڵی (٢١٦٧ز) ھەولێر داگیرکراو، فارسەکانی وەدەرناو لە ناوی بردوون، ئەو پادشایە ستەمکارە ئەوەندە دڵڕەق بوو گۆڕی میر وپادشاکانی فارسەکانیشی ھەڵتەکاندوون، ساڵی (٢٢٦ز) لە ڕۆژگاری (شا ئەردە شێر)ی ساسانی، لە مەدائینەوە پەلاماری ھەولێر درا و، ھەولێر کەوتە ژێر دەسەڵاتی ساسانییەکان و پەرستگای ئایینی زەردەشتیی لێ دروست کرا.

ساڵی (٦١٢ ز) لەگەڵ ھاتنی سوپای [[ئیسلام]]، ساسانییەکان مەدائین و ھەولێر و زۆربەی ناوچەکەیان جێھێشت. ساڵی (١٦ی کۆچی) و لە ڕۆژگاری ([[خەلیفە]]) جێنشین ([[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتاب]]) بە فەرماندەی (عوقبەی کوڕی فەرقەد) لەشکری ئیسلام گەیشتە ئەو ھەرێمە و ھەولێر و [[پارێزگای نەینەوا|نەینەوا]] و زۆربەی ھەرە زۆری ناوچەکانی دەورووبەر کەوتنە ژێر ئاڵای دەوڵەتی ئیسلام. ساڵی (١٣٢ی کۆچی) و لە نزیک ھەولێر و لە شەڕی (زاب)ی یەکلاکەرەوە، [[خەلافەتی عەباسی|عەباسییەکان]] سەرکەوتن بەسەر ئەمەوییەکاندا و ھەولێر کەوتە ژێر فەرمانڕەوایی عەباسییەکانەوە.
لە ڕۆژگاری دەسەڵاتدارێتی بوەیھییەکان لە [[بەغدا]] (٣٣٣*٤٤٧ی کۆچی) کوردە [[رەوەندی|ھەزبانییەکان]] توانیان میرنشینێکی بەدەسەڵات لە ھەولێر دابمەزرێنن، ھەولێر لەم سەردەمەدا پێگە و بایەخی شایستەی خۆی وەرگرتەوە و پەیوەندی دۆستایەتی و ئاڵووێری بازرگانیی پتەوی لەگەڵ میرنشینەکانی حەمەدانییەکان و عوقێڵییەکاندا لە مووسڵ و [[شام]] ھەبوون. ئەم میرنشینە درێژەی کێشا تا ھەڵکەوتنی (عیمادەدینی زەنگی) لە مووسڵ لە ساڵی (٥٢١ی کۆچی) کە توانی کۆتایی بەم میرنشینە بھێنێت و تەواوی ناوچەکەی خستە ژێر دەسەڵاتی خۆیەوە. ساڵی (٥٣٩ی کۆچی/١١٤٤ی زایینی) زێنەدینی عەلی کوچک کوڕی بەکتەکین کە فەرمانداری قەڵای مووسڵ بوو لە سایەی عیمادەدینی زەنگی، توانی میرنشینێکی سەربەخۆ لە ھەولێرو دەورووبەریدا دابمەزرێنێت و بە میرنشینی بە کتیکی ناسرا. لە ساڵی (٥٦٣ی کۆچی/١١٦٨ی زایینی) زێنەدین عەلی کوچک کۆچی دوایی کردو کوڕە بچووکەکەی (زێنەدین یوسف) دەسەڵاتی وەرگرت، پاشتر لە ساڵی (٥٦٨ی کۆچی/١١٩٠ی زایینی) [[موزەفەرەدین کۆکبری|موزەفەرەدینی گورگە بۆری کوکبری]] برای بوو بە فەرمانڕەوای میرنشینی ھەولێر، لە سایەی حوکمڕانی میر مزەفەری ئەتابەگ میرنشینی ھەولێر بوو بە بەھێزترین و ناودارترینی میرنشینەکانی ئیسلامی و ئەو پەڕی پێشکەوتن و گەشەی زانستی و ئاوەدانی و دەسەڵاتی ھەبوو، ماوەی حوکمڕانییەتی لە نێوان (٥٨٦ک*٦٣٠ک/١١٩٠ز *١٢٣٣ز) درێژەی کێشا، مزەفەرەدین [[بەیعەت]]ی دا بە پێشەوای کوردیی [[سەلاحەدینی ئەییووبی|سەلاحەدینی ئەیوبی]] و پتر لێی نزیک بۆوە بە خواستنی (ڕەبیعە خاتوون)ی خوشکی سەلاحەدین، لە ڕۆژگاری شا موزەفەردەین فەرماندارێتی میرنشینی ھەولێر گەیشتە ئەوپەڕی ھێز و دەسەڵات و تەواوی ناوچەی شارەزوور کەوتنە نێو دەسەڵاتی ئەو میرنشینە کە ھەر لە زێی گەورەوە تا سلێمانی و داقوق دەگرێتەوە. [[سوڵتان]] موزەفەر پیاوێکی خێرخواز و زانستپەروەر و دادپەروەرێکی لە خواترس وخزمەتکاربووە، لە ڕۆژگاری ئەودا یادە ئاھەنگەکانی مەولوودی پێغەمبەر کراوە و شەوانە تا بەرەبەیان چراخان ھەڵکراون و ئاھەنگ و خێروشادی بەردەوام بووە، ھەولێر بووە بە ڕووگەی زانا و دانا و ھزرەوان و پیاوانی زانست و فەلسەفە و مێژووناسان و دەیان فێرگە و قوتابخانە و فەرمانگەی خزمەتگوزاری و چاودێری کۆمەڵایەتیلەو شارەدا کراوەتەوە، خزمەتێکی زۆری ھەولێر کراوە و ئەو پەڕی ئاوەدانی و پێشکەوتنی بەخۆوەبینیوە، ھەولێر لەو ڕۆژگارەدا لە چەرخی زێڕینیدا بووە. دیاریترین شوێنەوارەکانی ئەو سەردەم [[منارەی چۆلی]] و قوتابخانەی موزەفەرییە و بازاڕگاکانی قەیسارییەی ھەولێرن.

دوای وەفاتی [[موزەفەرەدین کۆکبری]] لە ساڵی (٦٣٠ی کۆچی/١٢٣٣ی زایینی) میرنشینی ھەولێر چووەوە ژێر سایەی خەلیفە موستەنسیر بیلای عەباسی و لە ساڵی (١٢٣٥ی زایینی) لەشکرێکی بە فەرماندەیی (ئەبوفەزیل ئیقبالیشەڕابی) ناردە سەر ھەولێر و داگیری کرد. ھەولێر لە ڕۆژگاری موزەفەردەین و لە دوای وەفاتیشی دوچاری پەلاماری [[مەغۆل]]ەکان بووە. دواتر لە دوای ڕووخانی دەوڵەتی عەباسی بەدەست مەغۆلەکانەوە، لە ساڵی (٦٥٦ی کۆچی/ ١٢٥٨ی زایینی) ئیتر ھەولێر کەوتە ژێر فەرمانڕەوای مەغۆلەکانەوە. لە ساڵی (١٣٣٧ی زایینی) کەوتە ژێر دەسەڵاتی مەغۆلە ئیلخانییەکانەوە دواتریش جەلائیرییەکان. پاشان کەوتە ژێر ڕکێفی فەرمانڕەوایانی قەراقویونلو (کە ئالاکەیان وێنەی بەرخی ڕەشی لەسەر بوو) و ئینجا لە ساڵی (١٤١٠ی زایینی) کەوتە ژێر دەسەڵاتی دەوڵەتی ئاق قویونلو (خودان ئالای بەرخە سپی) ئەمانەش لەو ھۆزە تورکمانانە بوون کە لایەنگر و جێگرەوەی مەغۆلەکان بوون.

ساڵی (١٥٠٨ی زایینی) کەوتە ژێر دەسەڵاتی دەوڵەتی [[سەفەوییەکان]]، تا شکانی سوپای فارس لە بەرامبەر ھێرشی سوپای [[سەلیمی دووەم|سوڵتان سەلیم]]ی دووەمی عوسمانلی. ساڵی (١٥١٤ی زایینی) لە دوای شەڕی [[شارستانی چاڵدێران|چالدێران]] و سەرکەوتنی لەشکری سوڵتان سەلیمی دووەمی عوسمانلی، ھەولێر و ئینجا ھەموو عێراق کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانلییەوە]]. حوکمڕانی ھەولێر بۆ ماوەیەک بە فەرمانی سولتانی عوسمانی درا بە '''میر حوسێن داسنی''' میری '''شێخان'''. دواتر میرانی سۆران بوون بە حوکمران. دوای ١٨٨١ لە دەورانی سوڵتان عبدالمجید ھەولێر بوو بە سنجاق (لیوا) لە سنووری ویلایەتی [[مووسڵ|موسل]] و یەکەم [[شارەوانی]] تێدا دامەزراو و فەرمانگەی تاپۆ و گومرگ پێکھێنران تورکی عوسمانی کرا بە زمانی ڕەسمی لە دەزگاکانی دەوڵەت. ئەم ھەرێمانە تاساڵی (١٩١٧ی زایینی) لەژێر دەسەڵاتی عوسمانلییەکان مانەوە.

=== مێژووی نوێ ===
[[پەڕگە:Hewler Old Minaret.jpg|وێنۆک|[[منارەی چۆلی]]]]
لە سەردەمی عوسمانییەکان ھەولێر قەزایەک بووە سەر بە لیوای مووسڵ، بەڵام دوای نەمانی ئەوان و ھاتنی ئینگلیز بۆ ناوچەکە، ئالوگۆڕ بەسەر شێوەی فەرمانداری دامو دەزگاکان ھاتووەو جۆری بەڕێوەبەربردنی نوێ ھاتووەتە ئاراوە. دیارە ھەولێریش سەردەستەی ئەم گۆڕانکاریانە بوو، لە سەردەمی ئینگلیزەکان (حاکم سیاسی) لە لیواکان کاریان کردووە، یاریدەدەری دادوەری ڕامیاریش واتە (مساعد لحاکم السیاسی) لە قەزایەکان دانیشتوون (دەبلیو- ئار-ئێچ) کە ئەفسەرێکی ئینگلیزە، یەکەم یاریدەدەری دادوەری ڕامیاری بووە لە ھەولێر، پاشان کە ھەولێر بووەتە پارێزگا ھەر بەخۆی بووە بە دادوەری ڕامیاری ئەم شارە، لە پەرتووکی (دوو ساڵ لە کوردستان) کە بیرەوەرییەکانی خۆیەتی ئاماژە بەوەدەکات ھەولێر ڕۆژی (١ی تشرینی دووەمی ١٩١٩) بووەتە پارێزگا و بەگوێرەی ئەم کتێبە بێت (دەبلیۆ-ئار-ئێچ)یەکەم پارێزگاری ھەولێر بووە لەپاش نەمانی دەسەڵاتی عوسمانلییەکان، بەڵام دووای پێکەوەنانی دەوڵەتی عێراق و لکاندنی کوردستان بەعێراقەوە کەسانی شارەکە یان عێراقی ئەو پلەیان وەرگرتووە.

لە دوای ھەڵگیرسانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|شەڕی جیھانیی یەکەم]] و لەپاش [[ڕێکەوتنامەی سایکس–پیکۆ|پەیمانی سایکس*پیکۆ]] و لە بەھاری ساڵی (١٩١٦ی زایینی) بە فەرماندەیی لیوا (پاراشۆف) ھێزەکانی [[ڕووسیا|ڕوسیا]]ی ھاوپەیمانی لە ڕێگەی [[خانەقین]] و [[ورمێ]] بە مەبەستی داگیرکردنی بەغدا، [[ڕەواندز]]یان داگیر کرد. پاشان بەھۆی ھەڵگیرسانی [[شۆڕشی ڕووسیا|شۆڕشی تشرینی یەکەم]] لە ڕووسیا لەو ھەرێمە کشانەوە. ساڵی (١٩١٨ی زایین) و لەدوای داگیرکردنی [[بەغدا]] لەلایەن ئینگلیزەوە ھەولێر کەوتە ژێر دەسەڵاتی ئینگلیز و کاپتن ھای بوو بە حوکمڕانی ھەولێر. بەلام ڕەواندز دووبارە کەوتەوە دەست ھێزی عوسمانییەکانەوە بۆ دوو ساڵ بووە پێگەی سەربازی ئەفسەرێکی تورک بە ناوی ئۆزدەمیر. ساڵی (١٩٢١ی زایین) لە دوای دروستبوونی حکوومەتی عێراق و لکاندنی کوردستانی باشوور بە دەوڵەتی عێراق، ھەولێر کرایە موتەسەرفییەت و (ئەحمەدە فەندی عوسمان)یەکەم موتەسەریف (پارێزگار)ی ھەولێر بووە. ساڵی (١٨٥٨ی زایینی) شارەوانی ھەولێر دامەزراوە و یەکەم سەرۆکی شارەوانی (حاجی ئەحمەد ئاغای عەبدولوەھاب) بووە.

لە ساڵی ١٩١٨ز سوپای بەریتانیی ھاتە ناو شاری ھەولێر. دواتر لە ساڵی ١٩٢٥ ھەولێر کەوتە ژێر دەسەڵاتی قەزائی بەغدا. لە ساڵی ١٩٧٤ ھەولێر بوو بە پایتەختی حوکمی زاتی کوردستان. لە ساڵی ١٩٩١ پاش شکانی سوپای ڕژێمی بەعس و کشانەوەیان لە ناوچەکانی کوردستان، ھەولێر بوو بە پایتەختی کوردستانی عێراق. ساڵی ٢٠١٤ز لە ئێستادا ھەولێر بووە بە پایتەختی گەشتیاریی وڵاتانی عەرەبیی و لە سەرجەم وڵاتانەوە ڕوو لە ھەولێر دەکرێ بەمەبەستی گەشت و بازرگانیی.

== کەشوھەوا ==
{{Weather box
|width = auto
|metric first = Yes
|single line = Yes
|location = ھەولێر

|Jan high C = ١٢٫٤
|Feb high C = ١٤٫٢
|Mar high C = ١٨٫١
|Apr high C = ٢٤٫٠
|May high C = ٣١٫٥
|Jun high C = ٣٨٫١
|Jul high C = ٤٢٫٠
|Aug high C = ٤١٫٩
|Sep high C = ٣٧٫٩
|Oct high C = ٣٠٫٧
|Nov high C = ٢١٫٢
|Dec high C = ١٤٫٤
|Jan mean C = ٧٫٤
|Feb mean C = ٨٫٩
|Mar mean C = ١٢٫٤
|Apr mean C = ١٧٫٥
|May mean C = ٢٤٫١
|Jun mean C = ٢٩٫٧
|Jul mean C = ٣٣٫٤
|Aug mean C = ٣٣٫١
|Sep mean C = ٢٩٫٠
|Oct mean C = ٢٢٫٦
|Nov mean C = ١٥٫٠
|Dec mean C = ٩٫١
|Jan low C = ٢٫٤
|Feb low C = ٣٫٦
|Mar low C = ٦٫٧
|Apr low C = ١١٫١
|May low C = ١٦٫٧
|Jun low C = ٢١٫٤
|Jul low C = ٢٤٫٩
|Aug low C = ٢٤٫٤
|Sep low C = ٢٠٫١
|Oct low C = ١٤٫٥
|Nov low C = ٨٫٩
|Dec low C = ٣٫٩

|rain colour = green
|Jan rain mm=١١١
|Feb rain mm=٩٧
|Mar rain mm=٨٩
|Apr rain mm=٦٩
|May rain mm=٢٦
|Jun rain mm=٠
|Jul rain mm=٠
|Aug rain mm=٠
|Sep rain mm=٠
|Oct rain mm=١٢
|Nov rain mm=٥٦
|Dec rain mm=٨٠
|Jan rain days=٩
|Feb rain days=٩
|Mar rain days=١٠
|Apr rain days=٩
|May rain days=٤
|Jun rain days=١
|Jul rain days=٠
|Aug rain days=٠
|Sep rain days=١
|Oct rain days=٣
|Nov rain days=٦
|Dec rain days=١٠
|Jan snow days=١
|Feb snow days=٠
|Mar snow days=٠
|Apr snow days=٠
|May snow days=٠
|Jun snow days=٠
|Jul snow days=٠
|Aug snow days=٠
|Sep snow days=٠
|Oct snow days=٠
|Nov snow days=٠
|Dec snow days=٠
|Jan humidity=٧٥
|Feb humidity=٧٠
|Mar humidity=٦٥
|Apr humidity=٥٩
|May humidity=٤٢
|Jun humidity=٢٩
|Jul humidity=٢٥
|Aug humidity=٢٨
|Sep humidity=٣١
|Oct humidity=٤٤
|Nov humidity=٦١
|Dec humidity=٧٦
|source 1= ''Climate-Data.org'',&lt;ref name=&quot;Climate-Data.org&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Climate: Arbil – Climate graph, Temperature graph, Climate table|ناونیشان=http://en.climate-data.org/location/4976/|بڵاوکەرەوە=Climate-Data.org|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٣}}&lt;/ref&gt; ''My Forecast'' for records, humidity, snow and precipitation days&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.myforecast.com/bin/climate.m?city=66293&amp;metric=true |سەردێڕ=Irbil, Iraq Climate |بڵاوکەرەوە=My Forecast |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠١٣}}&lt;/ref&gt;
|source 2= ''What's the Weather Like.org'',&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Erbil climate info|ناونیشان=http://www.whatstheweatherlike.org/iraq/erbil.htm|بڵاوکەرەوە=What's the Weather Like.org|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠١٣}}&lt;/ref&gt; ''Erbilia''&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Erbil Weather Forecast and Climate Information|ناونیشان=http://www.erbilia.com/erbil-info/weather/|بڵاوکەرەوە=Erbilia|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130709000508/http://www.erbilia.com/erbil-info/weather/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تەممووزی ٢٠١٣|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130709000508/http://www.erbilia.com/erbil-info/weather/ |date= ٩ی تەممووزی ٢٠١٣}}&lt;/ref&gt;}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!ساڵ!!نزمترین پلەی گەرمیی!!بەرزترین پلەی گەرمیی
|-
|٢٠٠١–٢٠٠٢ || -١٫٢ || ٤٨
|-
|٢٠٠٢–٢٠٠٣ || ٠٫٤ || ٤٥٫٦
|-
|٢٠٠٣–٢٠٠٤ || ٠٫٩ || ٤٩٫٧
|-
|٢٠٠٤–٢٠٠٥ || -٤٫٦ || ٤٦٫٣
|-
|٢٠٠٥–٢٠٠٦ || -٠٫٩ || ٤٦٫٦
|-
|٢٠٠٦–٢٠٠٧ || -١٫٦ || ٤٤٫٢
|-
|'''بەرەنجام''' || '''-١٫٤٢''' || '''٤٧'''
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!وەرزی باران!!باران\ملم!!بەفر\سم
|-
|٢٠٠١–٢٠٠٢ || ٣٤٣٫٤ || -
|-
|٢٠٠٢–٢٠٠٣ || ٥٤١٫٢ || -
|-
|٢٠٠٣–٢٠٠٤ || ٤٩٦٫٣ || -
|-
|٢٠٠٤–٢٠٠٥ || ٤٢٧ || ١٥ سم
|-
|٢٠٠٥–٢٠٠٦ || ٤٢٧٫٥ || ١٢
|-
|٢٠٠٦–٢٠٠٧ || ٤٢٣٫٤ || -
|-
|٢٠٠٧ || ٣٨٤٫٢ || -
|}

== گرنگی ھەولێر ==
ھەولێر پایتەختی ھەرێمی کوردستانە و ناوەندی ڕامیاریی ھەرێمەکەیە. کۆمەڵێک ڕێکخراو و دەزگای ناحکومی و نێودەوڵەتیی لێیە و ھەروەھا بارەگای ڕێکخراو و کونسڵخانەی وڵاتانی لێیە. لەڕووی جووگرافیشییەوە دەکەوێتە ناوەڕاستی باشووری کوردستان و شارەکانی [[دھۆک]]، [[کەرکووک]] و [[سلێمانی]] بە یەک دەبەستێتەوە. کۆمەڵێک شوێنەواری گرنگی تێدایە، گرینگترینیان [[قەڵای ھەولێر]]ە کە شوێنێکی گەشتیاری و مێژوویییە. لە ھەولێر کۆمەڵێک نەتەوە و ئایینی تێدایە وەکو [[کورد]]، ئاشووری، تورکمان، [[موسڵمان]] و [[مەسیحییەت|کرستیان]].. ھەموو سەندیکاکانی تایبەت بە مامۆستایان، ئەندازیاران، جووتیاران، ھونەرمەندان… تاد، تێدایە؛ و زانکۆی گەورەی تێدایە، [[زانکۆی سەڵاحەدین|زانکۆی سەلاحەددین]] و [[زانکۆی پزیشکیی ھەولێر]]،&lt;ref&gt;کە ھەڵەیەکی زمانی کوردییە ئەو زانکۆیە ناوبنێن زانکۆی ھەولێری پزیشکی و نەک پزیشکیی ھەولێر&lt;/ref&gt; ھەروەھا چەند پەیمانگەیەکی لێیە بە ھەموو بەشەکانییەوە. چەندین باڵاخانەی ڕۆشنبیری و ھونەری لێیە وەکو ھۆڵەکان و [[سینەما]] و کۆشکی ھونەر و [[کتێبخانە]] و ھەروەھا ژمارەیەکی زۆری [[ڕۆژنامە]] و [[کۆوار|گۆڤار]] بە ھەر چوار [[زمانی کوردی]] و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و [[زمانی تورکمانی|تورکمانی]] دەردەچێت. کۆمەڵێک یەکەی تەندروستی و [[نەخۆشخانە]]ی گەورەی لێیە، ھەروەھا چەندین کۆگای دەرمان و پێداویستی تەندروستی لێیە. بوونی [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر]] بۆ گواستنەوەی ئاسمانی. بوونی پڕۆژەی بازرگانی زیاتر بەراورد بەشارەکانی دیکەی ھەرێم.

== چالاکییەکانی ھەولێر ==
ھەولێر چەندین چالاکی کەلتووری و ئایینی و نەتەوەیی لە خۆدەگرێت. لەوانە لە ڕۆژی لەدایکبوونی [[محەممەد|پێغەمبەری ئیسلام]] ئاھەنگی [[مەولوود]] ساز دەکرێت. تێیدا [[شیرینی]] دابەش دەکرێت و سروودی ئایینی دەگوترێت و دەف لێدەدرێت، ئەمەش ھەر لەدێر زەمانەوە لە ھەولێر لەلایەن [[موزەفەرەدین کۆکبری|سوڵتان موزەفەر]] یادی کراوەتەوە، لە ئێستاشدا ساڵانە ئەم یادە دەکرێتەوە. لە بواری میوزیکیش ھەولێر کەلتووری خۆی ھەیە بەتایبەت لە جۆری [[حەیران]] کە ناوبانگی خۆی ھەیە بەتایبەت لە ناوچەکانی (دەشتی ھەولێر، قەراج، کەندێناوە، ملکییە، شەمامک، بەڕانەتی) و لە ھەولێر چەندین حەیرانبێژی ناسراو ھەن، لەوانە حەسەن حەیران و عوسمان حەیران و [[حەسەن سیساوەیی]] و خدر حەیران. لەم دواییانە لە ھەولێر چالاکی ھونەری وەک فیستیڤاڵێ نوێدەوڵەتی [[فیلم]]، شانۆگەری، [[ماڕاتۆن|ماراسۆن]] و چالاکی جۆراوجۆر ئەنجام دەدرێت.

== قەڵای ھەولێر ==
{{سەرەکی|قەڵای ھەولێر}}
[[پەڕگە:Hawler Castle.jpg|وێنۆک|250px|قەڵای ھەولێر]]
قەڵای ھەولێر تەپۆڵکەیەکی بازنەیی ڕووتەختە بە ڕووبەری ١٠٢٫١٩٠ مەتری چوارگۆشە لە ناوەڕاستی شاری ھەولێر، کە لە کۆنەوە ناوەندی شاری ھەولێر بووە.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191116211943/https://www.kurdistan24.net/so/news/2dd4f38b-6479-4ee9-9efb-acc173663540 ناسا: قەڵای ھەولێر کۆنترین شوێنە لە جیھان تاکو ئێستا ژیانی تێدا بێت]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قەڵای ھەولێر {{!}} کوردستانی سەرسوڕھێنەر- وێبسایتی فەرمی دەستەی گشتی گەشت و گوزار|ناونیشان=http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-erbil/history-and-heritage/قەڵای-ھەولێر|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=bot.gov.krd|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231118001900/http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-erbil/history-and-heritage/قەڵای-ھەولێر|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مێژووی ھەولێر|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/380|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231118001900/https://www.hawlergov.org/app/ku/node/380|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=قەڵای ھەولێر|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=200909171424272035|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Kurdipedia.org}}&lt;/ref&gt;

== چایەخانە و قاوەخانە کۆنەکانی ھەولێر ==
{{سەرەکی|چایخانە و قاوەخانە کۆنەکانی ھەولێر}}
[[پەڕگە:Erbil Citadel and Machko tea house.jpg|وێنۆک|قە‏ڵای ھەولێر و چایەخانەی مەچکۆ]]
لە کۆنەوە لە ھەولێر کەسانێکی زۆر ھەن پێیان خۆش بووە جێگا و شوێنێک ھەبێت بۆ ئەوەی پشوویەکی تێدا بدەن و لە ھەمان کاتیش خۆشەویست و ئازیزانی تێدا ببینن، جا باشترین شوێنی جارانیش [[چاخانە|چایخانە]] و [[قاوەخانە]] بووە، بۆیە ھەر لەو سەردەمەدا چەندین شوێنی دیاریکراو لە شێوەی چایخانە و قاوەخانە بە شەو و ڕۆژ دەرگایان بە ڕووی خەڵکی شارەکە و میوانان کرایەوە لەوانە: چایخانە و قاوەخانەکانی عەبۆ، چایخانە و قاوەخانەکانی حاجی مستیل، چایخانە و قاوەخانەکانی بایز، چایخانە و قاوەخانەکانی عەلی فلەیح، [[قاوەخانەی مەچکۆ|چایخانە و قاوەخانەکانی مەچکۆ]] و [[چایخانەی مام خەلیل]]، چایخانە و قاوەخانەکانی دیکەی ھەولێر و جگە لەوانەش چەندین چایخانە و قاوەخانەی دیکە ھەبوون وەک چایخانە و قاوەخانەی کەوبازان و لەیالی ھەولێر (شەوانی ھەولێر) و تاقی و عەنتەر و قەرداران و قەمیش و سەید کەریم و باکوور و چەندین قاوەخانە و چایخانەی دیکە.

== فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر ==
{{سەرەکی|فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر}}
[[پەڕگە:Erbil International Airport terminal building.JPG|وێنۆک|300px|تەلاری فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ھەولێر]]
فڕۆکەخانەی ھەولێر گەورەترین و فروانترین فڕۆکەخانەی کوردستانە.&lt;ref&gt;سەرچاوە:http://www.erbilairport.com/ku/ABUT01/F_ABUT01_03_01.aspx&lt;/ref&gt; کە دەکەوێتە [[پارێزگای ھەولێر]] و بە دووری حەوت کیلۆمەتر لە (قەڵای کۆنی ھەولێر)ەوە دوورە لە باکووری ڕۆژھەلاتی شارەکە.
لە دوای ڕووخانی ڕژێمی پێشووی عێڕاق لە [[٢٠٠٣]]، [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکومەتی ھەرێمی کوردستان]] بڕیاری دا فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتی دروست بکات کە ببێتە دەروازەیەک بەرەو جیھان.

== وەرزش ==
لە شاری ھەولێر چەندین یانەی جۆراوجۆر ھەیە بەتایبەت لە یارییەکانی تۆپی پێ، تۆپی سەبەتە، [[تۆپی دەست]] و یاری دیکەش. لە ھەولێر تۆپی پێ بەربڵاوترین یارییە. [[یانەی وەرزشیی ھەولێر|یانەی ھەولێر]] یانەی سەرەکی شارەکەیە کە چوار جار بووەتە پاڵەوانی خولی یانە نایابەکانی عێراق،&lt;ref&gt;[http://yariga.basnews.com/browse/14021 ھەولێر پاڵەوانی عێڕاقە بۆ ٢٠١٢، زێتر لە ١٠٠ وێنە]{{بەستەری مردوو|url=http://yariga.basnews.com/browse/14021 |date=شوباتی ٢٠١٩}}, لەلایەن شاھین برادۆستی لە ٢٠١٢/٠٨/١٧.&lt;/ref&gt; جگە لەوەش پلەی دووەمی لە جامی یەکێتیی یانەکانی ئاسیا بەدەستھێناوە. لە ھەولێر بینەرێکی زۆری یاری تۆپی پێ ھەیە کە خولیایان لە بینینی یاری یانە ئەورووپییەکانە.&lt;ref&gt;[http://www.rudaw.net/NewsDetails.aspx?pageid=205795 کلاسیکۆ لە ئیسکان بە خۆشی کۆتایی نەھات] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160607171938/http://rudaw.net/NewsDetails.aspx?pageid=205795 |date= ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}, لەلایەن محەممەد کارێزی ٣/٤/٢٠١٦&lt;/ref&gt;

== پێشانگا ==
&lt;gallery&gt;
File:قلعة هه ولير.jpg|قەڵای ھەولێر
پەڕگە:Arbil Clock.JPG|کاتژمێری باخی شار لە ھەولێر
پەڕگە:City park Hawler.JPG|باخی شار
پەڕگە:Street View Below Citadel - Erbil - Iraq.jpg|خوار قەڵا
پەڕگە:View of the Citadel - Erbil - Iraq - 01.jpg|قەڵای ھەولێر
پەڕگە:Inside the Bazaar - Erbil - Iraq.jpg|ناوەوەی بازاڕی قەیسەری
پەڕگە:Mechko coffe.JPG|چایەخانی مەچکۆ
من امام قلغة اربيل ليلا.jpg|پارکی شار بە شەو
Hall of Family Mall.jpeg|ھۆڵی فامیلی مۆڵ
&lt;/gallery&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[پێرستی گەڕەکەکانی ھەولێر]]
* [[پێڕستی شارەکانی کوردستان|شارەکانی کوردستان]]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}

== کتێبنامە ==
* [[René Grousset|Grousset, René]], ''The Empire of the Steppes'', (Translated from the French by Naomi Walford), New Brunswick: [[Rutgers University Press]] (1970)
* {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Nováček |یەکەم=Karel |سەردێڕ=Research of the Arbil Citadel, Iraqi Kurdistan, First Season |journal=Památky archeologické |بەرگ=٩٩|پەڕەکان=٢٥٩–٣٠٢|ڕێکەوت=٢٠٠٨|ناونیشان=https://www.gemaart.com/wp-content/uploads/2020/09/PAPER_Citadel-Research_Novacek.pdf}}
* {{بیرخستنەوە|دوایین١=Sourdel |یەکەم١=D. |editor1-first=P. |editor1-last=Bearman |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |editor3-link=Clifford Edmund Bosworth |سەردێڕ=Encyclopaedia of Islam, Second Edition |ساڵ=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Brill Online |chapter=Irbil |oclc=٦٢٤٣٨٢٥٧٦}}
* {{بیرخستنەوە|دوایین=Villard |یەکەم=Pierre |بەستەری نووسەر=Pierre Villard |editor1-first=Francis |editor1-last=Joannès |سەردێڕ=Dictionnaire de la civilisation mésopotamienne |زنجیرە=Bouquins |ساڵ=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Robert Laffont |شوێن=Paris |زمان=fr |ژپنک=٩٧٨-٢-٢٢١-٠٩٢٠٧-١|پەڕەکان=٦٨–٦٩|chapter=Arbèles}}
* {{بیرخستنەوە|دوایین١=Woods |یەکەم١=John E. |ساڵ=١٩٧٧|سەردێڕ=A note on the Mongol capture of Isfahān |journal=Journal of Near Eastern Studies |بەرگ=٣٦|issue=1 |پەڕەکان=٤٩–٥١|jstor=544126 |issn=0022-2968 |doi=10.1086/372531|s2cid=161867404}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [[:en:Cities of the ancient Near East|شارە دێرینەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]
*[https://web.archive.org/web/20090326022751/http://www.faoiraq.org/images/word/erbil.pdf ئامارەکانی پارێزگای ھەولێر]
*[http://hawlergov.org/ پێگەی پارێزگای ھەولێر]
{{پۆلی کۆمنز|Arbil}}

{{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}}
{{شارەکانی کوردستان}}
{{پایتەختەکانی کوردستان}}
{{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}}

{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}}

[[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]]
[[پۆل:ھەولێر]]
[[پۆل:مانگیلەی بەپیت]]
[[پۆل:باشووری کوردستان]]
[[پۆل:حەدیاب]]
[[پۆل:شارەکانی عێراق]]
[[پۆل:شارەکانی کوردستان]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ٦ەمی پ. ز]]
[[پۆل:دامەزرانەکانی ھەزارەی ٦ەمی پ.ز]]
[[پۆل:پارێزگای ھەولێر]]
[[پۆل:شام]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ٦ەمی پ.ز]]
[[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]]
[[پۆل:ھەرێمی کوردستان]]</text>
      <sha1>6f5b363whhcihol4pu6agn067ifwtqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4621</id>
    <revision>
      <id>1574994</id>
      <parentid>1564152</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:46:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurd2021</username>
        <id>40095</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>چاکسازی</comment>
      <origin>1574994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140845" sha1="8l61i5zofwuqhorl1k3tbim7rfp3cix" xml:space="preserve">{{نیشانەی وتاری ھەڵبژێردراو}}
{{حیزب
|ناوی حیزب            = سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران
|ئاڵا                 =The official Logo of khabat organisation of iranian kurdistan.png
|ئەندازەی ئارِم         =200
|دەربارەی ئارِم         =
|سکرتێر              = [[بابە شێخ حوسێنی]]
|دامەزران             = ١٩٨٠ی زایینی (١٣٥٩ی ھەتاوی)
|تێکچوون              =
|پێگەی سەرەکی         =[[باشووری کوردستان]] ([[ھەولێر]])
|ھەواڵنامە            = تێکۆشان
|ئامانج               = دامەزراندنی حکوومەتێکی ھەڵبژێردراو و دیموکراتیک و پەرلەمانی لە کوردستاندا
|ناوچەی چالاکییەکان    = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
|ئایدۆلۆجیا           = [[کوردایەتی]] (نەتەوەیی و نیشتمانی)
| ئایین               =
| نیشتمانی            = [[دەستەی نەتەویی بەرخۆدانی ئێران]]
| نێودەوڵەتی          =
| ئەورووپی            =
|کردەوە سەرەکییەکان   =
|بار                  =
|پەیوەندی نێودەوڵەتی  =
|دروشم                = تاستەمم لەسەرە ڕِێی خەباتم لەبەرە (پەژار)
|رەنگی فەرمی          =
|ماڵپەڕ               =[https://www.sazmanixebat.com/kurdi/index.php سازمانی خەبات]
|سۆشیاڵ میدیا         =[https://twitter.com/sazmanixebat تویتەر]
[https://facebook.com/sazmanixebat.official فەیسبووک]
|پەیوەندی             = [٠٠٩٦٤٧٥٠٤٤٩٧١٣٨]
}}
'''سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] :Organization of Iranian Kurdistan Struggle، بە [[زمانی فارسی|فارسی]]؛ سازمان خبات کردستان ایران) ھێزێکی سیاسی و سەربازی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە لە ٥ی خەرمانانی ١٣٥٩ کۆچی خۆری بەرامبەر بە ٢٧ی ئابی ١٩٨٠ لەلایەن مامۆستا [[شێخ جەلال حوسێنی]]&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سەبارەت بە ژیان و کەسایەتی شێخ جەلال جەلالەدین حسێنی لە ڕادوێی دەنگی گەلی کوردستان |ناونیشان=http://www.dgkradio.net/show-detail.aspx?Etype=5&amp;Eid=262 |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185207/http://www.dgkradio.net/show-detail.aspx?Etype=5&amp;Eid=262 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; بەھاوکاری چەند مامۆستایەکی ئایینی دامەزراندنی خۆی ڕاگەیاند لەسەر فکری ئایینی و نەتەوەیی،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=راگەێندراوی کومیتەی ناوەندی بە بۆنەی سی و ھەشتەمین سالیادی دامەزراندنی سازمانی خەبات |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=9815#.X1Cx4FUzZdg |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185208/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=9815#.X1Cx4FUzZdg |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; لە سەرەتادا تا ساڵی ٢٠٠٤ لەژێر ناوی سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستانی ئێران (خەبات) کار و تێکۆشانی دەکرد. بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٤ لە کۆنگرەی سێ کە لە شارۆچکەی تۆبزاوە(ڕزگاری) سەر بە شاری [[ھەولێر]] بەسترا ناوەکەی بووە سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی لە ڕەوت و کارەکانی ئەم ڕێکخراوە دەستی پێکرد. 

ساڵی ١٩٨٠ یەکەم کۆنگرەی سازمان لە قەڵای خەبات لە بلەکی بەسترا لەو کۆنگرەیەدا جگە لە پەسەندکردنی پەیڕەو و پڕۆگرام و ھەڵبژاردنی سکرتێری گشتی و ئەندامانی سەرکردایەتی بڕیاری لەسەر ستراتیژی و ڕێبازی ئەم ڕێکخراوە درا کە ڕێکخراوێکی [[ئیسلام]]ی و نەتەوەیی بێت ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی ھەڵگری پەیامێکی جیاوازتربێت لە [[حیزب]] و ڕێکخراوەکانی دیکەی کوردستانی ئێران بۆ گەیشتنی کورد بە مافەکانی لە چوارچێوەی [[ئێران]]. ھەروەھا یەکێک لە بنەما نەگۆڕەکانی خۆیان پەسند کرد ئەویش ڕەتکردنەوەی ھەرجۆرە وتوێژ و دانوستانێک لەگەڵ کاربەدەستان و نوێنەرانی کۆماری ئیسلامی ئێران. دوای دامەزراندن دەستکرا بە کاری ڕیکخستن و دانانی بنکە و بارەگای لە ناوچەکانی کوردستان ھەروەھا ھێزی [[پێشمەرگە]]ی تایبەتی خۆی دامەزراند ھەرچەندە بەر لە دامەزراندنی سازمانی خەبات لەژێر ناوی ھێزی پێشمەرگەی دەفتەری [[عێزەدین حوسێنی|مامۆستا شێخ عێزەدین]]&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کورتەیەک لەسەر ژیانی مامۆستا شێخ عێزەدین حوسەینی |ناونیشان=https://sverigesradio.se/artikel/4344853 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185204/https://sverigesradio.se/artikel/4344853 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; شەڕیان لە دژی ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی دەکرد بەڵام دوای دامەزراندی سازمان لەژێر ئەم ناوە خەبات و تێکۆشانیان دژی کۆماری ئیسلامی درێژە پێدا ئەمەش بەھۆی ئەوەی بەشێک لە فەرماندە و کەسایەتییەکانی دەفتەری مامۆستا لە دامەزراندنی سازمانی خەبات ڕۆلیان ھەبوو. پاش ئەوەی کە [[ئێران|کۆماری ئیسلامی ئێران]] ھێرشی بەرفراوانی بۆ سەر [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دەستپێکرد سەرجەم شار و شارۆچکەکانی کەوتەوە دەست، سازمانی خەبات ناچار بوو بنکە و بارەگاکانی خۆیان لە کوردستان بکشێنەوە بۆ ناو خاکی [[باشووری کوردستان]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فتوای جیھادی خومەینی دژ بە گەلی کورد کورتە باسێک لە ماڵپەڕی زاگۆرس (ئەرشیف ٢٠١٨) |ناونیشان=https://zagrospost.com/29181 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190227165556/http://zagrospost.com/29181 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;دروستبوونی سازمانی خەبات لەسەر ڕەوتی نەتەوەیی و ئیسلامی لە کتێبی ڕۆژھەڵاتی کوردستان لیبَکۆڵینەوەیەک لە دۆخی بزووتنەوەی کورد(١٩٧٩–١٩٨٩)نوسینی دکتۆر ھۆشمەند علی محمود&lt;/ref&gt; ئەمەش وای کرد چالاکیەکانی ئەم ڕێکخراوە زیاتر کەمتربێتەوە. 

لە ساڵی ١٩٨٧ سازمانی خەبات بەھۆی کێشە و ململانێی ناوخۆی بەشێک لەئەندامانی سەرکردایەتی ئەم سازمانە بە ڕابەرایەتی مامۆستا [[مەلا خدر عەباسی]] جیادەبنەوە و پاشان ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێری کوردستان دادەمەزرێنن، ئەمەش زیاتر بووە ھۆی بێ ھێز بوونی.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کتێبی سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستانی ئێران ١٩٨٠–١٩٨٧ نووسینی ڕابەر سیوەیلی و ژیلوان ھەڵەدنی ساڵی چاپ٢٠١٨ بەرگی کتێب لە ماڵپەری کوردپیدیا |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&amp;q=20180701154231152246#SourceTag_152246_1 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185143/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&amp;q=20180701154231152246#SourceTag_152246_1 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; 

لە ساڵی ١٩٨٤ بەمەبەستی بڵاوکردنەوەی کار و چاڵاکی و ئامانجەکانیان ڕۆژنامەی تێکۆشانیان دەرکرد و لە ساڵی ١٩٨٥ ڕادوێی دەنگی خەباتیان دامەزراند کە تا ساڵانێکی زۆر بەردەوام بوو لە پەخشکردن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەرز و پیرۆز بێ یادی ٣٢ ھەمین ساڵرۆژی دەرچوونی یەکەم ژمارەی تێکۆشان، ئۆرگانی کومیتەی ناوەندی سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران. (ئەرشیف٢٠١٦) |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=7315#.X1NDKVUzZdg |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185204/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=7315#.X1NDKVUzZdg |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://tekoshan.net/kurdi/item_detail.php?id=9680#.X1NAa1UzZdg |سەردێڕ=سی و سێھەمین ساڵیادی دەنگی خەباتی کوردستان پیرۆز بێ ناونیشانی پەیامێک لە ماڵپەڕی تێکۆشان (ئەرشیف٢٠١٧) |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210731194528/https://tekoshan.net/kurdi/item_detail.php?id=9680#.X1NAa1UzZdg |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; لە پەیڕەو و پڕۆگرامی ئەم سازمانەدا ھاتووە کە سازمانی خەبات تێدەکۆشێت بۆ دامەزراندنی حکوومەتێکی دیموکراتی و پەرلەمانی لە کوردستان ھەروەھا مافی دیاریکردنی چارەنووسی بۆ کوردستان پێ پەسەندە و ھەوڵ بۆ بەدەست ھێنانی مافی خودموختاری بۆ کوردستانی ئێران دەدات.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حیزب، ڕێکخراوە و پارتە سیاسییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان |ناونیشان=http://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&amp;id=87823 |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185142/http://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&amp;id=87823 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; درووشمی ڕووخانی ڕژیم یەکێک لە درووشمە سەرەکی و نەگۆڕەکانی سازمانی خەبات.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کورتەیەک لە مێژووی سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران (ئەرشیف) |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_information.php?item=63 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200929155536/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_information.php?item=63 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;

دوابەدوای [[ناڕەزایەتییەکانی ئێران ٢٠٢٥–٢٠٢٦|ناڕەزایەتییەکانی ئێران لە ساڵانی ٢٠٢٥-٢٠٢٦]] سازمانی خەبات لەگەڵ پێنج حیزبی دیکە لە ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٦  [[هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێران|هاوپەیمانی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێرانیان]] دامەزراند.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bodette |یەکەم=Meghan |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=The Coalition of Political Forces of Iranian Kurdistan: Risks and Opportunities |ناونیشان=https://www.kurdishpeace.org/research/democracy/the-coalition-of-political-forces-of-iranian-kurdistan-risks-and-opportunities/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdish Peace Institute |زمان=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێران ڕاگەیەندرا |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/gallery/2026/02/1 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=kurdistanmedia.com}}&lt;/ref&gt;

لە دواى دەستپێکردنى [[شەڕی ئێران ٢٠٢٦|هێرشى]] ئیسرائیل و ئەمریکا بۆ سەر ئێران ، هێرش بۆ سەر پێگەکانى هێزەکانى ڕۆژهەڵات دەستى پێکرد.

لە ٥ی ئازاری ٢٠٢٦ بە دوو مووشەک بارەگای سازمانى خەبات سەرەکیان لە ناحیەی ڕزگاری(تۆبزاوە) بۆردوومان کرا.لە ئەنجامی ئەو هێرشە دوو کەسیان بریندار بوو.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=جەمال |یەکەم=محەممەد |ڕێکەوت=11 کاتژمێر لەمەوپێش |سەردێڕ=لە خەبات بارەگای هێزێکی سیاسیی ڕۆژهەڵات بۆردوومان کرا و بریندار هەیە - AVA News |ناونیشان=https://ava.news/news/44553 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=ava.news}}&lt;/ref&gt;لە ١٣ى ئازارى ٢٠٢٦سازمانى خەبات ڕایگەیاند هێرشى کراوەتە سەر و زیانى گیانى هەبووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سازمانی خەبات: هێرش کراوەتە سەر بنکەیەکی هێزەکانمان لە هەرێمی کوردستان و قوربانی هەیە |ناونیشان=https://www.knnc.net/Details.aspx?jimare=65600 |ڕێکەوتی سەردان=2026-04-13 |وێبگە=www.knnc.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سازمانى خەبات: دوو پێشمەرگەمان بەهۆى هێرشى درۆنییەوە شەهید بوون |ناونیشان=https://channel8.com/kurdish/news/188347 |ڕێکەوتی سەردان=2026-04-13 |وێبگە=Channel8}}&lt;/ref&gt;لە ٢٦ى ئازارى ٢٠٢٦ لە رێگەى سێ درۆنەوە ھیرشکرایەوە سەر بنکەى سەرەکیان لە ناحیەى ڕزگارى.
== مێژوو ==
=== پێش دامەزراندن ===
[[پەڕگە:1979 Iranian Revolution.jpg|وێنۆک|خۆپیشاندان لە ساڵی ١٩٧٩، تاران.]]
ساڵی ١٩٧٩ لە [[ئێران]] زنجیرەیەک خۆپیشاندان بەرێوەچوو دژی ڕژێمی پاشایەتی کە دواتر بە شۆڕشی گەڵانی ئێران یاخود شۆرشی ئیسلامی ئێران ناسرا بەھۆی ئەوەی کە سەرجەم نەتەوە جیاوازەکانی ئێران تێیدا بەشدار بوون بەڵام لەھەمانکاتدا بە شۆڕشی ئیسلامیش ناوی دەبن بەھۆی ئەوەی لەلایەن پیاوانی ئایینی ئیسلام سەرپەرشتی دەکرا زیاریش بەھۆی ئەوەبوو کە دەرئەنجامی ئەم شۆرشەش کۆمارێکی ئیسلامی لێکەوتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شۆڕشی ئیسلامی ئێران ١٩٧٩ ناونیشانی بابەتێک لە ماڵپەری مێژووی کورد (ئەرشیف٢٠١٦) |ناونیشان=http://www.historyofkurd.com/2016/09/18/شۆڕشی-ئیسلامی-لە-ئێران-1979/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200719051548/http://www.historyofkurd.com/2016/09/18/%D8%B4%DB%86%DA%95%D8%B4%DB%8C-%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-1979/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەبۆنەی ساڵیادی شۆڕشی گەلانی ئێران: پرسی کورد لەم وڵاتەدا |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/so/news/0204202f-0a26-487b-9c95-0f0fa6652e06/ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170213170707/http://www.kurdistan24.net/so/news/0204202f-0a26-487b-9c95-0f0fa6652e06 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; ئەم شۆڕشە بە یەکێک لە ڕووداوە گرینگەکانی مێژووی ھاوچەرخی ئێران دادەنرێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مێژووی ھاوچەرخی ئێران |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2012061016514970084&amp;lng=20 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185210/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2012061016514970084&amp;lng=20 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; سەرەتاکانی شۆڕش لە کوردستانی ڕۆژھەڵات لە شاری [[مەھاباد]] دەستی پێکرد پاشان شاری [[بانە]] وەک دووەم شاری کوردستان خەڵکەکەی بە دروشمی جیاواز دژی [[محەممەد ڕەزا پەھلەوی|شا]] ڕێپێوان و خۆپیشاندانیان ئەنجامدا بەسەرپەرشتی شێخ جەلال حسێنی بەتایبەت دوای ئەوەی لە کاتی بەخاک سپاردنی کەسێک بەناوی خان ئەحمەد خانی کە بەھۆی کەمتەرخەمی کاربەدەستانی تەندروستی گیانی لە دەست دا شێخ جەلال ھێرشی کردە سەر دەسەڵاتدارانی شای ئێران و بە زاڵم و زۆردار ناوی بردن و باسی لە گەندەڵی و خراپەکارییەکانی ئەم حکوومەتەی بۆ خەڵکی کرد دوای گەرانەوەیان لە گۆڕستان بە وتنەوەی دروشم خۆپیشاندان لەم شارە دەستی پێکرد و دواتر لە سەرجەم شار و شارۆچکەکانی دیکەی کوردستانیش ڕاپەرین دژی دەسەڵاتدارانی حکوومەتی شایەتی ئێران ئەنجامدرا توانرا شکست بە دەسەڵات دارانی شا بھێنن چەند ئەنجومەنێکی خۆ بەڕێوەبەرییان دامەزراند.
دوابەدوای سەرکەوتنی شۆڕش و ڕووخانی سیتەمی پاشایەتی، گەڕانەوەی خومەینی لە [[پاریس]] بۆ [[تاران]] و دروستبوونی حکوومەتی کاتی بە سەرپەرشتی بازرگان،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خومەینی گەڕایەوە بۆ تاران بزانە دوایی چی بەسەر ھاوڕێکانی ھێنرا ماڵپەری لڤین (ئەرشیف٢٠٢٠) |ناونیشان=https://lvinpress.com/detailnews.aspx?jimare=14945&amp;cor=6&amp;related=2 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185144/https://lvinpress.com/detailnews.aspx?jimare=14945&amp;cor=6&amp;related=2 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; ھێزەکانی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستانی ڕۆژھەلات]] بە سەرکردایەتی [[عێزەدین حوسێنی|شێخ عیزەدین حسێنی]] بەمەبەستی تاوتوێکردنی مافەکانی کورد سەردانی [[ڕووحوڵڵا خومەینی|خومەینی]] ڕابەری شۆری ئێرانیان کرد کە مافی خودموختاری بۆ کوردسان یەکێک لە داوا سەرەکییەکانیان بوو&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئەو مەلایەی لە مزگەوتدا خودا و لە دەرەوە کوردی دەپەرست |ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail/1679 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185144/https://www.peyserpress.com/detail/1679 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; بەڵام بێ دەستکەوت گەرانەوە بەھۆی ئەوەی دەسەڵاتدارانی تازە بەدەسەڵات گەیشتووی ئێران باوەریان وابوو ئەمە دەبێتە ھۆی دابەشبوونی [[ئێران]] بۆیە داواکارییەکانیان جێ بەجێ نەکرد. ھەرچەند لە سەرەتای شۆڕشدا پشتیوانی خۆیان بۆ مافەکانی کوردستان دەڕبڕی بوو بەڵام دوای سەرکەوتنی شۆڕش پەشیمان بوونەوە. ڕێبەرانی شۆرشی ئێران بریاری ئەنجامدانی ڕیفراندۆمیان دا بۆ ھەڵبژاردنی سیتەمێکی نوێ بۆ بەڕێوەبردنی وڵات. تەنھا پرسیارێک لە خەڵک کرا ئەویش (پاشایەتی یان کۆماری ئیسلامی ؟)بوو. خەڵکیکی زۆر لە ئێران بەشداریان تێدا کرد بەڵام لە کوردستانی ڕۆژھەلات خەڵکێکی کەم بەشدارییان کرد بەھۆی ئەوەی باوەڕیان وابوو ئەم ڕیفراندۆمە ھۆکارێکی دیکەیە بۆ ئەوەی کە وڵات بەرەو ناسەقامگیری و ناتەبایی زیاتر بڕوات و ھیچ ئاماژەیەک سەبارەت بە پێدانی مافەکانی کوردی تێدا نەدەبینرا، بەتایبەت شێخ عێزەدین لە بەیاننامەیەک کە لەیەکێک لە ڕۆژنامەکانی ئێران بڵاوکرایەوە ڕایگەیەند کە بەشداری ئەو ڕیفراندۆمە ناکات و خەڵکی ئازادکرد لە بەشداریکردن یاخود نا، پاشان ھێزەکانی دیکە بەتایبەت حیزبی دیموکرات و کۆمەڵە ھانی خەڵکیان دا بەشداری نەکەن. بەڵام لە کۆتایدا ئەم گشت پرسییە سەرکەوتنی بەدەست ھێنا و دروستبوونی کۆمارێکی ئیسلامی لێکەوتەوە. سووربوونی کورد لەسەر داواکردنی مافەکانی وای لە دەسەڵاتدارانی ئێران بەگشتی و بەتایبەت خومەینی وەک ڕابەری ئێران کرد کە فەرمانی ھێرشکردن بۆ سەرکوردستان بدات بەمەبەستی دورخستنەوە و بێ دەنگکردنی دەنگە ناڕازییەکان و ئەو کەسانەی کە پشتیوانی حکوومەتی نوێی ئێران نین کوردی بە [[کافر]] و جیاخواز تۆمەتباری کردن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ھەموو شتێک لەبارەی شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران لێکۆلینەوەیەک لە ماڵپەڕی پەیسەر (ئەرشیف٢٠١٩) |ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail/1180 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185144/https://www.peyserpress.com/detail/1180 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;
[[پەڕگە:Firing Squad in Iran.jpg|وێنۆک|کۆمەڵیک ھاولاتی کورد لە کاتی گولەبارانکردنیان بە دەستی ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران لە ساڵی ١٩٧٩ لە کاتی فەرمانی جیھاد دژ بە کورد لەلایەن خومەینییەوە]]
لە ئەنجامدا شەڕ و پێکدادان لە لە نێوان ھێزەکانی ئێران و ھێزە کوردییەکان ڕوویدا کە لە مێژووی ئەم بەشەی کوردستان بە فەرمانی [[جیھاد]]ی خومەینی دژی کورد ناسراوە. بۆ ماوەی سێ مانگ بەردەوام بوو. خومەینی، سادق خالخاڵی وەک حاکمی شەرعی کوردستان دیاری کرد و ھەموو دەسەڵاتێکی پێ بەخشی پاش ئەوە خاڵخاڵی دەچێت بۆ کوردستان داوای ھاوکاری و پشتیوانی لە کەسایەتییەکانی ناوچە کوردییەکان دەکات بەڵام ڕەت دەکرێتەوە کاتێکیش ڕوودەکاتە [[بانە]] لە نامەیەکدا داوای پشتیوانی و ھاتنەریزی پشتیوانانی حکوومەت لە شێخ جەلال حوسێنی دەکات بەڵام ئەو لە نامەیەکدا ڕەتی دەکاتەوە پێی ڕادەگەیەنێت ئەو دژی سیاسەت و بەرنامەی حکوومەتە بۆیە لەلایەن خاڵخالی ھێرش دەکرێتە سەر بنەماڵەی شێخ جەلال لە ناوچەی بانە دووریان دەخاتەوە بەھەمان شێوە لە ناوچەکانی دیکەی کوردستان دەست دەکات بە کوشتن و ئیعدامکردنی ئەو کەسانی دژی حکوومەتن و کار و چالاکیان ئەنجام دەدا کە ئەمانەش [[کۆمەڵکوژیی قارنێ|کۆمەڵکۆژیی قارنێ]] و [[کۆمەڵکوژیی قەڵاتان]] و چەندین ڕوویداوی دیکەی لێکەوتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆمەڵکوژی لە کوردستان لەزاری شایەتحاڵان و لە دووتوێی ئامارەکاندا + ڤیدیۆ (ئەرشیفی کوردپا ٢٠١٢) |ناونیشان=https://kurdpa.net/so/news/%DB%86%D9%85%DB%95%DA%B5%D9%88%DA%98%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%95%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%D8%AD%D8%A7%DA%B5%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%84%DB%95-%D8%AF%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%88%DB%8E%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%95%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7-%DA%A4%DB%8C%D8%AF%DB%8C%DB%86 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185211/https://kurdpa.net/so/news/%DB%86%D9%85%DB%95%DA%B5%D9%88%DA%98%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%95%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%D8%AD%D8%A7%DA%B5%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%84%DB%95-%D8%AF%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%88%DB%8E%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%95%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7-%DA%A4%DB%8C%D8%AF%DB%8C%DB%86 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نەورۆزی خوێناوی سنە چۆن بوو؟ بابەتێک لە ماڵپەری پەیسەر (ئەرشیف٢٠١٩) |ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail/1627 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185205/https://www.peyserpress.com/detail/1627 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; ھێزەکانی ئێران لە شەڕەکانی ھێزی [[پێشمەرگە]] تووشی زیانی زۆربوونەوە بۆیە [[ڕووحوڵڵا خومەینی|خومەینی]] داوای ڕاگرتنی شەر و دانووستانی کرد لەگەڵ نوێنەرانی کورد بەم شێوەیە جارێکی دیکە بە سەرکردایەتی [[عێزەدین حوسێنی|شێخ عێزەدین حوسەینی]] کورد لەگەڵ شاندی نوێنەرانی کۆماری ئیسلامی کۆبوونەوە بەڵام سەرجەم دانیشتنەکان بێ ئەنجام بوو بۆیە دووبارە شەر لە نێوانیان سەری ھەڵدایەوە. ئەمانە ھەمووی بوونە ھۆی ئەوەی چەند گرووپ و ڕێکخراوێک دروست ببێت بەمەبەستی بەرپەچدانەوەی سیاسەت و بەرنامە و ھێرشی کۆماری ئیسلامی ئێران یەکێک لەو ڕێکخراوانەی لەو سەروبەندە بیر لە دروستکردنی کرایەوە سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران بوو کە دامەزرێنەرانی ئەم ڕێکخراوە پێشتر لە دەفتەری مامۆستا شێخ عێزەدین کاریان کردبوو.

=== دامەزراندن ===
 
سازمانی خەبات لە پێنجی خەرمانانی ١٣٥٩ بەرامبەر بە ٢٧ ئاگۆستی ١٩٨٠ لەلایەن [[شێخ جەلال حوسێنی|مامۆستا شێخ جەلال]] بەھاوکار چەند مامۆستایەکی ئایینی دیکە لەسەر فکرەی [[ئیسلام]]ی و نەتەوەی لە کوردستانی ڕۆژھەلات دامەزراندنی ڕاگەیەندرا. لە ئامانجە سەرەکییەکانی بەرەنگاربوونەوەی ھێزەکانی [[ئێران|کۆماری ئیسلامی ئێران]] و بەدەست ھێنانی مافی خودموختاری بوو بۆ کوردستان.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لە ئەرشیفی دیمانەکانی مامۆستا سەید جەلال حوسێنی، وتووێژی مامۆستا سەید جەلالەددینی حوسەینی لەگەڵ گۆڤاری k٢١(ئەرشیف ٢٠٠٨ ا) |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=10987#.X1aSYVUzZdg |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200919163623/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=10987#.X1aSYVUzZdg |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی قۆناغێکی نوێ لەو بەشەی کوردستان دەست پێ بکات بەھۆی ئەوەی تا ئەو کاتە ھیچ ڕێکخراوێکی لەو شێوەیە بوونی نەبوو ھەروەھا حیزبەکانی دیکە لەسەر فکرەی چەپ کاری سیاسیان دەکرد ئەمەش بۆ ئەوکات بۆ بەشێک لە خەلکی کە خاوەن بیروباوەڕێکی ئیسلامی و مەزھەبی بوون ئاسان نەبوو ببنە ئەندامیان. ئەم ڕێکخراوە لە ساڵی ١٩٨٠ یەکەم کۆنگرەی خۆی لە شاری [[بانە]] ئەنجامدا بە ناوی کۆنگرەی دامەزراندن لەو کۆنگرەدا ئەندامانی سەرکردایەتی و پەیڕەوپرۆگرام و ستراتیژی سازمانی خەبات و دروشمەکانی دیاریکران. شێخ جەلال حسێنی بە کەسی یەکەم و سکرتێر ھەڵبژێردرا. لەکاردانەوەی دامەزراندنی سازمانی خەبات بەشێکی زۆر لە خەڵکی [[بانە]] و [[سەردەشت]] بوونە ئەندامیان و پاشان لە ناوچەکانی دیکە خەڵک بە مەبەستی ئەندام بوون ڕوویان لێکردن دواتر سازمانی خەبات بنکە و بارەگای خۆی لە چەند شارێکی دیکە کوردستان. ھەروەھا [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دێموکرات]] و [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران|کۆمەلە]] کا تا ئەوکات دوو حیزبی سەرەکی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] بوون دامەزراندنی ئەم سازمانەیان بە نائاسایی لەقەڵەم دابوو پێیان وابوو بۆ دژایەتی ئەوان و بەربەست دانان لەسەر کارەکانیان دامەزراوە ھەربۆیە لە دژی وەستانەوە لە ساڵەکانی دواتریش توشی شەڕ و پێکدادان بوونەوە بەتایبەت لەگەڵ [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران]] ھەر چەند سازمانی خەبات ئەوەی ڕاگەیاند بوو کە ئەوان بۆ دژایەتی ئەو حیزبانە دروست نەبوون بەڵکو ئامانجی سەرەکیان بەرنگار بوونەوەی ھێزەکانی ڕژێم و بەدەست ھێنانی مافەکانی کوردە. ئەمانە بوونە ھۆی ئەوەی ئەم ڕێکخراوە لە سەرەتاوە تووشی ئاستەنگ و بەربەستی کاری ڕێکخراوەی ببێتەوە. کە کاریگەری ھەبوو لەسەر چالاکی سەربازی و سیاسییەکانی. دوای ماوەیەکی کەم لە دامەزراندن بەھۆی ھێرشی بەرفراوانی ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران بۆ سەر ڕۆژھەلاتی کوردستان وەک ھێزەکانی دیکە و توانای بەرەنگارییان نەما بۆ ناو خاکی کوردستانی باشوور پاشەکشەیان کرد.&lt;ref&gt;کتێبی سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی ئێران ١٩٨٠–١٩٨٧ نوسنی ڕابەر سیوەیلی و ژیلوان ھەڵەدنی&lt;/ref&gt;

=== ھۆکاری دامەزراندن ===
* دامەزرێنەرانی سازمانی خەبات باوەڕیان وابوو کە مافی ئایینی و مەزھەبی لەلایەن ڕێکخراوە و حێزبەکانی دیکەوە گرینگی پێ نەدراوە&lt;ref&gt;کتێبی سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستانی ئێران(١٩٨٠–١٩٨٧)&lt;/ref&gt; بۆیە دامەزراندنی سا[[زمانی نەتەوەیی]] و ئیسلامیان بە پێویست زانیوەبە ڕێگایەکیان دانا بۆ ئەوەی کورد لە ڕێگای ئەم ڕێکخراوەوە لەو بەشەی کوردستان بە مافەکانی بگات.
* بڕیاری [[ڕووحوڵڵا خومەینی|خومەینی]]&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خومەینی، ئەو ئایەتوڵایەی فەتوای &quot;جیھاد&quot;ی لەدژی کورد ڕاگەیاند |ناونیشان=https://www.awene.com/detail?article=5653&amp;fb_comment_id=2712611658811040_2714798285259044 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185145/https://www.awene.com/detail?article=5653&amp;fb_comment_id=2712611658811040_2714798285259044 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; بۆ ھێرشکردنە سەر [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستانی ڕۆژھەڵات]] بە کافر ناساندنیان وای کرد خەڵکێکی زۆر بۆ ئەو مەبەستە ھێرشبکەنە سەر ھاووڵاتیانی کوردستان و دژیان شەڕکەن&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=٢٨ی گەلاوێژ ساڵوەگەڕی فتوای خومەینی دژی خەڵکی ڕۆژھەڵات |ناونیشان=https://avatoday.net/node/483 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185145/https://avatoday.net/node/483 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; بەڵام بە پێکھێنانی سازمانی خەبات لەسەر بنەمایی ئایینی و نەتەوەیی وەڵامدەراوەی ئەو بۆچوونانە بوون کە [[کورد]]یان بە [[کافر]]و دوور لە دین لە قەڵامدابوو و ھەروەوھا بۆ پڕکردنەوەی ئەو بۆشایییە سیاسی و فکرییە بوو کە لەو کاتەدا بوونی ھەبوو بڕیار لە دامەزراندنی سازمانی خەبات درا
* دانیشتووانی کوردستان خاوەن بیروباوەڕێکی [[ئیسلام]]ی و مەزھەبی بوون بەشێکی زۆریان لەو قۆناغەدا نەیاندەتوانی بچنە ناو ڕێکخراوە چەپەکان یاخود ئەو ڕێکخراوانەی فکرەی ڕۆژاواییان ھەبوو بەھۆی جیاوازی بیرو بۆچوونیان بەتایبەت ئەو کەسانەی کە لە دەفتەری مامۆستا شێخ عێزەدین بوون. کە دوای ئەوەی شێخ عێزەدین نەمانی ھێزی [[پێشمەرگە]]ی خۆی ڕاگەیاند زۆرینەی ئەو کەسانە کە خاوەنی بیروباوەرێکی ئیسلامی بوون نەیاندەویست بچنە ناو ھیچ کام لەو حیزبانەی ھەبوون بۆیە دامەزراندنی حیزبێکی ئیسلامییان بە پێویست زانی و پشتیوانی خۆیان بۆ ڕاگەیاند بوو.
* بەھۆی ئەو پەیوەندیانەی کە شێخ جەلال یەکێک لە دامەزرێنەرە سەرەکییەکانی سازمانی خەبات لەگەڵ حکوومەتی [[عێراق]] ھەیبوو توانی سودی لێوەرگرێت بۆ بەدەست ھێنانی ھاوکاری سەربازی بۆ ئەم ڕێکخراوە دروستبوونی ئەم پەیوەندش بۆ ئەو کاتە دەگەڕایەوە کە شێخ جەلال لە دەفەتەری مامۆستا شێخ عێزەدینی برای کاری دەکرد لە سەرەتایی ساڵی ١٩٧٩.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سازمانی خەباتی کوردستان لە سێ قۆناغی مێژووییدا نووسینی کامیل نورانی فەرد (ئەرشیف٢٠١٣) |ناونیشان=http://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&amp;id=39815&amp;authorid=452 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185145/http://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&amp;id=39815&amp;authorid=452 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;دکتۆر ھۆشمەند علی :کتێبی ڕۆژھەڵاتی کوردستان (١٩٧٩–١٩٨٩) لێکۆلێنەوەیەک لە مێژووی بزووتنەوەی کورد&lt;/ref&gt;

=== ئایدۆلۆژیای ئیسلامی و نەتەوەیی ===
دامەزراندنی سازمانی خەبات لەسەر ڕەوتی [[ئیسلام]]ی و نەتەوەیی لەو قۆناغەدا ڕووداوێکی نوێ بوو و ھۆکارێک بوو بۆ ئەوەی لەگەڵ ڕێکخراوەکانی دیکەدا جیاوازبێت. چونکە پێش شۆڕش و لە کاتی [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئێراندا]] ئەوانەی بەشداری خەباتی سیاسی و چەکداریان کردبوو لە ڕۆژھەڵات زیاتر ئەوانە بوون کە لە بیرکردنەوە و تێڕوانینی سیاسی و ئایدۆلۆژیایاندا، نەتەوەیی و چەپ و سۆسیالیستی بوون بە واتای ئەوەی کاریگەری فکری [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیستی]] و بیروباوەری چەپییان لەسەر بوو. ھەرچەند بەھۆی [[شەڕ|جەنگ]] و خەباتی چەکداری بۆ بەدەست ھێنانی مافەکانیان بەشێکی زۆری خەڵکی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستانی ڕۆژھەڵات]] لەو کاتەدا کەمتر لە بارەی پەیڕەو بەرنامەی ھێزەسیاسییەکانی کوردستانیان دەپرسی بەڵام بۆ بەشێکی دیکەیان بۆیان گرینگ بوو ئەو ڕێکخراوەی دەبنە ئەندامی لەگەڵ بیروباوەڕیان بگونجێت و بزانن کاری بۆ چی دەکات. دیارە ئەمەش دەرفەتی دروستبوونی ڕێکخراوێکی وەک سازمانی خەبات زیاتر لە بار کردبوو. لە بەرامبەر ئەمانەدا کۆماری ئیسلامی ئێران لەسەر مەزھەبی شیعەی دوازدە ئیمام بوونی ھەبوو دیارە ئەمەش بۆ خەڵکی موسڵمانی کوردی سونە مەزھەب جیگای قبووڵ نەبوو و نەچوونە ڕیزیان. بۆیە بوونی ڕێکخراوێکی ئیسلامی و نەتەوەیی بە پێویست زانرا بڕوایان وابوو ئەمە ڕێگایەکە بۆ بەدەست ھێنانی مافەکانیان. ھەرچەند ئەم ڕێکخراوە بە ئیسلامی ناسرا بەڵام لە قۆناغەکانی دواتریدا زیاتر خەباتی نەتەوایییەتیان پەرەپێ دا تا ئەوەی لە ساڵی ٢٠٠٤ بە تەواوی ئیسلام بوونی ڕێکخراوەکە کۆتایی ھات. بەڵام لە کۆنگرەی شەشەمەمی ئەم حیزبە کە لە ساڵی ٢٠١٧ بەرێوەچوو ئایینی ئیسلام و باقی ئایینەکانی دیکەش وەک سەرچاوەیەک بۆ نووسینەوەی دەستوور و یاسا لە پەیڕەو و پڕۆگرامی خۆیاندا پەسەند کرا.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191206095738/http://xebatmedia.com/source/payraw1.pdf پەیڕەو و پڕۆگرام]&lt;/ref&gt;

=== جیابوونەوە و لێکترازان ===
سازمانی خەبات دوای حەوت ساڵ لە دامەزراندی توشی کۆمەڵک کێشە و گرفتی ناوخۆی بووە ئەم کێشەو گرفتانە بە کشانەوەیان لە خاکی ڕۆژڵاتی کوردستان بۆ باشووری کوردستان ڕۆژ لە دوای ڕۆژ قووڵتر دەبوونەوە بەھۆی بەردەوامی ھێرشی ھێزەکانی ئێران بۆ سەریان دەرفەتی خۆ ڕیکخستنەوەی نەبوو. ناکۆکییە کەسییەکانیش بەڕادەیەک {{قت|قووڵ بوونەوە}} ئەگەری جیابونەوە و لێکترازانی بەھێزتر کرد، بەتایبەت لە نێوان ھەردوو کەسیایەتی دیاری ئەم ڕێکخراوە شێخ جەلال حسێنی و مامۆستا مەلا خدر عباسی کاتێک لە ساڵی ١٩٨٦ کێشە و گرفت دەکەوێتە نێوانیان لەسەر چۆنییەتی ئەنجامدانی کۆبوونەوەی سەرکردایەتی بۆ دۆزینەوەی چارەسەر بۆ کێشە ناوخۆیییەکان، شێخ جەلال وەک کەسی یەکەمی سازمانی خەبات جەختی لەسەر بەشداری پێکردنی کۆمەڵیک لە کادر و ئەندامانی دەرەوەی سەرکردایەتی دەکردەوە لە ڕێی دەستنیشانکردنی تایبەتەوە بانگێشت بکرێن بۆ ئەوەی پرس و ڕاوێژیان پێ بکرێت لە چۆنییەتی دۆزینەوەی چارەسەر بۆ کێشەکان بەڵام مەلاخدر باوەڕی وابوو کە دەبێت ھەر تەنھا ئەندامانی سەرکردایەتی کۆببنەوە کێشەکان چارەسەر بکەن ئەگینا بۆ بەشداریکردنی کادیران لە کۆبوونەوەی سەرکردایەتی پێویستی بە کۆنفرانس و بەستنی کۆنگرەی حیزبی دەکات نابێت بە ئارەزووی شەخسی کادیر دەستنیشانبکرێت و جۆری دەستنیشانکردنەکە بێ ھەڵبژاردن بێت لەگەڵ ئەوەی کە مامۆستا مەلا خدر پشتی بە بڕگەکانی پەیڕەو و پڕۆگرام بەست بوو بۆ قسەکانی بەڵام شێخ جەلال لەسەر بۆچوونەکەی سووربوو چونکە باوەری وابوو کێشەکان بە سەرکردایەتی تەنھا چارەسەر نابێت. ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی ناکۆکییەکانیان زیاتر بێت سەرئەنجام لە ساڵی ١٩٨٧ مەلاخدری عەباسی لەگەڵ شەش کەسی دیکە لە ئەندامانی سەرکردایەتی کە بریتیبوون لە (عوسمان حوسێنی، تەھای مینایی، بایز ڕەسووڵی، ڕەشیدی ئەحمەدی، علی عەزیزی، مەلا حامید مەعروفی) جیابوونەوەی خۆیان لە سازمانی خەبات ڕاگەیاند و دامەزراندنی ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێرانی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستانی ئێرانیان ڕاگەیاند کە لە سەرتادا بە ھەمان ناوەڕۆک و پەیڕەوپڕۆگرام کار و چالاکیان ئەنجام دا.&lt;ref&gt;کتێبی ڕۆژھەڵاتی کوردستان (١٩٧٩–١٩٨٩)&lt;/ref&gt; زۆرێک لەو توێژەران کە لێکۆلینەوەیان لە مێژووی سازمانی خەبات کردووە و بەتایبەت لەم بەشەی لە مێژووەکەی ھۆکاری ناکۆکی و ململانێ و لێکترازان بۆ پۆست و پلە دەگەرێننەوە نەک جیاوازی فکری و بۆچوون بەھۆی ئەوەی کاتێک ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێرانی ئیسلامی و نەتەوایەتی کوردستانی ئێران دامەزرا لەلایەن مەلاخدر عەبباسی ھەمان پەیڕەو پرۆگرامی سازمانی خەبات کرا بە بەرنامەی ڕێکخراوەکەیان و تەنھا دەستەواژەی شۆرشگێران جیاوازی ناوی ئەم دوو ڕێکخراوە بووە بەڵام باڵی جیابووە بە سەرکردایەتی مەلا خدر جیابوونەوەیان لە بەیاننامەیەکدا بۆ چەند ھۆکارێک گەراندووەتەووە وەک: پێشێلکردنی ڕێ و شوێنی دیموکراسی و حاکمییەتی تیرۆر و ئیرھاب، زاڵبوونی ڕابیتە بەسەر زابیتەدا، لەژێر پێنانی پەیڕەو و پڕۆگرامی ڕێکخراوی خەبات، پشکنینی بیروباوەڕ و سەپاندنی ویست و ئارەزووی بنەماڵە، دژایەتی لەگەڵ بیروباوەڕی پێشکەوتن خوازانە، حیف و مەیل کردنی ئیمکانات و سامانی سازمان بە قازانجی بنەماڵە. لە بارەی ئەم جیابوونەوەیە شێخ جەلال وەک کەسی یەکەم سازمانی خەبات لە پەیامێکدا ڕایگەیاندووبوو کە &quot; دەبوو ھەر دووساڵ جارێک کۆبوونەوە ئەنجامبدرایە بۆ ئەوەی کە ھەڵەکانمان ڕاست بکەینەوە بەھۆی گیروگرفتی ناوخۆی کە ھەلپەرستان و قازانج پەرست وەدییان دەھێنان و بەھۆی پلانی ھەندێ لە ئەحزابی ھاسنگەر، سازمان ئەورێی نەبوو ئەو ئەرکە بەجێ بگەیەنێت بۆیە بە کۆنفرانس و پلۆنۆمی کەم و کۆر چارەسەری کەم کورییەکانی دەکرد ئەمەش نەی دەتوانی سازمان لەم قەیرانە ڕزگار بکات &quot; ھەروەھا شێخ جەلال لە دیمانەیەکدا ڕەتی کردەوە کە ئەو سازمانی بۆ بەرژەوەندی شەخسی و بنەماڵەی بەکار بێنیت وتی &quot; زۆرجار کورِەکانم پێشڕەوی پێشمەرگەکان بوون لە شەرکردن دژی ھێزەکانی ئێران و لە داھاتی خۆی کار و چالاکییەکانی سازمانی بەڕێوەبردووە. بەڵام مەلا خدر کوریکانی نەداناردە بەرەکانی [[شەڕ|جەنگ]] &quot;. ئەم جیابوونەوەیە کاریگەری زۆری دانا لەسەر پێگەی جەماوەری ئەم ڕێکخراوە لەگەڵ ئەوەی چەند جارێک ھەوڵ بۆ یەکخستنەوە و یەکگرتنەوەی ئەم ڕێکحراوە درا بەڵام بێ ئەنجام مایەوە ھەریەکەیان بە جیا درێژەیان دا بە کاروچالاکییەکانیان&lt;ref&gt;مامۆستا شێخ جەلالەدینی حسێنی (١٩٢٨–٢٠١٩) ڕۆلی سیاسی و ڕۆشنبیر نووسینی سالار عبدلقاردر چلبی تایبەت بە بەشی مێژووی زانکۆی سۆران&lt;/ref&gt;

=== مێژووی سازمانی خەبات لە ١٩٨٧–٢٠٠٤ ===
[[پەڕگە:Raparin-Sulaimani.jpg|وێنۆک|وێنەیەک لەڕاپەڕینی ١٩٩١ لە ڕانیە]]
لە ساڵی ١٩٨٧ ئەندامانی سازمانی خەبات لە ھەوڵی ڕێکخستنەوەی ڕێکخراوەکەیان بوو بەتایبەت دوای ئەو جیابوونەوەی کە کاریگەری خراپی لەسەر ڕێکخستن و کار ی سیاسی و سەربازی کردبوو. ساڵی ١٩٨٩ کۆنگرەی دووەمی لە بنکەی شیبانەی خەبات لە پشتی شاری [[ڕانیە]] ی باشووری کوردستان ئەنجام درا ئەمەش بەھۆی ئەوەی کاتێ: سازمانی خەبات لە ڕۆژھەلاتی کوردستان کشایەوە بەرەو باشووری کوردستان لە شاری ڕانیە جێگیر بوو و بنکە و بارەگاکانیان لەم ناوچەیە دامەزراند. لەم کۆنگرەیەدا دووبارە شێخ جەلال بە سکرتێری گشتی ھەڵبژێردرایەوە و پێداچوونەوەی گشتی بەسەر بەشەکانی دیکەیدا کرایەوە بەڵام بەھەمان شێوە لەسەر باوەڕبوون بە خەباتی نەتەوەیی و ئیسلامی و ڕووخانی کۆماری پێداگیری کرایەوە ھەروەھا چەند ئەندامێکی نوێ بۆ سەرکردایەتی ھەڵبژێردران ئەم کۆنگرەیە بە ناوی کۆنگرەی سەرکەوتن ناوەزەد کراوە. لەم ڕێکەوتە بەدواوە لە سازمانی خەبات بۆ ماوەی ١٦ ساڵ (١٩٨٩–٢٠٠٤) کۆنگرە بەڕێوە نەچوو بەشێکی ھۆکارەکان بۆ نەبوونی بەرنامەیەکی دروست بۆ کاری ڕێکحراوەکە
و سەرھەلدانی ململانێ ناکۆکی لە ڕیزەکانی دەگەرێنەوە و بەشێکی دیکەش بۆ نەگونجانی کات و ئەو بارودۆخەی سازمانی خەبات تێیدابووە لەو ساڵانەدا گەڕاندراوەتەوە
. ساڵی ١٩٩١ [[ڕاپەڕین|ڕاپەرین]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە ناوچەی [[ڕانیە]] دژی حکوومەتی [[بەعسیزم|بەعس]] بە ھاوکاری [[بەرەی کوردستانی]] سەرھەڵدەدات کە ھاوکات بوو لەگەڵ ئەو بارودۆخە سەختەی ڕژێمی عێراق بەھۆی داگیرکردنی [[کووەیت]] بەسەریدا ھاتبوو سەرەتای ڕاپەرین لە شاری ڕانیە دەستی پێکرد پاشان سەرجەم شار و شارۆچنی [[ھەرێمی کوردستان]]ی گرتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ھەموو شتێک بزانە دەربارەی ڕاپەرینی ١٩٩١ |ناونیشان=http://www.historyofkurd.com/2017/03/06/هەموو-شتێك-بزانە-دەربارەی-ڕاپەرینی-بە/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی شوباتی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200209084227/http://www.historyofkurd.com/2017/03/06/%D9%87%DB%95%D9%85%D9%88%D9%88-%D8%B4%D8%AA%DB%8E%D9%83-%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D9%86%DB%95-%D8%AF%DB%95%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%95%DB%8C-%DA%95%D8%A7%D9%BE%DB%95%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%95/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; سازمانی خەبات لەگەڵ ئەوەی پەیوەندییەکانی لەگەڵ حکوومەتی [[بەعسیزم|بەعس]] ئاسایی بوو بەڵام [[پێشمەرگە]] و ئەندامەکانیان بەشداربوون لە خۆپیشاندانەکان و بە شێوەیەیکی گشتی ڕۆلی ھەبوو لە بەرەنگاربوونەوە ھێزەکانی حکوومەتی بەعس لەو بەشدارییە یەکیک لە ئەندامەکانیان بە ناوی مریەم قادری کە نازناوی گوڵەباخی ھەبوو خەڵکی [[کرماشان]] بوو کوژرا کە بە یەکەم قوربانی ژنیش دادەنرێت لەم ڕاپەرینەدا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=یادێک و سلاوێک لە شەھید مریەم قادری، گوڵەباخەکەی نیشتیمان |ناونیشان=http://xebatmedia.com/kurdi/item_detail.php?id=757#.X1nolVUzZdg |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185216/https://xebatmedia.com/kurdi/item_detail.php?id=757#.X1nolVUzZdg |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕاپەڕین؛ ڕۆژی زەماوەندو ھاتنەدیی خەونە گەورەکەی کورد |ناونیشان=https://peregraf.com/political/882 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201021122520/http://peregraf.com/political/882 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; ئەمە جگە لەو یارمییەتییە سەربازیانەی لەلایەن ئەم ڕێکخراوەوە دران خەڵکی ڕانیە. شێخ جەلال لە وتارێکدا کە لە ڕادیۆی دەنگی خەبات کوردستان پێشکەشی کرد بە توندی ھێرشی کردە سەر حکوومەتی [[بەعسیزم|بەعسی]] بە زاڵم و زۆردار و دیکتاتۆر ناو برد و دەست خۆشی لە خەڵک و پێشمەرگەکانی خۆیان و [[بەرەی کوردستانی]] کرد کە توانیان بە سەر ھێزەکانی حکوومەتی بەعس سەربکەون. ئەمانە لەلایەن خەڵک و حیزبە بەشداربووەکانی ڕاپەرین ھەڵوێستەیان بەرزنرخێندرا.
[[پەڕگە:Raparin-Suli-Amnasuraka.jpg|وێنۆک|دەستبەسەراگرتنی ئەمنە سوورەکەی سلێمانی لەلایەن جەماوەر و ھێزی پێشمەرگەوە و پاککردنەوەی لە پیاوانی ڕژێم و سەربازان.]]
لە ٧ی [[ئازار (مانگ)|ئازار]]ی ١٩٩١دا لە شاری [[سلێمانی]] خەڵک دژی دام و دەزگاکانی حکوومەتی بەعس ڕاپەرین،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=28ەمین ساڵیادی ڕاپەڕینی سلێمانی |ناونیشان=https://www.basnews.com/so/babat/506510 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185209/https://www.basnews.com/so/babat/506510 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; ھەر زوو ھەڵیان کوتایە سەر بنکەی حامییەیی پۆلیس و [[بەردەرکی سەرا|سەرا]] و ئازادیان کرد، ھەروەھا بۆ بەیانیی ٨ی [[ئازار (مانگ)|ئازار]] قەڵای [[ئەمنە سوورەکە]]ی سلێمانی و سەر بازگەی سەلام و پادگاکانی سەر [[ئەزمەڕ|چیای ئەزمەڕیان]] کۆنتڕۆل کرد بەجۆری بە ھەزاران سەرباز خۆیاندا بە دەستەوە و پارێزگاری سلێمانی و دەیان پلەدار و پیاوانی ڕژێم کوژران، ھێزەکانی سازمانی خەباتیش وەک ھێزێک کە ئەوکات لەو شارە بنکەی ھەبوو بەشداری کردیان کرد لە بەرەنگاربوونەوەی ھێزەکانی حکوومەتی بەعس،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پەیامێک بەبۆنەی ٥ی خەرمانان یادی ٣٧ەمین ساڵرۆژی دامەزرانی سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران |ناونیشان=https://www.rojikurd.net/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%95%D8%B4%DB%8E%D8%AE%DB%8C-%D8%AD%D9%88%D8%B3%DB%8E%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%DB%95%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D9%84%DB%95-%DA%AF%DB%95%DA%B5-%D9%87/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201001202358/https://www.rojikurd.net/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%95%D8%B4%DB%8E%D8%AE%DB%8C-%D8%AD%D9%88%D8%B3%DB%8E%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%DB%95%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D9%84%DB%95-%DA%AF%DB%95%DA%B5-%D9%87/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; بەڵام دواتر حکوومەت ھێزەکانی ڕێکخستەوە و ھێرشی کردەوە سەر کورستان سەرجەم شار و شارۆچەکان خستەوە ژێر دەسەلاتی خۆی ئەمەش کۆچی بە کۆمەڵی دانیشتووانانی ھەرێمی کوردستانی لێکەوتەوە بەرەو سنوورەکانی [[ئێران]] و [[تورکیا]] و بە شێکیشیان بۆ [[ئەورووپا]] و وڵاتانی دیکەی [[جیھان]] ئەم ڕووداوە لە [[مێژووی کورد]]ستاندا بە کۆڕەوی ١٩٩١ ناسراوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆڕەو1991 کۆچی ملیۆنی |ناونیشان=https://www.sbeiy.com/Details.aspx?jimare=13290 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185219/https://www.sbeiy.com/Details.aspx?jimare=13290 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; و سازمانی خەباتیش لەلایەن حکوومەتی بەعس سەرکۆنە کرا لەسەر بەشدارییەکانی و چەندین بەرپرس و کادریان زیندانی کران. پاش ئەوەی ھێزەکانی ھاوپەیمانانی بڕیاری ناوچەی ئارامیان بۆ کوردستان دەرکرد خەڵک و حیزبەکان گەرانەوە کوردستان ھەوڵی پێکھێنانی یەکەم حکوومەتی خۆیاندا لە ئەنجامدا لە ساڵی ١٩٩٢ ھەڵبژاردن بۆ پەرلەمانی کوردستان دەستی پێکرد و ھێزەکانی پارتی و یەکیتَی دەنگی زۆرینەیان بەدەست ھێنا بەڵام لە دواتردا ناکۆکی وململانی لە نێوان ئەم دوو ھێزە دروست بوو کە بارودۆخی ھەرێمی کوردستانی زۆر خراپتر کرد تا ئەوەی لە ساڵَی ١٩٩٤ [[شەڕی براکوژی|شەر]] لە نێوانیان ھەڵگیرسا و کوردستانیان دابەشی سەر دوو ناوچەی سەرەرکی کرد ناوچەی سڵیمانی دەوروبەری لەژێر دەسەلاتی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی]] بوو ھەولێر و دەھۆک و دەوروبەریان لەژێر دەسەڵاتی [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی]] بوو ئەم شەڕە بۆ ماوەی چوار ساڵ بەردەوام بوو (١٩٩٤–١٩٩٨) تا بە نێوەندگیر [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] کۆتای بەو شەڕەھات. سازمانی خەبات لە دەورانی شەڕی ناوخۆی ئەم بەشەی کوردستان ھەڵوێستی بێلایەنەی ھەڵبژارد و پشتیوانی لە ھیچ کام لەو ھێزانە نەکرد لە چەندین قۆناغدا لە ھەوڵی نێوەندگیری بوو بەڵام بێ ئاکام بوو کاتێک شەڕی ناوخۆ ڕاوەستا شێخ جەلال وەک سکرتێری سازمان نامەی بۆ ھەر یەکە لە [[جەلال تاڵەبانی]] سەرۆکی یەکێتی و [[مەسعوود بارزانی]] سەرۆکی پارتی نارد ستایش و دەستخۆشی ڕاگرتنی شەرەکەیانی لێکردن. ئەمەش بۆ ئەوکات ھەڵوێستیکی ئەرێنی بوو سالی ١٩٩٦ سازمانی خەبات پەیوەندی خۆی لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنەکانی ئێران پەرەپێدا بەتایبەت لەگەڵ موجاھدین خلق کە ھێزێکی نەیاری ئێرانە لەو ساڵەدا ھاوپەیمانێتییەکیان لەسەر چەند خالێک واژوو کردن لەوانە ھاوکاری کردن و یارمەتیدانی یەکتر لە ڕووخاندنی کۆماری ئیسلامی ئێران و بەدەست ھێنانی ئازادی و دیموکراسی ھەروەھا داننان بە مافی خودموختاری بۆکوردستان ئەم دووخاڵە لە خاڵە سەرەکییەکانی ھاوپەیمانی نێوان ئەم دوو حیزبە بوو لەگەڵ ئەوەی سازمانی خەبات ڕووبەروو ڕەخنەیەکی زۆری بوو وەوە بەڵام تا ئێستاش بەردەوامە ساڵانە لە کارو چالاکی یەکتر بەشداری دەکەن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەشداری سازمانی خەبات لە کۆنفرانسی ترۆریسمی ڕژیمی ئێران |ناونیشان=https://www.mojahedin.org/s?keyword=سازمان+خبات |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185152/https://www.mojahedin.org/s?keyword=%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86+%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%AA |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پەیامی پیرۆزبایی سازمانی موجاھدینی خەڵقی ئێران بەبۆنەی ٥ی خەرمانان |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=11072#.X1ovJVUzZdg |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185225/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=11072#.X1ovJVUzZdg |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; سازمانی خەبات لە ساڵی ١٩٩١ بە دواوە تووشی زینجیرەیەک لە تیرۆ کردنی کادر و ئەندامانی سەرکردایەتی بووەوە بە جۆرێک لە ساڵی ١٩٩١ تا ٢٠٠٠ زیاتر لە ١١ کادر و پێشمەرگەی ئەم حیزبە لەلایەن [[وەزارەتی ھەواڵگری (ئێران)|دەزگای ئیتلاعاتی ئێران]]ەوە تیرۆرکران بەشێکی دیکەیان لە ھەوڵەکان لێی دەرباز بوون یاخود بریندار دەبوون.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حیزبەکانی ڕۆژھەڵات بەدواداچوون بۆ دۆسیەی &quot;تیرۆرکراوان&quot;یان دەکەن |ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1112201432 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185209/https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1112201432 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; ئەم ڕەوشە بەتایبەت لە شاری سڵیمانی زیاتر تووشی سازمانی خەبات بوو ھەربۆیە لە ساڵی ١٩٩٩ لە شاری سلێمانییەوە بەرەو شاری ھەولێر بەڕێ کەوتن و سەرجەم بنکە و بارەگاکانیان لەو ناوچەیە کشاندووە سەبارەت بەم تیرۆرانە ڕەخنەی توند ئاراستەی یەکی نیشتیمانی کوردستان کراو بە یارمەتی دەری ئێران تۆمەتبارکرا. ئەمە جگە لە ڕادەست کردنەوەی پێنج پێشمەرگەیان بە حکوومەتی ئێران کە سازمانی خەبات حیزبی دەعوەی ئیسلامی عێراق و بزووتنەوەی ئیسلامی کوردستان تۆمەتبارکردن بەو کارە دوایین ھەوڵیش کە ئاشکرا کرا لە ساڵی ٢٠٠٥ بوو کاتێک ئێران کەسێکی ناردبوو بۆ تیرۆرکردنی سکرتێری ئەم ڕێکخراوە بەڵام ھەوڵەکە شکستی خوارد و دەستگیکرا. بە شێوەیەکی گشتی سەرجەم ھێزەکانی ڕۆژھەلات لەلایەن دەزگای ئیتلاعاتی ئێرانەوە دەکرانە ئامانج ئەمەش ببوە ھۆی بڵاوکردنەوەی ترس و دڵەڕاوکێ لە ناو ئەندامانی ئەم ھێزانە. ساڵی ٢٠٠٤ کۆنگرەی سێیەمی سازمانی خەبات دوای ١٦ ساڵ لە ناحیەی ڕزگاری سەربە شاری ھەولێر لەژێر ناوی کۆنگەرەی پێشکەوتن ئەنجامدرا یەکێک لە خاڵە بنەڕەتی و گرینگەکانی ئەم کۆنگرەیە ئەوبوو ئاڵوگۆری بنچینەی بە سەر ناو و سیاسەت و بەرنامە و پەیڕەوپرۆگرامی ئەم ڕێکخراوەدا ھات دا لە سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستانی ئێران گۆڕا بۆ سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران ھەرووەھا یەکێکی دیکە لە خاڵە گرینگەکان لە حیزبێکی ئیسلامییەوە گۆڕا بۆ حیزبێکی نەتەوەیی و نیشتیمانی. لەم کۆنگرەیەدا چەند ئەندامێکی نوێ بۆ سەرکردایەتی ھەڵبژێردران شێخ جەلال بەھۆی بەتەمەن بوون و نەتوانین بۆ بەرێوەبردنی کاروبارەکانی سازمان وازی لە پۆستی سکرتێری گستی ھێنا دواتر [[بابەشێخ حوسێنی]] وەک سکرتێری گشتی ئەم ڕێکخراوە ھەڵبژێردرا بەم شێویە قۆناغێکی دیکە لە مێژووی سازمانی خەبات دەستی پێکرد.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کورتەیەک لە ژیانی بابەشێخ حوسێنی سکرتێری سازمانی خەبات |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_information.php?item=85 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200929160718/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_information.php?item=85 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;

=== مێژووی سازمانی خەبات لە ٢٠٠٤ - تائێستا ===
چالاکییەکانی ئەم ڕێکخراوە بە کشانەوەی بۆ [[ھەولێر]] پایتەختی [[ھەرێمی کوردستان]] کەمتربووەوە بەڵام ساڵی یاخود چەند ساڵ جارێک مەفەرزە یاخود تیمی دەناردەوە بۆ [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستانی ڕۆژھەڵات]] بەمەبەستی کار و چالاکی تەشکیلاتی بەڵام کاریگەری زۆری نەبوو لەسەر گۆرینی دۆخی ڕۆژھەڵات و تەنھا لە چوارچێوەی [[بانگەشە]]کردن بۆ ئەم ڕێکخراوەیە دەسووڕایەوە چەند جارێک ئەم چالاکیانەیان شەھید و بریندار بوونی لێدەکەتەوە دوایینیشیان ساڵی ٢٠١٦ بوو کە بەشێوەیەکی فەرمی شەھید بوونی یەکیک لە ئەندامانیان لە چالاکییەکی تەشکیلاتی دا لە شاری [[بۆکان]] ڕاگەیاند.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سازمانی خەبات: کادرێکی ئێمە لە ناوچەی بووکان شەھید کرا (ئەرشیف ٢٠١٦) |ناونیشان=http://zagrospost.com/24215 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185154/http://zagrospost.com/24215 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; دوای ئەو گۆڕانکاریانەی لە کۆنگەرەی سێیەمی ئەم ڕێکخراوە ھاتە ئاراوە دەستکرا بە ڕێکخستن و نوێکردنەوەی کاروبارەکانی سازمان ودانانی بنکە لە شارەکانی [[ھەرێمی کوردستان]]. بەڵام نەتوانرا خەڵک لە دوایین گۆرانکارییەکانی ئەم حیزبە بە شێوەیەکی بەرفراوان ئاگاداربکرێنەوە بەھۆی نەبوونی ئامرازەکانی گەیاندن و ھەروەھا دووری بنکە و بارەگاکانی لە ڕۆژھەلاتی کوردستان. جگە لەوەی لە ٢٠٠٤ ئیسلام بوونی ڕێکخراوەکە کۆتایی ھات بەڵام یەکێک لە خاڵە پەسەندکراوەکانی وای کرد کە تا ماوەیەکی زۆریش نەتەوەیی بوون و [[ئیسلام]] بوونی جێی پرسیار بێت ئەویش پەسەندکردنی ئایینی ئیسلام وەک سەرچاوەیەک بۆ قانوون دانان بوو کە زۆرجار ئەندامان و سەرکردایەتی ئەم حیزبە دەبوو ڕوونکردنەوە بدەن لە ھۆکاری دانانی ئەو خاڵە، لە وڵامی ئەوانەدا ڕایان گەیاندبوو کە ئەوان باوەریان بە مافی سەرجەم ئایین و ئایینزاکان ھەیە و جیاوازی لە نێوانیان ناکەن ئەو دەقەش وەک ڕێزێک و مافێک بۆ پەیڕەوانی ئەم ئایینە کە ئایینی زۆرینە خەڵکی ڕۆژھەڵاتە پەسەند کردووە باوەڕیشیان وایە کە سەختە دین و دەوڵەت لەیەکتر داببڕێن. ساڵی ٢٠٠٥ سکرتێری گشتی ئەم ڕێکخراوە لە ھەوڵیکی دیکەی تیرۆکردن کە لەلایەن ئێرانەوە ئامادەکرابوو دەربازی بوو کە ئەمەش لە چوار چێوەی ئەو زنجیرە ھەوڵانەی کە دەزگای ئیتلاعاتی ئێران بەمەبەستی تیرۆکردنی دژی نەیارانیان ئەنجامیان دەدا. کە دوایین ھەوڵ نەبوو بەڵکو لە سالانی دواتریشی بەردەوام بوون لە ھەول بۆ تیرۆرکردنی ئەندامانی سەرکردایەتی و پێشمەرگەکانیان بەلام بە ڕێگای جۆراو جۆر پوچەڵ دەکرانەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سازمانی خەبات: ھەوڵە تیرۆریستییەکانی کۆماری ئیسلامیمان پوچەڵ کردووەتەوە (ئەرشیف ٢٠١٦) |ناونیشان=https://www.rojikurd.net/%D9%86%D8%A7%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%A6%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%88-%D8%AF%DA%98%DB%95-%D8%AA%DB%8C%D8%B1%DB%86%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201021071844/https://www.rojikurd.net/%D9%86%D8%A7%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%A6%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%88-%D8%AF%DA%98%DB%95-%D8%AA%DB%8C%D8%B1%DB%86%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; دوای ئاسایی بوونەوەی پەیوەندی نێوان [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتیمانی کوردستان]] و سازمانی خەبات نوێنەرایەتی خۆی لە شاری [[سلێمانی]] کردەوە. ساڵی ٢٠٠٩ پشتیوانی خۆی بۆ سەرجەم ئەو خۆپیشاندانە دەڕبڕی کە لە ئێران بەھۆی ڕازی نەبوون بە ئەنجامەکانی ھەڵبژاردن و ئەو ساختەکارییەی بۆ ھەڵبژاردنەوەی ئەحمەدی نەژاد کرابوو ئەنجامدرا کە ژمارەیەکی زۆر بریندار و کوژراوی لێکەوتەوە و بەشێکی دیکەشیان دەستگیرکران. ساڵی ٢٠١٠ کۆنگرەی چوارەمی خۆی لە ناحیەی ڕزگاری سەر بە شاری [[ھەولێر]] بەڕێوەچوو سەرەتای ئەم کۆنگرەیە بە وتەی شێخ جەلال ڕێبەری پێشوویان کرایەوە کە وێرای پشتیوانی بۆ بە ئەندامانی کۆنگرە کورتە باسێکی لە بارەی سازمان و مێژوو جوولانەوەی کورد و چۆنییەتی تەحەموولکردن لەگەڵ پێکھاتە و دانیشتووانانی سنووری جوگرافیای کوردستان کرد.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وتەکانی مامۆستا شێخ جەلال لە کۆنگرەی چوارەمی سازمانی خەبات |ناونیشان=https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&amp;id=57351 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185154/https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&amp;id=57351 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; بابەشێخ بە زۆرینەی دەنگی ئەندامان بە سکرتێری گشتی ھەڵبژێردرایەوە دواتر پێداچوونەوەی گشتی بە بەرنامە و پەیڕەو و پڕۆگرامەکەی کرایەوە. ساڵی ٢٠١٠ چەند مانگێگ دوای کۆنگرە شێخ جەلال حسێنی دامەزرێنەری سازمانی خەبات لە تەمەنی ٨٠ ساڵی لە یەکێک لە نەخۆشخانەکانی شاری ھەولێر کۆچی دوایدەکات.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سەید جەلالەدین حوسێنی کۆچی دوایی کرد ڕادیۆی سوید (ئەرشیف٢٠١٠) |ناونیشان=https://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2200&amp;artikel=3869301 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185210/https://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2200&amp;artikel=3869301 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; لە سالێ ٢٠١١ سکرتێری گشتی سازمانی خەبات گەڵاڵەیەکی دەخاڵی پێشکەش بە ھێزەکانی ڕۆژھەڵات دەکات بە مەبەستی پێکھێنانی بەرەیەکی ھاوبەش بەڵام ھەوڵەکانی بێ ئاکام دەبێت. لە ماوەی ساڵانی ٢٠١١–٢٠١٣ کاروچالاکییەکانی لە چوارچێوەیەکی چالاکی سیاسی و دیپلۆماسی بوو بە دور لە چالاکی سەربازی دژی کۆماری ئیسلامی ئێران. ساڵی ٢٠١٣ لە [[ھەرێمی کوردستان]] کۆبوونەوەیەکی فراوان بەڕێوەچوو بە مەبەستی ئامادەکاری پۆ پێک پێنانی کۆنگرەی نەتەوەی کورد لەسەر پێشنیاری [[مەسعوود بارزانی]] [[سەرۆکی ھەرێمی کوردستان]] بە بەشداری ٣٩ حیزب و ڕێکخراو لە ھەرچوار پارچەی [[کوردستان]] لەم کۆبوونەوەیەدا لێژنەیەکی ٢١ کەس ھەڵبژێردران ٥کەس لە ڕۆژھەڵات، ٥ کەس لە باشوور ،٦ کەس لە باکوور، ٤ کەس لە ڕۆژاوا، یەک کەسیش لە کەنەکە بۆ ئەوەی کار بکەن بۆ دانانی بەرنامە و چۆنییەتی بەڕێوەبردنی کۆنگرەکە، سازمانی خەبات نەی توانی ببێت بە ئەندام لە لێژنەی ئامادەکاری ئەمەش ناڕزایەتی ئەم حیزبەی لێکەوتەوە پێی وابوو ڕێکەوتنی پێش وەختە کرابوو بۆ ھەڵبژاردنی نوێنەرانی ڕۆژھەڵات.&lt;ref&gt;کتێبی پێگەی خۆرھەڵاتی کوردستان لە کۆنگرەی نەتەوەییدا نووسینی ئەنوەر حسێن ٢٠١٣&lt;/ref&gt; بەڵام لە دواتردا بووە ئەندامی ئەو لێژنە تایبەتیانەی کە دروست دەکران بۆ ئامادەکردنی ڕاپۆرت لەسەر بارودۆخی ھەریەک لە پارچەکانی کوردستان لە ڕووی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابووری و سەربازییەوە. ئەم کۆنگرەیە بەھۆی ململانێی سیاسی بەڕێوەنەچوو.
ساڵی ٢٠١٤ چوارەم کۆنگرەی سازمانی خەبات بە ناوی کۆنگەی وەفادای بۆ ڕێبازی مامۆستا سید جەلالەدین حسێنی بەڕێوەچوو وەک کۆنگرەکانی پێشوو پێداچوونەوە بە بەرنامە و پەیڕە و پڕۆگرامەکەیدا کرایەوە ھیچ ئاڵوگۆڕێکی بنەرەتی بە سەر سیاسەت و بەرنامەی ئەم ڕێکخراوەدا نەھات دژ بە [[ئێران]]. ھەر لەو ساڵەدا وڵاتی [[عێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]] لەلایەن ڕێکخراوی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] ھێرش دەکرێتە سەریان و لە ماوەیەکی کەمدا توانیان پێشەڕەوییەکی زۆر بکەن و چەندین [[شار]] و ناوچە داگیر بکەن. [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] نزیک بوون لە گرتنی شاری [[ھەولێر]] بەڵام لە دەروازەی خازر ڕێگریان لێکرا توانرا پێشەڕەوییەکانیان بوەستێنن ئەمەش دوای ئەوەی کە ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە دژی ئەم ڕێکخراوە بە سەرکردایەتی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] دروستت بوو. ھێزەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان ئامادەی خۆیان بۆ بەشداری لە [[شەڕ]] دژی داعش ڕاگەیاند یەکێک لەوانە سازمانی خەبات بەھۆی نزیکی بنکە و بارەگاکانی لە شاری [[مووسڵ]] بە پێویستی زانی خۆی ئامادەبکات و بەشداربێت لە جەنگ بۆیە ھێزێکی تایبەتی پێک ھێنا بە چەک سووک و مام ناوەند و پێداویستی سەربازی بەری کران بۆ بەرەی پێشەوە جەنگ. بەڵام لەلایەن حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە پێیان ڕاگەیەندرا کە ئەوان لە ئێستادا پێویستیان بە یارەمەتی ھێزەکانی ئەوان نییە بۆیە دوای ماوەیەک ھێزەکەیان لە بەرەی جەنگ کشاندەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کدام کردستان رھبران ایران را می ترساند؟ |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2014/08/140810_l20_jb_kurdistan |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201029025653/https://www.bbc.com/persian/iran/2014/08/140810_l20_jb_kurdistan |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; ھۆکارەکەی بۆ فشاری [[ئێران]] گەڕێندرایەوە. ساڵیک دواتر بە ھەماھەنگی لەگەڵ وەزارەتی پێشمەرگەی ھەرێمی کوردستان بەشێک لە ھێزەکانیان لە میحوەری باشیک جێگیرکران.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بێھروز ئەردەلان فەرماندەی ھێزەکانی سازمانی خەبات لە میخوەری باشیک (ڤیدیۆ، ئەرشیف2016) |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=z03XCRXJUq8 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185154/https://www.youtube.com/watch?v=z03XCRXJUq8 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پێشمەرگەکانی سازمانی خەبات لە شەڕی مووسڵ بەشدارن |ناونیشان=https://www.rojikurd.net/peshmergekani-xebat-u-sheri-mousil/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200929123915/https://www.rojikurd.net/peshmergekani-xebat-u-sheri-mousil/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; ساڵی ٢٠١٧ کۆنگرەی شەشەمی ئەم حیزبە لە ناحیەی ڕزگاری سەربەشاری ھەولێر بەڕێوەچوو لەژێر ناوی کۆنگرەی شەھیدان لەم کۆنگرەیە دەفتەری سیاسی سازمانی خەبات پێک ھێنراو ٣ ژن وەک ئەندامی ڕێبەری ئەم حیزبە ھەڵبژێدران ھەرچەند بەرنامەیەک ھەبوو بۆ گۆرینی شێوەی بەڕێوەبەری سازمانی خەبات بەڵام بێ ئاکام بوو دواجار بابەشێخ بە سکرتێری ئەم حیزبە بۆ جارێکی دیکە ھەڵبژێردرایەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆنگرەی شەشەمی سازمانی خەبات بە چەند گۆڕانکارییەک کۆتاییھات |ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/070420177 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200630180801/https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/070420177 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;
ساڵی ٢٠١٨ لە یەکێک لە بنکەکانی [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]] لە شاری [[سلێمانی]] دوای کۆبوونەوەیەکی چەند کاتژمێری کۆمیتەیەکی ھاوکارییان بە ناوی ناوەندی ھاوکاری حیزبەکانی کوردستانی ئێران لەلایەن حدک، حدکا، کۆمەڵەی شۆڕشگێران، کۆمەڵەی زەحمەتکێشان، سازمانی خەبات دامەزرێنەرا&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پێکھێنانی &quot; ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان&quot; |ناونیشان=http://kurdane.com/kurdish/article-1522.html |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200129074709/http://kurdane.com/kurdish/article-1522.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; لەسەر چەند خاڵیک وەک ڕێگا خۆشکەر بۆ دروستکردنی بەرەیکی ھاوبەش لەگەڵ سەرجەم ھێزە کوردییە ئۆپۆزیسیۆنەکانی ئێران.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= «بەرەی کوردستانی»یەکێک لە ئامانجەکانی ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێرانە (ئەرشیف ٢٠١٨) |ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=32865 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180524214237/http://www.kurdistanukurd.com/?p=32865 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; کاروچالاکی و کۆبوونەوەکانی ئەم پێنج لایەنە پێکەوە بەردەوام بوو ھەروەھا لە سەرجەم ئەو ڕووداوانەی پەیوەندی دار بوون بە ئێران و کوردستانی ڕۆژھەڵات پەیام و ھەڵوێستیان بڵاودەکردەوە بە ھەرسێ زمانی کوردی، فارسی، ئینگلیزی. بۆ بۆ ماوەی یەک ساڵ&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١٨|سەردێڕ=توافق احزاب کردستان ایران درباره ایجاد ستاد هماهنگی مشترک|ناونیشان=https://farsi.alarabiya.net/iran/2018/02/08/توافق-احزاب-کردستان-ایران-درباره-ایجاد-ستاد-هماهنگی-مشترک|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=العربیه فارسی|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=یەک ساڵ دوای دامەزراندنی ناوەندی ھاوکاری حیزبەکانی کوردستانی ئێران |ناونیشان=https://en.calameo.com/books/0026073019020e9b19925 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185156/https://en.calameo.com/books/0026073019020e9b19925 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; بەڵام لە کۆتایییەکانی ساڵی ٢٠١٨ ساَزمانی خەبات کشانەوەی لە ناوەندی ھاوکاری ڕاگەیاند،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=‬‬سازمانی خەبات لە ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکان کشایەوە (ئەرشیف ٢٠١٨) |ناونیشان=https://zagrospost.com/30002 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201001125934/http://zagrospost.com/30002 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; بەھۆی ئەوەی ئەندامانی دیکەی ناوەند بە بێ ئاگادارکردنەوەی ئەوان کاریان بۆ دانیشتن و گفتوگۆکردن لەگەڵ کاربەدەستانی کۆماری ئیسلامیان کرد بە ناوبژیوانی ڕێکخراوێکی نەروێژی کە ئەمەش بە تەواوی پێچەوانە بوو لە سیاسەت و ستراتیژی سازمانی خەبات کە ھەر جۆرە دانوستان و وتووێژێکیان لەگەل کۆماری ئیسلامی ئێران ڕەتکردووەتەوە، بۆ ئەو مەبەستە ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و ھۆکارەکانی کشانەوەی لە ناوەندی ھاوکاری حیزبەکانی کوردستانی ئێران ڕاگەیاند، ئەم ھەڵوێستەی سازمانی خەبات کاردانەوەی جۆراو جۆری لێکەوتەو و بەشێکیان بۆ بوونی پەیوەندی موجاھدین و سازمان گەڕاندەوە و بەشێکی دیکەیان پشتیوانیان بۆ دەڕبرین، سازمانی خەبات لە جوابی ئەوەی موجاھدین خەلق دەستی ھەبووبێت لە ھاندانی ئەوان بۆ کشانەوەیان لەو ناوەندە بە تەواوەتی ڕەت کردەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ماڵپەڕی (خەڵک) وردەکاری ناکۆکییەکانی نێو ناوەندی ھاوکاری حیزبەکانی کوردستانی ئێران ئاشکرا دەکات |ناونیشان=https://xelk.org/129095/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201031020006/https://xelk.org/129095/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;
ساڵی ٢٠١٩ گرژی لە نێوان حدک و [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حدکا]] و سازمانی خەبات دروست دەبێت کاتێک پێشمەرگەکانی ئەم لایەنانە گەمارۆی پێشمەرگەکانی سازمانی خەبات دەدەن لە چیای ھەڵگورد .[[بابەشێخ حوسێنی]] سکرتێری ئەم ڕێکخراوە لە پەیامێکی بە پەلەدا بۆ ھەیەک لە [[مستەفا مەولوودی]] سکرتێری پێشووی [[پارتی دیموکراتی کوردستان|حیزبی دیموکراتی کوردستان]] و [[مستەفا ھیجری]] سکرتێری گشتی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران]] نارد داوای کرد ئەو گەمارۆیە لەسەر پێشمەرگەکانیان لاببرێت پێش ئەوەی ڕووداوی نەخوازراو لە نێوانیاندا ڕووبدات کە لە دواجار ئەوان بە بەرپرسیار دادەنرێن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سازمانی خەبات: پێشمەرگەکانی دیموکرات لە ھەڵگورد گەمارۆیان داوین |ناونیشان=http://wishe.net/details.aspx?=hewal&amp;jmare=74843&amp;Jor=1 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185155/http://wishe.net/details.aspx?=hewal&amp;jmare=74843&amp;Jor=1 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پارتێکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان ئاگاداریێکی بە پەلەی بڵاوکردەوە |ناونیشان=http://bradostnews.org/%DA%BE%DB%95%D9%88%D8%A7%DA%B5/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D8%B1%DB%86%DA%98%DA%BE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A6%D8%A7%DA%AF%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185212/http://bradostnews.org/cgi-sys/suspendedpage.cgi |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; دوای چەند سەعاتێک لەم ڕووداوە گەمارۆی ھێزەکانیان لەسەر پێشمەرگەکانیان لابرا ئەم ڕووداوە کاردانەوەی توندی لە نێوان ئەندامانی ئەم سێ لایەنە لێ کەوتەوە بەڵام دواتر بە گفتوگۆ چارەسەری کێشەکان کران. 

ڕۆژی دووشەمە ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢، ئەندامێکی سازمان بەناوی ئەکبەر سجانی لە شاری هەولێر، گەڕەکی سێتاقان لە شوێنی ناوەندی پەیوەندییەکانی سازمانی خەبات لە ھەوڵێکی تیرۆرکردن  ڕزگاری بوو، دژەتیرۆری کوردستان ڕایگەیاند ھەوڵەکە لە ڕێگای لکاندنی بۆمبی موگناتیزی بووە بە ئۆتۆمبێلەکەی ئەو ئەندامە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لە هەولێر بۆمبێکی چێنراو بە ئۆتۆمبێلی ئەندامێکی سازمانی خەباتی کوردستانی ئێراندا تەقییەوە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/0606202210|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; لە ئەنجامی تەقینەوەکە ئەکبەر بریندار دەبێت و دواتر ڕەوانەی نەخۆشخانە دەکرێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لە هەولێر بۆمبێکی لکێندراو بە ئۆتۆمبێلی ئەندامێکی حیزبی سازمانی خەباتی کوردستانی ئێراندا تەقییەوە|ناونیشان=https://peregraf.com/ku/news/4349|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=پەرەگراف|زمان=ku}}&lt;/ref&gt; سازمانی خەبات سەبارەت بەم کردەوەیە ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و کۆماری ئیسلامی ئێرانی بە ئەنجامدەری ڕووداوەکە تۆمەتبار کرد.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕاگەێندراوی ناوەندی ئەمنیەت و دژی ترۆری سازمانی خەبات لە پێوەند بە كردەوەیەكی ترۆریستی ڕژیمی ئاخوندی|ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=12158#.YqEZ_Z-8bqA|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=ڕاگەێندراوی ناوەندی ئەمنیەت و دژی ترۆری سازمانی خەبات لە پێوەند بە كردەوەیەكی ترۆریستی ڕژیمی ئاخوندی}}&lt;/ref&gt;

لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٣ کۆنگرەی حەوتەمی خۆی بەناوی &quot;کۆنگرەی شۆڕشی ژینا &quot;ئەنجامدا و لە ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٣ کۆتایی هات.ناوی کۆنگرەکە بەهۆی [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران|خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییە]] بەرفراوانەکانی ساڵی ڕابردووی ئێران و ڕۆهەڵاتی کوردستان بەهۆی [[کوژرانی ژینا ئەمینی]] بەدەستی پۆلیسی ڕەوشتی ئەو وڵاتە دەستنیشانکرا.لەم کۆنگرەیە [[بابەشێخ حوسێنی|بابەشێح]] بە سکرتێری گشتی هەڵبژێردرایەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=xebatmedia|سەردێڕ=ڕاگەێندراوی کومیتەی ناوەندی سازمانی خەبات له‌په‌یوه‌ند به‌ کۆتایهاتنی کۆنگرەی حەوتەم|ناونیشان=https://www.xebatmedia.com/kurdi/articles.php?id=3312|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.xebatmedia.com}}&lt;/ref&gt;لە ٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ بەهاوبەشی لەگەڵ پێنج حیزبی دیکەی کوردستانی ئێران، ڕاگەیەندراوێکیان سەبارەت بە ڕۆژی [[کوژرانی ژینا ئەمینی]] بڵاوکردەوە و داوای مانگرتن و داخستنی دووکان و بازاڕیان لە خەڵکی ڕۆژهەڵات و ئێران کرد.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حزبه‌كانی رۆژهه‌ڵات: له‌ یادی شۆڕشی ژینادا مانگرتنی گشتی له‌ هه‌موو كوردستان راده‌گه‌یه‌نین|ناونیشان=https://www.westganews.net/dreja.aspx?=hewal&amp;jmara=127948&amp;Jor=1|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=westganews.net}}&lt;/ref&gt;لە بەشێک لە ڕاگەیەندراوەکەیان ئاماژەیان بەوەداوە  &quot;لەم ڕۆژەدا هەموو دووکان و بازاڕ و ناوەندەکانی کار و ئیدارەکان دادەخرێن؛ سەر لە بەیانیی ئەو ڕۆژە (٢٥ی خەرمانان)، جەماوەری خەڵکی کوردستان سەردانی گڵکۆی ژینای جوانەمەرگ و سەرجەم شەهیدان و گیانبەختکردووانی شۆڕشی&quot; ژن، ژیان، ئازادی&quot; لە شار و گوندەکانی کوردستان دەکەن و چەپکەگوڵی ڕێز و خۆشەویستی لەسەر مەزارەکانیان دادەنێن و ڕێوڕەسمی ڕێزلێنانیان بۆ بەڕێوە دەبەن.&quot;هەروەها داوایان لە ڕەوەندی دەرەوەی وڵات کرد پشتیوانی ئەو مانگرتنە بن.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ئامانجەکان ==
ئامانجەکانی سازمانی خەبات لە چەند بەشێک پێک دێت ھەندیکیان پەیوەندیان بە ئێستای ڕێکخراوەکەیە و بە شێکی دیکەیان پلان و بەرنامەی ئەم ڕێکخراوەیە بۆ داھاتوو بەھۆی ئەوەی ئەم حیزبە دژبەری [[ئێران]]ە یەکەم ئامانجی لە ئێستادا ڕووخاندنی دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی ئێران و بەرەنگاربوونەوەی سیاسەت و بەرنامەکانییەتی ھەروەھا بۆ دامەزراندنی حکوومەتێکی دیموکراتی و پەرلەمانی لە کوردستان کە مافی ھەموو نەتەوە و چین توێژەکانی ناو سنووری جوگرافیای کوردستان پارێزراوبێت تێدەکۆشێت لەگەڵ ئەمانەشدا سازمانی خەبات مافی دیاریکردنی چارەنووس بۆ ئەو بەشەی کوردستان بەڕەوا دەبینێت بۆ ئێستا دەستەبەرکرانی مافی خۆبەرێوەبەری لە چوارچێوەی ئێرانێکی ئازاد و دیموکراتیک و [[پەرلەمان]]ی بە باش دەزانێ و ھەوڵی بۆ دەدات یەکێکی دیکە لە ئامانجەکانی ئەم ڕێکخراوە ھاوکاری و نزیک بوونەوەیە لەگەڵ سەرجەم ئەو ھێزانەی لەگەڵ سیاسەت و بەرنامەیان دەگونجێنن و دژی کۆماری ئیسلامی ئێرانن بە تایبەت لە نێو ھێزە کوردییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان وەک کارێکی پێویست لێ دەڕوانێت بە تایبەت بۆ دوای ڕووخانی کۆماری ئیسلامی ئێران ھەر بۆ ئەو مەبەستەش پشتیوانی دروستبوونی بەرەیەکی ھاوبەش دەکات کە مافی سەرجەم لایەنەکانی تێدا پارێزراو بێت ھەروەھا
پشتیوانی خەباتی ئازادیخوازانای نەتەوەکانی دیکەی [[ئێران]] دەکات بۆ گەیشتن بە مافەکانیان.

== ھێزی پێشمەرگە ==
 
 
[[پەڕگە:Chakdari.jpg|وێنۆک|[[کامیل نورانی فەرد]] لەگەڵ پێشمەرگەکانی سازمانی خەبات لە یەکێک لە چیاکانی کوردستان]]
ھێزی پێشمەرگەی سازمانی خەبات باڵی سەربازی و چەکداری ئەم ڕێکخراوەیە، ئەرکی سەرەکیان ڕووبەڕووبوونەوە و شەڕکردنە لەگەڵ ھێزەکانی ئێران، ناوچەی چالاکیان ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. لە چەند بەشێکی تایبەت پێک دێت لەلایەن فەرماندەی سازمانی خەبات بەرڕێوە دەبرێن، چالاکییەکانیان لە ئێستادا سنووردارە بەھۆی بوونیان لە خاکی ھەرێمی کوردستان. ھەردوو ڕەگەزی [[نێر]] و [[مێ]] ئەندامن لەم ھێزە. ساڵی پێکھانیان دەگەرێتەوە بۆ پێش دامەزراندنی سازمانی خەبات بەھۆی ئەوەی پێشتر ئەم ھێزە لەژێر فەرماندەی دەفتەری شێخ عێزەدین کار و چالاکی ئەنجام داوە دژی ھێزەکانی ئێران لە ساڵی ١٩٧٩ بەڵام ساڵی ١٩٨٠ چووە ژێر فەرماندەیی سازمانی خەبات و بووە باڵی سەربازیان بەھۆی ئەوەی بەشێکی زۆری فەرماندە و پێشمەرگەکانیان ڕۆڵیان ھەبوو لە پێکھێنانی ئەم ڕێکخراوە. لە سەرەتای دامەزراندنیان ناوچەی چالاکیان شاری [[بانە]] و [[سەردەشت]] بوو دواتر چالاکی سەربازییان لە شارەکانی [[مەھاباد]] ،[[سەقز]]، [[بۆکان]] ،[[سنە]] ،[[مەریوان]] و [[کامیاران]] دژی ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران ئەنجام دا. زۆربەشیان شەڕی پارتیزانی و بەرگریکردن بووە بەڵام لە ساڵی ١٩٨٣ بەھۆی ھێرشی بەرفراوانی ھێزەکانی ئێران بۆ سەریان و گرتنەوەی ناوچە کوردییەکانی ڕۆژھەڵات پاشەکشەیان کرد بۆ [[باشووری کوردستان]] لەگەڵ ئەوەی ئەم ھێزە لە ناوچە سنوورییەکان چالاکییەکانی بەردەوام بوو،&lt;ref&gt;بواری سەربازی و چالاکی [[پارتیزان]]ی سازمانی خەبات لە کتێبی سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستان (١٩٨٠–١٩٨٧)&lt;/ref&gt; بەڵام لە ساڵی ١٩٩١ بە شێوەیەکی تەواوی شکستی ھێنا لە خەباتی چەکداری و ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ھێزەکانی ئێران کە بەشێک لە ھۆکارەکانی بۆ نابەرامبەری ھێزەکانیان لەگەل [[ئێران]] و نەبوونی پێداویستی زۆری سەربازی و ھەروەھا دووری بنکە و بارەگاکانیان لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]. بەشداربوون لە ڕاپەرینەکانی ھەرێمی کوردستان لە ساڵی ١٩٩١ بەتایبەت لە شاری ڕانیە و گرتنی ئەمنە سوورەکە لە شاری سڵیمانی ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٤ کاتێک ھێرشی داعش بۆ سەر ھەرێمی کوردستان و عێراق دەستی پێکرد، بەشداری کرد لە جەنگ دژیان لە میحوەری باشیک جێگیر بوو. لە چەند ساڵی ڕابردوو بۆ ڕێزگرتن لە پێشمەرگەکانیان سازمانی خەبات ڕۆژی ١٠ی خەزەڵوەری ھەموو ساڵیکی کردووە بە ڕۆژی پێشمەرگەی ئەم ڕێکخراوە. ساڵانە خولی تایبەت بەو کەسانە دەکاتەوە کە ڕوویان لێ دەکەن بە مەبەستی بوون بە [[پێشمەرگە]] بە چەکی سووک و مامناوەند ڕاھێنانیان پێ دەکرێت.

=== ١٠ی خەزەڵوەر ===
[[پەڕگە:Peshmargai sazmani khabat.jpg|وێنۆک|کۆمەڵێک لە پێشمەرگەکانی سازمانی خەبات بە دوای یەکدا دەڕۆن ئەمەش یەکێکە لە تایبەتمەندییەکانی ھێزەی پێشمەرگە]]
١٠ی خەزڵوەر ڕۆژی پێشمەرگەی سازمانی خەباتە ھۆکاری دیاریکردنی ئەم ڕۆژە بۆ پێکدادانێکی سەربازی لە ساڵی ١٩٧٩ لە نێوان ژمارەیەکی زۆری پێشمەرگەی ئەم ھێزە و پاشماوەی ھێزەکانی شای ئێران لەژێر ناوی گاردی جاویدان کە خومەینی لە دوایدا ناوی سوپای قودسی لێنا دەگەرێتەوە ئەنجامەکەی بە سەرکەوتنی ھێزەکانی سازمانی خەبات کۆتایی ھات ئەم شەڕە چەند مانگێگ پێش دامەزراندنی سازمانی خەبات ڕوویدا کاتێک ھێزێکی زۆر لەژێر ناوی گاردی جاویدان لە ساڵی ١٩٧٩ بەمەبەستی ھێرشکردن بۆ سەر کوردستان بەڕێ کەوتبوون لە جادەی نێوان [[بانە]] -[[سەردەشت]] ھێزی [[پێشمەرگە]]ی سازمانی خەبات کەئەوکات ناویان پێشمەرگەی دەفتەری مامۆستا [[عێزەدین حوسێنی|شێخ عێزەدین حوسەینی]] بوو ئامادەکاریان کردبوو بۆ ھێرشکردنی لەناکا و پارتیزانی ھەروەھا لە کۆتا شوێنیان کە دەروازەی شاری [[بانە]] بوون بۆ بەرگریکردن ھێزێکیان جێگیر کردبوو. کاتێک ھێزی ئێران نزیکتربوونەوە بە درێژایی ڕێگاکە تووشی ھێرشی پێشمەرگەکان بوونەوە شەڕ و پێکدادانی قورس لە نێوانیان ڕوویدا لە کۆتا شوێن کە دەروازەی بانە بوو ھێرشیانکرایە سەر لە ئەنجامی ئەم ھێرشانە ژمارەیەکی بەرچاو لە ھێزەکانی ئێران کوژران و برینداربوون، کەل و پەلە سەربازییەکانیان وەک سەیارەی سەربازی و تانکێکیان تێکشکان و سوتێنران ھەروەھا لە ھێزی پێشمەرگەی سازمان ٨ کەس کوژران لە کاردانەوەی ئەم شکانەی ھێزەکانیان خومەینی لە یەکێک لە ڕادیۆکان داوای ڕاگرتنی شەڕ و پێکدادانی کرد و وەک ئاماژەیەک بۆویستی کورد ڕایگەیەند &quot; خەڵکی کوردستان من دەنگی ئێوەم بیست &quot; ئەم ڕووداوە بووە بووە ھۆکارێک بۆ گفتوگۆ و دانوستان لە نێوان ئێران و ھێزە کوردییەکان بە سەرکردایەتی [[عێزەدین حوسێنی|شێخ عێزەدین حوسەینی]].&lt;ref&gt;کتێبی ڕۆژھەلاتی کوردستان (١٩٧٩–١٩٨٩) نووسینی دکتر ھۆشمەند علی&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;کتێبی مێژووی سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی ئێران (١٩٨٠–١٩٨٧) نووسینی ڕابەر سیوەیلی و ژیلوان ھەڵەدەنی&lt;/ref&gt; بەھۆی ئەو کاریگەریانەی لەم ڕووداوەوە سەری ھەڵدا سازمانی خەبات بە ڕۆژی پێشمەرگەی خۆی دەستنیشانی کرد و ساڵانە لەم بۆنەدا پەیام و چالاکی جۆراوجۆر ئەنجام دەدەن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نموونە &quot; بەرز و بەڕێزبێ ١٠ی خەزەڵەوەر ڕۆژی پێشمەرگەی سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران &quot; |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=8767#.X1-_yRAzZdg |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185157/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=8767#.X1-_yRAzZdg |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;

== ڕێکخراوەکان ==
سازمانی خەبات خاوەنی دوو ڕێکخراوی تایبەت بە لاوان و ژنانە ئەم دوو ڕێکخراوە ھەریەکەیان خاوەن پەیڕەو و پرۆگرامی خۆیانن و لەلایەن سازمانی خەباتەوە پشتوانی دەکرێن بەناوەکانی ڕێکخراوی لاوانی خەباتی کوردستانی ئێران&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەشی تایبەت بە کار و چالاکییەکانی لاوانی خەبات لە ماڵپەڕی فەرمی سازمانی خەبات |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_categories.php?kateid=60 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200929164229/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_categories.php?kateid=60 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; و ڕێکخراوی ژنانی خەباتی کوردستانی ئێران&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەشی تایبەت بە ڕێکخراوی ژنانی خەبات لە ماڵپەڕی فەرمی سازمانی خەبات |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_categories.php?kateid=59 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200929180130/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_categories.php?kateid=59 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; کەسی یەکەمی ئەم ڕێکخراوانە ڕاستەوخۆ دەبنە ڕاوێژکاری کۆمیتەی ناوەندی لە پرسەکانی ژنان و لاوان ڕاوێژیان پێ دەکرێت لەگەڵ ئەوەش دەتوانن بەشداری کۆبوونەوەکانی ئەندامانی سەرکردایەتی حیزبەکەیان بکەن. لە بۆنە و کاروچالاکییەکانی تایبەت بە ڵاوان و ژنان ڕێکدەخەن ھەروەھا بەشداریش لەو بۆنانە دەکەن کە تایبەتن بەو دوو توێژە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پەیڕەوپڕۆگرامی سازمانی خەبات |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_information.php?item=64 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200929181931/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_information.php?item=64 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;

=== لاوانی خەبات ===
[[ڕێکخراوی لاوانی خەباتی کوردستانی ئێران]] ڕێکخراوێکی مەدەنی ولەھەمانکاتدا سیاسییە تایبەت بە توێژی لاوانە لە ساڵی ٢٠١١لە باشووری کوردستان لەلایەن کۆمەڵێک لە لە لاوانی ناو ڕیزەکانی سازمانی خەبات دامەزراندنی ڕاگەیاندرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕاگەیاندنی ناوەندی لاوانی خەبات (ئەرشیفی ماڵپەری خەبات میدیا) |ناونیشان=http://xebatmedia.com/kurdi/article_archive_detail.php?id=4958&amp;fbclid=IwAR1v0Jj54OqmitI7NCFmiAMPLRUVE-cO1k5M54JJ_kSFveFlfQ8xC7ApYJY#.X1VQO1UzZdi |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185157/https://xebatmedia.com/kurdi/article_archive_detail.php?id=4958#.X1VQO1UzZdi |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; لەسەر باوەڕ بە ئازادی کار دەکات بۆ بەدەست ھێنانی مافە بنچینەیەکانی لاوان لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستانی ڕۆژھەڵات]]. تا ئێستا دوو کۆنگرەی بەستووە خاوەنی لۆگۆ و پەیڕەو پڕۆگرامی خۆیەتی سەرەتا بەناوی ناوەندی لاوانی خەبات کار و چالاکییەکانی دەست پێکرد بەڵام دواتر لە کۆنگرەی دووەمی ئەم ڕێکخراوەدا کە لە ساڵی ٢٠١٥ لە ناحیەی ڕزگاری ئەنجامدرا لەژێر ناوی ″کۆنگرەی یەکڕیزی و سەرکەوتن″ بڕیاردرا پێشگری ناوەند بگۆڕن بۆ ڕێکخراو.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رێورەسمی کردنەوەی دووھەمین کۆنگرەی ناوەندی لاوان |ناونیشان=http://www.lawan.info/item_detail.php?id=852#.X1VBxlUzZdg |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200928052558/https://www.lawan.info/item_detail.php?id=852#.X1VBxlUzZdg |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; لە ئامانجە سەرەکییەکانیان ئاشکرا کردنی سیاسەتەکانی ئێرانە دژ بە ھەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگای کوردستان بەگشتی و لاوان بۆ ئەو مەبەستە کۆبوونەوە و سمینار ڕێکدەخات جگە لە بەشداری لەو کۆڕ و کۆبوونەوانەی تایبەتن بە توێژی لاوان بەرێوەدەچن بەشداری ئەو خۆپیشاندانەش دەکەن کە دژ بە ئێران ئەنجام دەدرێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کار و چالاکییەکانی ڕێکخراوی لاوانی خەبات (lawan.info) |ناونیشان=http://www.lawan.info/item_categories.php?kateid=6 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200928044853/https://www.lawan.info/item_categories.php?kateid=6 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; لە پەیڕەو و پڕۆگرامی ئەم ڕێکخراوەدا ھاتووە کە تێدەکۆشن بۆ پێکھێنانی کۆمەڵگایەکی دیموکراتیک کە مافی ھەموو چین و توێژەکان و تاکەکانی تێدا پارێزراو بێت و باوەری قووڵیان بە ڕووخانی سیستەمی کۆماری ئیسلامی ئێران ھەیە.&lt;ref&gt;پەیڕەو و پڕۆگرامی ڕێکخراوی لاوانی خەباتی کوردستانی ئیران پەسەندکراوی کۆنگرەی دووەم ساڵی ٢٠١٥&lt;/ref&gt; بەشێک لە ئەندامانی ئەم ڕێکخراوە لە ھەمانکاتدا پێشمەرگەن. یەکەم بەرپرسی علی بەھرامی بوو بەشێوەی کاتی تا بەستنی بەکەم کۆنگرەیان پاشان لە کۆنگەری یەک فواد جەعفەری کرا بە بەرپرسی یەکەمی ئەم ڕێکخراوە بۆ ماوەی زیاتر لە دووساڵ بەردەوام بوو پاش لە کۆنگرەی دووی ئەم ڕێکخراوە لە ساڵی ٢٠١٥ ئارام سلێمانی وەک بەرپرسی یەکەم دیاری کرا بۆ چەند ساڵیک بەردەوام بوو دوای ئەوەی لە ساڵی ٢٠١٨ بەبێ ئەوەی ھۆکارێک ڕابگەیەنێت دەستی لەکار کێشایەوە تەنھا ئەوە نەبێت لە لاپەڕەی تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی [[فەیسبووک]] ڕای گەیاند کە لە ئێستادا دەستی لە بەڕێوەبەری ڕێکخراوی لاوان کشاندووتەوە. پاش ئەوە بە بڕیاری سەرکردایەتی فواد جەعفەری وەک بەرپرسی کاتی ئەم ڕیکخراوە دەست نیشان کرایەوە لە دوایین کۆڕی گشتی ئەم ڕێکخراوە بڕیاردرا بە شێوەی شورا کارەکانی بەرێوە ببرێت. لە ئێستادا ئەندامی لێژنەی ھەواھەنگی ڕێکخراوەکانی لاوانی کوردستانی ڕۆژھەڵاتە

==== ئافرەتانی خەبات ====
[[ڕێکخراوی ئافرەتانی خەباتی کوردستانی ئێران|ڕێکخراوی ژنانی خەباتی کوردستانی ئێران]] قەوارەیەیکی سنفی و سیاسییە سەربە ڕۆژھەڵاتی کوردستانە لە ساڵی ٢٠٠٢ لە شاری ھەولێر دامەزراندنی خۆی ڕاگەیاند لە سەرەتادا ناوی کۆمیتەی ژنانی خەبات بەڵام لە دوایین کۆنگرەی خۆیان گۆڕیان بە ڕێکخراوی ژنان و پەیڕەوپڕۆگرام و بەرنامە و لۆگۆی تایبەتیان ھەیە لەلایەن سازمانی خەباتەوە پشتیوانی دەکرێن کاروچالاکییەکانی تایبەتە بە ژنان. ئامانجی سەرەکیان بەدەست ھێنانی مافەکانی ئەم چینەیە، دژی سیاسەت و بەرنامەی کۆماری ئیسلامی ئێرانن و لە ڕێگای نووسینی وتار و ڕێکخستنی سمینار و کۆڕ و کۆبوونەوە کار لەسەر وشیار کردنەوەی کۆمەڵگا دەکەن،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=چالاکییەکانی ڕێکخراوی ژنانی خەبات |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_categories.php?kateid=59 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200929180130/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_categories.php?kateid=59 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; بەڵام لە چوارچێوەیەیکی سنوورداردا. ئەندامی ناوەندی ژنانی ڕۆژھەلاتی کوردستانن چالاکییەکانیان بە ھاوبەشی لەگەڵ ئەو ناوەندە ئەنجام دەدەن.

== ڕاگەیاندن ==
سازمانی خەبات لە سەرتای دامەزراندنی تا ئێستا خاوەنی چەند بڵاوکراوەیەکی تایبەت بە خۆی بووە لە ڕابردوو ڕادوێوی دەنگی خەباتی کوردستانی ھەبوو بەڵام بەھەندێک ھۆکار پەخشەکەی ڕاوەستا ھەروەھا بڵاوکراوە یاخود مانگنامەی تێکۆشانی ھەیە کەئۆرگانی کۆمیتەی ناوەندی دەری دەکات و مانگانە بڵاودەکرێتەوە سەرتا بە شێوەی چاپ بوو بەڵام ساڵانێکە بە شێوەی ئەلیکترۆنی بڵاودەکرێتەوە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تێکۆشان ژمارە ٢٣١ بڵاوکرایەوە |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=10927#.X1fIBVUzZdg |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185157/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=10927#.X1fIBVUzZdg |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; جگە لەمانە دوو ماڵپەری ئەلیکترۆنی ھەیە کە سیاسەت و بەرنامە وپەیام و ھەوڵەکانی پەیوەندی دار بە کوردستان و ئێران و جیھانی تێدا لە بوارە جیاوازەکان تێدا بڵاودەکاتەوە.

=== تێکۆشان ===
[[پەڕگە:Tekoshan nember 2.jpg|وێنۆک|دووەم ژمارەی تێکۆشان ساڵ ١٩٨٤زایینی بەرامبەر بە ١٣٦٣ کۆچی خۆری]]

لە سەرەتای دامەزراندنی سازمانی خەبات بڵاوکراوەی ڕەسمی نەبوو تەنھا چەند لاپەڕەیەکی لە شێوە ھەواڵنامە بڵاودەکردەوە بەڵام وەک پێویست نەبوو دوای چوار ساڵ لە دامەزراندنی سازمانی خەبات ژمارە (یەک)ی بڵاوکراوەی تێکۆشانیان دەرچواند کە بە ھەردوو زمانی کوردی و فارسی بابەتی تێدابڵاودەکرایەوە لە مانگی پێنج ی ساڵی ١٩٨٤ ژمارە دووی ئەم بڵاوکراوەیە دەرچوو کە خۆی لە چەند بابەتێکدا دەبینییەوە لە ڕووپەری یەکەم ئایەتی (وجاھدوا فی اللە حق جیھادە) لەسەرەوەی دانراوە و ئەم بابەتانەی لە خۆ گرتووە &quot; جەنگی ئێران و عێراق، یادی ڕۆژنامەی کوردستان، ئاوڕێک لە بانەمەڕی ٥٩، ١١ ی بانەمەڕ - عید معبس، درسھای از اسلام &quot; لەگەل ئەوەشدا ھەندێک کات لە کاتی خۆی دوادەکەوت ئەمەش بەھۆی ئەو بارودۆخەی کە لەو کاتەدا بوونی ھەبوو بەتایبەت کە شەڕی نێوان عێراق و ئێران بەردەوام بوو. ھەروەھا ئامێر و ئامرازەکانی نووسین و چاپکردن کەم و کوڕیان ھەبووە و نەتوانراوە وەک پێویست سودی لێ وەربگرن
بە شێوەیەیک گشتی ٢٤ ژمارەی تا ساڵی ١٩٨٧ دەرچواند پاشان بەھۆی جیابوونەوە بۆ ماوەیەکی کاتی لە بڵاوکردنەوە وەستا بەڵام دوای ڕێکخستنەوە دەستکرایەوە بە چاپ و بڵاوکردنەوە جێگای ئاماژەپێکردنە دوای ئەوەی بەشێک لە ئەندامانی سازمانی خەبات جیابوونەوە و ڕێکخراوێکی تایبەت بەخۆیان دامەزراند بە ھەمان ناو و قەبارە تێکۆشانیان بڵاودەکردە وەک زمانحاڵی فەرمی ڕێکخراوەکەیان.
ە.
لە سالانی دواتر تێکۆشان گۆڕانکاری بەرچاوی بەسەردا ھات بە تایبەت لە شێوە و دیزاین و قەبارەیدا. تا مانگی جۆزرەدانی ٢٠٢٠ (٣٢١) ژمارەی بلاوکردووەتەوە بە زمانحالی فەرمی سازمانی خەبات دادەنرێت

=== ڕادیۆ دەنگی خەباتی کوردستان ===
ڕادیۆ دەنگی خەباتی کوردستان&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=یادی ٣٥ ساڵەی دامەزراندنی ڕادیۆ دەنگی خەباتی کوردستان (ئەرشیف٢٠٢٠)) |ناونیشان=http://xebatmedia.com/kurdi/item_detail.php?id=999#.X1jcKlUzZdg |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185158/https://xebatmedia.com/kurdi/item_detail.php?id=999#.X1jcKlUzZdg |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; یەکێکی دیکە بوو لە ئۆرگانەکانی بەشی ڕاگەیاندنی سازمانی خەبات لە ساڵی ١٩٨٥ لە میراوای ناوچەی شارباژێڕ بە شێوەیەکی سەرەتایی دامەزرا ئەمەش دوای ئەوە کەل و پەلە پێویستییەکانی [[ڕادیۆ]] لە [[ئەورووپا]] و چەند شوێنێکی دیکە دابین کرا. لە سەرەتایی دامەزراندنییەوە تا لەتبوون و لێکترازان سازمانی خەبات لەلایەن مامۆستا شێخ جەلال و مامۆستا مەلا خدر سەرپشتی دەکرا جیاواز بووە لە بڵاوکراوەی تێکۆشان بەرپرس و کادری تایبەتی خۆی ھەبووە دوای لەت بوون بە شێوەیەکی گشتی لەلایەن شێخ جەلال سەرپەرشتی دەکرا. پەخشی ئەم ڕادیۆیە تەنھا ٣ کاتژمێر بووە لە ٢٤ کاتژمێر ئێوارانی ھەموو ڕۆژێک یەک [[کاتژمێر]] و نیو بە [[ئایەت]]ێک و دروشمی ئێرە دەنگی خەباتی کوردستانە بەرنامەکانی دەست پێدەکرد. کاتژمێرێک بە [[زمانی کوردی]] و نیوکاتژمێر بە [[زمانی فارسی]] بوو بەیانی ڕۆژی دواتر ئەو یەک کاتژمێر و نیوە دووبارە دەکرایەوە. بەرنامە سەرەکییەکانی بریتیبوون لە وتاری سیاسی و دەنگ و باس جگە لەمانەش چەند بەرنامەیەکی ھەفتانەی دیکەی ھەبوون وەک:
* بەرنامەی کاروانی شەھیدان: بەرنامەیەکی تایبەت بوو بە ژیاننامەی شەھیدانی سازمانی خەبات کە لە دواتریش دا گۆرییان بە [[یادی سەروەران]]
* بەرنامەی مێژووب کورد و دەسەڵاتیان لە کوردستان: ئەم بەرنامەیە ڕۆژانی یەک شەمە پێشکەشدەکرا تایبەت کرابوو بەباسکردن لە مێژووی کوردستان ئەو ڕووداو و پێشھاتانەی بە سەرکوردا ھاتبوو
* بەرنامەی وەلامی نامەی گوێگران: ئەم بەرنامەیە ڕۆژانی دووشەمە پێشکەش دەکرا تایبەتکرابوو بەو پرسیار و سەرنج و تێبینیانەی ئاراستەی [[ڕادیۆ]]کە کرابوو لەلایەن گوێگرانیانەوە لەلایەن یەکێک لە بێژەران وەڵام دەدرانەوە.
* بەرنامەی خەبات و خەڵک: بەرنامەیەکی کۆمەڵایەتی تایبەت بوو
* بەرنامەی گۆشەی پێشمەرگە: ئەم بەرنامەیە تایبەت کرابوو بەباسکردن لە کار وچاڵاکییەکانی پێشمەرگەکانیان و ھەروەھا پێدانی ڕێنمای لە بارەی ھەڵویست و ڕەوشتی پێشمەرگەوە لە بەرامبەر خاک و نیشتیمان
* بەرنامەی ئەدەبی: بەرنامەیەکی تایبەت بوو بە ئەدەب و وێژە
* بەرنامەی ئایینی: یەکێکی دیکە بوو لە بەرنامە تایبەتییەکانی ڕادیۆ دەنگی خەبات کە ڕۆژانی ھەینی لەلایەن یەکێک لە مامۆستایانی ئایینی یاخود یەکێک لە بێژەرانی ئەم ڕادیۆیە پێشکەش دەکرا
ساڵی ١٩٨٧ ڕادیۆی دەنگی خەبات توشی چەندین گیروگرفت بوو وەوە بەھۆی ناجێگیربوونی بارودۆخی سیاسی و شەڕی بەردەوامی [[شەڕی ئێران و عێراق|عێراق و ئێران]] ھەروەھا شەڕی نێوان ھێزەکانی ڕۆژھەڵات و کۆماری ئێسلامی چەندین جار بارەگای خۆی گواستووەتەوە لە ناوچەیەک بۆ ناوچەیەکی دیکە وێرای ئەمانەش کاتێک ھاتنە [[باشووری کوردستان]] حکوومەتی [[بەعسیزم|بەعس]] چەندین جار دەستی دەگرت بە سەر کەل و پەلەکانیدا ئەمەش ببوە ھۆی ئەوەی کە پەخشی ڕادیۆکە جار جار بوەستێت. لە ساڵانی دواتر ماوەی بەرنامەکانی بۆ چەند کاتژمێرێک درێژکردەوە بەڵام بۆ دواجار ئەم ڕادیۆیە بەھۆی نەبوونی ئامێر و کەرەستەی پێشکەوتوو ھەروەھا دووری بنکەکانی سازمانی خەبات لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و نەبوونی دارایی پێویست لەلایەن سازمانی خەباتەوە بۆ ئەم بەشە بڕیار لەسەر داخستنی درا و لە پەخشکردن ڕاگیرا لەگەڵ ئەوەشدا ھەموو ساڵیک سازمانی خەبات یادی دامەزرانی دەکاتەوە و پەیامی تایبەت بەو بۆنەیەوە بڵاودەکاتەوە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نموونە &quot; سی و دووھەمین سالیادی دەنگی خەباتی کوردستان پیرۆز بێ &quot;(ئەرشیف٢٠١٧) |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=8344#.X1iLs1UzZdg |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170702162717/http://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=8344#.X1iLs1UzZdg |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;


== کۆمیتەکانی ئەورووپا ==
سازمانی خەبات لە چەند وڵاتێکی ئەورووپا کۆمیتەی تایبەتی دامەزراندووە ھەریەکە لەم کۆمیتانە لە چوارچێوەی کۆمیتەکانی ئەورووپای سازمانی خەبات ڕێکخراون و کەسێک لە ئەندامانی سەرکردایەتی کە لە ئەورووپا دەژیت سەرپەرشتیان دەکات، ساڵانە چالاکی جۆراوجۆر ئەنجام دەدەن و بەشداری ئەو چالاکیانە دەکات کە دژ بە ئێران ئەنجام دەدرێت کۆمیتەکانی ئەورووپای سازمانی خەبات لەم ولاتانەدا ھەیە
[[سوێد]]، [[نەرویژ]]، [[کەنەدا]]، [[سویس]]، [[فینلاند]]، [[ئیسپانیا]] ئەرکیان گەیاندنی [[سیاسەت]] و بەرنامەی سازمانە بۆ ناوەندەکانیئەم وڵاتانە ھەروەھا ئاسانکاری بۆ کوردانی نیشتەجێ ئەورووپا بۆ بوون بە ئەندام لەم ڕێکخراوە، کارەکانیان لە ئێستادا لە چوارچێوەیەکی سنوورداردایە.

== کۆنگرەکان ==
* سازمانی خەبات لە کاتی دامەزراندنی تا ئێستا حەوت کۆنگرەی ئەنجام داوە لە کات و شوێنی جیاواز کۆنگرەکانی سازمان گۆڕانکاری گەورەیان لە ستراتیژی و سیاسەتی ئەم حیزبە کردووە، ساڵی ١٩٨٠ یەکەم کۆنگرەیان لە ڕۆژھەلاتی کوردستان لە شاری [[بانە]] بە ناوی کۆنگرەی دامەزراندن ئەنجام دا لەو کۆنگرەیە ناوی ڕێکخراوی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستانی ئێران (خەبات) وەک ناوی ڕێکخراوەکە پەسەند کرا، پاشان پەیڕەو و پڕۆگرامیان کە لەلایەن مامۆستا خدر عباسی نوسرابوو پە سەند کرا تێیدا ستراتیژی و ئامانجەکانی سازمانی خەباتیان باسکربوو، دواتر ئەندامانی سەرکردایەتی ھەڵبژێردرا و لە ناویشیان شێخ جەلال حسێنی وەک سەرۆک و سکرتێری ڕێکخراو دیارکرا.
* کۆنگرەی دووەم لە ساڵی ١٩٨٧ بوو لە [[باشووری کوردستان]] لە ناچەی [[ڕانیە]] لەژێر ناوی کۆنگرەی سەرکەوتن ئەنجامدرا، ئەم کۆنگرەیە دوای ئەو لێکترازانە ئەنجامدرا کە سازمانی خەبات ماوەیەک پێش گرتنی کۆنگرە بەخۆیەوە بینی کاتێک بەشێک لە ئەندامانیان بە سەرکردایەتی مەلا خدر عباسی جیابوونەوەی خۆیان ڕاگەیاند و ڕێکخراوێکی دیکەیان دامەزراند. بۆیە بەمەبەستی خۆ ڕێکخستنەوە کۆنگرەیان ڕێکخستن بۆ دوو ڕۆژ بەردەوام بوو شێخ جەلال بە سکرتێری گشتی ھەڵبژێردرایەوە بێ ئەوەی ئاڵوگۆڕێکی بنەرەتی بەسەر ڕێکخراوەکە بێت بەھەمان پەیڕەو پڕۆگرام درێژەیان بە کاری سیاسی و سەربازی دا
* کۆنگرەی سێیەم ساڵی ٢٠٠٤ لە باشووری کوردستان لە ناحیەی ڕزگاری سەربە شاری ھەولێر لەژێر ناوی کۆنگرەی پێشکەوتن ئەنجامدرا لەم کۆنگرەیەدا ئاڵوگۆرێکی گەورە لە سیاسەت و ستراتیژی سازمانی خەبات ڕوویدا کاتێک دوای ٢٤ ساڵ لە دامەزراندی ناوی لە سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستانی ئێران گۆڕا بۆ سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران، [[ئیسلام]] بوونی ڕێکخراوەکە ھەڵوەشایەوە و لەسەر بنەمای نەتەوەیی و نیشتمانی [[سیاسەت]] و بەرنامەی خۆی داڕشتەوە لەگەل ئەوەشدا ئایینی ئیسلام وەک یەکێک لە بنەماکانی قانوون دانان پەسەند کرد، شێخ جەلال لە پۆستی سکرتێری دەنگی کەمتری ھێنایەوە و بابەشێخ حسێنی لە ھەمانکاتدا کوڕی شێخ جەلال بوو پۆستی سکرتێری گشتی وەرگرت. ئەم ئالوگۆرانە وای کرد سەردەمێکی نوێ لە مێژووی سیاسی ئەم ڕێکخراوە دەست پێ بکات.
* کۆنگرەی چوارەم لە ساڵَی ٢٠٠٩ لە بەھەمان شێوە لە ناحیەی ڕزگاری سەر بە شاری ھەولێر لەژێر ناوی کۆنگرەی گەشەسەندن ئەنجامدرا لەم کۆنگرەیەدا وەک کۆنگرەکانی دیکە پێداچوونەوەی بەسەر پەیڕەو و پڕۆگرامی ڕێکخراوەکەدا کرایەوە وھەروەھا ڕاپۆرتی ڤشتی سەرکردایەتی سەبارەت بە کاروچالاکییەکانیان لە نێوان کۆنگرەی سێیەم و چوارەم خوێندرایەوە، دوای ڕاو سەرنجی بەشداربوانی ئەو کۆنگرەیە ڕاپۆرتەکە پەسەندکرا. دواتر ئەندامانی سەرکردایەتی بۆ کۆمیتەی ناوەندی ھەڵبژێردران لە پلۆنۆمی یەکەمی دوای کۆنگرە بابەشێخ دووبارە بۆ خولێکی دیکە بە سکرتێر ھەڵبژێردرایەوە.&lt;ref&gt;زانیارییەکانی تایبەت بە کۆنگرەی یەک، دوو، سێ، چوار لەم دوو سەرچاوە وەرگیراوە کتێبی سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستانی ئێران نووسینی ڕابەر سیوەیلی، ژیلوان ھەلەدەنی .&quot;ماستەرنامەی (شێخ جەلال جەلالە الدینی حسێنی (١٩٢٨–٢٠١٠)نوسینی سالار عبدالقادر چلبی&quot;&lt;/ref&gt;
* کۆنگرەی پێنج لە ساڵی ٢٠١٣ بەھەمان شێوە لە بنکەی سەرەکی سازمانی خەبات لە ناحیەی ڕزگاری سەر بە شاری [[ھەولێر]] لەژێر ناوی &quot; کۆنگرەی وەفاداری بۆ ڕێبازی مامۆستا سید جەلالی حسێنی &quot; بەڕێوەچوو ئەم ناوە وەک ڕێزێک بۆ دامەزرێنەرەکەیان کە لە ساڵی ٢٠١٠ کۆچی دوایکرد دانا سازمانی خەبات لەم کۆنگرەیە زیاتر بنەماکانی نەتەوەیی بوونی لە خۆیدا بەرجەستەکرد، بۆ ماوەی سێ ڕۆژ کارەکان بەردەوام بوو لەو سێ ڕۆژەدا ڕاپۆرتی گشتی سکرتێری سازمان، ئۆرگانەکان و پێداچوونەوە بە بەرنامەو پەیڕەوپڕۆگرام خرایە بەرباس. دوای ھەڵبژاردنی کۆمیتەی ناوەندی لە پلۆنۆمی یەکەمی خۆیاندا بابەشێخ دووبارە بە زۆرینەی دەنگی سەرکردایەتی ھەڵبژێردرایەوە بە سکرتێر.[https://xebatmedia.com/kurdi/article_archive.php?pn=35 کۆنگرەی وەفاداری بۆ ڕێبازی مامۆستا سید جەلالی حوسێنی ،ئەرشیفی خەبات مێدیا ٢٠١٣]
* کۆنگرەی شەشەم لە ساڵی ٢٠١٧ بەھەمان شیوە لە ناحیە ڕزگاری سەر بەشاری ھەولێر لەژێر ناوی کۆنگرەی شەھیدان ئەنجامدرا، لەم کۆنگرەیەدا چەند ئاڵوگۆرێکی مێژووی بەسەر سازمانی خەبات ھات یەکێک لەوانە دانانی دەفتەری سیاسی بۆ یەکەم جار لە مێژووی ڕێکخراوەکە کە لە سێ کەس پێک دێت، ھەڵبژاردنی سکرتێری گشتی لە ناو کۆنگرەدا، ھەروەھا ھەڵبژاردنی سێ ژن بۆ سەرکردابەتی سازمان کە ئەمەش پێشینەی نەبووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆنگرەی شەشەمی سازمانی خەبات، کۆتایی پێھات |ناونیشان=https://www.rojikurd.net/%DA%A9%DB%86%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%95%DB%8C-%D8%B4%DB%95%D8%B4%DB%95%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%DB%95%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D8%8C-%DA%A9%DB%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170430205104/http://www.rojikurd.net/%DA%A9%DB%86%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%95%DB%8C-%D8%B4%DB%95%D8%B4%DB%95%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%DB%95%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D8%8C-%DA%A9%DB%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;
*کۆنگەری حەوتەم دوای زیاتر لە شەش ساڵ بەسەر کۆنگرەی حەوتەم ئەنجامدرا، ئەم کۆنگرەیە لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٣ لە بنکەی سەرەکی سازمانی خەبات لە ناحیەی ڕزگاری سەر بە شاری [[ھەولێر]] لە ژێر ناوی&quot;شۆڕشی ژینا&quot; ئەنجامدرا.لەم کۆنگرەیە دووبارە بابەشێخ بە سکرتێری گشتی هەڵبژێردرایەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=xebatmedia|سەردێڕ=ڕاگەێندراوی کومیتەی ناوەندی سازمانی خەبات له‌په‌یوه‌ند به‌ کۆتایهاتنی کۆنگرەی حەوتەم|ناونیشان=https://www.xebatmedia.com/kurdi/articles.php?id=3312|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.xebatmedia.com}}&lt;/ref&gt;

== ئەندامانی سەرکردایەتی ==
سکرتێر و ئەندامانی سەرکردایەتی بەپێی پەیڕەوی ناوخۆی ئەم حیزبە لە کۆنگرە ھەڵدەبژێردرێن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پەیرەوپرۆگرامی سازمانی خەبات|ناونیشان=http://xebatmedia.com/source/payraw1.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191206095738/http://xebatmedia.com/source/payraw1.pdf|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

* [[شێخ جەلال حوسێنی]] (١٩٨٠ - ٢٠٠٤)
* [[بابەشێخ حوسێنی (سیاسەتوان)|بابەشێح]] (٢٠٠٤ - ئێستا)

== پەیرەو و پرۆگرامی سازمانی خەبات ی کوردستانی ئێران ==
سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران ھەر وەک حیزبێکی دیاری کراو خاوەنی [https://drive.google.com/file/d/1EP8ug5a1jmxEcBQCa56GAmxdsnr1eMNp/view پەیرەوپرۆگرام] ی خۆیەتی تێیدا ئامانج و سیاسەتەکانی ئەم ڕێکخراوە باس دەکات

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}
* [https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=12&amp;q=200901191645041017 کورپیدیا - سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://www.sazmanixebat.com/kurdi/ ماڵپەڕی سازمانی خەبات]
* [https://www.xebatmedia.com/kurdi/ ماڵپەڕی خەباتمیدیا]

{{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}}
{{ئیسلامی سیاسی لە کوردستان}}

{{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=٧٤٠٥٢٠|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}
{{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|ئێران|عێراق|جەنگ|شەڕ|ئیسلام}}
{{پۆلی کۆمنز|Xebat}}

[[پۆل:سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]]
[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییە ئیسلامییەکان]]
[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکانی ئێران]]</text>
      <sha1>8l61i5zofwuqhorl1k3tbim7rfp3cix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سەرژمێری</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11033</id>
    <revision>
      <id>1574869</id>
      <parentid>1574621</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:39:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>حوسێن پەڕەی [[سەرژمێریی دانیشتووان]]ی گواستەوە بۆ [[مرۆوژمێری]]</comment>
      <origin>1574621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1858" sha1="pkmel1dsc78qinrmz2acxcgh84kk2k0" xml:space="preserve">{{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
[[پەڕگە:Lastcensus.svg|thumb|250px|'''سەرژمێری دانیشتووان:'''
&lt;span style=&quot;color:#80FF80;&quot;&gt;███&lt;/span&gt; دوای ٢٠٠٥&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;color:#67CC79;&quot;&gt;███&lt;/span&gt; ٢٠٠٠-٢٠٠٤&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;color:#408170;&quot;&gt;███&lt;/span&gt; ١٩٩٥-١٩٩٩&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;color:#1A3466;&quot;&gt;███&lt;/span&gt; ١٩٩٠-١٩٩٤&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;color:#000060;&quot;&gt;███&lt;/span&gt; ١٩٧٠-١٩٨٩]]

'''سەرژمێری دانیشتووان'''، کردارێکی پەیڕەوی یەک شێوازییە، ھەموو زانیارییە دیمۆگرافی و کۆمەڵایەتیەکان لە خۆدەگرێت، کە لە ماوەیەکی دیاریکرودا بۆ ھەموو تاکەکان لە وڵاتێک یان لە بەشێکییدا، کۆکردنەوەی زانیارییەکان و شیکردنەوە و بڵاوکردنەوەییان کردارێکی خولییەو لە ڕێگەیەوە ژمارەی دانیشتووان دیاری ئەکرێت بە فەرمی، ئەم زاراوەیە بە گشتی ئەگەڕێتەوە بۆ ژمارەی دانیشتووان لە وڵاتێکدا، و بە پێی ڕاسپاردەی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] ھەر ١٠ ساڵ جارێک.

زانیارییەکانی سەرژمێری دانیشتووان بەکاردێت بۆ مەبەستی لێکۆڵینەوە و پلان دانان.&lt;ref&gt;http://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/publications/CES_2010_Census_Recommendations_English.pdf&lt;/ref&gt;
== سەرچاوەکان ==
{{کورت}}
{{سەرچاوەکان}}
{{پۆلی کۆمنز|Census}}
{{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|سیاسەت|ئامار}}

[[پۆل:دانیشتووناسی]]
[[پۆل:دانیشتووان]]
[[پۆل:وشە و دەستەواژە لاتینییەکان]]</text>
      <sha1>pkmel1dsc78qinrmz2acxcgh84kk2k0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574872</id>
      <parentid>1574869</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:42:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>حوسێن پەڕەی [[مرۆوژمێری]]ی گواستەوە بۆ [[سەرژمێری]]: بەپێی وتووێژی پەڕە</comment>
      <origin>1574621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1858" sha1="pkmel1dsc78qinrmz2acxcgh84kk2k0" xml:space="preserve">{{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
[[پەڕگە:Lastcensus.svg|thumb|250px|'''سەرژمێری دانیشتووان:'''
&lt;span style=&quot;color:#80FF80;&quot;&gt;███&lt;/span&gt; دوای ٢٠٠٥&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;color:#67CC79;&quot;&gt;███&lt;/span&gt; ٢٠٠٠-٢٠٠٤&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;color:#408170;&quot;&gt;███&lt;/span&gt; ١٩٩٥-١٩٩٩&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;color:#1A3466;&quot;&gt;███&lt;/span&gt; ١٩٩٠-١٩٩٤&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;color:#000060;&quot;&gt;███&lt;/span&gt; ١٩٧٠-١٩٨٩]]

'''سەرژمێری دانیشتووان'''، کردارێکی پەیڕەوی یەک شێوازییە، ھەموو زانیارییە دیمۆگرافی و کۆمەڵایەتیەکان لە خۆدەگرێت، کە لە ماوەیەکی دیاریکرودا بۆ ھەموو تاکەکان لە وڵاتێک یان لە بەشێکییدا، کۆکردنەوەی زانیارییەکان و شیکردنەوە و بڵاوکردنەوەییان کردارێکی خولییەو لە ڕێگەیەوە ژمارەی دانیشتووان دیاری ئەکرێت بە فەرمی، ئەم زاراوەیە بە گشتی ئەگەڕێتەوە بۆ ژمارەی دانیشتووان لە وڵاتێکدا، و بە پێی ڕاسپاردەی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] ھەر ١٠ ساڵ جارێک.

زانیارییەکانی سەرژمێری دانیشتووان بەکاردێت بۆ مەبەستی لێکۆڵینەوە و پلان دانان.&lt;ref&gt;http://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/publications/CES_2010_Census_Recommendations_English.pdf&lt;/ref&gt;
== سەرچاوەکان ==
{{کورت}}
{{سەرچاوەکان}}
{{پۆلی کۆمنز|Census}}
{{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|سیاسەت|ئامار}}

[[پۆل:دانیشتووناسی]]
[[پۆل:دانیشتووان]]
[[پۆل:وشە و دەستەواژە لاتینییەکان]]</text>
      <sha1>pkmel1dsc78qinrmz2acxcgh84kk2k0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>داڕێژە:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان</title>
    <ns>10</ns>
    <id>12182</id>
    <revision>
      <id>1574934</id>
      <parentid>1572372</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T22:06:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>دستکاری بچووک</comment>
      <origin>1574934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11360" sha1="mm355gtdh9dt7qdopa7d30cdtk745sq" xml:space="preserve">{{navbox
|name       = ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان
|title      = [[پێڕستی ڕێکخراوە کوردییەکان|ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]]
|bodyclass = hlist
|state = {{{state&lt;includeonly&gt;|autocollapse&lt;/includeonly&gt;}}}

| group1   = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵات]]
| list1    = {{Navbox|subgroup
 | group1 = ھەنووکەیی
 | list1  =
* [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]]
* [[ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان]]
* [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]]
* [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] (پاک)
* [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (حدکا)
* [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] (پژاک)
* [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]]
* [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]]
* [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]]
* [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]]
* [[پارتی سەربەستیی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
* [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]]
* [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]] (یەدەکە)
* [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]] (سەدەیە)
* [[ڕێکخراوی یاریکورد]]
* [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]]
* [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]]
* [[پارتی سەربەستیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی ھیوا]]

  | group2 = مێژوویی
  | list2  = 
* [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]]
* [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]]
* [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]]
* [[بەرەی یەکگرتووی کورد]]
* [[سوپای ڕزگاریی کوردستان]]
* [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]]
* [[پارتی سەربەخۆیی کوردستان]]
* [[پارتی لیبراڵ دێموکراتی کوردستان]]
* [[ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە]]
* [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] (حەدەکە)
}}

| group2   = [[باشووری کوردستان|باشوور]]
| list2    = {{Navbox|subgroup
 | group1 = ھەنووکەیی
 | list1  =
* [[پارتی کاری سەربەخۆیی کوردستان]]
* [[جووڵانەوەی نەوەی نوێ]]
* [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان]] 
* [[بزووتنەوەی گۆڕان]]
* [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] 
* [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان/عێراق]]
* [[Kurdish Tribal Association]]
* [[پارتی ئازادی و دیموکراسیی ئێزیدییەکان]] (پادێ)
* [[تەڤگەری ئازادیی ژنانی ئێزیدی]] (تاژێ)
* [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق]]
* [[پارتی پارێزگارانی کوردستان]]
* [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (پەدەکە)
* [[پارتی دیموکراتی کوردستان-بەرەی پێشکەوتوو]]
* [[تەڤگەری ئازادیی کۆمەڵگەی کوردستان]]
* [[ڕێکخراوی ژنانی ئازادی کوردستان]] (ڕژاک)
* [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]] 
* [[لیستی کوردستانی]]
* [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]] (حەسەکە)
* [[بزووتنەوەی سۆسیالیستی کوردستانی عێراق]]
* [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]] 
* [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] (یەنەکە)
* [[لیستی خزمەتگوزاری و چاکسازی]]
* [[حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان]]
* [[بەرەی تێکۆشانی دیموکراسی]]
* [[بزووتنەوەی دیموکراتی گەلی کوردستان]]
* [[یەکگرتنی دیموکراتی کوردی فەیلی]]
* [[پارتی کرێکاران و ڕەنجدەرانی کوردستان]]
* [[پارتی سەوزی کوردستان]]
* [[یەکێتیی نەتەوەییی دیموکراتی کوردستان]] (یەنەدەکە)
* [[بزووتنەوەی ئێزیدی بۆ چاکسازی و پێشکەوتن]]
* [[ڕەوتی ھەڵوێستی نیشتیمانی]]
* [[بزووتنەوەی پەیوەندیی ئیسلامیی کوردستان]]

  | group2 = مێژوویی
  | list2  = 
* [[حیزبی ھیوا]]
* [[حیزبی ڕزگاری]]
* [[شۆڕش (حیزب)|شۆڕش]]
* [[بەرەی کوردستانی]]
* [[پاسۆک]]
* [[کاژیک]]
* [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]]
* [[پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان]]
* [[پارتی چارەسەری دیموکراتیی کوردستان]] 
}}

| group3   = [[ڕۆژاوای کوردستان|ڕۆژاوا]]
| list3    = {{Navbox|subgroup
 | group1 = ھەنووکەیی
 | list1  =
* [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پارتی یەکێتیی دیموکرات]] (پەیەدە)
* [[پارتەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کورد]] (پەیەنەکە)
* [[تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک (سووریا)|تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (تەڤ-دەم)
* [[ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد (سووریا)|ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد]] (ئەنەکەسە)
* [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کورد لە سووریا]] (ھەنەکەسە)
* [[دەستەی بڵندی کورد]]
* [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] (ئەلپارتی)
* [[یەکێتیی دیموکراتی کوردستانی سووریا]]
* [[بەرەی کوردان]]
* [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (سووریا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە)
* [[تەڤگەری کۆمۆنیستی شۆڕشگێڕ]] (تەکەشە)
* [[تەڤگەری گەنجانی شۆڕشگێڕی سووریا]] (تەجەشەسە)
* [[بەرەی کوردی]]

  | group2 = مێژوویی
  | list2  = 
* [[بەرەی ئیسلامی کورد]] 
}}

| group4   = [[باکووری کوردستان|باکوور]]
| list4    = {{Navbox|subgroup
 | group1 = ھەنووکەیی
 | list1  =
* [[بزووتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (دەتەھە)
* [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (تورکیا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە)
* [[یەکێتیی کۆمۆنیستەکانی کوردستان]]
* [[ھوداپار]]
* [[پارتی ئیسلامیی کوردستان]] (پیک)
* [[جڤاکی ئیسلامیی کوردستان]] (جیک)
* [[کۆنگرەی گەلی کوردستان]] (کۆنگرا-گەل)                                                                                         
* [[پارتی دیموکراتی کوردستان-باکوور]] (پەدەکە-باکوور)
* [[تەیرێن بازێن ئازادییا کوردستان]] (تاک)
* [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە)
* [[پارتی ئازادیی ژنی کوردستان]] (پاژک)
* [[پارتی دیموکراتی گەلان]] (ھەدەپە)
* [[پارتی سۆسیالیستی کوردستان]] (پەسەکە)
* [[پارتی شۆڕشی کوردستان]] (پەشەکە)
* [[پارتی بۆلشڤیک (باکووری کوردستان-تورکیا)]] (بەپە(کەکە-تە))
* [[حیزبی کۆمۆنیستی مارکسیست-لێنینیست (تورکیا و کوردستان)]] (مەلەکەپە)
* [[پارتی پێشەنگی کرێکارانی کوردستان]] (پەپەکەکە)
* [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان]] (دەم پارتی)
* [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان (تورکیا)]]

  | group2 = مێژوویی
  | list2  = 
* [[جەمعیەتی تەعالیی کورد]] 
* [[خۆیبوون]] 
* [[ئاڵای ڕزگاری]]
* [[پارتی ڕزگاریی کوردستان]] (پەرەکە)
* [[حەرەکەتی ئیسلامیی کوردستان]] (حیک)
* [[پارتی دیموکراسی (تورکیا)|پارتی دیموکراسی]] 
* [[پارتی گەلی دیموکراتی (تورکیا)|پارتی گەلی دیموکراتی]] (DEHAP)
* [[پارتی کۆمەڵگای دیموکراتی]] (دەتەپە)
* [[حیزبووڵڵای کوردی]]
* [[پارتی کاری گەل]] (ھەپ)
* [[پارتی ئازادی و یەکسانی]] (ئۆزەپ)
* [[پارتی ئازادی و دیموکراسی]] (ئۆزدەپ)
* [[پارتی دیموکراسیی گەل]] (ھادەپ)
* [[پارتی دیموکراتی گەل (تورکیا)|پارتی دیموکراتی گەل]] (دەھاپ)
* [[پارتی ھەرێمە دێموکراتیکەکان]] (دەبەپە)
* [[پارتی ئاشتی و دیموکراسی]] (بەدەپە)
}}

| group5   = [[لوبنان]]
| list5    = {{Navbox|subgroup
 | group1 = ھەنووکەیی
 | list1  =
* [[پارتی دیموکراتی کوردی لوبنان]]
* [[حیزبی ڕزگاریی کوردی لوبنان]]

  | group2 = مێژوویی
  | list2  = 
}}

| group6   = [[ئەرمەنستان]]
| list6    = {{Navbox|subgroup
 | group1 = ھەنووکەیی
 | list1  =
* [[یەکێتیی نەتەوەییی ئێزیدی]]

  | group2 = مێژوویی
  | list2  = 
}}

| group7   = دایاسپۆرا{{ھن}}و سەرانسەری
| list7    = {{Navbox|subgroup
 | group1 = ھەنووکەیی
 | list1  =
* [[کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان]] (کەنەکە)
* [[کۆنگرەی کۆمەڵگا دیموکراتەکانی کوردستانیەکانی ئەورووپا]] (کەجەدەکە-ئەورووپا)
* [[کۆنفیدراسیۆنی کۆمەڵە کوردستانییەکان لە ئەڵمانیا]] (کۆن-مەد)
* [[پلاتفۆرمی کوردەکانی ئەنادۆڵی ناوین]] (پکان)
* [[دامەزراوەی شوێنەواری کوردیی لە ئەمەریکا]]
* [[کساف]] 
* [[کۆما جڤاکێن کوردستان]] (کەجەکە) 

  | group2 = مێژوویی
  | list2  = 

}}

|below =
* [[کورد]]
* [[کوردستان]]
* [[میرنشینە کوردییەکان]]
* [[شانشینی کوردستان]]
* [[کۆماری مەھاباد]]
* [[کۆماری ئارارات]]
* [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]
* [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|خۆبەڕێوەبەریی ڕۆژاوا]]
* [[کارەساتی ئەنفال]]
* [[شەڕی براکوژی]]
* [[شۆڕشی ئەیلوول]]
* [[ڕاپەڕین]]
* [[شۆڕشی ڕۆژاوا]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:کوردایەتی]]
[[Category:ڕێکخراوە کوردییەکان]]
[[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]]
&lt;/noinclude&gt;
&lt;includeonly&gt;[[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>mm355gtdh9dt7qdopa7d30cdtk745sq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>باروخ سپینۆزا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42458</id>
    <revision>
      <id>1574857</id>
      <parentid>1489753</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:08:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-22519-93</username>
        <id>75710</id>
      </contributor>
      <comment>پەرەپێدان و درێژکردنەوەی وتار</comment>
      <origin>1574857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5960" sha1="0a2gp636u2oxrj9atzlilstsg9fzlpt" xml:space="preserve">{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
[[پەڕگە:Spinoza.jpg|thumb|سپینوزا]]
باروچ سپینۆزا (بارۆچ سپینۆزا) (24ی تشرینی دووەمی 1632 – 21ی شوباتی 1677)، بە ناوی قەڵەمی لاتینییەکەی (بنێدیکتوس دی سپینۆزا) ناسراوە، فەیلەسوفێک بووە بە ڕەچەڵەک پورتوگالی-جوولەکە، کە لە کۆماری هۆڵەندا لەدایک بووە و ژیاوە. پێشەنگێکی سەردەمی ڕۆشنگەری، سپینۆزا کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر ڕەخنەی ئینجیلی مۆدێرن و عەقڵانیزمی سەدەی ١٧ و کولتوری ڕۆشنبیری هۆڵەندی هەبوو، خۆی وەک یەکێک لە گرنگترین و ڕادیکاڵترین فەیلەسوفەکانی سەرەتای سەردەمی مۆدێرن جێگیر کرد. سپینۆزا لە ژێر کاریگەری ستۆیکیزم و تۆماس هۆبز و ڕێنی دیکارت و ئیبن توفایل و مەسیحییە هێتێرۆدۆکسەکان، فەیلەسوفێکی پێشەنگی سەردەمی زێڕینی هۆڵەندا بووە.

سپینۆزا لە ئەمستردام لە خێزانێکی مارانۆ لەدایک بووە کە لە پورتوگال هەڵهاتن و بەرەو کۆماری هۆڵەندا کە لێبوردەتر بوون. خوێندنی نەریتی جوولەکەکانی وەرگرتووە، فێری زمانی عیبری بووە و دەقە پیرۆزەکانی لەناو کۆمەڵگەی جوولەکە پورتوگالیەکاندا خوێندووە، کە باوکی بازرگانێکی دیار بووە. سپینۆزا لە تەمەنی گەنجیدا تەحەدای دەسەڵاتی ڕابینی دەکرد و عەقیدەی جوولەکەکانی خستە ژێر پرسیارەوە، ئەمەش بووە هۆی دەرکردنی هەمیشەیی لە کۆمەڵگەی جولەکەکەی لە ساڵی ١٦٥٦.دوای ئەو دەرکردنە خۆی لە هەموو پەیوەندییە ئایینییەکان دوور خستەوە و خۆی تەرخان کرد بۆ لێکۆڵینەوەی فەلسەفی و وردکردنی عەدەسە. سپینۆزا بازنەیەکی تایبەتمەند لە شوێنکەوتوانی بۆ خۆی ڕاکێشا کە بۆ گفتوگۆکردن لەسەر نووسینەکانی کۆدەبوونەوە و لەگەڵیدا بوون لە بەدواداچوونی فیکریی حەقیقەتدا.

سپینۆزا لە ژیانیدا بە کەمی چاپی کردووە بۆ ئەوەی گۆشەگیری و سەرکوتکردنی بەرهەمەکانی بەدوور بگرێت. سپینۆزا لە کتێبی (Tractatus Theologico-Politicus)دا کە ستیڤن نادلێر بە &quot;یەکێک لە کتێبە گرنگەکانی بیری ڕۆژئاوا&quot; وەسفی کردووە، سەرچاوەی خودایی کتێبی پیرۆزی عیبری و سروشتی خودای خستۆتە ژێر پرسیارەوە لە هەمان کاتدا باسی لەوە کردووە کە دەسەڵاتی کەنیسەی نابێت هیچ ڕۆڵێکی هەبێت لە دەوڵەتێکی عەلمانی و دیموکراسیدا. ئەخلاق بانگەشە بۆ تێڕوانینێکی پانتێستی بۆ خودا دەکات و شوێنی ئازادی مرۆڤ لە جیهانێکدا دەگەڕێت کە خاڵی لە بەستنەوەی تیۆلۆژی و گەردوونی و سیاسی. سپینۆزا بە ڕەتکردنەوەی مەسیحیەت و جەختکردنەوە لەسەر ژیانی دوای مردن، جەختی لە قەدرزانین و بەهادان بە ژیان بۆ خۆی و ئەوانی دیکە کردەوە. سپینۆزا بە داکۆکیکردن لە ئازادی تاک لە ڕەهەندە ئەخلاقی و دەروونی و میتافیزیکییەکانیدا، یارمەتی دامەزراندنی ژانری نووسینی سیاسی دا کە پێی دەوترێت لاهووتگەرایی عەلمانی.

فەلسەفەی سپینۆزا باس لە چەندین بوار لە گوتاری فەلسەفی دەکات، لەوانە میتافیزیک، زانستناسی، فەلسەفەی سیاسی، ئەخلاق، فەلسەفەی دەروون و فەلسەفەی زانست. بەرهەمەکانی لە دوای مردنی لەلایەن هاوڕێکانیەوە بڵاوکرانەوە و کاریگەرییان لەسەر فەیلەسوفەکان هەبوو بۆ ماوەی دوو سەدەی داهاتوو. سپینۆزا وەک یەکێک لە بیرمەندە ڕەسەن و کاریگەرەکانی سەدەی حەڤدەهەم ئاهەنگ دەگێڕدرێت. ڕێبێکا گۆڵدشتاین بە &quot;ئەو جوولەکە لادەرەی کە مۆدێرنیتی پێبەخشیوین&quot; وەسفی کردووە.

== سەرچاوەکان ==
[[:en:Baruch Spinoza|ویکیی ئینگلیزی: تشرینی یەکەمی ٢٠١٤]]

{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەلسەفە|دەروونناسی|ئایین}}
{{ژیاننامە-کۆلکە}}
{{پۆلی کۆمنز|Benedictus de Spinoza}}

[[پۆل:باروخ سپینۆزا| ]]
[[پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١٧یەم]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٦٣٢]]
[[پۆل:مردووانی ١٦٧٧]]
[[پۆل:نووسەران بە زمانی لاتینیی سەدەی ١٧یەم]]
[[پۆل:سەردەمی ڕووناکبیری]]
[[پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان]]
[[پۆل:ڕەخنەگرانی کڵێسەی کاتۆلیک]]
[[پۆل:ھزری ئازاد]]
[[پۆل:فەیلەسووفانی جوو]]
[[پۆل:فەیلەسووفانی ئەخلاق]]
[[پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور]]
[[پۆل:فەیلەسووفانی پەروەردە]]
[[پۆل:فەیلەسووفانی زانست]]
[[پۆل:شۆڕشی زانستی]]
[[پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان]]</text>
      <sha1>0a2gp636u2oxrj9atzlilstsg9fzlpt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەحموود ئەحمەدینەژاد</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42773</id>
    <revision>
      <id>1574854</id>
      <parentid>1574696</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:02:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1574854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18640" sha1="g790laltu4g1dm9usw2zds12l82ffkv" xml:space="preserve">{{داتابۆکس}}
'''مەحموود ئەحمەدینەژاد''' (٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٦) شەشەمین [[سەرۆک کۆمار]]ی پێشووی کۆماری ئیسلامیی [[ئێران]]ە. ماوە‌یە‌ک پارێزگاری [[ئەردەوێڵ]] بووە نە‌ژاد لە‌ خوولی دووە‌می سە‌رۆکایە‌تی بە ٢٤ ملیۆن و ٥٩٧ دە‌نگ سە‌رکە‌وت دووبارە بۆ پۆستی سە‌رۆکایە‌تی بە‌ دوو خول لە ٢٠٠٥ تا ٢٠١٣ لە‌ پۆستی سە‌رۆکایە‌تیدا بوو.

== ژیانی پێشینە و خوێندن ==

مەحموود ئەحمەدینەژاد لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٦ لە گوندی [[ئارادان، ئێران|ئارادان]]، نزیک [[گەرمسار]] لە [[پارێزگای سمنان]] لە [[ئێرانی پەھلەوی]] لەدایکبووە. دایکی، خانم، [[سەیدە]] بوو، کە [[نازناو]]ێکی شانازییە و دەدرێت بەوانەی کە پێیان وایە نەوەی ڕاستەوخۆی خوێنی پێغەمبەری ئیسلام [[محەممەد]]ن.&lt;ref name=&quot;bookref1&quot;/&gt; باوکی، ئەحمەد، بەقاڵ و سەرتاشێکی فارس بوو، و موسڵمانێکی [[شیعە|شیعەی]] ئایینی بوو کە وانەی [[قورئان]]ی دەگوتەوە.&lt;ref name=&quot;bookref1&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Melman|یەکەم١=Yossi|یەکەم٢=Meir|دوایین٢=Javedanfar|سەردێڕ=The Nuclear Sphinx of Tehran: Mahmoud Ahmadinejad and the State of Iran|بڵاوکەرەوە=Basic Books|ساڵ=٢٠٠٧|پەڕەکان=[https://archive.org/details/nuclearsphinxoft٠٠melm/page/١ ١–٣]|ژپنک=٩٧٨٠٧٨٦٧١٨٨٧٠|ناونیشان=https://archive.org/details/nuclearsphinxoft00melm/page/1}}&lt;/ref&gt;

کاتێک مەحموود تەمەنی یەک ساڵ بوو، خێزانەکەی گواستیانەوە بۆ [[تاران]]. باوکی مەحموود [[ناوی خێزانی|ناوی خێزانەکەیانی]] لە «سابۆرجیان»&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Tait |یەکەم=Robert |ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٠٥|سەردێڕ=A humble beginning helped to form Iran's new hard man |ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2005/jul/02/iran.roberttait |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; یان «سەباغیان» ({{langx|fa|صباغیان}}) بۆ ئەحمەدینەژاد لە ساڵی ١٩٦٠دا گۆڕی بۆ ئەوەی لە جیاکاری دووربکەونەوە کاتێک خێزانەکە گواستیانەوە بۆ شارەکە. «سابۆڕ» بە فارسی بە واتای ڕەنگکەری داو دێت، پیشەیەکی باو بوو لە پیشەسازی فەرشی سمناندا. «ئەحمەدینەژاد» لێکدراوێکە لە «ئەحمەدی» و «نەژاد». ئەحمەد ناوی باوکی بوو. پاشگری «نەژاد» لە فارسیدا بە واتای ڕەگەز دێت، بۆیە زاراوەی ئەحمەدی نەژاد بە واتای «نەژادی ئەحمەد» دێت. بەپێی چاوپێکەوتنەکان لەگەڵ خزمەکانی ئەحمەدی نەژاد، باوکی، کە لەو کاتەدا وەک دوکاندارێک کاری دەکرد، خانووەکەی لە تاران فرۆشت و خانوویەکی بچووکتر کڕی، و پارە زیادەکەی بەخشی بە خێرخوازی و کەسانی ھەژار.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Anoushiravan|دوایین١=Enteshami |یەکەم٢=Mahjoob|دوایین٢=Zweiri |سەردێڕ=Iran and the rise of Neoconservatives, the politics of Tehran's silent Revolution|ساڵ=٢٠٠٧|پەڕە=٥٣|بڵاوکەرەوە=I. B. Tauris}}&lt;/ref&gt;

لە ساڵی ١٩٧٦دا، ئەحمەدینەژاد بەشداری تاقیکردنەوەی نیشتمانیی چوونە ناو زانکۆی ئێرانی کرد. بەپێی ژیاننامەی خۆنووسی، لەو ساڵەدا پلەی ١٣٢ەمی لە نێوان ٤٠٠،٠٠٠ بەشداربوودا بەدەستھێنا،&lt;ref name=EABBBC20060814 &gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran's president launches weblog |بڵاوکەرەوە=BBC|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٠٦|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4790005.stm|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٩}}&lt;/ref&gt; و دوای ماوەیەکی کەم لە [[زانکۆی زانست و تەکنەلۆژیای ئێران]] کە لە تاران ھەڵکەوتووە، وەک خوێندکاری بەکالۆریۆس لە ئەندازیاریی شارستانی ناوی تۆمار کرد. ئەو دواتر لە ساڵی ١٩٩٧دا بڕوانامەی دکتۆرای لە ئەندازیاری و پلاندانانی گواستنەوە لە زانکۆی زانست و تەکنەلۆژیای ئێران بەدەستھێنا، کاتێک پارێزگاری [[پارێزگای ئەردەوێڵ]] بوو، کە لە باکووری ڕۆژاوای وڵاتەکە ھەڵکەوتووە.{{Citation needed|date=ئابی ٢٠١٩}}

== کاروانە کارگێڕی و ئەکادیمییەکان ==

ھەندێک وردەکاری ژیانی ئەحمەدینەژاد لە ماوەی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا بە ئاشکرا نازانرێن، بەڵام زانراوە کە چەندین پۆستی کارگێڕی لە پارێزگای [[ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ئێران]] ھەبووە.&lt;ref name=&quot;JLAnderson&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://newyorker.com/reporting/2009/04/13/090413fa_fact_anderson|سەردێڕ=Can Iran Change? High stakes in Mahmoud Ahmadinejad's reelection campaign|دوایین=Lee|یەکەم=Jon|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ئیش=New Yorker|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١١}}&lt;/ref&gt;

زۆرێک لە ڕاپۆرتەکان دەڵێن دوای ئەوەی [[سەددام حوسێن]] فەرمانی [[ھێرشی عێراق بۆ سەر ئێران|ھێرشی عێراق بۆ سەر ئێران]]ی دا، ئەحمەدینەژاد پەیوەندی بە [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]]یەوە کردووە{{citation needed|date=September 2023}} و لە دەزگای ھەواڵگری و ئاسایشی ئەواندا کاری کردووە،{{citation needed|date=September 2023}} بەڵام ڕاوێژکارەکەی موجتەبا سەمارە ھاشمی گوتوویەتی: «ئەو ھەرگیز نەبووەتە ئەندام یان ئەندامێکی فەرمیی سوپای پاسداران»، بەڵکو وەک خۆبەخشێکی وەک [[بەسیجی|بەسیجی]] بووە.&lt;ref name=EABFT20080530&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Najmeh |دوایین=Bozorgmehr|ناونیشان=https://www.ft.com/content/3c04bcbc-2d9e-11dd-b92a-000077b07658|سەردێڕ=Interview transcript: Mojtaba Samareh-Hashemi|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٩|ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠٠٨|ئیش=[[Financial Times]]}}&lt;/ref&gt;

ئەحمەدینەژاد لە ساڵی ١٩٨٦ لە بەرنامەیەکی [[ماستەر لە زانست|ماستەر لە زانست]] لە زانکۆکەی خۆی وەرگیرا. لە ساڵی ١٩٨٩ وەک مامۆستا چووە ناو دەستەی مامۆستایانی ئەوێ،&lt;ref name=&quot;bioSenate&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Hussein D.|دوایین=Hassan|سەردێڕ=Profile and Statements of President Mahmoud Ahmadinejad|بڵاوکەرەوە=[[Library of Congress]]|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://brownback.senate.gov/public/legissues/foreignpol_crsreportiranprofilestateofpres.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100106163238/http://brownback.senate.gov/public/legissues/foreignpol_crsreportiranprofilestateofpres.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٩}}&lt;/ref&gt; و لە ساڵی ١٩٩٧ بڕوانامەی [[دکتۆرا]]ی لە ئەندازیاریی شارستانی و پلاندانانی گواستنەوەی [[ھاتووچۆ]] بەدەستھێنا.

== کاروانی سیاسیی سەرەتا ==

دوای [[شۆڕشی ئیسلامی]]، ئەحمەدینەژاد بوو بە ئەندامی [[دەفتەری بەھێزکردنی یەکگرتوویی]]، ڕێکخراوێک کە پەرەی پێدرابوو بۆ ڕێگری لەوەی خوێندکاران ھاوسۆزی بنوێنن یان ھاوپەیمانی بکەن لەگەڵ ڕێکخراوی چەکداری نوێی [[ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران|موجاھیدینی خەلق]].

ئەحمەدینەژاد بۆ یەکەمجار پۆستی سیاسی وەک پارێزگاری دانەنراو بۆ ھەردوو [[ماکۆ]] و [[خۆی]] لە [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] لە ماوەی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا وەرگرت.{{citation needed|date=September 2023}} ئەو لە کۆتاییدا بۆ ماوەی دوو ساڵ بوو بە ڕاوێژکاری پارێزگاری گشتیی [[پارێزگای کوردستان]].&lt;ref name=&quot;bioSenate&quot; /&gt; لە ماوەی خوێندنی دکتۆراکەی لە تاران، وەک پارێزگاری گشتیی [[پارێزگای ئەردەوێڵ]]ی تازە پێکھێنراو لە ١٩٩٣ەوە تا ئەوکاتەی [[محەممەد خاتەمی]] لە ساڵی ١٩٩٧ لەکارەکەی لای برد، دەستنیشانکرا، کە دواتر گەڕایەوە بۆ وانەگوتنەوە.&lt;ref name=&quot;bioSenate&quot; /&gt;

== سەرۆکی شارەوانیی تاران (٢٠٠٣–٢٠٠٥) ==

[[پەڕگە:Mahmoud Ahmadinejad - May 22, 2003.png|وێنۆک|ڕاست|ئەحمەدینەژاد لە ٢٠٠٣]]

کێبڕکێی ھەڵبژاردنی سەرۆکی شارەوانیی ٢٠٠٣ لە تاران کاندیدە [[پارێزگار (سیاسەت)|پارێزگارەکانی]] لە [[ھاوپەیمانیی ئاوەدانکەرانی ئێرانی ئیسلامی]] بۆ [[ئەنجومەنی شاری تاران]] ھەڵبژارد. ئەنجومەنەکە ئەحمەدینەژادی وەک [[سەرۆکی شارەوانیی تاران|سەرۆکی شارەوانی]] دەستنیشان کرد.{{citation needed|date=September 2023}}

وەک سەرۆکی شارەوانی، ئەو گۆڕانکارییانەی ھەڵوەشاندەوە کە لەلایەن سەرۆک شارەوانییە [[میانڕەو]] و [[ڕیفۆرمخوازی|ڕیفۆرمخوازەکانی]] پێشووترەوە کرابوون. ئەو جەختی ئایینی خستە سەر چالاکییەکانی ئەو ناوەندە کولتوورییانەی کە ئەوان دایانمەزراندبوو، جیاکردنەوەی [[ئەسانسۆر]]ی بۆ پیاوان و ژنان لە نووسینگەکانی شارەوانی بڵاوکردەوە، و پێشنیاری کرد کە ئەو کەسانەی لە [[جەنگی ئێران و عێراق]]دا کوژراون لە [[مەیدان (شار)|مەیدانە]] سەرەکییەکانی شاری تاراندا بنێژرێن. ئەو ھەروەھا کاری کرد بۆ باشترکردنی سیستەمی ھاتووچۆ و جەختی خستە سەر [[خێرخوازی (سیفەت)|خێرخوازی]]، وەک دابەشکردنی شۆربای بێبەرامبەر بەسەر ھەژاراندا.{{Citation needed|date=August 2019}}

دوای ھەڵبژاردنی بۆ سەرۆکایەتی، دەستلەکارکێشانەوەی ئەحمەدینەژاد وەک سەرۆکی شارەوانیی تاران لە ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٥ قبوڵ کرا. دوای دوو ساڵ وەک سەرۆکی شارەوانی، ئەحمەدینەژاد یەکێک بوو لە ٦٥ فیناڵیست بۆ [[سەرۆک شارەوانیی جیھان]] لە ساڵی ٢٠٠٥، کە لە نێوان \٥٥٠ کاندید ھەڵبژێردرابوون، تەنھا نۆیان خەڵکی ئاسیا بوون.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Mayor: World Mayor 2005 finalists |ناونیشان=http://www.worldmayor.com/results05/worldmayor_finalists05.html |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.worldmayor.com}}&lt;/ref&gt; ئەو لە نێوان سێ کاندیدە بەھێزەکەدا بوو بۆ لیستی دە کەسی یەکەم، بەڵام دەستلەکارکێشانەوەکەی وای لێکرد مەرجەکانی تێدا نەمێنێت.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== ژیانی تایبەتی ==

ئەحمەدینەژاد ھاوسەرگیری کردووە، و کچێک و دوو کوڕی ھەیە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1145961353570&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |سەردێڕ=Bio: Ahmadinejad |ئیش=JPost |ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110718232931/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1145961353570&amp;pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; کوڕە گەورەکەی لە ساڵی ٢٠٠٨دا لەگەڵ کچێکی [[ئیسفەندیار ڕەحیم مەشایی]] ھاوسەرگیری کرد.&lt;ref name=pbs&gt;[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2011/03/esfandiar-rahim-mashaei-irans-next-president.html#ixzz1c6ojsZKf Esfandiar Rahim Mashaei: Iran's Next President?] Kourosh Rahimkhani PBS 31 March 2011&lt;/ref&gt;&lt;ref name=maj2010&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=A loyal liability|journal=The Majalla|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.majalla.com/eng/2010/12/article55220236|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131021151324/http://www.majalla.com/eng/2010/12/article55220236|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

لایەنگرانی ئەحمەدینەژاد ئەو بە پیاوێکی سادە دەزانن کە ژیانێکی کەمفێر بەسەر دەبات.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|agency= AFP |ناونیشان=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hJCaIeo2jqxiNDPX4-zKk3baqpog|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111026052834/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hJCaIeo2jqxiNDPX4-zKk3baqpog|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Khamenei offers implicit support to Ahmadinejad |ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}&lt;/ref&gt; وەک سەرۆک کۆمار، ویستی لە ھەمان ئەو خانووەی تاراندا بەردەوام بێت لە ژیان کە خێزانەکەی تێیدا دەژیان تا ئەو کاتەی ڕاوێژکارانی تەناھی جەختیان کردەوە کە دەبێت بگوازێتەوە. ئەحمەدینەژاد فەرشە کۆنە فارسییەکانی ناو کۆشکی سەرۆکایەتی بۆ مۆزەخانەی فەرش نارد، و لە جیاتی ئەوە فەرشی ھەرزانی بەکارھێنا. دەگوترا کە ئەو کورسی (VIP) لە فڕۆکەی سەرۆکایەتی ڕەتکردووەتەوە، و لە کۆتاییدا فڕۆکەیەکی بارھەڵگری لە جیاتی دانا.&lt;ref name= JLAnderson /&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Africa can Learn from President Mahmoud Ahmadinejad|ناونیشان=http://www.africanexecutive.com/modules/magazine/articles.php?article=4368|ئیش=The African Executive|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110707101117/http://www.africanexecutive.com/modules/magazine/articles.php?article=4368|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تەممووزی ٢٠١١}}&lt;/ref&gt; لەگەڵ بەدەستھێنانی سەرۆکایەتیی ئێران، ئەحمەدینەژاد یەکەم کۆبوونەوەی کابینەکەی لە [[مەزارگەی ئیمام ڕەزا]] لە مەشھەد ئەنجامدا، کارێک کە وەک «خواناسانە» ھەژمار کرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم= Pepe|دوایین=  Escobar|سەردێڕ= Travels in Ahmadinejadland|ناونیشان= http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/GI15Ak02.html |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20051213234500/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/GI15Ak02.html |ڕەوشی ناونیشان= unfit |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|ئیش= [[Asia Times]]|ڕێکەوت= ١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥}}&lt;/ref&gt; ئەو ھەروەھا شوێنێکی زیادەی بۆ [[ئیمامی ١٢یەم]] لە کۆبوونەوە ھەفتانەییەکانی کابینەکەیدا دادەنا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=A modern history of Iran|ناونیشان=https://www.economist.com/news/books-and-arts/21731375-abbas-amanat-looks-role-cultural-literary-and-intellectual-ideas-have-played|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|newspaper=[[The Economist]]|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

* [https://www.hamshahrionline.ir/news/29750/زندگینامە-محمود-احمدی-نژاد-۱۳۳۵ زندگینامە: محمود احمدی نژاد (١٣٣٥-)]
* [http://www.iust.ac.ir/content/7131/دکتر-محمود-احمدی-نژاد دکتر محمود احمدی نژاد]
{{سەرۆککۆمارەکانی ئێران}}

{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئێران|زانستی سیاسەت}}
{{پۆلی کۆمنز|Mahmoud Ahmadinejad}}

[[پۆل:زیندووان]]
[[پۆل:مەحموود ئەحمەدینەژاد]]
[[پۆل:شارەوانانی تاران]]
[[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئێران]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦]]
[[پۆل:سیایسەتوانە ئێرانییەکان]]
[[پۆل:دژە زایۆنیزم]]
[[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]]</text>
      <sha1>g790laltu4g1dm9usw2zds12l82ffkv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پۆل:حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان</title>
    <ns>14</ns>
    <id>99600</id>
    <revision>
      <id>1574937</id>
      <parentid>1566071</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T23:48:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1574937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="233" sha1="nigweh5bsfa4dlt1rtywar0344b3iwe" xml:space="preserve">[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]
[[پۆل:حیزبەکانی ئێران]]
[[پۆل:پارتە سیاسییەکانی کورد|ڕۆژھەڵات]]
[[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]]</text>
      <sha1>nigweh5bsfa4dlt1rtywar0344b3iwe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>باڵندە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101729</id>
    <revision>
      <id>1574865</id>
      <parentid>1574563</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:29:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <comment>پووچەڵکردنەوەی پێداچوونەوەی [[Special:Diff/1574561|1574561]] لە لایەن [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] ([[User talk:مامۆستا|لێدوان]])</comment>
      <origin>1574865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11319" sha1="hnbcrtq5lsxop4tfyxyjb2se6wo6it1" xml:space="preserve">{{Taxobox
|name = باڵندە
|color=pink
| fossil_range =
|image = Phalacrocorax-auritus-007.jpg
|image_width = 240px
|image_caption = [[قەلمراوی ئەمریکایی]]&lt;ref&gt;، بڕوانە [[فەرھەنگی باڵندە]]: ئەحمەد بەحری''Phalacrocorax auritus''&lt;/ref&gt;
|regnum = [[گیانلەبەر]]ان
|phylum = [[مازەداران]]
|subphylum = [[بڕبڕەداران]]
|unranked_classis =
|classis = '''باڵندەکان'''
|classis_authority = [[کارلۆس لینایۆس]]، ١٧٥٨
|subdivision_ranks =
|subdivision =
}}
[[پەڕگە:Blue Tit aka.jpg|250px|وێنۆک|[[گۆرەویچنە]]، باڵندەیەک لە تیرەی [[چۆلەکە|چۆلەکان]]]]'''باڵندە'''، '''مەل''' یان '''پەلەوەر''' ({{بە ئینگلیزی|Bird}}) [[گیانلەبەر]]ێکە لە لقی [[مازەداران]]، کە لەشی بە [[پەڕ]] داپۆشراوە. باڵندەکان لەسەر دوو [[لاق]] دەڕۆن و [[ھێلکە]] دەکەن، و زۆربەیان دەتوانن بفڕن.

نزیک بە ١٠٬٠٠٠ جۆر باڵندە لە جیھاندا ھەن. ئەم گیانلەبەرانە پڕجۆرترین مازەدارانی چوارئەندامین کە لە [[جەمسەری باکوور]]ەوە بگرە تا [[جەمسەری باشوور]] لە ھەموو شوێنێکدا دەبینرێن.
بچووکترین باڵندەی ئەم سەردەمە چۆلەکەمێشەیە کە ٥سم دەبێ و گەورەترینیان [[وشترمر|وشترمرخ]]ە بە ٢٬٧٥ مەتر درێژی. دێرینناسان لەو باوڕەدان کە باڵندەکان تەنیا کلادی [[دایناسۆر]]ەکانن کە لە قەڵاجۆی خولی سێھەمی [[کرتاسە]] لە ٦٥٬٥ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر، ڕزگار بوون و بەجێ ماون.

[[دڵ]]ی باڵندەکان چوار کەلێنی ھەیە و [[شاخوێنبەر]]یان بەلای ڕاستداچەماوەتەوە. [[ئێسک]]ەکانی سەریان پێکەوە لکاوە. لەم مازەدارانەدا ٩ کیسەھەوا بە [[سی]]یەکانیانەوە لکاوە. ئێسکیان ھڵۆڵە تا سووک بێ. چاویان گەورەیە و ھەستی بیناییان زۆر بەھێزە.

ئەمڕۆکە باڵندەکان بەوە دەناسرێن کە: [[دەنووک]]یان ھەیە، لەشیان بە پەڕ داپۆشراوە، [[ددان]]یان نییە، ھێلکەی توێکڵدار دەکەن، میتابوولیزمی بەرز، دڵی چوارکەلێنی، ئێسکبەندی سووک و پتەویان ھەیە. باڵندەکانی ئەم سەردەمە ھەموو جووتێک باڵیان ھەیە، بێجگە «موئا» لە [[نیوزیلاند]] کە قەڵاچۆ بووە. ژمارەیەکی کەم لە جۆرەکانی باڵندەکان ناتوانن بفڕن، وەک [[پەنگوین|پێنگوین]]. [[قەل]]ان و [[تووتی]]ان وریاترین جۆری باڵندەکانن. ھەندێ باڵندە ئامێر چێ دەکەن، ھەندێکیان ژیانی کۆمەڵایەتییان ھەیە و ئەزموونەکانی خۆیان دەخەنە بەردەست بەرەکانی داھاتوو.

زۆرێک لە باڵندەکان، ساڵانە [[کۆچ]]ی دوور و درێژ دەکەن. زۆر جۆری تریش لە باتی کۆچی دوور، ئازوگۆزی کورت و ناڕێکوپێکیان ھەیە. ئەم گیانلەبەرانە کۆمەڵژین و پێکەوە لە ڕێگای نیشانە، دەنگ، چریکە، بەشداری لە کارە کۆمەڵایەتییەکان، شەڕ، بەربەرەکانێ و گەلەکۆمە بۆ پاراستنی خۆیان، لە پێوەندیدان. زۆربەی جۆرەکانی باڵندەکان تاک ھاوسەرن؛ ھەڵبەت تەنیا بۆ یەک وەرزی زاوزێ، بڕێجاریش جووتی خۆیان تا چەندین ساڵ ناگۆڕن. لە چەند جۆریشدا «چەن ژنی» و بەدەگمەن «چەن شوویی» دەبینرێت. باڵندەکان لە ھێلانەدا ھێلکە دەکەن و لە سەری کڕ دەکەون تا ھەڵی دێنن. زۆربەی [[جووچک]]ەکان دوای لە ھێلکە دەرھاتن بۆ ماوەیەکی دوور و درێژ لەژێر داڵدەی دایک و باوکیاندان.

ئەم گرووپە لە زنجیرەی [[گیانلەبەر]]ان، لقی [[مازەداران]]، ژێرلقی [[بڕبڕەداران]]، پۆلی باڵندەکان بوونەتەوە و دوای [[گوانداران]]، گووراوترین جۆری گیانلەبەرانن.

باڵندەکان دەورێکی گرنگیان لە [[ئابووری]]دا ھەیە؛ بۆ وێنە سەرچاوەیەکی گرنگی خۆراکن. باڵندە دەنگخۆشەکان کەوی و ماڵی دەکرێن، جیقنەی باڵندەکان وەک [[پەین]] بەکار دێت. ئەم گیانلەبەرانە لەگەڵ [[فەرھەنگ]]، [[مەزھەب]]، [[شیعر]] و [[مۆسیقا]]ی مرۆڤەکاندا تێکەڵ بوون.

ھەڵسوکەوتی خراپی مرۆڤەکان لە سەدەی ١٧ی زایینیی بەملاوە، بووە ھۆی تیاچوونی ١٢٠ تا ١٣٠ جۆری باڵندە و سەدان جۆری تریش پێش لەوە قەڵاچۆ بوون. ئەمڕۆکە سەرەڕای دامەزرانی بنکەگەلی پاراستنی باڵندەکان، ١٢٠٠ جۆر لە مەترسی تیاچووندان.

== ناوەکانی تر ==
لە زاراوەکانی زمانی کوردیدا ئەم ناوانەش ھاتووە:
* '''باڵندە، مەل، پەڕندە، فڕندە، پەلەور، پەڕننە، پەڕۆک، باڵنە، فڕننە، باڵدار، فڕا، باڵگرەوە، سر، توار، تەواڵ، تەرەوڵ'''
* '''زەڕنەقوتە''': بەچکەی مەل کە لە ھێلکە دەردێت، ھێشتا پەڕی دەرنەکردووە.&lt;ref&gt;[http://gorran.net/userfiles/file/Nawshirwan%20mustafa/1-1.pdf بەدەم ڕێگاوە گوڵچنین] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170111151845/http://gorran.net/userfiles/file/Nawshirwan%20mustafa/1-1.pdf |date=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}} - کتێبی یەکەم، [[نەوشیروان مستەفا ئەمین]]، چاپی یەکەم - ٢٠١٢.&lt;/ref&gt;

== گێرانی باڵندەکان&lt;ref&gt;[[توخمەگەشە]]&lt;/ref&gt; ==
یەکەمین [[پۆلێنی زانستیی گیانداران|پۆلاندنی زانستیی گیانداران]] لەلایەن [[فرانسیس ویلبی]] و [[جان ڕی]] لە ساڵی ١٦٧٦ لە کتێبی ''Ornithologiae'' دا پێشکەش کرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=del Hoyo |یەکەم=Josep |coauthors=Andy Elliott and Jordi Sargatal |سەردێڕ=[[Handbook of Birds of the World]], Volume 1: Ostrich to Ducks |ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=[[Lynx Edicions]] |شوێن=Barcelona |ژپنک=٨٤-٨٧٣٣٤-١٠-٥}}&lt;/ref&gt; لە ساڵی ١٧٥٨ [[کارلۆس لینایۆس]] ئەم کارەی پوخت کرد و دووزەنەیەکی ڕێکوپێکی داڕشت؛ ئەم دووزەنە ئێستاکەش برەوی ھەیە.&lt;ref&gt;{{la icon}} {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Linnaeus |یەکەم=Carolus |authorlink=Carolus Linnaeus |سەردێڕ=[[سامانە طبیعت (کتاب)|Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata]] |بڵاوکەرەوە=Holmiae. (Laurentii Salvii) |ساڵ=۱۷۵۸ |پەڕە=۸۲۴}}&lt;/ref&gt; پۆلاندنەکەی لینا، پۆلی [[فیلوجینیک]]ی باڵندەکان لە کلادی دایناسۆرەکان دانا.&lt;ref name=&quot;Theropoda&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Livezey |یەکەم=Bradley C. |month=January |ساڵ=۲۰۰۷ |سەردێڕ=Higher-order phylogeny of modern birds (Theropoda, Aves: Neornithes) based on comparative anatomy. II. Analysis and discussion |journal=[[Zoological Journal of the Linnean Society]] |بەرگ=۱۴۹ |issue=۱ |پەڕەکان=۱–۹۵ |doi=10.1111/j.1096-3642.2006.00293.x |pmid=۱۸۷۸۴۷۹۸ |دوایین١=Livezey |یەکەم١=BC |دوایین٢=Zusi |یەکەم٢=RL |issn=۰۰۲۴-۴۰۸۲ |pmc=۲۵۱۷۳۰۸}}&lt;/ref&gt;

== پۆلاندنی باڵندەکان ==
بۆ ناسینی باشتری باڵندەکان، پێویستە بیانپۆلێنین. کێشەی گەورە لەوەدایە کە باڵندەکان لە شێوە و پێکھاتەدا زۆر لە یەک دەچن، بە وتەیەکی تر گۆڕان و گوورانی نێو باڵندەکان زۆر بەرچاو نییە. لە لایەکی ترەوەزانیاریی توێکاری ئەم گیانلەبەرانە زۆر لە بەر دەستدا نییە.&lt;ref&gt;لەم ساڵانەی دواییدا، ھەنگاوی زۆر باش بۆ ناسینی ھەڵسوکەوت و توێکاری پەلەوەران نراوەو بەم بۆنەوە گۆڕانکارییەکی فراوان لە شێوەی ناونانیان کراوە.&lt;/ref&gt;

پۆلاندنی زانستیی باڵندەکان، بەپێی جیاوازی ڕواڵەتی کۆئەندامەکانی [[ئێسک]] و [[ماسوولکە]]یانە. بڕێ لە باڵندەناسان ھەوڵ دەدەن بەپێی ڕێژەی [[پرۆتین]]ی نێو ھێلکەی باڵندەکان یان ڕەوت و ڕەوشتی ھاوبەشیان بیانپۆلێنن. ئێستاکە بێجگە لە ڕواڵەت و تایبەتمەندی ژینگەیی، دۆخی [[دی ئێن ئەی]]ی باڵندەکانیش، ڕچاو دەکرێت.

پۆلاندنی گیانداران بە گوێرەی پەیماننامە نێونەتەوەیییەکان، بە زمانی لاتینە، بۆ وێنە [[چۆلەکە|چۆلەکەی ئاسایی]] بەم شێوە دەپۆلێنرێ:&lt;ref&gt;[[:fa:پرندھ]]&lt;/ref&gt;
* Domain ([[دەڤەر]]): [[گیانداران]]
* Kingdom(زنجیرە): [[گیانلەبەر]]ان
* Division(لق): [[مازەداران]]
* ژێرلق: [[بڕبڕەداران]]
* Class(پۆل): باڵندەکان
* Order ([[تۆرەمە]]): [[چۆلەکە|چۆلەکەسانان]]
* Family (تیرە): [[چۆلەکان]]
* Genus ([[خێزان]]): [[چۆلەکە]]
* Species ([[جۆرە]]): [[چۆلەکە|چۆلەکەی ئاسایی]]

== باڵندەناسی ==
باڵندەناسی، لقێکە لە زانستی گیانلەبەرناسی، سەبارەت بە ناسین، لێکدانەوە و پۆلاندنی باڵندەکان.&lt;ref&gt;[[فەرھەنگی فارسی-کوردیی زانستگای کوردستان]]، سێ بەرگی، لاپەڕەی ٥٠١&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
* [[:fa:پرندھ|ویکیپیدیای فارسی]]
* [[:en:Bird|ویکیپیدیای ئینگلیزی]]
-----
{{پەراوێز}}

{{تووڵی دەروازە|گیانلەبەران|باڵندەکان|ژینناسی}}
{{پۆلی کۆمنز|Aves}}

[[پۆل:پەلەوەرەکان]]
[[پۆل:دایناسۆرەکان]]
[[پۆل:پەلەوەران]]
[[پۆل:گیانلەبەران]]
[[پۆل:مەلەکان]]
[[پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە]]
[[پۆل:تاکسۆنەکانی ناونراو لە لایەن کارل لینایۆسەوە]]</text>
      <sha1>hnbcrtq5lsxop4tfyxyjb2se6wo6it1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574867</id>
      <parentid>1574865</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>حوسێن پەڕەی [[مەل]]ی گواستەوە بۆ [[باڵندە]]: بەپێی وتووێژی پەڕە</comment>
      <origin>1574865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11319" sha1="hnbcrtq5lsxop4tfyxyjb2se6wo6it1" xml:space="preserve">{{Taxobox
|name = باڵندە
|color=pink
| fossil_range =
|image = Phalacrocorax-auritus-007.jpg
|image_width = 240px
|image_caption = [[قەلمراوی ئەمریکایی]]&lt;ref&gt;، بڕوانە [[فەرھەنگی باڵندە]]: ئەحمەد بەحری''Phalacrocorax auritus''&lt;/ref&gt;
|regnum = [[گیانلەبەر]]ان
|phylum = [[مازەداران]]
|subphylum = [[بڕبڕەداران]]
|unranked_classis =
|classis = '''باڵندەکان'''
|classis_authority = [[کارلۆس لینایۆس]]، ١٧٥٨
|subdivision_ranks =
|subdivision =
}}
[[پەڕگە:Blue Tit aka.jpg|250px|وێنۆک|[[گۆرەویچنە]]، باڵندەیەک لە تیرەی [[چۆلەکە|چۆلەکان]]]]'''باڵندە'''، '''مەل''' یان '''پەلەوەر''' ({{بە ئینگلیزی|Bird}}) [[گیانلەبەر]]ێکە لە لقی [[مازەداران]]، کە لەشی بە [[پەڕ]] داپۆشراوە. باڵندەکان لەسەر دوو [[لاق]] دەڕۆن و [[ھێلکە]] دەکەن، و زۆربەیان دەتوانن بفڕن.

نزیک بە ١٠٬٠٠٠ جۆر باڵندە لە جیھاندا ھەن. ئەم گیانلەبەرانە پڕجۆرترین مازەدارانی چوارئەندامین کە لە [[جەمسەری باکوور]]ەوە بگرە تا [[جەمسەری باشوور]] لە ھەموو شوێنێکدا دەبینرێن.
بچووکترین باڵندەی ئەم سەردەمە چۆلەکەمێشەیە کە ٥سم دەبێ و گەورەترینیان [[وشترمر|وشترمرخ]]ە بە ٢٬٧٥ مەتر درێژی. دێرینناسان لەو باوڕەدان کە باڵندەکان تەنیا کلادی [[دایناسۆر]]ەکانن کە لە قەڵاجۆی خولی سێھەمی [[کرتاسە]] لە ٦٥٬٥ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر، ڕزگار بوون و بەجێ ماون.

[[دڵ]]ی باڵندەکان چوار کەلێنی ھەیە و [[شاخوێنبەر]]یان بەلای ڕاستداچەماوەتەوە. [[ئێسک]]ەکانی سەریان پێکەوە لکاوە. لەم مازەدارانەدا ٩ کیسەھەوا بە [[سی]]یەکانیانەوە لکاوە. ئێسکیان ھڵۆڵە تا سووک بێ. چاویان گەورەیە و ھەستی بیناییان زۆر بەھێزە.

ئەمڕۆکە باڵندەکان بەوە دەناسرێن کە: [[دەنووک]]یان ھەیە، لەشیان بە پەڕ داپۆشراوە، [[ددان]]یان نییە، ھێلکەی توێکڵدار دەکەن، میتابوولیزمی بەرز، دڵی چوارکەلێنی، ئێسکبەندی سووک و پتەویان ھەیە. باڵندەکانی ئەم سەردەمە ھەموو جووتێک باڵیان ھەیە، بێجگە «موئا» لە [[نیوزیلاند]] کە قەڵاچۆ بووە. ژمارەیەکی کەم لە جۆرەکانی باڵندەکان ناتوانن بفڕن، وەک [[پەنگوین|پێنگوین]]. [[قەل]]ان و [[تووتی]]ان وریاترین جۆری باڵندەکانن. ھەندێ باڵندە ئامێر چێ دەکەن، ھەندێکیان ژیانی کۆمەڵایەتییان ھەیە و ئەزموونەکانی خۆیان دەخەنە بەردەست بەرەکانی داھاتوو.

زۆرێک لە باڵندەکان، ساڵانە [[کۆچ]]ی دوور و درێژ دەکەن. زۆر جۆری تریش لە باتی کۆچی دوور، ئازوگۆزی کورت و ناڕێکوپێکیان ھەیە. ئەم گیانلەبەرانە کۆمەڵژین و پێکەوە لە ڕێگای نیشانە، دەنگ، چریکە، بەشداری لە کارە کۆمەڵایەتییەکان، شەڕ، بەربەرەکانێ و گەلەکۆمە بۆ پاراستنی خۆیان، لە پێوەندیدان. زۆربەی جۆرەکانی باڵندەکان تاک ھاوسەرن؛ ھەڵبەت تەنیا بۆ یەک وەرزی زاوزێ، بڕێجاریش جووتی خۆیان تا چەندین ساڵ ناگۆڕن. لە چەند جۆریشدا «چەن ژنی» و بەدەگمەن «چەن شوویی» دەبینرێت. باڵندەکان لە ھێلانەدا ھێلکە دەکەن و لە سەری کڕ دەکەون تا ھەڵی دێنن. زۆربەی [[جووچک]]ەکان دوای لە ھێلکە دەرھاتن بۆ ماوەیەکی دوور و درێژ لەژێر داڵدەی دایک و باوکیاندان.

ئەم گرووپە لە زنجیرەی [[گیانلەبەر]]ان، لقی [[مازەداران]]، ژێرلقی [[بڕبڕەداران]]، پۆلی باڵندەکان بوونەتەوە و دوای [[گوانداران]]، گووراوترین جۆری گیانلەبەرانن.

باڵندەکان دەورێکی گرنگیان لە [[ئابووری]]دا ھەیە؛ بۆ وێنە سەرچاوەیەکی گرنگی خۆراکن. باڵندە دەنگخۆشەکان کەوی و ماڵی دەکرێن، جیقنەی باڵندەکان وەک [[پەین]] بەکار دێت. ئەم گیانلەبەرانە لەگەڵ [[فەرھەنگ]]، [[مەزھەب]]، [[شیعر]] و [[مۆسیقا]]ی مرۆڤەکاندا تێکەڵ بوون.

ھەڵسوکەوتی خراپی مرۆڤەکان لە سەدەی ١٧ی زایینیی بەملاوە، بووە ھۆی تیاچوونی ١٢٠ تا ١٣٠ جۆری باڵندە و سەدان جۆری تریش پێش لەوە قەڵاچۆ بوون. ئەمڕۆکە سەرەڕای دامەزرانی بنکەگەلی پاراستنی باڵندەکان، ١٢٠٠ جۆر لە مەترسی تیاچووندان.

== ناوەکانی تر ==
لە زاراوەکانی زمانی کوردیدا ئەم ناوانەش ھاتووە:
* '''باڵندە، مەل، پەڕندە، فڕندە، پەلەور، پەڕننە، پەڕۆک، باڵنە، فڕننە، باڵدار، فڕا، باڵگرەوە، سر، توار، تەواڵ، تەرەوڵ'''
* '''زەڕنەقوتە''': بەچکەی مەل کە لە ھێلکە دەردێت، ھێشتا پەڕی دەرنەکردووە.&lt;ref&gt;[http://gorran.net/userfiles/file/Nawshirwan%20mustafa/1-1.pdf بەدەم ڕێگاوە گوڵچنین] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170111151845/http://gorran.net/userfiles/file/Nawshirwan%20mustafa/1-1.pdf |date=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}} - کتێبی یەکەم، [[نەوشیروان مستەفا ئەمین]]، چاپی یەکەم - ٢٠١٢.&lt;/ref&gt;

== گێرانی باڵندەکان&lt;ref&gt;[[توخمەگەشە]]&lt;/ref&gt; ==
یەکەمین [[پۆلێنی زانستیی گیانداران|پۆلاندنی زانستیی گیانداران]] لەلایەن [[فرانسیس ویلبی]] و [[جان ڕی]] لە ساڵی ١٦٧٦ لە کتێبی ''Ornithologiae'' دا پێشکەش کرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=del Hoyo |یەکەم=Josep |coauthors=Andy Elliott and Jordi Sargatal |سەردێڕ=[[Handbook of Birds of the World]], Volume 1: Ostrich to Ducks |ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=[[Lynx Edicions]] |شوێن=Barcelona |ژپنک=٨٤-٨٧٣٣٤-١٠-٥}}&lt;/ref&gt; لە ساڵی ١٧٥٨ [[کارلۆس لینایۆس]] ئەم کارەی پوخت کرد و دووزەنەیەکی ڕێکوپێکی داڕشت؛ ئەم دووزەنە ئێستاکەش برەوی ھەیە.&lt;ref&gt;{{la icon}} {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Linnaeus |یەکەم=Carolus |authorlink=Carolus Linnaeus |سەردێڕ=[[سامانە طبیعت (کتاب)|Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata]] |بڵاوکەرەوە=Holmiae. (Laurentii Salvii) |ساڵ=۱۷۵۸ |پەڕە=۸۲۴}}&lt;/ref&gt; پۆلاندنەکەی لینا، پۆلی [[فیلوجینیک]]ی باڵندەکان لە کلادی دایناسۆرەکان دانا.&lt;ref name=&quot;Theropoda&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Livezey |یەکەم=Bradley C. |month=January |ساڵ=۲۰۰۷ |سەردێڕ=Higher-order phylogeny of modern birds (Theropoda, Aves: Neornithes) based on comparative anatomy. II. Analysis and discussion |journal=[[Zoological Journal of the Linnean Society]] |بەرگ=۱۴۹ |issue=۱ |پەڕەکان=۱–۹۵ |doi=10.1111/j.1096-3642.2006.00293.x |pmid=۱۸۷۸۴۷۹۸ |دوایین١=Livezey |یەکەم١=BC |دوایین٢=Zusi |یەکەم٢=RL |issn=۰۰۲۴-۴۰۸۲ |pmc=۲۵۱۷۳۰۸}}&lt;/ref&gt;

== پۆلاندنی باڵندەکان ==
بۆ ناسینی باشتری باڵندەکان، پێویستە بیانپۆلێنین. کێشەی گەورە لەوەدایە کە باڵندەکان لە شێوە و پێکھاتەدا زۆر لە یەک دەچن، بە وتەیەکی تر گۆڕان و گوورانی نێو باڵندەکان زۆر بەرچاو نییە. لە لایەکی ترەوەزانیاریی توێکاری ئەم گیانلەبەرانە زۆر لە بەر دەستدا نییە.&lt;ref&gt;لەم ساڵانەی دواییدا، ھەنگاوی زۆر باش بۆ ناسینی ھەڵسوکەوت و توێکاری پەلەوەران نراوەو بەم بۆنەوە گۆڕانکارییەکی فراوان لە شێوەی ناونانیان کراوە.&lt;/ref&gt;

پۆلاندنی زانستیی باڵندەکان، بەپێی جیاوازی ڕواڵەتی کۆئەندامەکانی [[ئێسک]] و [[ماسوولکە]]یانە. بڕێ لە باڵندەناسان ھەوڵ دەدەن بەپێی ڕێژەی [[پرۆتین]]ی نێو ھێلکەی باڵندەکان یان ڕەوت و ڕەوشتی ھاوبەشیان بیانپۆلێنن. ئێستاکە بێجگە لە ڕواڵەت و تایبەتمەندی ژینگەیی، دۆخی [[دی ئێن ئەی]]ی باڵندەکانیش، ڕچاو دەکرێت.

پۆلاندنی گیانداران بە گوێرەی پەیماننامە نێونەتەوەیییەکان، بە زمانی لاتینە، بۆ وێنە [[چۆلەکە|چۆلەکەی ئاسایی]] بەم شێوە دەپۆلێنرێ:&lt;ref&gt;[[:fa:پرندھ]]&lt;/ref&gt;
* Domain ([[دەڤەر]]): [[گیانداران]]
* Kingdom(زنجیرە): [[گیانلەبەر]]ان
* Division(لق): [[مازەداران]]
* ژێرلق: [[بڕبڕەداران]]
* Class(پۆل): باڵندەکان
* Order ([[تۆرەمە]]): [[چۆلەکە|چۆلەکەسانان]]
* Family (تیرە): [[چۆلەکان]]
* Genus ([[خێزان]]): [[چۆلەکە]]
* Species ([[جۆرە]]): [[چۆلەکە|چۆلەکەی ئاسایی]]

== باڵندەناسی ==
باڵندەناسی، لقێکە لە زانستی گیانلەبەرناسی، سەبارەت بە ناسین، لێکدانەوە و پۆلاندنی باڵندەکان.&lt;ref&gt;[[فەرھەنگی فارسی-کوردیی زانستگای کوردستان]]، سێ بەرگی، لاپەڕەی ٥٠١&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
* [[:fa:پرندھ|ویکیپیدیای فارسی]]
* [[:en:Bird|ویکیپیدیای ئینگلیزی]]
-----
{{پەراوێز}}

{{تووڵی دەروازە|گیانلەبەران|باڵندەکان|ژینناسی}}
{{پۆلی کۆمنز|Aves}}

[[پۆل:پەلەوەرەکان]]
[[پۆل:دایناسۆرەکان]]
[[پۆل:پەلەوەران]]
[[پۆل:گیانلەبەران]]
[[پۆل:مەلەکان]]
[[پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە]]
[[پۆل:تاکسۆنەکانی ناونراو لە لایەن کارل لینایۆسەوە]]</text>
      <sha1>hnbcrtq5lsxop4tfyxyjb2se6wo6it1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکیپیدیا:پێڕستی زاراوە پەسەندکراوەکان</title>
    <ns>4</ns>
    <id>102198</id>
    <revision>
      <id>1574876</id>
      <parentid>1574562</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:46:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <comment>1 دەستکاریی [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] ([[User talk:مامۆستا|talk]]) گەڕێندرایەوە</comment>
      <origin>1574876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10645" sha1="fvrcbwr4rpuov8fob83o3ydpd340u53" xml:space="preserve">{{قەدبڕ|وپ:پزپ}}
{{ویکیپیدیا:پێرستی زاراوە پەسەندکراوەکان/ئەرشیڤی تاوتوێ}}
لەپێناو بەرجەستەکردنی یەکگرتوویی زمان و یەکدەنگی لەبەکارھێنانی زاراوەکان لە ویکیپیدیای کوردی ناوەندی، لەم پەڕەیەدا وشەگەلێکی دیاریکراو بوونیان ھەیە کەبەپێی ھاوکۆکیی ئەندامانی خێزانی ویکیپیدیای کوردیی لەسەریان، بڕیاریان لێ دراوە. پێویست وایە کە ئەندامان پابەند بن بەبەکارھێنانی ئەم وشانەوە لەکاتی نووسینی وتاردا، بەتایبەتی لەدۆخی وەرگێڕانی وتار لەزمانێکی دیکەوە، و بەپێی ئەو شێوازە ستانداردەی کە لێرە نووسراوە، وشە و زاراوەکان بەکاربەرن.

== ھەڵەی باو ==
ھاوزمانانی [[کوردیی ناوەندی]]، بە ھەر ھۆکارێک بێت، لەبەکارھێنانی ھەندێک وشەدا بەھەڵەدا چوون. ئەگەرچی ئەمە کاری ئەکادیمیای کوردیی و لایەنی پسپۆڕە لە زماندا کە سەرلەنوێ بە درووستیی وشەکاندا بچێتەوە، بەکارھێنەرانی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندیی خەمخۆری ئەو باسەن. بەپێی وتووێژە ئاماژەپێکراوەکان، وشەکانی لای خوارەوە، لە بەکارھێنانی ھەڵەوە ھاتۆتە ئاراوە و ھێندەی لەتوانای ئەندامانی خێزانی ویکیپیدیادا بووە، ڕاست کراونەتەوە.

تکایە لە نووسینی وتارەکانتدا، ئەوە بگرە بەرچاو کە ئەم وشانەی لای خوارەوە لەبری ھەڵە باوەکان بەکاربەریت، تاوەکوو یارمەتی ویکیپیدیا بدەیت بۆ بەدیھێنانی زمانی یەکگرتوو لەنێو نووسینەکانی ویکیپیدیادا.

=== وشە و دەستەواژەکان ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%; text-align: center; width: auto&quot;
|-
!پەسندکراو!! ناوی تر!! چەشن!! بە ئینگلیزی!! بە عەرەبی!! بە فارسی!! پەڕەی وتووێژ
|-
|[[ئۆقیانووس]] || زەریا || جوگرافیا || [[:en:Ocean|Ocean]] || [[:ar:محيط (جغرافيا)|محيط]] || [[:fa:اقیانوس|اقیانوس]] || [[وتووێژ:دەریای قەزوین]]، [[وتووێژ:دەوڵەتی دەورەدراو]]
|-
|[[ژینناسی]] || زیندەزانی، زیندەوەرزانی || ژینناسی || [[:en:Biology|Biology]] || [[:ar:علم الأحياء|علم الأحياء]]، علم الحیاة || [[:fa:زیست‌شناسی|زیست‌شناسی]] || [[وتووێژ:ژینناسی]]
|-
|[[ماتماتیک]] || بیرکاری || ماتماتیک || [[:en:Mathematics|Mathematics]] || [[:ar:رياضيات|رياضيات]] || [[:fa:ریاضیات|ریاضیات]] || [[وتووێژ:ماتماتیک]]
|-
|[[نەرمامێر]] || نەرمەواڵە، نەرمەکاڵا، کاڵانەرم || کۆمپیوتەرکاری || [[:en:Software|Software]] || [[:ar:برمجية|برمجية]] || [[:fa:نرم‌افزار|نرم‌افزار]] || [[وتووێژ:سەختامێر]]
|-
|[[ڕەقامێر]] || سەختامێر، ڕەقەواڵە، ڕەقەکاڵا، کاڵاڕەق || کۆمپیوتەرکاری || [[:en:Hardware|Hardware]] || [[:ar:عتاد الحاسوب|عتاد الحاسوب]] || [[:fa:سخت‌افزار|سخت‌افزار]] || [[وتووێژ:سەختامێر]]
|-
|[[واشینگتن (ویلایەت)|واشینگتن]] || واشینتن، واشنتن || ناوچە || [[:en:Washington (state)|Washington]] || [[:ar:واشنطون|واشنطون]] || [[:fa:واشینگتن (ایالت)|واشینگتن]] || [[وتووێژ:واشینگتن (ویلایەت)]]، [[وتووێژ:واشینگتن دی سی]]
|-
|[[سیستم]] || سیستەم || گشتی || [[:en:system|System]] || [[:ar:نظام (علوم)|نظام]] || [[:fa:سامانە|سامانە]] || [[وتووێژ:سیستم]]
|-
|[[پرۆژە]] || پڕۆژە || گشتی || [[:en:Project|Project]] || [[:ar:مشروع|مشروع]] || [[:fa:پروژە|پروژە]] || [[وتووێژ:پرۆژەی لوون]]
|-
|[[چیرۆک]] || چیڕۆک || وێژە || [[:en:Narrative|Narrative]] || [[:ar:قصة (أدب)|قصة]] || [[:fa:روایت|روایت]] || [[وتووێژ:چیرۆک]]
|-
|[[کاتژمێر]] || سەعات || گشتی || [[:en:Clock|Clock]] || [[:ar:ساعة (آلة)|ساعة]] || [[:fa:ساعت|ساعت]] || [[وتووێژ:کاتژمێر]]، [[وتووێژ:ئەپۆلۆ ١١]]
|-
|[[سەعات]] || کاتکۆ، کاتژمێر، کاژێر || گشتی || [[:en:Hour|Hour]] || [[:ar:ساعة (وحدة)|ساعة]] || [[:fa:ساعت (زمان)|ساعت]] || [[وتووێژ:کاتژمێر]]، [[وتووێژ:ئەپۆلۆ ١١]]
|-
| [[کایە]] || یاری، گەمە || گشتی || [[:en:Game|Game]] || [[:ar:لعب|لعب]] || [[:fa:بازی|بازی]] || [[وتووێژ:کایە]]
|-
| [[ژن]] || ئافرەت (تورکی) || گشتی || [[:en:Woman|Woman]] و [[:en:Wife|Wife]] || [[:ar:امرأة|امرأة]] || [[:fa:زن|زن]] || [[Special:Permalink/751543#ژن یان ئافرەت؟|ژن یان ئافرەت؟]]
|-
| [[پێڕست]] || لیست || گشتی || [[:en:List|List]] || || || [[لێدوانی ویکیپیدیا:پێڕستی زاراوە پەسەندکراوەکان#وشەی پێڕست]]
|-
| [[دین]] || ئایین || گشتی || [[:en:Religion|Religion]] || [[:ar:دين|دين]] || [[:fa:دین|دین]] || [[وتووێژ:دین#ناوی وتار|وتووێژ:دین]]
|-
| [[تێگەیشتە]] || چەمک || فەلسەفە || [[:en:Concept|Concept]] || [[:ar:مفهوم|مفهوم]] || [[:fa:مهفوم|مفهوم]] || [[وتووێژ:تێگەیشتە]]
|-
| [[ڕەزم]] || نەبەرد، شەڕ || سەربازی || [[:en:Battle|Battle]] || [[:ar:معركة|معركة]] || [[:fa:نبرد|نبرد]] || [[ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی ١#Battle|وپ:دبک#Battle]]، [[وتووێژ:ڕەزمی ئەلباب#ناو|وتووێژ:ڕەزمی ئەلباب]]
|-
| [[توان (فیزیک)]] || توانست، توانایی، توانا (ھەڵە) || فیزیک || [[:en:Power (physics)|Power (physics)]] || [[:ar:قدرة (فيزياء)|قدرة (فيزياء)]] || [[:fa:توان (فیزیک)|توان (فیزیک)]] || [[وتووێژ:توان (فیزیک)]]
|-
| [[سەربزێوی]] || یاخیبوون (یاخی تورکییە) || سەربازی || [[:en:Rebellion|Rebellion]] || [[:ar:تمرد|تمرد]] || [[:fa:قیام|قیام]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[لەش (ژینناسی)|لەش]] || جەستە، بەدەن || ژینناسی || [[:en:Body (biology)|Body]] || [[:ar:بدن|بدن]] || [[:fa:بدن|بدن]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[سیاسەتوان]] || سیاسەتمەدار، سیاسی، ڕامیار || ڕامیاری || [[:en:Politician|Politician]] || [[:ar:سياسي|سياسي]] || [[:fa:سیاستمدار|سیاستمدار]] || [[وتووێژ:سیاسەتوان]]
|-
| [[چاند]] || کلتوور || گشتی || [[:en:Culture|Culture]] || [[:ar:ثقافة|ثقافة]] || [[:fa:فرهنگ|فرهنگ]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[کۆمەڵکوژی]] || کۆکوژی، کۆمکوژی و کوشتار || سەربازی || [[:en:Massacre|Massacre]] || [[:ar:مذبحة|مذبحة]] || [[:fa:کشتار|کشتار]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[جوو]] || جوولەکە، یەھوود || نەتەوە || [[:en:Jews|Jews]] || [[:ar:يهود|يهود]] || [[:fa:یهودیان|یهودیان]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[جوویەتی]] || جوولەکایەتی، یەھوودییەت || دین || [[:en:Judaism|Judaism]] || [[:ar:يهودية|يهودية]] || [[:fa:یهودیت|یهودیت]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[ئایدیۆلۆجی]] || ئایدۆلۆژیا، ئایدۆلۆجیا و بیرۆکەزانی || گشتی || [[:en:Ideology|Ideology]] || [[:ar:أيديولوجيا|أيديولوجيا]] || [[:fa:ایدئولوژی|ایدئولوژی]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[کەشوھەوا]] || کەش و ھەوا || کەشوھەوا || [[:en:Weather|Weather]] || [[:ar:طقس|طقس]] || [[:fa:هوا|هوا]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[نیشتمان]] || نیشتیمان || گشتی || [[:en:Homeland|Homeland]] || [[:ar:وطن|وطن]] || [[:fa:میهن|میهن]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[شەڕی ناوخۆ]] || شەڕی نێوخۆ، شەڕی نێوخۆیی || سەربازی || [[:en:Civil war|Civil war]] || [[:ar:حرب أهلية|حرب أهلية]] || [[:fa:جنگ داخلی|جنگ داخلی]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|}</text>
      <sha1>fvrcbwr4rpuov8fob83o3ydpd340u53</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574887</id>
      <parentid>1574876</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T16:20:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <comment>/* وشە و دەستەواژەکان */</comment>
      <origin>1574887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10830" sha1="56mlif8u4s4oonskh4io6w9z95a4wmp" xml:space="preserve">{{قەدبڕ|وپ:پزپ}}
{{ویکیپیدیا:پێرستی زاراوە پەسەندکراوەکان/ئەرشیڤی تاوتوێ}}
لەپێناو بەرجەستەکردنی یەکگرتوویی زمان و یەکدەنگی لەبەکارھێنانی زاراوەکان لە ویکیپیدیای کوردی ناوەندی، لەم پەڕەیەدا وشەگەلێکی دیاریکراو بوونیان ھەیە کەبەپێی ھاوکۆکیی ئەندامانی خێزانی ویکیپیدیای کوردیی لەسەریان، بڕیاریان لێ دراوە. پێویست وایە کە ئەندامان پابەند بن بەبەکارھێنانی ئەم وشانەوە لەکاتی نووسینی وتاردا، بەتایبەتی لەدۆخی وەرگێڕانی وتار لەزمانێکی دیکەوە، و بەپێی ئەو شێوازە ستانداردەی کە لێرە نووسراوە، وشە و زاراوەکان بەکاربەرن.

== ھەڵەی باو ==
ھاوزمانانی [[کوردیی ناوەندی]]، بە ھەر ھۆکارێک بێت، لەبەکارھێنانی ھەندێک وشەدا بەھەڵەدا چوون. ئەگەرچی ئەمە کاری ئەکادیمیای کوردیی و لایەنی پسپۆڕە لە زماندا کە سەرلەنوێ بە درووستیی وشەکاندا بچێتەوە، بەکارھێنەرانی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندیی خەمخۆری ئەو باسەن. بەپێی وتووێژە ئاماژەپێکراوەکان، وشەکانی لای خوارەوە، لە بەکارھێنانی ھەڵەوە ھاتۆتە ئاراوە و ھێندەی لەتوانای ئەندامانی خێزانی ویکیپیدیادا بووە، ڕاست کراونەتەوە.

تکایە لە نووسینی وتارەکانتدا، ئەوە بگرە بەرچاو کە ئەم وشانەی لای خوارەوە لەبری ھەڵە باوەکان بەکاربەریت، تاوەکوو یارمەتی ویکیپیدیا بدەیت بۆ بەدیھێنانی زمانی یەکگرتوو لەنێو نووسینەکانی ویکیپیدیادا.

=== وشە و دەستەواژەکان ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%; text-align: center; width: auto&quot;
|-
!پەسندکراو!! ناوی تر!! چەشن!! بە ئینگلیزی!! بە عەرەبی!! بە فارسی!! پەڕەی وتووێژ
|-
|[[ئۆقیانووس]] || زەریا || جوگرافیا || [[:en:Ocean|Ocean]] || [[:ar:محيط (جغرافيا)|محيط]] || [[:fa:اقیانوس|اقیانوس]] || [[وتووێژ:دەریای قەزوین]]، [[وتووێژ:دەوڵەتی دەورەدراو]]
|-
|[[ژینناسی]] || زیندەزانی، زیندەوەرزانی || ژینناسی || [[:en:Biology|Biology]] || [[:ar:علم الأحياء|علم الأحياء]]، علم الحیاة || [[:fa:زیست‌شناسی|زیست‌شناسی]] || [[وتووێژ:ژینناسی]]
|-
|[[ماتماتیک]] || بیرکاری || ماتماتیک || [[:en:Mathematics|Mathematics]] || [[:ar:رياضيات|رياضيات]] || [[:fa:ریاضیات|ریاضیات]] || [[وتووێژ:ماتماتیک]]
|-
|[[نەرمامێر]] || نەرمەواڵە، نەرمەکاڵا، کاڵانەرم || کۆمپیوتەرکاری || [[:en:Software|Software]] || [[:ar:برمجية|برمجية]] || [[:fa:نرم‌افزار|نرم‌افزار]] || [[وتووێژ:سەختامێر]]
|-
|[[ڕەقامێر]] || سەختامێر، ڕەقەواڵە، ڕەقەکاڵا، کاڵاڕەق || کۆمپیوتەرکاری || [[:en:Hardware|Hardware]] || [[:ar:عتاد الحاسوب|عتاد الحاسوب]] || [[:fa:سخت‌افزار|سخت‌افزار]] || [[وتووێژ:سەختامێر]]
|-
|[[واشینگتن (ویلایەت)|واشینگتن]] || واشینتن، واشنتن || ناوچە || [[:en:Washington (state)|Washington]] || [[:ar:واشنطون|واشنطون]] || [[:fa:واشینگتن (ایالت)|واشینگتن]] || [[وتووێژ:واشینگتن (ویلایەت)]]، [[وتووێژ:واشینگتن دی سی]]
|-
|[[سیستم]] || سیستەم || گشتی || [[:en:system|System]] || [[:ar:نظام (علوم)|نظام]] || [[:fa:سامانە|سامانە]] || [[وتووێژ:سیستم]]
|-
|[[پرۆژە]] || پڕۆژە || گشتی || [[:en:Project|Project]] || [[:ar:مشروع|مشروع]] || [[:fa:پروژە|پروژە]] || [[وتووێژ:پرۆژەی لوون]]
|-
|[[چیرۆک]] || چیڕۆک || وێژە || [[:en:Narrative|Narrative]] || [[:ar:قصة (أدب)|قصة]] || [[:fa:روایت|روایت]] || [[وتووێژ:چیرۆک]]
|-
|[[کاتژمێر]] || سەعات || گشتی || [[:en:Clock|Clock]] || [[:ar:ساعة (آلة)|ساعة]] || [[:fa:ساعت|ساعت]] || [[وتووێژ:کاتژمێر]]، [[وتووێژ:ئەپۆلۆ ١١]]
|-
|[[سەعات]] || کاتکۆ، کاتژمێر، کاژێر || گشتی || [[:en:Hour|Hour]] || [[:ar:ساعة (وحدة)|ساعة]] || [[:fa:ساعت (زمان)|ساعت]] || [[وتووێژ:کاتژمێر]]، [[وتووێژ:ئەپۆلۆ ١١]]
|-
| [[کایە]] || یاری، گەمە || گشتی || [[:en:Game|Game]] || [[:ar:لعب|لعب]] || [[:fa:بازی|بازی]] || [[وتووێژ:کایە]]
|-
| [[ژن]] || ئافرەت (تورکی) || گشتی || [[:en:Woman|Woman]] و [[:en:Wife|Wife]] || [[:ar:امرأة|امرأة]] || [[:fa:زن|زن]] || [[Special:Permalink/751543#ژن یان ئافرەت؟|ژن یان ئافرەت؟]]
|-
| [[پێڕست]] || لیست || گشتی || [[:en:List|List]] || || || [[لێدوانی ویکیپیدیا:پێڕستی زاراوە پەسەندکراوەکان#وشەی پێڕست]]
|-
| [[دین]] || ئایین || گشتی || [[:en:Religion|Religion]] || [[:ar:دين|دين]] || [[:fa:دین|دین]] || [[وتووێژ:دین#ناوی وتار|وتووێژ:دین]]
|-
| [[تێگەیشتە]] || چەمک || فەلسەفە || [[:en:Concept|Concept]] || [[:ar:مفهوم|مفهوم]] || [[:fa:مهفوم|مفهوم]] || [[وتووێژ:تێگەیشتە]]
|-
| [[ڕەزم]] || نەبەرد، شەڕ || سەربازی || [[:en:Battle|Battle]] || [[:ar:معركة|معركة]] || [[:fa:نبرد|نبرد]] || [[ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی ١#Battle|وپ:دبک#Battle]]، [[وتووێژ:ڕەزمی ئەلباب#ناو|وتووێژ:ڕەزمی ئەلباب]]
|-
| [[توان (فیزیک)]] || توانست، توانایی، توانا (ھەڵە) || فیزیک || [[:en:Power (physics)|Power (physics)]] || [[:ar:قدرة (فيزياء)|قدرة (فيزياء)]] || [[:fa:توان (فیزیک)|توان (فیزیک)]] || [[وتووێژ:توان (فیزیک)]]
|-
| [[سەربزێوی]] || یاخیبوون (یاخی تورکییە) || سەربازی || [[:en:Rebellion|Rebellion]] || [[:ar:تمرد|تمرد]] || [[:fa:قیام|قیام]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[لەش (ژینناسی)|لەش]] || جەستە، بەدەن || ژینناسی || [[:en:Body (biology)|Body]] || [[:ar:بدن|بدن]] || [[:fa:بدن|بدن]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[سیاسەتوان]] || سیاسەتمەدار، سیاسی، ڕامیار || ڕامیاری || [[:en:Politician|Politician]] || [[:ar:سياسي|سياسي]] || [[:fa:سیاستمدار|سیاستمدار]] || [[وتووێژ:سیاسەتوان]]
|-
| [[چاند]] || کلتوور || گشتی || [[:en:Culture|Culture]] || [[:ar:ثقافة|ثقافة]] || [[:fa:فرهنگ|فرهنگ]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[کۆمەڵکوژی]] || کۆکوژی، کۆمکوژی و کوشتار || سەربازی || [[:en:Massacre|Massacre]] || [[:ar:مذبحة|مذبحة]] || [[:fa:کشتار|کشتار]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[جوو]] || جوولەکە، یەھوود || نەتەوە || [[:en:Jews|Jews]] || [[:ar:يهود|يهود]] || [[:fa:یهودیان|یهودیان]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[جوویەتی]] || جوولەکایەتی، یەھوودییەت || دین || [[:en:Judaism|Judaism]] || [[:ar:يهودية|يهودية]] || [[:fa:یهودیت|یهودیت]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[ئایدیۆلۆجی]] || ئایدۆلۆژیا، ئایدۆلۆجیا و بیرۆکەزانی || گشتی || [[:en:Ideology|Ideology]] || [[:ar:أيديولوجيا|أيديولوجيا]] || [[:fa:ایدئولوژی|ایدئولوژی]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[کەشوھەوا]] || کەش و ھەوا || کەشوھەوا || [[:en:Weather|Weather]] || [[:ar:طقس|طقس]] || [[:fa:هوا|هوا]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[نیشتمان]] || نیشتیمان || گشتی || [[:en:Homeland|Homeland]] || [[:ar:وطن|وطن]] || [[:fa:میهن|میهن]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[شەڕی ناوخۆ]] || شەڕی نێوخۆ، شەڕی نێوخۆیی || سەربازی || [[:en:Civil war|Civil war]] || [[:ar:حرب أهلية|حرب أهلية]] || [[:fa:جنگ داخلی|جنگ داخلی]] || [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٥#وشە پەسەندکراوەکان|دیوەخان (پێشنیارەکان)#وشە پەسەندکراوەکان]]
|-
| [[دێ]] || گوند || جوگرافیا || [[:en:Village|Village]] || [[:ar:قرية|قرية]] || [[:fa:روستا|روستا]] || [[وتووێژ:دێ#ناو|وتووێژ:دێ]]
|}</text>
      <sha1>56mlif8u4s4oonskh4io6w9z95a4wmp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی</title>
    <ns>4</ns>
    <id>117863</id>
    <revision>
      <id>1574897</id>
      <parentid>1573138</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T17:58:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hummingbird */ بەشی نوێ</comment>
      <origin>1574897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25021" sha1="01tzq2slg2o98eizfce7dun7d48xmwd" xml:space="preserve">{{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot
|archive = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی %(counter)s
|algo = old(60d)
|counter = 5
|maxarchivesize = 150K
|archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}}
|minthreadsleft = 3
|minthreadstoarchive = 1
}}
{{داخوازی بەرامبەری کوردی}}
{{ئەرشیڤەکان
    | auto                = short
    | root                = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی
    | search              = yes
    | search-button-label = ئەرشیڤەکان بگەڕێ
    | search-width        = 20
}}

&lt;!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --&gt;

== Wikipedia:Service awards/ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٨:٣٩، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٧٧٦٨٧٦٢}}{{Pin message|}}
سڵاو دەمانەوێت پەڕەی ([[:en:Wikipedia:Service_awards|Service Awards]]) بھێنینە ویکیپیدیای کوردی، پەڕەکە خەڵات و ستایشکردنە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی بەپێی ئەوەی چەندێکە خۆیان تۆمارکردووە و ژمارەی دەستکارییەکانیان چەندە و چەن خزمەتی ویکیپیدیان کردووە، خەڵاتەکە وەک  (ویکی دیاری) وایە، بەڵام خۆت دەیبەخشیتە خۆت، ئەگەر بچن سەیری پەڕەکە بکەن، ھەر بەشێک ناونیشانی تایبەت بەخۆی ھەیە بەپێی تەمەنی ھەژمار و ژمارەی دەستکاری.

ھۆکاری کردنەوەی ئەم باسە لێرە ئەوەیە، ناویشانەکان پێویستیان بە وەرگێران ھەیە، بۆ ئەمەش پێویستمان بەو کەسانەیە شارەزان لە زمانەوانی و زمانی کوردی، وە تێبینی: ناونیشانەکانی ئەوێ وەک ناونیشانی سەربازی وایە، ئێمە نامانەوێت ناونیشانی سەربازی بھێینە ویکی سۆرانی، پێویستە ناونیشانەکان پڕ بە پێستی زانستنامەکە بن و گوونجاو بن، نموونەی گوونجاو: (Experienced editor - بەکارھێنەری شارەزا)

بەستەری پڕۆژە: [[ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]

{{collapse top|وشەکان}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
|-
! '''°''' !! Award !! Alternative Award !! Minimum number of edits || Length of service
|-
| 1 || [[#Registered Editor (or Signator)|Registered Editor]] || [[#Registered Editor (or Signator)|Signator]] || align=center|1 || 1 day
|-
| 2 || [[#Novice Editor (or Burba)|Novice Editor]] || [[#Novice Editor (or Burba)|Burba]] || align=center|200 || 1 month
|-
| 3 || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Apprentice Editor]] || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Novato]] || align=center|1,000 || 3 months
|-
| 4 || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Journeyman Editor]] || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Grognard]] || align=center|2,000 || 6 months
|-
| 5 || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Yeoman Editor]] || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Grognard Extraordinaire]] || align=center|4,000 || 1 year
|-
| 6 || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Experienced Editor]] || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Grognard Mirabilaire]] || align=center|6,000 || 1.5 years
|-
| 7 || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Veteran Editor]] || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Tutnum]] || align=center|8,000 || 2 years
|-
| 8 || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteran Editor II]] || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Grand Tutnum]] || align=center|12,000 || 2.5 years
|-
| 9 || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Veteran Editor III]] || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Most Perfect Tutnum]] || align=center|16,000 || 3 years
|-
| 10 || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Veteran Editor IV]] || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Tutnum of the Encyclopedia]] || align=center|20,000 || 3.5 years
|-
| 11 || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Senior Editor]] || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Labutnum]] || align=center|24,000 || 4 years
|-
| 12 || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Senior Editor II]]  || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Most Pluperfect Labutnum]] || align=center|28,500 || 4.5 years
|-
| 13 || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Senior Editor III]] || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Labutnum of the Encyclopedia]] || align=center|33,000 || 5 years
|-
| 14 || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Master Editor]] || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Illustrious Looshpah]] || align=center|42,000 || 6 years
|-
| 15 || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Master Editor II]] || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Auspicious Looshpah]] || align=center|51,000 || 7 years
|-
| 16 || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Master Editor III]] || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Most Plusquamperfect Looshpah Laureate]] || align=center|60,000 || 8 years
|-
| 17 || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Master Editor IV]] || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Looshpah Laureate of the Encyclopedia]] || align=center|78,000 || 10 years
|-
| 18 || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grandmaster Editor]] || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grand High Togneme Vicarus]]{{efn|name=lord|Before December 2019 these Alternative Awards used &quot;Lord&quot; instead of &quot;Grand&quot;, and uses of the original terms may still be seen in the wild. See [[Wikipedia talk:Service awards/Archive 7#Inclusivity? (or, Gender-Neutral Service Award Titles)]].}} || align=center|96,000 || 12 years
|-
| 19 || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grandmaster Editor First-Class]] || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grand High Togneme Laureate]]{{efn|name=lord}} || align=center|114,000 || 14 years
|-
| 20 || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Vanguard Editor]] || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia]]{{efn|name=lord}} || align=center|132,000 || 16 years
|-
| 21 || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Senior Vanguard Editor]] || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|150,000 || 18 years
|-
| 22 || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Ultimate Vanguard Editor]] || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|175,000 || 20 years
|-
|}
{{collapse bottom}}
زۆر سپاس بۆ ھاوکاری کردن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

سڵاو من ئەو وشانەم بۆیان داناوە واتە پێشنیاریان دەکەم هیوادارم بەکارهێنەرانی تریش ڕای خۆیان دەرببڕن ئەگەر ڕازین یان نا

* Registered Editor بەکارهێنەری تازەتۆمارکراو یان هەر تەنیا (تۆمارکراو)
* Novice Editor بەکارهێنەر سەرەتایی
* Apprentice Editor بەکارهێنەری شاگرد یان (هاوکار)
* Journeyman editor بەکارهێنەری مەشق کردوو
* Yeoman edior بەکارهێنەری یاریدەدەر
* experienced editor بەکارهێنەری شارەزا
* veteran editor بەکارهێنەری بەئەزموون
* veteran editor İİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە دوو
* veteran editor İİİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە سێ
* veteran editor İV بەکارهێنەری بەئەزموون پلە چوار
* senior editor بەکارهێنەری باڵا
* senior editor İİ بەکارهێنەری باڵا پلە دوو
* senior editor İİİ بەکارهێنەری باڵا پلە سێ
* master editor بەکارهێنەری پسپۆڕ
* master editor İİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە دوو
* master editor İİİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە سێ
* master editor İV بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە چوار
* grandmaster editor بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە
* grandmaster editor first class بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە پۆلی یەکەم
* vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگ
* senior vanguard Editor بەکارهێنەری پێشەنگی باڵا
* Ultimate vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگی پلەبەرز یان (پایەبەرز)

هەرچەندە هەندێکیان وەرگێرانی پیتیە وەک grandmaster first class بەڵام پێموانیە خراپ بن هیوادارم ڕای خۆتان دەربڕن وە ڕەخنەو پێشنیارەکانتان دەربڕن.سوپاس.[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٨:١٥، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] زۆر زۆر سپاستان دەکەم بۆ گرنگیدان بە بابەتەکە، یارمەتیدەر دەبێت زۆر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)
::چاو لەوێ چۆن ڕێزی بەشداربووان و بەشدارییەکان دەگرن و لێرەش چ سەرلێشێواوییەک ڕوویدا... &amp;#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|&lt;b style=&quot;color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;&quot;&gt;&amp;#160;ئێپین&amp;#160;&lt;/b&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|&lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;&amp;#9836;&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ‏٠٠:٢٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

@[[بەکارهێنەر:Épine|Épine]] چی بووە مەبەستت چیە یان چ پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]]: کێشەیەکی بچووک لە ناوەخۆی ویکیپیدیا دا ڕوویداوە، پێم وایە مەبەستی ئەوە بێت، تکایە بەھەڵە تێمەگەن {{زۆر سپاس}} بۆ بەشداریکردن لە پڕۆژەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)
::پڕۆژەکە کەمێکی ئامادەکراوە ([[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]) چاوەڕێی بەشداربووانی ترم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

@[[بەکارهێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کێشە نیە بەهەڵە تێناگەین، ئەی لەبارەی پڕۆژەکە هیچ بەرامبەرێکتان بۆ خەڵاتەکان داناوە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

:تا ئێستا ھیچ دەنگێک نییە، نە لەڕووی دژاییەتی، نە پشتگیری، نە بەشداری، گەر وابێت، پرۆژەکە جێبەجێ دەکەین و بەپێی زانیارییە پێویستییەکانمان وشەکان وەردەگێرێنە سەر زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

::سەرەتا ئەبێ بزانین ئێدیتۆر بە کوردی ئەبێ بە چی. ئێدیتۆر خۆ بەکارھێنەر نییە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:١١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)
:::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: سپاس بەڵام لێرە مانای حەرفی ناکەین و دەمانەوێت شتێک وەک سوپاسگوزاری بگەیەنین بە کۆمەڵگاکە بۆ نموونە بڕوانە [[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری/خشتە|خشتەکانی پڕۆژەکە]] لێرە گەر سەیر بکەی لە ھەمووی نوووسیمانە بەکارھێنەر کە مەبەستمان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیایە بەپێی ئەزموون و دەستکاریان چ ناونیشانێک وەردەگرن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

{{سەرچاوەکانی وتووێژ|گرووپ=kurdish-alpha}}

== چاکسازی بەرامبەر پۆلەکان ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:١٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٥١٢٦٨٤}}{{Pin message|}}
{{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە|}}
سڵاو بەڕێزان ئەم پۆلانە دەھێنمە ئێرە کە لەسەرەتای ھاتنم بۆ ئێرە دروستم کردوون و گوومانی ھەڵەیان لێدەکەم ھیوادارم یارمەتیم بدەن لە ڕاستکردنەوەیان و بمبورن کە ئەم داواکارییەم کەمێک دوروودرێژ دەبێت بەڵام نەم ویست بیکەم بە بەش-بەش بەم شێوەیە ئێرەی تێکدەدا و لەیەک داوادا ھەوڵی جێکردنەوەی ھەمووی دەدەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)
==== پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس ====
ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس یان ڕۆمانسی؟
* ژێرپۆلەکان: [[:پۆل:ئەنیمەیشنی_ڕۆمانس]]
* ئەنیمی نا ئەنیمێ. ئەمانەش: ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانتیک و ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک.-- [[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;چالاک&lt;/span&gt;'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ‏٠٩:٢٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]: ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک، پێم باشە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)
::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
==== پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase ====
بەستەر: [[:پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase]]
{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC)

====لێدوان ====

&lt;hr&gt;

==== پۆل:کاردانەوە پزیشکییەکان بۆ کۆڤید-١٩ ====
==== لێدوان ====
&lt;hr&gt;
====پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان ====
* بەستەر: [[:پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]]
====لێدوان ====
بێ کێشەیە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC)
&lt;hr&gt;

==== پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان====
*بەستەر: [[:پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
====پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان ====
بەستەر: [[:پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
دژەئەندرۆجینی ستیرۆیدی نەک ستیرۆیدی دژە ئەندرۆجینی وابزانم.سوپاس[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:١٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

====پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ====
بەستەر: [[:پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
==== پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا ====
بەستەر: [[:پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
====پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن ====
بەستەر: [[:پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
==== پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن====
بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن]]
پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
====پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات ====
بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات]]
پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]]
ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات یان ئاگرەکان بەپێی وڵات؟
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;

ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات جوانترە ،وابزانم[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٨، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] منیش پێم باشە، بەڵام سوتمانیشمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

====پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە ====
بەستەر: [[:پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
====پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس ====
بەستەر: [[:پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
====پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) ====
بەستەر: [[:پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
====پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ ====
نوێیە بەڵام ھەر ویستم دڵنیایی لێ بکەمەوە.
بەستەر:  [[:پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
==== پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان====
بەستەر: [[:پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
==== پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر====
بەستەر:[[:پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر]]
==== لێدوان ====
&lt;hr&gt;
====پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن ====
بەستەر:[[:پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]]
==== لێدوانی گشتی ====
سپاس {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)


==== پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی ====

: بەستەر:[[:پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]]
: پەیوەندیدار: [[:پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] 

====لێدوان ====
&lt;hr&gt;


==== پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی ====
بەستەر: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] 
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;

====:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک ====
بەستەر:[[:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;

==== پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری ====
[[:پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری]]
پەیوەندیدار: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;

====پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی ====
بەستەر:[[:پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;

==== پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن====
بەستەر:[[:پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;

====پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون  ====
بەستەر:[[:پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون]] 
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;


==== پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠ ====
بەستەر [[:پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠]]
==== لێدوان ====
کرا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC)
&lt;hr&gt;

==== پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&amp;ھۆڵدینگ ====
بەستەر: [[:پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&amp;ھۆڵدینگ]]

==== لێدوان ====
&lt;hr&gt;

=== پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری ===

بەستەر: [[:پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]]

==== لێدوان ====
&lt;hr&gt;

== aphid ==

کورد چی بە ئەم دەبێژێ؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|&lt;span style=&quot;color:#EB3C27;&quot;&gt;G&lt;/span&gt;]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|&lt;span style=&quot;color:#1D3F6E;&quot;&gt;êjełûk&lt;/span&gt;]]''' ٠٩:١٢، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)

== sprite (lightning) ==

چی بە ئەم دیاردەیە ببێژین؟ red spirit و red spriteیشی پێ دەبێژن. جن، ڕۆح، دێو یان درنج؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)

== Mushroom  ==

سڵاو، [[وتووێژ:کوارگ|لێرە]] پێشتر قسە کراوە و بەڵام نەگەیشتمە ئەنجام دەربارەی وشەی مەشڕووم و فەنگس. هەربۆیە ئێستا من چ وشەیەک بەکاربێنم بۆ [[مەشڕووم|Mushroom]] '''[[User:Tessla|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:FF003A6A&quot;&gt;Tessla&lt;/span&gt;]] ([[User Talk:Tessla#top|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:black&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;]])''' ١٠:٣٢، ٧ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)

== Hummingbird ==

چی بە ئەم باڵندەیە ببێژین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٥٨، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>01tzq2slg2o98eizfce7dun7d48xmwd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574898</id>
      <parentid>1574897</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:40:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mushroom */ وەڵامدانەوە</comment>
      <origin>1574898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25588" sha1="nhyxsykd6uyfr5yg8xm9vogvkdjj569" xml:space="preserve">{{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot
|archive = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی %(counter)s
|algo = old(60d)
|counter = 5
|maxarchivesize = 150K
|archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}}
|minthreadsleft = 3
|minthreadstoarchive = 1
}}
{{داخوازی بەرامبەری کوردی}}
{{ئەرشیڤەکان
    | auto                = short
    | root                = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی
    | search              = yes
    | search-button-label = ئەرشیڤەکان بگەڕێ
    | search-width        = 20
}}

&lt;!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --&gt;

== Wikipedia:Service awards/ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٨:٣٩، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٧٧٦٨٧٦٢}}{{Pin message|}}
سڵاو دەمانەوێت پەڕەی ([[:en:Wikipedia:Service_awards|Service Awards]]) بھێنینە ویکیپیدیای کوردی، پەڕەکە خەڵات و ستایشکردنە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی بەپێی ئەوەی چەندێکە خۆیان تۆمارکردووە و ژمارەی دەستکارییەکانیان چەندە و چەن خزمەتی ویکیپیدیان کردووە، خەڵاتەکە وەک  (ویکی دیاری) وایە، بەڵام خۆت دەیبەخشیتە خۆت، ئەگەر بچن سەیری پەڕەکە بکەن، ھەر بەشێک ناونیشانی تایبەت بەخۆی ھەیە بەپێی تەمەنی ھەژمار و ژمارەی دەستکاری.

ھۆکاری کردنەوەی ئەم باسە لێرە ئەوەیە، ناویشانەکان پێویستیان بە وەرگێران ھەیە، بۆ ئەمەش پێویستمان بەو کەسانەیە شارەزان لە زمانەوانی و زمانی کوردی، وە تێبینی: ناونیشانەکانی ئەوێ وەک ناونیشانی سەربازی وایە، ئێمە نامانەوێت ناونیشانی سەربازی بھێینە ویکی سۆرانی، پێویستە ناونیشانەکان پڕ بە پێستی زانستنامەکە بن و گوونجاو بن، نموونەی گوونجاو: (Experienced editor - بەکارھێنەری شارەزا)

بەستەری پڕۆژە: [[ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]

{{collapse top|وشەکان}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
|-
! '''°''' !! Award !! Alternative Award !! Minimum number of edits || Length of service
|-
| 1 || [[#Registered Editor (or Signator)|Registered Editor]] || [[#Registered Editor (or Signator)|Signator]] || align=center|1 || 1 day
|-
| 2 || [[#Novice Editor (or Burba)|Novice Editor]] || [[#Novice Editor (or Burba)|Burba]] || align=center|200 || 1 month
|-
| 3 || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Apprentice Editor]] || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Novato]] || align=center|1,000 || 3 months
|-
| 4 || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Journeyman Editor]] || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Grognard]] || align=center|2,000 || 6 months
|-
| 5 || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Yeoman Editor]] || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Grognard Extraordinaire]] || align=center|4,000 || 1 year
|-
| 6 || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Experienced Editor]] || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Grognard Mirabilaire]] || align=center|6,000 || 1.5 years
|-
| 7 || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Veteran Editor]] || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Tutnum]] || align=center|8,000 || 2 years
|-
| 8 || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteran Editor II]] || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Grand Tutnum]] || align=center|12,000 || 2.5 years
|-
| 9 || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Veteran Editor III]] || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Most Perfect Tutnum]] || align=center|16,000 || 3 years
|-
| 10 || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Veteran Editor IV]] || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Tutnum of the Encyclopedia]] || align=center|20,000 || 3.5 years
|-
| 11 || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Senior Editor]] || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Labutnum]] || align=center|24,000 || 4 years
|-
| 12 || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Senior Editor II]]  || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Most Pluperfect Labutnum]] || align=center|28,500 || 4.5 years
|-
| 13 || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Senior Editor III]] || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Labutnum of the Encyclopedia]] || align=center|33,000 || 5 years
|-
| 14 || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Master Editor]] || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Illustrious Looshpah]] || align=center|42,000 || 6 years
|-
| 15 || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Master Editor II]] || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Auspicious Looshpah]] || align=center|51,000 || 7 years
|-
| 16 || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Master Editor III]] || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Most Plusquamperfect Looshpah Laureate]] || align=center|60,000 || 8 years
|-
| 17 || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Master Editor IV]] || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Looshpah Laureate of the Encyclopedia]] || align=center|78,000 || 10 years
|-
| 18 || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grandmaster Editor]] || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grand High Togneme Vicarus]]{{efn|name=lord|Before December 2019 these Alternative Awards used &quot;Lord&quot; instead of &quot;Grand&quot;, and uses of the original terms may still be seen in the wild. See [[Wikipedia talk:Service awards/Archive 7#Inclusivity? (or, Gender-Neutral Service Award Titles)]].}} || align=center|96,000 || 12 years
|-
| 19 || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grandmaster Editor First-Class]] || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grand High Togneme Laureate]]{{efn|name=lord}} || align=center|114,000 || 14 years
|-
| 20 || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Vanguard Editor]] || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia]]{{efn|name=lord}} || align=center|132,000 || 16 years
|-
| 21 || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Senior Vanguard Editor]] || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|150,000 || 18 years
|-
| 22 || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Ultimate Vanguard Editor]] || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|175,000 || 20 years
|-
|}
{{collapse bottom}}
زۆر سپاس بۆ ھاوکاری کردن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

سڵاو من ئەو وشانەم بۆیان داناوە واتە پێشنیاریان دەکەم هیوادارم بەکارهێنەرانی تریش ڕای خۆیان دەرببڕن ئەگەر ڕازین یان نا

* Registered Editor بەکارهێنەری تازەتۆمارکراو یان هەر تەنیا (تۆمارکراو)
* Novice Editor بەکارهێنەر سەرەتایی
* Apprentice Editor بەکارهێنەری شاگرد یان (هاوکار)
* Journeyman editor بەکارهێنەری مەشق کردوو
* Yeoman edior بەکارهێنەری یاریدەدەر
* experienced editor بەکارهێنەری شارەزا
* veteran editor بەکارهێنەری بەئەزموون
* veteran editor İİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە دوو
* veteran editor İİİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە سێ
* veteran editor İV بەکارهێنەری بەئەزموون پلە چوار
* senior editor بەکارهێنەری باڵا
* senior editor İİ بەکارهێنەری باڵا پلە دوو
* senior editor İİİ بەکارهێنەری باڵا پلە سێ
* master editor بەکارهێنەری پسپۆڕ
* master editor İİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە دوو
* master editor İİİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە سێ
* master editor İV بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە چوار
* grandmaster editor بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە
* grandmaster editor first class بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە پۆلی یەکەم
* vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگ
* senior vanguard Editor بەکارهێنەری پێشەنگی باڵا
* Ultimate vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگی پلەبەرز یان (پایەبەرز)

هەرچەندە هەندێکیان وەرگێرانی پیتیە وەک grandmaster first class بەڵام پێموانیە خراپ بن هیوادارم ڕای خۆتان دەربڕن وە ڕەخنەو پێشنیارەکانتان دەربڕن.سوپاس.[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٨:١٥، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] زۆر زۆر سپاستان دەکەم بۆ گرنگیدان بە بابەتەکە، یارمەتیدەر دەبێت زۆر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)
::چاو لەوێ چۆن ڕێزی بەشداربووان و بەشدارییەکان دەگرن و لێرەش چ سەرلێشێواوییەک ڕوویدا... &amp;#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|&lt;b style=&quot;color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;&quot;&gt;&amp;#160;ئێپین&amp;#160;&lt;/b&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|&lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;&amp;#9836;&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ‏٠٠:٢٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

@[[بەکارهێنەر:Épine|Épine]] چی بووە مەبەستت چیە یان چ پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]]: کێشەیەکی بچووک لە ناوەخۆی ویکیپیدیا دا ڕوویداوە، پێم وایە مەبەستی ئەوە بێت، تکایە بەھەڵە تێمەگەن {{زۆر سپاس}} بۆ بەشداریکردن لە پڕۆژەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)
::پڕۆژەکە کەمێکی ئامادەکراوە ([[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]) چاوەڕێی بەشداربووانی ترم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

@[[بەکارهێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کێشە نیە بەهەڵە تێناگەین، ئەی لەبارەی پڕۆژەکە هیچ بەرامبەرێکتان بۆ خەڵاتەکان داناوە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

:تا ئێستا ھیچ دەنگێک نییە، نە لەڕووی دژاییەتی، نە پشتگیری، نە بەشداری، گەر وابێت، پرۆژەکە جێبەجێ دەکەین و بەپێی زانیارییە پێویستییەکانمان وشەکان وەردەگێرێنە سەر زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

::سەرەتا ئەبێ بزانین ئێدیتۆر بە کوردی ئەبێ بە چی. ئێدیتۆر خۆ بەکارھێنەر نییە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:١١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)
:::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: سپاس بەڵام لێرە مانای حەرفی ناکەین و دەمانەوێت شتێک وەک سوپاسگوزاری بگەیەنین بە کۆمەڵگاکە بۆ نموونە بڕوانە [[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری/خشتە|خشتەکانی پڕۆژەکە]] لێرە گەر سەیر بکەی لە ھەمووی نوووسیمانە بەکارھێنەر کە مەبەستمان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیایە بەپێی ئەزموون و دەستکاریان چ ناونیشانێک وەردەگرن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

{{سەرچاوەکانی وتووێژ|گرووپ=kurdish-alpha}}

== چاکسازی بەرامبەر پۆلەکان ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:١٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٥١٢٦٨٤}}{{Pin message|}}
{{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە|}}
سڵاو بەڕێزان ئەم پۆلانە دەھێنمە ئێرە کە لەسەرەتای ھاتنم بۆ ئێرە دروستم کردوون و گوومانی ھەڵەیان لێدەکەم ھیوادارم یارمەتیم بدەن لە ڕاستکردنەوەیان و بمبورن کە ئەم داواکارییەم کەمێک دوروودرێژ دەبێت بەڵام نەم ویست بیکەم بە بەش-بەش بەم شێوەیە ئێرەی تێکدەدا و لەیەک داوادا ھەوڵی جێکردنەوەی ھەمووی دەدەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)
==== پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس ====
ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس یان ڕۆمانسی؟
* ژێرپۆلەکان: [[:پۆل:ئەنیمەیشنی_ڕۆمانس]]
* ئەنیمی نا ئەنیمێ. ئەمانەش: ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانتیک و ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک.-- [[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;چالاک&lt;/span&gt;'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ‏٠٩:٢٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]: ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک، پێم باشە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)
::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
==== پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase ====
بەستەر: [[:پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase]]
{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC)

====لێدوان ====

&lt;hr&gt;

==== پۆل:کاردانەوە پزیشکییەکان بۆ کۆڤید-١٩ ====
==== لێدوان ====
&lt;hr&gt;
====پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان ====
* بەستەر: [[:پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]]
====لێدوان ====
بێ کێشەیە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC)
&lt;hr&gt;

==== پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان====
*بەستەر: [[:پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
====پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان ====
بەستەر: [[:پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
دژەئەندرۆجینی ستیرۆیدی نەک ستیرۆیدی دژە ئەندرۆجینی وابزانم.سوپاس[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:١٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

====پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ====
بەستەر: [[:پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
==== پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا ====
بەستەر: [[:پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
====پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن ====
بەستەر: [[:پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
==== پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن====
بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن]]
پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
====پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات ====
بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات]]
پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]]
ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات یان ئاگرەکان بەپێی وڵات؟
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;

ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات جوانترە ،وابزانم[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٨، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] منیش پێم باشە، بەڵام سوتمانیشمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)

====پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە ====
بەستەر: [[:پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
====پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس ====
بەستەر: [[:پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
====پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) ====
بەستەر: [[:پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
====پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ ====
نوێیە بەڵام ھەر ویستم دڵنیایی لێ بکەمەوە.
بەستەر:  [[:پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
==== پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان====
بەستەر: [[:پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;
==== پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر====
بەستەر:[[:پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر]]
==== لێدوان ====
&lt;hr&gt;
====پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن ====
بەستەر:[[:پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]]
==== لێدوانی گشتی ====
سپاس {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC)


==== پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی ====

: بەستەر:[[:پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]]
: پەیوەندیدار: [[:پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] 

====لێدوان ====
&lt;hr&gt;


==== پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی ====
بەستەر: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] 
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;

====:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک ====
بەستەر:[[:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;

==== پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری ====
[[:پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری]]
پەیوەندیدار: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;

====پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی ====
بەستەر:[[:پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;

==== پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن====
بەستەر:[[:پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن]]
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;

====پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون  ====
بەستەر:[[:پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون]] 
====لێدوان ====
&lt;hr&gt;


==== پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠ ====
بەستەر [[:پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠]]
==== لێدوان ====
کرا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC)
&lt;hr&gt;

==== پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&amp;ھۆڵدینگ ====
بەستەر: [[:پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&amp;ھۆڵدینگ]]

==== لێدوان ====
&lt;hr&gt;

=== پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری ===

بەستەر: [[:پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]]

==== لێدوان ====
&lt;hr&gt;

== aphid ==

کورد چی بە ئەم دەبێژێ؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|&lt;span style=&quot;color:#EB3C27;&quot;&gt;G&lt;/span&gt;]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|&lt;span style=&quot;color:#1D3F6E;&quot;&gt;êjełûk&lt;/span&gt;]]''' ٠٩:١٢، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)

== sprite (lightning) ==

چی بە ئەم دیاردەیە ببێژین؟ red spirit و red spriteیشی پێ دەبێژن. جن، ڕۆح، دێو یان درنج؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)

== Mushroom  ==

سڵاو، [[وتووێژ:کوارگ|لێرە]] پێشتر قسە کراوە و بەڵام نەگەیشتمە ئەنجام دەربارەی وشەی مەشڕووم و فەنگس. هەربۆیە ئێستا من چ وشەیەک بەکاربێنم بۆ [[مەشڕووم|Mushroom]] '''[[User:Tessla|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:FF003A6A&quot;&gt;Tessla&lt;/span&gt;]] ([[User Talk:Tessla#top|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:black&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;]])''' ١٠:٣٢، ٧ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] [[مەشڕووم]] دەبێ بۆ کوارگ بگوێزرێ، کورد ھەر کوارگی پێ وتووە (قارچکیش دەبێژن). کوارگی ئێستا بۆ فەنگس دەگوێزم. کەڕوویش یانی mold و بۆ fungus نابێ. باوەڕ ناکەم ھیچ وشەیەکمان بۆ fungus ھەبێ، بۆیە جارێ با ھەر فەنگس بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٠، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)

== Hummingbird ==

چی بە ئەم باڵندەیە ببێژین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٥٨، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>nhyxsykd6uyfr5yg8xm9vogvkdjj569</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133356</id>
    <revision>
      <id>1574938</id>
      <parentid>1573074</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T00:01:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* پێڕستی حیزبەکان */</comment>
      <origin>1574938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4805" sha1="s1kci9v06sd01ywtuvlzv6kkxxsg8ng" xml:space="preserve">[[پەڕگە:Diagrojhelat.jpg|alt=|وێنۆک|حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە ڕاستەوە بۆ چەپ]]
'''حیزبەکانی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|رۆژهەڵاتی کوردستان]]''' بەو حیزب و ڕێکخراوە سیاسیانە دەگوترێ کە لە ناوخۆ یان لە دەرەوەی رۆژهەڵاتی کوردستان (''[[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]'') خەباتی سیاسی و \یان چەکداری لە پێناو مافەکانی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵات دەکەن. بە هۆی ئەوەی هەبوونی حیزبی سیاسی کوردی لە چوارچێوەی رژیمی ئێراندا رێگەی پێ نەدراوە، نزیک بە تەواوی حیزبە سیاسییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان لە دەرەوەی رژهەڵاتی کوردستان کار و چالاکی دەکەن و خەباتی خۆیان بە شێوەی نەهێنی لە نێو رۆژهەڵاتی کوردستان درێژە پێ دەدەن.&lt;ref&gt;http://www.rudaw.net/sorani/middleeast/iran/040120172 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170106204403/http://rudaw.net/sorani/middleeast/iran/040120172 |date= ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&amp;q=2011100614264962228 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161018020347/http://rudaw.net/sorani/kurdistan/1307201624 |date=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.politiste.com|سەردێڕ=بە لاڕێدا چوونی دۆزی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان|وێبگە=politiste.com|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190219190600/http://politiste.com/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

== پێڕستی حیزبەکان ==
=== ئێستا ===
* [[بزووتنه‌وه‌ی ئاینده‌ی کوردستان(باک)]]
*پارتی وڵاتپارێزانی کوردستان 
* [[ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان]]
* [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]]
* [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] (پاک)
* [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (حدکا)
* [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] (پژاک)
* [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]]
* [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]]
* [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]]
* [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]]
* [[پارتی سەربەستیی کوردستان]]
* [[پارتی سەربەستیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
* [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]]
* [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]] (یەدەکە)
* [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]] (سەدەیە)
* [[پلاتفۆرمی یارسان]]
* [[پلاتفۆرمی زاگرۆس]]
* [[پلاتفۆرمی ھۆرام]]
* [[ڕێکخراوی یاریکورد]]
* [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]]
* [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی ھیوا]]
* [[بەرەی یەکگرتووی کورد]]

=== ھەڵوەشێندراو ===
* [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]]
* [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]]
* [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]]
* [[سوپای ڕزگاریی کوردستان]]
* [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]]
* [[پارتی سەربەخۆیی کوردستان]]
* [[پارتی لیبراڵ دێموکراتی کوردستان]]
* [[ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە]]
* [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] (حەدەکە)
*پارتی وڵاتپارێزانی کوردستان

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]]
[[پۆل:حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:بزووتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەڵاتی کوردستان]]</text>
      <sha1>s1kci9v06sd01ywtuvlzv6kkxxsg8ng</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574939</id>
      <parentid>1574938</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T00:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1574939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4817" sha1="97yt8gfzlz6nbsw7l5d8mb4w1yu3bk6" xml:space="preserve">[[پەڕگە:Diagrojhelat.jpg|alt=kfm logo svg|وێنۆک|حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە ڕاستەوە بۆ چەپ]]
'''حیزبەکانی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|رۆژهەڵاتی کوردستان]]''' بەو حیزب و ڕێکخراوە سیاسیانە دەگوترێ کە لە ناوخۆ یان لە دەرەوەی رۆژهەڵاتی کوردستان (''[[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]'') خەباتی سیاسی و \یان چەکداری لە پێناو مافەکانی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵات دەکەن. بە هۆی ئەوەی هەبوونی حیزبی سیاسی کوردی لە چوارچێوەی رژیمی ئێراندا رێگەی پێ نەدراوە، نزیک بە تەواوی حیزبە سیاسییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان لە دەرەوەی رژهەڵاتی کوردستان کار و چالاکی دەکەن و خەباتی خۆیان بە شێوەی نەهێنی لە نێو رۆژهەڵاتی کوردستان درێژە پێ دەدەن.&lt;ref&gt;http://www.rudaw.net/sorani/middleeast/iran/040120172 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170106204403/http://rudaw.net/sorani/middleeast/iran/040120172 |date= ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&amp;q=2011100614264962228 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161018020347/http://rudaw.net/sorani/kurdistan/1307201624 |date=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.politiste.com|سەردێڕ=بە لاڕێدا چوونی دۆزی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان|وێبگە=politiste.com|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190219190600/http://politiste.com/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

== پێڕستی حیزبەکان ==
=== ئێستا ===
* [[بزووتنه‌وه‌ی ئاینده‌ی کوردستان(باک)]]
*پارتی وڵاتپارێزانی کوردستان 
* [[ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان]]
* [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]]
* [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] (پاک)
* [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (حدکا)
* [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] (پژاک)
* [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]]
* [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]]
* [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]]
* [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]]
* [[پارتی سەربەستیی کوردستان]]
* [[پارتی سەربەستیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
* [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]]
* [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]] (یەدەکە)
* [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]] (سەدەیە)
* [[پلاتفۆرمی یارسان]]
* [[پلاتفۆرمی زاگرۆس]]
* [[پلاتفۆرمی ھۆرام]]
* [[ڕێکخراوی یاریکورد]]
* [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]]
* [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی ھیوا]]
* [[بەرەی یەکگرتووی کورد]]

=== ھەڵوەشێندراو ===
* [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]]
* [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]]
* [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]]
* [[سوپای ڕزگاریی کوردستان]]
* [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]]
* [[پارتی سەربەخۆیی کوردستان]]
* [[پارتی لیبراڵ دێموکراتی کوردستان]]
* [[ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە]]
* [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] (حەدەکە)
*پارتی وڵاتپارێزانی کوردستان

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]]
[[پۆل:حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:بزووتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەڵاتی کوردستان]]</text>
      <sha1>97yt8gfzlz6nbsw7l5d8mb4w1yu3bk6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دوێندێ 367943</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140551</id>
    <revision>
      <id>1574955</id>
      <parentid>1538732</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T04:42:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>5810</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kwamikagami پەڕەی [[گەڕەستێرۆچکەی دی ئەی ١٤]]ی گواستەوە بۆ [[دوند 367943]]</comment>
      <origin>1538732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2103" sha1="2g68unazlpcmqvlueeqkjn5a0kv1owf" xml:space="preserve">{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
{{ویکیسازی}}
[[پەڕگە:2012da14-news174.jpg|وێنۆک|گەڕەستێرۆچکە دی ئەی ١٥]]

'''٢٠١٢ دی ئەی ١٤''' ناوی گەڕەستێرۆچکەیەکە کە بە [[ئینگلیزی]] پێیدەگووترێ (DA14 2012)

* ناو: هەسارەی دی ئەی ١٤ یاخوود گەڕەستێرۆچکە ٢٠١٢ دی ئەی ١٤
* جۆر: [[گەڕەستێرۆچکە]]
* تیرە: ٤٩ مەتر
* ماوەی خوولانەوەی بە دەوری خۆری خۆمان بە پێوانە: ٣٦٨ رۆژ
* ماوەی خوولانەوەی بە دەوری[[خۆر]] بە نزیکەی بێت لە [[زەوی]] :٣١٧ رۆژ
* کاتی دۆزینەوەی: دۆزراوەتەوە لە ١٥ شووباتی ٢٠١٣
* شووێنی دۆزینەوە: [[ڕوانگەی لاساگرا]] لە وڵاتی [[ئیسپانیا]]
* دووری لە [[زەوی]] : ٢٧ هەزار و ٧٠٠ کیلۆمەتر
* باشترین شوێن بۆ بینینی ئەو گەڕەستێرۆچکە: لە وڵاتانی [[ئوسترالیا]] و کیشوەری [[ئاسیا]] بە گشتی لەگەڵ [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]]
* باشترین شوێن لۆ بینینی ئەو گەڕەستێرۆچکە لە رۆژهەڵاتی ناوەراست :[[چیای کۆڕەک]] لە [[کوردستان]]  و [[عومان]] و [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]

==سەرچاوە==
* [http://www.albayan.ae/across-the-uae/2013-02-10-1.1820629 لاپەرەی بەیانی ئیماراتی]
* [https://www.youtube.com/watch?v=yP2mXS9zf88 پارچە ڤیدیۆیەک لە یوتوب کە ئاژانسی یورونیوز بڵاویکردیتەوە\]
* [https://www.nasa.gov/multimedia/nasatv/index.html#public ماڵپەری ناسا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180126021621/https://www.nasa.gov/multimedia/nasatv/index.html#public |date=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ }}

{{تووڵی دەروازە|گەردوون}}
{{پۆلی کۆمنز|367943 Duende}}

[[پۆل:گەردوون]]</text>
      <sha1>2g68unazlpcmqvlueeqkjn5a0kv1owf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574959</id>
      <parentid>1574955</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T04:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>5810</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kwamikagami پەڕەی [[دوند 367943]]ی گواستەوە بۆ [[دوێندێ 367943]]</comment>
      <origin>1538732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2103" sha1="2g68unazlpcmqvlueeqkjn5a0kv1owf" xml:space="preserve">{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
{{ویکیسازی}}
[[پەڕگە:2012da14-news174.jpg|وێنۆک|گەڕەستێرۆچکە دی ئەی ١٥]]

'''٢٠١٢ دی ئەی ١٤''' ناوی گەڕەستێرۆچکەیەکە کە بە [[ئینگلیزی]] پێیدەگووترێ (DA14 2012)

* ناو: هەسارەی دی ئەی ١٤ یاخوود گەڕەستێرۆچکە ٢٠١٢ دی ئەی ١٤
* جۆر: [[گەڕەستێرۆچکە]]
* تیرە: ٤٩ مەتر
* ماوەی خوولانەوەی بە دەوری خۆری خۆمان بە پێوانە: ٣٦٨ رۆژ
* ماوەی خوولانەوەی بە دەوری[[خۆر]] بە نزیکەی بێت لە [[زەوی]] :٣١٧ رۆژ
* کاتی دۆزینەوەی: دۆزراوەتەوە لە ١٥ شووباتی ٢٠١٣
* شووێنی دۆزینەوە: [[ڕوانگەی لاساگرا]] لە وڵاتی [[ئیسپانیا]]
* دووری لە [[زەوی]] : ٢٧ هەزار و ٧٠٠ کیلۆمەتر
* باشترین شوێن بۆ بینینی ئەو گەڕەستێرۆچکە: لە وڵاتانی [[ئوسترالیا]] و کیشوەری [[ئاسیا]] بە گشتی لەگەڵ [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]]
* باشترین شوێن لۆ بینینی ئەو گەڕەستێرۆچکە لە رۆژهەڵاتی ناوەراست :[[چیای کۆڕەک]] لە [[کوردستان]]  و [[عومان]] و [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]

==سەرچاوە==
* [http://www.albayan.ae/across-the-uae/2013-02-10-1.1820629 لاپەرەی بەیانی ئیماراتی]
* [https://www.youtube.com/watch?v=yP2mXS9zf88 پارچە ڤیدیۆیەک لە یوتوب کە ئاژانسی یورونیوز بڵاویکردیتەوە\]
* [https://www.nasa.gov/multimedia/nasatv/index.html#public ماڵپەری ناسا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180126021621/https://www.nasa.gov/multimedia/nasatv/index.html#public |date=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ }}

{{تووڵی دەروازە|گەردوون}}
{{پۆلی کۆمنز|367943 Duende}}

[[پۆل:گەردوون]]</text>
      <sha1>2g68unazlpcmqvlueeqkjn5a0kv1owf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574963</id>
      <parentid>1574959</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T04:48:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>5810</id>
      </contributor>
      <origin>1574963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2104" sha1="giuzmc2djubd032xhn55mnicgupq82p" xml:space="preserve">{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
{{ویکیسازی}}
[[پەڕگە:2012da14-news174.jpg|وێنۆک|گەڕەستێرۆچکە دی ئەی ١٥]]

'''دوێندێ 367943''' ناوی گەڕەستێرۆچکەیەکە کە بە [[ئینگلیزی]] پێیدەگووترێ (DA&lt;sub&gt;14&lt;/sub&gt; 2012)

* ناو: هەسارەی دوێندێ یاخوود گەڕەستێرۆچکە ٢٠١٢ دی ئەی ١٤
* جۆر: [[گەڕەستێرۆچکە]]
* تیرە: ٤٩ مەتر
* ماوەی خوولانەوەی بە دەوری خۆری خۆمان بە پێوانە: ٣٦٨ رۆژ
* ماوەی خوولانەوەی بە دەوری[[خۆر]] بە نزیکەی بێت لە [[زەوی]] :٣١٧ رۆژ
* کاتی دۆزینەوەی: دۆزراوەتەوە لە ١٥ شووباتی ٢٠١٣
* شووێنی دۆزینەوە: [[ڕوانگەی لاساگرا]] لە وڵاتی [[ئیسپانیا]]
* دووری لە [[زەوی]] : ٢٧ هەزار و ٧٠٠ کیلۆمەتر
* باشترین شوێن بۆ بینینی ئەو گەڕەستێرۆچکە: لە وڵاتانی [[ئوسترالیا]] و کیشوەری [[ئاسیا]] بە گشتی لەگەڵ [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]]
* باشترین شوێن لۆ بینینی ئەو گەڕەستێرۆچکە لە رۆژهەڵاتی ناوەراست :[[چیای کۆڕەک]] لە [[کوردستان]]  و [[عومان]] و [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]

==سەرچاوە==
* [http://www.albayan.ae/across-the-uae/2013-02-10-1.1820629 لاپەرەی بەیانی ئیماراتی]
* [https://www.youtube.com/watch?v=yP2mXS9zf88 پارچە ڤیدیۆیەک لە یوتوب کە ئاژانسی یورونیوز بڵاویکردیتەوە\]
* [https://www.nasa.gov/multimedia/nasatv/index.html#public ماڵپەری ناسا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180126021621/https://www.nasa.gov/multimedia/nasatv/index.html#public |date=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ }}

{{تووڵی دەروازە|گەردوون}}
{{پۆلی کۆمنز|367943 Duende}}

[[پۆل:گەردوون]]</text>
      <sha1>giuzmc2djubd032xhn55mnicgupq82p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574964</id>
      <parentid>1574963</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T04:50:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>5810</id>
      </contributor>
      <origin>1574964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2100" sha1="hjpqkxn0y8gn9sjldcs6xbuy4fmllvm" xml:space="preserve">{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
{{ویکیسازی}}
[[پەڕگە:2012da14-news174.jpg|وێنۆک|گەڕەستێرۆچکە دوێندێ]]

'''دوێندێ 367943''' ناوی گەڕەستێرۆچکەیەکە کە بە [[ئینگلیزی]] پێیدەگووترێ (DA&lt;sub&gt;14&lt;/sub&gt; 2012)

* ناو: هەسارەی دوێندێ یاخوود گەڕەستێرۆچکە ٢٠١٢ دی ئەی ١٤
* جۆر: [[گەڕەستێرۆچکە]]
* تیرە: ٤٩ مەتر
* ماوەی خوولانەوەی بە دەوری خۆری خۆمان بە پێوانە: ٣٦٨ رۆژ
* ماوەی خوولانەوەی بە دەوری[[خۆر]] بە نزیکەی بێت لە [[زەوی]] :٣١٧ رۆژ
* کاتی دۆزینەوەی: دۆزراوەتەوە لە ١٥ شووباتی ٢٠١٣
* شووێنی دۆزینەوە: [[ڕوانگەی لاساگرا]] لە وڵاتی [[ئیسپانیا]]
* دووری لە [[زەوی]] : ٢٧ هەزار و ٧٠٠ کیلۆمەتر
* باشترین شوێن بۆ بینینی ئەو گەڕەستێرۆچکە: لە وڵاتانی [[ئوسترالیا]] و کیشوەری [[ئاسیا]] بە گشتی لەگەڵ [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]]
* باشترین شوێن لۆ بینینی ئەو گەڕەستێرۆچکە لە رۆژهەڵاتی ناوەراست :[[چیای کۆڕەک]] لە [[کوردستان]]  و [[عومان]] و [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]

==سەرچاوە==
* [http://www.albayan.ae/across-the-uae/2013-02-10-1.1820629 لاپەرەی بەیانی ئیماراتی]
* [https://www.youtube.com/watch?v=yP2mXS9zf88 پارچە ڤیدیۆیەک لە یوتوب کە ئاژانسی یورونیوز بڵاویکردیتەوە\]
* [https://www.nasa.gov/multimedia/nasatv/index.html#public ماڵپەری ناسا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180126021621/https://www.nasa.gov/multimedia/nasatv/index.html#public |date=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ }}

{{تووڵی دەروازە|گەردوون}}
{{پۆلی کۆمنز|367943 Duende}}

[[پۆل:گەردوون]]</text>
      <sha1>hjpqkxn0y8gn9sjldcs6xbuy4fmllvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:دوێندێ 367943</title>
    <ns>1</ns>
    <id>140686</id>
    <revision>
      <id>1574957</id>
      <parentid>1109206</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T04:42:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>5810</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kwamikagami پەڕەی [[وتووێژ:گەڕەستێرۆچکەی دی ئەی ١٤]]ی گواستەوە بۆ [[وتووێژ:دوند 367943]]</comment>
      <origin>1109206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1671" sha1="66ol3rrn0q2exxxdfw6dzh07kyq76o8" xml:space="preserve">== ناو ==
گەڕەستێرۆچکە چییە؟! [[بەکارھێنەر:Serchia|&lt;span style=&quot;color:mediumblue&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:14px&quot;&gt;'''سەرچیا'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]  — ‏١٦:٣١، ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[گەڕەستێرۆچکەی دی ئەی ١٤]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1109205 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180126021621/https://www.nasa.gov/multimedia/nasatv/index.html بۆ https://www.nasa.gov/multimedia/nasatv/index.html زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏٠٨:٥٧، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC)</text>
      <sha1>66ol3rrn0q2exxxdfw6dzh07kyq76o8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574961</id>
      <parentid>1574957</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T04:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>5810</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kwamikagami پەڕەی [[وتووێژ:دوند 367943]]ی گواستەوە بۆ [[وتووێژ:دوێندێ 367943]]</comment>
      <origin>1109206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1671" sha1="66ol3rrn0q2exxxdfw6dzh07kyq76o8" xml:space="preserve">== ناو ==
گەڕەستێرۆچکە چییە؟! [[بەکارھێنەر:Serchia|&lt;span style=&quot;color:mediumblue&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:14px&quot;&gt;'''سەرچیا'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]  — ‏١٦:٣١، ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[گەڕەستێرۆچکەی دی ئەی ١٤]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1109205 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180126021621/https://www.nasa.gov/multimedia/nasatv/index.html بۆ https://www.nasa.gov/multimedia/nasatv/index.html زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏٠٨:٥٧، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC)</text>
      <sha1>66ol3rrn0q2exxxdfw6dzh07kyq76o8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکیپیدیا:گۆڕانکاریی ھەڵواسراو</title>
    <ns>4</ns>
    <id>141842</id>
    <revision>
      <id>1574928</id>
      <parentid>558558</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T21:19:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-22609-90</username>
        <id>75717</id>
      </contributor>
      <origin>1574928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12062" sha1="f1utl4cpoe4thhbfhyjq8ye8dboaisv" xml:space="preserve">''' هاله ی سه رچاوه ''' یەکێکە لەگوندەکانی قه زای بازیان له پارێزگای سلیمانی | لە هەرێمی کوردستان عێراق]] له سه رده می  پاشایه تی عێراق یەکێک بووە لە موڵکەکانی شێخ محمودی نه مر.
==ناو==
ناوی هاله ی سه رچاوه له دوو بڕگه پێکدێت وشه ی (هاله ) لەبنەڕەتدا ( هالة ) عەرەبیە و عوسمانیە تورکەکان کان بەکاریان هیناوە واتا ناوبازنەی ڕووناکی . بڕگه ی پاژگری (سه رچاوه ) واتە لەنزیک سەرچاوەی ئاوەکەیە بۆ ناسینەوەی لەدوو گوندی تری هەمان ناو کە نزیکن وەک هاله ی مام قادر و هاله ی حاجی ڕه شید .
==میژوو==
بەڵگەنامەکان دەری دەخەن کەئەم گوندە لەسەردەمی بابانەکان دا  بەوەقفی خانەقای مەولانا خالیدی نەقشبەندی بووە و داهاتی ئەم گوندە بۆ پەروەردەکردنی زانایان تەرخان کراوە. بەڵگەنامەکان دەری دەخەن وەک فەرمانگەی کارتی نیشتمانی بازیان کە « احمد حسین قادر » ناسراو به  احمد سه رچاوه ناوی تۆمارە کە خه ڵکی گوندی  مه سۆ سه ر به پێێنجوێن لە ساڵی ١٩٥٥ز له گه ڵ سێ برای تری بەناوەکانی  حسن - عبدالرحمن - عبدالقادر  زه وییه کانی ئه م گونده یان له شێخ بابا علی حه فید وه رگرتووه و ده ستیان به ئاوه دانکردنه وه ی کردووه له و سه رده مه دا ئەم گونده له ڕووی کارگێرییه وه سه ر به ناحیه ی ته یناڵ بووه کە ناوچەی دۆڵی بازیان بووە.
==شوینه وارە دێرینەکان==
کاتێک ئه م چوار برایه هاتوون بۆ ئاوەدانکردنەوەی گونده کە چوڵ بووه  ته نیا که لاوه و که ڵه که به رد و  گورستانێکی گه وره ی سه رده می ئسلامی و گورستانێکی بچووکی گاوری پێش سەردەمی ئسلامی لێ بووه که به «خوێ ریزان» ناسراوه گونده که له سه ر ته پوڵکه یه کی ده ستکردی کۆنی  توره گه ڕێژ بونیاد نراوه . مێژووی کۆنی ئەم گوندە تائێستا سه رچاوه یه کی  نووسراو له به ر ده ستدا نییه به ڵام گێڕانه وه زاره کییه کان ئاماژه به وه ده که ن که له سه ده ی هه ژده ی زایینی دا که سێک به ناوی ( عبدالر حمن) له م گونده بە ناوبانگ بووە.
==موختاری گوند==
 « عبدالقادر » یه کێک له و چوار  برایە وه ک یه که م موختاری گوند ده ستنیشان کراوه  تا کوتایی ده یه ی حه فتاكانی سەدەی ڕابردوو  کۆچی دوایی دەکات هەر له و پوسته دا ماوه ته وه مۆره که ی له کانزای زه رد هەڵکۆڵدراوە تا ئێستاش لای بنه ماڵه که ی پارێزراوه.
==نیشته جێبوون==
* له قوناغه جیاوازه کاندا چه ندین هۆز و تیرە و بنه ماڵە له م گونده دا نیشته جێ بوون.
* لە ساڵی ١٩٥٥ز احمد حسین قادر ناسراو بە احمد سەرچاوە کە ٤ - ماڵ بوون لەگوندی مەسۆ  سەر بە پێنجوێن دێنە گوندەکە و ئاوەدانی دەکەنەوە کەبەیەکەم کەس دادەنرێن لەئاوەدانکردنەوەی ئەم گوندە. احمد سەرچاوە براگەورەی براکانی خۆی بووە.
* لەساڵی ١٩٥٦ز : ۱۵ ماڵ له عه شیره تی بۆره که یی که کوردی دانیشتووی وڵاتی کۆیت بوون دێنە گوندەکە و دەبنە دراوسێی ئه م چوار برایه  دوای ساڵێک دەگەڕێنەوە بۆ زێدی خۆیان.
* لەساڵی ۱۹۵۷ز : ۲۵ ماڵ له هوزێک لە گوندی شیره مه ڕ لە ناوچه ی شاره زوور که نیمچه کۆچه ڕ ی بوون بۆپارێزگاری لە هۆزەکەیان خاوه نی ٤٠ سوارچاکی چه کدار بوون ئەوانیش دێن و دەبن بەدراوسێی ئەو چوار برایە گەورەکەیان ناوی مام کەریم دەبێ و دوای ساڵێک دەکەڕێنە وه زیدی خویان .
* لە ساڵی ١٩٦٠ز : ۷ ماڵ له ناوچه ی شارباژێڕ لە بەزەڕوو دێنە گونده کە و دەبن بەدراوسێی ئەم چوار برایە ته نیا یه ک بنه ماڵە نەبێ کەتائێستاش لەوێ ماوەتەوە ئەوانی تریان لەکۆتایی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو گوندەکە بەجێ هێشت.
* ساڵی ١٩٦٣ز به هه وڵی شێخ لطيفي شێخ محمود ی نەمر نزیکه ی ٤٠ ماڵ له عه شیره تی جافی ته لان لە دەوروبەری دۆڵی جافایه تی دێن و دەبن بە دراوسێ و برای ئەم چوار برایە تا ئێستاش نیوه لەجافەکان له وێ ماونەتەوە و نیشته جێن .
لەساڵی ١٩٦٤ز بنەماڵیەک لەگونی نەرزەنە سەر بە پێنجوێن دێن و دەبن بەدراوسێی ئەو چوار برایە ئەوانیش لەکۆڕەوی ١٩٩١ز گوندەکە بەجێ دێڵن و ناگەڕێنەوە.
* ئاماری دانیشتوان :
گوندەکەلەساڵی ١٩٨٧ز لەوکاتەی ڕاگواستنی زۆرەملێ بۆ ئۆردوزگای جێبەجێ کرا بۆ ئۆردوگای بازیان ١٦ ماڵ و ١١٦ کەس بووە.
==موئەسات و کاولکاری==
* سوتان و رووخان و ڕاگواستن :
له نێوان ساڵانی ١٩٥٥ز بۆ ۱۹۹۱ز گونده که زیاتر له سێ جار له لايه ن رژێمه یه ک له دوای یه که کانی عێراق وه بۆسەر کورد ڕوو بەڕووی سووتان و تاڵان و ڕوخان بۆتەوە.
* گرتن و ئه شکه نجه : 
له ساڵی ١٩٨٦ز  احمد سه رچاوه له گه ڵ چوار پیاوی تری گوند ده ستگیر دەکرێن و دەبرێن بۆ  فیرقه ی سلیمانی و  ئه منی چه مچه ماڵ و ئه منی که رکووک و دواجار ئه منی سلیمانی  دوای ئه شکه نجه و هێشتنەوەیان لە زیندان بۆماوەی پێنج مانگ دواتر ئازاد کران تەنیا لەبەر کوردبوون.
* کوچی زۆره ملێ : 
له ساڵی ۱۹۸۷ز، رژێمی ئەوکاتی عێراق خه ڵکی گونده که ی به زۆر ڕاپێچی ئۆردوگای زۆرەملێی بازیان کرد کەبەداگرتنی گوندەکانی کوردستان ناو دەبرا.
* کۆچی دوایی :
*  « شەهید سەردار » لەساڵی ١٩٩١/٣/٢١ شەهید سەردار احمد سەرچاوە لەگەرمەی ڕاپەڕینی ١٩٩١ز لەکەرکوک شەهید بوو کە پێشمەرگەی کەرتی دووی بازیان تیپی 57ی سەگرمە بووە.
* « شەهید طالب » لەساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوو شەهید طالب اسماعیل سوارە کە پێشمەرگە بووە لە دۆڵی جافایەتی شەهید بووە.
*  « شەهید نادر » لەساڵی ١٩٨٧ز شەهید نادر محمد امین بەگ کە پێشمەرگەبووە لە شاڵاوی ئەنفال شەهید بووە.
*  « شەهید کامەران » لەساڵی ١٩٨٧ز کامەران صالح اسماعیل لەناوگوند  شەهید بووە.
*  « احمد سه رچاوه » له ڕێكه وتی ٣ی حوزه یرانی ۱۹۹۳ز له بازیان کوچی دوایی دەکات و له گورستانی ئه ڵایی به خاک دە سپێردرێ.
*  لەدوای چوار ساڵ لە کۆچی دوایی ناوبراو هاوسەرەکەی جیهان  و سێ کوڕەکەی عبداللە و محمد و ابراهیم و کوڕەزاکەی ئارام و لەگەڵ سێ کچەکەی تری کەپێشتر هاوسەرگیریان کردبوو له ساڵی ۱۹۹۷ز ئەم بنەماڵەیە لەبەر بژێوی ژیان به ته واوی گونده که بە جێ دەهێڵن و دەچنە شاری سلیمانی.
 
==کشتوکاڵ==
له ساڵی ۱۹۷۸ز به پێی چاکسازیی کشتوکاڵی بە پەیڕەوی گرێبەستی گشتوکاڵی زه وییه کانی گونده کە کرا به که رتی کشتوکاڵی ژماره ۱۵ و سنوری زەویەکانی لەگوندەکانی دەوروبەری جیاکرایەوە هه ر ماڵێک ۲۰ دۆنم زه وی دێم و ٤ دۆنم زه وی به رئاویان بۆ  دیاری دەکرێ.

==خزمەتگوزاری==
*  خویندن له ساڵی ۱۹۷۸ز قوتابخانه ی سەرەتایی تیا دەکرێتەوە و شەوانیش بۆ خولی نه هێشتنی نه خوینده واری بووو. ئه م قوتابخانه یه خزمه تی بە قوتابیانی گونده کانی هاله ی مام قادر  و هالە ی حاجی ره شید و محمودیە  و کانی شایه  و  زیەکە ده کرد . یه کێک له قوتابییه سەرکەوتووەکان شه هید سه ردار احمد سه رچاوه بووە که دواتر بەشی کارەبای تەواوکرد. 
*  کاره با له ساڵی ١٩٩٦ز له سه ر تێچووی دانیشتووانی ،گونده که تۆڕی کاره بای نیشتمانی بۆ گونده که ڕادەکێشرێ.
==سەرچاوە==
* « احمد حسین قادر »  ناسراو بە احمد سەرچاوە. ئەم وتانەی گێڕایەوە  هەرکەس زانیاری زۆرتر و کۆن تری ویست کوڕەکانی ئامادەن بۆ وەڵام دانەوەی خاڵ بەخاڵی بابەتەکەین.
{{پەڕەی زانیاری|وپ:گھ}}
'''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی پاراستن|پاراستنی گۆڕانکاریی ھەڵواسراو]]''' جۆرێکە لە پاراستنەکانی پەڕەکان بۆ ڕێگریکردن لە [[وپ:خراپکاری|خراپکاری]]. ئەم جۆرە پاراستنە ڕێگە بە ھەموو کەسێک دەدات کە پەڕەکان دەستکاری بکەن، بەڵام ھەموو ئەو دەستکارییانەی دەکرێن پێویستیان بە بەسەرداچوونەوە دەبێت پێش ئەوەی بە خوێنەر پیشان بدرێن. بەم شێوەیە بەکارھێنەرە [[ویکیپیدیا:لێکدانەوەت باش بێت|نیاز باشەکان]] دەتوانن دەستکارییەکانی خۆیان ئەنجام بدەن. ئەم جۆرە پاراستنە بەزۆری لەسەر [[وپ:وتارە ھەڵبژێردراوەکان|وتارە ھەڵبژێردراوەکان]] دادەنرێت لەلایەن [[وپ:بەڕێوەبەران|بەڕێوەبەران]]ەوە. 
ھەموو ئەو دەستکارییانەی لەو پەڕانە دەکرێت کە ئەم جۆرە پاراستنەیان لەسەرە، بە «دەستکاریی ھەڵواسراو» ناودەبرێن، و لە کەوانەیەکدا لە مێژووی پەڕەکاندا پیشان دەدرێن. ئەو بەکارھێنەرانەی کە مافی پاسدەری خۆگەڕیان پێ دراوە لەلایەن بەڕێوەبەران، بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی دەستکارییەکانیان لەوانەیە پاس بدرێت، ئەمە دەکەوێتەوە سەر ڕێکخستنەکانی پاراستن کە بەڕێوەبەر بۆ پەڕەکەی داناوە.
[[پۆل:پەڕەکانی زانیاری ویکیپیدیا]]</text>
      <sha1>f1utl4cpoe4thhbfhyjq8ye8dboaisv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:کوارگ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>151411</id>
    <revision>
      <id>1574899</id>
      <parentid>979992</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:46:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <comment>/* ناو */ وەڵامدانەوە</comment>
      <origin>1574899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12416" sha1="m5400u1bwu8wxvauvldj4vvcjq988ky" xml:space="preserve">== ناو ==
خەڵکی لای ئێمە بەمە دەڵێن «قوارگ». لە کتێب و میدیاش، زۆرتر «قارچک» بەکاردێت. [[بەکارھێنەر:Serchia|&lt;span style=&quot;color:mediumblue&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:14px&quot;&gt;'''سەرچیا'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]  — ‏١٦:٣٩، ١ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC)
: من ھەر &quot;قارچک&quot; و &quot;کوارگ&quot;م بیستووە. -- ⇐[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|&lt;span style=&quot;font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;&quot;&gt;'''ئارام'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|&lt;span style=&quot;color:black; Background:yellow&quot;&gt;'''وتووێژ💭'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ‏١٠:٢٩، ٢ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC)
::قارچک-ی سلێمانی و خارچ و خارچک-ی کەڵھوڕی فارسیە و بە فارسی دەڵێن قارچ و بە زیادکردنێکی -ک-ێک نابنە کوردی. لای ئێمە (کە شێوەزارمان نزیکە بە پژدەری و ھەولێری) دەڵێن کارگ و ئەمە کوردییەکەیەتی. قوارگ-م نەبیستبوو بەڵام کوارگ-م بیستووە. دیارە کوارگ ڕەسەنترە لە قوارگ. لە کرمانجیشدا کڤارک ھاتووە. ئەم وشانە لەگەڵ [https://www.vajehyab.com/dehkhoda/کواره کوارە]ی فارسی ھاوڕیشەن کە بە مانای سەوەتە-یە. ئاشکرایە کارگ لە سەوەتە دەچێ. من ھەر لەگەڵ ئەم کوارگ-ەم بەڵام دەبێ ماناکەی روون بکرێتەوە. سپاس.--[[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;چالاک'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ‏١٠:٥١، ٢ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC)
:::کوارگ بەرانبەرێکی چاکە. بەس ئەم ناوانە بەرانبەری (Mushroom)ن. دەبێ ناوێکی دیکە بۆ ئەمە دابنێین. [[بەکارھێنەر:Serchia|&lt;span style=&quot;color:mediumblue&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:14px&quot;&gt;'''سەرچیا'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]  — ‏١٢:١١، ٢ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC)
::::{{وب|Sarchia}}، {{وب|Calak}}، {{وب|Aram}}، ئەم وتارە دەربارەی قاچک ([[en:mushroom]]) نیە کە ناوی  بنێین کوارگ. نێوانویکییەکەی بەستراوە بە [[en:fungus]]ەوە. لە ھیچ کوێ بە [[کەڕووی نان|تەمی سەر مێوە و نان]] ناڵێن کوارگ! لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردەدا چی دەڵێن بە فانگس؟ کەڕوو؟ [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٣:٣٠، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC) {{وب|Serchia}}یش [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٣:٣٠، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::: ئەوەتا [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] گیان: [[وتووێژ:کەڕووی نان]] و [[وتووێژ:کەڕووزانی]].--[[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;چالاک'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ‏١٥:١٠، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
:::::: {{وب|Pirehelokan}} بەداخەوە! لە کتێبی قۆناغی ١١ گەڕام و ئەو وشەیە(Fungus)ی تێدا نەبوو، و لە فەرھەنگی زیندەزانی دا نووسرابوو «کەڕوو»، «کەڕووبابەت». و لە ھەندێ شوێنیش ھەر بە مانای قارچک (و کوارگ) نووسرابوو. -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|&lt;span style=&quot;font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;&quot;&gt;'''ئارام'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|&lt;span style=&quot;color:black; Background:yellow&quot;&gt;'''وتووێژ💭'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ‏١٥:٢٥، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
{{سھ}}،{{وب|Calak}}، ئاگاداری ئەوانە ھەم. بۆیە بە تایبەت تۆم بانگ کرد بزانم شتی تازەت دەست نەکەوتووە. دەی ئەگەر دڵنیا بین وشەی نیە، ئێمەیش وەک فارس بکەین. ئەوانیش وشەیان بۆ فانگس نیە و ھەر قارچ دەڵێن. بە بڕواتان ھەر کوارگ و کارگ بێ یا کەڕوو؟ چون لێرە نووسراوە '''سەر بە شانشینی کەڕووەکانن'''
و لە سەرچاوەکاندا کتێبی پۆلی 12 ھاتووە ({{وب|Aram}}، لێرە نووسیویە کتێبی پۆلی 12)، وامزانی لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردەدا بە فانگس دەوترێ کەڕوو. ئەی بۆ [[en:edible mushroom]] چی بنووسین؟ لای ئێمە ھەر ڕووەکێ بخورێ پێی دەوترێ خۆمانە، ھەرچی نەخورێ مارانە. دیارە کاڵەکەمارانەش ([[en:Citrullus colocynthis]]) ناوەکەی وەھا دروست بووە.[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٨:٥٩، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
:ھەتا لەم وتووێژە لێ نەبووینەتەوە فیکرێکی [[ئەشەن]]یش بکەن. ناوی عەرەبیی بۆ دانراوە. لە حەیاتم نەمبیستووە. بڕوا ناکەم لە باشووریش نەخوێندەوارەکان پێی بڵێن ئەشەن. ھەر لە ھەنبانە بۆرینەدا چەندین ناوی کوردیی ھەیە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٩:٠٨، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::داخۆم وشەیەک ھەیە ھەم بە mushroom بوترێ ھەم بە mold؟ پێم وا نەبێ شتی وامان ھەبێ. لە ڕووسیدا بە mushroom دەڵێن Гриб و بە Fungus دەڵێن Грибы کە یانی کوارگەکان. ئێمەیش دەتوانین بە بە mushroom بڵێین کوارگ و بە Fungus کوارگەکان.
::ئەگەر بە Fungus بڵێین کەڕوو دەی بۆ mold چی بکەین؟ ئەگەر بە Fungus بڵێین کەڕوو دەبێ بۆ mold  شتێکی دیکە دابنێین (کە من ئەوەم پێ باشترە). بۆ نموونە لای ئێمە بە mold دەڵێن برش و ناڵێن کەڕوو. بەڵام وشەی کەڕوویش ھەیە بۆ نموونە دەڵێن بچۆ حەمامێک بکە ھێند پیسی کەڕووت ھەڵێناوە.
:: لە فەرھەنگی سۆرانی-ڕووسیی قەنات کوردۆدا قارچکەمارانەم دیت نووسرابوو гриб-пога́нка کە وا بزانم دەبێتە toadstool. دڵنیا نیم.
:: --[[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;چالاک'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ‏١٩:٣٩، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::: {{وب|Pirehelokan}} ھاوار خوایە ویکیپیدیا کەوتووەتە ژێر دەستی چ کەسانێک! نازانم چ کەسێک ئەمەی نووسیوە؟! نە چاپ! نە ژمارەی لاپەڕە! ئەوانە بەلایەک و ئەسڵەن کتێوی پۆلی ١٢ باسی کەڕووەکان ھەر ناکات. بەھەمان شێوە باسی «ئەشەن»یش ناکات. لە لاپەڕە ١١٦ی کتێوی پۆلی ١١ باسی ئەشەنەکان دەکات. بۆ زاراوەی «Lichen» ئەمانەم پەیدا کرد: قەوزە، گژوگیای دەریا، ڕووەکی مشەخۆر، جۆرێک لە قەوزە، بڤز، و کەوز. -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|&lt;span style=&quot;font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;&quot;&gt;'''ئارام'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|&lt;span style=&quot;color:black; Background:yellow&quot;&gt;'''وتووێژ💭'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ‏٢٠:٠٣، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::{{وب|Calak}}، وابزانم ئەرێ تەنیا ڕێگەمان ئەوەیە یەک وشە دابنێین بۆ ھەردوو چەمکەکە. ئەی ئەم وشەی [[شانشینی پێشەنگییەکان|شانشینە]] لە کوێوە ھاتووە؟ بۆ نموونە لە وتارەکەشدا شانشینی کەڕووەکان ھاتووە. وەرگێڕانی چییە؟ ئەگەر ئەوە باو بێت بیکەین بە شانشینی کوارگەکان. ئەگەرنا ئەو کێشەیە پێش دێت کە ھەرکات کەسێ کۆی مەعرەفەی کوارگ بە کار بھێنێت بە مەعنایەکی تر دێت! [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٠:٥١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::::{{وب|Aram}}. سپاس ئارام گیان. ئەو وشانە زۆربەیان لە بارەی زانستییەوە سەرلێشێوێنەرن! lichen قەوزە نییە. ھا لە بەینی قەوزە (Algae) و فانگسدا. بڕێک جار پێی دەڵێن قەوزەی سەر بەرد. ئەم وشانە وابزانم لە ھەنبانەدا ھەن: بڤز، خه‌نه‌تیفک، قرێژه‌به‌رد، قه‌وزه‌، قۆزه‌به‌رد، گول که‌ڤرۆک، گوڵ کوچک، گڵه‌وه‌ز، کڕێژ، کرێش، کڕێژه‌به‌رد. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٠:٥٨، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::::: شانشین یانی [[en:Kingdom (biology)]]. بەم جۆرە دەبێ بە بڵێین کەڕوو (شانشین) و کەڕووی تەنیا کە دەبێتە mold. دەی ئەمە ھەر یانی یەک وشە بۆ دوو مەبەست. لای ئێمە دەڵێن کەری ھاشمە کوێر ڕەنگیان کردووە.--[[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;چالاک'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ‏٢١:١٦، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]], @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]], @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] و @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]، ئەم وتارە دەکەم بە فەنگس تا کوارگ بۆ mushroom بە کار بھێنرێ. یانی، ئاوھای لێ دێ:
::::::::کوارگ = mushroom،
::::::::کەڕوو = mold،
::::::::فەنگس = fungus. دژایەتی نییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کوارگ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=688066 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200421034702/https://mycologiakurdistanica.blogspot.com/ بۆ https://mycologiakurdistanica.blogspot.com/ زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏١٨:٣٩، ١٠ی ئایاری ٢٠٢٠ (UTC)</text>
      <sha1>m5400u1bwu8wxvauvldj4vvcjq988ky</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574935</id>
      <parentid>1574899</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T22:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pirehelokan</username>
        <id>5097</id>
      </contributor>
      <comment>و</comment>
      <origin>1574935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12742" sha1="4ahb0u37ouuyc0ufxt51i2tcr0sf8ff" xml:space="preserve">== ناو ==
خەڵکی لای ئێمە بەمە دەڵێن «قوارگ». لە کتێب و میدیاش، زۆرتر «قارچک» بەکاردێت. [[بەکارھێنەر:Serchia|&lt;span style=&quot;color:mediumblue&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:14px&quot;&gt;'''سەرچیا'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]  — ‏١٦:٣٩، ١ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC)
: من ھەر &quot;قارچک&quot; و &quot;کوارگ&quot;م بیستووە. -- ⇐[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|&lt;span style=&quot;font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;&quot;&gt;'''ئارام'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|&lt;span style=&quot;color:black; Background:yellow&quot;&gt;'''وتووێژ💭'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ‏١٠:٢٩، ٢ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC)
::قارچک-ی سلێمانی و خارچ و خارچک-ی کەڵھوڕی فارسیە و بە فارسی دەڵێن قارچ و بە زیادکردنێکی -ک-ێک نابنە کوردی. لای ئێمە (کە شێوەزارمان نزیکە بە پژدەری و ھەولێری) دەڵێن کارگ و ئەمە کوردییەکەیەتی. قوارگ-م نەبیستبوو بەڵام کوارگ-م بیستووە. دیارە کوارگ ڕەسەنترە لە قوارگ. لە کرمانجیشدا کڤارک ھاتووە. ئەم وشانە لەگەڵ [https://www.vajehyab.com/dehkhoda/کواره کوارە]ی فارسی ھاوڕیشەن کە بە مانای سەوەتە-یە. ئاشکرایە کارگ لە سەوەتە دەچێ. من ھەر لەگەڵ ئەم کوارگ-ەم بەڵام دەبێ ماناکەی روون بکرێتەوە. سپاس.--[[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;چالاک'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ‏١٠:٥١، ٢ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC)
:::کوارگ بەرانبەرێکی چاکە. بەس ئەم ناوانە بەرانبەری (Mushroom)ن. دەبێ ناوێکی دیکە بۆ ئەمە دابنێین. [[بەکارھێنەر:Serchia|&lt;span style=&quot;color:mediumblue&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:14px&quot;&gt;'''سەرچیا'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]  — ‏١٢:١١، ٢ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC)
::::{{وب|Sarchia}}، {{وب|Calak}}، {{وب|Aram}}، ئەم وتارە دەربارەی قاچک ([[en:mushroom]]) نیە کە ناوی  بنێین کوارگ. نێوانویکییەکەی بەستراوە بە [[en:fungus]]ەوە. لە ھیچ کوێ بە [[کەڕووی نان|تەمی سەر مێوە و نان]] ناڵێن کوارگ! لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردەدا چی دەڵێن بە فانگس؟ کەڕوو؟ [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٣:٣٠، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC) {{وب|Serchia}}یش [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٣:٣٠، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::: ئەوەتا [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] گیان: [[وتووێژ:کەڕووی نان]] و [[وتووێژ:کەڕووزانی]].--[[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;چالاک'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ‏١٥:١٠، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
:::::: {{وب|Pirehelokan}} بەداخەوە! لە کتێبی قۆناغی ١١ گەڕام و ئەو وشەیە(Fungus)ی تێدا نەبوو، و لە فەرھەنگی زیندەزانی دا نووسرابوو «کەڕوو»، «کەڕووبابەت». و لە ھەندێ شوێنیش ھەر بە مانای قارچک (و کوارگ) نووسرابوو. -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|&lt;span style=&quot;font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;&quot;&gt;'''ئارام'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|&lt;span style=&quot;color:black; Background:yellow&quot;&gt;'''وتووێژ💭'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ‏١٥:٢٥، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
{{سھ}}،{{وب|Calak}}، ئاگاداری ئەوانە ھەم. بۆیە بە تایبەت تۆم بانگ کرد بزانم شتی تازەت دەست نەکەوتووە. دەی ئەگەر دڵنیا بین وشەی نیە، ئێمەیش وەک فارس بکەین. ئەوانیش وشەیان بۆ فانگس نیە و ھەر قارچ دەڵێن. بە بڕواتان ھەر کوارگ و کارگ بێ یا کەڕوو؟ چون لێرە نووسراوە '''سەر بە شانشینی کەڕووەکانن'''
و لە سەرچاوەکاندا کتێبی پۆلی 12 ھاتووە ({{وب|Aram}}، لێرە نووسیویە کتێبی پۆلی 12)، وامزانی لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردەدا بە فانگس دەوترێ کەڕوو. ئەی بۆ [[en:edible mushroom]] چی بنووسین؟ لای ئێمە ھەر ڕووەکێ بخورێ پێی دەوترێ خۆمانە، ھەرچی نەخورێ مارانە. دیارە کاڵەکەمارانەش ([[en:Citrullus colocynthis]]) ناوەکەی وەھا دروست بووە.[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٨:٥٩، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
:ھەتا لەم وتووێژە لێ نەبووینەتەوە فیکرێکی [[ئەشەن]]یش بکەن. ناوی عەرەبیی بۆ دانراوە. لە حەیاتم نەمبیستووە. بڕوا ناکەم لە باشووریش نەخوێندەوارەکان پێی بڵێن ئەشەن. ھەر لە ھەنبانە بۆرینەدا چەندین ناوی کوردیی ھەیە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٩:٠٨، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::داخۆم وشەیەک ھەیە ھەم بە mushroom بوترێ ھەم بە mold؟ پێم وا نەبێ شتی وامان ھەبێ. لە ڕووسیدا بە mushroom دەڵێن Гриб و بە Fungus دەڵێن Грибы کە یانی کوارگەکان. ئێمەیش دەتوانین بە بە mushroom بڵێین کوارگ و بە Fungus کوارگەکان.
::ئەگەر بە Fungus بڵێین کەڕوو دەی بۆ mold چی بکەین؟ ئەگەر بە Fungus بڵێین کەڕوو دەبێ بۆ mold  شتێکی دیکە دابنێین (کە من ئەوەم پێ باشترە). بۆ نموونە لای ئێمە بە mold دەڵێن برش و ناڵێن کەڕوو. بەڵام وشەی کەڕوویش ھەیە بۆ نموونە دەڵێن بچۆ حەمامێک بکە ھێند پیسی کەڕووت ھەڵێناوە.
:: لە فەرھەنگی سۆرانی-ڕووسیی قەنات کوردۆدا قارچکەمارانەم دیت نووسرابوو гриб-пога́нка کە وا بزانم دەبێتە toadstool. دڵنیا نیم.
:: --[[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;چالاک'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ‏١٩:٣٩، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::: {{وب|Pirehelokan}} ھاوار خوایە ویکیپیدیا کەوتووەتە ژێر دەستی چ کەسانێک! نازانم چ کەسێک ئەمەی نووسیوە؟! نە چاپ! نە ژمارەی لاپەڕە! ئەوانە بەلایەک و ئەسڵەن کتێوی پۆلی ١٢ باسی کەڕووەکان ھەر ناکات. بەھەمان شێوە باسی «ئەشەن»یش ناکات. لە لاپەڕە ١١٦ی کتێوی پۆلی ١١ باسی ئەشەنەکان دەکات. بۆ زاراوەی «Lichen» ئەمانەم پەیدا کرد: قەوزە، گژوگیای دەریا، ڕووەکی مشەخۆر، جۆرێک لە قەوزە، بڤز، و کەوز. -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|&lt;span style=&quot;font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;&quot;&gt;'''ئارام'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|&lt;span style=&quot;color:black; Background:yellow&quot;&gt;'''وتووێژ💭'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ‏٢٠:٠٣، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::{{وب|Calak}}، وابزانم ئەرێ تەنیا ڕێگەمان ئەوەیە یەک وشە دابنێین بۆ ھەردوو چەمکەکە. ئەی ئەم وشەی [[شانشینی پێشەنگییەکان|شانشینە]] لە کوێوە ھاتووە؟ بۆ نموونە لە وتارەکەشدا شانشینی کەڕووەکان ھاتووە. وەرگێڕانی چییە؟ ئەگەر ئەوە باو بێت بیکەین بە شانشینی کوارگەکان. ئەگەرنا ئەو کێشەیە پێش دێت کە ھەرکات کەسێ کۆی مەعرەفەی کوارگ بە کار بھێنێت بە مەعنایەکی تر دێت! [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٠:٥١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::::{{وب|Aram}}. سپاس ئارام گیان. ئەو وشانە زۆربەیان لە بارەی زانستییەوە سەرلێشێوێنەرن! lichen قەوزە نییە. ھا لە بەینی قەوزە (Algae) و فانگسدا. بڕێک جار پێی دەڵێن قەوزەی سەر بەرد. ئەم وشانە وابزانم لە ھەنبانەدا ھەن: بڤز، خه‌نه‌تیفک، قرێژه‌به‌رد، قه‌وزه‌، قۆزه‌به‌رد، گول که‌ڤرۆک، گوڵ کوچک، گڵه‌وه‌ز، کڕێژ، کرێش، کڕێژه‌به‌رد. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٠:٥٨، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::::: شانشین یانی [[en:Kingdom (biology)]]. بەم جۆرە دەبێ بە بڵێین کەڕوو (شانشین) و کەڕووی تەنیا کە دەبێتە mold. دەی ئەمە ھەر یانی یەک وشە بۆ دوو مەبەست. لای ئێمە دەڵێن کەری ھاشمە کوێر ڕەنگیان کردووە.--[[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;چالاک'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ‏٢١:١٦، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]], @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]], @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] و @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]، ئەم وتارە دەکەم بە فەنگس تا کوارگ بۆ mushroom بە کار بھێنرێ. یانی، ئاوھای لێ دێ:
::::::::کوارگ = mushroom،
::::::::کەڕوو = mold،
::::::::فەنگس = fungus. دژایەتی نییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کوارگ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=688066 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200421034702/https://mycologiakurdistanica.blogspot.com/ بۆ https://mycologiakurdistanica.blogspot.com/ زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏١٨:٣٩، ١٠ی ئایاری ٢٠٢٠ (UTC)
:فەنگس لە چ سەرچاوەیەکەوە وەرگیراوە؟ وشەیەکی ئەورووپی بە مەرجێ کەس لێی تێنەگا باش نیە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:٣٠، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>4ahb0u37ouuyc0ufxt51i2tcr0sf8ff</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574936</id>
      <parentid>1574935</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T22:30:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pirehelokan</username>
        <id>5097</id>
      </contributor>
      <origin>1574936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12741" sha1="onntbi1fmt4osijr81o26nzy2x7p343" xml:space="preserve">== ناو ==
خەڵکی لای ئێمە بەمە دەڵێن «قوارگ». لە کتێب و میدیاش، زۆرتر «قارچک» بەکاردێت. [[بەکارھێنەر:Serchia|&lt;span style=&quot;color:mediumblue&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:14px&quot;&gt;'''سەرچیا'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]  — ‏١٦:٣٩، ١ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC)
: من ھەر &quot;قارچک&quot; و &quot;کوارگ&quot;م بیستووە. -- ⇐[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|&lt;span style=&quot;font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;&quot;&gt;'''ئارام'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|&lt;span style=&quot;color:black; Background:yellow&quot;&gt;'''وتووێژ💭'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ‏١٠:٢٩، ٢ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC)
::قارچک-ی سلێمانی و خارچ و خارچک-ی کەڵھوڕی فارسیە و بە فارسی دەڵێن قارچ و بە زیادکردنێکی -ک-ێک نابنە کوردی. لای ئێمە (کە شێوەزارمان نزیکە بە پژدەری و ھەولێری) دەڵێن کارگ و ئەمە کوردییەکەیەتی. قوارگ-م نەبیستبوو بەڵام کوارگ-م بیستووە. دیارە کوارگ ڕەسەنترە لە قوارگ. لە کرمانجیشدا کڤارک ھاتووە. ئەم وشانە لەگەڵ [https://www.vajehyab.com/dehkhoda/کواره کوارە]ی فارسی ھاوڕیشەن کە بە مانای سەوەتە-یە. ئاشکرایە کارگ لە سەوەتە دەچێ. من ھەر لەگەڵ ئەم کوارگ-ەم بەڵام دەبێ ماناکەی روون بکرێتەوە. سپاس.--[[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;چالاک'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ‏١٠:٥١، ٢ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC)
:::کوارگ بەرانبەرێکی چاکە. بەس ئەم ناوانە بەرانبەری (Mushroom)ن. دەبێ ناوێکی دیکە بۆ ئەمە دابنێین. [[بەکارھێنەر:Serchia|&lt;span style=&quot;color:mediumblue&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:14px&quot;&gt;'''سەرچیا'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]  — ‏١٢:١١، ٢ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC)
::::{{وب|Sarchia}}، {{وب|Calak}}، {{وب|Aram}}، ئەم وتارە دەربارەی قاچک ([[en:mushroom]]) نیە کە ناوی  بنێین کوارگ. نێوانویکییەکەی بەستراوە بە [[en:fungus]]ەوە. لە ھیچ کوێ بە [[کەڕووی نان|تەمی سەر مێوە و نان]] ناڵێن کوارگ! لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردەدا چی دەڵێن بە فانگس؟ کەڕوو؟ [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٣:٣٠، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC) {{وب|Serchia}}یش [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٣:٣٠، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::: ئەوەتا [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] گیان: [[وتووێژ:کەڕووی نان]] و [[وتووێژ:کەڕووزانی]].--[[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;چالاک'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ‏١٥:١٠، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
:::::: {{وب|Pirehelokan}} بەداخەوە! لە کتێبی قۆناغی ١١ گەڕام و ئەو وشەیە(Fungus)ی تێدا نەبوو، و لە فەرھەنگی زیندەزانی دا نووسرابوو «کەڕوو»، «کەڕووبابەت». و لە ھەندێ شوێنیش ھەر بە مانای قارچک (و کوارگ) نووسرابوو. -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|&lt;span style=&quot;font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;&quot;&gt;'''ئارام'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|&lt;span style=&quot;color:black; Background:yellow&quot;&gt;'''وتووێژ💭'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ‏١٥:٢٥، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
{{سھ}}،{{وب|Calak}}، ئاگاداری ئەوانە ھەم. بۆیە بە تایبەت تۆم بانگ کرد بزانم شتی تازەت دەست نەکەوتووە. دەی ئەگەر دڵنیا بین وشەی نیە، ئێمەیش وەک فارس بکەین. ئەوانیش وشەیان بۆ فانگس نیە و ھەر قارچ دەڵێن. بە بڕواتان ھەر کوارگ و کارگ بێ یا کەڕوو؟ چون لێرە نووسراوە '''سەر بە شانشینی کەڕووەکانن'''
و لە سەرچاوەکاندا کتێبی پۆلی 12 ھاتووە ({{وب|Aram}}، لێرە نووسیویە کتێبی پۆلی 12)، وامزانی لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردەدا بە فانگس دەوترێ کەڕوو. ئەی بۆ [[en:edible mushroom]] چی بنووسین؟ لای ئێمە ھەر ڕووەکێ بخورێ پێی دەوترێ خۆمانە، ھەرچی نەخورێ مارانە. دیارە کاڵەکەمارانەش ([[en:Citrullus colocynthis]]) ناوەکەی وەھا دروست بووە.[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٨:٥٩، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
:ھەتا لەم وتووێژە لێ نەبووینەتەوە فیکرێکی [[ئەشەن]]یش بکەن. ناوی عەرەبیی بۆ دانراوە. لە حەیاتم نەمبیستووە. بڕوا ناکەم لە باشووریش نەخوێندەوارەکان پێی بڵێن ئەشەن. ھەر لە ھەنبانە بۆرینەدا چەندین ناوی کوردیی ھەیە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٩:٠٨، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::داخۆم وشەیەک ھەیە ھەم بە mushroom بوترێ ھەم بە mold؟ پێم وا نەبێ شتی وامان ھەبێ. لە ڕووسیدا بە mushroom دەڵێن Гриб و بە Fungus دەڵێن Грибы کە یانی کوارگەکان. ئێمەیش دەتوانین بە بە mushroom بڵێین کوارگ و بە Fungus کوارگەکان.
::ئەگەر بە Fungus بڵێین کەڕوو دەی بۆ mold چی بکەین؟ ئەگەر بە Fungus بڵێین کەڕوو دەبێ بۆ mold  شتێکی دیکە دابنێین (کە من ئەوەم پێ باشترە). بۆ نموونە لای ئێمە بە mold دەڵێن برش و ناڵێن کەڕوو. بەڵام وشەی کەڕوویش ھەیە بۆ نموونە دەڵێن بچۆ حەمامێک بکە ھێند پیسی کەڕووت ھەڵێناوە.
:: لە فەرھەنگی سۆرانی-ڕووسیی قەنات کوردۆدا قارچکەمارانەم دیت نووسرابوو гриб-пога́нка کە وا بزانم دەبێتە toadstool. دڵنیا نیم.
:: --[[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;چالاک'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ‏١٩:٣٩، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::: {{وب|Pirehelokan}} ھاوار خوایە ویکیپیدیا کەوتووەتە ژێر دەستی چ کەسانێک! نازانم چ کەسێک ئەمەی نووسیوە؟! نە چاپ! نە ژمارەی لاپەڕە! ئەوانە بەلایەک و ئەسڵەن کتێوی پۆلی ١٢ باسی کەڕووەکان ھەر ناکات. بەھەمان شێوە باسی «ئەشەن»یش ناکات. لە لاپەڕە ١١٦ی کتێوی پۆلی ١١ باسی ئەشەنەکان دەکات. بۆ زاراوەی «Lichen» ئەمانەم پەیدا کرد: قەوزە، گژوگیای دەریا، ڕووەکی مشەخۆر، جۆرێک لە قەوزە، بڤز، و کەوز. -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|&lt;span style=&quot;font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;&quot;&gt;'''ئارام'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|&lt;span style=&quot;color:black; Background:yellow&quot;&gt;'''وتووێژ💭'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ‏٢٠:٠٣، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::{{وب|Calak}}، وابزانم ئەرێ تەنیا ڕێگەمان ئەوەیە یەک وشە دابنێین بۆ ھەردوو چەمکەکە. ئەی ئەم وشەی [[شانشینی پێشەنگییەکان|شانشینە]] لە کوێوە ھاتووە؟ بۆ نموونە لە وتارەکەشدا شانشینی کەڕووەکان ھاتووە. وەرگێڕانی چییە؟ ئەگەر ئەوە باو بێت بیکەین بە شانشینی کوارگەکان. ئەگەرنا ئەو کێشەیە پێش دێت کە ھەرکات کەسێ کۆی مەعرەفەی کوارگ بە کار بھێنێت بە مەعنایەکی تر دێت! [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٠:٥١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::::{{وب|Aram}}. سپاس ئارام گیان. ئەو وشانە زۆربەیان لە بارەی زانستییەوە سەرلێشێوێنەرن! lichen قەوزە نییە. ھا لە بەینی قەوزە (Algae) و فانگسدا. بڕێک جار پێی دەڵێن قەوزەی سەر بەرد. ئەم وشانە وابزانم لە ھەنبانەدا ھەن: بڤز، خه‌نه‌تیفک، قرێژه‌به‌رد، قه‌وزه‌، قۆزه‌به‌رد، گول که‌ڤرۆک، گوڵ کوچک، گڵه‌وه‌ز، کڕێژ، کرێش، کڕێژه‌به‌رد. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٠:٥٨، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::::: شانشین یانی [[en:Kingdom (biology)]]. بەم جۆرە دەبێ بە بڵێین کەڕوو (شانشین) و کەڕووی تەنیا کە دەبێتە mold. دەی ئەمە ھەر یانی یەک وشە بۆ دوو مەبەست. لای ئێمە دەڵێن کەری ھاشمە کوێر ڕەنگیان کردووە.--[[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;چالاک'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ‏٢١:١٦، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]], @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]], @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] و @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]، ئەم وتارە دەکەم بە فەنگس تا کوارگ بۆ mushroom بە کار بھێنرێ. یانی، ئاوھای لێ دێ:
::::::::کوارگ = mushroom،
::::::::کەڕوو = mold،
::::::::فەنگس = fungus. دژایەتی نییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
:فەنگس لە چ سەرچاوەیەکەوە وەرگیراوە؟ وشەیەکی ئەورووپی بە مەرجێ کەس لێی تێنەگا باش نیە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:٣٠، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کوارگ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=688066 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200421034702/https://mycologiakurdistanica.blogspot.com/ بۆ https://mycologiakurdistanica.blogspot.com/ زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏١٨:٣٩، ١٠ی ئایاری ٢٠٢٠ (UTC)</text>
      <sha1>onntbi1fmt4osijr81o26nzy2x7p343</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574971</id>
      <parentid>1574936</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:36:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <comment>/* ناو */ وەڵامدانەوە</comment>
      <origin>1574971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13177" sha1="dbnsq172mczteqkfbcqltfd5tchlqqh" xml:space="preserve">== ناو ==
خەڵکی لای ئێمە بەمە دەڵێن «قوارگ». لە کتێب و میدیاش، زۆرتر «قارچک» بەکاردێت. [[بەکارھێنەر:Serchia|&lt;span style=&quot;color:mediumblue&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:14px&quot;&gt;'''سەرچیا'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]  — ‏١٦:٣٩، ١ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC)
: من ھەر &quot;قارچک&quot; و &quot;کوارگ&quot;م بیستووە. -- ⇐[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|&lt;span style=&quot;font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;&quot;&gt;'''ئارام'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|&lt;span style=&quot;color:black; Background:yellow&quot;&gt;'''وتووێژ💭'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ‏١٠:٢٩، ٢ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC)
::قارچک-ی سلێمانی و خارچ و خارچک-ی کەڵھوڕی فارسیە و بە فارسی دەڵێن قارچ و بە زیادکردنێکی -ک-ێک نابنە کوردی. لای ئێمە (کە شێوەزارمان نزیکە بە پژدەری و ھەولێری) دەڵێن کارگ و ئەمە کوردییەکەیەتی. قوارگ-م نەبیستبوو بەڵام کوارگ-م بیستووە. دیارە کوارگ ڕەسەنترە لە قوارگ. لە کرمانجیشدا کڤارک ھاتووە. ئەم وشانە لەگەڵ [https://www.vajehyab.com/dehkhoda/کواره کوارە]ی فارسی ھاوڕیشەن کە بە مانای سەوەتە-یە. ئاشکرایە کارگ لە سەوەتە دەچێ. من ھەر لەگەڵ ئەم کوارگ-ەم بەڵام دەبێ ماناکەی روون بکرێتەوە. سپاس.--[[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;چالاک'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ‏١٠:٥١، ٢ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC)
:::کوارگ بەرانبەرێکی چاکە. بەس ئەم ناوانە بەرانبەری (Mushroom)ن. دەبێ ناوێکی دیکە بۆ ئەمە دابنێین. [[بەکارھێنەر:Serchia|&lt;span style=&quot;color:mediumblue&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:14px&quot;&gt;'''سەرچیا'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]  — ‏١٢:١١، ٢ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC)
::::{{وب|Sarchia}}، {{وب|Calak}}، {{وب|Aram}}، ئەم وتارە دەربارەی قاچک ([[en:mushroom]]) نیە کە ناوی  بنێین کوارگ. نێوانویکییەکەی بەستراوە بە [[en:fungus]]ەوە. لە ھیچ کوێ بە [[کەڕووی نان|تەمی سەر مێوە و نان]] ناڵێن کوارگ! لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردەدا چی دەڵێن بە فانگس؟ کەڕوو؟ [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٣:٣٠، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC) {{وب|Serchia}}یش [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٣:٣٠، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::: ئەوەتا [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] گیان: [[وتووێژ:کەڕووی نان]] و [[وتووێژ:کەڕووزانی]].--[[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;چالاک'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ‏١٥:١٠، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
:::::: {{وب|Pirehelokan}} بەداخەوە! لە کتێبی قۆناغی ١١ گەڕام و ئەو وشەیە(Fungus)ی تێدا نەبوو، و لە فەرھەنگی زیندەزانی دا نووسرابوو «کەڕوو»، «کەڕووبابەت». و لە ھەندێ شوێنیش ھەر بە مانای قارچک (و کوارگ) نووسرابوو. -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|&lt;span style=&quot;font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;&quot;&gt;'''ئارام'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|&lt;span style=&quot;color:black; Background:yellow&quot;&gt;'''وتووێژ💭'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ‏١٥:٢٥، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
{{سھ}}،{{وب|Calak}}، ئاگاداری ئەوانە ھەم. بۆیە بە تایبەت تۆم بانگ کرد بزانم شتی تازەت دەست نەکەوتووە. دەی ئەگەر دڵنیا بین وشەی نیە، ئێمەیش وەک فارس بکەین. ئەوانیش وشەیان بۆ فانگس نیە و ھەر قارچ دەڵێن. بە بڕواتان ھەر کوارگ و کارگ بێ یا کەڕوو؟ چون لێرە نووسراوە '''سەر بە شانشینی کەڕووەکانن'''
و لە سەرچاوەکاندا کتێبی پۆلی 12 ھاتووە ({{وب|Aram}}، لێرە نووسیویە کتێبی پۆلی 12)، وامزانی لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردەدا بە فانگس دەوترێ کەڕوو. ئەی بۆ [[en:edible mushroom]] چی بنووسین؟ لای ئێمە ھەر ڕووەکێ بخورێ پێی دەوترێ خۆمانە، ھەرچی نەخورێ مارانە. دیارە کاڵەکەمارانەش ([[en:Citrullus colocynthis]]) ناوەکەی وەھا دروست بووە.[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٨:٥٩، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
:ھەتا لەم وتووێژە لێ نەبووینەتەوە فیکرێکی [[ئەشەن]]یش بکەن. ناوی عەرەبیی بۆ دانراوە. لە حەیاتم نەمبیستووە. بڕوا ناکەم لە باشووریش نەخوێندەوارەکان پێی بڵێن ئەشەن. ھەر لە ھەنبانە بۆرینەدا چەندین ناوی کوردیی ھەیە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٩:٠٨، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::داخۆم وشەیەک ھەیە ھەم بە mushroom بوترێ ھەم بە mold؟ پێم وا نەبێ شتی وامان ھەبێ. لە ڕووسیدا بە mushroom دەڵێن Гриб و بە Fungus دەڵێن Грибы کە یانی کوارگەکان. ئێمەیش دەتوانین بە بە mushroom بڵێین کوارگ و بە Fungus کوارگەکان.
::ئەگەر بە Fungus بڵێین کەڕوو دەی بۆ mold چی بکەین؟ ئەگەر بە Fungus بڵێین کەڕوو دەبێ بۆ mold  شتێکی دیکە دابنێین (کە من ئەوەم پێ باشترە). بۆ نموونە لای ئێمە بە mold دەڵێن برش و ناڵێن کەڕوو. بەڵام وشەی کەڕوویش ھەیە بۆ نموونە دەڵێن بچۆ حەمامێک بکە ھێند پیسی کەڕووت ھەڵێناوە.
:: لە فەرھەنگی سۆرانی-ڕووسیی قەنات کوردۆدا قارچکەمارانەم دیت نووسرابوو гриб-пога́нка کە وا بزانم دەبێتە toadstool. دڵنیا نیم.
:: --[[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;چالاک'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ‏١٩:٣٩، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::: {{وب|Pirehelokan}} ھاوار خوایە ویکیپیدیا کەوتووەتە ژێر دەستی چ کەسانێک! نازانم چ کەسێک ئەمەی نووسیوە؟! نە چاپ! نە ژمارەی لاپەڕە! ئەوانە بەلایەک و ئەسڵەن کتێوی پۆلی ١٢ باسی کەڕووەکان ھەر ناکات. بەھەمان شێوە باسی «ئەشەن»یش ناکات. لە لاپەڕە ١١٦ی کتێوی پۆلی ١١ باسی ئەشەنەکان دەکات. بۆ زاراوەی «Lichen» ئەمانەم پەیدا کرد: قەوزە، گژوگیای دەریا، ڕووەکی مشەخۆر، جۆرێک لە قەوزە، بڤز، و کەوز. -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|&lt;span style=&quot;font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;&quot;&gt;'''ئارام'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|&lt;span style=&quot;color:black; Background:yellow&quot;&gt;'''وتووێژ💭'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ‏٢٠:٠٣، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::{{وب|Calak}}، وابزانم ئەرێ تەنیا ڕێگەمان ئەوەیە یەک وشە دابنێین بۆ ھەردوو چەمکەکە. ئەی ئەم وشەی [[شانشینی پێشەنگییەکان|شانشینە]] لە کوێوە ھاتووە؟ بۆ نموونە لە وتارەکەشدا شانشینی کەڕووەکان ھاتووە. وەرگێڕانی چییە؟ ئەگەر ئەوە باو بێت بیکەین بە شانشینی کوارگەکان. ئەگەرنا ئەو کێشەیە پێش دێت کە ھەرکات کەسێ کۆی مەعرەفەی کوارگ بە کار بھێنێت بە مەعنایەکی تر دێت! [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٠:٥١، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::::{{وب|Aram}}. سپاس ئارام گیان. ئەو وشانە زۆربەیان لە بارەی زانستییەوە سەرلێشێوێنەرن! lichen قەوزە نییە. ھا لە بەینی قەوزە (Algae) و فانگسدا. بڕێک جار پێی دەڵێن قەوزەی سەر بەرد. ئەم وشانە وابزانم لە ھەنبانەدا ھەن: بڤز، خه‌نه‌تیفک، قرێژه‌به‌رد، قه‌وزه‌، قۆزه‌به‌رد، گول که‌ڤرۆک، گوڵ کوچک، گڵه‌وه‌ز، کڕێژ، کرێش، کڕێژه‌به‌رد. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٠:٥٨، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::::: شانشین یانی [[en:Kingdom (biology)]]. بەم جۆرە دەبێ بە بڵێین کەڕوو (شانشین) و کەڕووی تەنیا کە دەبێتە mold. دەی ئەمە ھەر یانی یەک وشە بۆ دوو مەبەست. لای ئێمە دەڵێن کەری ھاشمە کوێر ڕەنگیان کردووە.--[[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;چالاک'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ‏٢١:١٦، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)
::::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]], @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]], @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] و @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]، ئەم وتارە دەکەم بە فەنگس تا کوارگ بۆ mushroom بە کار بھێنرێ. یانی، ئاوھای لێ دێ:
::::::::کوارگ = mushroom،
::::::::کەڕوو = mold،
::::::::فەنگس = fungus. دژایەتی نییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
:فەنگس لە چ سەرچاوەیەکەوە وەرگیراوە؟ وشەیەکی ئەورووپی بە مەرجێ کەس لێی تێنەگا باش نیە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:٣٠، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ڕوونە، لە fungusەوە دێ. وەک چۆن «ڤایرۆس»مان لە virusەوە وەرگرتووە. ئەگەر دەڵێی کەس تێی ناگا، چار چییە؟ ھیچ وشەیەکمان بۆ fungus نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٨:٣٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کوارگ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=688066 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200421034702/https://mycologiakurdistanica.blogspot.com/ بۆ https://mycologiakurdistanica.blogspot.com/ زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏١٨:٣٩، ١٠ی ئایاری ٢٠٢٠ (UTC)</text>
      <sha1>dbnsq172mczteqkfbcqltfd5tchlqqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla</title>
    <ns>3</ns>
    <id>167083</id>
    <revision>
      <id>1574953</id>
      <parentid>1574633</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T02:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>12292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikipedia translation of the week: 2026-16 */ بەشی نوێ</comment>
      <origin>1574953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14499" sha1="081g2n5kcuy6qzcttsp32wiv7voyy6s" xml:space="preserve">{{ئەرشیڤەکان}}
*[[ڕووناککردنەوە]]
*[[جۆرنی (کایەی ڤیدیۆیی)]]
*[[وزەی بەردەوام]] '''[[User:Tessla|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:FF003A6A&quot;&gt;Tessla&lt;/span&gt;]] ([[User Talk:Tessla#top|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:black&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;]])''' ٢١:٤٩، ٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]].

'''Updates for editors'''
* The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]].
* The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap &quot;Edit&quot;. This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ١٩:٢٣، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)

&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30329462 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-15 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٢٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30306870 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''

* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]].
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304]
* All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]].
* The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;format=php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538]
* The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example &quot;WP&quot; for the &quot;Project&quot; (&quot;Wikipedia&quot;) namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ١٦:١٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30362761 --&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
== Prologue ==

*Page : '''[[ھالەی سەرچاوە]]'''
*Regarding: [[لێدوانی_بەکارھێنەر:Tessla/ئەرشیڤی_٦#Report_for_vandalism|1]] and &lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion noarchive&quot;&gt;[{{fullurl:Special:Log|type=protect&amp;user={{urlencode:Tessla}}&amp;page={{urlencode:ھالەی سەرچاوە}}&amp;wpdate=2026-04-05&amp;wpFormIdentifier=logeventslist}} 2]&lt;/span&gt;
Hello Tessla,

I hope you are well and I apologize for returning to this page again. Thank you for modifying and protecting this page.

However, a few issues remain to be resolved, and I cannot modify the page:

* The map has been removed from the page because it came from Wikidata. I had added the correct coordinates from Wikidata because the map was too inaccurate. I am providing the correct version at the end of this message.
* Two parameters of the new {{دا|زانیاریدانی نیشتنگە}} are causing errors. Furthermore, these two parameters serve no real purpose. I am providing the correct version at the end of this message.
* The references are not referencing anything:
**The first reference does not reference the article itself and is 16 years old. Therefore, this reference is useless.
**The second reference is inaccessible (broken link). The reference's archives redirect to advertisements. There are no other archives. Therefore, this reference is useless.
**The third reference leads to a second-level domain (and it's a dead link). Therefore, this reference is useless because it doesn't link to anything.

As a replacement, you can find a corrected version &gt;&gt;&gt;'''[[داڕێژە:زانیاریدانی نیشتنگە/خۆڵەپەتانێ|on this page]]'''&lt;&lt;&lt;.

Cordially. —[[بەکارھێنەر:Eihel|Eihel]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Eihel|لێدوان]]) ٢٠:٤٤، ٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;/div&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-16 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30306870 --&gt;</text>
      <sha1>081g2n5kcuy6qzcttsp32wiv7voyy6s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جیھانی جوراسی: شانشینی کەوتوو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168180</id>
    <revision>
      <id>1574859</id>
      <parentid>1399999</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:18:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HAMABLACK</username>
        <id>75711</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>1574859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18087" sha1="8jnclrrhay27ksm9gh39ss8g111i0ry" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی فیلم
| ناو                  = جیھانی جوراسی: شانشینی کەوتوو
| وێنە                 = Jurassic World Fallen Kingdom.jpg
| قەبارەی وێنە         =
| لێدوان               =
| سەردێڕ               =
| سەرباس               =
| دەرھێنەر             = جەی ئەی بایۆنا
| بەرھەمھێنەر          = فڕانک مارشال
| نووسین               =
| سەرچاوەی چیڕۆک       = 
| چەشن                 =
| کاست                 =
| موزیک                = مایکڵ گیاشینۆ
| وێنەگری سینەمایی     =
| دەستکاری             = 
| ستۆدیۆ               =
| کۆمپانیای بڵاوکەرەوە  = یوونیڤەرساڵ پیکچەرز 
| ڕێکەوتی دەرچوون      = ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨
| ماوەی فیلم           =
| وڵات                  = [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]
| زمان                 = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]
| زنجیرە               =
| تێچوون               = ١٧٠ ملیۆن دۆلار
| داھات                = ١،٣٠٨ بلیۆن دۆلار
| خەڵاتەکان             =
| بەشی پێشوو           =
| بەشی دواتر           =
}}


'''جیھانی جوراسی: شانشینی کەوتوو''' ({{بە ئینگلیزی|Jurassic World: Fallen Kingdom}}) فیلمێکی سەرکێشیی خەیاڵی زانستییە، ساڵی ٢٠١٨ بڵاوکرایەوە، پاشکۆی جیھانی جوراسی ٢٠١٥، لە دەرھێنانی «خوان ئەنتۆنیۆ بایۆنا»، دووەم بەشە لە جیھانی جوراسی، کە بەرنامەی بۆداڕێژراوە. وە بە گشتی پێنجەمین قیستەکانی زنجیرە فیلمی پارکی جوراسیە، «دێریک کۆنۆلی» و دەرھێنەری جیھانی جوراسی «کۆڵن تریڤۆرۆ» وەک نووسەرێک بۆ فیلمەکە گەڕانەوە.

لە دوورگەیەکی ئەمریکی ناوەندی خەیاڵی ئیسلا نوبرلەر کۆمەڵێک [[دایناسۆڕ]] ھەن، لە کەناراوەکانی پاسفیک لە کۆستاریکا، تیمێکی چەکدار دوای ئۆون گرادی و کلێر دەکەون، بۆ ئەوەی دەیناسۆرە بەجێماوەکان لەو دورگەیە ڕزگار بکەن، پێش ئەوەی کە تەڤینەوەیەکی گەورەی بورکانی ئەو دوورگەیە لەناو ببا، [[کریس پرات]]، برایس دالاس ھۆوارد، بی دی وۆنگ، جێف گۆڵدبلوم ڕۆڵی خۆیان لە فیلمەکانی پێشووی زنجیرەکەدا دووبارە دەنوێننەوە، وە ڕافی سپاڵ و تۆبی جۆنز و تێد لیڤینیش چوونە پاڵ ڕۆڵەکان. وێنەگرتن لە مانگی شوباتەوە تا تەممووزی ٢٠١٧ لە [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] لە ھاوایی بەڕێوەچوو، بەرھەم و دابەشکردنی لەلایەن [[یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]]ەوە بوو، شانشینی کەوتوو لە [[مەدرید]] لە ٢١ی ئایاری ٢٠١٨ نمایش کرا، لە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨ لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، فیلمەکە لە ئاستی جیھاندا زیاتر لە ١٬٣ میلیارد دۆلاری کۆکردەوە، کە بووە سێیەم فیلمی جوراسی بۆ تێپەڕاندنی ھێمای ملیارەھا دۆلار، ھەروەھا سێیەمین فیلمی پڕ داھاتی ساڵی ٢٠١٨ بوو.

== چیرۆک ==
تیمێکی مەرکەزی لە [[واشینگتن دی سی|واشنتۆنی]] ئەمریکا بریار لەسەر ئەوە دەدەن، کە ئایا دەیناسۆرەکان لە دوورگەکە ڕزگاربکەن یان بمرن، دوای کۆبونەوەکە بڕیارەکەیان ھێشتنەوەی دەیناسۆرەکانە، بەڵام کەسێک بەناوی ئێلی میلس بۆ ئەوەی دەیسناسۆرەکان بفرۆشێت بە نرخێکی خەیاڵی، تیمێکی مەرکەزی بەسەرکردایەتی کێن ویتڵی بۆ دورگەکە دەنێرێت، لەگەڵ ئۆون کلێر و تەکنیکاری پێشووی پارک فرانکلین، ھەموویان بەرەو دورگەکە دەڕۆن، سەرەتا بۆ ئەوەی بلو (دەیناسۆرە بزربوەکەی بەشی یەکەمی جیھانی جوراسی) بدۆزنەوە، ئۆون لەپێش ھەموویان بە شوێن پێی پلو دەگەرێت، تا بلوو دەدۆزنەوە، بەڵام ئۆون دەیەوێت بلو ئارامبکاتەوە، لەو کاتەدا کێن ویتڵی تەقە لە بلو دەکرێت، ئۆون کە خۆی دەیناسۆرەکەی بەخێو کردوە، وە بەم شێوەیە لەگەڵ ویتڵی ڕێک نەکەوتبوون، یەکسەر ئۆون ھێرش بۆ ویتڵی دەکات، بەڵام ویتڵی بە چەکی ئارامبکردنەوە ئۆون دەبورێنێتەوە. کلێر و فرانک لە خانییەکی چۆڵن لە دورگەکە بۆ لێکۆڵینەوە، بەڵام بێ ئاگان، لەوەی ویتڵی فێڵی لێیان کردووە، ھەروەھا ئۆونیان لە دارستانەکە بەجێ ھێشتووە، وە بلویان برد. دواتر کلێر و فرانک دەچنە سەرەوەی خانییەکە بە ڕاکردن ئۆون بەرەو لاین دێت، ھاوار دەکات دەڵێت ڕاکەن، لەبەر ئەوەی ھەموو دەیناسۆرەکان بە بچوک و گەورەوە لەدوای ئۆون ڕادەکەن، تا خۆیان لە تەقینەوەکەی بورکانەکە بپارێزن، لەو کاتەدا ھەموویان خۆیان بۆ نێو ئاوەکە فرێدەدەن. کەشتییە بەکرێگیراوەکە کە داینەسۆرە گیراوەکانی بارکردووە، بۆ خاکی ئەمریکا دەجولێت، چونکە ئەو دایناسۆرانەی کە ماون لە کاتی ھەڵچوندا دەمرن. کلێر و فرانکلین و ئۆون دزە دەکەن، بۆ ناو کەشتییەکە وە بەدزییەوە یارمەتی بلوو دەدەن تا خوێنی تری لێنەڕوات، گروپەکە دەرک بەوە دەکەن کە دایناسۆرە گیراوەکان بۆ شوێنێکی نادیار دەگوازرێنەوە بۆ مەبەستێکی نادیار. دواتر تیمەکەی ویتڵی ھەموو دایناسۆرەکان بۆ کۆشکەکە دەھێنن، وە لەوێدا سجنیان دەکەن، دواتر دەست بە فرۆشتنی ھەموو دایناسۆرەکان دەکەن، بە نرخێکی خەیاڵی کە ھەموو کەسە بەناوبانگ و دەوڵەمەندەکان بۆ کڕینی دایناسۆڕەکان لەو کۆشکەدان، بەڵام یەکێک لە دایناسۆرەکان کە لەلایەن کەسێکی زاناوە بەچەن دەرمان و دی ئێن ئەیەک دروستکراوە، کە توانایەکی زۆر زۆری ھەیە.

== ڕۆڵەکان ==
* [[کریس پرات]]: وەک ئۆون گرادی
* برایس دالاس ھۆوارد: وەک کلێر
* ڕیف سپاڵ: وەک ئێلی میلس
* جوستێت سمیت: وەک فرانکلین
* تێد لیڤن: وەک کێن ویتڵی
* دانێلا پێندا: وەک زیا ڕۆدریگز

== بەرھەمھێنان ==
لە کاتی گفتوگۆی زوو سەبارەت بە فیلمی [[جیھانی جوراسی]] ساڵی ٢٠١٥، بەرھەمھێنەری جێبەجێکار [[ستێڤن سپیلبێرگ|ستیڤن سپیلبێرگ]] بە دەرھێنەر کۆڵن تریڤۆرۆی گوت، کە حەزی لە ھەبوونی چەند فیلمێکی تر ھەیە کە دروست بکرێت.&lt;ref name=Collider&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://collider.com/colin-trevorrow-talks-jurassic-world-sequels-blu-ray-and-more/ |سەردێڕ=Jurassic World: Colin Trevorrow Talks Building a Foundation for Future Installments |بڵاوکەرەوە=Collider.com |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|یەکەم=Steve |دوایین=Weintraub |کات=٤:٣٠–٧:٥٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150615093106/http://collider.com/colin-trevorrow-talks-jurassic-world-sequels-blu-ray-and-more/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}&lt;/ref&gt; لە نیسانی ٢٠١٤ تریڤۆرۆ ڕایگەیاند، کە باس لە پاشکۆکان کراوە: ئێمە ویستمان شتێک دروست بکەین کە کەمێک ئەڵقەی بێت، وە شتێک کە لەوانەیە بە شێوەیەکی شاراوە کەوان بکات بە زنجیرەیەک کە خەڵک ھەست بکەن فیلمەکە وەک چیرۆکێکی تەواوە.&lt;ref name=empire&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.empireonline.com/news/story.asp?NID=40832 |سەردێڕ=Exclusive: Jurassic World Sequels Planned |ئیش=Empire |نووسەر=Phil de Semlyen |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150617084911/http://www.empireonline.com/news/story.asp?NID=40832 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}&lt;/ref&gt; تریڤۆرۆ وتی [[کریس پرات]] و عومەر سی لەوانەیە ڕۆڵی خۆیان بۆ چەند فیلمێکی داھاتوو بگەڕێننەوە، وە ئەگەر پرسیارمان لێیان کرد، ئەو فیلمەیان ئاراستە کرد.

== بڵاوکردنەوە ==
جیھانی جوراسی: شانشینی کەوتوو لە ٢١ی ئایاری ٢٠١٨ لە سەنتەری ویزینک لە مەدریدی ئیسپانیا بڵاوکرایەوە،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Hall|یەکەم=Jacob|سەردێڕ='Jurassic World: Fallen Kingdom' Reactions from the Spanish Premiere: Here is What People Are Saying|ناونیشان=https://www.slashfilm.com/jurassic-world-fallen-kingdom-reactions/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=/Film|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ='Jurassic World: El Reino Caido' Madrid Premiere|ناونیشان=https://www.gettyimages.com/event/el-reino-caido-madrid-premiere-775162432|وێبگە=Getty Images|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt; ڕۆژی ٧ی حوزەیران لە وڵاتی سەنگافورە و [[مالیزیا]]، [[بەریتانیای مەزن|بەڕیتانیا]]، [[ھندستان]]، [[ئیتالیا|ئیتاڵیا]]،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.popcorn.app/sg/jurassic-world-fallen-kingdom/movie/2206|سەردێڕ=Jurassic World: Fallen Kingdom (2018)|ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Popcorn}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.popcorn.app/my/jurassic-world-fallen-kingdom/movie/3122|سەردێڕ=Jurassic World: Fallen Kingdom (2018)|ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Popcorn}}&lt;/ref&gt; کۆریای باشور و ئەنگۆلا بڵاوکرایەوە،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cinemax.co.ao/-ficha-/tt4881806/|سەردێڕ=Cinemax – É um espectáculo – Mundo Jurássico: Reino Caído|ئیش=Cinemax|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180610140805/http://www.cinemax.co.ao/-ficha-/tt4881806/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;وە لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨ لە پاکستان بڵاوبوویەوە، دواتر فیلمەکە لە ٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٨ لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] بڵاوبوویە. ھەروەھا لە ٤ی ئەیلولی ٢٠١٨ بە ژمارەی دیجیتاڵی لەسەر بلو ڕای، [[دی ڤی دی]]، بلو ڕای 4k، [[بلو ڕای]] 3D بڵاوکرایەوە، بەڵام لە ١٨ی ئەیلولی ٢٠١٨ بە شێوەی دیجیتاڵی بڵاوکرایەوە.

== پێشوازی ==
جیھانی جوراسی: شانشینی کەوتوو ٤١٧٬٧ میلیۆن دۆلاری لە ئەمریکا و [[کەنەدا]] کۆکردەوە، ھەروەھا ٨٩٠٬٧ میلیۆن دۆلاری لە ناوچەکانی دیکە کۆکردەوە، بۆ کۆی گشتی جیھانی بە بڕی ١٬٣٠٨ میلیارد دۆلار بەرامبەر بە بودجەی بەرھەمھێنانی ١٧٠ میلیۆن دۆلار.&lt;ref name=&quot;BOM&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.boxofficemojo.com/title/tt4881806/ |سەردێڕ=''Jurassic World: Fallen Kingdom'' (2018) |بڵاوکەرەوە=[[Box Office Mojo]] |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200821181006/https://www.boxofficemojo.com/title/tt4881806/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; فیلمەکە لە ٥ی تەممووزی ٢٠١٨ بڕی ١ میلیارد دۆلار مارکی بڕی، بووە سیو پێنجەمین فیلم کە گەیشتبێتە ئەم نیشانەیە، حەوتەمین فیلمی جیھانیش بوو. دوا مۆڵەت ھۆڵیوود قازانجی تۆڕی فیلمەکەی بە ٢٢٬٨ میلیۆن دۆلار ئەژمار کرد، کاتێک ھەموو خەرجی و داھاتەکانی پێکەوە بە فاکتەر دەژمێرێت، ئەمە ھەشتەمین وەشانێکی قازانج بەخشە لە ساڵی ٢٠١٨.&lt;ref name=&quot;budget&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Weekend Box Office: 'Jurassic World: Fallen Kingdom' Stomps Toward $144M Bow|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/box-office-jurassic-world-fallen-kingdom-earns-153m-previews-1122521|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=The Hollywood Reporter|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* {{وێبگەی فەرمی|http://www.jurassicworld.com/}}
* {{IMDb title|4881806}}

{{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دایناسۆڕ|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|دەیەی ٢٠١٠}}
{{پۆلی کۆمنز|Jurassic World: Fallen Kingdom}}

[[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]]
[[پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان]]
[[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]]
[[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٨]]
[[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]]
[[پۆل:فیلمە ئەهریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠]]
[[پۆل:فلیمی ئەهریمەنی ئەمریکی]]
[[پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی]]
[[پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەیناسۆرەکان]]
[[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا دانراون]]
[[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون]]
[[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی کۆلین ترێڤۆرو]]
[[پۆل:فیلمە ئەهریمەنییە زەبەلاحەکان]]
[[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]]
[[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]]
[[پۆل:فیلمە پاشکۆکانی دەیەی ٢٠١٠]]
[[پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠]]
[[پۆل:فیلمەکانی خەیاڵی زانستیی دەیەی ٢٠١٠]]
[[پۆل:فیلمی ئەکشنی خەیاڵی سەرکێشی]]
[[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیو ئۆرلینز وێنەکەی گیراوە]]
[[پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]]
[[پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠]]
[[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]]
[[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی فرانک مارشال]]
[[پۆل:فیلمەکان کە لە کۆستاریکا داندراون]]
[[پۆل:فیلمە کارەساتییە ئەمریکییەکان]]
[[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئینگلتەرا وێنەیان گیراوە]]
[[پۆل:فیلمەکانی لێجندەری پیکچەرز]]
[[پۆل:فلیمی ئەھریمەنی ئەمریکی]]
[[پۆل:فیلمە ئەھریمەنییە زەبەلاحەکان]]
[[پۆل:فیلمەکانی ئامبلین ئینتەرتەیمێنت]]
[[پۆل:فیلمە ئەھریمەنە ئەمریکییەکان]]
[[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]]
[[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]]
[[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دڕندەییی ئاژەڵان]]
[[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دایناسۆڕەکان]]
[[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن مایکل جیاکینۆوە تۆمارکراون]]
[[پۆل:فیلمەکانی پارکی جوراسی]]
[[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھاوایی وێنەیان گیراوە]]
[[پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی نێو دارستان]]
[[پۆل:فیلمەکانی پێرفێکت وۆرد پیکچەرز]]</text>
      <sha1>8jnclrrhay27ksm9gh39ss8g111i0ry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پێڕستی پاسپۆرتەکان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170172</id>
    <revision>
      <id>1574965</id>
      <parentid>1574706</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T05:51:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpinnerLaserzthe2nd</username>
        <id>52212</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Turkmenistan passport.jpg]] → [[File:Turkmen Passport.svg]]</comment>
      <origin>1574965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28976" sha1="id8iee5byark8y42jmk704abv2yinbu" xml:space="preserve">{{چەند کێشەیەک|
{{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}}
}}
== پاسپۆرت ئاسایییەکان ھاوچەرخ ==
[[File:Passport design world map.png|center|upright=3.3|thumb| ڕەنگی پاسپۆرتی وڵاتانی جیھان]]&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Category:Passports|ناونیشان=https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Passports|وێبگە=commons.wikimedia.org|بڵاوکەرەوە=Wikimedia Commons|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

=== [[ئەفریقا]] ===
&lt;!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion. --&gt;
[[File:Africa (orthographic projection).svg|left|frameless|upright]]
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
File:Passeport biométrique algérien Couverture.jpg|{{flagicon|Algeria}} [[پاسپۆرتی جەزائیر|جەزائیر]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Beninese Passport.jpg|{{flagicon|Benin}} [[Beninese passport|بێنین]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|BFA}} [[Burkinabe passport|بورکینافاسۆ]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cape Verdean Passport Cover.jpg|{{flagicon|Cape Verde}} [[Cape Verdean passport|کەیپڤەرد]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|Central African Republic}} [[Central African Republic passport|کۆماری ئەفریقای ناوەندی]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Chadian Passport.jpg|{{flagicon|Chad}} [[Chadian passport|چاد]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Comorian Passport.png|{{flagicon|Comoros}} [[Comorian passport|دوورگەکانی قەمەر]] {{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Djiboutian passport.jpg|{{flagicon|Djibouti}} [[Djibouti passport|جیبووتی]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Congolese Passport.jpg|{{flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[Democratic Republic of the Congo passport|کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:New Egyptian Passport.jpg|{{flagicon|Egypt}} [[Egyptian passport|میسر]]{{ھن}} [[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Eritrean Passport.jpeg|{{flagicon|Eritrea}} [[Eritrean passport|ئێریتریا]]{{ھن}} [[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Swazi Passport.jpg|{{flagicon|Eswatini}} [[Swazi passport|Eswatini]]{{ھن}} [[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Current Ethiopian Passport.jpg|{{flagicon|Ethiopia}} [[Ethiopian passport|ئیتیۆپیا]]{{ھن}} [[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Gabonese passport.jpg|{{flagicon|Gabon}} [[Gabonese passport|گابۆن]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Ghana Biometric Passport.jpg|{{flagicon|Ghana}} [[Ghanaian passport|گانا]]{{ھن}} [[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Passaporte Guiné-Bissau.jpg|{{flagicon|Guinea Bissau}} [[Guinea-Bissauan passport|Guinea-Bissau]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Kenyan E-passport.jpg|{{flagicon|Kenya}} [[Kenyan passport|کینیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|LBR}} [[Liberian passport|لیبێریا]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Libyan New Passport.jpg|{{flagicon|Libya}} [[Libyan passport|لیبیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]                                                                                             
File:Malagasy Passport Cover 2013.svg|{{flagicon|Madagascar}} [[Malagasy passport|ماداگاسکار]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Mauritanian Biometric Passport.png|{{flagicon|Mauritania}} [[Mauritanian passport|مۆریتانیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:BioPassMaroc.JPG|{{flagicon|Morocco}} [[Moroccan passport|مەغریب]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Mozambican Passport.jpg|{{flagicon|Mozambique}} [[Mozambican passport|مۆزامبیک]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Namibia Passport.jpg|{{flagicon|Namibia}} [[Namibian passport|نامیبیا]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Niger Passport.JPG|{{flagicon|Niger}} [[Nigerien passport|نیجەر]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|Nigeria}} [[Nigerian passport|نێجیریا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|Rwanda}} [[Rwandan passport|ڕواندا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Helenacover.jpg|{{flagicon|Saint Helena}} [[St. Helena passport|Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Santomean Passport.jpg|{{flagicon|São Tomé and Príncipe}} [[Santomean passport|ساوتۆمێ و پرینسیپی]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Senegalese Passport.png|{{flagicon|Senegal}} [[Senegalese passport|سێنیگال]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Passport of Seychelles cover cropped.jpg|{{flagicon|Seychelles}} [[Seychellois passport|سیشێل]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|SLE}} [[Sierra Leonean passport|سییەرالیۆن]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|Somalia}} [[Somali passport|سۆماڵیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:SA Passport Coat of Arms 2010 web.jpg|{{flagicon|South Africa}} [[South African passport|ئەفریقای باشوور]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Sudan passport cover.JPG|{{flagicon|Sudan}} [[Sudanese passport|سوودان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Passport TZ.jpg|{{flagicon|Tanzania}} [[Tanzanian passport|تانزانیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Togo passport.png|{{flagicon|Togo}} [[Togolese passport|تۆگۆ]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Passeport Tunisie 2014.jpg|{{flagicon|Tunisia}} [[Tunisian passport|توونس]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Ugandan Passport.jpg|{{flagicon|Uganda}} [[Ugandan passport|ئووگاندا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Sahrawi passport.jpg|{{flagicon|SADR}} [[Sahrawi passport|Western Sahara]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
&lt;/gallery&gt;

=== [[ئەمریکای باکوور]] ===
&lt;!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--&gt;
[[File:Location North America.svg|left|frameless|upright]]
&lt;gallery mode=&quot;traditional&quot; caption=&quot;&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:British passport (Anguilla) new.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|AIA}} [[پاسپۆرتی ئەنگویلا|ئەنگویلا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[Antigua and Barbuda passport|Antigua and Barbuda]]
|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Belize}} [[Belizean passport|Belize]]
File:British_passport_(Government_of_Bermuda).jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|BMU}} [[Bermudian passport|Bermuda]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Canada}} [[پاسپۆرتی کەنەدا|کەنەدا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:British passport (Cayman Islands).jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|CYM}} [[British passport (Cayman Islands)|Cayman Islands]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Portada del Pasaporte Costarricense desde 2022.png|{{flagicon|Costa Rica}} [[پاسپۆرتی کۆستاریکا|کۆستاریکا]]
File:Current_cover_Cuban_passport.JPG|{{flagicon|Cuba}} [[Cuban passport|کووبا]]
File:Dominican Republic Passport.jpg|{{flagicon|Dominican Republic}} [[Dominican Republic passport|کۆماری دۆمینیکان]]
File:Passeport Groenland.jpg|{{flagicon|Kingdom of Denmark}} {{flagicon|GRL}} [[Greenlandic passport|Greenland]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Caribbean_Community_Grenada_Passport.jpg|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Grenada}} [[Grenadian passport|گرینادا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Pasaporte Mexicano.jpg|{{flagicon|Mexico}} [[پاسپۆرتی مەکسیک|مەکسیک]]
File:British passport (Montserrat) new.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|MSR}} [[Montserratian passport|Montserrat]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Front cover of the Panamanian biometric passport.jpg|{{flagicon|Panama}} [[پاسپۆرتی پەنەما|پەنەما]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[Saint Kitts and Nevis passport|Saint Kitts and Nevis]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:SVG passport cover.png|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[Saint Vincent and the Grenadines passport|Saint Vincent and the Grenadines]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:British passport (Turks and Caicos Islands).jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|Turks and Caicos Islands}} [[Turks and Caicos Islands passport|Turks and Caicos Islands]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Us-passport.jpg|{{flagicon|USA}} [[United States passport|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
&lt;/gallery&gt;

=== [[ئەمریکای باشوور]] ===
&lt;!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--&gt;
[[File:South America (orthographic projection).svg|left|frameless|upright]]
&lt;gallery caption=&quot;&quot; widths=&quot;120px&quot; heights=&quot;120px&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:Passport of Brazil (2019).png| {{flagicon|Mercosur}} {{flagicon|Brazil}} [[Brazilian passport|بەڕازیل]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Portada del pasaporte biométrico actual, vigente desde 2013.jpg| {{flagicon|Chile}} [[Chilean passport|چیلی]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:PasaporteColombiaBiometrico.jpg| {{flagicon|Andean Community}} {{flagicon|Colombia}} [[Colombian passport|کۆلۆمبیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Pasaporte de la República del Ecuador.jpg| {{flagicon|Andean Community}} {{flagicon|Ecuador}} [[Ecuadorian passport|ئێکوادۆر]]
File:Biometric Passport Peru.jpg| {{flagicon|Andean Community}} {{flagicon|Peru}} [[Peruvian passport|پێروو]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Pasaporte Venezolano Mercosur.jpeg|{{flagicon|Mercosur}} {{flagicon|UNASUR}} {{flagicon|Venezuela}} [[Venezuelan passport|ڤێنیزوێلا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
&lt;/gallery&gt;

=== [[ئاسیا]] ===
&lt;!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--&gt;
[[File:Asia (orthographic projection).svg|left|upright|frameless]]
&lt;gallery widths=&quot;120&quot; heights=&quot;120&quot; class=&quot;center&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Abkhazian passport.jpg|{{flagicon|Abkhazia}} ''[[Abkhazian passport|ئەبخازیا]]''
File:Afghan Passport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|Afghanistan}} [[Afghanistani passport|ئەفغانستان]]
File:Armenia Passport.svg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Armenia}} [[Armenian passport|ئەرمەنستان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Karabakh passport.jpg|{{flagicon|Artsakh}} ''[[پاسپۆرتی ئارتساخ|ئارتساخ]]''
File:Azerbaijan Passport.svg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Azerbaijan}} [[Azerbaijani passport|ئازەربایجان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Bahraincover.png|{{flagicon|Bahrain}} [[Bahraini passport|بەحرەین]]
File:Bangladeshi E-Passport.svg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|Bangladesh}} [[Bangladeshi passport|بەنگلادێش]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Brunei biometric passport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Brunei}} [[Bruneian passport|بروونای]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cambodian Passport.svg|{{flagicon|KHM}} [[Cambodian passport|کەمبۆدیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:People's Republic of China Passport 2012.svg|{{flagicon|People's Republic of China}} [[پاسپۆرتی چین|چین]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of East Timorese Passport.jpg|{{flagicon|East Timor}} [[East Timorese passport|تیمۆری ڕۆژھەڵات]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Georgian passport.jpg|{{flagicon|Georgia}} [[Georgian passport|گورجستان]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Indian Passport cover 2015.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|India}} [[Indian passport|ھیندستان]]{{ھن}}
File:Epaspor-nusantara.png|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Indonesia}} [[Indonesian passport|ئیندۆنیزیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Iranian Biometric Passport Cover.jpg|{{flagicon|Iran}} [[Iranian passport|ئێران]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:NB-83720-635162940582157713.jpg|{{flagicon|Iraq}} [[پاسپۆرتی عێراقی|عێراق]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Israeli Passport.svg|{{flagicon|Israel}} [[Israeli passport|ئیسرائیل]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:JapanpassportNew10y.PNG|{{flagicon|Japan}} [[Japanese passport|ژاپۆن]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Kazakhstan Passport.svg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Kazakhstan}} [[Kazakhstani passport|کازاخستان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Kuwait passport.png|{{flagicon|GCC}} {{flagicon|KWT}} [[Kuwaiti passport|کووەیت]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Kirguiz.jpg|{{flagicon|KGZ}} [[Kyrgyzstani passport|قرغیزستان]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Laos Passport.svg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Laos}} [[Laotian passport|لاوس]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:The New Lebanese Biometric Passport.jpg|{{flagicon|Lebanon}} [[Lebanese passport|لوبنان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Macau Biom Passport.jpg|{{flagicon|People's Republic of China}} {{flagicon|MAC}} [[Macao Special Administrative Region passport|ماکاو (Macao Special Administrative Region)]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:PMA-ICAO2010.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Malaysia}} [[Malaysian passport|مالیزیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Maldives ePassport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|Maldives}} [[Maldivian passport|مالدیڤ]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:PassportMongolia.png|{{flagicon|Mongolia}} [[Mongolian passport|مەنگۆلیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Cover of Burmese Passport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Burma}} [[Burmese passport|میانمار]]
File:New nepalese passport front.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|Nepal}} [[Nepalese passport|نیپال]]
File:Pakistani Passport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|Pakistan}} [[Pakistani passport|پاکستان]]
File:Regular Philippine Passport.svg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Philippines}} [[فلیپین passport|Philippines]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Qa.png|{{flagicon|GCC}} {{flagicon|QAT}} [[Qatari passport|قەتەر]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Saudi Arabia Passport.svg|{{flagicon|GCC}} {{flagicon|KSA}} [[Saudi Arabian passport|عەرەبستانی سعوودی]]
File:Singaporean passport biom cover.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Singapore}} [[Singapore passport|سینگاپوور]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:KOR ePassport.jpg|{{flagicon|Republic of Korea}} [[Republic of Korea passport|کۆریای باشوور]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:South Ossetian passport cover.jpg|{{flagicon|South Ossetia}} ''[[South Ossetian passport|ئۆسێتیای باشوور]]''
File:Sri Lankan Passport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|Sri Lanka}} [[Sri Lankan passport|سریلانکا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:REPUBLIC OF CHINA (TAIWAN) PASSPORT 2020.png|{{flagicon|Taiwan}} ''[[Taiwan passport|Republic of China (تایوان)]]''{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:P TJK NEW.jpg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Tajikistan}} [[Tajik passport|تاجیکستان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Thailand ePassport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Thailand}} [[Thai passport|تایلەند]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Turkmen Passport.svg|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Turkmen passport|تورکمانستان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:United Arab Emirates Passport Cover.png|{{flagicon|GCC}} {{flagicon|UAE}} [[Emirati passport|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Passport of citizen of Uzbekistan. Cover.JPG|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Uzbekistan}} [[Uzbekistani passport|ئۆزبەکستان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Vietnamese passport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Vietnam}} [[Vietnamese passport|ڤیێتنام]]
File:Republic-of-yemen-passport-non-biometric-01.JPG|{{flagicon|Yemen}} [[Yemeni passport|یەمەن]]
&lt;/gallery&gt;

=== [[ئەورووپا]] ===
&lt;!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--&gt;
[[File:Europe orthographic Caucasus Urals boundary.svg|left|frameless|upright]]
&lt;gallery widths=&quot;120&quot; heights=&quot;120&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:Albanian biometric passport (crop).jpg|{{flagicon|Albania}} [[Albanian passport|ئالبانیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passaport andorrà.jpg|{{flagicon|AND}} [[Andorran passport|ئەندۆرا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Reisepass at.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Austria}} [[Austrian passport|نەمسا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Пашпарт. Рэспубліка Беларусь. 2001.jpg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Belarus}} [[Belarusian passport|بیلاڕووس]]
File:Belgian Passport 2008 cover.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Belgium}} [[Belgian passport|بەلجیکا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Bosnian Passport Cover.jpg|{{flagicon|Bosnia and Herzegovina}} [[Bosnia and Herzegovina passport|بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا]]
{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passportbg.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Bulgaria}} [[Bulgarian passport|بولگاریا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Croatian biometric passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Croatia}} [[Croatian passport|کرواتیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]

File:Czech passport 2007 cover.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Czech Republic}} [[Czech passport|کۆماری چیک]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Danish Passport Cover.svg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Denmark}} [[Danish passport|دانمارک]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Eesti pass.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Estonia}} [[Estonian passport|ئیستۆنیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passeport Îles Féroé.jpg|{{flagicon|Kingdom of Denmark}} {{flagicon|FRO}} [[Faroese passport|دوورگەکانی فارۆ]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Finnish passport cover PRADO.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Finland}} [[Finnish passport|فینلاند]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:French Passport Cover.svg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|France}} [[French passport|فەڕەنسا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Reisepass Bundesrepublik Deutschland – Einband Vorderseite 2017.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Germany}} [[German passport|ئەڵمانیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passport of Gibraltar.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|Gibraltar}} [[Gibraltar passport|Gibraltar]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Greek Passport.svg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Greece}} [[Greek passport|یۆنان]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Guernsey passport.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|GGY}} [[Guernsey passport|Guernsey]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Hungarian passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Hungary}} [[Hungarian passport|مەجارستان]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Icelandic Passport Front Cover.jpg|{{flagicon|Iceland}} [[Icelandic passport|ئایسلەند]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Eirepas.JPG|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Ireland}} [[Irish passport|ئیرلەند]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Isle of man passport.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|IMN}} [[Manx passport|Isle of Man]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Italian biometric passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Italy}} [[Italian passport|ئیتالیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Jersey passport.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|JEY}} [[Jersey passport|Jersey]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passaporta_e_Kosoves.svg|{{flagicon|Kosovo}} ''[[Kosovan passport|کۆسۆڤۆ]]''{{ھن}}[[file:EPassport logo.svg|20px]]
File:LR Pase.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Latvia}} [[Latvian passport|لاتڤیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:FürstentumLiechtensteinReisepassCover.jpg|{{flagicon|Liechtenstein}} [[Liechtenstein passport|لیختنشتاین]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Pasas2008.gif|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Lithuania}} [[Lithuanian passport|لیتوانیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Luxembourg Biometric Passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Luxembourg}} [[Luxembourgish passport|لوکسەمبورگ]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Front cover of a current Maltese biometric passport.JPG|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Malta}} [[Maltese passport|ماڵتا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:PAEM.jpg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Moldova}} [[Moldovan passport|مۆلدۆڤا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Monaco}} [[Monaco passport|مۆناکۆ]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passport of Montenegro.png|{{flagicon|Montenegro}} [[Montenegrin passport|مۆنتینیگرۆ]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Nederlanden paspoort 2011.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Netherlands}} [[Dutch passport|ھۆلەند]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Macedonain Passport.jpg|{{flagicon|North Macedonia}} [[North Macedonia passport|قوبرسی باکوور]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passport Northern Cyprus.jpg|{{flagicon|Northern Cyprus}} ''[[Northern Cypriot passport|Northern Cyprus]]''{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Norwegian Passport, New Design.jpg|{{flagicon|Norway}} [[Norwegian passport|نەرویژ]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Polska ePaszport 2019.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Poland}} [[Polish passport|پۆڵەندا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passaporte Português .jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Portugal}} [[Portuguese passport|پورتوگال]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Romanian New Passport 2019.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Romania}} [[Romanian passport|ڕۆمانیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Russian ePassport.jpg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Russia}} [[Russian passport|ڕووسیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Serbian Passport.svg|{{flagicon|Serbia}} [[Serbian passport|سربیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Slovak passport biometric.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Slovakia}} [[Slovak passport|سلۆڤاکیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Slovenian_Passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Slovenia}} [[Slovenian passport|سلۆڤێنیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Sweden}} [[Swedish passport|سوێد]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Swiss Pass 2010.jpg|{{flagicon|Switzerland}} [[Swiss passport|سویس]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Transnistria.jpg|{{flagicon|Transnistria}} ''[[Transnistrian passport|ترانسنیستریا]]''
File:TurkeyPassport.jpg|{{flagicon|Turkey}} [[Turkish passport|تورکیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Ukrainian passport 2015.jpg|{{flagicon|Ukraine}} [[Ukrainian passport|ئوکراینا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:British Passport cover 2010 (non-EU).jpg|British Passport cover 2010 (non-EU)]]|{{flagicon|United Kingdom}} [[British passport|شانشینی یەکگرتوو]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Vatican passport.jpg|{{flagicon|Holy See}} [[Vatican passport|ڤاتیکان]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Åland passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Finland}} {{flagicon|Åland}} ''[[Åland passport|ئۆلەند]]''{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
&lt;/gallery&gt;

=== [[ئۆقیانووسیا]] ===
&lt;!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--&gt;
[[File:Oceania (orthographic projection).svg|left|frameless|upright]]
&lt;gallery caption=&quot;&quot; widths=&quot;120px&quot; heights=&quot;120px&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:Australian Passport (&quot;P&quot; Series).jpg|{{flagicon|Australia}} [[Australian passport|ئوسترالیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Fiji}} [[Fijian passport|فیجی]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Kiribati}} [[Kiribati passport|کیریباس]]
File:RMI passport cover.jpg|{{flagicon|Marshall Islands}} [[Marshallese passport|دوورگەکانی مارشاڵ]]
File:Micronesia passport.jpg|{{flagicon|Micronesia}} [[Micronesian passport|ویلایەتە فیدراڵییەکانی مایکرۆنیزیا]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Nauru}} [[Nauruan passport|نائووروو]]
File:New Zealand Passport Biometric.jpg|{{flagicon|New Zealand}} [[New Zealand passport|نیوزیلاند]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Palau}} [[Palauan passport|پالاو]]
File:Cover of Papua New Guinean Passport.gif|{{flagicon|PNG}} [[Papua New Guinean passport|پاپوا گینێی نوێ]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Solomon Islands}} [[Solomon Islands passport|دوورگەکانی سلێمان]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Tonga}} [[Tongan passport|تۆنگا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Cover of Tuvaluan Passport.jpg|{{flagicon|Tuvalu}} [[Tuvaluan passport|تووڤالوو]]
File:Cover of Vanuatuan Passport.jpg|{{flagicon|Vanuatu}} [[Vanuatu passport|ڤانواتوو]]
&lt;/gallery&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{پۆلی کۆمنز|Passports}}
{{تووڵی دەروازە|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}}

[[پۆل:دیپلۆماسی]]
[[پۆل:پێڕستەکان بەپێی وڵات]]
[[پۆل:بەڵگەکانی حکوومەتی]]</text>
      <sha1>id8iee5byark8y42jmk704abv2yinbu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574966</id>
      <parentid>1574965</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T05:56:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpinnerLaserzthe2nd</username>
        <id>52212</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:United Arab Emirates Passport Cover.png]] → [[File:UAE Passport.svg]]</comment>
      <origin>1574966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28953" sha1="e086ygh6vjdxwtof6tqerymy80cp253" xml:space="preserve">{{چەند کێشەیەک|
{{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}}
}}
== پاسپۆرت ئاسایییەکان ھاوچەرخ ==
[[File:Passport design world map.png|center|upright=3.3|thumb| ڕەنگی پاسپۆرتی وڵاتانی جیھان]]&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Category:Passports|ناونیشان=https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Passports|وێبگە=commons.wikimedia.org|بڵاوکەرەوە=Wikimedia Commons|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

=== [[ئەفریقا]] ===
&lt;!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion. --&gt;
[[File:Africa (orthographic projection).svg|left|frameless|upright]]
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
File:Passeport biométrique algérien Couverture.jpg|{{flagicon|Algeria}} [[پاسپۆرتی جەزائیر|جەزائیر]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Beninese Passport.jpg|{{flagicon|Benin}} [[Beninese passport|بێنین]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|BFA}} [[Burkinabe passport|بورکینافاسۆ]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cape Verdean Passport Cover.jpg|{{flagicon|Cape Verde}} [[Cape Verdean passport|کەیپڤەرد]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|Central African Republic}} [[Central African Republic passport|کۆماری ئەفریقای ناوەندی]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Chadian Passport.jpg|{{flagicon|Chad}} [[Chadian passport|چاد]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Comorian Passport.png|{{flagicon|Comoros}} [[Comorian passport|دوورگەکانی قەمەر]] {{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Djiboutian passport.jpg|{{flagicon|Djibouti}} [[Djibouti passport|جیبووتی]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Congolese Passport.jpg|{{flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[Democratic Republic of the Congo passport|کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:New Egyptian Passport.jpg|{{flagicon|Egypt}} [[Egyptian passport|میسر]]{{ھن}} [[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Eritrean Passport.jpeg|{{flagicon|Eritrea}} [[Eritrean passport|ئێریتریا]]{{ھن}} [[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Swazi Passport.jpg|{{flagicon|Eswatini}} [[Swazi passport|Eswatini]]{{ھن}} [[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Current Ethiopian Passport.jpg|{{flagicon|Ethiopia}} [[Ethiopian passport|ئیتیۆپیا]]{{ھن}} [[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Gabonese passport.jpg|{{flagicon|Gabon}} [[Gabonese passport|گابۆن]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Ghana Biometric Passport.jpg|{{flagicon|Ghana}} [[Ghanaian passport|گانا]]{{ھن}} [[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Passaporte Guiné-Bissau.jpg|{{flagicon|Guinea Bissau}} [[Guinea-Bissauan passport|Guinea-Bissau]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Kenyan E-passport.jpg|{{flagicon|Kenya}} [[Kenyan passport|کینیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|LBR}} [[Liberian passport|لیبێریا]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Libyan New Passport.jpg|{{flagicon|Libya}} [[Libyan passport|لیبیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]                                                                                             
File:Malagasy Passport Cover 2013.svg|{{flagicon|Madagascar}} [[Malagasy passport|ماداگاسکار]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Mauritanian Biometric Passport.png|{{flagicon|Mauritania}} [[Mauritanian passport|مۆریتانیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:BioPassMaroc.JPG|{{flagicon|Morocco}} [[Moroccan passport|مەغریب]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Mozambican Passport.jpg|{{flagicon|Mozambique}} [[Mozambican passport|مۆزامبیک]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Namibia Passport.jpg|{{flagicon|Namibia}} [[Namibian passport|نامیبیا]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Niger Passport.JPG|{{flagicon|Niger}} [[Nigerien passport|نیجەر]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|Nigeria}} [[Nigerian passport|نێجیریا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|Rwanda}} [[Rwandan passport|ڕواندا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Helenacover.jpg|{{flagicon|Saint Helena}} [[St. Helena passport|Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Santomean Passport.jpg|{{flagicon|São Tomé and Príncipe}} [[Santomean passport|ساوتۆمێ و پرینسیپی]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Senegalese Passport.png|{{flagicon|Senegal}} [[Senegalese passport|سێنیگال]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Passport of Seychelles cover cropped.jpg|{{flagicon|Seychelles}} [[Seychellois passport|سیشێل]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|SLE}} [[Sierra Leonean passport|سییەرالیۆن]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|Somalia}} [[Somali passport|سۆماڵیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:SA Passport Coat of Arms 2010 web.jpg|{{flagicon|South Africa}} [[South African passport|ئەفریقای باشوور]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Sudan passport cover.JPG|{{flagicon|Sudan}} [[Sudanese passport|سوودان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Passport TZ.jpg|{{flagicon|Tanzania}} [[Tanzanian passport|تانزانیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Togo passport.png|{{flagicon|Togo}} [[Togolese passport|تۆگۆ]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Passeport Tunisie 2014.jpg|{{flagicon|Tunisia}} [[Tunisian passport|توونس]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Ugandan Passport.jpg|{{flagicon|Uganda}} [[Ugandan passport|ئووگاندا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Sahrawi passport.jpg|{{flagicon|SADR}} [[Sahrawi passport|Western Sahara]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
&lt;/gallery&gt;

=== [[ئەمریکای باکوور]] ===
&lt;!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--&gt;
[[File:Location North America.svg|left|frameless|upright]]
&lt;gallery mode=&quot;traditional&quot; caption=&quot;&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:British passport (Anguilla) new.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|AIA}} [[پاسپۆرتی ئەنگویلا|ئەنگویلا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[Antigua and Barbuda passport|Antigua and Barbuda]]
|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Belize}} [[Belizean passport|Belize]]
File:British_passport_(Government_of_Bermuda).jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|BMU}} [[Bermudian passport|Bermuda]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Canada}} [[پاسپۆرتی کەنەدا|کەنەدا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:British passport (Cayman Islands).jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|CYM}} [[British passport (Cayman Islands)|Cayman Islands]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Portada del Pasaporte Costarricense desde 2022.png|{{flagicon|Costa Rica}} [[پاسپۆرتی کۆستاریکا|کۆستاریکا]]
File:Current_cover_Cuban_passport.JPG|{{flagicon|Cuba}} [[Cuban passport|کووبا]]
File:Dominican Republic Passport.jpg|{{flagicon|Dominican Republic}} [[Dominican Republic passport|کۆماری دۆمینیکان]]
File:Passeport Groenland.jpg|{{flagicon|Kingdom of Denmark}} {{flagicon|GRL}} [[Greenlandic passport|Greenland]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Caribbean_Community_Grenada_Passport.jpg|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Grenada}} [[Grenadian passport|گرینادا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Pasaporte Mexicano.jpg|{{flagicon|Mexico}} [[پاسپۆرتی مەکسیک|مەکسیک]]
File:British passport (Montserrat) new.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|MSR}} [[Montserratian passport|Montserrat]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Front cover of the Panamanian biometric passport.jpg|{{flagicon|Panama}} [[پاسپۆرتی پەنەما|پەنەما]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[Saint Kitts and Nevis passport|Saint Kitts and Nevis]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:SVG passport cover.png|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[Saint Vincent and the Grenadines passport|Saint Vincent and the Grenadines]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:British passport (Turks and Caicos Islands).jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|Turks and Caicos Islands}} [[Turks and Caicos Islands passport|Turks and Caicos Islands]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Us-passport.jpg|{{flagicon|USA}} [[United States passport|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
&lt;/gallery&gt;

=== [[ئەمریکای باشوور]] ===
&lt;!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--&gt;
[[File:South America (orthographic projection).svg|left|frameless|upright]]
&lt;gallery caption=&quot;&quot; widths=&quot;120px&quot; heights=&quot;120px&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:Passport of Brazil (2019).png| {{flagicon|Mercosur}} {{flagicon|Brazil}} [[Brazilian passport|بەڕازیل]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Portada del pasaporte biométrico actual, vigente desde 2013.jpg| {{flagicon|Chile}} [[Chilean passport|چیلی]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:PasaporteColombiaBiometrico.jpg| {{flagicon|Andean Community}} {{flagicon|Colombia}} [[Colombian passport|کۆلۆمبیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Pasaporte de la República del Ecuador.jpg| {{flagicon|Andean Community}} {{flagicon|Ecuador}} [[Ecuadorian passport|ئێکوادۆر]]
File:Biometric Passport Peru.jpg| {{flagicon|Andean Community}} {{flagicon|Peru}} [[Peruvian passport|پێروو]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Pasaporte Venezolano Mercosur.jpeg|{{flagicon|Mercosur}} {{flagicon|UNASUR}} {{flagicon|Venezuela}} [[Venezuelan passport|ڤێنیزوێلا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
&lt;/gallery&gt;

=== [[ئاسیا]] ===
&lt;!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--&gt;
[[File:Asia (orthographic projection).svg|left|upright|frameless]]
&lt;gallery widths=&quot;120&quot; heights=&quot;120&quot; class=&quot;center&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Abkhazian passport.jpg|{{flagicon|Abkhazia}} ''[[Abkhazian passport|ئەبخازیا]]''
File:Afghan Passport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|Afghanistan}} [[Afghanistani passport|ئەفغانستان]]
File:Armenia Passport.svg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Armenia}} [[Armenian passport|ئەرمەنستان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Karabakh passport.jpg|{{flagicon|Artsakh}} ''[[پاسپۆرتی ئارتساخ|ئارتساخ]]''
File:Azerbaijan Passport.svg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Azerbaijan}} [[Azerbaijani passport|ئازەربایجان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Bahraincover.png|{{flagicon|Bahrain}} [[Bahraini passport|بەحرەین]]
File:Bangladeshi E-Passport.svg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|Bangladesh}} [[Bangladeshi passport|بەنگلادێش]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Brunei biometric passport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Brunei}} [[Bruneian passport|بروونای]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cambodian Passport.svg|{{flagicon|KHM}} [[Cambodian passport|کەمبۆدیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:People's Republic of China Passport 2012.svg|{{flagicon|People's Republic of China}} [[پاسپۆرتی چین|چین]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of East Timorese Passport.jpg|{{flagicon|East Timor}} [[East Timorese passport|تیمۆری ڕۆژھەڵات]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Georgian passport.jpg|{{flagicon|Georgia}} [[Georgian passport|گورجستان]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Indian Passport cover 2015.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|India}} [[Indian passport|ھیندستان]]{{ھن}}
File:Epaspor-nusantara.png|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Indonesia}} [[Indonesian passport|ئیندۆنیزیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Iranian Biometric Passport Cover.jpg|{{flagicon|Iran}} [[Iranian passport|ئێران]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:NB-83720-635162940582157713.jpg|{{flagicon|Iraq}} [[پاسپۆرتی عێراقی|عێراق]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Israeli Passport.svg|{{flagicon|Israel}} [[Israeli passport|ئیسرائیل]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:JapanpassportNew10y.PNG|{{flagicon|Japan}} [[Japanese passport|ژاپۆن]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Kazakhstan Passport.svg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Kazakhstan}} [[Kazakhstani passport|کازاخستان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Kuwait passport.png|{{flagicon|GCC}} {{flagicon|KWT}} [[Kuwaiti passport|کووەیت]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Kirguiz.jpg|{{flagicon|KGZ}} [[Kyrgyzstani passport|قرغیزستان]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Laos Passport.svg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Laos}} [[Laotian passport|لاوس]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:The New Lebanese Biometric Passport.jpg|{{flagicon|Lebanon}} [[Lebanese passport|لوبنان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Macau Biom Passport.jpg|{{flagicon|People's Republic of China}} {{flagicon|MAC}} [[Macao Special Administrative Region passport|ماکاو (Macao Special Administrative Region)]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:PMA-ICAO2010.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Malaysia}} [[Malaysian passport|مالیزیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Maldives ePassport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|Maldives}} [[Maldivian passport|مالدیڤ]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:PassportMongolia.png|{{flagicon|Mongolia}} [[Mongolian passport|مەنگۆلیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Cover of Burmese Passport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Burma}} [[Burmese passport|میانمار]]
File:New nepalese passport front.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|Nepal}} [[Nepalese passport|نیپال]]
File:Pakistani Passport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|Pakistan}} [[Pakistani passport|پاکستان]]
File:Regular Philippine Passport.svg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Philippines}} [[فلیپین passport|Philippines]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Qa.png|{{flagicon|GCC}} {{flagicon|QAT}} [[Qatari passport|قەتەر]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Saudi Arabia Passport.svg|{{flagicon|GCC}} {{flagicon|KSA}} [[Saudi Arabian passport|عەرەبستانی سعوودی]]
File:Singaporean passport biom cover.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Singapore}} [[Singapore passport|سینگاپوور]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:KOR ePassport.jpg|{{flagicon|Republic of Korea}} [[Republic of Korea passport|کۆریای باشوور]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:South Ossetian passport cover.jpg|{{flagicon|South Ossetia}} ''[[South Ossetian passport|ئۆسێتیای باشوور]]''
File:Sri Lankan Passport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|Sri Lanka}} [[Sri Lankan passport|سریلانکا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:REPUBLIC OF CHINA (TAIWAN) PASSPORT 2020.png|{{flagicon|Taiwan}} ''[[Taiwan passport|Republic of China (تایوان)]]''{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:P TJK NEW.jpg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Tajikistan}} [[Tajik passport|تاجیکستان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Thailand ePassport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Thailand}} [[Thai passport|تایلەند]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Turkmen Passport.svg|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Turkmen passport|تورکمانستان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:UAE Passport.svg|{{flagicon|GCC}} {{flagicon|UAE}} [[Emirati passport|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Passport of citizen of Uzbekistan. Cover.JPG|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Uzbekistan}} [[Uzbekistani passport|ئۆزبەکستان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Vietnamese passport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Vietnam}} [[Vietnamese passport|ڤیێتنام]]
File:Republic-of-yemen-passport-non-biometric-01.JPG|{{flagicon|Yemen}} [[Yemeni passport|یەمەن]]
&lt;/gallery&gt;

=== [[ئەورووپا]] ===
&lt;!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--&gt;
[[File:Europe orthographic Caucasus Urals boundary.svg|left|frameless|upright]]
&lt;gallery widths=&quot;120&quot; heights=&quot;120&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:Albanian biometric passport (crop).jpg|{{flagicon|Albania}} [[Albanian passport|ئالبانیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passaport andorrà.jpg|{{flagicon|AND}} [[Andorran passport|ئەندۆرا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Reisepass at.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Austria}} [[Austrian passport|نەمسا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Пашпарт. Рэспубліка Беларусь. 2001.jpg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Belarus}} [[Belarusian passport|بیلاڕووس]]
File:Belgian Passport 2008 cover.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Belgium}} [[Belgian passport|بەلجیکا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Bosnian Passport Cover.jpg|{{flagicon|Bosnia and Herzegovina}} [[Bosnia and Herzegovina passport|بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا]]
{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passportbg.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Bulgaria}} [[Bulgarian passport|بولگاریا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Croatian biometric passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Croatia}} [[Croatian passport|کرواتیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]

File:Czech passport 2007 cover.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Czech Republic}} [[Czech passport|کۆماری چیک]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Danish Passport Cover.svg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Denmark}} [[Danish passport|دانمارک]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Eesti pass.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Estonia}} [[Estonian passport|ئیستۆنیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passeport Îles Féroé.jpg|{{flagicon|Kingdom of Denmark}} {{flagicon|FRO}} [[Faroese passport|دوورگەکانی فارۆ]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Finnish passport cover PRADO.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Finland}} [[Finnish passport|فینلاند]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:French Passport Cover.svg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|France}} [[French passport|فەڕەنسا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Reisepass Bundesrepublik Deutschland – Einband Vorderseite 2017.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Germany}} [[German passport|ئەڵمانیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passport of Gibraltar.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|Gibraltar}} [[Gibraltar passport|Gibraltar]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Greek Passport.svg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Greece}} [[Greek passport|یۆنان]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Guernsey passport.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|GGY}} [[Guernsey passport|Guernsey]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Hungarian passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Hungary}} [[Hungarian passport|مەجارستان]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Icelandic Passport Front Cover.jpg|{{flagicon|Iceland}} [[Icelandic passport|ئایسلەند]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Eirepas.JPG|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Ireland}} [[Irish passport|ئیرلەند]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Isle of man passport.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|IMN}} [[Manx passport|Isle of Man]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Italian biometric passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Italy}} [[Italian passport|ئیتالیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Jersey passport.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|JEY}} [[Jersey passport|Jersey]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passaporta_e_Kosoves.svg|{{flagicon|Kosovo}} ''[[Kosovan passport|کۆسۆڤۆ]]''{{ھن}}[[file:EPassport logo.svg|20px]]
File:LR Pase.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Latvia}} [[Latvian passport|لاتڤیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:FürstentumLiechtensteinReisepassCover.jpg|{{flagicon|Liechtenstein}} [[Liechtenstein passport|لیختنشتاین]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Pasas2008.gif|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Lithuania}} [[Lithuanian passport|لیتوانیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Luxembourg Biometric Passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Luxembourg}} [[Luxembourgish passport|لوکسەمبورگ]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Front cover of a current Maltese biometric passport.JPG|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Malta}} [[Maltese passport|ماڵتا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:PAEM.jpg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Moldova}} [[Moldovan passport|مۆلدۆڤا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Monaco}} [[Monaco passport|مۆناکۆ]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passport of Montenegro.png|{{flagicon|Montenegro}} [[Montenegrin passport|مۆنتینیگرۆ]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Nederlanden paspoort 2011.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Netherlands}} [[Dutch passport|ھۆلەند]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Macedonain Passport.jpg|{{flagicon|North Macedonia}} [[North Macedonia passport|قوبرسی باکوور]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passport Northern Cyprus.jpg|{{flagicon|Northern Cyprus}} ''[[Northern Cypriot passport|Northern Cyprus]]''{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Norwegian Passport, New Design.jpg|{{flagicon|Norway}} [[Norwegian passport|نەرویژ]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Polska ePaszport 2019.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Poland}} [[Polish passport|پۆڵەندا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passaporte Português .jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Portugal}} [[Portuguese passport|پورتوگال]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Romanian New Passport 2019.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Romania}} [[Romanian passport|ڕۆمانیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Russian ePassport.jpg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Russia}} [[Russian passport|ڕووسیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Serbian Passport.svg|{{flagicon|Serbia}} [[Serbian passport|سربیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Slovak passport biometric.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Slovakia}} [[Slovak passport|سلۆڤاکیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Slovenian_Passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Slovenia}} [[Slovenian passport|سلۆڤێنیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Sweden}} [[Swedish passport|سوێد]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Swiss Pass 2010.jpg|{{flagicon|Switzerland}} [[Swiss passport|سویس]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Transnistria.jpg|{{flagicon|Transnistria}} ''[[Transnistrian passport|ترانسنیستریا]]''
File:TurkeyPassport.jpg|{{flagicon|Turkey}} [[Turkish passport|تورکیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Ukrainian passport 2015.jpg|{{flagicon|Ukraine}} [[Ukrainian passport|ئوکراینا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:British Passport cover 2010 (non-EU).jpg|British Passport cover 2010 (non-EU)]]|{{flagicon|United Kingdom}} [[British passport|شانشینی یەکگرتوو]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Vatican passport.jpg|{{flagicon|Holy See}} [[Vatican passport|ڤاتیکان]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Åland passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Finland}} {{flagicon|Åland}} ''[[Åland passport|ئۆلەند]]''{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
&lt;/gallery&gt;

=== [[ئۆقیانووسیا]] ===
&lt;!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--&gt;
[[File:Oceania (orthographic projection).svg|left|frameless|upright]]
&lt;gallery caption=&quot;&quot; widths=&quot;120px&quot; heights=&quot;120px&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:Australian Passport (&quot;P&quot; Series).jpg|{{flagicon|Australia}} [[Australian passport|ئوسترالیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Fiji}} [[Fijian passport|فیجی]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Kiribati}} [[Kiribati passport|کیریباس]]
File:RMI passport cover.jpg|{{flagicon|Marshall Islands}} [[Marshallese passport|دوورگەکانی مارشاڵ]]
File:Micronesia passport.jpg|{{flagicon|Micronesia}} [[Micronesian passport|ویلایەتە فیدراڵییەکانی مایکرۆنیزیا]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Nauru}} [[Nauruan passport|نائووروو]]
File:New Zealand Passport Biometric.jpg|{{flagicon|New Zealand}} [[New Zealand passport|نیوزیلاند]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Palau}} [[Palauan passport|پالاو]]
File:Cover of Papua New Guinean Passport.gif|{{flagicon|PNG}} [[Papua New Guinean passport|پاپوا گینێی نوێ]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Solomon Islands}} [[Solomon Islands passport|دوورگەکانی سلێمان]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Tonga}} [[Tongan passport|تۆنگا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Cover of Tuvaluan Passport.jpg|{{flagicon|Tuvalu}} [[Tuvaluan passport|تووڤالوو]]
File:Cover of Vanuatuan Passport.jpg|{{flagicon|Vanuatu}} [[Vanuatu passport|ڤانواتوو]]
&lt;/gallery&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{پۆلی کۆمنز|Passports}}
{{تووڵی دەروازە|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}}

[[پۆل:دیپلۆماسی]]
[[پۆل:پێڕستەکان بەپێی وڵات]]
[[پۆل:بەڵگەکانی حکوومەتی]]</text>
      <sha1>e086ygh6vjdxwtof6tqerymy80cp253</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574967</id>
      <parentid>1574966</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:04:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpinnerLaserzthe2nd</username>
        <id>52212</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Republic-of-yemen-passport-non-biometric-01.JPG]] → [[File:Yemen Passport.svg]]</comment>
      <origin>1574967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28924" sha1="g4288zwzanog90pfptcffyltt6sul0m" xml:space="preserve">{{چەند کێشەیەک|
{{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}}
}}
== پاسپۆرت ئاسایییەکان ھاوچەرخ ==
[[File:Passport design world map.png|center|upright=3.3|thumb| ڕەنگی پاسپۆرتی وڵاتانی جیھان]]&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Category:Passports|ناونیشان=https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Passports|وێبگە=commons.wikimedia.org|بڵاوکەرەوە=Wikimedia Commons|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

=== [[ئەفریقا]] ===
&lt;!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion. --&gt;
[[File:Africa (orthographic projection).svg|left|frameless|upright]]
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
File:Passeport biométrique algérien Couverture.jpg|{{flagicon|Algeria}} [[پاسپۆرتی جەزائیر|جەزائیر]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Beninese Passport.jpg|{{flagicon|Benin}} [[Beninese passport|بێنین]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|BFA}} [[Burkinabe passport|بورکینافاسۆ]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cape Verdean Passport Cover.jpg|{{flagicon|Cape Verde}} [[Cape Verdean passport|کەیپڤەرد]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|Central African Republic}} [[Central African Republic passport|کۆماری ئەفریقای ناوەندی]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Chadian Passport.jpg|{{flagicon|Chad}} [[Chadian passport|چاد]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Comorian Passport.png|{{flagicon|Comoros}} [[Comorian passport|دوورگەکانی قەمەر]] {{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Djiboutian passport.jpg|{{flagicon|Djibouti}} [[Djibouti passport|جیبووتی]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Congolese Passport.jpg|{{flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[Democratic Republic of the Congo passport|کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:New Egyptian Passport.jpg|{{flagicon|Egypt}} [[Egyptian passport|میسر]]{{ھن}} [[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Eritrean Passport.jpeg|{{flagicon|Eritrea}} [[Eritrean passport|ئێریتریا]]{{ھن}} [[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Swazi Passport.jpg|{{flagicon|Eswatini}} [[Swazi passport|Eswatini]]{{ھن}} [[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Current Ethiopian Passport.jpg|{{flagicon|Ethiopia}} [[Ethiopian passport|ئیتیۆپیا]]{{ھن}} [[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Gabonese passport.jpg|{{flagicon|Gabon}} [[Gabonese passport|گابۆن]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Ghana Biometric Passport.jpg|{{flagicon|Ghana}} [[Ghanaian passport|گانا]]{{ھن}} [[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Passaporte Guiné-Bissau.jpg|{{flagicon|Guinea Bissau}} [[Guinea-Bissauan passport|Guinea-Bissau]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Kenyan E-passport.jpg|{{flagicon|Kenya}} [[Kenyan passport|کینیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|LBR}} [[Liberian passport|لیبێریا]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Libyan New Passport.jpg|{{flagicon|Libya}} [[Libyan passport|لیبیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]                                                                                             
File:Malagasy Passport Cover 2013.svg|{{flagicon|Madagascar}} [[Malagasy passport|ماداگاسکار]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Mauritanian Biometric Passport.png|{{flagicon|Mauritania}} [[Mauritanian passport|مۆریتانیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:BioPassMaroc.JPG|{{flagicon|Morocco}} [[Moroccan passport|مەغریب]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Mozambican Passport.jpg|{{flagicon|Mozambique}} [[Mozambican passport|مۆزامبیک]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Namibia Passport.jpg|{{flagicon|Namibia}} [[Namibian passport|نامیبیا]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Niger Passport.JPG|{{flagicon|Niger}} [[Nigerien passport|نیجەر]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|Nigeria}} [[Nigerian passport|نێجیریا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|Rwanda}} [[Rwandan passport|ڕواندا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Helenacover.jpg|{{flagicon|Saint Helena}} [[St. Helena passport|Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Santomean Passport.jpg|{{flagicon|São Tomé and Príncipe}} [[Santomean passport|ساوتۆمێ و پرینسیپی]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Senegalese Passport.png|{{flagicon|Senegal}} [[Senegalese passport|سێنیگال]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Passport of Seychelles cover cropped.jpg|{{flagicon|Seychelles}} [[Seychellois passport|سیشێل]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|SLE}} [[Sierra Leonean passport|سییەرالیۆن]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Image not available.png|{{flagicon|Somalia}} [[Somali passport|سۆماڵیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:SA Passport Coat of Arms 2010 web.jpg|{{flagicon|South Africa}} [[South African passport|ئەفریقای باشوور]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Sudan passport cover.JPG|{{flagicon|Sudan}} [[Sudanese passport|سوودان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Passport TZ.jpg|{{flagicon|Tanzania}} [[Tanzanian passport|تانزانیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Togo passport.png|{{flagicon|Togo}} [[Togolese passport|تۆگۆ]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Passeport Tunisie 2014.jpg|{{flagicon|Tunisia}} [[Tunisian passport|توونس]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of Ugandan Passport.jpg|{{flagicon|Uganda}} [[Ugandan passport|ئووگاندا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Sahrawi passport.jpg|{{flagicon|SADR}} [[Sahrawi passport|Western Sahara]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
&lt;/gallery&gt;

=== [[ئەمریکای باکوور]] ===
&lt;!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--&gt;
[[File:Location North America.svg|left|frameless|upright]]
&lt;gallery mode=&quot;traditional&quot; caption=&quot;&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:British passport (Anguilla) new.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|AIA}} [[پاسپۆرتی ئەنگویلا|ئەنگویلا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[Antigua and Barbuda passport|Antigua and Barbuda]]
|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Belize}} [[Belizean passport|Belize]]
File:British_passport_(Government_of_Bermuda).jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|BMU}} [[Bermudian passport|Bermuda]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Canada}} [[پاسپۆرتی کەنەدا|کەنەدا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:British passport (Cayman Islands).jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|CYM}} [[British passport (Cayman Islands)|Cayman Islands]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Portada del Pasaporte Costarricense desde 2022.png|{{flagicon|Costa Rica}} [[پاسپۆرتی کۆستاریکا|کۆستاریکا]]
File:Current_cover_Cuban_passport.JPG|{{flagicon|Cuba}} [[Cuban passport|کووبا]]
File:Dominican Republic Passport.jpg|{{flagicon|Dominican Republic}} [[Dominican Republic passport|کۆماری دۆمینیکان]]
File:Passeport Groenland.jpg|{{flagicon|Kingdom of Denmark}} {{flagicon|GRL}} [[Greenlandic passport|Greenland]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Caribbean_Community_Grenada_Passport.jpg|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Grenada}} [[Grenadian passport|گرینادا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Pasaporte Mexicano.jpg|{{flagicon|Mexico}} [[پاسپۆرتی مەکسیک|مەکسیک]]
File:British passport (Montserrat) new.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|MSR}} [[Montserratian passport|Montserrat]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Front cover of the Panamanian biometric passport.jpg|{{flagicon|Panama}} [[پاسپۆرتی پەنەما|پەنەما]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[Saint Kitts and Nevis passport|Saint Kitts and Nevis]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:SVG passport cover.png|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[Saint Vincent and the Grenadines passport|Saint Vincent and the Grenadines]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:British passport (Turks and Caicos Islands).jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|Turks and Caicos Islands}} [[Turks and Caicos Islands passport|Turks and Caicos Islands]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Us-passport.jpg|{{flagicon|USA}} [[United States passport|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
&lt;/gallery&gt;

=== [[ئەمریکای باشوور]] ===
&lt;!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--&gt;
[[File:South America (orthographic projection).svg|left|frameless|upright]]
&lt;gallery caption=&quot;&quot; widths=&quot;120px&quot; heights=&quot;120px&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:Passport of Brazil (2019).png| {{flagicon|Mercosur}} {{flagicon|Brazil}} [[Brazilian passport|بەڕازیل]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Portada del pasaporte biométrico actual, vigente desde 2013.jpg| {{flagicon|Chile}} [[Chilean passport|چیلی]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:PasaporteColombiaBiometrico.jpg| {{flagicon|Andean Community}} {{flagicon|Colombia}} [[Colombian passport|کۆلۆمبیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Pasaporte de la República del Ecuador.jpg| {{flagicon|Andean Community}} {{flagicon|Ecuador}} [[Ecuadorian passport|ئێکوادۆر]]
File:Biometric Passport Peru.jpg| {{flagicon|Andean Community}} {{flagicon|Peru}} [[Peruvian passport|پێروو]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Pasaporte Venezolano Mercosur.jpeg|{{flagicon|Mercosur}} {{flagicon|UNASUR}} {{flagicon|Venezuela}} [[Venezuelan passport|ڤێنیزوێلا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
&lt;/gallery&gt;

=== [[ئاسیا]] ===
&lt;!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--&gt;
[[File:Asia (orthographic projection).svg|left|upright|frameless]]
&lt;gallery widths=&quot;120&quot; heights=&quot;120&quot; class=&quot;center&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Abkhazian passport.jpg|{{flagicon|Abkhazia}} ''[[Abkhazian passport|ئەبخازیا]]''
File:Afghan Passport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|Afghanistan}} [[Afghanistani passport|ئەفغانستان]]
File:Armenia Passport.svg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Armenia}} [[Armenian passport|ئەرمەنستان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Karabakh passport.jpg|{{flagicon|Artsakh}} ''[[پاسپۆرتی ئارتساخ|ئارتساخ]]''
File:Azerbaijan Passport.svg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Azerbaijan}} [[Azerbaijani passport|ئازەربایجان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Bahraincover.png|{{flagicon|Bahrain}} [[Bahraini passport|بەحرەین]]
File:Bangladeshi E-Passport.svg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|Bangladesh}} [[Bangladeshi passport|بەنگلادێش]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Brunei biometric passport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Brunei}} [[Bruneian passport|بروونای]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cambodian Passport.svg|{{flagicon|KHM}} [[Cambodian passport|کەمبۆدیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:People's Republic of China Passport 2012.svg|{{flagicon|People's Republic of China}} [[پاسپۆرتی چین|چین]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Cover of East Timorese Passport.jpg|{{flagicon|East Timor}} [[East Timorese passport|تیمۆری ڕۆژھەڵات]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Georgian passport.jpg|{{flagicon|Georgia}} [[Georgian passport|گورجستان]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Indian Passport cover 2015.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|India}} [[Indian passport|ھیندستان]]{{ھن}}
File:Epaspor-nusantara.png|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Indonesia}} [[Indonesian passport|ئیندۆنیزیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Iranian Biometric Passport Cover.jpg|{{flagicon|Iran}} [[Iranian passport|ئێران]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:NB-83720-635162940582157713.jpg|{{flagicon|Iraq}} [[پاسپۆرتی عێراقی|عێراق]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Israeli Passport.svg|{{flagicon|Israel}} [[Israeli passport|ئیسرائیل]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:JapanpassportNew10y.PNG|{{flagicon|Japan}} [[Japanese passport|ژاپۆن]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Kazakhstan Passport.svg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Kazakhstan}} [[Kazakhstani passport|کازاخستان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Kuwait passport.png|{{flagicon|GCC}} {{flagicon|KWT}} [[Kuwaiti passport|کووەیت]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Kirguiz.jpg|{{flagicon|KGZ}} [[Kyrgyzstani passport|قرغیزستان]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Laos Passport.svg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Laos}} [[Laotian passport|لاوس]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:The New Lebanese Biometric Passport.jpg|{{flagicon|Lebanon}} [[Lebanese passport|لوبنان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Macau Biom Passport.jpg|{{flagicon|People's Republic of China}} {{flagicon|MAC}} [[Macao Special Administrative Region passport|ماکاو (Macao Special Administrative Region)]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:PMA-ICAO2010.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Malaysia}} [[Malaysian passport|مالیزیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Maldives ePassport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|Maldives}} [[Maldivian passport|مالدیڤ]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:PassportMongolia.png|{{flagicon|Mongolia}} [[Mongolian passport|مەنگۆلیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Cover of Burmese Passport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Burma}} [[Burmese passport|میانمار]]
File:New nepalese passport front.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|Nepal}} [[Nepalese passport|نیپال]]
File:Pakistani Passport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|Pakistan}} [[Pakistani passport|پاکستان]]
File:Regular Philippine Passport.svg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Philippines}} [[فلیپین passport|Philippines]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Qa.png|{{flagicon|GCC}} {{flagicon|QAT}} [[Qatari passport|قەتەر]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Saudi Arabia Passport.svg|{{flagicon|GCC}} {{flagicon|KSA}} [[Saudi Arabian passport|عەرەبستانی سعوودی]]
File:Singaporean passport biom cover.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Singapore}} [[Singapore passport|سینگاپوور]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:KOR ePassport.jpg|{{flagicon|Republic of Korea}} [[Republic of Korea passport|کۆریای باشوور]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:South Ossetian passport cover.jpg|{{flagicon|South Ossetia}} ''[[South Ossetian passport|ئۆسێتیای باشوور]]''
File:Sri Lankan Passport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] --&gt;{{flagicon|Sri Lanka}} [[Sri Lankan passport|سریلانکا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:REPUBLIC OF CHINA (TAIWAN) PASSPORT 2020.png|{{flagicon|Taiwan}} ''[[Taiwan passport|Republic of China (تایوان)]]''{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:P TJK NEW.jpg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Tajikistan}} [[Tajik passport|تاجیکستان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Thailand ePassport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Thailand}} [[Thai passport|تایلەند]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Turkmen Passport.svg|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Turkmen passport|تورکمانستان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:UAE Passport.svg|{{flagicon|GCC}} {{flagicon|UAE}} [[Emirati passport|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Passport of citizen of Uzbekistan. Cover.JPG|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Uzbekistan}} [[Uzbekistani passport|ئۆزبەکستان]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Vietnamese passport.jpg|&lt;!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] --&gt;{{flagicon|Vietnam}} [[Vietnamese passport|ڤیێتنام]]
File:Yemen Passport.svg|{{flagicon|Yemen}} [[Yemeni passport|یەمەن]]
&lt;/gallery&gt;

=== [[ئەورووپا]] ===
&lt;!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--&gt;
[[File:Europe orthographic Caucasus Urals boundary.svg|left|frameless|upright]]
&lt;gallery widths=&quot;120&quot; heights=&quot;120&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:Albanian biometric passport (crop).jpg|{{flagicon|Albania}} [[Albanian passport|ئالبانیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passaport andorrà.jpg|{{flagicon|AND}} [[Andorran passport|ئەندۆرا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Reisepass at.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Austria}} [[Austrian passport|نەمسا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Пашпарт. Рэспубліка Беларусь. 2001.jpg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Belarus}} [[Belarusian passport|بیلاڕووس]]
File:Belgian Passport 2008 cover.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Belgium}} [[Belgian passport|بەلجیکا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Bosnian Passport Cover.jpg|{{flagicon|Bosnia and Herzegovina}} [[Bosnia and Herzegovina passport|بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا]]
{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passportbg.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Bulgaria}} [[Bulgarian passport|بولگاریا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Croatian biometric passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Croatia}} [[Croatian passport|کرواتیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]

File:Czech passport 2007 cover.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Czech Republic}} [[Czech passport|کۆماری چیک]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Danish Passport Cover.svg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Denmark}} [[Danish passport|دانمارک]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Eesti pass.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Estonia}} [[Estonian passport|ئیستۆنیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passeport Îles Féroé.jpg|{{flagicon|Kingdom of Denmark}} {{flagicon|FRO}} [[Faroese passport|دوورگەکانی فارۆ]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Finnish passport cover PRADO.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Finland}} [[Finnish passport|فینلاند]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:French Passport Cover.svg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|France}} [[French passport|فەڕەنسا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Reisepass Bundesrepublik Deutschland – Einband Vorderseite 2017.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Germany}} [[German passport|ئەڵمانیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passport of Gibraltar.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|Gibraltar}} [[Gibraltar passport|Gibraltar]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Greek Passport.svg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Greece}} [[Greek passport|یۆنان]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Guernsey passport.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|GGY}} [[Guernsey passport|Guernsey]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Hungarian passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Hungary}} [[Hungarian passport|مەجارستان]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Icelandic Passport Front Cover.jpg|{{flagicon|Iceland}} [[Icelandic passport|ئایسلەند]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Eirepas.JPG|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Ireland}} [[Irish passport|ئیرلەند]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Isle of man passport.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|IMN}} [[Manx passport|Isle of Man]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Italian biometric passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Italy}} [[Italian passport|ئیتالیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Jersey passport.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|JEY}} [[Jersey passport|Jersey]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passaporta_e_Kosoves.svg|{{flagicon|Kosovo}} ''[[Kosovan passport|کۆسۆڤۆ]]''{{ھن}}[[file:EPassport logo.svg|20px]]
File:LR Pase.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Latvia}} [[Latvian passport|لاتڤیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:FürstentumLiechtensteinReisepassCover.jpg|{{flagicon|Liechtenstein}} [[Liechtenstein passport|لیختنشتاین]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Pasas2008.gif|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Lithuania}} [[Lithuanian passport|لیتوانیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Luxembourg Biometric Passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Luxembourg}} [[Luxembourgish passport|لوکسەمبورگ]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Front cover of a current Maltese biometric passport.JPG|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Malta}} [[Maltese passport|ماڵتا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:PAEM.jpg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Moldova}} [[Moldovan passport|مۆلدۆڤا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Monaco}} [[Monaco passport|مۆناکۆ]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passport of Montenegro.png|{{flagicon|Montenegro}} [[Montenegrin passport|مۆنتینیگرۆ]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Nederlanden paspoort 2011.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Netherlands}} [[Dutch passport|ھۆلەند]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Macedonain Passport.jpg|{{flagicon|North Macedonia}} [[North Macedonia passport|قوبرسی باکوور]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passport Northern Cyprus.jpg|{{flagicon|Northern Cyprus}} ''[[Northern Cypriot passport|Northern Cyprus]]''{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Norwegian Passport, New Design.jpg|{{flagicon|Norway}} [[Norwegian passport|نەرویژ]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Polska ePaszport 2019.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Poland}} [[Polish passport|پۆڵەندا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Passaporte Português .jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Portugal}} [[Portuguese passport|پورتوگال]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Romanian New Passport 2019.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Romania}} [[Romanian passport|ڕۆمانیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Russian ePassport.jpg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Russia}} [[Russian passport|ڕووسیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Serbian Passport.svg|{{flagicon|Serbia}} [[Serbian passport|سربیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Slovak passport biometric.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Slovakia}} [[Slovak passport|سلۆڤاکیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Slovenian_Passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Slovenia}} [[Slovenian passport|سلۆڤێنیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Sweden}} [[Swedish passport|سوێد]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Swiss Pass 2010.jpg|{{flagicon|Switzerland}} [[Swiss passport|سویس]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Transnistria.jpg|{{flagicon|Transnistria}} ''[[Transnistrian passport|ترانسنیستریا]]''
File:TurkeyPassport.jpg|{{flagicon|Turkey}} [[Turkish passport|تورکیا]]{{ھن}}[[File:EPassport_logo.svg|20x20px]]
File:Ukrainian passport 2015.jpg|{{flagicon|Ukraine}} [[Ukrainian passport|ئوکراینا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:British Passport cover 2010 (non-EU).jpg|British Passport cover 2010 (non-EU)]]|{{flagicon|United Kingdom}} [[British passport|شانشینی یەکگرتوو]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Vatican passport.jpg|{{flagicon|Holy See}} [[Vatican passport|ڤاتیکان]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Åland passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Finland}} {{flagicon|Åland}} ''[[Åland passport|ئۆلەند]]''{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
&lt;/gallery&gt;

=== [[ئۆقیانووسیا]] ===
&lt;!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--&gt;
[[File:Oceania (orthographic projection).svg|left|frameless|upright]]
&lt;gallery caption=&quot;&quot; widths=&quot;120px&quot; heights=&quot;120px&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:Australian Passport (&quot;P&quot; Series).jpg|{{flagicon|Australia}} [[Australian passport|ئوسترالیا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Fiji}} [[Fijian passport|فیجی]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Kiribati}} [[Kiribati passport|کیریباس]]
File:RMI passport cover.jpg|{{flagicon|Marshall Islands}} [[Marshallese passport|دوورگەکانی مارشاڵ]]
File:Micronesia passport.jpg|{{flagicon|Micronesia}} [[Micronesian passport|ویلایەتە فیدراڵییەکانی مایکرۆنیزیا]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Nauru}} [[Nauruan passport|نائووروو]]
File:New Zealand Passport Biometric.jpg|{{flagicon|New Zealand}} [[New Zealand passport|نیوزیلاند]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Palau}} [[Palauan passport|پالاو]]
File:Cover of Papua New Guinean Passport.gif|{{flagicon|PNG}} [[Papua New Guinean passport|پاپوا گینێی نوێ]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Solomon Islands}} [[Solomon Islands passport|دوورگەکانی سلێمان]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Tonga}} [[Tongan passport|تۆنگا]]{{ھن}}[[File:EPassport logo.svg|20px]]
File:Cover of Tuvaluan Passport.jpg|{{flagicon|Tuvalu}} [[Tuvaluan passport|تووڤالوو]]
File:Cover of Vanuatuan Passport.jpg|{{flagicon|Vanuatu}} [[Vanuatu passport|ڤانواتوو]]
&lt;/gallery&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{پۆلی کۆمنز|Passports}}
{{تووڵی دەروازە|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}}

[[پۆل:دیپلۆماسی]]
[[پۆل:پێڕستەکان بەپێی وڵات]]
[[پۆل:بەڵگەکانی حکوومەتی]]</text>
      <sha1>g4288zwzanog90pfptcffyltt6sul0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad</title>
    <ns>3</ns>
    <id>171678</id>
    <revision>
      <id>1574951</id>
      <parentid>1572868</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T01:48:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dexbot</username>
        <id>6403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: ئەرشیڤکردنی 2 بابەت (کۆنتر لە ٢٠ ڕۆژ) بۆ [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی ٦]]</comment>
      <origin>1574951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19435" sha1="mptbiy7948smjaonga967f8ywp8gvuz" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:&lt;span style=&quot;position:absolute; top:-9999px;&quot;&gt;User_Talk:&lt;/span&gt;{{font color|#f207cb|'''Sakura emad'''}}}}
&lt;div style=&quot;position: fixed; left:20px; bottom:0; display:block; height:120px;&quot;&gt;[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg|100px|Wikimedia Sverige]]&lt;/div&gt;

&lt;!--- ئەرشیڤ بۆت ---&gt;
{{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot
|archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی %(counter)s
|algo = old(20d)
|counter = 6
|maxarchivesize = 200K
|archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}}
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 2
}}

{{ئەرشیڤەکان}}


&lt;!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------&gt;
&lt;center&gt;ئەگەر لێرەی بۆ ئەوەی بزانیت بۆچی وتارەکەت تاگی سڕینەوەی لەسەرە یان دەسڕدرێتەوە,&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;باشترین شت ئەوەیە بچیت سەرچاوەی بۆ زیاد بکەیت.&lt;/center&gt;
&lt;br /&gt;
{| style=&quot;background:gray;&quot;
|&lt;span style=&quot;color: yellow&quot;&gt;[[Image:{{{image|Emblem-important.svg}}}|20px|Caution]] '''تێبینی بکە'''&lt;/span&gt;
|}
 
ئەگەر وتارەکەتم سڕیوەتەوە و دەتەوێ بزانیت بۆچی، ئەوا تکایە سەرەتا سەیرێکی ئەم سیاسەت و ڕێسایانەی ویکیپیدیا بکە لە خوارەوە:
{{col-begin|width=50%}}
|-
| 
*[[وپ:بایەخ]] (بایەخداری)
*[[وپ:ژکز]] (بایەخداری کەسایەتییەکان)
*[[وپ:سب]] (سەلماندنیبوون)
*[[وپ:دسب]] (ئاماژە بە سەرچاوە)
*[[وپ:کۆپی پەیست]] و [[وپ:لک]] (لەبەرگرتنەوە (کۆپیکردن)
|}
&lt;!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------&gt;

== ترجمە ==

{{Pin message|}}&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٦:٤١، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٣١ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٥١١٩٣١٨}}
دەمباش Sakura emad,

تحدثنا سابقًا عن ترجمة مقالات نساء بارزات، فأنا جمعتُ الآن بعض الأسماء، وھن:
* [[w:ar:وجدان النقیب]]
* [[w:ar:حنان فوزی المسعودی]] 
* [[w:ar:فیفیان صلیوا]] 
ومن غیر عراقیات:
* [[w:ar:عزیزة ھارون]] 
* [[w:ar:روز شحفة]]  
* [[w:ar:سلوی محمصانی مومنة]] 
* [[w:ar:جھان غزاوی عونی]]  
* [[w:ar:ثمار حلوانی]]  
وأظن فی البدایة تکفیک! زور سپاس. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏٠٠:٠١، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)

:مرحبا @[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] نعم صح بذکر شکرا لک، {{Doing|یُنفَّذ}}
:١. [[ڕۆوز شەحفە]] {{Done|تم}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٤، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
:٢. [[ویجدان نەقیب]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٦، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
:٣. [[عەزیزە ھاڕوون]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٥٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
:: شکرا لک Sakura Hana. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏١٠:٠٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
:::@[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]]
::::4. [[سەلوا محمەسانی]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
::::ئەم بەریزە سینەماکار نیە، گوناحە لەپال بەهمەن و شەوکەت ناوی بنوسریت، ئەم بەریزە یەک فیلمی کوردی بەناوی هەنسکی ئاسمان دروست کردووە، کە فلمیکی لاوازە و  ستافەکەی پەشیمانن لەو فیلمە، بەرهەمهینەرەکانی دوو گەنج بوون توشی زەرەریکی زۆر بوون، لە دوای ئەو زیان و شکستە بەرهەمهینەریکیان جوو بۆ هاندەران و ئەوی تریان وازی لەسینەما هینا. بۆیە باشتر وابە لابدریت بۆ سومعىی کورد جوان نیە و نابیت بکریتە نموونەی فیلمی کوردی. [[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Cinamekurdi|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٥، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC)
:::::@[[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] نازانم باسی کێ دەکەیت بە دیاریکراوی بەڵام ھەموو ئەوانەی لە سەرەوە نووسراون زۆربەیان شاعیرن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٤:٥١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC)
:::::: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC)

== سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٢٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٧٠٤٩٧٠٩}}{{Pin message|}}
&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٥:٤٤، ٣٠ی ئایاری ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٦٩٥٠٨٦٨٣}}
سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&amp;cat=0&amp;wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت.

ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC)

:[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|@MediaWiki message delivery]] شتێکی جوانە [[بەکارھێنەر:Ranjzaidan|Ranjzaidan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ranjzaidan|لێدوان]]) ‏١٢:٢٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)


&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&amp;oldid=949701 --&gt;

{{وب|Sakura emad}} منیش دەمەوێت ببمە یەکێک لەوانەی کە دەیانەوێت ویکی فەرھەنگ سەربخەین، تکایە پێمبڵێ چۆن بیکەم؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:٢٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)

== ئەو بابەتانەی کە بۆ دەنگدان کاندید کراون ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١١:٢٤، ٢ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٥٠٥٨٦٩٨}}{{Pin message|}}
سڵاو پرسیارێکم ھەیە، ئەو بابەتانەی کە وەک بابەتی ھەڵبژێردراو یان باش کاندید دەکەین تا کەی دەمێننەوە لە حاڵەتی دەنگدان و دەنگیان بۆ نییە، ژمارەیەک بابەت کە خۆم نووسیومە کاندید کراون بۆ دەنگدان، وە أ کاتێکی زۆر درێژ تێپەڕیوە و ھیچ دەنگێک نییە، و بێگومان ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی ئەندامانی کارلێککار لەناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و بۆ ئەمەش، داواتان لێدەکەم پێداچوونەوە بەم بابەتانەدا بکەن و بە باشی بیانخوێننەوە، و ئێوەش دۆخیان دیاری بکەن .لە نێو بابەتە باشەکان و بابەتە ھەڵبژێردراوەکاندا قبوڵیان دەکەیت؟,, سوباس,, [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏٢٢:١٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]]: زۆر سپاس بۆ بەشدارییە بەبەھاکانت و درووستکردنی وتاری گوونجاو و پاڵاوتنیان، قسەکانت لە جێگای خۆیانن و ماوەیەکی زۆرە داتناون:
:* [[ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان/پاڵاوتن/تەھماسبی یەکەم|تەھماسبی یەکەم]]
:* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا]]
:* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/مەمالیکی عێراق|مەمالیکی عێراق]]
:* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/گۆڕەپانی کۆماری|گۆڕەپانی کۆماری]]
:ھەندێکیان دەنگیان بۆ دراوە تەنھا پێداچوونەوەیەکی پێویستە، ھەندێکیان ھێشتا دەنگیان نییە بەکورتی لە ئێستادا پێویست بە دەنگێکی زۆر ناکات بۆ ئەوەی ببن بە وتارێکی باش دوو دەنگ لەلایەن دوو بەکارھێنەری پێشکەوتوو بەبیرورای من بەسە بۆ ئەوەی ئەنجامێک بۆ وتارەکەت وەربگریت،
:من ھەوڵ دەدەم بە یەک بە یەکیان دا بچمەوە و سەیریان بکەم دەر ئەنجامیان بزانین لە کاتێکی نزیکدا {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)

== Wikipedia translation of the week: 2022-34 ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٤٥، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٨٠٩٤٧٣٩}}{{Pin message|}}
{| class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;&quot;
|-
|style=&quot;text-align:center;&quot;| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:In the Arbour]]'''&lt;br /&gt; &lt;/div&gt;

Please be bold and help translate this article!

----
[[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] ‏١١:٤٧، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)''
&lt;/div&gt;
|}

&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=23685356 --&gt;

== دەنگ بدە بە بابەتەکان ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٣٥، ٢١ی شوباتی ٢٠٣٣ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٩٢٦٠٢١١٩}}{{Pin message|}}
سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]، بابەتی زۆرم هەیە کە کاندیدم کرد بۆ دەنگدان لەنێو بابەتی هەڵبژێردراو و باشی ناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و ڕاشکاوانە، هەندێک کاندید بۆ هەندێک هاوکار دەبینم، بابەتەکە لە بابەتەکانی هەڵبژێردراودا هاتووە تەنها بە دوو دەنگ، بابەتەکانی هەڵبژێردراو، من هیوادارم دەنگ بدەن و بیانخەنە ناو لیستەکەوە، چونکە نزیکەی هەشت مانگ تێپەڕیوە، و ئەم بابەتانە هێشتا لە شوێنی خۆیانن بەبێ دەنگدان.سوپاس. [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏١١:٤٤، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC)

:s [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٣، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC)

== Wikipedia translation of the week: 2026-14 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Pulse (nightclub)]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Orlando FL Pulse Nightclub01.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Pulse''' was a gay bar, dance club, and nightclub in Orlando, Florida, founded in 2004 by Barbara Poma and Ron Legler. On June 12, 2016, the club was the scene of the second-deadliest mass shooting by a single gunman in U.S. history, and the second-deadliest terrorist attack on U.S. soil since the September 11 attacks. Forty-nine people were killed and 58 other people were injured. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٧، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30306870 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-15 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٢٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30306870 --&gt;</text>
      <sha1>mptbiy7948smjaonga967f8ywp8gvuz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574954</id>
      <parentid>1574951</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T02:56:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>12292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikipedia translation of the week: 2026-16 */ بەشی نوێ</comment>
      <origin>1574954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21459" sha1="2r6pip2453c3l0b8v9p6fqstjfi749p" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:&lt;span style=&quot;position:absolute; top:-9999px;&quot;&gt;User_Talk:&lt;/span&gt;{{font color|#f207cb|'''Sakura emad'''}}}}
&lt;div style=&quot;position: fixed; left:20px; bottom:0; display:block; height:120px;&quot;&gt;[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg|100px|Wikimedia Sverige]]&lt;/div&gt;

&lt;!--- ئەرشیڤ بۆت ---&gt;
{{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot
|archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی %(counter)s
|algo = old(20d)
|counter = 6
|maxarchivesize = 200K
|archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}}
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 2
}}

{{ئەرشیڤەکان}}


&lt;!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------&gt;
&lt;center&gt;ئەگەر لێرەی بۆ ئەوەی بزانیت بۆچی وتارەکەت تاگی سڕینەوەی لەسەرە یان دەسڕدرێتەوە,&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;باشترین شت ئەوەیە بچیت سەرچاوەی بۆ زیاد بکەیت.&lt;/center&gt;
&lt;br /&gt;
{| style=&quot;background:gray;&quot;
|&lt;span style=&quot;color: yellow&quot;&gt;[[Image:{{{image|Emblem-important.svg}}}|20px|Caution]] '''تێبینی بکە'''&lt;/span&gt;
|}
 
ئەگەر وتارەکەتم سڕیوەتەوە و دەتەوێ بزانیت بۆچی، ئەوا تکایە سەرەتا سەیرێکی ئەم سیاسەت و ڕێسایانەی ویکیپیدیا بکە لە خوارەوە:
{{col-begin|width=50%}}
|-
| 
*[[وپ:بایەخ]] (بایەخداری)
*[[وپ:ژکز]] (بایەخداری کەسایەتییەکان)
*[[وپ:سب]] (سەلماندنیبوون)
*[[وپ:دسب]] (ئاماژە بە سەرچاوە)
*[[وپ:کۆپی پەیست]] و [[وپ:لک]] (لەبەرگرتنەوە (کۆپیکردن)
|}
&lt;!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------&gt;

== ترجمە ==

{{Pin message|}}&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٦:٤١، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٣١ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٥١١٩٣١٨}}
دەمباش Sakura emad,

تحدثنا سابقًا عن ترجمة مقالات نساء بارزات، فأنا جمعتُ الآن بعض الأسماء، وھن:
* [[w:ar:وجدان النقیب]]
* [[w:ar:حنان فوزی المسعودی]] 
* [[w:ar:فیفیان صلیوا]] 
ومن غیر عراقیات:
* [[w:ar:عزیزة ھارون]] 
* [[w:ar:روز شحفة]]  
* [[w:ar:سلوی محمصانی مومنة]] 
* [[w:ar:جھان غزاوی عونی]]  
* [[w:ar:ثمار حلوانی]]  
وأظن فی البدایة تکفیک! زور سپاس. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏٠٠:٠١، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)

:مرحبا @[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] نعم صح بذکر شکرا لک، {{Doing|یُنفَّذ}}
:١. [[ڕۆوز شەحفە]] {{Done|تم}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٤، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
:٢. [[ویجدان نەقیب]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٦، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
:٣. [[عەزیزە ھاڕوون]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٥٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
:: شکرا لک Sakura Hana. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏١٠:٠٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
:::@[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]]
::::4. [[سەلوا محمەسانی]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
::::ئەم بەریزە سینەماکار نیە، گوناحە لەپال بەهمەن و شەوکەت ناوی بنوسریت، ئەم بەریزە یەک فیلمی کوردی بەناوی هەنسکی ئاسمان دروست کردووە، کە فلمیکی لاوازە و  ستافەکەی پەشیمانن لەو فیلمە، بەرهەمهینەرەکانی دوو گەنج بوون توشی زەرەریکی زۆر بوون، لە دوای ئەو زیان و شکستە بەرهەمهینەریکیان جوو بۆ هاندەران و ئەوی تریان وازی لەسینەما هینا. بۆیە باشتر وابە لابدریت بۆ سومعىی کورد جوان نیە و نابیت بکریتە نموونەی فیلمی کوردی. [[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Cinamekurdi|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٥، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC)
:::::@[[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] نازانم باسی کێ دەکەیت بە دیاریکراوی بەڵام ھەموو ئەوانەی لە سەرەوە نووسراون زۆربەیان شاعیرن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٤:٥١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC)
:::::: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC)

== سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٢٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٧٠٤٩٧٠٩}}{{Pin message|}}
&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٥:٤٤، ٣٠ی ئایاری ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٦٩٥٠٨٦٨٣}}
سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&amp;cat=0&amp;wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت.

ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC)

:[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|@MediaWiki message delivery]] شتێکی جوانە [[بەکارھێنەر:Ranjzaidan|Ranjzaidan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ranjzaidan|لێدوان]]) ‏١٢:٢٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)


&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&amp;oldid=949701 --&gt;

{{وب|Sakura emad}} منیش دەمەوێت ببمە یەکێک لەوانەی کە دەیانەوێت ویکی فەرھەنگ سەربخەین، تکایە پێمبڵێ چۆن بیکەم؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:٢٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)

== ئەو بابەتانەی کە بۆ دەنگدان کاندید کراون ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١١:٢٤، ٢ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٥٠٥٨٦٩٨}}{{Pin message|}}
سڵاو پرسیارێکم ھەیە، ئەو بابەتانەی کە وەک بابەتی ھەڵبژێردراو یان باش کاندید دەکەین تا کەی دەمێننەوە لە حاڵەتی دەنگدان و دەنگیان بۆ نییە، ژمارەیەک بابەت کە خۆم نووسیومە کاندید کراون بۆ دەنگدان، وە أ کاتێکی زۆر درێژ تێپەڕیوە و ھیچ دەنگێک نییە، و بێگومان ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی ئەندامانی کارلێککار لەناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و بۆ ئەمەش، داواتان لێدەکەم پێداچوونەوە بەم بابەتانەدا بکەن و بە باشی بیانخوێننەوە، و ئێوەش دۆخیان دیاری بکەن .لە نێو بابەتە باشەکان و بابەتە ھەڵبژێردراوەکاندا قبوڵیان دەکەیت؟,, سوباس,, [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏٢٢:١٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]]: زۆر سپاس بۆ بەشدارییە بەبەھاکانت و درووستکردنی وتاری گوونجاو و پاڵاوتنیان، قسەکانت لە جێگای خۆیانن و ماوەیەکی زۆرە داتناون:
:* [[ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان/پاڵاوتن/تەھماسبی یەکەم|تەھماسبی یەکەم]]
:* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا]]
:* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/مەمالیکی عێراق|مەمالیکی عێراق]]
:* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/گۆڕەپانی کۆماری|گۆڕەپانی کۆماری]]
:ھەندێکیان دەنگیان بۆ دراوە تەنھا پێداچوونەوەیەکی پێویستە، ھەندێکیان ھێشتا دەنگیان نییە بەکورتی لە ئێستادا پێویست بە دەنگێکی زۆر ناکات بۆ ئەوەی ببن بە وتارێکی باش دوو دەنگ لەلایەن دوو بەکارھێنەری پێشکەوتوو بەبیرورای من بەسە بۆ ئەوەی ئەنجامێک بۆ وتارەکەت وەربگریت،
:من ھەوڵ دەدەم بە یەک بە یەکیان دا بچمەوە و سەیریان بکەم دەر ئەنجامیان بزانین لە کاتێکی نزیکدا {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)

== Wikipedia translation of the week: 2022-34 ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٤٥، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٨٠٩٤٧٣٩}}{{Pin message|}}
{| class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;&quot;
|-
|style=&quot;text-align:center;&quot;| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:In the Arbour]]'''&lt;br /&gt; &lt;/div&gt;

Please be bold and help translate this article!

----
[[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] ‏١١:٤٧، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)''
&lt;/div&gt;
|}

&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=23685356 --&gt;

== دەنگ بدە بە بابەتەکان ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٣٥، ٢١ی شوباتی ٢٠٣٣ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٩٢٦٠٢١١٩}}{{Pin message|}}
سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]، بابەتی زۆرم هەیە کە کاندیدم کرد بۆ دەنگدان لەنێو بابەتی هەڵبژێردراو و باشی ناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و ڕاشکاوانە، هەندێک کاندید بۆ هەندێک هاوکار دەبینم، بابەتەکە لە بابەتەکانی هەڵبژێردراودا هاتووە تەنها بە دوو دەنگ، بابەتەکانی هەڵبژێردراو، من هیوادارم دەنگ بدەن و بیانخەنە ناو لیستەکەوە، چونکە نزیکەی هەشت مانگ تێپەڕیوە، و ئەم بابەتانە هێشتا لە شوێنی خۆیانن بەبێ دەنگدان.سوپاس. [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏١١:٤٤، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC)

:s [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٣، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC)

== Wikipedia translation of the week: 2026-14 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Pulse (nightclub)]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Orlando FL Pulse Nightclub01.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Pulse''' was a gay bar, dance club, and nightclub in Orlando, Florida, founded in 2004 by Barbara Poma and Ron Legler. On June 12, 2016, the club was the scene of the second-deadliest mass shooting by a single gunman in U.S. history, and the second-deadliest terrorist attack on U.S. soil since the September 11 attacks. Forty-nine people were killed and 58 other people were injured. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٧، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30306870 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-15 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٢٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30306870 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-16 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30306870 --&gt;</text>
      <sha1>2r6pip2453c3l0b8v9p6fqstjfi749p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کۆمەڵکوژیی مەرعەش</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177315</id>
    <revision>
      <id>1574851</id>
      <parentid>1574767</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:02:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1574851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10037" sha1="nwyvyx6rac4e74621hkuki3mt5gb2pt" xml:space="preserve">{{زانیارییەکانی ھێرش بۆ سەر خەڵکی ئاسایی
| سەردێڕ             = کۆمەڵکوژیی مەرعەش
| وێنە               =
| قەبارەی وێنە         =
| شرۆڤەی وێنە        =
| نەخشە             =
| قەبارەی نەخشە       =
| شوێن             = [[مەرعەش]]، [[باکووری کوردستان]]
| ڕێکەوت            = کانوونی یەکەمی ١٩٧٨
| کات              =
| کاتی ناوچەیی       =
| ئامانج             =
| جۆری ھێرش       =
| چەکوچۆڵ          =
| خەسارەتەکان       =
| بریندارەکان         = ٣٬٠٠٠–١٬٠٠٠
| قوربانی           = ١٨٥–١٠٥
| ھەنگاونەرانی تۆمەتبار =
| ژمارەی بەشداربووان  =
| داکۆکیکەران        = [[گورگە بۆرەکان]]&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Rabasa|یەکەم١=Angel|دوایین٢=Larrabee|یەکەم٢=F. Stephen|سەردێڕ=The Rise of Political Islam in Turkey|ناونیشان=https://archive.org/details/riseofpoliticali0000raba|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[RAND Corporation]]|شوێن=Santa Monica|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٣٣٠-٤٤٥٧-٠|وتەگێڕانەوە=In the 1978 Kahramanmaraş incident, rightwing &quot;Grey Wolves&quot; killed about 100 left-wing activists.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Orhan Kemal Cengiz |بەستەری نووسەر=Orhan Kemal Cengiz |سەردێڕ=Why was the commemoration for the Maraş massacre banned? |ناونیشان=http://www.todayszaman.com/columnist/orhan-kemal-cengiz/why-was-the-commemoration-for-the-maras-massacre-banned_302207.html |ئیش=[[Today's Zaman]] |ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|وتەگێڕانەوە=This was the beginning of the massacre; later on, angry mobs lead by grey wolves scattered into the city, killing and raping hundreds of Alevis. |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151007145955/http://www.todayszaman.com/columnist/orhan-kemal-cengiz/why-was-the-commemoration-for-the-maras-massacre-banned_302207.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢١}}&lt;/ref&gt;
}}

'''کۆمەڵکوژیی مەرعەش''' ({{بە تورکی|Maraş katliamı}}، {{بە کوردیی باکووری|Komkujiya Gurgumê}}) کۆمەڵکوژیی زیاتر لە ١٠٠ [[کورد]]ی [[عەلەوی]]&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Orhan|یەکەم=Mehmet|سەردێڕ=Political Violence and Kurds in Turkey: Fragmentations, Mobilizations, Participations &amp; Repertoires|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-١-٣١٧-٤٢٠٤٤-٦|پەڕەکان=٨٦}}&lt;/ref&gt; لە شاری [[مەرعەش]]، [[باکووری کوردستان]]، لە کانوونی یەکەمی ١٩٧٨ بوو، کە لەلایەن گرووپی [[نیۆفاشیزم]]ی [[گورگە بۆرەکان]] ئەنجامدرا.&lt;ref name=david&gt;A modern history of the Kurds, By David McDowall, p. [https://books.google.com/books?id=1tarN6gfxX8C&amp;pg=PA415&amp;lpg=PA415&amp;dq=Maras+Massacre&amp;source=bl&amp;ots=VugE6xVwFk&amp;sig=_gQUK4y0PGbXNK5qjQNJC9lwUvc&amp;hl=en&amp;ei=B-4tTPyoC4OBlAf0pMnhCg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CBUQ6AEwADgK#v=onepage&amp;q=Maras%20Massacre&amp;f=false 415]&lt;/ref&gt;

== پێشینە ==

ڕووداوەکان لە مەرعەش لە ١٩ تا ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٨ بەردەوام بوون. بە [[بۆمب]]ێک کە فڕێدرایە ناو [[سینەما]]یەک کە زۆربەی ئامادەبووانی ڕاستڕەو بوون دەستی پێکرد. دەنگۆ بڵاوبووەوە کە چەپڕەوەکان بۆمبەکەیان فڕێداوە. ڕۆژی دواتر، بۆمبێک فڕێدرایە ناو [[قاوەخانە]]یەک کە [[چەپڕەوی|چەپڕەوەکان]] تێیدا دەھاتن و دەچوون. لە ئێوارەی ٢١ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٨ مامۆستاکان [[حاجی چۆلاک]] و [[مستەفا یووزباشیئۆغڵوو]]، کە بە چەپڕەو دەناسران، لە ڕێگەی گەڕانەوە بۆ ماڵەوە کوژران. بڕیار بوو مەراسیمی بەخاکسپاردنیان ڕۆژی دواتر بەڕێوە بچێت بەڵام پێکدادانی چەکداری لە دەرەوەی ئەو مزگەوتەی کە بڕیار بوو نوێژی لێ بکرێت ڕووی دا و ڕێگری لە مەراسیمەکە کرد. تا کۆتاییی ڕۆژەکە، سێ کەس کوژران و موڵک و ماڵ و شوێنەکانی کار وێران کران.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20120314014656/http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=774107&lt;/ref&gt;

== کۆمەڵکوژی ==

لە ماوەی پێنج ڕۆژی دواتردا، زیاتر لە سەد کەس کوژران، کە زۆربەیان ژن و منداڵ بوون کە بە خوێنێکی ساردەوە لە ماڵەوە کوژران. بەشەکانی مەرعەش وێران کران و دواتر قەدەغەی ھاتووچۆ لە شارەکەدا سەپێندرا. نە سوپا و نە پۆلیس ھەوڵی ڕاگرتنی کردەوەکانیان نەدا. لە ٢٣ی کانوونی یەکەمدا، جەماوەر ھێرشیان کردە سەر ئەو گەڕەکانەی عەلەوییەکانی لێ دەژیان، ھێرشیان کردە سەر خەڵک و خانوو و دووکانەکانیان وێران کردن. زۆرێک لە نووسینگەکان، لەوانەش نووسینگەی [[کۆنفیدراسیۆنی سەندیکا پێشکەوتنخوازەکانی تورکیا]] (دیسک)، [[کۆمەڵەی مامۆستایانی تورکیا]] (تۆب-دەر)، کۆمەڵەی ئەفسەرانی پۆلیس (پۆڵ-دەر) و [[پارتی کۆماریی گەل]] (جەھەپە)، وێران کران. تا ٢٦ی کانوونی یەکەم، شارەکە و بارودۆخەکە کۆنترۆڵ کران و حکوومەت لە سێزدە پارێزگادا باری نائاساییی ڕاگەیاند. زۆربەی قوربانییەکان لە دانیشتووانە کەمەکەی [[عەلەویی کوردی|کوردە عەلەوییەکان]] بوون لە ناوچە سوننەنشینەکانی شارەکەدا. عەلەوییەکانیش کۆچبەری [[مامەکی]] بوون.

لە کاتی دادگاییکردنەکەدا شایەتحاڵەکان شایەتییان دا کە زۆربەی کات ھێرشبەرەکان داوایان لە قوربانییەکان کردووە بسەلمێنن کە [[موسڵمان]] و [[تورک]]ن.&lt;ref&gt;Sinclair-Webb, Emma (2003). White, Paul Joseph; Jongerden, Joost (eds.). Turkey's Alevi Enigma: A Comprehensive Overview. Brill Publishers. pp. 222–223. ISBN 9789004125384.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://bianet.org/haber/remembering-the-maras-massacre-in-1978-103813&lt;/ref&gt;

== قوربانییەکان ==
ئامارەکانی قوربانییان کەمێک جیاوازن. تۆڕی پەیوەندیی سەربەخۆی بیانێت ئیدیعا دەکات کە ١١١ کەس کوژراون، لە کاتێکدا [[ڕۆژنامەی زەمان]] ژمارەی مردووەکان بە ١٠٥ کەس دادەنێت.

== لێکەوتەکان ==
بۆچوونی شایەتحاڵەکان ئەم تێبینییانەی خوارەوە لەخۆ دەگرێت:

شەیخۆ دەمیر: «بەڕێوەبەری پۆلیسی مەرعەش لەو کاتەدا عەبدولقادر ئەکسوو بوو. کۆمەڵکوژییەکە لەلایەن دەزگای ھەواڵگریی تورکیا ([[میت]])، [[پارتی بزووتنەوەی نەتەوەیی]] ([[مەھەپە]]) و ئیسلامییەکان پێکەوە ڕێکخرابوو... ھەر کە ھەواڵی کۆمەڵکوژییەکەم بیست، چووم بۆ مەرعەش. بەیانییەکەی چووم بۆ نەخۆشخانەی دەوڵەتیی [[مەرعەش]]. لەوێ، پەرستارێکم بینی کە دەمناسی... کاتێک منی بینی، سەری سووڕما: «شەیخۆ، لەکوێوە ھاتووی؟ لێرە ھەموو کەس دەکوژن. لایەنی کەم دە کەسیان کە سووک بریندار بوون لە خوارەوەی نەخۆشخانەکە بردووە و کوشتوویانن». ئەمە لەژێر چاودێریی سەرۆکی پزیشکانی نەخۆشخانەی دەوڵەتیی مەرعەشدا کرا. پارێزەر خەلیل گوللووئۆغڵوو بەدواداچوونی بۆ دۆسیەی کۆمەڵکوژیی مەرعەش دەکرد. ئەو دۆسییانەی کە لای بوون ھەرگیز بڵاو نەکرانەوە. ئەو بەھۆی بەدواداچوونی دۆسیەکە کوژرا».

[[مریەم پۆڵات]]: «ئەوان بەیانی دەستیان پێکرد، ھەموو خانووەکانیان سووتاند، و تا پاشنیوەڕۆ بەردەوام بوون. منداڵێک لەناو [[بۆیلەر]]ێکدا سووتێنرا. ھەموو شتێکیان تاڵان کرد. ئێمە لەناو ئاوی ژێرزەمینەکەدا بووین، لە سەروومانەوە تەختەی دار ھەبوون. تەختەکان دەسووتان و بەسەرماندا دەکەوتن. خانووەکەم بوو بە خۆڵەمێش. ئێمە ھەشت کەس بووین لە ژێرزەمینەکە؛ نەیانبینیین و ڕۆیشتن».

== ئەمانەش ببینە ==
* [[کۆمەڵکوژیی دەرسیم]]
* [[کۆمەڵکوژیی سێواس]]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

{{تووڵی دەروازە|مێژوو|شەڕ|کوردستان|تورکیا|سیاسەت}}

[[پۆل:تورکیا لە ١٩٧٨]]
[[پۆل:کۆمەڵکوژی لە ١٩٧٨]]
[[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]]
[[پۆل:کۆمەڵکوژییەکان لە تورکیا]]
[[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان]]
[[پۆل:چەوساندنەوەی کوردەکان لە تورکیا]]</text>
      <sha1>nwyvyx6rac4e74621hkuki3mt5gb2pt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ئیمپراتۆریەتی جین (٢٦٦-٤٢٠)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179811</id>
    <revision>
      <id>1574885</id>
      <parentid>1574823</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T16:02:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:Jin Dynasty (265-420)|Jin Dynasty (265-420)]] بۆ [[:Commons:Category:Jin Dynasty (266-420)|Jin Dynasty (266-420)]]</comment>
      <origin>1574885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7112" sha1="pofm6y4aolmnc0qgflzoxv2z3eid2bb" xml:space="preserve">{{بێسەرچاوە}}
{{داتابۆکس|وێنە=Western Jeun Dynasty 280 CE.png}}
'''ئیمپراتۆرییەتی جین''' ({{بە چینی|晉朝}} شێوازی خوێندنەوە: جین چاۆ) یان زنجیرە فەرمانڕەوایی جین، ھەنێک جار وەک '''سیما جین''' (司馬晉) ئەخوێنرێتەوە یان '''دوو جینەکان''' (兩晉) ئیمپراتۆرییەتێک بوو لە مێژووی دێرینی چین کە لە ٢٦٦ تا ٤٢٠ ی زایینی بەردەوام بووە، ئیمپراتۆرییەتەکە لەلایەن [[سیما یان]] دامەزراوە، گەورەترین کوڕی [[سیما ژاۆ]]، کە لە پێشوو پێش دامەزراندنی ئیمپراتۆرییەت پاشای جینی پێشووتر بوو، کە ئەویش وەک یەکێک لە دامەزرێنەرانی ئیمپراتۆرییەتەکە دەناسرا، بەیەکەوە لەگەڵ برا گەورەی [[سیما ژاۆ]]، [[سیما شی]] و باوکی [[سیما یی]]. لە [[سەردەمی سێ شانشینەکە]] لە (٢٢٠ تا ٢٨٠ ی زایینی) کە کۆتایی بە داگیرکارییەکانی [[ڕۆژھەڵاتی وو]] ھێنا، و ڕێکخستنەوەی لە چین کرد. (ڕێکخستنەوەی ولایەتەکان).

==مێژوو==
===پێشینە===
لە ماوەی سەردەمی [[سێ شانشینەکە]]دا، ھۆزی [[سیما (پاشناوی چینی)|سیما]]—کە سەرکەوتووترین کەسیان [[سیما یی]] بوو—لە ناو شانشینی [[کاو وێی]] کە باڵادەست بوو بەسەر باکووری چیندا، ناوبانگیان دەرکرد. سیما یی [[وەسی|وەسیی]] کاو وێی بوو، و لە ساڵی ٢٤٩دا کودەتایەکی ئەنجام دا کە بە [[ڕووداوی گۆڕەکانی گاۆپینگ]] ناسراوە، ھۆزی سیما دەستی کرد بە تێپەڕاندنی دەسەڵاتی ھۆزی کاو لە شانشینەکەدا. دوای مردنی سیما یی لە ساڵی ٢٥١، کوڕە گەورەکەی سیما یی، [[سیما شی]] وەک وەسیی کاو وێی شوێنی باوکی گرتەوە، و کۆنترۆڵی توندی ھۆزی سیمای بەسەر گۆڕەپانی سیاسیی کاو وێیدا پاراست. دوای مردنی سیما شی لە ساڵی ٢٥٥، برای بچووکی سیما شی، [[سیما ژاۆ]] بوو بە وەسیی کاو وێی. سیما ژاۆ بە سەرکوتکردنی ڕاپەڕین و ناڕەزایەتییەکان زیاتر خزمەتی بەرژەوەندییەکانی ھۆزەکەی کرد.

لە ساڵی ٢٦٣دا، ئەو سەرپەرشتیی ھێزەکانی کاو وێی کرد لە داگیرکردنی [[شو ھان]] و گرتنی [[لیو شان]] (کوڕی [[لیو بێی]])، کە ئەمەش یەکەم لەناوچوونی یەکێک لە سێ شانشینەکەی نیشان دا. کارەکانی سیما ژاۆ نازناوی پاشای جینی پێ بەخشی، کە دوایین پلەی بەدەستھێنراو بوو لەژێر پلەی ئیمپراتۆردا. نازناوەکەی پێ بەخشرا چونکە ماڵی باوباپیرانی لە [[شارستانی وێن، ھێنان|شارستانی وێن]] ھەڵکەوتبوو، لەسەر خاکی [[ویلایەتی جین|ویلایەتی جینی]] سەردەمی [[خانەدانی ژۆو]]، کە ناوەندەکەی لەسەر ڕووباری جین بوو لە [[شانسی]]. خولیای سیما ژاۆ بۆ تەخت دیار بوو، بەڵام پێش ئەوەی بتوانرێت ھەوڵێکی زەوتکردن بدرێت لە ساڵی ٢٦٥دا کۆچی دوایی کرد، و دەرفەتەکەی بۆ کوڕە پڕ لە تەماحەکەی، [[سیما یان]] بەجێھێشت.

===جینی ڕۆژاوا (٢٦٦–٣١٦) ===
====دامەزراندن و یەکخستنەوە====
[[File:Western Jin Porcelain Female Figure (9832737224).jpg|وێنۆک|پەیکەرێکی چینیی سەردەمی جینی ڕۆژاوا]]
خانەدانی جین لەلایەن سیما یانەوە دامەزرا، کە بە ئیمپراتۆر وو («ئیمپراتۆری جەنگاوەری جین») ناسرابوو. دوای ئەوەی لە ساڵی ٢٦٥دا وەک پاشای جین و وەسیی [[کاو وێی]] شوێنی [[سیما یی|باوکی]] گرتەوە، سیما یان لە شوباتی ٢٦٦دا خۆی وەک ئیمپراتۆری خانەدانی جین ڕاگەیاند و دوا فەرمانڕەوای وێی، [[کاو خوان]]ی ناچار کرد دەست لەکار بکێشێتەوە. ئیمپراتۆر وو ڕێگەی بە کاو خوان دا باقی ژیانی بە ڕێزەوە وەک میری چێنلیو بژی، و دواتر بە مەراسیمێکی ئیمپراتۆری بە خاک سپێردرا. لە ساڵی ٢٨٠دا، ئیمپراتۆر وو [[وو-ی ڕۆژھەڵات|وو-ی ڕۆژھەڵاتی]] داگیر کرد و ناوکی چینی یەکخستەوە، بەمەش کۆتایی بە سەردەمی سێ شانشینەکە ھێنا.

دوابەدوای یەکخستنەوەکە، چین چووە ناو دە ساڵ لە ئاشتی و خۆشگوزەرانیی ئابووری، بە شێوەیەک کە باسەکان وردەکاریی شێوازی ژیانی زیادەڕۆ و نامۆکانی چینایەتی ئەرستۆکراسی دەگێڕنەوە. لە ناوخۆدا، ئیمپراتۆر وو پابەند بوو بە [[مافی نۆبەرایەتی]] بە دەرکردنی فەرمانێک کە کوڕە گەورەکەی، سیما ژۆنگ، کە دوای مردنی بە [[ئیمپراتۆر ھویی جین|ئیمپراتۆر ھویی]] ناسرا، وەک جێنشینی تەخت شوێنی دەگرێتەوە، سەرەڕای [[کەمئەندامیی گەشەسەندن|کەمئەندامیی گەشەسەندنی]] دیاری. بۆ پاراستنی میراتگر و خانەدانەکەی، دەسەڵاتی بە میر و دووکەکانی دا بە دەستنیشانکردنیان بۆ پێگە گرنگە سەربازی و کارگێڕییەکان. لەم نێوەندەدا، چەند بەرپرسێکیش دەستیان کرد بە دەربڕینی نیگەرانی سەبارەت بە زیادبوونی دانیشتووان و مامەڵەکردن لەگەڵ گەلە جۆراوجۆرە نا-ھانەکان («[[پێنج بەربەرییەکە]]») کە بۆ چەندین سەدە لە باکووری [[چین]] نیشتەجێ ببوون.

==سەرچاوەکان==
{{سەرچاوەکان}}
== بەستەرە دەرەکییەکان ==
{{پۆلی کۆمنز|Jin Dynasty (266-420)}}

{{تووڵی دەروازە|مێژوو|جوگرافیا|چین}}
{{Authority control}}
[[پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی چین لە سەدەی پێنجەم]]
[[پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین]]
[[پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین]]
[[پۆل:ئیمپراتۆریەتیی جین (٢٦٥-٤٢٠)]]
[[پۆل:شانزە شانشینەکە]]</text>
      <sha1>pofm6y4aolmnc0qgflzoxv2z3eid2bb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ئیمپراتۆریەتیی جین (١١١٥–١٢٣٤)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179812</id>
    <revision>
      <id>1574911</id>
      <parentid>1574821</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:02:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}</comment>
      <origin>1574911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7168" sha1="svn2vnnn44xscihsec9i6gqu4pezf1u" xml:space="preserve">{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{Databox|وێنە=Jin_Dynasty_1141_(no_borders).png
}}
'''ئیمپراتۆریەتی جین''' ({{بە چینی|金朝}}، {{دەقاودەق|جین چاوۆ}}) بە فەرمی وەک چینی مەزن ناسراوە کە لە ١١١٥ تا ١٢٣٤ ی زاینی بەردەوام بوو یەکێکە لە دوایین زنجیرە فەرمانڕەوایییەکان لەسەر ھەبوونی دەسەڵاتی [[مەغۆل]]ەکان بەسەر [[چین]]، ناوەکەی وەک کین، جوچین جین، جین دەنوسرێت تا جیاواز بکرێتەوە لە [[ئیمپراتۆریەتی جین (٢٦٦-٤٢٠)|جینی پێشوو]] تر.

==بنەچە==
===گەلی مۆھێ===
[[گەلی مۆھێ]]ی [[زمانە تونگووسییەکان|تونگووسی]] ئاخێو کە لەو شوێنەی ئێستا [[باکووری ڕۆژھەڵاتی چین]]ە دەژیان، باوترین باوباپیرانی ئاماژەپێکراوی خانەدانی جین و گرووپی نەتەوەیی [[گەلی جورچێن|جورچێن]]ی فەرمانڕەوایانن. ئەوان لە دەقە چینییەکاندا لە کۆتاییی سەدەی پێنجەمی زایینیدا ئاماژەیان پێ کراوە.{{sfn|Twitchett|Fairbank|Franke|1994|p=218}} مۆھێیەکان بە پلەی یەکەم گەلێکی نیشتەجێ بوون کە خەریکی ڕاوکردن، بەخێوکردنی بەراز بوون و بەرھەمەکانی وەک پاقلەی [[سۆیا]]، [[گەنم]]، مەلووج و [[برنج]]یان دەچاند. [[ئەسپ]] لە ناوچەکەدا دەگمەن بوو تا سەردەمی [[خانەدانی تانگ|تانگ]] و ئاژەڵداری بە شێوەیەکی بەرفراوان بڵاونەبوو تا سەدەی ١٠ لەژێر دەسەڵاتی [[خیتانەکان]]دا. مۆھێیەکان بەرھەمەکانی ئایەزنیان (Reindeer) ھەناردە دەکرد و ڕەنگە سواریشیان بووبێتن. ئەوان [[کۆیلایەتی]]ی بەکۆمەڵیان ئەنجام دەدا و کۆیلەکانیان بۆ یارمەتیدان لە ڕاوکردن و کارە کشتوکاڵییەکاندا بەکاردەھێنا.{{sfn|Gorelova|2002|pp=13–14}}{{sfn|Crossley|1997|p=17}} تانگ مۆھێی وەک گەلێکی دڕندە و بێ کولتوور پەسن کردووە کە تیرە ژەھراوییەکانیان بەکارھێناوە.{{sfn|Crossley|1997|p=124}}

دوو بەھێزترین گرووپی مۆھێ بریتی بوون لە [[ھێیشوی مۆھێ]] (مۆھێی ئاوی ڕەش) لە باکوور، کە بە ناوی [[ئامور|ڕووباری ھێیلۆنگ]] (ڕووباری ڕەش) ناونرابوو، و [[سۆمۆ مۆھێ]] لە باشوور، کە بە ناوی [[ڕووباری سۆنگھوا]] ناونرابوو. بەپێی نەریتە باوباپیرانییەکانی جورچێنەکانی سەرەتای سەدەی ١٢، گەلەکەیان لە ھێیشوی مۆھێ لە ناوچە شاخاوییە دارستانییەکانی ڕۆژھەڵاتی [[مەنچوریا]] و [[پریمۆرسکی کرای]] ڕووسیاوە دەرکەوتوون.{{sfn|Crossley|1997|pp=18–20}} لە سەدەی ١٠دا، مۆھێ گروپێکیان پێکھێنا کە بە یەکێتیی ووگوۆ ({{lang|zh|五國}}) («پێنج نەتەوە») ناسراوە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی [[جیلین]]ی مۆدێرن کە بەشداریشی لە بەرزبوونەوەی جورچێنەکاندا کردووە.{{sfn|Franke|1994|pp=217–220}} ڕەنگە باس لە جورچێنەکان وەک گەلی ڕووژێی بچووک کرابێت کە لە ساڵی ٧٤٨دا زیو و زێڕیان پێشکەشی دەرباری تانگ کردووە، ئەگەرنا جورچێنەکان لە تۆمارە مێژووییەکاندا تا سەدەی ١٠ وەک باجدەر بۆ دەربارەکانی [[خانەدانی لیاو|لیاو]]، [[تانگی دواتر]] و [[خانەدانی سۆنگ|سۆنگ]] دەرناکەون. باڵیۆزخانەیەکی جورچێن بۆ تانگی دواتر لە ساڵی ٩٢٥دا تۆمار کراوە و باڵیۆزخانەیەکیش بۆ سۆنگ لە ساڵی ٩٦١دا کە لە ڕێگەی دەریاوە لە نیمچە دوورگەی [[لیاوۆدۆنگ]] گەیشتوون. ئەوان خەریکی ڕاوکردن، ماسیگرتن بوون و گای ماڵییان ڕادەگرت، لەکاتێکدا ھەناردە سەرەکییەکەیان ئەسپ بوو. لە ناوەڕاستی سەدەی ١١دا ھیچ نووسین، ڕۆژژمێر یان فەرمانگەیەکیان نەبوو. جورچێنەکان لەو کاتەدا کارەکتەری سیاسیی بچووک بوون لە سیستەمی نێودەوڵەتیدا. تا سەدەی ١٠، جورچێنەکان ببوونە شوێنکەوتەی خانەدانی لیاو، بەڵام ژمارەیەک نێردەی باجدان و بازرگانییان بۆ پایتەختی سۆنگ لە [[کایفێنگ]] نارد، کە لیاو بە بێسوود ھەوڵی ڕێگری لێ کرد.{{sfn|Franke|1994|pp=217–220}} ھەندێک جورچێن باجیان بە [[گۆریۆ]] دەدا و لە کاتی [[جەنگی گۆریۆ-خیتان]]دا لەگەڵ ئەوان بوون. ئەوان لەبەر پێویستیی سیاسی و بۆ سوودی ماددی باجیان پێشکەشی ھەردوو دەربارەکە دەکرد.{{sfn|Breuker|2010|pp=220–221}}{{sfn|Twitchett|Fairbank|Franke|1994|p=218}}

لە سەدەی ١١دا، ناڕەزایەتییەکی بەرفراوان دژی دەسەڵاتی [[گەلی خیتان|خیتان]] لە نێوان جورچێنەکاندا ھەبوو، چونکە لیاو بە توندوتیژی باجی ساڵانەی لە ھۆزە جورچێنەکان وەردەگرت. بە سوودوەرگرتن لە ئارەزووی جورچێنەکان بۆ سەربەخۆیی لە خیتانەکان، سەرۆک [[ووگوونای]] (١٠٢١–١٠٧٤) لە عەشیرەتی [[وانیان]] ناوبانگی دەرکرد و باڵادەست بوو بەسەر ھەموو ڕۆژھەڵاتی مەنچوریا لە [[کێوی چانگبای]]یەوە تا ھۆزەکانی ووگوۆ. بەپێی نەریت، ووگوونای نەوەی نەوەی شەشەمی [[ھانپوو]] بوو، لەکاتێکدا باوکی خاوەنی نازناوێکی سەربازی بوو لە دەرباری لیاو، ھەرچەندە نازناوەکە ھیچ دەسەڵاتێکی ڕاستەقینەی پێ نەدەبەخشی یان نەبوو. دواجار نەوەکەی [[وانیان ئاگودا|ئاگودا]] خانەدانی جینی دامەزراند.{{sfn|Franke|1994|p=220}}

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
== بەستەرە دەرەکییەکان ==
{{پۆلی کۆمنز|Jin Dynasty (1115-1234)|ئیمپڕاتۆرییەتی چین (١١١٥–١٢٣٤)}}

{{تووڵی دەروازە|مێژوو|چین}}
[[پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین]]
[[پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین]]</text>
      <sha1>svn2vnnn44xscihsec9i6gqu4pezf1u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کۆمەڵکوژیی زیلان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193582</id>
    <revision>
      <id>1574852</id>
      <parentid>1574762</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:02:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1574852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12752" sha1="quj8cgzsonqxe29rbq0nug3b5nw0bhy" xml:space="preserve">{{Coord|39|12|10|N|43|22|20|E|type:city_region:US|display=title}}
{{زانیارییەکانی ھێرش بۆ سەر خەڵکی ئاسایی
| سەردێڕ                = کۆمەڵکوژیی زیلان
| وێنە                  = Zilanmassacre.jpg
| قەبارەی وێنە          = 250px
| شرۆڤەی وێنە           = سەردێڕی [[ڕۆژنامەی جمھوورییەت]] لە ڕێکەوتی ١٣ی تەممووزی ١٩٣٠: خاوێنکردنەوە دەستپێکرا! ئەوانەی کە لە [[دۆڵی زیلان]]دا بوون بە تەواوی لەناو بران و ھیچ یەکێکیان زیندوو نەمانەوە. ئۆپەراسیۆنەکان لە [[کێوی ئارارات]] درێژەی ھەیە. بەپێی کۆتا زانیارییەکان خاوێنکردنەوەکان لە ناوچەی [[ئیردیش]]، [[کێوی سیپان]] و دۆڵی زیلان بەتەواوی بە ئەنجام گەیشتوون.
| نەخشە                 =
| قەبارەی نەخشە         =
| شوێن                  = [[تورکیا]] ([[باکووری کوردستان]])
| ڕێکەوت                = ١٢–١٣ تەممووزی ١٩٣٠
| کات                   =
| کاتی ناوچەیی          =
| ئامانج                = خەڵکی سڤیلی کورد
| جۆری ھێرش             = [[کۆمەڵکوژی]]
| چەکوچۆڵ               =
| خەسارەتەکان           =
| بریندارەکان           =
| قوربانی               = ٥٬٠٠٠–١٥٬٠٠٠ (ئامارە فەرمییەکانی تورکیا){{ھن}}٤٥٬٠٠٠ (گەواھیدەران)
| ھەنگاونەرانی تۆمەتبار = [[عیسمەت ئینۆنو]]{{ھن}}[[ھێزەکانی سوپای تورکیا]]{{ھن}}[[کەمالیستەکان]]
| ژمارەی بەشداربووان    =
| داکۆکیکەران           =
}}

'''کۆمەڵکوژیی زیلان'''&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Houston|یەکەم١=Christopher|سەردێڕ=Islam, Kurds and the Turkish nation state|ناونیشان=https://archive.org/details/islamkurdsturkis0000hous|ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Berg|شوێن=Oxford|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٩٧٣-٤٧٧-٣|پەڕە=[https://archive.org/details/islamkurdsturkis٠٠٠٠hous/page/١٠٢ ١٠٢]|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en}}&lt;/ref&gt; ({{بە کوردیی باکووری|Komkujiya Zîlanê}}،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Dewlet şopên komkujiya Zîlanê ji holê radike!|ناونیشان=http://anfkurdi.com/rojava-sUriye/dewlet-sopen-komkujiya-zilane-ji-hole-radike-116107|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ئیش=ANF News|agency=Ajansa Nûçeyan a Firatê|بڵاوکەرەوە=anfkurdi.com|زمان=ku}}&lt;/ref&gt; {{بە تورکی|Zilan Katliamı&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Zilan Katliamı'nı anlatan dede yürekleri burktu!|ناونیشان=https://www.tuzlagundem.com/haber/zilan-katliamini-anlatan-dede-yurekleri-burktu-42194.html|ئیش=TuzlaGündem|agency=TuzlaGündem|بڵاوکەرەوە=tuzlagundem.com|زمان=tr|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211029175046/https://www.tuzlagundem.com/haber/zilan-katliamini-anlatan-dede-yurekleri-burktu-42194.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; یان Zilan Deresi Katliamı}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Evrensel|دوایین١=Gazetesi|سەردێڕ=Zilan Deresi Katliamı AİHM'de|ناونیشان=https://www.evrensel.net/haber/27726/zilan-deresi-katliami-aihmde|وێبگە=Evrensel.net|زمان=tr-TR}}&lt;/ref&gt;) کۆمەڵکوژیی&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Tan|یەکەم١=Altan|سەردێڕ=Kürt sorunu|بڵاوکەرەوە=Timaş|شوێن=Cağaloğlu, İstanbul|ژپنک=٩٧٨-٩٧٥-٢٦٣-٨٨٤-٦|پەڕە=٢٧٥|edition=2. baskı|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Selek|یەکەم١=Pınar|سەردێڕ=Barışamadık|بڵاوکەرەوە=İthaki Yayınları|شوێن=İstanbul|ژپنک=٩٧٨-٩٧٥-٨٧٢٥-٩٥-٣|پەڕە=١٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=tr}}&lt;/ref&gt; ھەزاران مەدەنی کوردە لەلایەن ھێزی تورکیا لەسەر فەرمانی [[عیسمەت ئینۆنو]]&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Zilan katliamı - Milli Gazete|ناونیشان=http://www.milligazete.com.tr/makale/zilan-katliami-143780.htm|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=tr|ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100819223001/http://www.milligazete.com.tr/makale/zilan-katliami-143780.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; لە دۆڵی زیلان لە ناوچەی ئەردیش لە پارێزگای وان لە ١٢–١٣ تەممووزی ١٩٣٠، لەکاتی ڕاپەڕینی ئاگری لە پارێزگای ئاگری.
بەگوێرەی ئامارە فەرمییەکانی تورکیا ١٥ ھەزار کەس کوژراون و بە سەدان ماڵ و گوند سووتێنراون و ڕووخێنراون، بەڵام گەواھیدەران دەڵێن ٤٥ ھەزار کەس کۆمەڵکوژکراون. ئەوانەشی لە کۆمەڵکوژییەکە ڕزگاریان بوو ڕاگوێزران.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=ھەوار|دوایین١=ئیسماعیل|سەردێڕ=91 ساڵ بەسەر کۆمەڵکوژیی گەلی زیلان تێدەپەڕێت|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1207202113|وێبگە=www.rudaw.net|بڵاوکەرەوە=رووداو|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}}&lt;/ref&gt;

== زەمینەی کۆمەڵکوژی ==
دوای [[شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران|ڕاپەڕینی شێخ سەعید]]، لە ٨ی ئەیلوولی ١٩٢٥ ئەنجومەنی چاکسازی لە ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]] لەلایەن [[مستەفا کەمال ئاتاتورک]] دامەزرا.&lt;ref&gt;https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf&lt;/ref&gt; ئەم ئەنجومەنە ڕاپۆرتەکانی بۆ چاکسازی لە ڕۆژھەڵات ئامادە دەکرد کە بڕیارە تایبەتە کارگێڕییەکانی بۆ ناوچەکانی ڕۆژھەڵات دابین دەکرد و سیستمی پشکنەری گشتیی دەناساند. ئەم پڕۆژەیە سەرۆک و ڕێبەرە ئایینییە کوردەکانی ناچار بە گواستنەوە بۆ ناوچەکانی تری [[تورکیا]] کرد. لە ١٧ی تەممووزی ١٩٢٧ بە یاسای گواستنەوە ھەندێک لە خەڵکی [[کورد]] لە ناوچە ڕۆژھەڵاتییەکان بۆ پارێزگا ڕۆژاوایییەکان دوورخرانەوە.&lt;ref&gt;Naci Kutlay, «Cumhuriyet ve Kürtler», ''Toplumsal Tarih'', Sayı: 160, Nisan 2007, pp. 27-28&lt;/ref&gt;

لە ٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٧ ڕێکخراوی نەتەوەییی کورد [[خۆییبوون]] لەلایەن ئەندامانی پێشووی ڕێکخراوە نەتەوەیییە کوردەکانی تری وەک کۆمەڵەی تەعالیی کوردستان، فیرقەی نەتەوەییی کورد و کۆمەڵەی سەربەخۆییی کورد لە [[لوبنان]] دامەزرا. [[خۆییبوون]] بە ڕێبەرایەتیی [[جەلادەت بەدرخان]]، [[کامران بەدرخان|کامەران عەلی بەدرخان]]، [[ئەکرەم جەمیل پاشا]] و [[مەمدووح سەلیم]] بڕیاریان دا [[ئیحسان نووری پاشا]] ئەفسەری پێشووی سوپای عوسمانی و [[تورکیا]] بۆ پلەی ژەنەڕاڵ بەرز بکەنەوە و بۆ [[ئەرزڕۆم]]یان نارد. ئەو لەگەڵ ٢٠ کەس ڕۆژنامەیەکیان بە ناوی ئاگری بڵاو کردەوە و لە ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٧ سەربەخۆییی [[کۆماری ئارارات]]یان ڕاگەیاند. ھەروەھا لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٧ [[خۆییبوون]]، [[بڕۆ حەسکی تێلۆ]]ی کە یەکێک لە سەردارانی [[عێڵی جەلالی]] بوو، وەک پارێزگاری [[پارێزگای ئاگری]] دەستنیشان کرد.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20110902020116/http://web.firat.edu.tr/sosyalbil/dergi/arsiv/cilt14/sayi2/379-388.pdf&lt;/ref&gt;

== کۆبوونەوەی کابینە ==
لە ٩ی ئایاری ١٩٢٨ [[حکوومەتی تورکیا]] یاسایەکی لێبوردنی پەسەند کرد. لێبووردن بۆ ھەموو کوردە نەیارەکان کە ئارەزووی خۆبەدەستەوەدانیان بۆ حکوومەتی [[کەمالیزم|کەمالیست]] ھەبوو، پێشکەش کرا و نەتەوەخوازە کوردەکان لە زیندان ئازاد کران. لەگەڵ ئەوەشدا ھەوڵەکانی حکوومەتی تورکیا بۆ دەستپێکردنی دانوستانەکان ئەنجام نەدرا. حکوومەتی تورکیا دواتر بڕیاری دا کە ڕاستەوخۆ لەگەڵ [[ئیحسان نووری پاشا]] دانوستان بکات، بەڵام ئەم ھەوڵەیش بێسوود بوو.&lt;ref&gt;name=&quot;Faik190&quot;&gt;Faik Bulut, ''Devletin Gözüyle Türkye'de Kürt İsyanları'', Yön Yayınları, 1991, p. &amp;nbsp;190&lt;/ref&gt;
لە ٢٩ی کانوونی یەکەم [[سەرۆک کۆماری تورکیا]] مستەفا کەمال ئاتاتورک کۆبوونەوەی کابینەی بە ئامادەبوونی سەرۆکی ئەرکانی گشتیی سوپا و پشکنەری گشتی ئەنجام دا. لە حوزەیرانی ١٩٣٠ بڕیارێک درا بۆ دەستپێکردنی [[ئۆپەراسیۆنی سەربازی]] دژی [[ڕاپەڕینی ئارارات]]&lt;ref&gt;the Kurdish national movement in Turkey'', Zed Books, 2000, {{شابک|978-1-85649-822-7}}, p. &amp;nbsp;78&lt;/ref&gt;

== دەستپێکردنی کۆمەڵکوژی ==
سوپای تورکیا لە ڕێکەوتی ٨ی تەممووزی ١٩٣٠ دوو لەشکری سەربازی و ٨٠ فڕۆکەی جەنگیی بۆ ئۆپەراسیۆنی کۆمەڵکوژی بەکار ھێنا. بە شێوەیەکی گشتی ڕێکەوتی ڕوودانی ئەم کۆمەڵکوژییە بە ١٣ی تەممووزی ١٩٣٠ لە قەڵەم دراوە، بەڵام [[یووسف مەزھەر]]، کە پەیامنێری تایبەتی [[جمھوریەت (ڕۆژنامە)|ڕۆژنامەی جومھوورییەت]] (پڕخوێنەرترین ڕۆژنامەی تورکیا لە دەیەکانی ١٩٣٠–١٩٤٠) بوو، لە ڕێکەوتی ١٢ی تەممووزی ١٩٣٠ لە ڕێگەی تەلەفۆنەوە ڕاپۆرتی دا کە پاکتاوکردنی شارستانی [[ئەرچیش]]، کێوی سیپان و دۆڵی زیلان بە تەواوی ئەنجام دراوە.&lt;ref&gt;Robin Leonard Bidwell, Kenneth Bourne, Donald Cameron Watt, Great Britain Foreign Office, ''British documents on foreign affairs: reports and papers from the foreign office confidential print. From the first to the Second World War. Turkey, Iran, and the Middle-East, 1918-1939. The Turkish revival, 1921-1923'', University Publications of America, 1997&lt;/ref&gt;
بەپێی وتەکانی ڕۆژنامەی جومھوورییەت لە ڕێکەوتی ١٦ی تەممووزی ١٩٣٠، نزیکەی ١٥٠٠٠ کەس کوژران&lt;ref&gt;Vakit'', July 15, 1930&lt;/ref&gt; و [[ڕووباری زیلان]] پڕ لە تەرم بوو.&lt;ref&gt;usuf Mazhar, ''Cumhuriyet'', 13 Temmuz 1930, ''&quot;Temizlik başladı: Zeylân deresindekiler tamamen imha edildi. Bunlardan tek bir kişi kurtulmamıştır. Ağrı'دا harekât devam ediyor.&quot; Ankara 12 (Telefonla) --- Son malûmata göre Erciş, Süphan dağı ve Zeylân havalisinde temizlik tamamen bitmiş....&lt;/ref&gt;

== ئەمەش ببینە ==
* [[زیلان]]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}

{{کۆماری ئارارات}}
{{تووڵی دەروازە|مافەکانی مرۆڤ|تورکیا|کوردستان}}

[[پۆل:کۆمەڵکوژییەکان لە تورکیا]]
[[پۆل:ڕەگەزپەرستی لە تورکیا]]
[[پۆل:مێژووی پارێزگای وان]]
[[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]]
[[پۆل:یاخیبوونی ئارارات]]
[[پۆل:چەوساندنەوەی کوردەکان لە تورکیا]]</text>
      <sha1>quj8cgzsonqxe29rbq0nug3b5nw0bhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پۆل:پەرەسەندنی ئەستێرەكان</title>
    <ns>14</ns>
    <id>210860</id>
    <revision>
      <id>1574972</id>
      <parentid>1156871</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان</comment>
      <origin>1574972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102" sha1="bswusndju1ce4zrgf5emt3sq78wo1fo" xml:space="preserve">{{پۆلی کۆمنز|Stellar evolution}}

[[پۆل:ستێرفیزیک]]
[[پۆل:پەرەسەندن]]</text>
      <sha1>bswusndju1ce4zrgf5emt3sq78wo1fo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پێڕستی ڕێکخراوە کوردییەکان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>221980</id>
    <revision>
      <id>1574919</id>
      <parentid>1572380</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:45:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>دانانی بەستەر</comment>
      <origin>1574919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5841" sha1="11vk6muhn54sawh569zayd1y2i5qyxu" xml:space="preserve">{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
'''پێڕستی ڕێکخراوە کوردییەکان''' بریتیە لە:

== ئەورووپا ==
=== شانشینی یەکگرتوو ===
* [[ناوەندی پێنی کورد]]
* [[دایکانی ئاشتی]]

=== سوێد ===
* [[کۆمەڵەی ئەکادیمیی خوێندکارانی کورد]]

=== فەڕەنسا ===
* [[ئینستیتیوتی کوردیی پاریس]]

=== بەلجیکا ===
* [[کۆنگرەی کۆمەڵگە دێموکراتە کوردەکانی ئەورووپا]]
* [[ئینستیتیوتی کوردیی بروکسێل]]

== ڕۆژھەڵاتی ناوین ==
=== عێراق ===
* [[پارتی خەبات بۆ سەربەخۆیی کوردستان]]
* [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی گۆڕان]]
* [[کۆبوونەوەی ئیسلامیی فەیلییەکانی عێراق]]
* [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان]]
* [[ڕابیتەی ئیسلامیی کورد]]
* [[حیزبوڵڵای شۆڕشگێڕانە کوردی]]
* [[کۆمەڵەی عەشیرەتیی کورد]]
* [[حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق]]
* [[پارتی دیموکراتی کوردستان]]
* [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]]
* [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]]
* [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]]
* [[پارتی پارێزگارانی کوردستان]]
* [[یەکێتیی نەتەوەیی دیموکراتی کوردستان]]
* [[پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان]]
* [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]
*[[ڕێکخراوی زاگرۆسی نیشتیمانی کورد]]

=== ئێران ===

* &lt;nowiki&gt;[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان باک]]&lt;/nowiki&gt;

* [[حیزبوڵڵای کورد (ئێران)]]
* [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]]
* [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]]
* [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]
* [[کۆمەڵگای دیموکراتیک و ئازادی رۆژھەڵاتی کوردستان]]
** [[کۆمەڵگای ژنانی ئازادی رۆژھەڵاتی کوردستان]] 
* [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]]
* [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]]
* [[بەرەی یەکگرتووی کورد]]
* [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]]
* [[پارتی ئازادیی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
* [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]]
* [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]]
* [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]]
* [[ڕێکخراوی یاریکورد]]
* [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]]
* [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]]
* [[پلاتفۆرمی ھۆرام]]
* [[پلاتفۆرمی یارسان]]
* [[پلاتفۆرمی زاگرۆس]]

=== لوبنان ===
* [[پارتی دیموکراتی کورد-لوبنان]]
* [[حیزبی ڕزکاری]]

=== تورکیا ===
* [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (تورکیا)]]
* [[پارتی دیموکراسی]]
* [[پارتی دیموکراتی گەل (تورکیا)]]
* [[پارتی کۆمەڵگای دیموکراتی]]
* [[بزووتنەوەی ئیسلامیی کوردستان (تورکیا)]]
* [[حیزبوڵڵای کورد (تورکیا)]]
* [[پارتی ئیسلامیی کوردستان]]
* [[کۆما جڤاکێن کوردستان]]
* [[پارتی دیموکراتی کوردستان-باکوور]]
* [[پارتی کرێکارانی کوردستان]]
* [[ھێزەکانی پاراستنی گەل]]
* [[بەرەی ڕزگاریی نەتەویی کورستان]]
* [[پارتی ناوچە دێموکراتیکەکان]]
* [[پارتی ھەرێمە دیموکراتەکان]]
* [[پارتی دیموکراتی گەلان]]
* [[پارتی دیموکراسیی گەل]]
* [[پارتی کاری گەل (تورکیا)]]
* [[پارتی شۆڕشی کوردستان]]
* [[پارتی ماف و ئازادییەکان]]
* [[جەمعیەتی تەعالیی کورد]]
* [[خۆیبوون]]
* [[پارتی پێشەنگی کرێکارانی کوردستان]]
* [[بازەکانی ئازادیی کوردستان]]
* [[حیزبی کۆمۆنیستی مارکسیست-لێنینیست (تورکیا و کوردستان)]]
* [[بزووتنەوەی شۆڕشگێڕی لاوانی نیشتمانی]]
* [[یەکەکانی پاراستنی مەدەنی]]

=== سووریا ===
* [[ھاوبەندیی نیشتمانیی کورد لە سووریا]]
* [[مەجلیسی سووریای دیموکرات]]
* [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)]]
* [[تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکرات (سووریا)]]
* [[یەکەکانی پاراستنی گەل]]
* [[یەکەکانی پاراستنی ژنان]]
* [[ئاسایش (ڕۆژاوا)]]
* [[ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد (سووریا)]]
* [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]]
* [[دەستەی بڵندی کورد]]
* [[یەکێتیی سیاسیی دیموکراتی کورد]]
* [[گڕکانی فرات]]
* [[بەرەی کوردی]]
* [[ھێزە یەکگرتووەکانی ئازادی]]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}


{{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}}
{{شریتی دەروازە|تورکیا}}

[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]
[[پۆل:پێڕستی ڕێکخراوەکان]]</text>
      <sha1>11vk6muhn54sawh569zayd1y2i5qyxu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574920</id>
      <parentid>1574919</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:47:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1574920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5907" sha1="9vnwkx4k02t9y4f5wcsvhqaziq7biaz" xml:space="preserve">{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
'''پێڕستی ڕێکخراوە کوردییەکان''' بریتیە لە:

== ئەورووپا ==
=== شانشینی یەکگرتوو ===
* [[ناوەندی پێنی کورد]]
* [[دایکانی ئاشتی]]

=== سوێد ===
* [[کۆمەڵەی ئەکادیمیی خوێندکارانی کورد]]

=== فەڕەنسا ===
* [[ئینستیتیوتی کوردیی پاریس]]

=== بەلجیکا ===
* [[کۆنگرەی کۆمەڵگە دێموکراتە کوردەکانی ئەورووپا]]
* [[ئینستیتیوتی کوردیی بروکسێل]]

== ڕۆژھەڵاتی ناوین ==
=== عێراق ===
* [[پارتی خەبات بۆ سەربەخۆیی کوردستان]]
* [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی گۆڕان]]
* [[کۆبوونەوەی ئیسلامیی فەیلییەکانی عێراق]]
* [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان]]
* [[ڕابیتەی ئیسلامیی کورد]]
* [[حیزبوڵڵای شۆڕشگێڕانە کوردی]]
* [[کۆمەڵەی عەشیرەتیی کورد]]
* [[حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق]]
* [[پارتی دیموکراتی کوردستان]]
* [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]]
* [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]]
* [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]]
* [[پارتی پارێزگارانی کوردستان]]
* [[یەکێتیی نەتەوەیی دیموکراتی کوردستان]]
* [[پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان]]
* [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]
*[[ڕێکخراوی زاگرۆسی نیشتیمانی کورد]]

=== ئێران ===

* &lt;nowiki&gt;[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان باک]]&lt;/nowiki&gt;

* [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان باک]]
* [[حیزبوڵڵای کورد (ئێران)]]
* [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]]
* [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]]
* [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]
* [[کۆمەڵگای دیموکراتیک و ئازادی رۆژھەڵاتی کوردستان]]
** [[کۆمەڵگای ژنانی ئازادی رۆژھەڵاتی کوردستان]] 
* [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]]
* [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]]
* [[بەرەی یەکگرتووی کورد]]
* [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]]
* [[پارتی ئازادیی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
* [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]]
* [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]]
* [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]]
* [[ڕێکخراوی یاریکورد]]
* [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]]
* [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]]
* [[پلاتفۆرمی ھۆرام]]
* [[پلاتفۆرمی یارسان]]
* [[پلاتفۆرمی زاگرۆس]]

=== لوبنان ===
* [[پارتی دیموکراتی کورد-لوبنان]]
* [[حیزبی ڕزکاری]]

=== تورکیا ===
* [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (تورکیا)]]
* [[پارتی دیموکراسی]]
* [[پارتی دیموکراتی گەل (تورکیا)]]
* [[پارتی کۆمەڵگای دیموکراتی]]
* [[بزووتنەوەی ئیسلامیی کوردستان (تورکیا)]]
* [[حیزبوڵڵای کورد (تورکیا)]]
* [[پارتی ئیسلامیی کوردستان]]
* [[کۆما جڤاکێن کوردستان]]
* [[پارتی دیموکراتی کوردستان-باکوور]]
* [[پارتی کرێکارانی کوردستان]]
* [[ھێزەکانی پاراستنی گەل]]
* [[بەرەی ڕزگاریی نەتەویی کورستان]]
* [[پارتی ناوچە دێموکراتیکەکان]]
* [[پارتی ھەرێمە دیموکراتەکان]]
* [[پارتی دیموکراتی گەلان]]
* [[پارتی دیموکراسیی گەل]]
* [[پارتی کاری گەل (تورکیا)]]
* [[پارتی شۆڕشی کوردستان]]
* [[پارتی ماف و ئازادییەکان]]
* [[جەمعیەتی تەعالیی کورد]]
* [[خۆیبوون]]
* [[پارتی پێشەنگی کرێکارانی کوردستان]]
* [[بازەکانی ئازادیی کوردستان]]
* [[حیزبی کۆمۆنیستی مارکسیست-لێنینیست (تورکیا و کوردستان)]]
* [[بزووتنەوەی شۆڕشگێڕی لاوانی نیشتمانی]]
* [[یەکەکانی پاراستنی مەدەنی]]

=== سووریا ===
* [[ھاوبەندیی نیشتمانیی کورد لە سووریا]]
* [[مەجلیسی سووریای دیموکرات]]
* [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)]]
* [[تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکرات (سووریا)]]
* [[یەکەکانی پاراستنی گەل]]
* [[یەکەکانی پاراستنی ژنان]]
* [[ئاسایش (ڕۆژاوا)]]
* [[ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد (سووریا)]]
* [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]]
* [[دەستەی بڵندی کورد]]
* [[یەکێتیی سیاسیی دیموکراتی کورد]]
* [[گڕکانی فرات]]
* [[بەرەی کوردی]]
* [[ھێزە یەکگرتووەکانی ئازادی]]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}


{{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}}
{{شریتی دەروازە|تورکیا}}

[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]
[[پۆل:پێڕستی ڕێکخراوەکان]]</text>
      <sha1>9vnwkx4k02t9y4f5wcsvhqaziq7biaz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574921</id>
      <parentid>1574920</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:48:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <comment>/* ئێران */</comment>
      <origin>1574921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5823" sha1="3nozityqvs19vbmwl1ymzns1ycqbpqz" xml:space="preserve">{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
'''پێڕستی ڕێکخراوە کوردییەکان''' بریتیە لە:

== ئەورووپا ==
=== شانشینی یەکگرتوو ===
* [[ناوەندی پێنی کورد]]
* [[دایکانی ئاشتی]]

=== سوێد ===
* [[کۆمەڵەی ئەکادیمیی خوێندکارانی کورد]]

=== فەڕەنسا ===
* [[ئینستیتیوتی کوردیی پاریس]]

=== بەلجیکا ===
* [[کۆنگرەی کۆمەڵگە دێموکراتە کوردەکانی ئەورووپا]]
* [[ئینستیتیوتی کوردیی بروکسێل]]

== ڕۆژھەڵاتی ناوین ==
=== عێراق ===
* [[پارتی خەبات بۆ سەربەخۆیی کوردستان]]
* [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی گۆڕان]]
* [[کۆبوونەوەی ئیسلامیی فەیلییەکانی عێراق]]
* [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان]]
* [[ڕابیتەی ئیسلامیی کورد]]
* [[حیزبوڵڵای شۆڕشگێڕانە کوردی]]
* [[کۆمەڵەی عەشیرەتیی کورد]]
* [[حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق]]
* [[پارتی دیموکراتی کوردستان]]
* [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]]
* [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]]
* [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]]
* [[پارتی پارێزگارانی کوردستان]]
* [[یەکێتیی نەتەوەیی دیموکراتی کوردستان]]
* [[پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان]]
* [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]
*[[ڕێکخراوی زاگرۆسی نیشتیمانی کورد]]

=== ئێران ===

* [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان باک]]
* [[حیزبوڵڵای کورد (ئێران)]]
* [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]]
* [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]]
* [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]
* [[کۆمەڵگای دیموکراتیک و ئازادی رۆژھەڵاتی کوردستان]]
** [[کۆمەڵگای ژنانی ئازادی رۆژھەڵاتی کوردستان]] 
* [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]]
* [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]]
* [[بەرەی یەکگرتووی کورد]]
* [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]]
* [[پارتی ئازادیی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
* [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]]
* [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]]
* [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]]
* [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]]
* [[ڕێکخراوی یاریکورد]]
* [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]]
* [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]]
* [[پلاتفۆرمی ھۆرام]]
* [[پلاتفۆرمی یارسان]]
* [[پلاتفۆرمی زاگرۆس]]

=== لوبنان ===
* [[پارتی دیموکراتی کورد-لوبنان]]
* [[حیزبی ڕزکاری]]

=== تورکیا ===
* [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (تورکیا)]]
* [[پارتی دیموکراسی]]
* [[پارتی دیموکراتی گەل (تورکیا)]]
* [[پارتی کۆمەڵگای دیموکراتی]]
* [[بزووتنەوەی ئیسلامیی کوردستان (تورکیا)]]
* [[حیزبوڵڵای کورد (تورکیا)]]
* [[پارتی ئیسلامیی کوردستان]]
* [[کۆما جڤاکێن کوردستان]]
* [[پارتی دیموکراتی کوردستان-باکوور]]
* [[پارتی کرێکارانی کوردستان]]
* [[ھێزەکانی پاراستنی گەل]]
* [[بەرەی ڕزگاریی نەتەویی کورستان]]
* [[پارتی ناوچە دێموکراتیکەکان]]
* [[پارتی ھەرێمە دیموکراتەکان]]
* [[پارتی دیموکراتی گەلان]]
* [[پارتی دیموکراسیی گەل]]
* [[پارتی کاری گەل (تورکیا)]]
* [[پارتی شۆڕشی کوردستان]]
* [[پارتی ماف و ئازادییەکان]]
* [[جەمعیەتی تەعالیی کورد]]
* [[خۆیبوون]]
* [[پارتی پێشەنگی کرێکارانی کوردستان]]
* [[بازەکانی ئازادیی کوردستان]]
* [[حیزبی کۆمۆنیستی مارکسیست-لێنینیست (تورکیا و کوردستان)]]
* [[بزووتنەوەی شۆڕشگێڕی لاوانی نیشتمانی]]
* [[یەکەکانی پاراستنی مەدەنی]]

=== سووریا ===
* [[ھاوبەندیی نیشتمانیی کورد لە سووریا]]
* [[مەجلیسی سووریای دیموکرات]]
* [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)]]
* [[تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکرات (سووریا)]]
* [[یەکەکانی پاراستنی گەل]]
* [[یەکەکانی پاراستنی ژنان]]
* [[ئاسایش (ڕۆژاوا)]]
* [[ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد (سووریا)]]
* [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]]
* [[دەستەی بڵندی کورد]]
* [[یەکێتیی سیاسیی دیموکراتی کورد]]
* [[گڕکانی فرات]]
* [[بەرەی کوردی]]
* [[ھێزە یەکگرتووەکانی ئازادی]]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}


{{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}}
{{شریتی دەروازە|تورکیا}}

[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]
[[پۆل:پێڕستی ڕێکخراوەکان]]</text>
      <sha1>3nozityqvs19vbmwl1ymzns1ycqbpqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ڕاسیۆنالیزم</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235815</id>
    <revision>
      <id>1574856</id>
      <parentid>1406493</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:03:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-22519-93</username>
        <id>75710</id>
      </contributor>
      <comment>چاککردنەوەی ھەڵەی ڕێنووس/ڕێزمان پەرەپێدان و درێژکردنەوەی وتار</comment>
      <origin>1574856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14190" sha1="bd0hscexjjwn9jw5u1rjgwhhmyso7u9" xml:space="preserve">{{multiple image|caption_align=center
 | total_width       = 300
&lt;!--image 1--&gt;
 | image2            = Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg
 | width2            = 700
 | height2           = 828
 | alt2              =
 | link2             =
 | caption2          = [[ڕێنێ دێکارت]]
&lt;!--image 2--&gt;
 | image3            = Spinoza.jpg
 | width3            = 700
 | height3           = 828
 | alt3              =
 | link3             =
 | caption3          = [[باروخ سپینۆزا]]
&lt;!--image 3--&gt;
 | image4            = Christoph Bernhard Francke - Bildnis des Philosophen Leibniz (ca. 1695).jpg
 | width4            = 700
 | height4           = 828
 | alt4              =
 | link4             =
 | caption4          = [[گۆتفرید لایبنیتس]]
}}
لە [[مەعریفەتناسی|مەعریفەتناسیدا]]، '''ڕاسیۆنالیزم (عەقڵگەرایی) (ئاوەزگەرایی)''' بەو ڕوانگەیە دەوترێ کە [[ئاوەز|ئاوەز یا ئەقڵ]] لە گوێن سەرچاوە و پێوانەی سەرەکیی [[مەعریفەت]] دەبینێ،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rationalism {{!}} Definition, Types, History, Examples, &amp; Descartes {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/rationalism|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}&lt;/ref&gt; یا ئاماژە بە ھەر چەشنە بۆچوونێک دەکا کە بۆ بەدەستھێنانی مەعریفەت و [[پاساوھێنانەوە]] دەستەودامێنی ئەقڵ ببێ.&lt;ref name=&quot;Lacey 286&quot;&gt;Lacey, A.R. (1996), ''A Dictionary of Philosophy'', 1st edition, Routledge and Kegan Paul, 1976. 2nd edition, 1986. 3rd edition, Routledge, London, 1996. p. 286&lt;/ref&gt; بە شێوەیەکی ڕێکوپێکتر، ڕاسیۆنالیزم وەکوو میتۆدۆلۆژییەک یا تیۆرییەک دەناسێنرێ کە تێیدا پێوانەی ھەڵسەنگاندنی [[ڕاستی]]، [[ھەست (ڕوونکردنەوە)|ھەستەکی]] نییە بەڵکوو ئەقڵانی و [[ھەڵھێنجان|ھەڵھێنجانییە]].&lt;ref name=&quot;Bourke 263&quot;&gt;Bourke, Vernon J., &quot;Rationalism,&quot; p. 263 in Runes (1962).&lt;/ref&gt;

لە کۆنەوە، ڕاسیۆنالیزم دژایەتیی [[ئیمپیریزم]] دەکا و لە بەرامبەریەوە دادەنرێ. ڕاسیۆنالیستەکان باوەڕیان ئەوەیە کە [[واقیع]] لە خۆیدا خاوەن پێکھاتەیەکی لۆژیکییە و، ھەر بەم بۆنەوە، ڕاستیگەلێکی بڕاوە و گومانھەڵنەگر ھەن کە ئاوەز ڕاستەوخۆ دەتوانێ وە چنگیان بخات. ئەوان پێداگرن لەسەر ئەوە کە [[لۆژیک]] و [[ماتماتیک]] و [[ئەخلاق]] و [[میتافیزیک]]، [[پرەنسیپ|پرەنسیپگەلێکی]] ئەقڵانیی وایان ھەیە ھێندە لە بنی بنەوە ڕاست و دروستن کە حاشاکردنیان مرۆڤ دەخاتە ناو [[ناتەبایی|ناتەبایییەوە]]، واتە وتە و قسەکانی وایان لێ دێ کە خۆیان یەکتری ھەڵدەوەشێننەوە. ڕاسیۆنالیستەکان ئەوەندە متمانەیان بە ئاوەز زۆرە کە ئیمپیریستەکان بە [[دۆگما|دۆگماتیک]] ناویان دەبەن. ئەوان (واتە ڕاسیۆنالیستەکان) بوونی [[گرۆڤ|بەڵگەی]] ئەزموونی و فیزیکی بۆ سەلماندنی ھەندێ ڕاستیی تایبەت، بە ناپێویست دەزانن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوە|دوایین=Markie|یەکەم=Peter|سەردێڕ=Rationalism vs. Empiricism|ڕێکەوت=2023|ناونیشان=https://plato.stanford.edu/archives/spr2023/entries/rationalism-empiricism/|ئیش=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Spring 2023|بڵاوکەرەوە=Metaphysics Research Lab, Stanford University|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٣|دوایین٢=Folescu|یەکەم٢=M.|editor2-last=Nodelman|editor2-first=Uri}}&lt;/ref&gt;

==باوەڕە سەرەکییەکان==
زۆرجار ڕاسیۆنالیزم و [[ئیمپیریزم]] بە ھاودژی یەکتر دادەنرێن. وشەی ڕاسیۆنالیست (ئاوەزباوەڕ) لە وشەی [[لاتینی|لاتینیی]] ratio -ەوە دێ کە وشەی ئینگلیزیی reason -ی لێ گیراوە. بەڵام، وشەی ئیمپیریست (ئەزموونباوەڕ) لە وشەی یۆنانیی emperia -وە دێ کە وشەی ئینگلیزیی experience -ی لێ دروست بووە. پێچەوانەی فەیلەسووفی ئیمپیریست کە متمانەی بە [[ئاوەز]] کەمە، ڕاسیۆنالیست بە کەسێک دەڵین کە بۆ دەرخستنی [[ڕاستی|ڕاستییەکان]] پشت بە ئەقڵ یا ئاوەز دەبەستێ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cottingham|یەکەم=John|سەردێڕ=The Rationalists|بڵاوکەرەوە=روزنە|زمان=فارسی|translator-last=حنایی کاشانی|translator-first=محمدسعید}}&lt;/ref&gt; 

=== بەشکبوون و بڕوانەکردن بە داتای ھەستەکان ===
[[ڕێنێ دێکارت|دێکارت]] و [[سپینۆزا]] و [[لایبنیتس]] لە حاند ڕاسیۆنالیستەکانی ترا ناسراوترن. خەتایەک کە زۆر جاران دەکرێ ئەوەیە کە وادەزانرێ ئەم سێ فەیلەسووفە ھەوڵیان داوە بەتەواوی چاو لە [[ئەزموون|ئەزموونی ھەستەکی]] بقووچێنن. کەچی، ڕاستییەکەی ئەوەیە بە لای ئەوانەوە [[زانایی|ناسیارییەک]] کە ئەقڵ بە مرۆڤی دەبەخشێ سەرترە لە ناسیارییەک کە [[ھۆشە|ھەستەکان]] پێی دەبەخشن: فتواکانی ئەقڵ سەرترە لە فتواکانی ھەست. دێکارت، بۆ نموونە، دەیوت «ڕووناکیی ئەقڵ ڕێگەمان پێ نیشان دەدا بەرەو ناو داپۆشراوترین نھێنییەکان.» سپینۆزاش جێگای «بەھەڵکەوت ئەزموونکردن»ی لە خوارترین پلەی ناسیاریدا دیاری کردبوو و، بە [[ئاگایی|ئاگایییەکی]] کەموکووڕ و شێواوی دەزانی کە ناتوانێ ئەو جۆرەی کە شیاوە [[نوێنەرایەتیی زەینی|واقیع نوێنەرایەتی بکا]]. ئەویش دەیوت ئەقڵ بەتەنیایی دەتوانێ شتەکان بەڕاستی و بەو چەشنە کە [[زات|لە زاتی خۆیاندا]] ھەن بناسێ. ھەروەھا، لایبنیتس -یش بیروڕایەکی نزیک بەمانەی بووە و دەیوت «دەبێ بڕۆینە ئەوپەڕی ھەستەکانمانەوە ھەتا لە ڕاستییە تێکڕایی و پێویستەکانی زانست سەر دەر بکەین.»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== تێپەڕین لە تێگەیشتنی باو ===
ئەم فەیلەسووفانە ھیی سەردەمێک بوون کە [[شۆڕشی زانستی]] تازە دەستی پێ کردبوو. شۆڕشێ کە لێی بڕابوو پشتبەستووییی [[فەلسەفەی سکۆلاستیک|فەلسەفەی سکۆلاستیکی سەدەکانی ناوین]] بە [[ڕوونکردنەوە|ڕوونکردنەوەگەل]] و گێڕانەوەگەلی چۆنایەتییانە (کەیفی) ڕەت بکاتەوە. حوکمە بەناوبانگەکەی [[گالیلۆ|گالیلیۆ]] ئەم لێبڕاوییە بە کورتی و بە پوختی نیشان دەدا: «ناتوانرێ دەرک بە کتێبی گەورەی جیھان بکرێ مەگەر ئەوەی کە بە ھەمان زمان کە نووسراوە بخوێنرێتەوە، واتە زمانی [[ماتماتیک]].» جیھان بەو شێوەیەی کە فیزیکی سکۆلاستیک تەسەووری دەکرد، ھەتا ڕادەیەکی زۆر، ھەمان جیھانی [[تێگەیشتنی باو]] بوو، یانی ھەر ئەو جیھانە کە ھەستەکان بۆ مرۆڤ خولقاندبوویان. شۆڕشی زانستیش خەریک بوو دانەدانە ھەڵەکانی ئەو تێگەیشتنە باوەی دەر دەخست. بۆ وێنە، فیزیکی سکۆلاستیک وای دەزانی خۆر بە دەور زەویدا دەخولێتەو، چونکە خۆری دەدی لە ئاسمانا لە ڕۆژھەڵاتەوە بەرەو ڕۆژاوا دەچێ و [[ئەقڵی سەلیم]] حوکمی دەکرد کە خۆر دەگەڕێ و زەوی جێگیرە. یا وای دەزانی قورسی و سووکی تایبەتمەندیی ناوەکی و خۆماکیی تەنە و ھەرگیز لێی دانابڕدرێ، چونکە کاتێ تەنێکی ھەڵدەگرت یا دایدەنا، ھەستەکانی وایان پێ دەوت و، ئەقڵی سەلیمیش ھەمان حوکمی دەکرد. تا ئەوەی کە [[ئیساک نیوتن|نیووتن]] ھات و سەلماندی قورسی و گرانیی تەن، لە ئەسڵا، [[ھێزی ڕاکێشان|ھێزی ڕاکێشانی زەوییە]] کە کار دەکاتە سەر ئەو تەنە. ھەڵەگەلێکی وەکوو ئەمانە کە لە تێگەیشتنی باودا دۆزرانەوە، بوون بە ھۆی ئەوە کە متمانەی زانایان بە ھەستەکان کەمتر و کەمتر بێتەوە.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== جیھان بە سیستمێکی ڕێکوپێک دانان ===
ڕاسیۆنالیستەکان باوەڕیان ئەوەیە پێکھاتەی جیھان ڕێکوپێک و لۆژیکییە و، ھیچ شتی وای تیا نییە کە ئەقڵی مرۆڤ نەتوانێ لێی تێ بگات.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

===ماتماتیک بە سەرمەشقی خۆ کردن===
ڕاسیۆنالیستەکان بەگشتی ھۆگری ئەوەن خۆیان بخەنە ژێر کاریگەریی [[ماتماتیک|ماتماتیکەوە]]. زاتی ماتماتیک وایە کە زۆر ڕوونە و، [[دڵنیایی|دڵنیاییش]] دەبەخشێ و یەقینییە. ھەمیشە وەکوو نموونە و سەرمەشقێک چاوی لێ دەکرێ بۆ دامەزراندنی سیستمێکی مەعریفیی یەکپارچە و بنەڕەت قایم. دێکارت لە کتێبی پرەنسیپەکانی فەلسەفەدا بە ڕاشکاوی ڕایگەیاند: بێجگە ئەو شتەی [[ئەندازەزانی|ئەندازەزانان]] [[چەندایەتی|چەندایەتیی]] پێ دەڵێن و دەیکەنە بابەتی [[ئیسپات|ئیسپاتەکانیان]]، کاری بە سەر ھیچێکی ترەوە نییە لە لێکۆڵینەوەی تەنەکاندا. وەکوو دەنگدانەوەی ئەم قسەیەی دێکارت، سپینۆزاش [[ڕەھەند|ڕەھەندی]] بە تایبەتمەندیی ناسێنەری ماددە دەزانی.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

===باوەڕ بە پێویستی (زەروورەت)===
باوەڕ بە [[پێویستی (فەلسەفە)|پێویستی]] لە ئامۆژگارییەکانی [[دیتەرمینیزم]] و ڕاسیۆناڵیزمە کە حاشا لە بوونی ھەر چەشنە [[لواوی (فەلسەفە)|ڕێتێچوون]] و دەستدان و بۆلواوییەک دەکا و دەڵێ پێویستە کە جیھان ھەر ئەمە بێ کە ئێستا ھەیە و نەدەبوو بە شێوەیەکی تر بێ. دەڵێ بۆ ھەر [[قەزیە (لۆژیک)|قەزیەیەک]] کە ڕاستە، دەتوانرێ ئەوە بسەلمێنرێ کە قەزیەکە دەبێ ڕاست بێ (یا پێویستە ڕاست بێ). ئەوە کە شتێ بە ھەڵکەوت بووە بە ڕاست و دەکرا بە شێوەیەکی تر دەرچووبایە، بە تەواوی ڕەت دەکرێتەوە.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==میتافیزیکی ڕاسیۆنالیستی==

=== جەوھەر ===
تێگەیشتەی [[جەوھەر]] لە ناوەندی [[میتافیزیک|میتافیزیکی]] ڕاسیۆنالیستدایە. ئەم زاراوەیە گەڕێکی تا ڕادەیەک کۆنی ھەیە. لە بەرھەمە فەلسەفییە نوێکاندا دۆزینەوەی باس و بابەت لەبارەی جەوھەرەوە زۆر دەگمەنە. جەوھەر ئیتر لە [[زانست|زانستیشدا]] ڕۆڵێکی نەماوە. بەڵام، لە سەدەی حەڤدەیەمدا، پرسیار لە جەوھەر، لە ڕاستیدا، پرسیار لەوە بوو کە [[واقیع]] لە بنچینەدا چی شێوەی پێ داوە و چی قایمی کردووە و ڕای گرتووە؟ سێ ڕاسیۆنالیستی ناودار، واتە دێکارت و سپینۆزا و لایبنیتس، ھەر کامەیان، وەڵامێکی جیاوازیان بەم پرسیارە داوەتەوە. دێکارت دەلیل و بەڵگەی دەھێنایەوە کە دوو جەوھەر ھەیە، یا لانی کەم دوو جۆر جەوھەر: [[دوالیزمی زەین-لەش|زەین و لەش (یا گیان و جەستە)]]. سپینۆزا دەلیل و بەڵگەی دەھێنایەوە کە تەنیا یەک جەوھەر ھەیە: خوا یا سروشت. لایبنیتس -یش دەلیل و بەڵگەی دەھێنایەوە کە ژمارەیەکی بێبڕانەوە جەوھەر ھەیە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوە|دوایین=Robinson|یەکەم=Howard|سەردێڕ=Substance|ڕێکەوت=2021|ناونیشان=https://plato.stanford.edu/archives/fall2021/entries/substance/|ئیش=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Fall 2021|بڵاوکەرەوە=Metaphysics Research Lab, Stanford University|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٤}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{پۆلی کۆمنز|Rationalism}}
{{تووڵی دەروازە|فەلسەفە}}

[[پۆل:تیۆرە ئیپیستمۆلۆژییەکان]]
[[پۆل:قوتابخانە و نەریتە فەلسەفییەکان]]
[[پۆل:ڕاسیۆنالیزم]]
[[پۆل:ئاوەزان]]</text>
      <sha1>bd0hscexjjwn9jw5u1rjgwhhmyso7u9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە چالاکەکان</title>
    <ns>4</ns>
    <id>241625</id>
    <revision>
      <id>1574922</id>
      <parentid>1574793</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T21:00:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نوێکردنەوە</comment>
      <origin>1574922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2034" sha1="m6o9nebf5x9g3powgfxx1qyr06dxx29" xml:space="preserve">{{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}}
{{چینی ناوەند}}
پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}}
بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}}
لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}}
'''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠٠، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)''
{{کۆتایی}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin: auto;&quot;
|+ بۆتە چالاکەکان
|-
! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن
|-
| ١ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|١٢ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٣٥٣٠٦٧ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠
|-
| ٢ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|١١ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٢١١٧٩ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩
|-
| ٣ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|١٠ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٨٣٨٥ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢
|-
| ٤ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|٦ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٣٤٣٥ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣
|-
| ٥ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|٣ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٨٤٤٤٨ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧
|}

[[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]]</text>
      <sha1>m6o9nebf5x9g3powgfxx1qyr06dxx29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>شاناز ئیبراھیم ئەحمەد</title>
    <ns>0</ns>
    <id>246027</id>
    <revision>
      <id>1574855</id>
      <parentid>1574695</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:02:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1574855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7712" sha1="o4gdidijjtsjhqsk4l4hy4tcv0o2mv3" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی دەسەڵاتدار
|office = 
|predecessor = سەرباخ ساڵح
|president = [[لەتیف ڕەشید]]
|termstart = ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢
|birth_date = ١٩٥٤
|birth_place = سابوونکاران، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[شانشینی عێراق]] (لە ئێستادا [[ھەرێمی کوردستان]])
|nationality = [[کورد]]
|spouse = [[لەتیف ڕەشید]]
|children = ٣
|relations = [[ھێرۆ ئیبراھیم ئەحمەد|ھێرۆ]] (خوشک){{ھن}}[[جەلال تاڵەبانی]] (مێردەخوشک)
|party = [[پەڕگە:Flag of PUK.png|22px]] [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]
|image=}}

'''شاناز ئیبراھیم ئەحمەد''' (لەدایکبووی ١٩٥٤) [[سیاسەتوان]] و [[نووسەر]]ێکی [[کورد]]ە. شاناز ھاوسەری [[لەتیف ڕەشید]]، سەرۆک کۆماری ئێستای عێراقە. ئەو کچی نووسەر، [[ڕۆماننووس]] و سیاسەتوان، [[ئیبراھیم ئەحمەد]] و خوشکی خانمی یەکەمی پێشووی عێراق، [[ھێرۆ ئیبراھیم ئەحمەد]]ە. ھەروەھا توانای ئاخاوتن بە زمانەکانی [[کوردی]]، [[عەرەبی]]، [[فارسی]] و [[ئینگلیزی]] ھەیە.

== سەرەتای ژیان ==
شاناز ئیبراھیم ئەحمەد لە ساڵی ١٩٥٤ لە ناوچەی سابوونکاران لە [[پارێزگای سلێمانی]] لەدایک بوو. ئەو کچی [[ئیبراھیم ئەحمەد|ئیبراھیم ئەحمەد]]، نووسەر و سیاسەتوانی باڵای [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] و گەلاوێژ ساڵح فەتاحە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=صاحبة النقد الجريء.. شاناز ابراهيم احمد سيدة العراق الأولى|ناونیشان=https://shafaq.com/ar/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%A9/%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%B1%D9%8A-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A%D9%85-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B3%D9%8A%D8%AF%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%A7%D9%84-%D9%88%D9%84%D9%89|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|agency=Shafaq News|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}&lt;/ref&gt;

ئەو ھاوسەرگیری لەگەڵ [[لەتیف ڕەشید]]، سەرۆک کۆماری پێشووی [[عێراق]] کردووە و خاوەنی دوو کوڕ و کچێکن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ=Cirriculum Vitae|ناونیشان=http://latifrashid.iq/wp-content/uploads/2017/08/C.V.-En.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=The first lady of Iraq .. Who is &quot;Shanaz Ibrahim Ahmed&quot; &amp;#124; Arab and world|ناونیشان=https://news.trenddetail.com/middleeast/186329.html}}&lt;/ref&gt;

== ژیانی پیشەیی ==
لە کاتێکدا شاناز ھەرگیز وەک «[[ھێرۆ ئیبراھیم ئەحمەد|ھێرۆ]]»ی خوشکی و [[جەلال تاڵەبانی]]ی ئاوەڵزاوای بەشداری لە بەرگریی چەکداریدا نەکرد دژی [[سەددام حوسێن]]، ئەو لە ڕێگەی کۆکردنەوەی پارە، لۆبیکردن، بەرزکردنەوەی ھۆشیاریی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]]، و ڕێکخستنی کۆبوونەوە سیاسییەکانەوە بەشێکی سەرەکی بوو لە ھەوڵەکان لە دەرەوەی وڵات. ئەو ھەروەھا پێشەنگایەتیی ھەوڵە مرۆیییەکانی دەکرد، لە کاتێکدا ھاوسەرەکەی یەکێک بوو لە کەسایەتییە دیارەکانی [[ئۆپۆزسیۆن]]ی سیاسیی [[عێراق]] لە تاراوگە.

دوای [[ڕاپەڕین]]ی ١٩٩١ی کورد، یەکەم [[جەنگی کەنداو]]، و سەپاندنی سزاکان بەسەر عێراقدا، شاناز لەگەڵ خوشکەکەی [[ھێرۆ ئیبراھیم ئەحمەد]] [[ڕێکخراوی منداڵپارێزی کوردستان]]ی دامەزراند، کە ڕێکخراوێکی مرۆیی ناحکوومییە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Goudsouzian |یەکەم=Tanya |سەردێڕ=Hero Ibrahim Ahmad: The original female Peshmerga |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/program/women-make-change/2015/10/29/hero-ibrahim-ahmad-the-original-female-peshmerga |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Al Jazeera |زمان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Shanaz Ibrahim Ahmed: A Journey of Resilience from Refugee to First Lady - |ناونیشان=https://islamicvoice.com/muslim-world/shanaz-ibrahim-ahmed-a-journey-of-resilience-from-refugee-to-first-lady/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|زمان=en-US}}&lt;/ref&gt; ئەمڕۆ، منداڵپارێزی کوردستان سپۆنسەری سەرەکیی ناوەندێکی چالاکیی منداڵانە لە [[کەمپی عەربەت]] لە دەوروبەری [[سلێمانی]]، کە نزیکەی ١٠،٠٠٠ پەنابەر لەخۆدەگرێت، نیوەیان [[منداڵ]]ن، کە لە ساڵی ٢٠١٣وە لە تووندوتیژییەکانی وڵاتی دراوسێ [[سووریا]] ھەڵاتوون.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.newarab.com/video/iraqs-first-lady-marks-anfal-genocide-memorial-speaking-gaza |سەردێڕ=Iraq's First Lady Marks Anfal Genocide Memorial Speaking in Gaza |ڕێکەوت=٢٠٢٤}}&lt;/ref&gt;

شاناز لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٠دا دەزگای پەخشی [[کوردسات]]ی دامەزراند. ئەو ھەروەھا دەزگای ئیبراھیم ئەحمەدی دامەزراند.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Demirtaş: I am honored to receive the Ibrahim Ahmed Award‌ |ناونیشان=https://pukmedia.com/EN/Details/73512 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=pukmedia.com |زمان=en}}&lt;/ref&gt; 

ئەو لەگەڵ ھاوسەرەکەیدا، کۆکەرەوەی بەرھەمە ھونەرییە عێراقی، کوردی و نەریتییەکانە. بەشێک لە کۆمەڵە زەبەلاحەکەیان لە گەلەریی زاموا و گەلەریی [[لەتیف ڕەشید]] لە [[سلێمانی]] نمایشکراوە. ئەو ھەروەھا کار لەسەر پاراستنی شوێنەوار و نۆژەنکردنەوەی چەندین شوێنی سەردەمی [[عوسمانی]] دەکات، بەتایبەتی لە ناوچە کوردییەکاندا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Saya |یەکەم=Bapak |ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Iraq’s First Lady issues desperate appeal over Turkish invasion |ناونیشان=https://medyanews.net/iraqs-first-lady-issues-desperate-appeal-over-turkish-invasion/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Medya News |زمان=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{Reflist}}

{{تووڵی دەروازە|ژن|سیاسەت|کوردستان|عێراق|ژیاننامە}}

[[پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]
[[پۆل:زیندووان]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤]]
[[پۆل:سیاسەتمەدارانی سەدەی ٢١ەمی عێراق]]
[[پۆل:ژنانی سیاسیی کورد]]</text>
      <sha1>o4gdidijjtsjhqsk4l4hy4tcv0o2mv3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی ٦</title>
    <ns>3</ns>
    <id>270757</id>
    <revision>
      <id>1574950</id>
      <parentid>1569858</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T01:48:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dexbot</username>
        <id>6403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: ئەرشیڤکردنی 2 بابەت لە [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad]]</comment>
      <origin>1574950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="179243" sha1="c964dsamwhk9jvwg4sz1ha1c3ziq3rb" xml:space="preserve">{{ئەرشیڤی وتووێژ}}

== Wikipedia translation of the week: 2024-32 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Suffrage drama]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Pamphlet from NAWSA for women's suffrage plays, page 1.jpg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Suffrage drama''' (also known as suffrage plays or suffrage theatre) is a form of dramatic literature that emerged during the British women's suffrage movement in the early twentieth century. Suffrage performances lasted approximately from 1907-1914. Many suffrage plays called for a predominant or all female cast. Suffrage plays served to reveal issues behind the suffrage movement. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:١٣، ٥ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC)''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27150339 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2024-33 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Karatgurk]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:it:Karatgurk]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
In the Australian Aboriginal mythology of the Aboriginal people of south-eastern Australian state of Victoria, the '''Karatgurk''' were seven sisters who represented the constellation known in western astronomy as the Pleiades. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:١٣، ١٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC)''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27264174 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2024-34 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:B1 (classification)]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''B1''' is a medical-based Paralympic classification for blind sport. Athletes in this classification are totally or almost totally blind. It is used by a number of blind sports including blind tennis, para-alpine skiing, para-Nordic skiing, blind cricket, blind golf, five-a-side football, goalball and judo. Some other sports, including adaptive rowing, athletics and swimming, have equivalents to this class.

The B1 classification was first created by the IBSA in the 1970s, and has largely remained unchanged since despite an effort by the International Paralympic Committee (IPC) to move towards a more functional and evidence-based classification system. Classification is often handled on the international level by the International Blind Sports Federation (IBSA) but it sometimes handled by national sport federations. There are exceptions for sports like athletics and cycling, where classification is handled by their own governing bodies.

Equipment utilized by competitors in this class may differ from sport to sport, and may include sighted guides, guide rails, beeping balls and clapsticks. There may be some modifications related to equipment and rules to specifically address needs of competitors in this class to allow them to compete in specific sports. Some sports specifically do not allow a guide, whereas cycling and skiing require one. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠١:٥٦، ١٩ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27278917 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2024-35 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Erzi (village)]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Caucasus, Ingushetia, Ингушские боевые и смотровые башни, горы Кавказа.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Erzi''' (Russian: Эрзи; Ingush: Аьрзи, romanized: Ärzi, lit. 'Eagle') is a medieval village (aul) in the Dzheyrakhsky District of Ingushetia. It is part of the rural settlement (administrative center) of Olgeti. The entire territory of the settlement is included in the Dzheyrakh-Assa State Historical-Architectural and Natural Museum-Reserve and is under state protection. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٣:١٩، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27345183 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2024-37 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Cappadocian calendar]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Cappadocian calendar''' was a solar calendar that was derived from the Persian Zoroastrian calendar. It is named after the historic region Cappadocia in present-day Turkey, where it was used. The calendar, which had 12 months of 30 days each and five epagomenal days, originated between 550 and 330 BC, when Cappadocia was part of the Persian Achaemenid Empire. The Cappadocian calendar was identical to the Zoroastrian calendar; this can be seen in its structure, in the Avestan names and in the order of the months. The Cappadocian calendar reflects the Iranian cultural influence in the region. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠١:٤٢، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27357319 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2024-39 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Independence Day (Albania)]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Independence Day''' (Albanian: Dita e Pavarësisë) is a public holiday in Albania observed on 28 November. It commemorates the Albanian Declaration of Independence (from the Ottoman Empire), which was ratified by the All-Albanian Congress on 28 November 1912, establishing the state of Albania. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٠:٢٩، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27456350 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2024-40 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Wildlife of Bahrain]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Birds in Al-Areen Wildlife Park.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The wildlife of the archipelago of Bahrain, is more varied than might be expected of this small group of islands in the Persian Gulf. Apart from a strip of the north and west of the main island, where crops are grown with irrigation, the land is arid. With a very hot dry summer, a mild winter, and brackish groundwater, the plants need adaptations in order to survive. Nevertheless, 196 species of higher plant have been recorded here, as well as about seventeen species of terrestrial mammals, many birds and reptiles, and many migratory birds visit the islands in autumn and spring. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠١:٥٧، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27456350 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2024-42 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Little Danes experiment]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:fa:آزمایش دانمارکی‌های کوچک]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Children play at a Danish Red Cross-run orphanage in Greenland.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''little Danes experiment''' was a 1951 Danish operation where 22 Greenlandic Inuit children were sent to Danish foster families in an attempt to re-educate them as &quot;little Danes&quot;. While the children were all supposed to be orphans, most were not. Six children were adopted while in Denmark, and sixteen returned to Greenland, only to be placed in Danish-speaking orphanages and never live with their families again. Half of the children experienced mental health disturbances, and half of them died in young adulthood. The government of Denmark officially apologised in 2020, after several years of demands from Greenlandic officials. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٣:١٦، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27572997 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2024-43 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Kharayeb]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Muharram 1Oth-Ashouraa 2007 in Kharayeb - panoramio.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Kharayeb''' (Arabic: الخرايب) is a historic town in the Sidon District in the South Governorate, Lebanon. The town is 77 km (48 mi) south of Beirut, and stands at an average altitude of 190 m (620 ft) above sea level. The town boasts a rich historical legacy, with archaeological excavations revealing a complex settlement history spanning from Prehistory to the Ottoman period. Notably, Kharayeb's origins can be traced back to the Persian period (539–330 BC), when it played a pivotal role in the region's agricultural and economic landscape, culminating in the construction of its Phoenician temple around the 6th century BC. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٣٨، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27572997 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2024-44 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Christmas horror]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:es:Terror navideño]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Christmascarol1843 -- 169.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Christmas horror''' is a fiction genre and film genre that incorporates horror elements into a seasonal setting. It is popular in multiple countries.  

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٠٥، ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27647428 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2024-45 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Placenta cake]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:simple:Placenta cake]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Bucharest, Greek pie-maker, 1880.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Placenta cake''' is a dish from ancient Greece and Rome consisting of many dough layers interspersed with a mixture of cheese and honey and flavored with bay leaves, baked and then covered in honey. The dessert is mentioned in classical texts such as the Greek poems of Archestratos and Antiphanes, as well as the De agri cultura of Cato the Elder. It is often seen as the predecessor of baklava and börek. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:١٦، ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27647428 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2024-46 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Trisomy 16]]'''&lt;br /&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Chromosome 16.svg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Trisomy 16''' is a chromosomal abnormality in which there are 3 copies of chromosome 16 rather than two. It is the most common trisomy leading to miscarriage and the second most common chromosomal cause of it, closely following X-chromosome monosomy. About 6% of miscarriages have trisomy 16. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٠٩، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27708700 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2024-47 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Boana platanera]]'''&lt;br /&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Rana platanera - Boana platanera.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''Boana platanera''''', commonly known as the banana tree dwelling frog, is a species of tree frog in the family Hylidae. It is distributed within Venezuela, Colombia, Panama, and Trinidad and Tobago. Boana platanera was described in 2021, and individuals of the species were previously classified as Boana crepitans or Boana xerophylla. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٥٣، ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27735014 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2024-48 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Wang Su-bok]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:fa:وانگ سو بوک]])&amp;#32;([[:ko:왕수복]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Wang Su-bok''' was a singer from North Korea, who was the most popular singer in Japanese-occupied Korea in 1935. She was credited as a ground-breaking female artist, whose work led the way for the modern K-pop phenomenon. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠١:٥٧، ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27846897 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2024-49 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Storm Filomena]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Spain’s chilly blanket ESA22415247.jpeg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Storm Filomena''' was an extratropical cyclone in early January 2021 that was most notable for bringing unusually heavy snowfall to parts of Spain, with Madrid recording its heaviest snowfall in over a century, and with Portugal being hit less severely. The eighth named storm of the 2020–21 European windstorm season, Filomena formed over the Atlantic Ocean close to the Canary Islands on 7 January, subsequently taking a slow track north-eastwards towards the Iberian Peninsula and then eastwards across the Mediterranean Sea. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٨، ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27846897 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2024-50 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Syrian literature]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Poem about Baybars page 1 from Hakawati book.jpg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Syrian literature''' is modern fiction written or orally performed in Arabic by writers from Syria since the independence of the Syrian Arab Republic in 1946. It is part of the historically and geographically wider Arabic literature. The modern states of Syria, Lebanon, Jordan, Israel as well as the Palestinian autonomous areas only came into being in the mid-20th century. Therefore, Syrian literature has since been referred to by literary scholarship as the national literature of the Syrian Arab Republic, as well as the works created in Arabic by Syrian writers in the diaspora. This literature has been influenced by the country's political history, the literature of other Arabic-speaking countries and, especially in its early days, by French literature. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٩، ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27846897 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2024-51 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Mars ocean theory]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:AncientMars.jpg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Mars ocean theory''' states that nearly a third of the surface of Mars was covered by an ocean of liquid water early in the planet's geologic history. This primordial ocean, dubbed Paleo-Ocean or Oceanus Borealis (/oʊˈsiːənəs ˌbɒriˈælɪs/ oh-SEE-ə-nəs BORR-ee-AL-iss), would have filled the basin Vastitas Borealis in the northern hemisphere, a region that lies 4–5 km (2.5–3 miles) below the mean planetary elevation, at a time period of approximately 4.1–3.8 billion years ago. Evidence for this ocean includes geographic features resembling ancient shorelines, and the chemical properties of the Martian soil and atmosphere 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٤٤، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27933909 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2024-52 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:2023 Slovenia floods]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Sava v Tacnu 4. avgusta ob 16h.jpg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
In August 2023, major floods occurred in large part of Slovenia and neighbouring areas of Austria and Croatia due to heavy rain. Amongst others, the level of rivers Sava, Mur and Drava was exceptionally high. Several settlements and transport links in Slovene Littoral, Upper Carniola and Slovenian Carinthia were flooded. Due to the amount of rain, the streams in Idrija, Cerkno and Škofja Loka Hills overflowed. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٥، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)

&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27933909 --&gt;

== [[:پەڕگە:Sony-Music-Logo.svg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا ==

[[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]]

تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:Sony-Music-Logo.svg]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە:

&lt;blockquote&gt;لە کۆمنز ھەیە&lt;/blockquote&gt;

لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. 

ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:Sony-Music-Logo.svg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&amp;page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3ASony-Music-Logo.svg|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە.  ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |&lt;span style=&quot;color:black; font-size:16px;&quot;&gt;'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |&lt;span style=&quot;color:yellow; Background:black &quot;&gt;'''وتووێژ'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١٩:٥١، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
== [[:پەڕگە:Logo of the 100.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا ==

[[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]]

تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:Logo of the 100.jpg]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە:

&lt;blockquote&gt;لە کۆمنز ھەیە&lt;/blockquote&gt;

لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. 

ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:Logo of the 100.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&amp;page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3ALogo+of+the+100.jpg|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە.  ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |&lt;span style=&quot;color:black; font-size:16px;&quot;&gt;'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |&lt;span style=&quot;color:yellow; Background:black &quot;&gt;'''وتووێژ'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١٩:٥١، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
== [[:پەڕگە:Junko Icon.png]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا ==

[[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]]

تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:Junko Icon.png]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە:

&lt;blockquote&gt;دووبارەیە&lt;/blockquote&gt;

لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. 

ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:Junko Icon.png|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&amp;page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3AJunko+Icon.png|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە.  ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |&lt;span style=&quot;color:black; font-size:16px;&quot;&gt;'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |&lt;span style=&quot;color:yellow; Background:black &quot;&gt;'''وتووێژ'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١٩:٥١، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
== [[:پەڕگە:She-hulk.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا ==

[[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]]

تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:She-hulk.jpg]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە:

&lt;blockquote&gt;دووبارەیە&lt;/blockquote&gt;

لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. 

ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:She-hulk.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&amp;page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3AShe-hulk.jpg|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە.  ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |&lt;span style=&quot;color:black; font-size:16px;&quot;&gt;'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |&lt;span style=&quot;color:yellow; Background:black &quot;&gt;'''وتووێژ'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١٩:٥١، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
== وێنەی نائازادی ھەتیو پەڕگە:Hur Jun 1999 drama promotional image.jpg ==

[[پەڕگە:Ambox warning blue.svg|35px|text-top|ڕاست|⚠|link=]] سپاس بۆ بارکردنی '''[[:پەڕگە:Hur Jun 1999 drama promotional image.jpg]]'''. پەڕەی وەسفی وێنەکە لە ئێستادا ئەوە دەردەخات کە وێنەکە نائازادە و دەتوانرێت تەنیا لە ویکیپیدیا و لەژێر [[ویکیپیدیا:ناوەرۆکی نائازاد|بەکارھێنانی داد]] بەکاربھێنرێت. بەڵام، لە ئێستادا وێنەکە لەسەر ھیچ وتارێکی ویکیپیدیا بەکارنەھاتووە. ئەگەر پێشتر وێنەکە لەناو وتارێک بوو، ئەوا تکایە بڕۆ بۆ وتارەکە و بزانە بۆچی لابراوە. لەوانەیە زیادی بکەیتەوە ئەگەر پێت وایە بەسوود بێت. بەڵام، تکایە تێبینی بکە کە ئەو وێنانەی کە دەکرێ جێگرەوەیەکیان بۆ دروست بکرێت قابیلی قبوڵکردن نییە تا لە ویکیپیدیا بەکاربێت. (بڕوانە [[ویکیپیدیا:ناوەرۆکی نائازاد|سیاسەتەکەمان لەسەر میدیای نائازاد]]).

تێبینی بکە کە ھەر وێنەگەلێکی نائازاد کە لەسەر '''ھیچ وتارێک''' بەکارنەھاتبێت، دوای ٧ ڕۆژ دەسڕدرێتەوە، ھەر وەک لە [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا#پ٥|بەشی پ٥ لە پێوەری سڕینەوەی خێرا]] باس کراوە. سپاس.&lt;!-- داڕێژە:سخ-پ٥-ئاگاداری --&gt; ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |&lt;span style=&quot;color:black; font-size:16px;&quot;&gt;'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |&lt;span style=&quot;color:yellow; Background:black &quot;&gt;'''وتووێژ'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١٩:٥١، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
== Wikipedia translation of the week: 2025-01 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Uganda Railways Corporation]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:de:Schienenverkehr in Uganda]])&amp;#32;([[:no:Uganda Railways Corporation]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:9620 mit Güterzug.jpg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Uganda Railways Corporation''' (URC) is the parastatal railway of Uganda. It was formed after the breakup of the East African Railways Corporation (EARC) in 1977 when it took over the Ugandan part of the East African railways. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٧، ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28019313 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-02 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Internment of Japanese Canadians]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Japanese road camp.jpg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
From 1942 to 1949, Canada forcibly relocated and incarcerated over 22,000 Japanese Canadians—comprising over 90% of the total Japanese Canadian population—from British Columbia in the name of &quot;national security&quot;. The majority were Canadian citizens by birth and were targeted based on their ancestry. This decision followed the events of the Japanese Empire's war in the Pacific against the Western Allies, such as the invasion of Hong Kong, the attack on Pearl Harbor in Hawaii, and the Fall of Singapore which led to the Canadian declaration of war on Japan during World War II. Similar to the actions taken against Japanese Americans in neighbouring United States, this forced relocation subjected many Japanese Canadians to government-enforced curfews and interrogations, job and property losses, and forced repatriation to Japan 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:٥٦، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28070038 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-03 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Christmas seals]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:no:Julemerke]])&amp;#32;([[:ru:Рождественская виньетка]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:1915 US Christmas Seal.jpg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Christmas seals''' are adhesive labels that are similar in appearance to postage stamps that are sold then affixed to mail during the Christmas season to raise funds and awareness for charitable programs. Christmas seals have become particularly associated with lung diseases such as tuberculosis, and with child welfare in general. They were first issued in Denmark beginning in 1904, with Sweden and Iceland following with issues that same year. Thereafter the use of Christmas seals proved to be popular and spread quickly around the world, with 130 countries producing their own issues. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28086717 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-04 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:2010 Nagorno-Karabakh clashes]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:it:Scontri del Nagorno Karabakh del 2010]])&amp;#32;([[:tr:2010 Dağlık Karabağ çatışmaları]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''2010 Nahorno karabakh war''' were a series of exchanges of gunfire that took place on February 18 on the line of contact dividing Azerbaijani and the Karabakh Armenian military forces. Azerbaijan accused the Armenian forces of firing on the Azerbaijani positions near Tap Qaraqoyunlu, Qızıloba, Qapanlı, Yusifcanlı and Cavahirli villages, as well as in uplands of Agdam Rayon with small arms fire including snipers. As a result, three Azerbaijani soldiers were killed and one wounded. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢٠، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28099770 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-05 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Jinnah's birthday]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Yorkstatue.jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Jinnah's Birthday''', officially Quaid-e-Azam Day and sometimes known as Quaid Day, is a public holiday in Pakistan observed annually on 25 December to celebrate the birthday of the founder of Pakistan, Muhammad Ali Jinnah, known as Quaid-i-Azam (&quot;Great Leader&quot;). A major holiday, commemorations for Jinnah began during his lifetime in 1942, and have continued ever since. The event is primarily observed by the government and the citizens of the country where the national flag is hoisted at major architectural structures such as private and public buildings, particularly at the top of Quaid-e-Azam House in Karachi. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٣٠، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28156501 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-06 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:French conquest of Corsica]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Bataille de Ponte Novu.jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''French conquest of Corsica''' was a successful expedition by French forces of the Kingdom of France under Comte de Vaux, against Corsican forces under Pasquale Paoli of the Corsican Republic. The expedition was launched in May 1768, in the aftermath of the Seven Years' War. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٢٠، ٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28200320 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-07 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Assassination of Spencer Perceval]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:PercevalShooting.jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
On 11 May 1812, at about 5:15 pm, Spencer Perceval, the prime minister of the United Kingdom of Great Britain and Ireland, was shot dead in the lobby of the House of Commons by John Bellingham, a Liverpool merchant with a grievance against the government. Bellingham was detained; four days after the murder, he was tried, convicted and sentenced to death. He was hanged at Newgate Prison on 18 May, one week after the assassination and one month before the start of the War of 1812. Perceval remains the sole British prime minister to have been assassinated. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ١٠ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28200320 --&gt;

== دەستکاری لە پەڕەی بەکارھێنەری ==

سڵاو بەڕێز ساکوورا؛ بە ھەڵە دەستکاریی پەڕەی بەکارھێنەری بەڕێزتانم کرد کە بووە ھۆی تێکچوونی نووسینەکانتان؛ تکایە دەستکارییەکانم بسڕەوە و ئەگەریش دەکرێت جۆرێک ناوی خۆتان بخەنە ناو پۆلی بەڕێوەبەران. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٠٥، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC)
== Wikipedia translation of the week: 2025-08 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:2010 Malagasy constitutional referendum]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
A constitutional referendum was held in Madagascar on 17 November 2010, in which voters approved a proposal for the state's fourth Constitution. The Malagasy people were asked to answer &quot;Yes&quot; or &quot;No&quot; to the proposed new constitution, which was considered to help consolidate Andry Rajoelina's grip on power. At the time of the referendum, Rajoelina headed the governing Highest Transitional Authority (HAT), an interim junta established following the military-backed coup d'état against then President Marc Ravalomanana in March 2009. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢١، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28245290 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-09 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Cooler Heads Coalition]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:de:Cooler Heads Coalition]])&amp;#32;([[:fr:Cooler Heads Coalition]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Cooler Heads Coalition''' is a politically conservative &quot;informal and ad-hoc group&quot; in the United States, financed and operated by the Competitive Enterprise Institute. The group, which rejects the scientific consensus on climate change, made efforts to stop the government from addressing climate change. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٣، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28300238 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-10 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:pt:Transmissor de Ondas]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:en:Wave Transmitter]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Esq eletr transm ondas color.jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Transmissor de Ondas''' é um equipamento precursor do rádio, desenvolvido por Roberto Landell de Moura na década de 1890, capaz de transmitir áudio via ondas eletromagnéticas, com sua primeira demonstração pública documentada tendo ocorrido no dia 16 de julho de 1899. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٤٩، ٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28317097 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-11 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:it:Smoky (mascotte olimpica)]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:en:Smoky (Olympic mascot)]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Smoky 1932 Olympic Village Mascot.webp|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Smoky''' (Los Angeles, 1931 o 1932 - Los Angeles, aprile 1934), occasionalmente scritto Smokey, è stato un cane che divenne la mascotte del villaggio olimpico estivo del 1932 e, successivamente, dell'evento generale. Pur non essendo oggi riconosciuto dal CIO, è stato, seppur non in modo ufficiale, la prima mascotte olimpica dei Giochi, oltre che a essere attualmente l'unica a essere stata un animale vero. Le successive edizioni non ebbero mascotte, dovendo aspettare i X Giochi olimpici invernali di Grenoble nel 1968 per ritrovarne una ufficialmente riconosciuta, lo sciatore stilizzato Schuss, allora non considerato ufficiale ma successivamente riconosciuto come tale. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٠، ١٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28317097 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-12 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Amazonas, o maior rio do mundo]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:pt:Amazonas, o maior rio do mundo]])&amp;#32;([[:es:Amazonas, o maior rio do mundo]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Frame A from Amazonas, o maior rio do mundo.jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''Amazonas, o maior rio do mundo''''' (lit. 'Amazon: The Greatest River in the World') is a 1922 Brazilian silent documentary film produced in 1918 by Silvino Santos. It is a black-and-white film that portrays life in the Amazon rainforest. Completed in 1920, it is considered one of the oldest cinematic records of the Amazon. It was presumed lost in 1931 and only rediscovered in 2023 at the Czech Film Archive.

Silvino Santos produced the work over three years using sophisticated cinematic techniques, which led it to be deemed of &quot;immense artistic value&quot; by Le Monde. It has also been described as the &quot;Holy Grail of Brazilian silent cinema&quot; by The Guardian. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٧، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28392163 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-13 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Ali of the Eretnids]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:tr:Alaaddin Ali Bey]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Ala al-Din Ali''' (January 1353 – August 1380) was the third Sultan of the Eretnids ruling from 1366 until his death. He inherited the throne at a very early age and was removed from administrative matters. He was characterized as particularly keen on personal pleasures, which later discredited his authority. During his rule, emirs under the Eretnids enjoyed considerable autonomy, and the state continued to shrink as neighboring powers captured several towns. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٩، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28433698 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-14 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Chilembwe uprising]]'''&lt;br /&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Chilembwe supporters being led to be executed (cropped).jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Chilembwe uprising''' was a rebellion against British colonial rule in Nyasaland (modern-day Malawi) which took place in January 1915. It was led by John Chilembwe, an American-educated Baptist minister. Based around his church in the village of Mbombwe in the south-east of the colony, the leaders of the revolt were mainly from an emerging black middle class. They were motivated by grievances against the British colonial system, which included forced labour, racial discrimination and new demands imposed on the African population following the outbreak of World War I. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:٥٢، ٣١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28454663 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-15 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:1930 Bago earthquake]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:my:၁၉၃၀ ပဲခူးငလျင်]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Thiao Mueang Phama (1955, p. 165).jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
An earthquake affected Myanmar on 5 May 1930 with a moment magnitude (Mw ) 7.4. The shock occurred 35 km (22 mi) beneath the surface with a maximum Rossi–Forel intensity of IX (Devastating tremor). The earthquake was the result of rupture along a 131 km (81 mi) segment of the Sagaing Fault—a major strike-slip fault that runs through the country. Extensive damage was reported in the southern part of the country, particularly in Bago and Yangon, where buildings collapsed and fires erupted. At least 550, and possibly up to 7,000 people were killed. A moderate tsunami struck the Burmese coast which caused minor damage to ships and a port. It was felt for over 570,000 km2 (220,000 sq mi) and as far as Shan State and Thailand. The mainshock was followed by many aftershocks; several were damaging. The December earthquake was similarly sized which also occurred along the Sagaing Fault. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٤، ٧ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28454663 --&gt;
== پاراستن ==

سڵاو ساکورا، 

تکایە ئاستی پاراستنی لەسەر ئەم پەڕانە بەرز بکەوە بۆ پاسدەری خۆگەڕ:
* [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/ڕاوێژکاریی_دژایەتیی_خواستەکان_(کرێ)]]
* [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان]]
* [[WP:Article_wizard/Content]]
* [[WP:Article_wizard/Header]]
* [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/سەرچاوەدان]]
* [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/ھەڵە_باوەکان]]
* [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/دروستکردنی_وتار]]
* [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/ڕاوێژکاریی_دژایەتیی_خواستەکان]]
* [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/نووسینەوەی_وتار_بە_دژایەتیی_خواستەکانەوە]]
* [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/ئاشکراکردن]]
* [[داڕێژە:بەکرێگیراو]]
&amp;#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|&lt;b style=&quot;color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;&quot;&gt;ئێپین&lt;/b&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|&lt;span style=&quot;color:#9B4DFF;font-size:1&quot;&gt;&amp;#9836;&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١٨:١٢، ٧ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] دەست خۆش بەڵام لە کۆتا داڕێژە تێنەگەیشتم لە ویکیی سۆرانی کێ ھەیە سەربە دامەزراوە بێت و فەرمانبەر بێت لایان سوودی چییە ئەم داڕێژەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٥٧، ٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)
::داڕێژەکە بۆ ئاشکراکردنی ئەو دەستکاریانە کە لە بەرامبەر پارەدا ئەنجام دراون کە دەکرێ هەر کەسێ لە ویکیپیدیا کاری وا ئەنجام بدا. لەگەڵ گەەرەبوونی ویکییەکان زیاتر ڕوو دەدات. ڕەنگە ئێستا لە ویکی کوردی نەبێ، بەڵام باشە بۆ داهاتوو. داڕێژەکە بەشێکی لە پرۆسەکەی جادووگەر. &amp;#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|&lt;b style=&quot;color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;&quot;&gt;ئێپین&lt;/b&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|&lt;span style=&quot;color:#9B4DFF;font-size:1&quot;&gt;&amp;#9836;&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ٠٤:٢٩، ٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)
|}

== Wikipedia translation of the week: 2025-16 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Museum of Zoology of the University of São Paulo]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:pt:Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Museu de Zoologia da USP 02.jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Museum of Zoology of the University of São Paulo''' (Portuguese: Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo, abbreviated MZUSP) is a public natural history museum located in the historic Ipiranga district of São Paulo, Brazil. The MZUSP is an educational and research institution that is part of the University of São Paulo. The museum began at the end of the 19th century as part of the Museu Paulista; in 1941, it moved into a dedicated building. In 1969 the museum became a part of the University of São Paulo, receiving its current name. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٧، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28454663 --&gt;
== پەڕگەی سڕاوە ==

سڵاو @Sakura emad: بینیم پەڕگەی Hamid Effendi.jpg سڕیوەتەوە بە هۆکاری بە کار نەهاتوو، تکایە بیھێنەرەوە چونکە ئەو پەڕگەیە لە وتارەکەی [[حەمید ئەفەندی|خۆی]] بە کار هاتبوو. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |&lt;span style=&quot;color:black; font-size:16px;&quot;&gt;'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |&lt;span style=&quot;color:yellow; Background:black &quot;&gt;'''وتووێژ'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١٩:٠٧، ١٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)

:{{کرا}} ببورن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٠٩، ١٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)
::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] پرسیارێک [[:پەڕگە:KomelleFlag.png|ئەم پەڕگەیە]] ھی کام وتارە؟ تا گەر سوودی نییە بیسرمەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٢، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)
:::هی ئەم [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان|وتارەیە]]، ھەمان پەڕگە لە [[:پەڕگە:The Official Logo Of Komala.png|کۆمنز]]یش ھەیە. سودێکی نییە، بە ئەرک نەبێ بیسڕیتەوە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |&lt;span style=&quot;color:black; font-size:16px;&quot;&gt;'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |&lt;span style=&quot;color:yellow; Background:black &quot;&gt;'''وتووێژ'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١٧:٥٨، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)

== Wikipedia translation of the week: 2025-17 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Fear of crime]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:ar:الخوف من الجريمة]])&amp;#32;([[:it:Criminofobia]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Fear of crime''' refers to the fear of being a victim of crime, which is not necessarily reflective of the actual probability of being such a victim. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٣، ٢١ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28559524 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-23 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:it:Angelo azzurro (cocktail)]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:es:Ángel azul (cóctel)]])&amp;#32;([[:fr:Ange bleu (cocktail)]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Angelo Azzurro Cocktail.png|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
L''''angelo azzurro''' è un cocktail alcolico italiano. È considerato uno dei cocktail più popolari in Italia negli anni novanta, insieme al B-52 e all'Invisibile. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٥:٣٩، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28788623 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-24 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:fi:Kotiryssä]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:en:Kotiryssä]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
A '''kotiryssä''' (jocular Finnish: one’s home Russky or home Russian) was a Soviet or Russian contact person of a Finnish politician, bureaucrat, businessman or other important person. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٣، ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28788623 --&gt;

== پاراستنی وەشانی جێگیر ==

سڵاو ساکورا، وتاری [[زایەندێتیی مرۆڤ]] هەڵبژێردراوە و دەبێ بە وەشانی جێگیر بپارێزرێت. &amp;#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|&lt;b style=&quot;color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;&quot;&gt;ئێپین&lt;/b&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|&lt;span style=&quot;color:#9B4DFF;font-size:1&quot;&gt;&amp;#9836;&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١١:٥٨، ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC)
{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٧:٢٤، ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC)
== Wikipedia translation of the week: 2025-25 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Future self]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:pl:Przyszła jaźń]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
In the psychology of self, the '''future self''' concerns the processes and consequences associated with thinking about oneself in the future. People think about their future selves similarly to how they think about other people. The extent to which people feel psychologically connected (e.g., similarity, closeness) to their future self influences how well they treat their future self. When people feel connected to their future self, they are more likely to save for retirement, make healthy decisions, and avoid ethical transgressions. Interventions that increase feelings of connectedness with future selves can improve future-oriented decision making across these domains. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC)

&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28788623 --&gt;
== edits by KiranBOT ==

Hello. I made some edits using KiranBOT, but I cant be sure if they are correct. I have stopped the bot for now. would you kindly take a look at few edits? especially [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B3%D9%BE%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%DB%95%DB%8C%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%85%D9%88%D9%82%DB%95%D8%AF%DB%95%D8%B3%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&amp;diff=prev&amp;oldid=1454379 this edit]. I am getting confused because of the indention. I am not sure if it working properly. The bot is working fine on Arabic wikipedia. [[بەکارھێنەر:Usernamekiran|Usernamekiran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Usernamekiran|لێدوان]]) ٠٩:٥٥، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC)
== Wikipedia translation of the week: 2025-26 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Pictorial map]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:fa:نقشه تصویری]])&amp;#32;([[:ja:絵地図]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Blake Britain Spearhead of Attack.jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Pictorial maps''' (also known as illustrated maps, panoramic maps, perspective maps, bird's-eye view maps, and geopictorial maps) depict a given territory with a more artistic rather than technical style. It is a type of map in contrast to road map, atlas, or topographic map. The cartography can be a sophisticated 3-D perspective landscape or a simple map graphic enlivened with illustrations of buildings, people and animals. They can feature all sorts of varied topics like historical events, legendary figures or local agricultural products and cover anything from an entire continent to a college campus. Drawn by specialized artists and illustrators, pictorial maps are a rich, centuries-old tradition and a diverse art form that ranges from cartoon maps on restaurant placemats to treasured art prints in museums. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:١٨، ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28788623 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-27 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Queen Elizabeth University Hospital]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:QEUH.jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Queen Elizabeth University Hospital''' (QEUH) is a 1,677-bed acute hospital located in Govan, in the south-west of Glasgow, Scotland. The hospital is built on the site of the former Southern General Hospital and opened at the end of April 2015. The hospital comprises a 1,109-bed adult hospital, a 256-bed children's hospital and two major Emergency Departments; one for adults and one for children. There is also an Immediate Assessment Unit for local GPs and out-of-hours services, to send patients directly, without having to be processed through the Emergency Department. The retained buildings from the former Southern General Hospital include the Maternity Unit, the Institute of Neurological Sciences, the Langlands Unit for medicine of the elderly and the laboratory. The whole facility is operated by NHS Greater Glasgow and Clyde, and is one of the largest acute hospital campuses in Europe. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٥، ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28788623 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-28 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Non-constituency Member of Parliament]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
A '''Non-constituency Member of Parliament''' (NCMP) is a member of an opposition political party in Singapore who, as stipulated in Article 39 of the Constitution and the Parliamentary Elections Act, is declared to have been elected a Member of Parliament (MP) without constituency representation, despite having lost in a general election, by virtue of having been one of the opposition candidates with the highest vote shares among the unelected. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٠، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28788623 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-29 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Immunolabeling]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Immunolabeling process image.png|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Immunolabeling''' is a biochemical process that enables the detection and localization of an antigen to a particular site within a cell, tissue, or organ. Antigens are organic molecules, usually proteins, capable of binding to an antibody. These antigens can be visualized using a combination of antigen-specific antibody as well as a means of detection, called a tag, that is covalently linked to the antibody 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
---[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٣:٤٤، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28945528 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-30 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Vespa analis]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Plumpy hornet on the ground - 1.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''Vespa analis''''', the yellow-vented hornet, is a species of common hornet found in Southeast Asia 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢٨، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28984647 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-31 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Fernando de Noronha Marine National Park]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:pt:Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Baía dos Porcos - Fernando de Noronha (32811749914).jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Fernando de Noronha Marine National Park''' (Portuguese: Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha) is a national park in the state of Pernambuco, Brazil. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٤٠، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29047614 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-32 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Xie Zhiliu]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Xie Zhiliu''' (Chinese: 谢稚柳; 1910–1997) was a leading traditional painter, calligrapher, and art connoisseur of modern China. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢١، ٤ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29077280 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-33 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Lethocerus patruelis]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Lethocerus patruelis.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''Lethocerus patruelis''''' is a giant water bug in the family Belostomatidae. It is native to southeastern Europe, through Southwest Asia, to Pakistan, India and Burma. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٠، ١١ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29085671 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-34 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Ikiza]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:CIA map of Burundi and surrounding countries during 1972 killings.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Ikiza''' (variously translated from Kirundi as the Catastrophe, the Great Calamity, and the Scourge), or the Ubwicanyi (Killings), was a series of mass killings—often characterised as a genocide—which were committed in Burundi in 1972 by the Tutsi-dominated army and government, primarily against educated and elite Hutus who lived in the country. Conservative estimates place the death toll of the event between 100,000 and 150,000 killed, while some estimates of the death toll go as high as 300,000. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٣، ١٨ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29115447 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-35 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Corallite]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Recent azooxanthellate Scleractinia (Cnidaria, Anthozoa) - ZooKeys-227-001-g004.jpeg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
A '''corallite''' is the skeletal cup, formed by an individual stony coral polyp, in which the polyp sits and into which it can retract. The cup is composed of aragonite, a crystalline form of calcium carbonate, and is secreted by the polyp. Corallites vary in size, but in most colonial corals they are less than 3 mm (0.12 in) in diameter. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29115447 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-36 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Diksam Plateau]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Dixam plateau (6407168437).jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Diksam Plateau''' or Dixam Plateau (Arabic: دكسم) is a limestone plateau in Socotra, Yemen. The Firmihin forest, located east of the Dirhur canyon within the plateau, has the highest concentration of Dragon's Blood Trees on the entire island. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٠، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29195081 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-37 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:it:Ttongsul]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:ja:トンスル]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Ttongsul (imitation).jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
Il '''ttongsul''' (똥술), o vino di feci, è una tradizionale preparazione medicinale coreana con gradazione alcolica al 9% a base di feci, solitamente umane e preferibilmente di bambino. Nato probabilmente traendo spunto dalla medicina tradizionale cinese, nelle credenze popolari il vino di feci avrebbe proprietà benefiche per molti tipi di malesseri: sarebbe un rimedio per dolori muscolari, ustioni, infiammazioni, epilessia e fratture ossee.

Sebbene alcuni media occidentali abbiano in passato riportato che questa bevanda sia diffusa tra la popolazione coreana, al giorno d'oggi un numero molto limitato di persone ne fa uso, dopo aver subito un declino di popolarità nei secoli scorsi, tanto che la maggioranza dei giovani coreani non ne ha mai sentito parlare.  

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٨، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29195081 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-38 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Pak Kum-chol]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Pak Kum-chol in 1961 (cropped).jpg|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Pak Kum-chol''' was a North Korean politician. Having been a guerrilla during the anti-Japanese struggle, he became a high-ranking politician after the liberation of Korea. Pak aligned himself with his former guerrilla brothers in arms from the Kapsan Operation Committee to form a faction within the ruling Workers' Party of Korea (WPK) called the &quot;Kapsan faction&quot;. This faction sought to replace Kim Il Sung with Pak. Kim retaliated by purging the faction in 1967 in what is known as the Kapsan faction incident. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29249252 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-39 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Federation of Central America (1921–1922)]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:es:Federación de Centro América (1921-1922)]])&amp;#32;([[:ar:اتحاد أمريكا الوسطى (1921-1922)]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Central America's Northern Triangle (orthographic projection).png|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Federation of Central America''' (Spanish: Federación de Centro América)[1] was a short-lived federal republic that existed in Central America between 1921 and 1922. The federation consisted of the Central American nations of El Salvador, Guatemala, and Honduras. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٥، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29311347 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-40 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:it:Palazzo delle Poste (Latina)]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Postelittoria2.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
Il '''Palazzo delle Poste''', fino al 1945 Ricevitoria Postelegrafonica di Littoria, è un edificio postale di Latina, situato in piazzale dei Bonificatori.

Costruito nel 1932 in stile razionalista con influenze futuriste, riscontrabili nell'utilizzo di ampie superfici vetrate e di volumi verticali, oltre che per la presenza di l’utilizzo di materiali e scelte di design molto in voga all'epoca come, come i mattoni a vista, il travertino di Tivoli e l'Anticorodal (una lega di alluminio), ospita l'ufficio postale Latina Centro. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٠:٥٨، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29341788 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-41 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Majed Abu Maraheel]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Majed Abu Maraheel''' was a Palestinian long-distance runner, football player, security officer, and athletics coach, who was the first Palestinian to compete at the Olympic Games. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٤٨، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29341788 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-42 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Abortion in Eritrea]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
In Eritrea, abortion is banned except on the grounds of pregnancy from rape or incest, pregnancy of a minor, or risk to physical or mental health. Legal abortions require medical or judicial approval. Prior to Eritrea's independence, it applied Ethiopia's abortion law of the 1950s, which banned abortion unless life-saving. After independence, the 1991 penal code adapted this law to lift punishments on abortions on the grounds of rape, incest, or risk to life or health, but legal abortions did not exist in effect. The penal codes of 2001 and 2015 required physicians to prove health grounds for abortion. Unsafe abortion is common and contributes to maternal mortality in Eritrea. Post-abortion care is unavailable in some regions. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٠٦، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29341788 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-43 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Liberation of Auschwitz concentration camp]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Auschwitz Liberated January 1945.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
On 27 January 1945, Auschwitz—a Nazi concentration camp and extermination camp in occupied Poland where more than a million people were murdered as part of the Nazis' &quot;Final Solution&quot; to the Jewish question—was liberated by the Soviet Red Army during the Vistula–Oder Offensive. Although most of the prisoners had been forced onto a death march, about 7,000 had been left behind. The Soviet soldiers attempted to help the survivors and were shocked at the scale of Nazi crimes. The date is recognized as International Holocaust Remembrance Day. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٤، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29452019 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-44 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Black Diaries]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Black Diaries''' are diaries purported to have been written by the Irish revolutionary Roger Casement, which contained accounts of homosexual liaisons with young men. They cover the years 1903, 1910 and 1911 (two) and were handed in to Scotland Yard after his capture in April 1916. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥١، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29487357 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-45 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Consolations (Liszt)]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Franz Liszt - Consolation No. 3, Lento placido.ogg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Consolations''', S. 171a/172 (German: Tröstungen) are a set of six solo piano works by Franz Liszt. The compositions take the musical style of nocturnes with each having its own distinctive style. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٢، ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29558323 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-46 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Marine coastal ecosystem]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Vegetation and fauna processes controlling benthic biogeochemical fluxes.jpg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
A '''marine coastal ecosystem''' is a marine ecosystem which occurs where the land meets the ocean. Worldwide there is about 620,000 kilometres (390,000 mi) of coastline. Coastal habitats extend to the margins of the continental shelves, occupying about 7 percent of the ocean surface area. Marine coastal ecosystems include many very different types of marine habitats, each with their own characteristics and species composition. They are characterized by high levels of biodiversity and productivity.

For example, estuaries are areas where freshwater rivers meet the saltwater of the ocean, creating an environment that is home to a wide variety of species, including fish, shellfish, and birds. Salt marshes are coastal wetlands which thrive on low-energy shorelines in temperate and high-latitude areas, populated with salt-tolerant plants such as cordgrass and marsh elder that provide important nursery areas for many species of fish and shellfish. Mangrove forests survive in the intertidal zones of tropical or subtropical coasts, populated by salt-tolerant trees that protect habitat for many marine species, including crabs, shrimp, and fish. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٤، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29584005 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-47 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Elephant communication]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Three elephant's curly kisses.jpg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Elephants communicate''' via touching, visual displays, vocalisations, seismic vibrations, and semiochemicals. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29627457 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-48 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Animal-made art]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Painting Queen 1024x768.png|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Animal-made art''' consists of works by non-human animals, that have been considered by humans to be artistic, including visual works, music, photography, and videography. Some of these are created naturally by animals, often as courtship displays, while others are created with human involvement.

There have been debates about the copyright status of these works, with the United States Copyright Office stating in 2014 that works that lack human authorship cannot have their copyright registered at the US Copyright Office. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٣، ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29627457 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-49 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Halachic state]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The term &quot;'''halachic state'''&quot; (Hebrew: מְדִינַת הֲלָכָה‎ Medīnat Hălāḵā) refers to a sovereign state that endorses Judaism in an official capacity and governs by Jewish religious law. It has been a subject of discussion among Orthodox Jews, particularly with regard to modern Israel, which, although a Jewish state, is not classified as a theocracy. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29719355 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-50 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:ru:Сто лошадей]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:en:One Hundred Horses]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:A_Hundred_Steeds.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''One Hundred Horses''''' (Chinese: 百駿圖) is a Qing dynasty silk and ink painting by Giuseppe Castiglione. It was painted in 1728 for the Yongzheng emperor. The painting depicts a hundred horses in a variety of poses and activities, combining Western realism with traditional Chinese composition and brushwork.  

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٩، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29719355 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-51 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:First Universal Races Congress]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:fr:Premier Congrès universel des races]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Universal Races Congress seated outside the entrance to the Imperial Institute, London, 1911.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''First Universal Races Congress''' met in 1911 for four days at the University of London as an early effort at anti-racism. Speakers from a number of countries discussed race relations and how to improve them. The congress, with 2,100 attendees, was organised by prominent humanists of that era. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٦، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29779168 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-52 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Pin Malakul]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Pin Malakul, January 1922.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Pin Malakul''' (24 October 1903 – 5 October 1995) was a Thai professor, educator and writer. His contributions to education in Thailand include the establishment of various institutions of higher education, the introduction of fixed class schedules, and the implementation of teacher-training programmes. In his career he served as Director-General of the Department of General Education, later becoming Permanent Secretary, and Minister, of Education. He was also a member of the executive board of UNESCO. His writings earned him the title of National Artist in 1987, and the 100th anniversary of his birth was celebrated by the UNESCO in 2003 as recognition of his contribution to the advancement of education in Thailand and Southeast Asia. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
-[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٦، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29802495 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-01 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:The Morning of the Magicians]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Le Matin des magiciens, couverture.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''The Morning of the Magicians: Introduction to Fantastic Realism''''' (French: Le Matin des magiciens: Introduction au réalisme fantastique) is a 1960 book by the journalists Louis Pauwels and Jacques Bergier. It covers topics like cryptohistory, ufology, occultism in Nazism, alchemy, spiritual philosophy. The second half of the book is entirely dedicated to the Nazi-Occult connections; the book is widely credited with the proliferation of numerous myths related to occultism in Nazism. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٠، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29802495 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2026-02 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Somaliland War of Independence]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Somaliland, fighters of the Somali National Movement (SNM), 1980s.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Somaliland War of Independence''' was a rebellion waged by the Somali National Movement (SNM) against the ruling military junta in Somalia led by General Siad Barre lasting from its founding on 6 April 1981 and ended on 18 May 1991 when the SNM declared what was then northern Somalia independent as the Republic of Somaliland. The conflict served as the main theater of the larger Somali Rebellion that started in 1978. The conflict was in response to the harsh policies enacted by the Barre regime against the main clan family in Somaliland, the Isaaq, including a declaration of economic warfare on the clan-family. These harsh policies were put into effect shortly after the conclusion of the disastrous Ogaden War in 1978. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:٠٠، ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29871911 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-03 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:it:Pietro Lauro]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:en:Pietro Lauro]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Master I.A.V.F., Pietro Lauro, born 1508, Modenese Poet and Scholar (obverse), 1555, NGA 45072.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Pietro Lauro''', conosciuto anche come Pietro Lauro Modonese o Pietro Lauro da Modona (Modena o dintorni, 1510 circa – Venezia, 1568 circa) è stato un traduttore, scrittore e divulgatore scientifico italiano. Nonostante non si conosca gran parte della sua biografia, fu uno dei poligrafi italiani più conosciuti del Cinquecento. La sua produzione raccoglie traduzioni dal latino, dal greco e dallo spagnolo e riguardano opere di autori classici, stranieri e protestanti. Lauro si dimostrò abile nel trattare testi con temi molto diversi, come la filosofia, l'architettura, la medicina, il giardinaggio, l'agronomia, le scienze biologiche, la storia, la teologia e l'astronomia. Si cimentò anche nella scrittura di un poema cavalleresco sullo stile di quelli spagnoli, il Polendo, sua magnum opus in questo senso.

Aderente alla Riforma protestante, sebbene le sue trasposizioni siano state oggetto di critiche già degli autori a lui contemporanei, che le giudicarono troppo letterali, rozze e imparziali, a Lauro si deve il merito di aver ultimato la traduzione in lingua volgare di numerosi testi sia classici, sia scientifici, sia epistolari. I suoi lavori ebbero una notevole diffusione, non solo tra i letterati veneziani della sua epoca, ma in tutta Italia, tanto che alcune sue traduzioni vengono ancora oggi ristampate in nuove edizioni. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29894468 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2026-04 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:it:Volto di Palazzo Vecchio]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Piazza della signoria angolo via della ninna, palazzo vecchio, cantonata con testa scolpita 02.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
Il '''volto di Palazzo Vecchio''' (conosciuto anche come L'importuno o L'inopportuno) è un incisione su pietraforte attibuita a Michelangelo Buonarroti, scolpita in una delle pietre di Palazzo Vecchio a Firenze.

Secondo le varie leggende, il profilo sarebbe stato realizzato come graffito dall'artista toscano, con soggetto un suo importunatore, un debitore, un condannato a morte o se stesso. Nel 2020, gli studiosi hanno ipotizzato possa invece trattarsi di un ritratto di Francesco Granacci, pittore amico di Michelangelo. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٤، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29945240 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-05 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:it:Raffaello Kobayashi]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:en:Raffaello Kobayashi]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Raffaello Kobayashi''', nato Raffaele Sanzio (Bari, 14 gennaio 1917 – Yokohama, 1 aprile 2011), è stato un militare italiano naturalizzato giapponese.

Sommergibilista durante la Seconda guerra mondiale, prestò servizio per tutte e tre le principali Potenze dell'Asse: Regno d'Italia, Germania nazista e Impero giapponese. Alla fine della guerra si nascose in Giappone per evitare di subire l'internamento in un campo di prigionia, divenendo poi cittadino nipponico e cambiando il proprio nome.

Prese parte all'affondamento della HMS Calypso nel 1940, primo successo italiano in campo navale nel corso del conflitto mondiale. Con l'abbattimento di un bombardiere statunitense il 22 agosto 1945, otto giorni dopo il discorso di resa del Giappone alle potenze alleate della seconda guerra mondiale, a bordo del Comandante Cappellini, sarebbe stata l'ultima persona in assoluto a mettere fuori combattimento un velivolo degli Alleati nella stessa guerra. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٥، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29945240 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2026-06 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Censorship in the Czech Republic]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:cs:Cenzura v Česku]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Censorship in the Czech Republic''' had been highly active until 17 November 1989 and the fall of Communism in the former Czechoslovakia. Czech Republic was ranked as the 13th most free country in the World Press Freedom Index in 2014. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٢، ٢ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29945240 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-07 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Jacquemart de Hesdin 002.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry''' is an illuminated book of hours commissioned by John, Duke of Berry between 1375 and 1385–90. It is known for its ornate miniature leaves and border decorations. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:٥٩، ٩ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29945240 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2026-08 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Lysmata grabhami]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Lysmata grabhami1.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''Lysmata grabhami''''' is a species of saltwater shrimp in the family Hippolytidae. It was first described by Gordon in 1935. It occurs in the tropical and subtropical Atlantic Ocean and is a cleaner shrimp, operating a cleaning station to which fish come to have parasites removed. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٣:٤٥، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29945240 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-09 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:it:Elefante di Cremona]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:de:Elefant von Cremona]])&amp;#32;([[:eo:Elefanto de Cremona]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Matthew Paris Elephant from Parker MS 16 fol 151v.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
L''''elefante di Cremona''' (Asia, prima del 1228 - Parma, gennaio 1248) fu un esemplare di elefante donato nel 1228 a Federico II di Svevia da parte del sultano ayyubide al-Malik al-Kamil durante gli incontri che porteranno alla Pace di Giaffa. Usato principalmente per le manifestazioni trionfali del sovrano, l'elefante è citato da numerosi cronachisti e testimoni dell'epoca ed è noto per aver trainato il Carroccio dopo la grande vittoria delle armate di Federico II nella battaglia di Cortenuova del 1237. Rimasto a lungo nell'immaginario popolare collettivo, l'animale venne ucciso durante alcuni scontri occorsi nelle settimane immediatamente precedenti alla battaglia di Parma. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١١:٤٣، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30097839 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2026-10 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Treaty of the Danish West Indies]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:The Virgin islands of the United States of America; historical and descriptive, commercial and industrial facts, figures, and resources (1918) (14596880870).jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Treaty of the Danish West Indies''' (Danish: Vestindiens traktat), officially the Convention between the United States and Denmark for cession of the Danish West Indies (Danish: Konventionen mellem USA og Danmark), was a 1916 treaty transferring sovereignty of the Danish West Indies from Denmark to the United States in exchange for a sum of US$25,000,000 in gold ($722 million in 2024) and a declaration from the United States that it would &quot;not object to the Danish Government extending their political and economic interests to the whole of Greenland&quot;. It is one of the most recent permanent expansions of United States territory.

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٣، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30097839 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-11 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Steens Mountain]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Steens Mountain near Andrews, Oregon.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Steens Mountain''' is a large fault-block mountain in the northwest United States, located in Harney County, Oregon. Stretching some fifty miles (80 km) north to south, on its east side it rises from the Alvord Desert at an elevation of about 4,200 feet (1,280 m) to 9,738 feet (2,968 m) at the summit. Steens Mountain is not part of a mountain range but is properly a single mountain, the largest of Oregon's fault-block mountains. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٧:٣٠، ٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30097839 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2026-12 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Casque (anatomy)]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Great hornbill (Buceros bicornis) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
A '''casque''' is an anatomical feature found in some species of birds, reptiles, and amphibians. In birds, it is an enlargement of the bones of the upper mandible or the skull, either on the front of the face, the top of the head, or both. The casque has been hypothesized to serve as a visual cue to a bird's sex, state of maturity, or social status; as reinforcement to the beak's structure; or as a resonance chamber, enhancing calls. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30245038 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-13 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Etruscan sculpture]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Frontone A del grande tempio di luni con concilio degli dei, 175-150 ac. ca. 01.JPG|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Etruscan sculpture''' was one of the most important artistic expressions of the Etruscan people, who inhabited the regions of Northern Italy and Central Italy between about the 9th century BC and the 1st century BC. Etruscan art was largely a derivation of Greek art, although developed with many characteristics of its own. Given the almost total lack of Etruscan written documents, a problem compounded by the paucity of information on their language—still largely undeciphered—it is in their art that the keys to the reconstruction of their history are to be found, although Greek and Roman chronicles are also of great help. Like its culture in general, Etruscan sculpture has many obscure aspects for scholars, being the subject of controversy and forcing them to propose their interpretations always tentatively, but the consensus is that it was part of the most important and original legacy of Italian art and even contributed significantly to the initial formation of the artistic traditions of ancient Rome. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30245038 --&gt;</text>
      <sha1>c964dsamwhk9jvwg4sz1ha1c3ziq3rb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287399</id>
    <revision>
      <id>1574989</id>
      <parentid>1479862</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:33:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arya Omer</username>
        <id>59103</id>
      </contributor>
      <comment>گۆڕانکاریەکی زۆر لە پەڕەکەدا بۆ باشتکردنی پەڕەکە</comment>
      <origin>1574989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56759" sha1="p3rk2rl6gqq4gtmk2t39kvizurq4uyb" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=October 2022}}
{{Infobox military conflict
| conflict          = ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا
| partof            = بەرەی ڕۆژھەڵات (جەنگی جیھانیی دووەم)
| image             = Operation Barbarossa collage.jpg
| image_size        = 270
| caption           = بە ئاراستەی کاتژمێر لە سەرەوە-چەپەوە:{{ھن}}
{{flatlist|
* سەربازانی ئەڵمانی لە ڕێگەی باکووری ڕووسیا پێشڕەوی دەکەن
* تیمی [[فڕێندەری بڵێسە]]ی ئەڵمانی خانوویەک لە پێشینەکەدا دەسوتێنن
* [[تانک]]ی ئەڵمانی [[پازدەر ٤]] بە بۆیەی سپی کامۆفلاج لەناو بەفردا گیر بووە
* سۆڤیەت [[ئیلیوشین ئیل-٢]] بەسەر پێگەکانی ئەڵمانیا لە نزیک [[مۆسکۆ]]
* دیلەکانی سۆڤیەت لە ڕێگای ئۆردووگاکانی زیندان
* سەربازانی سۆڤیەت تۆپ دەتەقێنن
}}
| date              = ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ - ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١
| place             = ڕۆژئاوای یەکێتیی سۆڤیەت
| result            = شکستهێنانی ئەڵمانیای نازی و هێزەکانی تەوەر
| territory         = هێزەکانی تەوەر نزیکەی ١,٦٠٠,٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە لە خاکی سۆڤیەتیان داگیرکرد، بەڵام نەیانتوانی بگەنە هێڵی ئارخانگێڵسک-ئاستراخان
| combatant1        = {{indented plainlist|
* '''{{flagcountry|Nazi Germany}}'''{{efn|Germany's allies, in total, provided a significant number of troops and material to the front. There were also numerous units under German command recruited in [[German-occupied Europe]] and sympathetic [[puppet state|puppet]] or neutral states, including the Spanish [[Blue Division]], the [[Legion of French Volunteers Against Bolshevism]], the [[369th Croatian Reinforced Infantry Regiment (Wehrmacht)|369th Croatian Infantry Regiment]], the [[Croatian Air Force Legion]], and the [[Croatian Naval Legion]].}}
* {{flagcountry|Kingdom of Romania}}
* {{flag|Finland}}
* {{flagcountry|Fascist Italy (1922–1943)}}{{efn|The [[Light Transport Brigade (Independent State of Croatia)|Light Transport Brigade]] from Croatia was attached to the [[3rd Cavalry Division &quot;Principe Amedeo Duca d'Aosta&quot;]]}}
* {{flagcountry|Kingdom of Hungary (1920–1946)}}
* {{flagcountry|Slovak Republic (1939–1945)|name=Slovakia}}
}}
| combatant2        = {{indented plainlist|
* '''{{flag|Soviet Union|1936}}'''
}}
| commander1        = {{plainlist|
* {{flagicon|Nazi Germany}} '''[[Adolf Hitler]]'''
* {{flagicon|Nazi Germany}} [[Wilhelm Keitel]]
* {{flagicon|Nazi Germany}} [[Alfred Jodl]]
* {{nowrap|{{flagicon|Nazi Germany}} [[Walther von Brauchitsch]]}}
* {{flagicon|Nazi Germany}} [[Franz Halder]]
* {{flagicon|Nazi Germany}} [[Hermann Göring]]
* {{flagicon|Nazi Germany}} [[Hans Jeschonnek]]
* {{flagicon|Nazi Germany}} [[Fedor von Bock]]
* {{flagicon|Nazi Germany}} [[Gerd von Rundstedt]]
* {{flagicon|Nazi Germany}} [[Wilhelm Ritter von Leeb]]
* {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[Ion Antonescu]]
* {{flagicon|FIN}} [[Carl Gustaf Emil Mannerheim|C.G.E. Mannerheim]]
}}
| commander2        = {{indented plainlist|
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} '''[[Joseph Stalin]]'''
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Georgy Zhukov]]
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Boris Shaposhnikov]]
* {{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Aleksandr Vasilevsky]]}}
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Kliment Voroshilov]]
* {{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Semyon Timoshenko]]}}
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Semyon Budyonny]]
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Pavel Zhigarev]]
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Markian Popov]]
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Fyodor Kuznetsov]]
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Dmitry Pavlov (general)|Dmitry Pavlov]]{{Executed}}
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Andrey Yeremenko]]
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Mikhail Kirponos]]{{KIA}}
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Ivan Tyulenev]]}}
| units1            = {{Collapsible list
|title = ''Axis armies'':
|{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[Army Group North]]'''''
* [[16th Army (Wehrmacht)|16th Army]]
* [[18th Army (Wehrmacht)|18th Army]]
* [[4th Panzer Army]]
|{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[Army Group Centre]]'''''
* [[2nd Army (Wehrmacht)|2nd Army]]
* [[4th Army (Wehrmacht)|4th Army]]
* [[9th Army (Wehrmacht)|9th Army]]
* [[2nd Panzer Army]]
* [[3rd Panzer Army]]
|{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[Army Group South]]'''''
* [[6th Army (Wehrmacht)|6th Army]]
* [[11th Army (Wehrmacht)|11th Army]]
* [[17th Army (Wehrmacht)|17th Army]]
* [[1st Panzer Army]]
* {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[Third Army (Romania)|3rd Army]]
* {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[Fourth Army (Romania)|4th Army]]
|''Independent armies:''
* {{flagicon|Nazi Germany|1935}} [[Army Norway (Wehrmacht)|Army of Norway]]
* {{flagicon|Finland}} [[Army of Karelia]]
}}
| units2            = {{Collapsible list
|title = ''Soviet armies'':
|{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[Northern Front (Soviet Union)|Northern Front]]'''''
* [[7th Army (Soviet Union)|7th Army]]
* [[8th Army (Soviet Union)|8th Army]]
* [[48th Army (Soviet Union)|48th Army]]
* [[52nd Army (Soviet Union)|52nd Army]]
* [[54th Army (Soviet Union)|54th Army]]
* [[55th Army (Soviet Union)|55th Army]]
|{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[Northwestern Front]]'''''
* [[11th Army (Soviet Union)|11th Army]]
* [[27th Army (Soviet Union)|27th Army]]
* [[34th Army (Soviet Union)|34th Army]]
|{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[Western Front (Soviet Union)|Western Front]]'''''
* [[3rd Army (Soviet Union)|3rd Army]]
* [[10th Army (Soviet Union)|10th Army]]
* [[13th Army (Soviet Union)|13th Army]]
* [[16th Army (Soviet Union)|16th Army]]
* [[19th Army (Soviet Union)|19th Army]]
* [[20th Army (Soviet Union)|20th Army]]
* [[22nd Army (Soviet Union)|22nd Army]]
* [[24th Army (Soviet Union)|24th Army]]
* [[28th Army (Soviet Union)|28th Army]]
* [[40th Army (Soviet Union)|40th Army]]
* [[50th Army (Soviet Union)|50th Army]]
|{{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[Southwestern Front (Soviet Union)|Southwestern Front]]'''''}}
* [[5th Army (Soviet Union)|5th Army]]
* [[6th Army (Soviet Union)|6th Army]]
* [[12th Army (Soviet Union)|12th Army]]
* [[21st Army (Soviet Union)|21st Army]]
* [[26th Army (Soviet Union)|26th Army]]
* [[37th Army (Soviet Union)|37th Army]]
|{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[Southern Front (Soviet Union)|Southern Front]]'''''
* [[9th Army (Soviet Union)|9th Army]]
* [[18th Army (Soviet Union)|18th Army]]
* [[Separate Coastal Army|Coastal Army]]
}}
| strength1         = '''Frontline strength (٢٢ حوزەیران ١٩٤١)'''
{{indented plainlist|
* 3.8 million personnel{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Glantz|2001|p=٩}}
* 3,350–3,795 tanks{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}}
* 3,030–3,072 other AFVs{{sfn|Liedtke|2016|p=٢٢٠|loc= of which 259 assault guns}}{{efn|Of the AFVs, Askey reports there were 301 assault guns, 257 tank destroyers and self-propelled guns, 1,055 armoured half-tracks, 1,367 armoured cars, 92 combat engineer and ammunition transport vehicles.{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}}}}
* 2,770–5,369 aircraft{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Bergström|2007|p=١٢٩}}
* 7,200–23,435 artillery pieces{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}}
* 17,081 mortars{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}}
* 600,000 horses{{sfn|Glantz|House|2015|p=٣٨٤}}
* 600,000 vehicles{{sfn|Glantz|House|2015|p=٣٨٤}}
}}
| strength2         = '''Frontline strength (٢٢ حوزەیران ١٩٤١)'''
{{indented plainlist|
* 2.6–2.9 million personnel{{sfn|Glantz|2001|p=٩|loc=states 2.68 million}}{{sfn|Glantz|1998|pp=١٠–١١, ١٠١, ٢٩٣|loc=states 2.9 million}}
* 11,000 tanks{{sfn|Mercatante|2012|p=64}}{{sfn|Clark|2012|p=٧٦}}
* 7,133–9,100 military aircraft{{sfn|Glantz|2010a|p=٢٨|loc= states 7,133 aircraft}}{{sfn|Mercatante|2012|p=٦٤|loc=states 9,100 aircraft}}{{sfn|Clark|2012|p=٧٦|loc=states 9,100 aircraft}}
}}
| casualties1       = '''Total military casualties:'''{{ھن}}1,000,000+{{efn|881,788 of which are German{{sfn|Askey|2014|p=١٧٨}}}}
{{Collapsible list
|title = Breakdown
|'''Casualties of 1941:'''
----
According to [[German Army (Wehrmacht)|German Army]] medical reports (including [[Army of Norway (Wehrmacht)|Army Norway]]):{{sfn|Askey|2014|p=١٧٨}}
* 186,452 killed
* 40,157 missing
* 655,179 wounded in action{{Efn|Excludes an additional 395,799 who were deemed unfit for service due to non-combat causes, transported out of their Army Group sectors for treatment, and treated in divisional/local medical facilities. 98% of those 395,799 eventually returned to active duty service, usually after relatively short treatment, meaning about 8,000 became permanent losses. Askey 2014, p. 178.}}
* 8,000 evacuated sick
----
* 2,827 aircraft destroyed{{sfn|Bergström|2007|p=١١٧}}
* 2,735 tanks destroyed{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=١٨٥}}
* 104 assault guns destroyed{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=١٨٥}}
----
'''Other involved country losses'''
* {{flagicon|Kingdom of Romania}} 114,000+ casualties (at least 39,000 dead or missing){{sfn|Axworthy|1995|pp=٥٨, ٢٨٦}}
* {{nowrap|{{flagicon|FIN}} 75,000 casualties{{ھن}}(26,355 dead) in Karelia{{sfn|Vehviläinen|2002|p=96}}}}{{ھن}}5,000+ casualties during [[Operation Silver Fox]].{{sfn|Ziemke|1959|p=١٨٤}}
* {{flagicon|Fascist Italy (1922–1943)}} 8,700 casualties{{sfn|Kirchubel|2013|loc= chpt. &quot;Opposing Armies&quot;}}
* {{flagicon|Kingdom of Hungary (1920–1946)}} 4,420 casualties{{Efn|855 killed, 2,288 wounded in action, 277 missing and captured, 1,000 sick and injured{{sfn|Andaházi Szeghy|2016|pp=١٥١–١٥٢, ١٨١}}}}
}}
| casualties2       = '''Total military casualties:'''{{ھن}}4,500,000
{{Collapsible list
|title = Breakdown
|'''Casualties of 1941:'''
----
Based on Soviet archives:{{sfn|Krivosheev|1997|pp=٩٥–٩٨}}
* 566,852 killed in action (101,471 of whom died in hospital of wounds)
* 235,339 died from non-combat causes
* 1,336,147 sick or wounded via combat and non-combat causes
* 2,335,482 missing in action or captured
----
* 21,200 aircraft, of which 10,600 were lost to combat{{sfn|Bergström|2007|p=١١٧}}
* 20,500 tanks destroyed{{sfn|Sharp|2010|p=٨٩}}
}}
| notes             =
}}

'''ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا'''  گەورەترین هێرشی سەربازی بوو لە مێژووی مرۆڤایەتیدا، کە لەلایەن [[ئەڵمانیای نازی]] و [[وڵاتانی تەوەر]] هێرش کرایە سەر [[یەکێتیی سۆڤیەت]] لە یەکشەممەی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] دەستیپێکرد، نزیکەی ٣.٨ ملیۆن سەربازی وڵاتانی تەوەر لە هێڵێکی بەرەی شەڕ بە درێژی ٢٩٠٠ کیلۆمەتر هێرشیان کردە سەر یەکێتیی سۆڤیەت لەژێر ئامانجی گرتنی شارە گرنگەکانی وەک [[مۆسکۆ]]، [[سەنت پیتەرزبورگ|لێنینگراد]] و [[ڤۆڵگۆگراد|ستالینگراد]]&lt;nowiki/&gt;ی بە مەبەستی دەستبەسەرداگرتنی ناوەندە پیشەسازی و نیشتەجێبوونە سەرەکییەکانی یەکێتیی سۆڤیەت کە لەژێر [[هێڵی ئارخانگێڵسک-ئاستراخان]] کێشرابوو.

ئەم هێرشە بوو بە گەورەترین و پڕتێچووترین ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا بەجۆرێک لە قۆناغی دەستپێکردنیدا نزیکەی ١٠ ملیۆن سەرباز بەشدارییان تێدا کرد و ئەم ڕووداوە وەرچەرخانێکی گەورە بوو لە جەنگی جیهانیی دووەمدا و بووە هۆی کردنەوەی بەرەی ڕۆژهەڵات، کە گەورەترین و خوێناویترین جەنگی وشکانییە لە مێژوودا، و بووە هۆی ڕاکێشانی یەکێتیی سۆڤیەت بۆ ناو ڕیزی وڵاتانی [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|هاوپەیمان]].


دوو ساڵ پێش داگیرکارییەکە، ئەڵمانیا و یەکێتیی سۆڤیەت ڕێککەوتنی سیاسی و ئابوورییان بۆ مەبەستی ستراتیژی واژوو کرد بەناوی [[پەیمانی مۆلۆتۆڤ-ڕیبێنتڕۆپ]]، فەرماندەیی باڵای سوپای ئەڵمانیا لە تەممووزی ١٩٤٠ دەستی بە پلاندانان بۆ داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت کرد بە ناوی [[پلانی ئۆتۆ]]، کە [[ئەدۆڵف ھیتلەر]] لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٠ پەسەندی کرد. بە درێژایی ماوەی ئۆپەراسیۆنەکە، نزیکەی چوار ملیۆن سەربازی ھێزەکانی تەوەر ڕۆژاوای یەکێتیی سۆڤیەتیان داگیرکرد لە گەورەترین ھەڵمەتی سەربازی لە مێژووی جەنگەکاندا بە بەرەیەکی درێژی ٢٩٠٠ کیلۆمەتر (١٨٠٠ میل). سەرەڕای ئەوەش، [[ڤێرماخت]] نزیکەی ٦٠٠ ھەزار ئۆتۆمبێل و لە نێوان ٦٠٠–٧٠٠ ھەزار ئەسپ بۆ ئۆپەراسیۆنە ناسەربازییەکان بەکارھێنا. 

لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ کاتژمێر ٣ی بەرەبەیان بەبێ ڕاگەیاندنی فەرمی جەنگ، سەربازانی ھێزەکانی ئەڵمانیا دزەیان کردە ناو خاکی یەکێتی سۆڤیەت کە ١٥٣ فیرقەی ئەڵمانی لەگەڵ فیرقەی فینلەندی، ڕۆمانی، سلۆڤاکی و ھەنگاری دەستیان بە هێرش کرد، بە ٣.٨ ملیۆن سەرباز لەگەڵ ٦٠٠ ھەزار بارھەڵگر و زیاتر لە ٣ ھەزار [[تانک]] و ٧ ھەزار تۆپهاوێژ و ٣ ھەزار فڕۆکە.

لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا ١٥٠٠ فڕۆکەی سۆڤیەتی کە لەسەر زەوی بوون تێکشکێنران، ئەڵمانەکان زیاتر لە ٣٠٠ فڕۆکەی یەکێتی سۆڤیەتیان لە ئاسمان خستەخوارەوە، ھێزی ئاسمانی سۆڤیەت تووشی گورزێکی کوشندەی لەناکاو بوو و باڵادەستی ئەڵمانیا ھەر لە سەرەتاوە ڕوون بوو.

ھێرشی ئەڵمانیا بە درێژایی ٣٠٠٠ کم بۆ ناو خاکی یەکێتی سۆڤیەت بۆ چوار ئاڕاستەی سەرەکی یەکێتی سۆڤیەت دەستیپێکرد، کە پێکهاتبوون لە ئاڕاستەی باکوری ڕۆژئاوا بۆ داگیرکردنی شاری لێنینگراد، ئاڕاستەی ڕۆژئاوا بۆ داگیرکردنی مۆسکۆ، ئاڕاستەی ڕۆژئاوای باشوور بۆ داگیرکردنی ستالینگراد و ئاڕاستەی باشوور بۆ داگیرکردنی کیێڤ.


بەڵام سەرەڕای سەرکەوتنە زۆرەکانی هێزەکانی تەوەر، ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا بەفەرمی لە [[شەڕی مۆسکۆ]]دا کۆتای پێهات لە بەرواری ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١، پاشان هێزەکانی یەکێتی سۆڤیەت بە هێرشێکی پێچەوانەی زستانە توانییان هێزەکانی ئەڵمانیا بۆ دواوە پاشەکشە پێ بکەن و [[جۆزێف ستالین]] فەرمانی [[ژمارە ٢٢٧]] بۆ سەربازانی دەرکرد، کە لە فەرمانەکە دەڵێت &quot;هەنگاوێک نەگەڕێنەوە!&quot; و پاشەکشە پێکردنی ئەڵمانیا لەلایەن یەکێتی سۆڤیەتەوە بە فەرمی دەستیپێکرد


[[سوپای سوور]] بەھێزترین گورزەکانی ڤێرماختی بەرپەرچ دایەوە لە [[شەڕی ستالینگراد]] فیرقەی شەشەمی ڤێرماختیان گەمارۆدا و خۆیان بەدەستەوەدا و ئەوەش بووە هۆی لاوازکردنی سوپای ئەڵمانیا 


[[سوپای سوور]] توانی بەھێزترین و کوشندەترین گورزەکانی خۆی لە سوپای ئەڵمانیا بدات ئەویش بە گەمارۆدانی [[فیرقەی شەشەمی ڤێرماخت]] لە [[شەڕی ستالینگراد]]، کە بە خوێناویترین شەڕی مێژوو دادەنرێت، کە دواجار ناچار بوون خۆیان بەدەستەوە بدەن، ئەم تێکشکانە گەورەیە بووە وەرچەرخانێکی ستراتیژی لە جەنگەکەدا، چونکە نەک هەر هێز و توانای سەربازی ئەڵمانیای بە توندی لاواز کرد، بەڵکوو ورەی سوپای نازییەکانی ڕووخاند و ڕێگەی بۆ سوپای سۆڤیەت خۆش کرد تا دەست بکات بە هێرشی پێچەوانە و پاشەکشە بە هێزەکانی دوژمن بەرەو ناو جەرگەی ئەورووپا بکات.


ئەڵمانیا دەسپێشخەریی جەنگی لەدەستدا و ناچار بوون پلانە ستراتیژیەکانیان لە هێرشبەرییەوە بگۆڕن بۆ بەرگری، کە ئەمەش سەرەتای دەستپێکی زنجیرە شکستەکانی ئەڵمانیا بوو کە دواجار لە بەرواری ٢ ئایاری ١٩٤٥ بەرلینی پایتەختی ئەڵمانیا لە [[شەڕی بەرلین]] بە ڕووخانی ڕژێمی نازی و داگیرکردنی بەرلین کۆتایی هات.

== ئامادەکارییەکانی ئەڵمانیا ==
[[پەڕگە:Bundesarchiv Bild 146-1974-099-19, Russland, Angriff auf ein Dorf.jpg|وێنۆک|200px|سەربازانی ئەڵمانیا (گرووپی بڵێسە فڕێدەر) لە یەکێتیی سۆڤیەت، حوزەیرانی ١٩٤١]]
ئەڵمانەکان پێش کۆتایی ھاتنی [[ھەڵمەتی بەڵقان]] دەستیان بە جووڵاندنی ھێزەکان کرد بۆ سنووری سۆڤیەت. لە ھەفتەی سێیەمی شوباتی ١٩٤١، نزیکەی ٦٨٠٬٠٠٠ سەربازی ئەڵمانی لە ناوچەکانی کۆبوونەوە لەسەر سنووری [[ڕۆمانیا]]-سۆڤیەت کۆبوونەوە. بۆ ئامادەکاری بۆ ھێرشەکە، [[ھیتلەر]] بە نھێنی زیاتر لە ٣ ملیۆن سەربازی ئەڵمانی و نزیکەی ٦٩٠٬٠٠٠ سەربازی تەوەرەی گواستەوە بۆ سنووری سۆڤیەت. ھێزی ئاسمانی چەندین ئۆپەراسیۆنی سیخوڕی ئاسمانی لەسەر خاکی سۆڤیەت ئەنجامدا چەند مانگێک پێش ھێرشەکە.

سەرەڕای ئەوەی کە فەرماندەیی باڵای سۆڤیەت نیگەران بوو لەو جووڵانە، بەڵام سەرکردەی یەکێتیی سۆڤیەت جۆزێف ستالین باوەڕی وابوو کە [[ڕایشی سێیەم]] ھێرش ناکات چونکە تەنھا دوو ساڵ بەسەر واژووکردنی پەیماننامەی (مۆلۆتۆڤ-ریبنترۆپ) تێپەڕیبوو. ھەروەھا پێی وابوو کە ئەڵمانیا دەبێت جەنگی خۆی لەگەڵ بەریتانیا تەواو بکات پێش ئەوەی بەرەیەکی نوێ بکاتەوە. ھەمیشە ئەو ھۆشداریانەی ڕەتدەکردەوە کە لە دەزگای ھەواڵگرییەوە پێی دەگەیشتن چونکە پێی وابوو کە زانیاری دزەپێکراوی بەریتانییە بۆ ھەڵگیرساندنی ئاگری جەنگ لە نێوان ئەڵمانیا و [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. سیخوڕ دکتۆر ڕیچارد سۆرج کاتی دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنەکەی بە ستالین دابوو، بەڵام ستالین ئەوەی بە ھەند وەرنەگرت. ئەمەش بووە ھۆی ئامادەکارییەکی خاوی سۆڤییەت؛ بەڵام سۆڤیەتەکان بە تەواوی ھەڕەشەی دراوسێ ئەڵمانییەکانیان پشتگوێ نەخستبوو. مارشاڵ سیمیۆن تیمۆشینکۆ پێش داگیرکاریی ئەڵمانیا ئاماژەی پێکردبوون وەک «گرنگترین و بەھێزترین دوژمنی یەکێتیی سۆڤیەت». لە سەرەتای تەممووزی ١٩٤٠، سەرۆک ئەرکانی سوپای سوور بۆریس شاپۆشنیکۆڤ پلانێکی سەرەتایی سێ ئاراستەیی بۆ ھێرشکردنە سەر ئەوەی کە وەک داگیرکارییەکی ئەڵمانی دەردەکەوت داڕشت کە زۆر لە ھێرشە ڕاستەقینەکە دەچوو. پاشان ئەڵمانەکان لە سەرەتای نیسانی ١٩٤١ دەستیان بە ئامادەکاری کرد بۆ ئۆپەراسیۆنی ھایفیش و ئۆپەراسیۆنی ھارپون بۆ سەلماندنی ئیدعاکەیان کە بەریتانیا ئامانجی ڕاستەقینەیە. ناوچەکانی ئەو فێڵە نەرویج و کەنارەکانی کەناڵی ئینگلیزی دەگرتەوە و چالاکی وەک کۆکردنەوەی کەشتی و گەشتی سیخوڕی ئاسمانی و مەشقی سەربازی لەخۆگرتبوو.

ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا لە کاتی دیاریکراوی خۆی لە ١٥ی ئایار دواخرا بۆ کاتی ڕاستەقینەی داگیرکاری لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ (دواکەوتنێک بۆ ماوەی ٣٨ ڕۆژ) بە چەند ھۆکارێک، گرنگترینیان: شێی وەرزی زستان نائاسایی بوو بەجۆرێک ڕووبارەکان تا کۆتایی بەھار لافاویان ھەڵدەستاند. ئەو لافاوانە دەبوونە ھۆی پەکخستنی ھێرشی زوو، تەنانەت پێدەچوو پێش کۆتایی ھاتنی ھەڵمەتی بەڵقان ڕوونەدەن.

گرنگی دواکەوتنەکە ھێشتا جێگەی مشتومڕە. ویلیام شیرەر گوتی کە ھەڵمەتی [[ھیتلەر]] لە [[بەڵقان]] باربارۆسای بۆ چەند ھەفتەیەک دواخست و بەمەش خستییە مەترسییەوە. ئاماژەی بەوە کرد کە جێگری سەرۆک ئەرکانی ئەڵمانیا لە ساڵی ١٩٤١ فرێدریک پاولۆس ئیدعای کردووە کە ھەڵمەتەکە «نزیکەی پێنج ھەفتە» دواکەوتووە. ئەم ژمارەیەش لەلایەن یاداشتەکانی ھێزی دەریایی ئەڵمانیا و گێرد ڤۆن ڕوندشتێت پشتڕاست دەکرێتەوە. ئەنتۆنی بیڤۆر کۆمەڵێک ھۆکاری ھەمەجۆری خستەڕوو کە بوونە ھۆی دواکەوتنی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا، لەوانە دواکەوتن لە دابەشکردنی ئۆتۆمبێلی گواستنەوە و کێشەکانی پەیوەست بە دابەشکردنی سووتەمەنی، و سەختی دروستکردنی فڕۆکەخانەی پێشەوە بۆ لۆفتڤافە (بە [[ئەڵمانی]]: Luftwaffe).

ئەڵمانەکان فەوجێکی سەربەخۆ و لیوایەکی مەشقی میکانیکی جیا و ١٥٣ فیرقەیان بۆ ھەڵمەتەکە بڵاوکردەوە کە ١٠٤ فیرقەی پیادە و ١٩ فیرقەی پازدەر و ١٥ فیرقەی پیادەی میکانیکی لەخۆگرتبوو کە دابەشکرابوون بەسەر سێ گرووپی سەربازیدا، جگە لە نۆ فیرقەی ئەمنی بۆ کارکردن لە ناوچە داگیرکراوەکان و چوار فیرقە لە فینلاند و دوو فیرقەی یەدەگ لەژێر بەڕێوەبردنی ڕاستەوخۆی فەرماندەیی باڵادا. ھەڵمەتەکە بە نزیکەی ٣٬٣٥٠ تانک و ٧٬٢٠٠ تۆپ و ٢٬٧٧٠ فڕۆکە (کە دەکاتە ٦٥ لەسەدی فڕۆکەکانی لۆفتڤافە) و نزیکەی ٦٠٠ ھەزار ئۆتۆمبێل و لە نێوان ٦٢٥٬٠٠٠–٧٠٠٬٠٠٠ ئەسپ ئامادەکرابوو. فینلاند ١٤ فیرقەی بۆ ئۆپەراسیۆنی داگیرکاری ھەڵبژارد، و ڕۆمانیا ١٣ فیرقە و ھەشت لیوای لە ماوەی ئۆپەراسیۆنەکەدا پێشکەش کرد. ھەموو ھێزەکانی تەوەرە کە ژمارەیان ٣٫٨ ملیۆن کەس بوو بە درێژایی بەرەیەک بڵاوکرانەوە کە لە زەریای بەستەڵەکی باکوورەوە تا دەریای ڕەش لە باشوور درێژ دەبووەوە. ھەموویان لەژێر بەڕێوەبردنی فەرماندەیی باڵای سوپای ئەڵمانیادا بوون و بەم شێوەیە دابەشکرابوون: سوپای نەرویج و گرووپی سوپای باکوور و گرووپی سوپای ناوەڕاست و گرووپی سوپای باشوور، لەگەڵ سێ کەشتیگەلی ئاسمانی «لۆفتفلۆتن» (ھاوتای ھێزی ئاسمانی بۆ سوپاکان) کە پاڵپشتی گرووپەکانی سوپایان دەکرد: لۆفتفلۆت ١ بۆ باکوور، لۆفتفلۆت ٢ بۆ ناوەڕاست و لۆفتفلۆت ٤ بۆ باشوور. سوپای نەرویج لە دوورترین باکووری ئەسکەندەنافیا و ناوچە سنوورییەکانی سۆڤیەت کاری دەکرد. گرووپی سوپای باکوور کە دەبوو بەناو وڵاتانی باڵتیکدا بۆ باکووری ڕووسیا بپەڕێتەوە، پێویست بوو یان شاری لێنینگراد داگیر بکات یان وێرانی بکات بۆ ئەوەی لەگەڵ ھێزەکانی فینلەندا یەکبگرێتەوە. گرووپی سوپای ناوەڕاست، کە زۆرترین زرێپۆش و ھێزی ئاسمانی بۆ دابین کرابوو، ئەرکی لێدانی بیلاڕووس و ناوچەکانی ڕۆژاوای ناوەڕاستی ڕووسیا بوو لە پۆڵەنداوە، پاشان بەرەو سمۆلێنسک و مۆسکۆ پێشڕەوی بکات. گرووپی سوپای باشوور دەبوو لە شوێنە کشتوکاڵییە گرنگەکان و پڕ دانیشتووانەکانی ئوکراینا بدات و کیێڤ داگیر بکات پێش ئەوەی بەردەوام بێت لە پێشڕەوی بەرەو ڕۆژھەڵات بۆ دەشتەکانی باشووری یەکێتیی سۆڤیەت تا [[ڤۆڵگا دێڵتا|ڤۆلگا]] بە مەبەستی کۆنترۆڵکردنی [[قەوقاز]]ی دەوڵەمەند بە [[نەوت]]. گرووپی سوپای باشوور بە مەودای ١٩٨ میل (٣١٩ کم) کرابووە دوو بەشی جیاوازەوە. بەشی باکوور کە تاکە گرووپی پازدەری سوپاکەی لەخۆدەگرت لە باشووری پۆڵەندا بوو لە تەنیشت ناوەندی فەرماندەیی سوپا، و بەشی باشووری لە [[ڕۆمانیا]] بوو. ھێزەکانی ئەڵمانیا ھەندێک ھێزی دواوەیان ھێشتەوە (زۆربەیان ڤافن-[[ئێس ئێس]] و یەکەکانی [[ئایینزاتسگرووپن]]) بۆ کارکردن لە ناوچە داگیرکراوەکان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ھەر چالاکییەکی [[پارتیزان]]ی لەو ناوچانەی کە داگیریان کردبوون، جگە لە گرتن و لەسێدارەدانی کۆمیسارە سیاسییەکانی سۆڤیەت و جوولەکەکان. لە ١٧ی حوزەیران، ڕاینھارد ھایدریش، سەرۆکی نووسینگەی ئاسایشی گشتی ڕایش (RSHA)، ڕاپۆرتێکی بە نزیکەی ٣٠–٥٠ لە سەرکردەکانی ئایینزاتسگرۆپن دا سەبارەت بە «سیاسەتی لەناوبردنی جوولەکەکان لە خاکەکانی سۆڤیەت، لانی کەم بە شێوەیەکی گشتی.» لەکاتێکدا یەکەکانی ئایینزاتسگرۆپن لە ھێزەکانی ڤێرماختدا دامەزرابوون و پێداویستی وەک بەنزین و خۆراکیان بۆ دابین دەکردن. پلانی فەرمی بۆ باربارۆسا وای دادەنا کە گرووپەکانی سوپا دەتوانن بە ئازادی لە بەدیھێنانی ئامانجە سەرەکییەکانیاندا لە کاتی دیاریکراودا پێشڕەوی بکەن بەبێ بڵاوبوونەوەی ناسەقامگیر دوای ئەوەی لە شەڕەکانی سنووردا سەرکەوتن و ھێزەکانی سوپای سووریان لە ناوچەی سنووریدا تێکشکاند.

== داگیرکاری ==
[[پەڕگە:German troops crossing the Soviet border.jpg|وێنۆک|ھێزەکانی ئەڵمانیا نیشاندەرەکانی سنووری سۆڤیەت دەبەزێنن، ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١]]
زیکەی کاتژمێر ١:٠٠ی بەیانی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١، وەزیری بەرگریی سۆڤیەت ڕێنمایی ژمارە ١ی بۆ ناوچە سەربازییەکانی سنووری سۆڤیەت نارد کە درەنگانی شەوی ٢١ی حوزەیران دەرچووبوو. تێیدا داوای لێکردبوون «ھەموو ھێزەکان بخەنە حاڵەتی ئامادەباشی جەنگییەوە» و ھەروەھا «ڕێگری لە ھەر جۆرە کارێکی دنەدەرانە بکەن». دوو کاتژمێری ویست تا فەرمانی ڕێنمایییەکە بگاتە ھەندێک لە یەکەکانی سەر بە بەرە، لەکاتێکدا زۆربەی یەکەکان فەرمانەکەیان وەرنەگرت تا دوای دەستپێکردنی داگیرکارییەکە. ڕۆژێک پێشتر، واتە ٢١ی حوزەیران، فەرماندەیی گرووپی سوپای باکوور لە کاتژمێر ١٣:٠٠ ڕەمزی دوسلدۆرفی وەرگرت، کە بە واتای دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا بوو لە بەیانی ڕۆژی دواتر، بۆیە ڕەمزی تایبەتی خۆی کە دۆرتمۆند بوو نارد. نزیکەی کاتژمێر ٠٣:١٥ی بەیانی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١، ھێزەکانی تەوەرە دەستیان بە داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت کرد بە بۆردومانکردنی شارە گەورەکانی پۆڵەندا کە لەلایەن سۆڤیەتەوە داگیرکرابوون، لەگەڵ تۆپبارانکردنی ھەموو بەرگرییەکانی [[سوپای سوور]] لە بەرەکەدا. ھەریەک لە کرۆنشتات لە نزیک [[لێنینگراد]] و ئیسماعیل لە بێسارابیا و سیڤاستۆپۆل لە [[نیمچەدوورگەی قرم]] تووشی ھێرشی ئاسمانی بوون، و لە ھەمان کاتدا ھێزە زەمینییەکان توانیان لە سنوورەکان بپەڕنەوە بە یاوەری ستوونی پێنجەم لە ھەندێک لە خەڵکی [[لیتوانیا]] و [[ئوکراینا]]. سێ ملیۆن سەربازی ڤێرماخت کە لە سنوور پەڕینەوە، تەنھا ڕووبەڕووی ژمارەیەکی کەمی ھێزەکانی سۆڤیەت بوونەوە.

نیوەڕۆ، وەزیری دەرەوەی سۆڤیەت ڤیاچیسلاڤ مۆلۆتۆڤ ھەواڵی داگیرکارییەکەی بە دانیشتووان ڕاگەیاند و وتی: «بەبێ ھیچ ڕاگەیاندنێکی جەنگ، ھێزەکانی ئەڵمانیا ھێرشیان کردە سەر وڵاتەکەمان و لە چەندین شوێنەوە ھێرشیان کردە سەر سنوورەکانمان، بەڵام [[سوپای سوور]] و ھەموو نەتەوەکە جەنگێکی نیشتمانی بێوچانیان دەبێت و ئێمە بۆ وڵاتی خۆشەویستمان، بۆ شەرەف و بۆ ئازادی سەردەکەوین، ئەمە دۆزی ئێمەیە. ئێمە لە دوژمن دەدەین و سەرکەوتن ھاوپەیمانمان دەبێت!». مۆلۆتۆڤ دەستی خستە سەر ژێی نیشتمانپەروەری کە یارمەتی خەڵکی دا ھەواڵە وێرانکەرەکان ھەرس بکەن، بۆیە خەڵک بۆ فریاکەوتنی نەتەوەکەیان کۆبوونەوە نەک بۆ فریاکەوتنی حیزب. فەرماندەیی باڵای سۆڤیەت و سوپای سوور توانیان لە ماوەی ڕۆژانی یەکەمی دوای داگیرکارییەکە بە خێرایی خۆیان ڕێکبخەنەوە و خۆیان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو جەنگە ئامادە بکەن. [[ستالین]] تا ٣ی تەممووز وتاری بۆ نەتەوەی سۆڤیەت نەدا سەبارەت بە داگیرکاریی ئەڵمانیا، کاتێک داوای «جەنگێکی نیشتمانی بۆ ھەموو چین و توێژەکانی گەلی سۆڤیەت» کرد.

لە ئەڵمانیا، وەزیری پڕووپاگەندەی نازی [[جۆزێف گۆبێلز]] بەیانی ٢٢ی حوزەیران ئەڵمانەکانی بەخەبەر ھێنا و ھەواڵی ئۆپەراسیۆنەکەی لە پەخشێکی ڕادیۆییدا بە چەند وشەیەکی [[ھیتلەر]] ڕای گەیاند: «لەم ساتەدا ڕێپێوانەکەمان بەردەوامە و درێژ دەبێتەوە، و بە بەراورد لەگەڵ گەورەترین شت کە جیھان تا ئێستا بەخۆیەوە بینیبێتی، ئەمڕۆ بڕیارم دا چارەنووس و داھاتووی ڕایش و گەلی ڕایش بخەمە دەستی سەربازەکانمانەوە، با خودا لەو شەڕەدا یارمەتیمان بدات!» ھیتلەر لە ھەمان ڕۆژدا بە ھاوکارەکانی گوت: «پێش تێپەڕبوونی سێ مانگی تر، شایەتی ڕووخانی [[ڕووسیا]] دەبین، ڕووخانێک کە لە مێژوودا وێنەی نەبووە». ھەروەھا ھیتلەر لە ڕێگەی ڕادیۆوە قسەی بۆ گەلی ئەڵمانیا کرد و خۆی وەک پیاوێکی ئاشتیخواز ناساند کە بە ناچاری ھێرشی کردووەتە سەر یەکێتیی سۆڤیەت. گۆبێلز دوای داگیرکارییەکە بە ئاشکرا باسی «ھەڵمەتێکی خاچپەرستی ئەورووپی دژی [[بەلشەفیزم]]»ی کرد.

== ئەنجامەکان ==
دوای شکستی شەڕی مۆسکۆ، دەست بە پێداچوونەوە بە ھەموو پلانەکانی ئەڵمانیادا کرا بۆ بەزاندنی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. ھێرشە دژبەرەکانی سۆڤیەت لە کانوونی یەکەمی ١٩٤١دا بووە ھۆی زیانێکی گەورە بۆ ھەردوو لا، بەڵام لە کۆتاییدا ھەڕەشەی ئەڵمانیای لەسەر مۆسکۆ نەھێشت. لە ھەوڵێکدا بۆ ڕوونکردنەوەی بارودۆخەکە، ھیتلەر ڕێنمایی ژمارە ٣٩ی دەرکرد و تێیدا ئاماژەی بەوەدا کە ھاتنی وەرزی [[زستان]] و سەرما و سۆڵەی زۆر بووەتە ھۆی شکستی ئەڵمانیا، لەکاتێکدا ھۆکاری سەرەکی ئامادەنەبوونی سەربازیی ئەڵمانیا بوو بۆ دامەزراوەیەکی وا گەورە. ڤێرماخت لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ نزیکەی ٢٠٩ فیرقەی لەبەردەستدا بوو، کە ١٦٣یان فیرقەی ھێرشبەر بوون. دوای کەمتر لە ساڵێک لە داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت، واتە لە ٣١ی ئازاری ١٩٤٢، تواناکانی مەیدانیی ڤێرماخت بۆ ٥٨ فیرقەی ھێرشبەر کەمکرایەوە. کەللەڕەقیی سوپای سوور و توانای کاریگەریی بۆ ھێرشی دژبەر، ئەڵمانییەکانی تووشی سەرسووڕمان کرد، ھێندەی سۆڤیەتەکان بە ھێرشی ئەڵمانیا بۆ سەریان سەرسام بوون. ستالین بە پشتیوانیی بەرگرییە سەرکەوتووەکەی و لە ھەوڵێکدا بۆ لاساییکردنەوەی ئەڵمانییەکان، ویستی دەست بە ھەڵمەتی چەتەئاسای خۆی بکات، نەک تەنھا دژی ھێزە ئەڵمانییەکانی دەوروبەری مۆسکۆ، بەڵکو دژی سوپاکانیان لە باکوور و باشوور. ھێرشە شکستخواردووەکانی ئەڵمانیا تووڕەیی [[ھیتلەر]]ی لێکەوتەوە، بۆیە مارشاڵ ڤاڵتەر فۆن براوخیچی لە پۆستەکەی دوورخستەوە و لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١ خۆی سەرکردایەتیی سوپای ئەڵمانیای گرتە ئەستۆ.

یەکێتیی سۆڤیەت بە توندی کاریگەر بوو بە ململانێکان، چونکە ڕووبەرێکی بەرفراوانی خاکەکەی لەدەستدا و تووشی زیانێکی گەورەی مرۆیی و کەرەستەیی بوو. لەگەڵ ئەوەشدا، سوپای سوور توانای خۆی سەلماند لە ڕووبەڕووبوونەوەی ھێرشەکانی ڤێرماخت، بەتایبەتی کاتێک ئەڵمانییەکان دەستیان کرد بە کەمبوونەوەی ھێزی مرۆیی و چەک و پێداویستی و سووتەمەنی کە قەرەبووکردنەوەی مەحاڵ بوو. سەرەڕای زیادبوونی بەرچاوی بەرھەمھێنان لە ساڵی ١٩٤٢ لە ڕۆژھەڵاتی ئۆڕاڵ و ھەروەھا خێرایی گواستنەوەی چەکەکانی سوپای سوور لەوێوە، بەتایبەتی زرێپۆش و جۆرە نوێیەکانی فڕۆکە و تۆپھاوێژ، ڤێرماخت توانی ھێرشێکی دیکەی بەرفراوان لە تەممووزی ١٩٤٢دا دەستپێبکات، بەڵام بە بەراورد لەگەڵ ھاوینی ڕابردوو بەرەکانی شەڕی زۆر کەمکردەوە. دوای ئەوەی ھیتلەر درکی بەوە کرد کە یەدەگی نەوتی ئەڵمانیا بە توندی کەمبووەتەوە، ھێزەکانی ئاراستەی ھێرشکردنە سەر کێڵگە نەوتییەکانی باکۆ کرد بە ئامانجی دەستبەسەرداگرتنیان، لە ئۆپەراسیۆنێکدا کە ناوی لێنرا ئۆپەراسیۆنی شین؛ بەڵام بۆ جاری دووەم، ئەڵمانییەکان توانیان ڕووبەرێکی بەرفراوانی خاکی سۆڤیەت داگیر بکەن، بەڵام دوای شکستیان لە [[شەڕی ستالینگراد]]، نەیانتوانی ئامانجە کۆتایییەکانیان بەدی بھێنن.

ساڵی ١٩٤٣، بەرھەمھێنانی چەکی سۆڤیەت بە تەواوی توانایەوە کاری دەکرد و بە شێوەیەکی بەرچاو لە بەرھەمھێنانی جەنگیی ئەڵمانیای تێپەڕاند. دوا ھێرشی گەورەی ئەڵمانیا لە گۆڕەپانی ئۆپەراسیۆنەکانی ڕۆژھەڵاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا لە نێوان تەممووز و ئابی ١٩٤٣ بە ناوی ئۆپەراسیۆنی سیتادێل دەستیپێکرد، کە ھێرش بوو بۆ سەر گیرفانی کورسک. لەوێدا نزیکەی ملیۆنێک سەربازی ئەڵمانی ڕووبەڕووی ھێزێکی سۆڤیەت بوونەوە کە ژمارەیان ٢٫٥ ملیۆن سەرباز بوو. دوای شکستی ئۆپەراسیۆنی سیتادێل، سۆڤیەتەکان دەستیان بە ھێرشی دژبەر کرد و شەش ملیۆن پیاویان لە بەرەیەکی درێژ بە درێژایی ١٥٠٠ میل لە بەرامبەر ڕووباری دنیپەر کۆکردەوە دوای ئەوەی ئەڵمانییەکانیان بەرەو ڕۆژاوا پاڵنا. لە کۆتاییدا سوپای سوور توانی زۆرێک لەو خاکانە ئازاد بکات کە ئەڵمانییەکان پێش ھاوینی ١٩٤٤ داگیریان کردبوو، ئەمەش بە بەکارھێنانی ھێرشی پێشکەوتووی ئامانجدار و تاکتیکی، لەگەڵ ئەنجامدانی باشترکردنی کردەیی لە نھێنی و فێڵکردندا. لەناوبردنی گرووپی سوپای ناوەند لە ئەنجامی ئۆپەراسیۆنی باگراتیۆن، سەرکەوتنێکی یەکلاکەرەوەی بە سۆڤیەتەکان بەخشی؛ ھێرشەکانیان لە ساڵی ١٩٤٤ دژی گرووپی سوپاکانی باکوور و باشووری ئەڵمانیا بەردەوام بوو، ئەمەش وای کرد ئامێری جەنگیی ئەڵمانیا پاشەکشە بکات. تا گەیشتینە کانوونی دووەمی ١٩٤٥، سوپای سۆڤیەت بەرلین، پایتەختی ئەڵمانیای کردبووە ئامانج. جەنگ بە شکستی تەواو و خۆبەدەستەوەدانی ئەڵمانیای نازی لە ئایاری ١٩٤٥ کۆتایی ھات.

=== تاوانەکانی جەنگ ===
ھەرچەندە یەکێتیی سۆڤیەت ڕێککەوتننامەی جنێڤی واژوو نەکردبوو، بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە کە سەربازەکانی پارێزراو نین بەو پارێزبەندییەی کە ڕێککەوتننامەکە دابینی دەکات؛ بەڵام ئەڵمانیا کە پەیماننامەکەی واژوو کردبوو، پابەند بوو بە پێدانی چاودێری بە دیلە سۆڤیەتییەکان بەپێی حوکمەکانی (ھەروەک چۆن بە گشتی لەگەڵ دیلەکانی ھاوپەیمانان دەیکرد). بە وتەی سۆڤیەتەکان، ئەوان ڕێککەوتننامەی جنێڤی ١٩٢٩یان واژوو نەکردبوو بەھۆی ماددەی ٩ کە تێیدا جیاکاریی ڕەگەزیی دیلەکانی جەنگی لە کامپە جیاوازەکاندا سەپاندبوو و ئەمەش دژی دەستووری سۆڤیەت بوو. ماددەی ٨٢ی ڕێککەوتننامەکە دەڵێت «لە کاتی جەنگدا، کاتێک یەکێک لە شەڕکەرەکان لایەن نەبێت لە ڕێککەوتننامەکە، ئەوا حوکمەکانی بە کاریگەریی دەمێننەوە لە نێوان لایەنە شەڕکەرەکاندا». سەرەڕای ئەوە، ھیتلەر داوای ئەوەی کردبوو کە شەڕ دژی یەکێتیی سۆڤیەت «خەباتێک بێت بۆ مانەوە» و جەختی لەسەر «لەناوبردنی» سوپاکانی ڕووسیا کردەوە، کە ئەمەش بیرکردنەوەیەک بوو کە بووە ھۆی ئەنجامدانی تاوانی جەنگ دژی دیلەکانی سۆڤیەت. مارتن بۆرمان لە یاداشتێکی نازی دا لە ١٦ی تەممووزی ١٩٤١، وتەیەکی ھیتلەری گێڕاوەتەوە و دەڵێت: «پێویستە ناوچە زەبەلاحەکە [داگیرکراوەکە] بە زووترین کات ھێمن بکرێتەوە و ئەمەش بە باشترین شێوە ڕوودەدات ئەگەر تەقە لە ھەرکەسێک بکرێت کە نامۆ دەربکەوێت». نازییەکان سوودیان لە واژوونەکردنی سۆڤیەت بۆ ڕێککەوتننامەکە وەرگرت و وەک کارتێک لە دەستیان دا بەکاریان ھێنا و ڕەفتارەکانی خۆیان بەو پێیە پاساو دا؛ بەڵام تەنانەت ئەگەر سۆڤیەتەکانیش واژوویان بکردایە، ئەگەری ئەوە کەم بوو کە ئەمە سیاسەتی کۆمەڵکوژیی نازی بەرامبەر بە شەڕکەران و خەڵکی سڤیل و دیلەکانی سۆڤیەت ڕابگرێت.

ھیتلەر پێش جەنگ «فەرمانی کۆمیسارەکان»ی بەناوبانگی دەرکردبوو کە داوای کوشتنی ھەموو کۆمیسارە سیاسییەکانی سۆڤیەتی دەکرد کە لە بەرەی جەنگدا بەدیل دەگیران، دەستبەجێ و بەبێ دادگاییکردن. سەربازانی ئەڵمانیا لەم کوشتارە بەکۆمەڵانەدا لەگەڵ ئەندامانی ئێس ئێس-ئایینزاتسگرۆپن (بە [[ئەڵمانی]]: SS-Einsatzgruppen) بەشدارییان کرد، ھەندێک جاریش بە ناچاری بە بیانووی «پێویستیی سەربازی». لە ئاستی داگیرکاریدا، بە سەربازانی ئەڵمانیا ڕاگەیەنرا کە شەڕەکەیان «پێویستی بە ڕێوشوێنی توند و تیژ ھەیە دژی ھاندەرانی بەلشەفی، چەکدارەکان، تێکدەرەکان و جوولەکەکان و لەناوبردنی تەواوی ھەموو بەرگرییەکی چالاک و ناچالاک». سزای بەکۆمەڵ دژی ھەر ھێرشێکی حیزبی ڕێگەپێدراو بوو؛ ئەگەر تاوانبار بە خێرایی نەناسرایەوە، ئەوا چارەسەر سووتاندنی گوندەکان و لەسێدارەدانی بەکۆمەڵ بوو کە وەک کردەوەی تۆڵەسەندنەوەی قبوڵکراو دادەنرا. ھەرچەندە زۆرینەی سەربازانی ئەڵمانیا بەھۆی پڕوپاگەندەی نازییەوە کە سوپای سووری وەک ڕەگەزێکی نزمتر (ئۆنترمینش) وێنا دەکرد، بە ڕەزامەندییەوە پێشوازییان لەو تاوانانە کرد، بەڵام ژمارەیەکی کەمی ئەفسەرانی باڵای ئەڵمانیا بە ئاشکرا ناڕەزایەتییان بەرامبەر بەوە دەربڕی. نزیکەی دوو ملیۆن دیلی سۆڤیەت لە برسێتیدا لە کاتی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسادا گیانیان لەدەستدا. زۆرێک لە دیلە برسییەکان نەیاندەتوانی بەپێی خۆیان بڕۆن. لە کۆتایی جەنگدا، نزیکەی ٥٨٪ی دیلەکانی سۆڤیەت لە ناوەندەکانی دەستبەسەرکردنی ئەڵمانیادا مردن.

پۆلیسی ئەڵمانیا و ھێزە سەربازییەکان، جگە لە ھاوکارە ناوخۆیییەکان، تاوانی ڕێکخراویان دژی خەڵکی سڤیل، لەوانەش ژنان و منداڵان، ئەنجامدا. تیمەکانی مەرگ، ئایینزاتسگرۆپن، لەژێر فەرماندەیی نووسینگەی ئاسایشی سەرەکیی ڕایشدا، کۆمەڵکوژیی گەورەیان بۆ سەر جوولەکە و شیوعییەکان لە خاکە داگیرکراوەکانی سۆڤیەتدا ئەنجامدا. لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١، ھیملەر و ھیتلەر گفتوگۆیان لەسەر «پرسی جوولەکە» کرد، کە تێیدا ھیملەر ئاماژەی بە ئەنجامی کۆبوونەوەکە کرد لە کتێبی دەستنیشانکردنیدا: «پێویستە وەک پارتیزانەکان لەناوببرێن». بە وتەی کریستۆفەر براونینگ، ئەمە نوێنەرایەتیی بڕیاری نازیی دەکرد «بۆ لەناوبردنی جوولەکەکان و چارەسەرکردنی ئەوەی پێی دەگوترا «پرسی جوولەکە» لەژێر پەردەی کوشتنی پارتیزانەکاندا». بەپێی سیاسەتەکانی نازی دژی گەلانی ئاسیایی «نزمتر»، تورکمانەکانیش بەشیان لە چەوسانەوە ھەبوو. ئەمیر والی قاجۆم خان لە ڕاپۆرتێکی دوای جەنگدا باسی لەوە کردووە کە ئەوان لە کامپەکانی دەستبەسەرکردندا لەژێر بارودۆخێکی ترسناکدا زیندانی کراون و ئەوانەی باوەڕ دەکرا خاوەنی تایبەتمەندیی «مەنگۆلی» بن، ڕۆژانە دەکوژران. ھەروەھا ئایینزاتسگرۆپن ئاسیایییەکانیان کردبووە ئامانج و تووشی تاقیکردنەوەی پزیشکیی کوشندە و کوشتن دەبوونەوە لە «پەیمانگای پەرستاری» لە کیێڤ. ھیتلەر ڕاپۆرتی لەبارەی کۆمەڵکوژییەکانی ئایینزاتسگرۆپنەوە پێدەگەیشت کە سەرەتا بۆ نووسینگەی ئاسایشی سەرەکیی ڕایخ دەنێردرا و ھاینریخ مولەر، سەرۆکی گێستاپۆ، لە ڕاپۆرتێکی کورتدا کۆی دەکردنەوە.

کردەوەی سەربازانی سوپای نۆیەمی ئەڵمانیا بریتی بوو لە سووتاندنی ئەو ماڵانەی کە گومانیان لێدەکرا شوێنی کۆبوونەوەی پارتیزانەکان بن و ژەھراویکردنی بیرەکانی ئاو. لە خارکۆڤ، چوارەم گەورەترین شاری یەکێتیی سۆڤیەت، خواردن تەنھا بۆ ژمارەیەکی کەمی ئەو خەڵکە سڤیلە بوو کە بۆ ئەڵمانییەکان کاریان دەکرد، ئەوانی دیکە تووشی مردن لە برسێتیدا بوون. ئەڵمانییەکان ھەزاران سۆڤیەتیان بۆ ئەڵمانیا نارد بۆ ئەوەی وەک کرێکاری زۆرەملێ بەکاریان بھێنن، ئەمەش لە ساڵی ١٩٤٢ەوە دەستیپێکرد.

ھاووڵاتیانی لێنینگراد تووشی گەمارۆ و بۆردوومانێکی توند بوون کە ٨٧٢ ڕۆژی خایاند و تێیدا زیاتر لە ملیۆنێک کەس لە برساندا مردن، لەوانە نزیکەی ٤٠٠٬٠٠٠ منداڵی خوار تەمەنی ١٤ ساڵ. گەمارۆی ئەڵمانی-فینلاندی ڕێگری لە گەیشتنی خواردن و سووتەمەنی و ماددەی خاو بە شارەکە کرد تا ئەو ڕادەیەی کە بەشەخۆراکەکان گەیشتنە ڕێژەیەکی زۆر نزم، دانیشتووانی بێکار چوار ئۆنس (پێنج پارچەی تەنک) نان و شۆربا و کەمێک ئاویان ڕۆژانە وەردەگرت. برسێتی وای لە دانیشتووانی شارەکە کرد کە ئاژەڵە زیندوو و مردووەکان و ھەروەھا دەرمانی قژ و ڤازلین بخۆن. برسێتی و بێھیوایی ھەندێکیانی گەیاندە ئەوەی کە گۆشتی مرۆڤ بخۆن؛ تۆمارەکانی سۆڤیەت باس لەوە دەکەن کە ٢٬٠٠٠ کەس بەھۆی «خواردنی گۆشتی مرۆڤ»ەوە لە کاتی گەمارۆکەدا دەستگیرکراون، ٨٨٦ کەسیان لە زستانی یەکەمی ١٩٤١–٤٢دا بوون. پلانی ڤێرماخت گەمارۆدانی تەواوی لێنینگراد و برسی کردنی دانیشتووانەکەی و پاشان وێرانکردنی تەواوی شارەکە بوو.

=== توندوتیژیی سێکسی ===
دەستدرێژیکردنی سەربازانی ئەڵمانیا بۆ سەر ژنانی سۆڤیەت بووە دیاردەیەکی بڵاو لە ڕۆژھەڵاتدا، کە تێیدا بە شێوەیەکی بەردەوام کردەوەی سێکسیی توندوتیژ ئەنجام دەدرا. ھەندێک جار یەکەی سەربازیی تەواو بەشدارییان دەکرد لە ئەنجامدانی زیاتر لە سێیەکی حاڵەتەکانی دەستدرێژیی بەکۆمەڵ. سەبارەت بە ژنانی جوولەکە، ئەوان دەستبەجێ دوای پرۆسەی دەستدرێژییەکە دەکوژران. مێژوونووس بێرگیت بێک جەختی لەوە کردووەتەوە کە بەکارھێنانی ڕێوڕەسمی سەربازی بۆ ڕێگەدان بە کردەوە دڕندانەکان لە چەندین ئاستدا، بنەماکانی ھەر دادگاییکردنێکی تاوانەکانی توندوتیژیی سێکسی کە لەلایەن سەربازانی ئەڵمانیاوە لە ڕۆژھەڵاتی یەکێتیی سۆڤیەت ئەنجام دراوە، تێکداوە. ھەروەھا ئیدعای ئەوەی کردووە کە ئاشکراکردنی ئەم جۆرە حاڵەتانە بەو ڕاستییە سنووردار بووە کە توندوتیژیی سێکسی زۆر جار لە شوێنی نیشتەجێبوونی خەڵکی سڤیلدا ڕوویداوە.

=== گرنگیی مێژوویی ===
ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا بە گەورەترین ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا دادەنرێت، چونکە تێیدا زۆرترین ژمارەی پیاو و تانک و تەقەمەنی و فڕۆکە زیاتر لە ھەر کاتێکی تر لە ھێرشێکدا بڵاوکرانەوە. داگیرکارییەکە گۆڕەپانی بەرەی ڕۆژھەڵاتی جەنگی جیھانیی دووەمی کردەوە، کە گەورەترین گۆڕەپانی جەنگ بوو لەو ململانێیەدا، و شایەتی توندوتیژی و وێرانکارییەک بوو کە چوار ساڵ پێشتر وێنەی نەبوو و بووە ھۆی کوژرانی زیاتر لە ٢٦ ملیۆن کەس لە سۆڤیەتەکان. ژمارەی کوژراوانی بەرەی ڕۆژھەڵات زیاترە لە کوژراوانی ھەموو شەڕەکانی دیکەی جیھان لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمدا. زیانەکانی ئابووری و دیمەنی سروشتی بۆ یەکێتیی سۆڤیەت زۆر گەورە بوون، چونکە نزیکەی ١٬٧١٠ شارۆچکە و ٧٠٬٠٠٠ گوند وێران کران.

شکستی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا و لە ئەنجامدا شکستی ئەڵمانیا لە بەدیھێنانی ئامانجەکانی، دیمەنی سیاسیی ئەورووپای گۆڕی و دابەشی کرد بەسەر دوو بلۆکی ڕۆژھەڵاتی و ڕۆژاواییدا. یەکێتیی سۆڤیەت ئەو بۆشایییە سیاسییەی پڕکردەوە کە ئۆپەراسیۆنەکە لە نیوەی ڕۆژھەڵاتی کیشوەرەکەدا بەجێیھێشتبوو، کاتێک ستالین دەستکەوتە ھەرێمییەکانی لە ماوەی ١٩٤٤–١٩٤٥دا مسۆگەر کرد و سوپای سووری لە [[بولگاریا]]، [[ڕۆمانیا]]، [[ھەنگاریا]]، [[پۆڵەندا]]، [[چیکۆسلۆڤاکیا]] و بەشی ڕۆژھەڵاتی ئەڵمانیا جێگیر کرد. ترسی ستالین لە گەڕانەوەی ھەر ھێزێکی ئەڵمانی و متمانەنەبوونی بە وڵاتانی ھاوپەیمان، بووە ھۆی دەستپێشخەرییەکی سۆڤیەت بۆ یەکێتیی [[سلاڤ]]ی و پاشان ھاوپەیمانییەکی دواتری ئەو وڵاتانە. مێژوونووسان دەیڤید گلانتز و جۆناسان ھاوس ئاماژە بەوە دەکەن کە ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا نەک تەنھا کاریگەریی لەسەر ستالین ھەبووە، بەڵکو لەسەر سەرکردەکانی دوای ئەویش، چونکە ئیدعایان دەکرد کە «ڕەنگی» بیرکردنەوەی ستراتیژیی بۆ ماوەی «چوار دەیەی داھاتوو» کردووە و ھانی دروستکردنی «سیستەمێکی پێشکەوتووی وڵاتانی داردەست و بەربەست»ی داوە بۆ دابڕینی یەکێتیی سۆڤیەت لە ھەر ھێرشێکی ئەگەریی داھاتوو. لە ئەنجامدا، ئەورووپای ڕۆژھەڵات لە ڕەفتاری سیاسیدا بوو بە شیوعی و ئەورووپای ڕۆژاوا کەوتە ژێر کاریگەریی دیموکراسیی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، کە وڵاتێک بوو سیاسەتەکانی داھاتووی لە [[ئەورووپا]] دڵنیا نەبوو.

== تێبینییەکان ==
{{تێبینی}}

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی|سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٥\٢٩ی پووشپەڕی ٢٧٢٥}}
{{پۆلی کۆمنز|Operation Barbarossa}}
{{شریتی دەروازە|ئەڵمانیا|شەڕ|ڕووسیا}}</text>
      <sha1>p3rk2rl6gqq4gtmk2t39kvizurq4uyb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574991</id>
      <parentid>1574989</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:35:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arya Omer</username>
        <id>59103</id>
      </contributor>
      <comment>لابردنی چەنڕ دێڕێک و چاکردنی چەند دێڕێک</comment>
      <origin>1574991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56410" sha1="2qun4uu4qtp2kg8oz81b0n13gm37m7o" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=October 2022}}
{{Infobox military conflict
| conflict          = ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا
| partof            = بەرەی ڕۆژھەڵات (جەنگی جیھانیی دووەم)
| image             = Operation Barbarossa collage.jpg
| image_size        = 270
| caption           = بە ئاراستەی کاتژمێر لە سەرەوە-چەپەوە:{{ھن}}
{{flatlist|
* سەربازانی ئەڵمانی لە ڕێگەی باکووری ڕووسیا پێشڕەوی دەکەن
* تیمی [[فڕێندەری بڵێسە]]ی ئەڵمانی خانوویەک لە پێشینەکەدا دەسوتێنن
* [[تانک]]ی ئەڵمانی [[پازدەر ٤]] بە بۆیەی سپی کامۆفلاج لەناو بەفردا گیر بووە
* سۆڤیەت [[ئیلیوشین ئیل-٢]] بەسەر پێگەکانی ئەڵمانیا لە نزیک [[مۆسکۆ]]
* دیلەکانی سۆڤیەت لە ڕێگای ئۆردووگاکانی زیندان
* سەربازانی سۆڤیەت تۆپ دەتەقێنن
}}
| date              = ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ - ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١
| place             = ڕۆژئاوای یەکێتیی سۆڤیەت
| result            = شکستهێنانی ئەڵمانیای نازی و هێزەکانی تەوەر
| territory         = هێزەکانی تەوەر نزیکەی ١,٦٠٠,٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە لە خاکی سۆڤیەتیان داگیرکرد، بەڵام نەیانتوانی بگەنە هێڵی ئارخانگێڵسک-ئاستراخان
| combatant1        = {{indented plainlist|
* '''{{flagcountry|Nazi Germany}}'''{{efn|Germany's allies, in total, provided a significant number of troops and material to the front. There were also numerous units under German command recruited in [[German-occupied Europe]] and sympathetic [[puppet state|puppet]] or neutral states, including the Spanish [[Blue Division]], the [[Legion of French Volunteers Against Bolshevism]], the [[369th Croatian Reinforced Infantry Regiment (Wehrmacht)|369th Croatian Infantry Regiment]], the [[Croatian Air Force Legion]], and the [[Croatian Naval Legion]].}}
* {{flagcountry|Kingdom of Romania}}
* {{flag|Finland}}
* {{flagcountry|Fascist Italy (1922–1943)}}{{efn|The [[Light Transport Brigade (Independent State of Croatia)|Light Transport Brigade]] from Croatia was attached to the [[3rd Cavalry Division &quot;Principe Amedeo Duca d'Aosta&quot;]]}}
* {{flagcountry|Kingdom of Hungary (1920–1946)}}
* {{flagcountry|Slovak Republic (1939–1945)|name=Slovakia}}
}}
| combatant2        = {{indented plainlist|
* '''{{flag|Soviet Union|1936}}'''
}}
| commander1        = {{plainlist|
* {{flagicon|Nazi Germany}} '''[[Adolf Hitler]]'''
* {{flagicon|Nazi Germany}} [[Wilhelm Keitel]]
* {{flagicon|Nazi Germany}} [[Alfred Jodl]]
* {{nowrap|{{flagicon|Nazi Germany}} [[Walther von Brauchitsch]]}}
* {{flagicon|Nazi Germany}} [[Franz Halder]]
* {{flagicon|Nazi Germany}} [[Hermann Göring]]
* {{flagicon|Nazi Germany}} [[Hans Jeschonnek]]
* {{flagicon|Nazi Germany}} [[Fedor von Bock]]
* {{flagicon|Nazi Germany}} [[Gerd von Rundstedt]]
* {{flagicon|Nazi Germany}} [[Wilhelm Ritter von Leeb]]
* {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[Ion Antonescu]]
* {{flagicon|FIN}} [[Carl Gustaf Emil Mannerheim|C.G.E. Mannerheim]]
}}
| commander2        = {{indented plainlist|
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} '''[[Joseph Stalin]]'''
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Georgy Zhukov]]
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Boris Shaposhnikov]]
* {{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Aleksandr Vasilevsky]]}}
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Kliment Voroshilov]]
* {{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Semyon Timoshenko]]}}
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Semyon Budyonny]]
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Pavel Zhigarev]]
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Markian Popov]]
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Fyodor Kuznetsov]]
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Dmitry Pavlov (general)|Dmitry Pavlov]]{{Executed}}
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Andrey Yeremenko]]
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Mikhail Kirponos]]{{KIA}}
* {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Ivan Tyulenev]]}}
| units1            = {{Collapsible list
|title = ''Axis armies'':
|{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[Army Group North]]'''''
* [[16th Army (Wehrmacht)|16th Army]]
* [[18th Army (Wehrmacht)|18th Army]]
* [[4th Panzer Army]]
|{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[Army Group Centre]]'''''
* [[2nd Army (Wehrmacht)|2nd Army]]
* [[4th Army (Wehrmacht)|4th Army]]
* [[9th Army (Wehrmacht)|9th Army]]
* [[2nd Panzer Army]]
* [[3rd Panzer Army]]
|{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[Army Group South]]'''''
* [[6th Army (Wehrmacht)|6th Army]]
* [[11th Army (Wehrmacht)|11th Army]]
* [[17th Army (Wehrmacht)|17th Army]]
* [[1st Panzer Army]]
* {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[Third Army (Romania)|3rd Army]]
* {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[Fourth Army (Romania)|4th Army]]
|''Independent armies:''
* {{flagicon|Nazi Germany|1935}} [[Army Norway (Wehrmacht)|Army of Norway]]
* {{flagicon|Finland}} [[Army of Karelia]]
}}
| units2            = {{Collapsible list
|title = ''Soviet armies'':
|{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[Northern Front (Soviet Union)|Northern Front]]'''''
* [[7th Army (Soviet Union)|7th Army]]
* [[8th Army (Soviet Union)|8th Army]]
* [[48th Army (Soviet Union)|48th Army]]
* [[52nd Army (Soviet Union)|52nd Army]]
* [[54th Army (Soviet Union)|54th Army]]
* [[55th Army (Soviet Union)|55th Army]]
|{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[Northwestern Front]]'''''
* [[11th Army (Soviet Union)|11th Army]]
* [[27th Army (Soviet Union)|27th Army]]
* [[34th Army (Soviet Union)|34th Army]]
|{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[Western Front (Soviet Union)|Western Front]]'''''
* [[3rd Army (Soviet Union)|3rd Army]]
* [[10th Army (Soviet Union)|10th Army]]
* [[13th Army (Soviet Union)|13th Army]]
* [[16th Army (Soviet Union)|16th Army]]
* [[19th Army (Soviet Union)|19th Army]]
* [[20th Army (Soviet Union)|20th Army]]
* [[22nd Army (Soviet Union)|22nd Army]]
* [[24th Army (Soviet Union)|24th Army]]
* [[28th Army (Soviet Union)|28th Army]]
* [[40th Army (Soviet Union)|40th Army]]
* [[50th Army (Soviet Union)|50th Army]]
|{{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[Southwestern Front (Soviet Union)|Southwestern Front]]'''''}}
* [[5th Army (Soviet Union)|5th Army]]
* [[6th Army (Soviet Union)|6th Army]]
* [[12th Army (Soviet Union)|12th Army]]
* [[21st Army (Soviet Union)|21st Army]]
* [[26th Army (Soviet Union)|26th Army]]
* [[37th Army (Soviet Union)|37th Army]]
|{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[Southern Front (Soviet Union)|Southern Front]]'''''
* [[9th Army (Soviet Union)|9th Army]]
* [[18th Army (Soviet Union)|18th Army]]
* [[Separate Coastal Army|Coastal Army]]
}}
| strength1         = '''Frontline strength (٢٢ حوزەیران ١٩٤١)'''
{{indented plainlist|
* 3.8 million personnel{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Glantz|2001|p=٩}}
* 3,350–3,795 tanks{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}}
* 3,030–3,072 other AFVs{{sfn|Liedtke|2016|p=٢٢٠|loc= of which 259 assault guns}}{{efn|Of the AFVs, Askey reports there were 301 assault guns, 257 tank destroyers and self-propelled guns, 1,055 armoured half-tracks, 1,367 armoured cars, 92 combat engineer and ammunition transport vehicles.{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}}}}
* 2,770–5,369 aircraft{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Bergström|2007|p=١٢٩}}
* 7,200–23,435 artillery pieces{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}}
* 17,081 mortars{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}}
* 600,000 horses{{sfn|Glantz|House|2015|p=٣٨٤}}
* 600,000 vehicles{{sfn|Glantz|House|2015|p=٣٨٤}}
}}
| strength2         = '''Frontline strength (٢٢ حوزەیران ١٩٤١)'''
{{indented plainlist|
* 2.6–2.9 million personnel{{sfn|Glantz|2001|p=٩|loc=states 2.68 million}}{{sfn|Glantz|1998|pp=١٠–١١, ١٠١, ٢٩٣|loc=states 2.9 million}}
* 11,000 tanks{{sfn|Mercatante|2012|p=64}}{{sfn|Clark|2012|p=٧٦}}
* 7,133–9,100 military aircraft{{sfn|Glantz|2010a|p=٢٨|loc= states 7,133 aircraft}}{{sfn|Mercatante|2012|p=٦٤|loc=states 9,100 aircraft}}{{sfn|Clark|2012|p=٧٦|loc=states 9,100 aircraft}}
}}
| casualties1       = '''Total military casualties:'''{{ھن}}1,000,000+{{efn|881,788 of which are German{{sfn|Askey|2014|p=١٧٨}}}}
{{Collapsible list
|title = Breakdown
|'''Casualties of 1941:'''
----
According to [[German Army (Wehrmacht)|German Army]] medical reports (including [[Army of Norway (Wehrmacht)|Army Norway]]):{{sfn|Askey|2014|p=١٧٨}}
* 186,452 killed
* 40,157 missing
* 655,179 wounded in action{{Efn|Excludes an additional 395,799 who were deemed unfit for service due to non-combat causes, transported out of their Army Group sectors for treatment, and treated in divisional/local medical facilities. 98% of those 395,799 eventually returned to active duty service, usually after relatively short treatment, meaning about 8,000 became permanent losses. Askey 2014, p. 178.}}
* 8,000 evacuated sick
----
* 2,827 aircraft destroyed{{sfn|Bergström|2007|p=١١٧}}
* 2,735 tanks destroyed{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=١٨٥}}
* 104 assault guns destroyed{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=١٨٥}}
----
'''Other involved country losses'''
* {{flagicon|Kingdom of Romania}} 114,000+ casualties (at least 39,000 dead or missing){{sfn|Axworthy|1995|pp=٥٨, ٢٨٦}}
* {{nowrap|{{flagicon|FIN}} 75,000 casualties{{ھن}}(26,355 dead) in Karelia{{sfn|Vehviläinen|2002|p=96}}}}{{ھن}}5,000+ casualties during [[Operation Silver Fox]].{{sfn|Ziemke|1959|p=١٨٤}}
* {{flagicon|Fascist Italy (1922–1943)}} 8,700 casualties{{sfn|Kirchubel|2013|loc= chpt. &quot;Opposing Armies&quot;}}
* {{flagicon|Kingdom of Hungary (1920–1946)}} 4,420 casualties{{Efn|855 killed, 2,288 wounded in action, 277 missing and captured, 1,000 sick and injured{{sfn|Andaházi Szeghy|2016|pp=١٥١–١٥٢, ١٨١}}}}
}}
| casualties2       = '''Total military casualties:'''{{ھن}}4,500,000
{{Collapsible list
|title = Breakdown
|'''Casualties of 1941:'''
----
Based on Soviet archives:{{sfn|Krivosheev|1997|pp=٩٥–٩٨}}
* 566,852 killed in action (101,471 of whom died in hospital of wounds)
* 235,339 died from non-combat causes
* 1,336,147 sick or wounded via combat and non-combat causes
* 2,335,482 missing in action or captured
----
* 21,200 aircraft, of which 10,600 were lost to combat{{sfn|Bergström|2007|p=١١٧}}
* 20,500 tanks destroyed{{sfn|Sharp|2010|p=٨٩}}
}}
| notes             =
}}

'''ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا'''  گەورەترین هێرشی سەربازی بوو لە مێژووی مرۆڤایەتیدا، کە لەلایەن [[ئەڵمانیای نازی]] و [[وڵاتانی تەوەر]] هێرش کرایە سەر [[یەکێتیی سۆڤیەت]] لە یەکشەممەی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] دەستیپێکرد، نزیکەی ٣.٨ ملیۆن سەربازی وڵاتانی تەوەر لە هێڵێکی بەرەی شەڕ بە درێژی ٢٩٠٠ کیلۆمەتر هێرشیان کردە سەر یەکێتیی سۆڤیەت لەژێر ئامانجی گرتنی شارە گرنگەکانی وەک [[مۆسکۆ]]، [[سەنت پیتەرزبورگ|لێنینگراد]] و [[ڤۆڵگۆگراد|ستالینگراد]]&lt;nowiki/&gt;ی بە مەبەستی دەستبەسەرداگرتنی ناوەندە پیشەسازی و نیشتەجێبوونە سەرەکییەکانی یەکێتیی سۆڤیەت کە لەژێر [[هێڵی ئارخانگێڵسک-ئاستراخان]] کێشرابوو.

ئەم هێرشە بوو بە گەورەترین  ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا بەجۆرێک لە قۆناغی دەستپێکردنیدا نزیکەی ١٠ ملیۆن سەرباز بەشدارییان تێدا کرد و ئەم ڕووداوە وەرچەرخانێکی گەورە بوو لە جەنگی جیهانیی دووەمدا و بووە هۆی کردنەوەی بەرەی ڕۆژهەڵات، کە گەورەترین و خوێناویترین جەنگی وشکانییە لە مێژوودا، و بووە هۆی ڕاکێشانی یەکێتیی سۆڤیەت بۆ ناو ڕیزی وڵاتانی [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|هاوپەیمان]].


دوو ساڵ پێش داگیرکارییەکە، ئەڵمانیا و یەکێتیی سۆڤیەت ڕێککەوتنی سیاسی و ئابوورییان بۆ مەبەستی ستراتیژی واژوو کرد بەناوی [[پەیمانی مۆلۆتۆڤ-ڕیبێنتڕۆپ]]، فەرماندەیی باڵای سوپای ئەڵمانیا لە تەممووزی ١٩٤٠ دەستی بە پلاندانان بۆ داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت کرد بە ناوی [[پلانی ئۆتۆ]]، کە [[ئەدۆڵف ھیتلەر]] لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٠ پەسەندی کرد. بە درێژایی ماوەی ئۆپەراسیۆنەکە، نزیکەی چوار ملیۆن سەربازی ھێزەکانی تەوەر ڕۆژاوای یەکێتیی سۆڤیەتیان داگیرکرد لە گەورەترین ھەڵمەتی سەربازی لە مێژووی جەنگەکاندا بە بەرەیەکی درێژی ٢٩٠٠ کیلۆمەتر (١٨٠٠ میل). سەرەڕای ئەوەش، [[ڤێرماخت]] نزیکەی ٦٠٠ ھەزار ئۆتۆمبێل و لە نێوان ٦٠٠–٧٠٠ ھەزار ئەسپ بۆ ئۆپەراسیۆنە ناسەربازییەکان بەکارھێنا.  

لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ کاتژمێر ٣ی بەرەبەیان بەبێ ڕاگەیاندنی فەرمی جەنگ، سەربازانی ھێزەکانی ئەڵمانیا دزەیان کردە ناو خاکی یەکێتی سۆڤیەت کە ١٥٣ فیرقەی ئەڵمانی لەگەڵ فیرقەی فینلەندی، ڕۆمانی، سلۆڤاکی و ھەنگاری دەستیان بە هێرش کرد، بە ٣.٨ ملیۆن سەرباز لەگەڵ ٦٠٠ ھەزار بارھەڵگر و زیاتر لە ٣ ھەزار [[تانک]] و ٧ ھەزار تۆپهاوێژ و ٣ ھەزار فڕۆکە.

لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا ١٥٠٠ فڕۆکەی سۆڤیەتی کە لەسەر زەوی بوون تێکشکێنران، ئەڵمانەکان زیاتر لە ٣٠٠ فڕۆکەی یەکێتی سۆڤیەتیان لە ئاسمان خستەخوارەوە، ھێزی ئاسمانی سۆڤیەت تووشی گورزێکی کوشندەی لەناکاو بوو و باڵادەستی ئەڵمانیا ھەر لە سەرەتاوە ڕوون بوو.


ھێرشی ئەڵمانیا بە درێژایی ٣٠٠٠ کم بۆ ناو خاکی یەکێتی سۆڤیەت بۆ چوار ئاڕاستەی سەرەکی یەکێتی سۆڤیەت دەستیپێکرد، کە پێکهاتبوون لە ئاڕاستەی باکوری ڕۆژئاوا بۆ داگیرکردنی شاری لێنینگراد، ئاڕاستەی ڕۆژئاوا بۆ داگیرکردنی مۆسکۆ، ئاڕاستەی ڕۆژئاوای باشوور بۆ داگیرکردنی ستالینگراد و ئاڕاستەی باشوور بۆ داگیرکردنی کیێڤ.


بەڵام سەرەڕای سەرکەوتنە زۆرەکانی هێزەکانی تەوەر، ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا بەفەرمی لە [[شەڕی مۆسکۆ]]دا کۆتای پێهات لە بەرواری ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١، پاشان هێزەکانی یەکێتی سۆڤیەت بە هێرشێکی پێچەوانەی زستانە توانییان هێزەکانی ئەڵمانیا بۆ دواوە پاشەکشە پێ بکەن و [[جۆزێف ستالین]] فەرمانی [[ژمارە ٢٢٧]] بۆ سەربازانی دەرکرد، کە لە فەرمانەکە دەڵێت &quot;هەنگاوێک نەگەڕێنەوە!&quot; و پاشەکشە پێکردنی ئەڵمانیا لەلایەن یەکێتی سۆڤیەتەوە بە فەرمی دەستیپێکرد.


[[سوپای سوور]] توانی بەھێزترین و کوشندەترین گورزەکانی خۆی لە سوپای ئەڵمانیا بدات ئەویش بە گەمارۆدانی [[فیرقەی شەشەمی ڤێرماخت]] لە [[شەڕی ستالینگراد]]، کە بە خوێناویترین شەڕی مێژوو دادەنرێت، کە دواجار ناچار بوون خۆیان بەدەستەوە بدەن، ئەم تێکشکانە گەورەیە بووە وەرچەرخانێکی ستراتیژی لە جەنگەکەدا، چونکە نەک هەر هێز و توانای سەربازی ئەڵمانیای بە توندی لاواز کرد، بەڵکوو ورەی سوپای نازییەکانی ڕووخاند و ڕێگەی بۆ سوپای سۆڤیەت خۆش کرد تا دەست بکات بە هێرشی پێچەوانە و پاشەکشە بە هێزەکانی دوژمن بەرەو ناو جەرگەی ئەورووپا بکات.


ئەڵمانیا دەسپێشخەریی جەنگی لەدەستدا و ناچار بوون پلانە ستراتیژیەکانیان لە هێرشبەرییەوە بگۆڕن بۆ بەرگری، کە ئەمەش سەرەتای دەستپێکی زنجیرە شکستەکانی ئەڵمانیا بوو کە دواجار لە بەرواری ٢ ئایاری ١٩٤٥ بەرلینی پایتەختی ئەڵمانیا لە [[شەڕی بەرلین]] بە ڕووخانی ڕژێمی نازی و داگیرکردنی بەرلین کۆتایی هات.

== ئامادەکارییەکانی ئەڵمانیا ==
[[پەڕگە:Bundesarchiv Bild 146-1974-099-19, Russland, Angriff auf ein Dorf.jpg|وێنۆک|200px|سەربازانی ئەڵمانیا (گرووپی بڵێسە فڕێدەر) لە یەکێتیی سۆڤیەت، حوزەیرانی ١٩٤١]]
ئەڵمانەکان پێش کۆتایی ھاتنی [[ھەڵمەتی بەڵقان]] دەستیان بە جووڵاندنی ھێزەکان کرد بۆ سنووری سۆڤیەت. لە ھەفتەی سێیەمی شوباتی ١٩٤١، نزیکەی ٦٨٠٬٠٠٠ سەربازی ئەڵمانی لە ناوچەکانی کۆبوونەوە لەسەر سنووری [[ڕۆمانیا]]-سۆڤیەت کۆبوونەوە. بۆ ئامادەکاری بۆ ھێرشەکە، [[ھیتلەر]] بە نھێنی زیاتر لە ٣ ملیۆن سەربازی ئەڵمانی و نزیکەی ٦٩٠٬٠٠٠ سەربازی تەوەرەی گواستەوە بۆ سنووری سۆڤیەت. ھێزی ئاسمانی چەندین ئۆپەراسیۆنی سیخوڕی ئاسمانی لەسەر خاکی سۆڤیەت ئەنجامدا چەند مانگێک پێش ھێرشەکە.

سەرەڕای ئەوەی کە فەرماندەیی باڵای سۆڤیەت نیگەران بوو لەو جووڵانە، بەڵام سەرکردەی یەکێتیی سۆڤیەت جۆزێف ستالین باوەڕی وابوو کە [[ڕایشی سێیەم]] ھێرش ناکات چونکە تەنھا دوو ساڵ بەسەر واژووکردنی پەیماننامەی (مۆلۆتۆڤ-ریبنترۆپ) تێپەڕیبوو. ھەروەھا پێی وابوو کە ئەڵمانیا دەبێت جەنگی خۆی لەگەڵ بەریتانیا تەواو بکات پێش ئەوەی بەرەیەکی نوێ بکاتەوە. ھەمیشە ئەو ھۆشداریانەی ڕەتدەکردەوە کە لە دەزگای ھەواڵگرییەوە پێی دەگەیشتن چونکە پێی وابوو کە زانیاری دزەپێکراوی بەریتانییە بۆ ھەڵگیرساندنی ئاگری جەنگ لە نێوان ئەڵمانیا و [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. سیخوڕ دکتۆر ڕیچارد سۆرج کاتی دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنەکەی بە ستالین دابوو، بەڵام ستالین ئەوەی بە ھەند وەرنەگرت. ئەمەش بووە ھۆی ئامادەکارییەکی خاوی سۆڤییەت؛ بەڵام سۆڤیەتەکان بە تەواوی ھەڕەشەی دراوسێ ئەڵمانییەکانیان پشتگوێ نەخستبوو. مارشاڵ سیمیۆن تیمۆشینکۆ پێش داگیرکاریی ئەڵمانیا ئاماژەی پێکردبوون وەک «گرنگترین و بەھێزترین دوژمنی یەکێتیی سۆڤیەت». لە سەرەتای تەممووزی ١٩٤٠، سەرۆک ئەرکانی سوپای سوور بۆریس شاپۆشنیکۆڤ پلانێکی سەرەتایی سێ ئاراستەیی بۆ ھێرشکردنە سەر ئەوەی کە وەک داگیرکارییەکی ئەڵمانی دەردەکەوت داڕشت کە زۆر لە ھێرشە ڕاستەقینەکە دەچوو. پاشان ئەڵمانەکان لە سەرەتای نیسانی ١٩٤١ دەستیان بە ئامادەکاری کرد بۆ ئۆپەراسیۆنی ھایفیش و ئۆپەراسیۆنی ھارپون بۆ سەلماندنی ئیدعاکەیان کە بەریتانیا ئامانجی ڕاستەقینەیە. ناوچەکانی ئەو فێڵە نەرویج و کەنارەکانی کەناڵی ئینگلیزی دەگرتەوە و چالاکی وەک کۆکردنەوەی کەشتی و گەشتی سیخوڕی ئاسمانی و مەشقی سەربازی لەخۆگرتبوو.

ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا لە کاتی دیاریکراوی خۆی لە ١٥ی ئایار دواخرا بۆ کاتی ڕاستەقینەی داگیرکاری لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ (دواکەوتنێک بۆ ماوەی ٣٨ ڕۆژ) بە چەند ھۆکارێک، گرنگترینیان: شێی وەرزی زستان نائاسایی بوو بەجۆرێک ڕووبارەکان تا کۆتایی بەھار لافاویان ھەڵدەستاند. ئەو لافاوانە دەبوونە ھۆی پەکخستنی ھێرشی زوو، تەنانەت پێدەچوو پێش کۆتایی ھاتنی ھەڵمەتی بەڵقان ڕوونەدەن.

گرنگی دواکەوتنەکە ھێشتا جێگەی مشتومڕە. ویلیام شیرەر گوتی کە ھەڵمەتی [[ھیتلەر]] لە [[بەڵقان]] باربارۆسای بۆ چەند ھەفتەیەک دواخست و بەمەش خستییە مەترسییەوە. ئاماژەی بەوە کرد کە جێگری سەرۆک ئەرکانی ئەڵمانیا لە ساڵی ١٩٤١ فرێدریک پاولۆس ئیدعای کردووە کە ھەڵمەتەکە «نزیکەی پێنج ھەفتە» دواکەوتووە. ئەم ژمارەیەش لەلایەن یاداشتەکانی ھێزی دەریایی ئەڵمانیا و گێرد ڤۆن ڕوندشتێت پشتڕاست دەکرێتەوە. ئەنتۆنی بیڤۆر کۆمەڵێک ھۆکاری ھەمەجۆری خستەڕوو کە بوونە ھۆی دواکەوتنی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا، لەوانە دواکەوتن لە دابەشکردنی ئۆتۆمبێلی گواستنەوە و کێشەکانی پەیوەست بە دابەشکردنی سووتەمەنی، و سەختی دروستکردنی فڕۆکەخانەی پێشەوە بۆ لۆفتڤافە (بە [[ئەڵمانی]]: Luftwaffe).

ئەڵمانەکان فەوجێکی سەربەخۆ و لیوایەکی مەشقی میکانیکی جیا و ١٥٣ فیرقەیان بۆ ھەڵمەتەکە بڵاوکردەوە کە ١٠٤ فیرقەی پیادە و ١٩ فیرقەی پازدەر و ١٥ فیرقەی پیادەی میکانیکی لەخۆگرتبوو کە دابەشکرابوون بەسەر سێ گرووپی سەربازیدا، جگە لە نۆ فیرقەی ئەمنی بۆ کارکردن لە ناوچە داگیرکراوەکان و چوار فیرقە لە فینلاند و دوو فیرقەی یەدەگ لەژێر بەڕێوەبردنی ڕاستەوخۆی فەرماندەیی باڵادا. ھەڵمەتەکە بە نزیکەی ٣٬٣٥٠ تانک و ٧٬٢٠٠ تۆپ و ٢٬٧٧٠ فڕۆکە (کە دەکاتە ٦٥ لەسەدی فڕۆکەکانی لۆفتڤافە) و نزیکەی ٦٠٠ ھەزار ئۆتۆمبێل و لە نێوان ٦٢٥٬٠٠٠–٧٠٠٬٠٠٠ ئەسپ ئامادەکرابوو. فینلاند ١٤ فیرقەی بۆ ئۆپەراسیۆنی داگیرکاری ھەڵبژارد، و ڕۆمانیا ١٣ فیرقە و ھەشت لیوای لە ماوەی ئۆپەراسیۆنەکەدا پێشکەش کرد. ھەموو ھێزەکانی تەوەرە کە ژمارەیان ٣٫٨ ملیۆن کەس بوو بە درێژایی بەرەیەک بڵاوکرانەوە کە لە زەریای بەستەڵەکی باکوورەوە تا دەریای ڕەش لە باشوور درێژ دەبووەوە. ھەموویان لەژێر بەڕێوەبردنی فەرماندەیی باڵای سوپای ئەڵمانیادا بوون و بەم شێوەیە دابەشکرابوون: سوپای نەرویج و گرووپی سوپای باکوور و گرووپی سوپای ناوەڕاست و گرووپی سوپای باشوور، لەگەڵ سێ کەشتیگەلی ئاسمانی «لۆفتفلۆتن» (ھاوتای ھێزی ئاسمانی بۆ سوپاکان) کە پاڵپشتی گرووپەکانی سوپایان دەکرد: لۆفتفلۆت ١ بۆ باکوور، لۆفتفلۆت ٢ بۆ ناوەڕاست و لۆفتفلۆت ٤ بۆ باشوور. سوپای نەرویج لە دوورترین باکووری ئەسکەندەنافیا و ناوچە سنوورییەکانی سۆڤیەت کاری دەکرد. گرووپی سوپای باکوور کە دەبوو بەناو وڵاتانی باڵتیکدا بۆ باکووری ڕووسیا بپەڕێتەوە، پێویست بوو یان شاری لێنینگراد داگیر بکات یان وێرانی بکات بۆ ئەوەی لەگەڵ ھێزەکانی فینلەندا یەکبگرێتەوە. گرووپی سوپای ناوەڕاست، کە زۆرترین زرێپۆش و ھێزی ئاسمانی بۆ دابین کرابوو، ئەرکی لێدانی بیلاڕووس و ناوچەکانی ڕۆژاوای ناوەڕاستی ڕووسیا بوو لە پۆڵەنداوە، پاشان بەرەو سمۆلێنسک و مۆسکۆ پێشڕەوی بکات. گرووپی سوپای باشوور دەبوو لە شوێنە کشتوکاڵییە گرنگەکان و پڕ دانیشتووانەکانی ئوکراینا بدات و کیێڤ داگیر بکات پێش ئەوەی بەردەوام بێت لە پێشڕەوی بەرەو ڕۆژھەڵات بۆ دەشتەکانی باشووری یەکێتیی سۆڤیەت تا [[ڤۆڵگا دێڵتا|ڤۆلگا]] بە مەبەستی کۆنترۆڵکردنی [[قەوقاز]]ی دەوڵەمەند بە [[نەوت]]. گرووپی سوپای باشوور بە مەودای ١٩٨ میل (٣١٩ کم) کرابووە دوو بەشی جیاوازەوە. بەشی باکوور کە تاکە گرووپی پازدەری سوپاکەی لەخۆدەگرت لە باشووری پۆڵەندا بوو لە تەنیشت ناوەندی فەرماندەیی سوپا، و بەشی باشووری لە [[ڕۆمانیا]] بوو. ھێزەکانی ئەڵمانیا ھەندێک ھێزی دواوەیان ھێشتەوە (زۆربەیان ڤافن-[[ئێس ئێس]] و یەکەکانی [[ئایینزاتسگرووپن]]) بۆ کارکردن لە ناوچە داگیرکراوەکان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ھەر چالاکییەکی [[پارتیزان]]ی لەو ناوچانەی کە داگیریان کردبوون، جگە لە گرتن و لەسێدارەدانی کۆمیسارە سیاسییەکانی سۆڤیەت و جوولەکەکان. لە ١٧ی حوزەیران، ڕاینھارد ھایدریش، سەرۆکی نووسینگەی ئاسایشی گشتی ڕایش (RSHA)، ڕاپۆرتێکی بە نزیکەی ٣٠–٥٠ لە سەرکردەکانی ئایینزاتسگرۆپن دا سەبارەت بە «سیاسەتی لەناوبردنی جوولەکەکان لە خاکەکانی سۆڤیەت، لانی کەم بە شێوەیەکی گشتی.» لەکاتێکدا یەکەکانی ئایینزاتسگرۆپن لە ھێزەکانی ڤێرماختدا دامەزرابوون و پێداویستی وەک بەنزین و خۆراکیان بۆ دابین دەکردن. پلانی فەرمی بۆ باربارۆسا وای دادەنا کە گرووپەکانی سوپا دەتوانن بە ئازادی لە بەدیھێنانی ئامانجە سەرەکییەکانیاندا لە کاتی دیاریکراودا پێشڕەوی بکەن بەبێ بڵاوبوونەوەی ناسەقامگیر دوای ئەوەی لە شەڕەکانی سنووردا سەرکەوتن و ھێزەکانی سوپای سووریان لە ناوچەی سنووریدا تێکشکاند.

== داگیرکاری ==
[[پەڕگە:German troops crossing the Soviet border.jpg|وێنۆک|ھێزەکانی ئەڵمانیا نیشاندەرەکانی سنووری سۆڤیەت دەبەزێنن، ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١]]
زیکەی کاتژمێر ١:٠٠ی بەیانی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١، وەزیری بەرگریی سۆڤیەت ڕێنمایی ژمارە ١ی بۆ ناوچە سەربازییەکانی سنووری سۆڤیەت نارد کە درەنگانی شەوی ٢١ی حوزەیران دەرچووبوو. تێیدا داوای لێکردبوون «ھەموو ھێزەکان بخەنە حاڵەتی ئامادەباشی جەنگییەوە» و ھەروەھا «ڕێگری لە ھەر جۆرە کارێکی دنەدەرانە بکەن». دوو کاتژمێری ویست تا فەرمانی ڕێنمایییەکە بگاتە ھەندێک لە یەکەکانی سەر بە بەرە، لەکاتێکدا زۆربەی یەکەکان فەرمانەکەیان وەرنەگرت تا دوای دەستپێکردنی داگیرکارییەکە. ڕۆژێک پێشتر، واتە ٢١ی حوزەیران، فەرماندەیی گرووپی سوپای باکوور لە کاتژمێر ١٣:٠٠ ڕەمزی دوسلدۆرفی وەرگرت، کە بە واتای دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا بوو لە بەیانی ڕۆژی دواتر، بۆیە ڕەمزی تایبەتی خۆی کە دۆرتمۆند بوو نارد. نزیکەی کاتژمێر ٠٣:١٥ی بەیانی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١، ھێزەکانی تەوەرە دەستیان بە داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت کرد بە بۆردومانکردنی شارە گەورەکانی پۆڵەندا کە لەلایەن سۆڤیەتەوە داگیرکرابوون، لەگەڵ تۆپبارانکردنی ھەموو بەرگرییەکانی [[سوپای سوور]] لە بەرەکەدا. ھەریەک لە کرۆنشتات لە نزیک [[لێنینگراد]] و ئیسماعیل لە بێسارابیا و سیڤاستۆپۆل لە [[نیمچەدوورگەی قرم]] تووشی ھێرشی ئاسمانی بوون، و لە ھەمان کاتدا ھێزە زەمینییەکان توانیان لە سنوورەکان بپەڕنەوە بە یاوەری ستوونی پێنجەم لە ھەندێک لە خەڵکی [[لیتوانیا]] و [[ئوکراینا]]. سێ ملیۆن سەربازی ڤێرماخت کە لە سنوور پەڕینەوە، تەنھا ڕووبەڕووی ژمارەیەکی کەمی ھێزەکانی سۆڤیەت بوونەوە.

نیوەڕۆ، وەزیری دەرەوەی سۆڤیەت ڤیاچیسلاڤ مۆلۆتۆڤ ھەواڵی داگیرکارییەکەی بە دانیشتووان ڕاگەیاند و وتی: «بەبێ ھیچ ڕاگەیاندنێکی جەنگ، ھێزەکانی ئەڵمانیا ھێرشیان کردە سەر وڵاتەکەمان و لە چەندین شوێنەوە ھێرشیان کردە سەر سنوورەکانمان، بەڵام [[سوپای سوور]] و ھەموو نەتەوەکە جەنگێکی نیشتمانی بێوچانیان دەبێت و ئێمە بۆ وڵاتی خۆشەویستمان، بۆ شەرەف و بۆ ئازادی سەردەکەوین، ئەمە دۆزی ئێمەیە. ئێمە لە دوژمن دەدەین و سەرکەوتن ھاوپەیمانمان دەبێت!». مۆلۆتۆڤ دەستی خستە سەر ژێی نیشتمانپەروەری کە یارمەتی خەڵکی دا ھەواڵە وێرانکەرەکان ھەرس بکەن، بۆیە خەڵک بۆ فریاکەوتنی نەتەوەکەیان کۆبوونەوە نەک بۆ فریاکەوتنی حیزب. فەرماندەیی باڵای سۆڤیەت و سوپای سوور توانیان لە ماوەی ڕۆژانی یەکەمی دوای داگیرکارییەکە بە خێرایی خۆیان ڕێکبخەنەوە و خۆیان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو جەنگە ئامادە بکەن. [[ستالین]] تا ٣ی تەممووز وتاری بۆ نەتەوەی سۆڤیەت نەدا سەبارەت بە داگیرکاریی ئەڵمانیا، کاتێک داوای «جەنگێکی نیشتمانی بۆ ھەموو چین و توێژەکانی گەلی سۆڤیەت» کرد.

لە ئەڵمانیا، وەزیری پڕووپاگەندەی نازی [[جۆزێف گۆبێلز]] بەیانی ٢٢ی حوزەیران ئەڵمانەکانی بەخەبەر ھێنا و ھەواڵی ئۆپەراسیۆنەکەی لە پەخشێکی ڕادیۆییدا بە چەند وشەیەکی [[ھیتلەر]] ڕای گەیاند: «لەم ساتەدا ڕێپێوانەکەمان بەردەوامە و درێژ دەبێتەوە، و بە بەراورد لەگەڵ گەورەترین شت کە جیھان تا ئێستا بەخۆیەوە بینیبێتی، ئەمڕۆ بڕیارم دا چارەنووس و داھاتووی ڕایش و گەلی ڕایش بخەمە دەستی سەربازەکانمانەوە، با خودا لەو شەڕەدا یارمەتیمان بدات!» ھیتلەر لە ھەمان ڕۆژدا بە ھاوکارەکانی گوت: «پێش تێپەڕبوونی سێ مانگی تر، شایەتی ڕووخانی [[ڕووسیا]] دەبین، ڕووخانێک کە لە مێژوودا وێنەی نەبووە». ھەروەھا ھیتلەر لە ڕێگەی ڕادیۆوە قسەی بۆ گەلی ئەڵمانیا کرد و خۆی وەک پیاوێکی ئاشتیخواز ناساند کە بە ناچاری ھێرشی کردووەتە سەر یەکێتیی سۆڤیەت. گۆبێلز دوای داگیرکارییەکە بە ئاشکرا باسی «ھەڵمەتێکی خاچپەرستی ئەورووپی دژی [[بەلشەفیزم]]»ی کرد.

== ئەنجامەکان ==
دوای شکستی شەڕی مۆسکۆ، دەست بە پێداچوونەوە بە ھەموو پلانەکانی ئەڵمانیادا کرا بۆ بەزاندنی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. ھێرشە دژبەرەکانی سۆڤیەت لە کانوونی یەکەمی ١٩٤١دا بووە ھۆی زیانێکی گەورە بۆ ھەردوو لا، بەڵام لە کۆتاییدا ھەڕەشەی ئەڵمانیای لەسەر مۆسکۆ نەھێشت. لە ھەوڵێکدا بۆ ڕوونکردنەوەی بارودۆخەکە، ھیتلەر ڕێنمایی ژمارە ٣٩ی دەرکرد و تێیدا ئاماژەی بەوەدا کە ھاتنی وەرزی [[زستان]] و سەرما و سۆڵەی زۆر بووەتە ھۆی شکستی ئەڵمانیا، لەکاتێکدا ھۆکاری سەرەکی ئامادەنەبوونی سەربازیی ئەڵمانیا بوو بۆ دامەزراوەیەکی وا گەورە. ڤێرماخت لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ نزیکەی ٢٠٩ فیرقەی لەبەردەستدا بوو، کە ١٦٣یان فیرقەی ھێرشبەر بوون. دوای کەمتر لە ساڵێک لە داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت، واتە لە ٣١ی ئازاری ١٩٤٢، تواناکانی مەیدانیی ڤێرماخت بۆ ٥٨ فیرقەی ھێرشبەر کەمکرایەوە. کەللەڕەقیی سوپای سوور و توانای کاریگەریی بۆ ھێرشی دژبەر، ئەڵمانییەکانی تووشی سەرسووڕمان کرد، ھێندەی سۆڤیەتەکان بە ھێرشی ئەڵمانیا بۆ سەریان سەرسام بوون. ستالین بە پشتیوانیی بەرگرییە سەرکەوتووەکەی و لە ھەوڵێکدا بۆ لاساییکردنەوەی ئەڵمانییەکان، ویستی دەست بە ھەڵمەتی چەتەئاسای خۆی بکات، نەک تەنھا دژی ھێزە ئەڵمانییەکانی دەوروبەری مۆسکۆ، بەڵکو دژی سوپاکانیان لە باکوور و باشوور. ھێرشە شکستخواردووەکانی ئەڵمانیا تووڕەیی [[ھیتلەر]]ی لێکەوتەوە، بۆیە مارشاڵ ڤاڵتەر فۆن براوخیچی لە پۆستەکەی دوورخستەوە و لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١ خۆی سەرکردایەتیی سوپای ئەڵمانیای گرتە ئەستۆ.

یەکێتیی سۆڤیەت بە توندی کاریگەر بوو بە ململانێکان، چونکە ڕووبەرێکی بەرفراوانی خاکەکەی لەدەستدا و تووشی زیانێکی گەورەی مرۆیی و کەرەستەیی بوو. لەگەڵ ئەوەشدا، سوپای سوور توانای خۆی سەلماند لە ڕووبەڕووبوونەوەی ھێرشەکانی ڤێرماخت، بەتایبەتی کاتێک ئەڵمانییەکان دەستیان کرد بە کەمبوونەوەی ھێزی مرۆیی و چەک و پێداویستی و سووتەمەنی کە قەرەبووکردنەوەی مەحاڵ بوو. سەرەڕای زیادبوونی بەرچاوی بەرھەمھێنان لە ساڵی ١٩٤٢ لە ڕۆژھەڵاتی ئۆڕاڵ و ھەروەھا خێرایی گواستنەوەی چەکەکانی سوپای سوور لەوێوە، بەتایبەتی زرێپۆش و جۆرە نوێیەکانی فڕۆکە و تۆپھاوێژ، ڤێرماخت توانی ھێرشێکی دیکەی بەرفراوان لە تەممووزی ١٩٤٢دا دەستپێبکات، بەڵام بە بەراورد لەگەڵ ھاوینی ڕابردوو بەرەکانی شەڕی زۆر کەمکردەوە. دوای ئەوەی ھیتلەر درکی بەوە کرد کە یەدەگی نەوتی ئەڵمانیا بە توندی کەمبووەتەوە، ھێزەکانی ئاراستەی ھێرشکردنە سەر کێڵگە نەوتییەکانی باکۆ کرد بە ئامانجی دەستبەسەرداگرتنیان، لە ئۆپەراسیۆنێکدا کە ناوی لێنرا ئۆپەراسیۆنی شین؛ بەڵام بۆ جاری دووەم، ئەڵمانییەکان توانیان ڕووبەرێکی بەرفراوانی خاکی سۆڤیەت داگیر بکەن، بەڵام دوای شکستیان لە [[شەڕی ستالینگراد]]، نەیانتوانی ئامانجە کۆتایییەکانیان بەدی بھێنن.

ساڵی ١٩٤٣، بەرھەمھێنانی چەکی سۆڤیەت بە تەواوی توانایەوە کاری دەکرد و بە شێوەیەکی بەرچاو لە بەرھەمھێنانی جەنگیی ئەڵمانیای تێپەڕاند. دوا ھێرشی گەورەی ئەڵمانیا لە گۆڕەپانی ئۆپەراسیۆنەکانی ڕۆژھەڵاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا لە نێوان تەممووز و ئابی ١٩٤٣ بە ناوی ئۆپەراسیۆنی سیتادێل دەستیپێکرد، کە ھێرش بوو بۆ سەر گیرفانی کورسک. لەوێدا نزیکەی ملیۆنێک سەربازی ئەڵمانی ڕووبەڕووی ھێزێکی سۆڤیەت بوونەوە کە ژمارەیان ٢٫٥ ملیۆن سەرباز بوو. دوای شکستی ئۆپەراسیۆنی سیتادێل، سۆڤیەتەکان دەستیان بە ھێرشی دژبەر کرد و شەش ملیۆن پیاویان لە بەرەیەکی درێژ بە درێژایی ١٥٠٠ میل لە بەرامبەر ڕووباری دنیپەر کۆکردەوە دوای ئەوەی ئەڵمانییەکانیان بەرەو ڕۆژاوا پاڵنا. لە کۆتاییدا سوپای سوور توانی زۆرێک لەو خاکانە ئازاد بکات کە ئەڵمانییەکان پێش ھاوینی ١٩٤٤ داگیریان کردبوو، ئەمەش بە بەکارھێنانی ھێرشی پێشکەوتووی ئامانجدار و تاکتیکی، لەگەڵ ئەنجامدانی باشترکردنی کردەیی لە نھێنی و فێڵکردندا. لەناوبردنی گرووپی سوپای ناوەند لە ئەنجامی ئۆپەراسیۆنی باگراتیۆن، سەرکەوتنێکی یەکلاکەرەوەی بە سۆڤیەتەکان بەخشی؛ ھێرشەکانیان لە ساڵی ١٩٤٤ دژی گرووپی سوپاکانی باکوور و باشووری ئەڵمانیا بەردەوام بوو، ئەمەش وای کرد ئامێری جەنگیی ئەڵمانیا پاشەکشە بکات. تا گەیشتینە کانوونی دووەمی ١٩٤٥، سوپای سۆڤیەت بەرلین، پایتەختی ئەڵمانیای کردبووە ئامانج. جەنگ بە شکستی تەواو و خۆبەدەستەوەدانی ئەڵمانیای نازی لە ئایاری ١٩٤٥ کۆتایی ھات.

=== تاوانەکانی جەنگ ===
ھەرچەندە یەکێتیی سۆڤیەت ڕێککەوتننامەی جنێڤی واژوو نەکردبوو، بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە کە سەربازەکانی پارێزراو نین بەو پارێزبەندییەی کە ڕێککەوتننامەکە دابینی دەکات؛ بەڵام ئەڵمانیا کە پەیماننامەکەی واژوو کردبوو، پابەند بوو بە پێدانی چاودێری بە دیلە سۆڤیەتییەکان بەپێی حوکمەکانی (ھەروەک چۆن بە گشتی لەگەڵ دیلەکانی ھاوپەیمانان دەیکرد). بە وتەی سۆڤیەتەکان، ئەوان ڕێککەوتننامەی جنێڤی ١٩٢٩یان واژوو نەکردبوو بەھۆی ماددەی ٩ کە تێیدا جیاکاریی ڕەگەزیی دیلەکانی جەنگی لە کامپە جیاوازەکاندا سەپاندبوو و ئەمەش دژی دەستووری سۆڤیەت بوو. ماددەی ٨٢ی ڕێککەوتننامەکە دەڵێت «لە کاتی جەنگدا، کاتێک یەکێک لە شەڕکەرەکان لایەن نەبێت لە ڕێککەوتننامەکە، ئەوا حوکمەکانی بە کاریگەریی دەمێننەوە لە نێوان لایەنە شەڕکەرەکاندا». سەرەڕای ئەوە، ھیتلەر داوای ئەوەی کردبوو کە شەڕ دژی یەکێتیی سۆڤیەت «خەباتێک بێت بۆ مانەوە» و جەختی لەسەر «لەناوبردنی» سوپاکانی ڕووسیا کردەوە، کە ئەمەش بیرکردنەوەیەک بوو کە بووە ھۆی ئەنجامدانی تاوانی جەنگ دژی دیلەکانی سۆڤیەت. مارتن بۆرمان لە یاداشتێکی نازی دا لە ١٦ی تەممووزی ١٩٤١، وتەیەکی ھیتلەری گێڕاوەتەوە و دەڵێت: «پێویستە ناوچە زەبەلاحەکە [داگیرکراوەکە] بە زووترین کات ھێمن بکرێتەوە و ئەمەش بە باشترین شێوە ڕوودەدات ئەگەر تەقە لە ھەرکەسێک بکرێت کە نامۆ دەربکەوێت». نازییەکان سوودیان لە واژوونەکردنی سۆڤیەت بۆ ڕێککەوتننامەکە وەرگرت و وەک کارتێک لە دەستیان دا بەکاریان ھێنا و ڕەفتارەکانی خۆیان بەو پێیە پاساو دا؛ بەڵام تەنانەت ئەگەر سۆڤیەتەکانیش واژوویان بکردایە، ئەگەری ئەوە کەم بوو کە ئەمە سیاسەتی کۆمەڵکوژیی نازی بەرامبەر بە شەڕکەران و خەڵکی سڤیل و دیلەکانی سۆڤیەت ڕابگرێت.

ھیتلەر پێش جەنگ «فەرمانی کۆمیسارەکان»ی بەناوبانگی دەرکردبوو کە داوای کوشتنی ھەموو کۆمیسارە سیاسییەکانی سۆڤیەتی دەکرد کە لە بەرەی جەنگدا بەدیل دەگیران، دەستبەجێ و بەبێ دادگاییکردن. سەربازانی ئەڵمانیا لەم کوشتارە بەکۆمەڵانەدا لەگەڵ ئەندامانی ئێس ئێس-ئایینزاتسگرۆپن (بە [[ئەڵمانی]]: SS-Einsatzgruppen) بەشدارییان کرد، ھەندێک جاریش بە ناچاری بە بیانووی «پێویستیی سەربازی». لە ئاستی داگیرکاریدا، بە سەربازانی ئەڵمانیا ڕاگەیەنرا کە شەڕەکەیان «پێویستی بە ڕێوشوێنی توند و تیژ ھەیە دژی ھاندەرانی بەلشەفی، چەکدارەکان، تێکدەرەکان و جوولەکەکان و لەناوبردنی تەواوی ھەموو بەرگرییەکی چالاک و ناچالاک». سزای بەکۆمەڵ دژی ھەر ھێرشێکی حیزبی ڕێگەپێدراو بوو؛ ئەگەر تاوانبار بە خێرایی نەناسرایەوە، ئەوا چارەسەر سووتاندنی گوندەکان و لەسێدارەدانی بەکۆمەڵ بوو کە وەک کردەوەی تۆڵەسەندنەوەی قبوڵکراو دادەنرا. ھەرچەندە زۆرینەی سەربازانی ئەڵمانیا بەھۆی پڕوپاگەندەی نازییەوە کە سوپای سووری وەک ڕەگەزێکی نزمتر (ئۆنترمینش) وێنا دەکرد، بە ڕەزامەندییەوە پێشوازییان لەو تاوانانە کرد، بەڵام ژمارەیەکی کەمی ئەفسەرانی باڵای ئەڵمانیا بە ئاشکرا ناڕەزایەتییان بەرامبەر بەوە دەربڕی. نزیکەی دوو ملیۆن دیلی سۆڤیەت لە برسێتیدا لە کاتی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسادا گیانیان لەدەستدا. زۆرێک لە دیلە برسییەکان نەیاندەتوانی بەپێی خۆیان بڕۆن. لە کۆتایی جەنگدا، نزیکەی ٥٨٪ی دیلەکانی سۆڤیەت لە ناوەندەکانی دەستبەسەرکردنی ئەڵمانیادا مردن.

پۆلیسی ئەڵمانیا و ھێزە سەربازییەکان، جگە لە ھاوکارە ناوخۆیییەکان، تاوانی ڕێکخراویان دژی خەڵکی سڤیل، لەوانەش ژنان و منداڵان، ئەنجامدا. تیمەکانی مەرگ، ئایینزاتسگرۆپن، لەژێر فەرماندەیی نووسینگەی ئاسایشی سەرەکیی ڕایشدا، کۆمەڵکوژیی گەورەیان بۆ سەر جوولەکە و شیوعییەکان لە خاکە داگیرکراوەکانی سۆڤیەتدا ئەنجامدا. لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١، ھیملەر و ھیتلەر گفتوگۆیان لەسەر «پرسی جوولەکە» کرد، کە تێیدا ھیملەر ئاماژەی بە ئەنجامی کۆبوونەوەکە کرد لە کتێبی دەستنیشانکردنیدا: «پێویستە وەک پارتیزانەکان لەناوببرێن». بە وتەی کریستۆفەر براونینگ، ئەمە نوێنەرایەتیی بڕیاری نازیی دەکرد «بۆ لەناوبردنی جوولەکەکان و چارەسەرکردنی ئەوەی پێی دەگوترا «پرسی جوولەکە» لەژێر پەردەی کوشتنی پارتیزانەکاندا». بەپێی سیاسەتەکانی نازی دژی گەلانی ئاسیایی «نزمتر»، تورکمانەکانیش بەشیان لە چەوسانەوە ھەبوو. ئەمیر والی قاجۆم خان لە ڕاپۆرتێکی دوای جەنگدا باسی لەوە کردووە کە ئەوان لە کامپەکانی دەستبەسەرکردندا لەژێر بارودۆخێکی ترسناکدا زیندانی کراون و ئەوانەی باوەڕ دەکرا خاوەنی تایبەتمەندیی «مەنگۆلی» بن، ڕۆژانە دەکوژران. ھەروەھا ئایینزاتسگرۆپن ئاسیایییەکانیان کردبووە ئامانج و تووشی تاقیکردنەوەی پزیشکیی کوشندە و کوشتن دەبوونەوە لە «پەیمانگای پەرستاری» لە کیێڤ. ھیتلەر ڕاپۆرتی لەبارەی کۆمەڵکوژییەکانی ئایینزاتسگرۆپنەوە پێدەگەیشت کە سەرەتا بۆ نووسینگەی ئاسایشی سەرەکیی ڕایخ دەنێردرا و ھاینریخ مولەر، سەرۆکی گێستاپۆ، لە ڕاپۆرتێکی کورتدا کۆی دەکردنەوە.

کردەوەی سەربازانی سوپای نۆیەمی ئەڵمانیا بریتی بوو لە سووتاندنی ئەو ماڵانەی کە گومانیان لێدەکرا شوێنی کۆبوونەوەی پارتیزانەکان بن و ژەھراویکردنی بیرەکانی ئاو. لە خارکۆڤ، چوارەم گەورەترین شاری یەکێتیی سۆڤیەت، خواردن تەنھا بۆ ژمارەیەکی کەمی ئەو خەڵکە سڤیلە بوو کە بۆ ئەڵمانییەکان کاریان دەکرد، ئەوانی دیکە تووشی مردن لە برسێتیدا بوون. ئەڵمانییەکان ھەزاران سۆڤیەتیان بۆ ئەڵمانیا نارد بۆ ئەوەی وەک کرێکاری زۆرەملێ بەکاریان بھێنن، ئەمەش لە ساڵی ١٩٤٢ەوە دەستیپێکرد.

ھاووڵاتیانی لێنینگراد تووشی گەمارۆ و بۆردوومانێکی توند بوون کە ٨٧٢ ڕۆژی خایاند و تێیدا زیاتر لە ملیۆنێک کەس لە برساندا مردن، لەوانە نزیکەی ٤٠٠٬٠٠٠ منداڵی خوار تەمەنی ١٤ ساڵ. گەمارۆی ئەڵمانی-فینلاندی ڕێگری لە گەیشتنی خواردن و سووتەمەنی و ماددەی خاو بە شارەکە کرد تا ئەو ڕادەیەی کە بەشەخۆراکەکان گەیشتنە ڕێژەیەکی زۆر نزم، دانیشتووانی بێکار چوار ئۆنس (پێنج پارچەی تەنک) نان و شۆربا و کەمێک ئاویان ڕۆژانە وەردەگرت. برسێتی وای لە دانیشتووانی شارەکە کرد کە ئاژەڵە زیندوو و مردووەکان و ھەروەھا دەرمانی قژ و ڤازلین بخۆن. برسێتی و بێھیوایی ھەندێکیانی گەیاندە ئەوەی کە گۆشتی مرۆڤ بخۆن؛ تۆمارەکانی سۆڤیەت باس لەوە دەکەن کە ٢٬٠٠٠ کەس بەھۆی «خواردنی گۆشتی مرۆڤ»ەوە لە کاتی گەمارۆکەدا دەستگیرکراون، ٨٨٦ کەسیان لە زستانی یەکەمی ١٩٤١–٤٢دا بوون. پلانی ڤێرماخت گەمارۆدانی تەواوی لێنینگراد و برسی کردنی دانیشتووانەکەی و پاشان وێرانکردنی تەواوی شارەکە بوو.

=== توندوتیژیی سێکسی ===
دەستدرێژیکردنی سەربازانی ئەڵمانیا بۆ سەر ژنانی سۆڤیەت بووە دیاردەیەکی بڵاو لە ڕۆژھەڵاتدا، کە تێیدا بە شێوەیەکی بەردەوام کردەوەی سێکسیی توندوتیژ ئەنجام دەدرا. ھەندێک جار یەکەی سەربازیی تەواو بەشدارییان دەکرد لە ئەنجامدانی زیاتر لە سێیەکی حاڵەتەکانی دەستدرێژیی بەکۆمەڵ. سەبارەت بە ژنانی جوولەکە، ئەوان دەستبەجێ دوای پرۆسەی دەستدرێژییەکە دەکوژران. مێژوونووس بێرگیت بێک جەختی لەوە کردووەتەوە کە بەکارھێنانی ڕێوڕەسمی سەربازی بۆ ڕێگەدان بە کردەوە دڕندانەکان لە چەندین ئاستدا، بنەماکانی ھەر دادگاییکردنێکی تاوانەکانی توندوتیژیی سێکسی کە لەلایەن سەربازانی ئەڵمانیاوە لە ڕۆژھەڵاتی یەکێتیی سۆڤیەت ئەنجام دراوە، تێکداوە. ھەروەھا ئیدعای ئەوەی کردووە کە ئاشکراکردنی ئەم جۆرە حاڵەتانە بەو ڕاستییە سنووردار بووە کە توندوتیژیی سێکسی زۆر جار لە شوێنی نیشتەجێبوونی خەڵکی سڤیلدا ڕوویداوە.

=== گرنگیی مێژوویی ===
ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا بە گەورەترین ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا دادەنرێت، چونکە تێیدا زۆرترین ژمارەی پیاو و تانک و تەقەمەنی و فڕۆکە زیاتر لە ھەر کاتێکی تر لە ھێرشێکدا بڵاوکرانەوە. داگیرکارییەکە گۆڕەپانی بەرەی ڕۆژھەڵاتی جەنگی جیھانیی دووەمی کردەوە، کە گەورەترین گۆڕەپانی جەنگ بوو لەو ململانێیەدا، و شایەتی توندوتیژی و وێرانکارییەک بوو کە چوار ساڵ پێشتر وێنەی نەبوو و بووە ھۆی کوژرانی زیاتر لە ٢٦ ملیۆن کەس لە سۆڤیەتەکان. ژمارەی کوژراوانی بەرەی ڕۆژھەڵات زیاترە لە کوژراوانی ھەموو شەڕەکانی دیکەی جیھان لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمدا. زیانەکانی ئابووری و دیمەنی سروشتی بۆ یەکێتیی سۆڤیەت زۆر گەورە بوون، چونکە نزیکەی ١٬٧١٠ شارۆچکە و ٧٠٬٠٠٠ گوند وێران کران.

شکستی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا و لە ئەنجامدا شکستی ئەڵمانیا لە بەدیھێنانی ئامانجەکانی، دیمەنی سیاسیی ئەورووپای گۆڕی و دابەشی کرد بەسەر دوو بلۆکی ڕۆژھەڵاتی و ڕۆژاواییدا. یەکێتیی سۆڤیەت ئەو بۆشایییە سیاسییەی پڕکردەوە کە ئۆپەراسیۆنەکە لە نیوەی ڕۆژھەڵاتی کیشوەرەکەدا بەجێیھێشتبوو، کاتێک ستالین دەستکەوتە ھەرێمییەکانی لە ماوەی ١٩٤٤–١٩٤٥دا مسۆگەر کرد و سوپای سووری لە [[بولگاریا]]، [[ڕۆمانیا]]، [[ھەنگاریا]]، [[پۆڵەندا]]، [[چیکۆسلۆڤاکیا]] و بەشی ڕۆژھەڵاتی ئەڵمانیا جێگیر کرد. ترسی ستالین لە گەڕانەوەی ھەر ھێزێکی ئەڵمانی و متمانەنەبوونی بە وڵاتانی ھاوپەیمان، بووە ھۆی دەستپێشخەرییەکی سۆڤیەت بۆ یەکێتیی [[سلاڤ]]ی و پاشان ھاوپەیمانییەکی دواتری ئەو وڵاتانە. مێژوونووسان دەیڤید گلانتز و جۆناسان ھاوس ئاماژە بەوە دەکەن کە ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا نەک تەنھا کاریگەریی لەسەر ستالین ھەبووە، بەڵکو لەسەر سەرکردەکانی دوای ئەویش، چونکە ئیدعایان دەکرد کە «ڕەنگی» بیرکردنەوەی ستراتیژیی بۆ ماوەی «چوار دەیەی داھاتوو» کردووە و ھانی دروستکردنی «سیستەمێکی پێشکەوتووی وڵاتانی داردەست و بەربەست»ی داوە بۆ دابڕینی یەکێتیی سۆڤیەت لە ھەر ھێرشێکی ئەگەریی داھاتوو. لە ئەنجامدا، ئەورووپای ڕۆژھەڵات لە ڕەفتاری سیاسیدا بوو بە شیوعی و ئەورووپای ڕۆژاوا کەوتە ژێر کاریگەریی دیموکراسیی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، کە وڵاتێک بوو سیاسەتەکانی داھاتووی لە [[ئەورووپا]] دڵنیا نەبوو.

== تێبینییەکان ==
{{تێبینی}}

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی|سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٥\٢٩ی پووشپەڕی ٢٧٢٥}}
{{پۆلی کۆمنز|Operation Barbarossa}}
{{شریتی دەروازە|ئەڵمانیا|شەڕ|ڕووسیا}}</text>
      <sha1>2qun4uu4qtp2kg8oz81b0n13gm37m7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گوندی چارچەل</title>
    <ns>0</ns>
    <id>292481</id>
    <revision>
      <id>1574912</id>
      <parentid>1574795</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:02:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}}</comment>
      <origin>1574912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4216" sha1="n69ju8leljb89wsrbp67epvwi5j7gya" xml:space="preserve">{{چەند کێشەیەک|
{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
}}
{{Infobox settlement
| name                    = چارچەل
| native_name             = Charchall
| settlement_type         = [[گوند]]
| image_skyline   = Charchall line Satellite.png
| image_caption           = سنوری گوندی چارچەل بە سەتەلایت
{{Infobox mapframe|zoom=13|frame-width=250|coord=
{{Coord|36.751048|43.744825}}}}
| map_caption             = نەخشەی گۆڕاو (زۆم) بۆ چارچەل لایەن © [[هەرکی محمدسلیم]]
| pushpin_map             = Kurdistan Region#Iraq
| pushpin_label_position  = top
| pushpin_map_caption     = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا
| pushpin_relief          = 1
| coordinates             = {{coord|36.751048|43.744825|region:IQ|display=inline,title}}
| subdivision_type        = وڵات
| subdivision_name        = {{flag|Iraq}}
| subdivision_type1       = هەرێم
| subdivision_name1       = [[هەرێمی کوردستان]]
| subdivision_type2       = [[پارێزگا]]
| subdivision_name2       = [[دهۆک (پارێزگا)|دهۆك]]
| subdivision_type3       = [[قەزا]]
| subdivision_name3       = [[ئاکرێ (قەزا)|ئاکرێ]]
| established_title       = ساڵی دامەزراندن
| established_date        = ٢٠١٨
| founder                 = ئەرشەد عبدالعزیز هەرکی
| leader_title            = موختار
| leader_name             = زێرەڤان ئەرشەد عبدالعزیز
| population_total        = ٢٠-٥٠
| population_note         = هەرکیانی
| demographics_type1      = [[زمان]] و [[ئایین]]
| demographics1_title1    = [[زمان]]
| demographics1_info1     = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[بادینی]])
| demographics1_title2    = [[ئایین]]
| demographics1_info2     = [[ئیسلام]] ([[سوننە]])
| timezone1               = [[ناوچەی کاتی]]
| utc_offset1             = +٣
| area_code_type          = [[تەلەفۆن]]
| area_code               = ٠٠٩٦٤
| footnotes               = © [[OpenStreetMap]] contributors
}}


'''چارچەل''' گوندێکە دەکەوێتە سنووری قەزای '''[[ئاکرێ (قەزا)|ئاکرێ]]''' لە پارێزگای '''[[دهۆک (پارێزگا)|دهۆک]]''' لە هەرێمی کوردستان.

== ناوی گوند ==
ناوی گوندی چارچەل لە ناوی چیای &quot;چارچەل&quot;ـەوە وەرگیراوە کە دەکەوێتە سەر سنووری نێوان عێراق و تورکیا. ئەم چیایە لای '''عەشیرەتی هەرکی''' ڕەمزێکی تایبەتی هەیە، چونکە لە کۆندا شوێنی سەرەکی هاوینەهەوار و لەوەڕگەی مەڕ و ماڵاتیان بووە.

== مێژوو ==
ئەم گوندە لە ساڵی '''٢٠١٨''' لەسەر دەستی '''ئەرشەد عبدالعزیز هەرکی''' ئاوەدان کراوەتەوە و وەک نیشتەجێبوونێکی نوێ دامەزراوە. لە ئێستادا '''زێرەڤان ئەرشەد عبدالعزیز''' وەک موختاری گوندەکە کاروباری کارگێڕی بەڕێوە دەبات.

== جوگرافیا و بژێوی ==
گوندەکە لە ناوچەیەکی دەشتایی و لە نزیك زنجیرە چیاکانی ئاکرێ هەڵکەوتووە. ژمارەی دانیشتووانی لە نێوان ٢٠ بۆ ٥٠ کەس دەبێت. سەرچاوەی بژێوی دانیشتووانی ئەم گوندە بە شێوەیەکی سەرەکی پشت بە کشتوکاڵ و ئاژەڵداری (مەڕ و ماڵات) دەبەستێت.

== پەراوێزەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
پیاو ماقولان 
دانیشتوانی ناوچەکە
---
&lt;div style=&quot;font-size: 90%; color: #555; border-top: 1px solid #ddd; padding-top: 5px;&quot;&gt;
'''ئامادەکردن و داڕشتنی ئەم لاپەڕەیە:''' [[بەکارھێنەر:Harki Muhamadsalim Abdullaziz|هەرکی محمدسلیم عبدالعزیز]]
&lt;/div&gt;

[[پۆل:گوندەکانی پارێزگای دهۆک]]
[[پۆل:قەزای ئاکرێ]]</text>
      <sha1>n69ju8leljb89wsrbp67epvwi5j7gya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>محەممەد غەفوور تاهیر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293626</id>
    <revision>
      <id>1574886</id>
      <parentid>1571447</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T16:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kamaranahmedali</username>
        <id>72885</id>
      </contributor>
      <comment>زیادکردنی سەرچاوە</comment>
      <origin>1574886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2855" sha1="szv1o5pwr5970totg8ijoladsora9ou" xml:space="preserve">{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}}
{{سخ|سەرچاوەی لاواز، بێبایەخ}}

'''محەممەد غەفوور تاهیر''' (لەدایکبووی ٢٠٠٢ لە [[هەولێر]]) ناسراو بە '''Muhammed G. Tahir'''، گۆرانیبێژ و ئەندازیارێکی کوردی بواری شاشەی LED و تەکنەلۆژیایە.
{{زانیاریدانی کەسایەتی
| ناو = محەممەد غەفوور تاهیر
| وێنە = Muhammed G. Tahir Portrait.jpg
| وەسفی وێنە = محەممەد غەفوور تاهیر
| ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٠٠٢
| شوێنی لەدایکبوون = [[هەولێر]]
| پیشە = [[گۆرانیبێژ]]، [[ئەندازیار]]
| ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٦–ئێستا
|نەتەوە=[[کورد]]|nickname=Muhammed G. Tahir}}

== ژیان و کار ==
محەممەد لە شاری هەولێر گەورە بووە و خوێندنی لە بواری تەکنەلۆژیا تەواو کردووە. وەک ئەندازیارێکی پسپۆڕ لە دامەزراندن و بەڕێوەبردنی شاشە زەبەلاحەکانی LED کار دەکات. هاوکات لە بواری هونەریدا وەک گۆرانیبێژ چالاکە و خاوەنی چەندین بەرهەمی مۆسیقاییە کە لە پلاتفۆرمە جیهانییەکان بڵاوکراونەتەوە.

== بەرهەمەکان ==
* '''Nazaneen''' (نازەنین)
* '''Gula Dilê Min''' (گوڵا دڵێ من)
* '''Yara Min''' (یاری من)
* '''Dilo Xayîn Dilo''' (دڵۆ خایین دڵۆ)
* '''Ey Rengîne Ey Şengîne''' (ئەی ڕەنگینە ئەی شەنگینە)
* '''Katana W Katana''' (کەتانە و کەتانە)
* '''Çezhn (Jazhn)''' (جەژن)
* '''Xēm''' (خێم)
* '''Hey Dilberê''' (هەی دلبەرێ)
* '''( My soul )Canê Min''' (جانی من)

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://open.spotify.com/artist/3GXmNxR1G0G0qxYR0Q74ak سپۆتیفای]
* [https://open.anghami.com/0gmNdM1HQ1b ئەنخامی]
* [https://music.apple.com/us/artist/muhammed-g-tahir/1887553832 ئەپڵ میوزیک]
* [https://youtube.com/@kurdings یوتیوب]

== سەرچاوەکان ==
[https://musicbrainz.org/artist/ba9288f7-d666-481b-a81a-9160c115ea0e محەممەد غەفوور تاهیر لە MusicBrainz]

[[wikidata:Q138858431|ویکی داتا]]

[https://www.kurdipedia.org/?q=20260412101242683659&amp;lng=1 کورد پیدیا - زانیاری دەربارە] 


[[پۆل:گۆرانیبێژانی کورد|محەممەد غەفوور تاهیر]]
[[پۆل:خەڵکی هەولێر|محەممەد غەفوور تاهیر]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٢|محەممەد غەفوور تاهیر]]
[[پۆل:ئەندازیارانی کورد]]
[[پۆل:ئەندازیارانی کورد|محەممەد غەفوور تاهیر]]</text>
      <sha1>szv1o5pwr5970totg8ijoladsora9ou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:نیشتەجێ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>294222</id>
    <revision>
      <id>1574929</id>
      <parentid>1572775</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T21:21:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <comment>/* ناو */ وەڵامدانەوە</comment>
      <origin>1574929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1232" sha1="rf7nvnxcmmv3821naqzo5kl43c737b8" xml:space="preserve">== ناو ==

{{وب|Tessla}} بۆ ئەم ناوە لە چەند شوێنێک گەڕام، لە هیچیان نیشتەجێ نەهاتووە. لە کام فەرهەنگ وا هاتووە؟ [[بەکارھێنەر:Serchia|&lt;span style=&quot;color:mediumblue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:14px&quot;&gt;سەرچیا&lt;/span&gt;'''&lt;/span&gt;]] — ٠٩:٢٦، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]: لێرە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Habitat+&amp;f=0 هاتووە]. گەر باشترت زانی بیگۆڕە. '''[[User:Tessla|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:FF003A6A&quot;&gt;Tessla&lt;/span&gt;]] ([[User Talk:Tessla#top|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:black&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;]])''' ٠٩:٢٩، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] کوا؟ سەیری هەموویم کرد، نیشتەجێی تێدا نەبوو! فەرھەنگی ژیان «شوێنی نیشتەجێ»ی داناوە، نەک «نیشتەجێ». ھەر لە ڤەژینلێکسدا «نیشتەجێ»ی بنووسیبا ماناکەیت دەزانی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢١، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>rf7nvnxcmmv3821naqzo5kl43c737b8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574975</id>
      <parentid>1574929</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:01:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tessla</username>
        <id>41338</id>
      </contributor>
      <comment>/* ناو */ وەڵامدانەوە</comment>
      <origin>1574975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1703" sha1="mxexwbl9tni9n3p77xkepd2deh9ps0d" xml:space="preserve">== ناو ==

{{وب|Tessla}} بۆ ئەم ناوە لە چەند شوێنێک گەڕام، لە هیچیان نیشتەجێ نەهاتووە. لە کام فەرهەنگ وا هاتووە؟ [[بەکارھێنەر:Serchia|&lt;span style=&quot;color:mediumblue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:14px&quot;&gt;سەرچیا&lt;/span&gt;'''&lt;/span&gt;]] — ٠٩:٢٦، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]: لێرە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Habitat+&amp;f=0 هاتووە]. گەر باشترت زانی بیگۆڕە. '''[[User:Tessla|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:FF003A6A&quot;&gt;Tessla&lt;/span&gt;]] ([[User Talk:Tessla#top|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:black&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;]])''' ٠٩:٢٩، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] کوا؟ سەیری هەموویم کرد، نیشتەجێی تێدا نەبوو! فەرھەنگی ژیان «شوێنی نیشتەجێ»ی داناوە، نەک «نیشتەجێ». ھەر لە ڤەژینلێکسدا «نیشتەجێ»ی بنووسیبا ماناکەیت دەزانی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢١، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
:::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: مەگەر خۆت نەتووتووە کە لەو فەرهەنگە نووسراوە: شوێنی نیشتەجێ! جیاوازی چییە؟ ئێوەش عەزێتێک بکێشن بیگوازنەوە. '''[[User:Tessla|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:FF003A6A&quot;&gt;Tessla&lt;/span&gt;]] ([[User Talk:Tessla#top|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:black&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;]])''' ١٠:٠١، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>mxexwbl9tni9n3p77xkepd2deh9ps0d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574987</id>
      <parentid>1574975</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:09:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <comment>/* ناو */ وەڵامدانەوە</comment>
      <origin>1574987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2286" sha1="hp62ofn25zy1w1yybycfngig3ni2zu4" xml:space="preserve">== ناو ==

{{وب|Tessla}} بۆ ئەم ناوە لە چەند شوێنێک گەڕام، لە هیچیان نیشتەجێ نەهاتووە. لە کام فەرهەنگ وا هاتووە؟ [[بەکارھێنەر:Serchia|&lt;span style=&quot;color:mediumblue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:14px&quot;&gt;سەرچیا&lt;/span&gt;'''&lt;/span&gt;]] — ٠٩:٢٦، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]: لێرە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Habitat+&amp;f=0 هاتووە]. گەر باشترت زانی بیگۆڕە. '''[[User:Tessla|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:FF003A6A&quot;&gt;Tessla&lt;/span&gt;]] ([[User Talk:Tessla#top|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:black&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;]])''' ٠٩:٢٩، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] کوا؟ سەیری هەموویم کرد، نیشتەجێی تێدا نەبوو! فەرھەنگی ژیان «شوێنی نیشتەجێ»ی داناوە، نەک «نیشتەجێ». ھەر لە ڤەژینلێکسدا «نیشتەجێ»ی بنووسیبا ماناکەیت دەزانی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢١، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
:::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: مەگەر خۆت نەتووتووە کە لەو فەرهەنگە نووسراوە: شوێنی نیشتەجێ! جیاوازی چییە؟ ئێوەش عەزێتێک بکێشن بیگوازنەوە. '''[[User:Tessla|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:FF003A6A&quot;&gt;Tessla&lt;/span&gt;]] ([[User Talk:Tessla#top|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:black&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;]])''' ١٠:٠١، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ئەمە وەک ئەوە وایە بڵێی «نوێژ» و «شوێنی نوێژ» فەرقیان چییە! «نیشتەجێ» یانی «resident» یان «مقيم» و ئەو پێشنیارەی فەرھەنگی ژیان بۆ habitat بە گونجاو نابینم. تکایە لە شتێک نازانی، خۆتی لێ مەدە. ویکیپیدیات وێران کردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>hp62ofn25zy1w1yybycfngig3ni2zu4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574988</id>
      <parentid>1574987</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:10:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1574988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2286" sha1="fk610iqi2ooer405q37t51e862zdlph" xml:space="preserve">== ناو ==

{{وب|Tessla}} بۆ ئەم ناوە لە چەند شوێنێک گەڕام، لە هیچیان نیشتەجێ نەهاتووە. لە کام فەرهەنگ وا هاتووە؟ [[بەکارھێنەر:Serchia|&lt;span style=&quot;color:mediumblue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:14px&quot;&gt;سەرچیا&lt;/span&gt;'''&lt;/span&gt;]] — ٠٩:٢٦، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]: لێرە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Habitat+&amp;f=0 هاتووە]. گەر باشترت زانی بیگۆڕە. '''[[User:Tessla|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:FF003A6A&quot;&gt;Tessla&lt;/span&gt;]] ([[User Talk:Tessla#top|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:black&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;]])''' ٠٩:٢٩، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] کوا؟ سەیری هەموویم کرد، نیشتەجێی تێدا نەبوو! فەرھەنگی ژیان «شوێنی نیشتەجێ»ی داناوە، نەک «نیشتەجێ». ھەر لە ڤەژینلێکسدا «نیشتەجێ»ت بنووسیبا ماناکەیت دەزانی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢١، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
:::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: مەگەر خۆت نەتووتووە کە لەو فەرهەنگە نووسراوە: شوێنی نیشتەجێ! جیاوازی چییە؟ ئێوەش عەزێتێک بکێشن بیگوازنەوە. '''[[User:Tessla|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:FF003A6A&quot;&gt;Tessla&lt;/span&gt;]] ([[User Talk:Tessla#top|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:black&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;]])''' ١٠:٠١، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ئەمە وەک ئەوە وایە بڵێی «نوێژ» و «شوێنی نوێژ» فەرقیان چییە! «نیشتەجێ» یانی «resident» یان «مقيم» و ئەو پێشنیارەی فەرھەنگی ژیان بۆ habitat بە گونجاو نابینم. تکایە لە شتێک نازانی، خۆتی لێ مەدە. ویکیپیدیات وێران کردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>fk610iqi2ooer405q37t51e862zdlph</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پارێزگای بەیرووت</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294297</id>
    <revision>
      <id>1574973</id>
      <parentid>1574356</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:18:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee6597</username>
        <id>59126</id>
      </contributor>
      <origin>1574973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2186" sha1="m5eczm1q47t3ug2y6k3xdublq9xjbuw" xml:space="preserve">{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{Databox|وێنە=Beirut_in_Lebanon_2020_(special marker).svg
}}'''پارێزگای بەیرووت''' پارێزگایەکی لوبنانە کە پێکھاتووە لە شاری [[بەیرووت]] کە ھاوکات پایتەختەکەیەتی و پایتەختی [[لوبنان|لوبنانە]].

ڕووبەری ئەم پارێزگایە ١٩.٨ کیلۆمەتر دووجایە (بەبێ [[پەراوێزەکان]])؛ سەرەڕای بچووکیی قەبارەکەی، بە گرینگترین ناوچەی لوبنان دادەنرێت بەھۆی چالاکییە [[ئابووری]]، [[سیاسەت|سیاسی]]، [[چاند]] و کۆمەڵایەتییەکانییەوە. پارێزگاری پارێزگای بەیرووت بەپێی نەریت [[ئۆرسۆدۆکسی یۆنانی لە لوبنان|ئۆرسۆدۆکسی یۆنانییە]]، لەکاتێکدا سەرۆک شارەوانیی شاری بەیرووت مسوڵمانی سوننەیە. بەیرووت بەوە ناسراوە کە پڕڕەنگترین شاری [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]ە لە ڕووی ئایینییەوە. نزیکەی ٢.٥ ملیۆن کەس لە بەیرووت و پەراوێزەکانیدا («بەیرووت گەورە») ھەن.
[[پەڕگە:Beirut Skyline.jpg|وێنۆک|ئاسۆی بەیرووت]]

==دانیشتووانناسی==
بەپێی دەنگدەرە تۆمارکراوەکان لە ساڵی ٢٠١٤:

{{Pie chart
|thumb = left
|caption = ئایین لە پارێزگای بەیرووت
|label1 = [[ئیسلامی سوننە]]
|value1 = 45.39
|color1 = DarkGreen
|label2 = [[ئیسلامی شیعە]]
|value2 = 15.75
|color3 = DodgerBlue
|label3 = [[مەسیحییەت]]
|value3 = 36.08
|color4 = yellow
|label4 = [[درووز]]
|value4 = 1.12
|color5 = ئەوانی تر
|value5 = 1.66
}}

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان= ٧ی نیسانی ٢٠٢٦\ ١٨ی خاکەلێوەی ٢٧٢٦}}
{{پۆلی کۆمنز|Beirut Governorate}}
{{شریتی دەروازە|جوگرافیا}}
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>m5eczm1q47t3ug2y6k3xdublq9xjbuw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ئەردەشێری دووەم</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294329</id>
    <revision>
      <id>1574909</id>
      <parentid>1574838</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:02:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}</comment>
      <origin>1574909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3520" sha1="6zgspeccnzxh6q223crdnkekrmiqsfz" xml:space="preserve">{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{Infobox royalty
| name         = ئەردەشێری دووەم&lt;br&gt;{{lang|pal|𐭠𐭥𐭲𐭧𐭱𐭲𐭥}}
| title        = [[شای شایانی ئێرانییەکان و نائێرانییەکان]]
| image        = Taq-e Bostan - Ardashir II.jpg
| caption      = نەخشەبەردینەی ئەردەشێری دووەم لە [[تاقوەسان]]
| succession   = پاشای [[حەدیاب]]
| reign        = ٣٤٤–٣٧٦
| predecessor  = نەزانراو
| successor    = نازناوەکە ھەڵوەشایەوە؛ حەدیاب کرا بە پارێزگا
| succession1  = [[پێڕستی شاھەنشاھەکانی ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|شاھەنشاھ]]ی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]]
| reign1       = ٣٧٩–٣٨٣
| predecessor1 = [[شاپووری دووەم]]
| successor1   = [[شاپووری سێیەم]]
| royal house  = [[خێزانی ساسان]]
| father       = [[ھورمزدی دووەم]]
| issue        = 
| birth_date   = ٣٠٩/١٠
| birth_place  = 
| death_date   = ٣٨٣
| death_place  = 
| religion     = [[زەردەشتی]]
}}
'''ئەردەشێری دووەم''' ({{langx|pal|𐭠𐭥𐭲𐭧𐭱𐭲𐭥}})، [[شاھەنشا]]یەکی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]] [[ئێران]] بوو لە ساڵانی ٣٧٩ بۆ ٣٨٣. ئەو برای پێشینەی خۆی، [[شاپووری دووەم]] (٣٠٩–٣٧٩) بوو، کە لە سەردەمی ئەودا وەک پاشایەکی ژێردەستەی [[حەدیاب]] خزمەتی کردبوو، لەوێ لەگەڵ براکەیدا دژی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ڕۆمەکان]] جەنگابوو. ئەردەشێری دووەم وەک جێنشینی براکەی دەستنیشانکرا بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی کاتی فەرمانڕەوایی بکات تا ئەو کاتەی [[شاپووری سێیەم]]ی کوڕی براکەی دەگاتە تەمەنی پێگەییشتن. ماوەی کورتی فەرمانڕەوایی ئەردەشێری دووەم تا ڕادەیەکی زۆر بێ ڕووداو بوو، ساسانییەکان بەبێ سەرکەوتن ھەوڵیان دەدا پارێزگاری لە دەسەڵاتیان بەسەر [[شانشینی ئەرمەنستان (کۆن)|ئەرمەنستان]]دا بکەن.

وا دیارە ئەردەشێری دووەم کەسایەتییەکی خاوەن ویستێکی بەھێز بووە، و لە ھەندێک سەرچاوەدا بە نازناوی «نیھووکەر» (چاکەکار) ناسراوە.

== ناو ==
«ئەردەشێر» شێوەی [[فارسیی ناوەڕاست]]ی وشەی [[فارسیی کۆن]]ی «ڕتاخشیرا»یە (ھەروەھا بە «ئەرتاخساچا» دەنووسرێت، بە واتای «ئەوەی فەرمانڕەوایییەکەی لە ڕێگەی [[ئاشا|ڕاستی]]یەوەیە»).{{sfn|Schmitt|1986|pp=654–655}}{{sfn|Wiesehöfer|1986|pp=371–376}} شێوەی [[لاتینی]] ناوەکە بریتییە لە «ئەرتاکسێرکسیس».{{sfn|Schmitt|1986|pp=654–655}} سێ پاشای [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]] ناسرابوون کە ھەمان ناویان ھەبووە.{{sfn|Schmitt|1986|pp=654–655}}

== سەرچاوەکان ==
{{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|مێژوو|یۆنان}}
{{پۆلی کۆمنز|Ardashir II}}

[[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٤ەم]]
[[پۆل:مردووانی ٣٨٣]]</text>
      <sha1>6zgspeccnzxh6q223crdnkekrmiqsfz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>شاھەنشا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294331</id>
    <revision>
      <id>1574910</id>
      <parentid>1574836</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:02:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}</comment>
      <origin>1574910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6406" sha1="sqd8vksclno5i8gtr7ulofx939vecis" xml:space="preserve">{{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
[[File:Darius In Parse.JPG|وێنۆک|نازناوی «شای شایان» بە شێوەیەکی بەرچاو لەلایەن پاشاکانی وەک [[داریووشی یەکەم|داریووشی مەزن]] (لە وێنەکەدا) بەکارھاتووە. نازناوەکانی داریووش بە تەواوی بریتی بوون لە «[[پاشای مەزن]]، شای شایان، پاشای [[ئێران|فارس]]، [[پاشای وڵاتەکان]]، کوڕی [[ویشتاسپ (باوکی داریووشی یەکەم)|ویشتاسپ]]، نەوەی [[ئەرشام]]، ھەخامەنشییەک.»]]

'''شاھەنشا''' یان '''شای شایان''' یان '''پاشای پاشاکان''' {{refn|[[Akkadian language|Akkadian]]: ''šar šarrāni'';{{sfn|Handy|1994|p=112}} {{langx|he|מֶלֶךְ מְלָכִים|melek mĕlakîm}}; [[Old Persian]]: {{transliteration|peo|Xšāyaθiya Xšāyaθiyānām}};{{sfn|King of kings in Media and Urartu|p=}} [[Middle Persian]]: ''šāhān šāh'';{{sfn|Yücel|2017|pp=331–344}} Modern {{langx|fa|شاهنشاه|Šâhanšâh}}; {{langx|grc|Βασιλεὺς Βασιλέων|Basileùs Basiléōn}};{{sfn|Olbrycht|2009|p=165}} {{langx|hy|արքայից արքա|ark'ayits ark'a}};&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dédéyan |یەکەم=Gérard |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Y5MlAQAAMAAJ&amp;q=%22ark'ayits+ark'a%22 |سەردێڕ=Les Arméniens entre Grecs, Musulmans et Croisés: étude sur les pouvoirs arméniens dans le Proche-Orient méditerranéen (1068-1150) |ساڵ=٢٠٠٣|پەڕە=٥٣١|بڵاوکەرەوە=Fundação Calouste Gulbenkian |زمان=fr}}&lt;/ref&gt; {{langx|sa|महाराजाधिরাজ|Mahārājadhirāja}}; {{lang-ka|მეფეთ მეფე}}, ''Mepet mepe'';{{sfn|Pinkerton|1811|p=124}} {{langx|gez|ንጉሠ ነገሥት|Nəgusä Nägäst}}{{sfn|Dejene|2007|p=539}}|group=&quot;n&quot;}} نازناوێکی ئیمپراتۆری بوو کە بە پلەی یەکەم لەلایەن فەرمانڕەواکانی [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] و [[نیمچەکیشوەری ھیندستان]]ەوە بەکاردەھێنرا. بە شێوەیەکی گشتی پەیوەست دەکرێت بە [[مێژووی ئێران|ئێران]]ەوە (کە مێژووییانە لە ڕۆژاوادا بە [[فارس (سەرزەوی)|فارس]] ناسراوە{{sfn|Yarshater|1989}})، بەتایبەتی ئیمپراتۆریەتییەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|ھەخامەنشی]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]]، نازناوەکە لە بنەڕەتدا لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی ناوەڕاست]] لەلایەن پاشا [[توکولتی-نێنورتای یەکەم]] (فەرمانڕەوایی ١٢٣٣–١١٩٧ پ.ز) ناسێندرا و دواتر لە ژمارەیەک شانشین و ئیمپراتۆریەتیی جیاوازدا بەکارھێنرا، لەوانە فارس کە پێشتر باسکرا، شانشینە [[مێژووی یۆنان|یۆنانییە جۆراوجۆرەکان]]، [[مێژووی ھیندستان|ھیندستان]]، [[مێژووی ئەرمەنستان|ئەرمەنستان]]، [[مێژووی گورجستان|گورجستان]]، و [[مێژووی ئەسیوپیا|ئەسیوپیا]].

نازناوەکە بە گشتی وەک ھاوتای ئیمپراتۆر دەبینرێت، کە ھەردوو نازناوەکە لە ڕووی شکۆوە لە نازناوی پاشا بەرزترن، ئەمەش لە ئیمپراتۆرەکانی [[ڕۆمانی]] و [[ئیمپراتۆرەکانی بیزەنتین|ڕۆمانی ڕۆژھەڵاتی]] [[کۆتاییی سەردەمی کۆن]]ەوە سەرچاوە دەگرێت کە [[شاھەنشا]]کانی ئیمپراتۆریەتیی ساسانییان وەک ھاوتاکانی خۆیان دەبینی. دوا فەرمانڕەواکانی کە نازناوی شاھەنشایان بەکارھێناوە، ئەوانەی [[خێزانی پەھلەوی]] لە [[ئێرانی پەھلەوی]] (١٩٢٥–١٩٧٩)، ھەروەھا نازناوەکەیان بە «ئیمپراتۆر» دەزانی. فەرمانڕەواکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ئەسیوپیا]] نازناوی نێگوسە نێگەست (بە واتای وشە «شای شایان»)یان بەکاردەھێنا، کە بە ڕەسمی بە «ئیمپراتۆر» وەرگێڕدراوە. «[[سوڵتانی سوڵتانەکان]]» ھاوتای سوڵتانیی شای شایانە و بە ھەمان شێوە، [[خاقان]] دەتوانێت بە واتای «[[خان (نازناو)|خانی]] خانەکان» بێت. دواتر، جۆرە نزمترەکانی وەک «[[ئەمیر ئەلئومەرا]]» («ئەمیری ئەمیرەکان») و «[[بەیلەربەی]]» («بەگی بەگەکان») دەرکەوتن.

لە ئایینی جووداییزمدا، مێلێخ مالخێی ھامێلاخیم («شای شایانی شایان») وەک ناوێکی خودا بەکارھات. «شای شایان» (بە [[یۆنانیی کۆن]]: βασιλεὺς τῶν βασιλευόντων) ھەروەھا چەندین جار لە کتێبی پیرۆزدا بۆ ئاماژەدان بە [[عیسای مەسیح]] بەکارھاتووە، بەتایبەتی لە [[یەکەم نامەی تیمۆتی]] و دووجار لە [[بینینی یوحەننا|پەرتووکی بینین]].

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{شریتی دەروازە|ئێران|مێژوو|سیاسەت}}

[[پۆل:ئیمپراتۆرەکان]]
[[پۆل:سەرۆکی دەوڵەتەکان]]
[[پۆل:دەرەبەگایەتی]]
[[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووە ھەمیشەیییەکان]]
[[پۆل:ھەموو وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]]
[[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]]
[[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]]
[[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی گورجی]]
[[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی سانسکریت]]
[[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئەرمەنی]]
[[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فارسی]]
[[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عیبری]]</text>
      <sha1>sqd8vksclno5i8gtr7ulofx939vecis</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پەڕندە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294400</id>
    <redirect title="مەل" />
    <revision>
      <id>1574866</id>
      <parentid>1574564</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:35:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>حوسێن پەڕەی [[باڵندە]]ی بە بێ بەجێھشتنی ڕەوانەکەرێک گواستەوە بۆ [[پەڕندە]]</comment>
      <origin>1574564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="g64llnv112bjb8pd32dexit8h6iuaks" xml:space="preserve">#ڕەوانەکەر [[مەل]]</text>
      <sha1>g64llnv112bjb8pd32dexit8h6iuaks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مرۆژمێری</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294401</id>
    <redirect title="سەرژمێری" />
    <revision>
      <id>1574871</id>
      <parentid>1574566</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:41:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>حوسێن پەڕەی [[سەرژمێری]]ی بە بێ بەجێھشتنی ڕەوانەکەرێک گواستەوە بۆ [[مرۆژمێری]]</comment>
      <origin>1574566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="dttxg570yzi9yfiymfy47yqk5c7t3us" xml:space="preserve">#ڕەوانەکەر [[سەرژمێریی دانیشتووان]]</text>
      <sha1>dttxg570yzi9yfiymfy47yqk5c7t3us</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574875</id>
      <parentid>1574871</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:44:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <comment>ئامانجی ڕەوانەکەری لە [[سەرژمێریی دانیشتووان]]ەوە گۆڕی بۆ [[سەرژمێری]]</comment>
      <origin>1574875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="fzdfl127itgxe0axyrf43mrkzc5o4vu" xml:space="preserve">#ڕەوانەکەر [[سەرژمێری]]</text>
      <sha1>fzdfl127itgxe0axyrf43mrkzc5o4vu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کەمال خەرازی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294420</id>
    <revision>
      <id>1574850</id>
      <parentid>1574772</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1574850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16247" sha1="mjoacs1r2dmacv9r0aqsecd2athh9ae" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = [[سەید]]
| name = کەمال خەرازی
| honorific_suffix = 
| native_name = {{فارسی|کمال خرازی}}
| native_name_lang = fa
| image = Kamal Kharazi 2025.jpg
| caption = خەرازی لە ٢٠٢٥
| birth_name = عەلی نەقی خەرازی
| birth_date = {{birth date|١٩٤٤|١٢|٠١|df=y}}
| birth_place = [[تاران]]، [[ئێران]]
| death_date = {{death date and age|2026|04|09|1944|12|01|df=y}}
| death_place = تاران، ئێران
| death_cause = تیرۆرکردن بە ھێرشی ئاسمانی
| office = ئەندامی [[ئەنجومەنی دیاریکردنی بەرژەوەندییەکانی ڕژێم]]
| term_start = ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢
| term_end = ٩ی نیسانی ٢٠٢٦
| appointer = [[عەلی خامنەیی]]
| 1blankname = سەرۆک
| 1namedata = [[سادق لاریجانی]]
| office1 = [[وەزارەتی کاروباری دەرەوە (ئێران)|وەزیری کاروباری دەرەوەی ئێران]]
| term_start1 = ٢٠ی ئابی ١٩٩٧
| term_end1 = ٢٤ی ئابی ٢٠٠٥
| president1 = [[محەممەد خاتەمی]]
| predecessor1 = [[عەلی ئەکبەر ویلایەتی]]
| successor1 = [[مەنووچەھر موتەکی]]
| office2 = [[باڵیۆزی ئێران لە نەتەوە یەکگرتووەکان]]
| president2 = [[ئەکبەر ھاشمی ڕەفسەنجانی]]
| term_start2 = ١٢ی نیسانی ١٩٨٩
| term_end2 = ٣٠ی ئابی ١٩٩٧
| predecessor2 = [[محەممەد جەعفەر مەحەلاتی]]
| successor2 = [[محەممەد ھادی نەژاد حوسێنیان]]
| party = 
| children = 
| alma_mater = [[زانکۆی تاران]]&lt;br/&gt;[[زانکۆی ھیووستن]]
}}

[[سەید]] '''کەمال خەرازی''' ({{langx|fa|کمال خرازی}}، ١ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٤ – ٩ی نیسانی ٢٠٢٦) [[سیاسەتوان]] و [[دیپلۆماتکار]]ێکی [[بزووتنەوەی چاکسازیی ئێران|ڕیفۆرمخوازی]] ئێرانی بوو کە وەک [[وەزارەتی کاروباری دەرەوە (ئێران)|وەزیری کاروباری دەرەوەی]] ئێران لە ٢٠ی ئابی ١٩٩٧ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٥ کاری کردووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iranian Envoy in Iraq for Talks, as Rebels Battle U.S. Gunships |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2005/05/17/international/middleeast/17cnd-iraq.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|newspaper=[[The New York Times]]|ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٠٥|نووسەر=John F. Burns|نووسەر٢=Terence Neilan}}&lt;/ref&gt;

دوابەدوای [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئێران (٢٠٠٥)|ھەڵبژاردنەکەی]] [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]]، [[مەنووچەھر موتەکی]] وەک وەزیری دەرەوە شوێنی خەرازی گرتەوە. دواتر وەک ڕاوێژکاری ڕێبەری باڵا [[ئایەتوڵڵا]] [[عەلی خامنەیی]] کاری کردووە، ئەندامی [[ئەنجومەنی دیاریکردنی بەرژەوەندییەکانی ڕژێم]] بووە، سەرۆکایەتی ئەنجومەنی ستراتیژیی پەیوەندییەکانی دەرەوەی کردووە، و لە ساڵی ٢٠١٦دا [[پەیمانگای تووێژینەوەی زانستە ناسینەوەیییەکان]]ی ھاوکار بووە لە دامەزراندنی.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran to change nuclear doctrine if existence threatened, adviser to supreme leader says |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-change-nuclear-doctrine-if-existence-threatened-adviser-supreme-leader-says-2024-05-09/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241010124334/https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-change-nuclear-doctrine-if-existence-threatened-adviser-supreme-leader-says-2024-05-09/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Deep Dive: Will Iran's new president pursue dialogue with the west? |ناونیشان=https://amwaj.media/article/deep-dive-will-iran-s-new-president-pursue-dialogue-with-the-west |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Amwaj.media}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Araghchi: Iran's new FM pick who calls Nasrallah a 'role model' |ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202408114103 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.iranintl.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Welcome Note – ICSS |ناونیشان=https://icss.ac.ir/en/about-us/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}&lt;/ref&gt; لە ٩ی نیسانی ٢٠٢٦ بەھۆی ئەو برینانەی لە ھێرشێکی ئاسمانی لە کاتی [[شەڕی ئێران ٢٠٢٦|جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران]]دا بەریکەوت، کۆچی دوایی کرد.

== ژیانی پێشوەختە و پەروەردە ==
خەرازی لە ساڵی ١٩٤٤ لە [[تاران]] لەدایکبووە.&lt;ref name=buchta&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Buchta|یەکەم=Wilfried|سەردێڕ=Who rules Iran?|ساڵ=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=The Washington Institute and The Konrad Adenauer Stiftung|پەڕەکان=١٩|ناونیشان=http://www.washingtoninstitute.org/uploads/Documents/pubs/WhoRulesIran.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324173725/https://www.washingtoninstitute.org/uploads/Documents/pubs/WhoRulesIran.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; بڕوانامەی [[بەکالۆریۆسی ھونەر|بەکالۆریۆس]] لە [[خوێندنی عەرەبی]] و دواتریش [[ماستەر لە پەروەردە]] لە [[زانکۆی تاران]] بەدەستھێنا. لە نێوان ساڵانی ١٩٧٥–٧٦، [[مامۆستای یاریدەدەر]] بووە لە [[زانکۆی ھیووستن]]، کە بڕوانامەی [[دکتۆرا]] لە [[دەروونناسیی پیشەسازی]] پێبەخشی.&lt;ref&gt;[https://rtis.ut.ac.ir/cv/kharrazi Kamal Kharrazi (CV)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150404175051/https://rtis.ut.ac.ir/cv/kharrazi |date=4 April 2015 }} in his homepage at the University of Tehran (In Farsi)&lt;/ref&gt;

== کارەکان ==
خەرازی لە ساڵی ١٩٨٣ەوە مامۆستای بەڕێوەبردن و دەروونناسیی پەروەردەیی بوو لە زانکۆی تاران. خەرازی ئەندامێکی دامەزرێنەری [[پەیمانگای تووێژینەوەی ئیسلامی]] بوو لە [[لەندەن]].

چەندین پۆستی حوکمی، دیپلۆماسی و ئەکادیمی ھەبوو و سەرۆکایەتی شاندە ئێرانییەکانی کرد لە چەندین کۆنفرانسی نێونەتەوەییدا، لە ھەموویان گرنگتر لە [[لووتکەی زەوی]] کە لە ساڵی ١٩٩٢ لە [[ڕیۆ دی ژانێرۆ]] بەڕێوەچوو. بۆ چەند ساڵێک خەرازی ھەڵوێستی فەرمی ئێرانی لە تەلەڤیزیۆن و لە کەمپەکانی زانکۆ لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و [[ئەورووپا]] پێشکەش دەکرد و بە فراوانی لەسەر پرسەکانی سیاسەتی دەرەوە دەینووسی. ئەزموونێکی زۆری ھەبوو لە ڕێنماییکردنی میدیاکان لە ڕۆژانی سەرەتای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئێران]]دا.

لە تەممووزی ١٩٨٠ تا ئەیلوولی ١٩٨٩، سەرۆکی [[ئاژانسی ھەواڵی کۆماری ئیسلامی]] بوو. لە ١٨ی ئەیلوولی ١٩٨٠، [[جەنگی ئێران و عێراق]] ھەڵگیرسا، و خەرازی وەک ئەندامی [[ئەنجومەنی باڵای بەرگریی ئێران]] کاری کرد و سەرۆکایەتی بارەگای زانیارییەکانی جەنگی دەکرد. وەک وتەبێژێکی سەربازی بۆ زۆربەی ماوەی جەنگەکە (لە ئەیلوولی ١٩٨٠ تا ئەیلوولی ١٩٨٨) کاری کرد.&lt;ref name=buchta/&gt;

لە چەند مانگی یەکەمی دوای شۆڕشی ئێراندا، خەرازی وەک جێگری سەرۆکی [[دەستەی پەخشی کۆماری ئیسلامیی ئێران|تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی ئێران]] (لە ئازار تا ئابی ١٩٧٩) بۆ دەوڵەتە ئیسلامییە نوێیەکە کاری کرد. پاشان وەک جێگری وەزیری کاروباری سیاسی لە وەزارەتی کاروباری دەرەوە (لە ئابی ١٩٧٩ تا ئازاری ١٩٨٠) و وەک بەڕێوەبەری گشتیی ناوەندی گەشەپێدانی فیکریی منداڵان و مێردمنداڵان (لە ئابی ١٩٧٩ تا تەممووزی ١٩٨١) کاری کرد. پێشتر، لە ساڵی ١٩٨٩ تا ١٩٩٧ نوێنەرایەتی ئێرانی لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] کرد.&lt;ref name=buchta/&gt;

لە ساڵی ٢٠٠٦دا، [[ڕێبەری باڵای ئێران|ڕێبەری باڵا]]ی ئێران، عەلی خامنەیی، ئەنجومەنی ڕێنوێنی پەیوەندییەکانی دەرەوەی دامەزراند و خەرازی وەک سەرۆک دەستنیشان کرد.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Deep Dive: Will Iran's new president pursue dialogue with the west? |ناونیشان=https://amwaj.media/article/deep-dive-will-iran-s-new-president-pursue-dialogue-with-the-west |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Amwaj.media |زمان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Power Struggle in Iran – Part III: Iran Establishes New Foreign Relations Steering Council |ناونیشان=https://www.memri.org/reports/power-struggle-iran-%E2%80%93-part-iii-iran-establishes-new-foreign-relations-steering-council |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=MEMRI |زمان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Araghchi: Iran's new FM pick who calls Nasrallah a 'role model' |ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202408114103 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.iranintl.com |زمان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=An Alleged Letter To Bush In 2003 Reignites Controversy In Iran |ناونیشان=https://en.radiofarda.com/a/an-alleged-letter-to-bush-in-2003-reignites-controversy-in-iran/30636870.html |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Radio Free Europe / Radio Liberty |زمان=en}}&lt;/ref&gt;

لە ساڵی ٢٠١٥دا، خەرازی بەھۆی تانەدان لە ناسنامەی [[عەرەب|عەرەبیی]] [[بەحرەین]] ئیدانە کرا، ئەو لێدوانانەی کە لەلایەن ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەرانی بەحرەین و لیژنەی کاروباری دەرەوە بە بێڕێزی دادەنران، و ڕایان گەیاند کە قسەکانی پێشێلکردنی یاسا نێونەتەوەیییەکانەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Bahrain MPs condemn Iran's questioning of Manama's Arab identity |ناونیشان=https://www.middleeastmonitor.com/20241021-bahrain-mps-condemn-irans-questioning-of-manamas-arab-identity/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Middle East Monitor}}&lt;/ref&gt;

لە ئایاری ٢٠٢٣، خەرازی وتارخوێنی دەسپێکی کۆنفرانسێکی [[گفتووگۆ|گفتووگۆی]] ئێرانی-عەرەبی بوو لە [[دەوحە]]، [[قەتەر]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Advisor To Khamenei In Qatar To Attend Iran-Arab Dialog Conference |ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202305273329 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.iranintl.com |زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== ژیانی کەسی ==
خەرازی خێزاندار بوو و دوو منداڵی ھەبوو. لە نیسانی ٢٠٢٦دا، ھاوسەرەکەی لە ھەمان ئەو ھێرشە ئاسمانییەدا کوژرا کە بووە ھۆی برینداربوونی کوشندەی خۆی. برازاکەی، سادق خەرازی، [[ئێران|باڵیۆزی ئێران]]ە لە پاریس و ڕۆڵێکی سەرەکی ھەبوو لە پەرەپێدانی ئەوەی پێی دەوترێت نەخشەڕێگا یان «[[یاداشتی سویسرا|یاداشتی سویسری]]».&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Knut Mellenthin: Übersetzung des Memorandums des Schweizer Botschafters in Teheran (20.2.2007) |ناونیشان=http://www.knutmellenthin.de/artikel/archiv/us-politik-neokonservative/uebersetzung-des-memorandums-des-schweizer-botschafters-in-teheran-2022007.html |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071118141119/http://www.knutmellenthin.de/artikel/archiv/us-politik-neokonservative/uebersetzung-des-memorandums-des-schweizer-botschafters-in-teheran-2022007.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}&lt;/ref&gt;

== تیرۆرکردن ==
لە ١ی نیسانی ٢٠٢٦دا، دەزگای [[نوورنیووز]]ی ئێرانی ڕای گەیاند کە خەرازی بە سەختی بریندار بووە و ھاوسەرەکەی لە ھێرشێکی ئاسمانیی ئامانجداردا لەلایەن ئەمریکا و [[ئیسرائیل]]ەوە کە ماڵەکەی لە [[تاران]] لە کاتی [[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران]]دا پێکابوو، کوژراوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Former Iran FM ‘seriously injured,’ wife killed in Tehran strike |ناونیشان=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/01/former-iran-fm-seriously-injured-wife-killed-in-tehran-strike |ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Al Arabiya English]] |زمان=en}}&lt;/ref&gt; لە ٩ی نیساندا، میدیاکانی ئێران ڕایان گەیاند کە لە تەمەنی ٨١ ساڵیدا بەھۆی برینەکانییەوە کۆچی دوایی کردووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|agency=Reuters |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Reports in Iran: Former Foreign Minister Kharrazi dies from wounds, week and a half after his home was attacked |ناونیشان=https://www.ynetnews.com/article/62ohmrssa |ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢٦|ئیش=Ynetglobal |زمان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Eavis |یەکەم=Peter |دوایین٢=Goldbaum |یەکەم٢=Christina |دوایین٣=Bearak |یەکەم٣=Max |دوایین٤=Boxerman |یەکەم٤=Aaron |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Iran War Live Updates: Israel Agrees to Talks With Lebanon, Where Its Strikes Imperil Cease-Fire |ناونیشان=https://www.nytimes.com/live/2026/04/09/world/iran-ceasefire-trump-lebanon |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٦|ئیش=The New York Times |زمان=en-US |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
==سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{پۆلی کۆمنز|Kamal Kharazi}}
{{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|سیاسەت}}

[[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤]]</text>
      <sha1>mjoacs1r2dmacv9r0aqsecd2athh9ae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>محەممەدباقر زولقەدر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294424</id>
    <revision>
      <id>1574853</id>
      <parentid>1574743</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:02:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1574853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10276" sha1="tp95ukaix5wv3u8g92s71a110v6a0e2" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = [[سەردار (سوپای پاسداران)|سەردار]]
| name = محەممەدباقر زولقەدر
| native_name = {{فارسی|محمدباقر ذوالقدر}}
| native_name_lang = fa
| image = Mohammad Bagher Zolghadr 2017.jpg
| caption = زولقەدر لە ساڵی ٢٠١٧
| birth_date = {{circa}} {{birth based on age as of date|٥٠|٢٠٠٥|١٢|٠١}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.arabnews.com/node/276740|سەردێڕ=Revolutionary Guardsman Wins Top Iran Security Post|ئیش=Agence France Presse|via=Arab News|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٧}}&lt;/ref&gt;
| birth_place = [[فەسا]]، [[ئێران]]
| allegiance = [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]]
| rank = [[سەرتیپ]]
| commands = [[دەستەی ھاوبەشی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|دەستەی ھاوبەش]]
| service_years = ١٩٧٩–٢٠١٠
| battles = [[جەنگی ئێران و عێراق]]&lt;br /&gt;[[جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران]]
| relations = [[کازم غەریب‌ئابادی]] (زاوا)
| office = [[سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی]]
| term_start = ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٦
| predecessor = [[عەلی لاریجانی]]
| appointer = [[مەسعوود پزیشکیان]]
| office1 = ئەندامی [[ئەنجومەنی دیاریکردنی بەرژەوەندییەکانی ڕژێم]]
| term_start1 = ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢
| appointer1 = [[عەلی خامنەیی]]
| 1blankname1 = سەرۆک
| 1namedata1 = [[سادق لاریجانی]]
| office2 = سکرتێری [[ئەنجومەنی دیاریکردنی بەرژەوەندییەکانی ڕژێم]]
| term_start2 = ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١
| predecessor2 = [[موحسین ڕەزایی]]
| appointer2 = سادق لاریجانی
| 1blankname2 = سەرۆک
| 1namedata2 = سادق لاریجانی
| alma_mater = [[زانکۆی تاران]] ([[بەکالۆریۆس لە ئابووری|BEc]])
}}

'''محەممەدباقر زولقەدر''' ({{langx|fa|محمدباقر ذوالقدر}}) ئەفسەرێکی سەربازی پێشووی [[ئێران]]ییە کە لە ئازاری ٢٠٢٦ەوە وەک [[سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی]] کار دەکات. ئەو ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٢١ەوە وەک سکرتێری [[ئەنجومەنی دیاریکردنی بەرژەوەندییەکانی ڕژێم]] کار دەکات.

ئەو پێشتر جێگری کاروباری ستراتیژی، کۆمەڵایەتی-ئاسایشی و ڕێگری لە تاوان بووە لە [[کۆئەندامی دادوەریی ئێران]].&lt;ref name=&quot;AA&quot;/&gt; ئەو ھەروەھا [[وەزارەتی ناوخۆ (ئێران)|جێگری وەزیری ناوخۆ بۆ کاروباری ئاسایش]] بووە لە سەردەمی [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]]،&lt;ref name=&quot;pasd&quot; /&gt; و یارمەتی ئەحمەدینەژادی دا بۆ گەیشتن بە دەسەڵات بە «پلانێکی فرەچین».&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Torbati |یەکەم=Yeganeh |ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=Iran’s New Security Chief Is a Hard-Line Former Guards Commander |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2026/03/24/world/middleeast/iran-security-chief-larijani-zolghadr.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٦|ئیش=The New York Times |زمان=en-US |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; لە ئازاری ٢٠٢٦، وەک سکرتێری [[ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی]] دەستنیشانکرا، وەک جێنشینی [[عەلی لاریجانی]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran names hardline ex-Revolutionary Guards commander to replace slain security chief |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/mohammad-baqer-zolqadr-appointed-secretary-irans-top-security-body-presidential-2026-03-24/ |ئیش=Reuters |ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٦}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Zolghadr appointed Iran's security chief |ناونیشان=https://en.mehrnews.com/news/242894/Zolghadr-appointed-Iran-s-security-chief |ئیش=Mehr News Agency |ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٦}}&lt;/ref&gt; 

پێش شۆڕشی ١٩٧٩، زولقەدر چالاک بووە لە ئەنجامدانی ھێرش دژی ڕژێمی پاشایەتی. ئەو بە ڕوانگە توندڕەوەکانی ناسراوە، و لە ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٦ ڕای گەیاند کە پێویستە سوپای پاسداران کۆنترۆڵی زیاتری بەسەر وڵاتدا ھەبێت.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ''[[ئێکۆنۆمیست]]'' ئەوی وەک «[[ئاپاراتچیک]]ێکی سوپای پاسداران» وەسف کردووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Revolutionary Guards are taking over Iran |ناونیشان=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/25/the-revolutionary-guards-are-taking-over-iran |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٦|ئیش=The Economist |issn=0013-0613}}&lt;/ref&gt;

== ژیانی پێشینە و خوێندن ==
محەممەدباقر زولقەدر لە ساڵی ١٩٥٤ لە [[فەسا]]، نزیک [[شیراز]]، [[ئێران]] لەدایکبووە. ئەو خوێندنی باڵای لە [[زانکۆی تاران]] تەواو کردووە، کە تێیدا بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە [[ئابووری]] لە کۆلێژی ئابووری پێش [[شۆڕشی ئێران|شۆڕشی ئیسلامیی ١٩٧٩]] بەدەستھێناوە. پێش شۆڕش، پەیوەندی بە گرووپی گەریلای «مەنسوورون»ەوە ھەبووە، ڕێکخراوێکی چەکداری [[ئیسلامەتی|ئیسلامی]] کە لەو کاتەدا چالاک بوو. ھەندێک سەرچاوە ئیدیعای ئەوە دەکەن کە لە ساڵی ١٩٧٨ ئەو لەگەڵ [[موحسین ڕەزایی]] تێوەگلاوە لە کوشتنی ئەندازیارێکی ئەمریکی و بەڕێوەبەرێکی کۆمپانیای نەوت.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Khansari |یەکەم=Mohammad Sadat |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=Who Is Mohammad Bagher Zolghadr, Iran’s New Secretary of the Expediency Council? |ناونیشان=https://www.ncr-iran.org/en/news/terrorism-a-fundamentalism/who-is-mohammad-bagher-zolghadr-irans-new-secretary-of-the-expediency-council/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260324111227/https://www.ncr-iran.org/en/news/terrorism-a-fundamentalism/who-is-mohammad-bagher-zolghadr-irans-new-secretary-of-the-expediency-council/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=NCRI |زمان=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ژیانی سەربازی ==
لە سەرەتای ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا، زولقەدر ھاوسەرۆکی بەشی پەروەردەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوە|نووسەر=Saeed Aganji|ناونیشان=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/02/iran-irgc-sepah-high-school.html|سەردێڕ=IRGC to reopen its own high schools|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٧|ئیش=Al-Monitor}}&lt;/ref&gt; دواتر وەک فەرماندەی بارەگای شەڕی ناڕێکی سوپای پاسداران، ھەروەھا بارەگای ڕەمەزان کاری کردووە.&lt;ref name=&quot;AA&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aei.org/publication/generational-change-in-the-iranian-revolutionary-guards-corps-quds-force-brigadier-general-iraj-masjedi/|نووسەر=Ali Alfoneh|سەردێڕ=Generational change in the Iranian Revolutionary Guards Corps Quds Force: Brigadier General Iraj Masjedi|بڵاوکەرەوە=Middle Eastern Outlook|via=American Enterprise Institute|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt; زولقەدر وەک جێگری فەرماندەی سوپای پاسداران کاری کردووە.&lt;ref name=pasd&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Frederic Wehrey|نووسەر٢=Jerrold D Green|نووسەر٣=Brian Nichiporuk|نووسەر٤=Alireza Nader |نووسەر٥=Lydia Hansell|سەردێڕ=The Rise of the Pasdaran: Assessing the Domestic Roles of Iran's Islamic Revolutionary Guards Corps|ناونیشان=http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA492568&amp;Location=U|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130806114903/http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA492568&amp;Location=U|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Rand Corporation|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٣٣٠-٤٦٨٠-٢|پەڕە=١٠٤}}&lt;/ref&gt; لە ساڵی ٢٠٠٧، زولقەدر وەک جێگری سەرۆکی [[دەستەی گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|دەستەی گشتیی ھێزە چەکدارەکانی ئێران]] بۆ کاروباری پەیوەندیدار بە [[بەسیج]] دەستنیشانکرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://english.khamenei.ir/news/8/Leader-Appoints-Deputy-Chief-of-General-Staff-of-Iranian-Armed|سەردێڕ=Leader Appoints Deputy Chief of General Staff of Iranian Armed Forces for Basij-Related Affairs|بڵاوکەرەوە=Khamenei.ir|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}&lt;/ref&gt;
== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{پۆلی کۆمنز|Mohammad Bagher Zolghadr}}
{{شریتی دەروازە|ئێران|سیاسەت|زانستی سیاسەت}}

[[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]]
[[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی ون (بۆ زیندووان)]]
[[پۆل:زیندووان]]</text>
      <sha1>tp95ukaix5wv3u8g92s71a110v6a0e2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نزار ئامێدی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294426</id>
    <revision>
      <id>1574848</id>
      <parentid>1574818</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:01:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1574848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10578" sha1="huigqbc3jbqhmxciz97609r900teunc" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{Infobox officeholder
| birth_date = ٦ی شوباتی ١٩٦٨
| native_name = نزار محمد سعيد آميدي
| name = Nizar Amidi
|image = Nzar Amedi picture.jpg
| office1 = [[سەرۆککۆماری عێراق]]
| term_start1 = ١١ی نیسانی ٢٠٢٦
| prime_minister1 = [[محەممەد شیاع سوودانی]]
| predecessor1 = [[لەتیف ڕەشید]]
| office2 = Minister of Environment
| term_start2 = ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢
| term_end2 = ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤
| prime_minister2 = محەممەد شیاع سوودانی
| predecessor2 = جاسم عەبدولعەزیز
| successor2 = ھەڵۆ عەسکەر
| party = [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]
| alma_mater = [[زانکۆی مووسڵ]]
}}
'''نزار محەممەد سەعید محەممەد''' ناسراو بە '''نزار ئامێدی''' ({{langx|ar|نزار محمد سعيد آميدي}} لەدایکبووی ٦ی شوباتی ١٩٦٨)[[ئەندازیار]]، [[سیاسەتوان|سیاسەتوانی]] کوردی عێراقە. لە ١١ی نیسانی ٢٠٢٦ وەک [[سەرۆککۆماری عێراق]] ھەڵبژێردرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=نزار ئامێدی بە سەرکۆماری نوێی عێراق ھەڵبژێردرا |ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ks/عێراق/نزار-ئامێدی-بە-سەرکۆماری-نوێی-عێراق-ھەڵبژێردرا/3902179 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Anadolu |زمان=tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=نزار ئامێدی كێیە؟ |ناونیشان=https://www.rachlaken.com/all-detail.aspx?Jimare=62823 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.rachlaken.com}}&lt;/ref&gt;ئەندامی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە]]، پێشتر لە ساڵی ٢٠٢٢ تا ٢٠٢٤ وەک [[وەزیری ژینگە]] کاری کردووە.

== ژیانی سەرەتایی و پەروەردە ==
نزار لە ٦ی شوباتی ١٩٦٨، لە قەزای [[ئامێدی]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لەدایکبووە. بۆ خوێندنی باڵا ڕووی لە [[مووسڵ|موسڵ]] کردووە و لە ساڵی ١٩٩٣ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ئەندازیاری لە [[زانکۆی مووسڵ]] وەرگرتووە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.alsumaria.tv/news/politics/561309/من-هو-نزار-ئاميدي-رئيس-جمهورية-العراق-الجديد؟ |وێبگە=Al Sumaria |زمان=ar}}&lt;/ref&gt; دواتر لە ھەردوو شاری سلێمانی و بەغدا ژیاوە و کاری کردووە. ئامیدی خێزاندارە و خاوەنی چوار منداڵە.&lt;ref name=&quot;964media&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=&lt;!-- not stated --&gt; |ناونیشان=https://en.964media.com/43954|سەردێڕ=PUK names Nizar Amedi for Iraq presidency as nomination window closes |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=+964}}&lt;/ref&gt;

== پیشەی سیاسی ==
ناوبراو چەندین پۆستی حکوومی و سیاسی لە دەوڵەتی نوێی فیدراڵی عێراقدا ھەبووە، وەکو پەیوەندیی نێوان [[حکوومەتی عێراق|حکوومەتی فیدراڵی عێراق]] و [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]].

=== وەزیری ژینگە ===
نزار لە ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ەوە وەک وەزیری ژینگەی عێراق لە حکوومەتی  [[محەممەد شیاع سوودانی]] کاری کردووە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.alaraby.co.uk/politics/اكتمال-حكومة-السوداني-بعد-منح-البرلمان-الثقة-لوزيري-البيئة-والإعمار |وێبگە=العربي الجديد |زمان=ar-AR}}&lt;/ref&gt; تا کۆتایی مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ دەستلەکارکێشانەوەی بووە. پێش ئەوەش لە سەردەمی سەرۆکایەتی [[فوئاد مەعسووم]] و [[بەرھەم ساڵح]]، و بۆ ماوەیەکی کورت لە ماوەی سەرۆکایەتی [[لەتیف ڕەشید]]، بەڕێوەبەری دیوانی سەرۆککۆمار بووە.

== سەرۆکایەتی کۆمار ==
بەپێی [[سیاسەتی عێراق]] کە لەلایەن نوخبەی دەسەڵاتدار لە عێراقەوە لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە پەسەندکراوە، سەرۆکوەزیران دەبێت [[شیعە|موسڵمانی شیعە]] بێت و سەرۆکی پەرلەمان [[سوننە|موسڵمانی سوننە بێت]] و سەرۆککۆمار کە تاڕادەیەکی زۆر فەرمانگەیەکی ڕێوڕەسمییە، دەبێت کورد بێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/2026/04/11/iraq-elects-nizar-ameidi-as-president-following-months-of-deadlock/|سەردێڕ=Iraq elects Nizar Amedi as president following months of deadlock |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[The National (United Arab Emirates)|The National]]}}&lt;/ref&gt; بە پێچەوانەی ڕێککەوتنەکانی پێشووی نێوان ھەردوو حزبی دەسەڵاتداری کوردی ([[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی]] و [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی]]) کە تێیدا بە جۆرێک دەبێت کە سەرۆکایەتی فیدراڵی لەلایەن یەکێتیی و سەرۆکایەتی [[ھەرێمی کوردستان]] لەلایەن پارتییەوە بەڕێوەبچێت، سەرەڕای ئەوەش پارتی [[فوئاد حوسێن]]ی بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی کۆماری عێراق ٢٠٢٦ کاندید کرد، تەحەدای ئامێدی کرد بۆ ئەو پۆستە. بەھۆی ئەو ناکۆکییەوە دانیشتنەکانی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ و شوباتی ٢٠٢٦ی پەرلەمان دەنگدانی سەرۆککۆماری دواخست. ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی بۆ ماوەی پێنج مانگ دوای [[ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠٢٥]] سەرۆک وەزیرانی نوێ دەستنیشان نەکرێت، چونکە سەرۆک وەزیران لەلایەن سەرۆککۆمارەوە کاندید دەکرێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/04/10/iraqi-parliament-to-convene-on-saturday-for-another-attempt-to-elect-president/|سەردێڕ=Iraqi parliament to convene on Saturday for another attempt to elect president |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=The National}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AP-11042026&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abdul-Zahra |یەکەم=Qassim |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://apnews.com/article/iraq-president-nizar-amidi-d4279d9afb91ad10bcb761c1ea71a993|سەردێڕ=Iraq elects Kurdish politician Nizar Amidi as president amid war fallout |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AA-11042026&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/politics/nizar-amidi-elected-iraqs-president/3902198|سەردێڕ=Nizar Amidi elected Iraq's president |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Anadolu Agency}}&lt;/ref&gt;

لە ١١ی نیسانی ٢٠٢٦، نزار لە خولی دووەمی دەنگدان لەلایەن [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] بە [[سەرۆککۆماری عێراق]] ھەڵبژێردرا، بە ٢٢٧ دەنگ بەرامبەر بە ١٥ دەنگ بۆ نەیارەکەی، کە [[موسەننا ئەمین]] بوو لە [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]]. ئامیدی بە ٢٠٨ دەنگ پێشەنگی گەڕی یەکەمی گرت، بەڵام لە ٢٢٠دەنگ کەم بوو، کە زۆرینەی دوو لەسەر سێی دەستوور داوا دەکات.&lt;ref name=&quot;AP-110420262&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abdul-Zahra |یەکەم=Qassim |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://apnews.com/article/iraq-president-nizar-amidi-d4279d9afb91ad10bcb761c1ea71a993|سەردێڕ=Iraq elects Kurdish politician Nizar Amidi as president amid war fallout |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AA-110420262&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/politics/nizar-amidi-elected-iraqs-president/3902198|سەردێڕ=Nizar Amidi elected Iraq's president |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Anadolu Agency}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/iraqi-parliament-elects-nizar-amedi-countrys-new-president-2026-04-11/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Reuters}}&lt;/ref&gt; بەم شێوەیە بە کۆدەنگی وەکو نۆیەمین سەرۆککۆماری عێراق ھەڵبژێردرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/politics/nizar-amidi-elected-iraqs-president/3902198|سەردێڕ=Nizar Amidi elected Iraq's president |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Shafaq News}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق|کوردستان|زانستی سیاسەت}}
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨]]
[[پۆل:سیاسەتمەدارانی سەدەی ٢١ەمی عێراق]]
[[پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق]]
[[پۆل:زیندووان]]
[[پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]
[[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>huigqbc3jbqhmxciz97609r900teunc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574860</id>
      <parentid>1574848</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:18:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurd2021</username>
        <id>40095</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* سەرۆکایەتی کۆمار */ بەسەرداچوونەوە</comment>
      <origin>1574860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10578" sha1="hymprp988iy88zgxtlnj1cf5axk3l5n" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{Infobox officeholder
| birth_date = ٦ی شوباتی ١٩٦٨
| native_name = نزار محمد سعيد آميدي
| name = Nizar Amidi
|image = Nzar Amedi picture.jpg
| office1 = [[سەرۆککۆماری عێراق]]
| term_start1 = ١١ی نیسانی ٢٠٢٦
| prime_minister1 = [[محەممەد شیاع سوودانی]]
| predecessor1 = [[لەتیف ڕەشید]]
| office2 = Minister of Environment
| term_start2 = ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢
| term_end2 = ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤
| prime_minister2 = محەممەد شیاع سوودانی
| predecessor2 = جاسم عەبدولعەزیز
| successor2 = ھەڵۆ عەسکەر
| party = [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]
| alma_mater = [[زانکۆی مووسڵ]]
}}
'''نزار محەممەد سەعید محەممەد''' ناسراو بە '''نزار ئامێدی''' ({{langx|ar|نزار محمد سعيد آميدي}} لەدایکبووی ٦ی شوباتی ١٩٦٨)[[ئەندازیار]]، [[سیاسەتوان|سیاسەتوانی]] کوردی عێراقە. لە ١١ی نیسانی ٢٠٢٦ وەک [[سەرۆککۆماری عێراق]] ھەڵبژێردرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=نزار ئامێدی بە سەرکۆماری نوێی عێراق ھەڵبژێردرا |ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ks/عێراق/نزار-ئامێدی-بە-سەرکۆماری-نوێی-عێراق-ھەڵبژێردرا/3902179 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Anadolu |زمان=tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=نزار ئامێدی كێیە؟ |ناونیشان=https://www.rachlaken.com/all-detail.aspx?Jimare=62823 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.rachlaken.com}}&lt;/ref&gt;ئەندامی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە]]، پێشتر لە ساڵی ٢٠٢٢ تا ٢٠٢٤ وەک [[وەزیری ژینگە]] کاری کردووە.

== ژیانی سەرەتایی و پەروەردە ==
نزار لە ٦ی شوباتی ١٩٦٨، لە قەزای [[ئامێدی]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لەدایکبووە. بۆ خوێندنی باڵا ڕووی لە [[مووسڵ|موسڵ]] کردووە و لە ساڵی ١٩٩٣ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ئەندازیاری لە [[زانکۆی مووسڵ]] وەرگرتووە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.alsumaria.tv/news/politics/561309/من-هو-نزار-ئاميدي-رئيس-جمهورية-العراق-الجديد؟ |وێبگە=Al Sumaria |زمان=ar}}&lt;/ref&gt; دواتر لە ھەردوو شاری سلێمانی و بەغدا ژیاوە و کاری کردووە. ئامیدی خێزاندارە و خاوەنی چوار منداڵە.&lt;ref name=&quot;964media&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=&lt;!-- not stated --&gt; |ناونیشان=https://en.964media.com/43954|سەردێڕ=PUK names Nizar Amedi for Iraq presidency as nomination window closes |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=+964}}&lt;/ref&gt;

== پیشەی سیاسی ==
ناوبراو چەندین پۆستی حکوومی و سیاسی لە دەوڵەتی نوێی فیدراڵی عێراقدا ھەبووە، وەکو پەیوەندیی نێوان [[حکوومەتی عێراق|حکوومەتی فیدراڵی عێراق]] و [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]].

=== وەزیری ژینگە ===
نزار لە ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ەوە وەک وەزیری ژینگەی عێراق لە حکوومەتی  [[محەممەد شیاع سوودانی]] کاری کردووە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.alaraby.co.uk/politics/اكتمال-حكومة-السوداني-بعد-منح-البرلمان-الثقة-لوزيري-البيئة-والإعمار |وێبگە=العربي الجديد |زمان=ar-AR}}&lt;/ref&gt; تا کۆتایی مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ دەستلەکارکێشانەوەی بووە. پێش ئەوەش لە سەردەمی سەرۆکایەتی [[فوئاد مەعسووم]] و [[بەرھەم ساڵح]]، و بۆ ماوەیەکی کورت لە ماوەی سەرۆکایەتی [[لەتیف ڕەشید]]، بەڕێوەبەری دیوانی سەرۆککۆمار بووە.

== سەرۆکایەتی کۆمار ==
بەپێی [[سیاسەتی عێراق]] کە لەلایەن نوخبەی دەسەڵاتدار لە عێراقەوە لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە پەسەندکراوە، سەرۆکوەزیران دەبێت [[شیعە|موسڵمانی شیعە]] بێت و سەرۆکی پەرلەمان [[سوننە|موسڵمانی سوننە بێت]] و سەرۆککۆمار کە تاڕادەیەکی زۆر فەرمانگەیەکی ڕێوڕەسمییە، دەبێت کورد بێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/2026/04/11/iraq-elects-nizar-ameidi-as-president-following-months-of-deadlock/|سەردێڕ=Iraq elects Nizar Amedi as president following months of deadlock |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[The National (United Arab Emirates)|The National]]}}&lt;/ref&gt; بە پێچەوانەی ڕێککەوتنەکانی پێشووی نێوان ھەردوو حزبی دەسەڵاتداری کوردی ([[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی]] و [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی]]) کە تێیدا بە جۆرێک دەبێت کە سەرۆکایەتی فیدراڵی لەلایەن یەکێتیی و سەرۆکایەتی [[ھەرێمی کوردستان]] لەلایەن پارتییەوە بەڕێوەبچێت، سەرەڕای ئەوەش پارتی [[فوئاد حوسێن]]ی بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی کۆماری عێراق ٢٠٢٦ کاندید کرد، تەحەدای ئامێدی کرد بۆ ئەو پۆستە. بەھۆی ئەو ناکۆکییەوە دانیشتنەکانی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ و شوباتی ٢٠٢٦ی پەرلەمان دەنگدانی سەرۆککۆماری دواخست. ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی بۆ ماوەی پێنج مانگ دوای [[ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠٢٥]] سەرۆک وەزیرانی نوێ دەستنیشان نەکرێت، چونکە سەرۆک وەزیران لەلایەن سەرۆککۆمارەوە کاندید دەکرێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/04/10/iraqi-parliament-to-convene-on-saturday-for-another-attempt-to-elect-president/|سەردێڕ=Iraqi parliament to convene on Saturday for another attempt to elect president |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=The National}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AP-11042026&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abdul-Zahra |یەکەم=Qassim |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://apnews.com/article/iraq-president-nizar-amidi-d4279d9afb91ad10bcb761c1ea71a993|سەردێڕ=Iraq elects Kurdish politician Nizar Amidi as president amid war fallout |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AA-11042026&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/politics/nizar-amidi-elected-iraqs-president/3902198|سەردێڕ=Nizar Amidi elected Iraq's president |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Anadolu Agency}}&lt;/ref&gt;

لە ١١ی نیسانی ٢٠٢٦، نزار لە خولی دووەمی دەنگدان لەلایەن [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] بە [[سەرۆککۆماری عێراق]] ھەڵبژێردرا، بە ٢٢٧ دەنگ بەرامبەر بە ١٥ دەنگ بۆ نەیارەکەی، کە [[موسەننا ئەمین]] بوو لە [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]]. ئامیدی بە ٢٠٨ دەنگ پێشەنگی گەڕی یەکەمی گرت، بەڵام لە ٢٢٠دەنگ کەم بوو، کە زۆرینەی دوو لەسەر سێی دەستوور داوا دەکات.&lt;ref name=&quot;AP-110420262&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abdul-Zahra |یەکەم=Qassim |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://apnews.com/article/iraq-president-nizar-amidi-d4279d9afb91ad10bcb761c1ea71a993|سەردێڕ=Iraq elects Kurdish politician Nizar Amidi as president amid war fallout |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AA-110420262&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/politics/nizar-amidi-elected-iraqs-president/3902198|سەردێڕ=Nizar Amidi elected Iraq's president |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Anadolu Agency}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/iraqi-parliament-elects-nizar-amedi-countrys-new-president-2026-04-11/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Reuters}}&lt;/ref&gt; بەم شێوەیە بە کۆدەنگی وەکو دەیەمین سەرۆککۆماری عێراق ھەڵبژێردرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/politics/nizar-amidi-elected-iraqs-president/3902198|سەردێڕ=Nizar Amidi elected Iraq's president |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Shafaq News}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق|کوردستان|زانستی سیاسەت}}
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨]]
[[پۆل:سیاسەتمەدارانی سەدەی ٢١ەمی عێراق]]
[[پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق]]
[[پۆل:زیندووان]]
[[پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]
[[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>hymprp988iy88zgxtlnj1cf5axk3l5n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574879</id>
      <parentid>1574860</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T16:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Nizar Amidi}}</comment>
      <origin>1574879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10615" sha1="7akuc762t0ju4lasy8p1fdhr48g8d4d" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{Infobox officeholder
| birth_date = ٦ی شوباتی ١٩٦٨
| native_name = نزار محمد سعيد آميدي
| name = Nizar Amidi
|image = Nzar Amedi picture.jpg
| office1 = [[سەرۆککۆماری عێراق]]
| term_start1 = ١١ی نیسانی ٢٠٢٦
| prime_minister1 = [[محەممەد شیاع سوودانی]]
| predecessor1 = [[لەتیف ڕەشید]]
| office2 = Minister of Environment
| term_start2 = ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢
| term_end2 = ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤
| prime_minister2 = محەممەد شیاع سوودانی
| predecessor2 = جاسم عەبدولعەزیز
| successor2 = ھەڵۆ عەسکەر
| party = [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]
| alma_mater = [[زانکۆی مووسڵ]]
}}
'''نزار محەممەد سەعید محەممەد''' ناسراو بە '''نزار ئامێدی''' ({{langx|ar|نزار محمد سعيد آميدي}} لەدایکبووی ٦ی شوباتی ١٩٦٨)[[ئەندازیار]]، [[سیاسەتوان|سیاسەتوانی]] کوردی عێراقە. لە ١١ی نیسانی ٢٠٢٦ وەک [[سەرۆککۆماری عێراق]] ھەڵبژێردرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=نزار ئامێدی بە سەرکۆماری نوێی عێراق ھەڵبژێردرا |ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ks/عێراق/نزار-ئامێدی-بە-سەرکۆماری-نوێی-عێراق-ھەڵبژێردرا/3902179 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Anadolu |زمان=tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=نزار ئامێدی كێیە؟ |ناونیشان=https://www.rachlaken.com/all-detail.aspx?Jimare=62823 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.rachlaken.com}}&lt;/ref&gt;ئەندامی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە]]، پێشتر لە ساڵی ٢٠٢٢ تا ٢٠٢٤ وەک [[وەزیری ژینگە]] کاری کردووە.

== ژیانی سەرەتایی و پەروەردە ==
نزار لە ٦ی شوباتی ١٩٦٨، لە قەزای [[ئامێدی]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لەدایکبووە. بۆ خوێندنی باڵا ڕووی لە [[مووسڵ|موسڵ]] کردووە و لە ساڵی ١٩٩٣ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ئەندازیاری لە [[زانکۆی مووسڵ]] وەرگرتووە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.alsumaria.tv/news/politics/561309/من-هو-نزار-ئاميدي-رئيس-جمهورية-العراق-الجديد؟ |وێبگە=Al Sumaria |زمان=ar}}&lt;/ref&gt; دواتر لە ھەردوو شاری سلێمانی و بەغدا ژیاوە و کاری کردووە. ئامیدی خێزاندارە و خاوەنی چوار منداڵە.&lt;ref name=&quot;964media&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=&lt;!-- not stated --&gt; |ناونیشان=https://en.964media.com/43954|سەردێڕ=PUK names Nizar Amedi for Iraq presidency as nomination window closes |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=+964}}&lt;/ref&gt;

== پیشەی سیاسی ==
ناوبراو چەندین پۆستی حکوومی و سیاسی لە دەوڵەتی نوێی فیدراڵی عێراقدا ھەبووە، وەکو پەیوەندیی نێوان [[حکوومەتی عێراق|حکوومەتی فیدراڵی عێراق]] و [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]].

=== وەزیری ژینگە ===
نزار لە ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ەوە وەک وەزیری ژینگەی عێراق لە حکوومەتی  [[محەممەد شیاع سوودانی]] کاری کردووە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.alaraby.co.uk/politics/اكتمال-حكومة-السوداني-بعد-منح-البرلمان-الثقة-لوزيري-البيئة-والإعمار |وێبگە=العربي الجديد |زمان=ar-AR}}&lt;/ref&gt; تا کۆتایی مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ دەستلەکارکێشانەوەی بووە. پێش ئەوەش لە سەردەمی سەرۆکایەتی [[فوئاد مەعسووم]] و [[بەرھەم ساڵح]]، و بۆ ماوەیەکی کورت لە ماوەی سەرۆکایەتی [[لەتیف ڕەشید]]، بەڕێوەبەری دیوانی سەرۆککۆمار بووە.

== سەرۆکایەتی کۆمار ==
بەپێی [[سیاسەتی عێراق]] کە لەلایەن نوخبەی دەسەڵاتدار لە عێراقەوە لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە پەسەندکراوە، سەرۆکوەزیران دەبێت [[شیعە|موسڵمانی شیعە]] بێت و سەرۆکی پەرلەمان [[سوننە|موسڵمانی سوننە بێت]] و سەرۆککۆمار کە تاڕادەیەکی زۆر فەرمانگەیەکی ڕێوڕەسمییە، دەبێت کورد بێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/2026/04/11/iraq-elects-nizar-ameidi-as-president-following-months-of-deadlock/|سەردێڕ=Iraq elects Nizar Amedi as president following months of deadlock |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[The National (United Arab Emirates)|The National]]}}&lt;/ref&gt; بە پێچەوانەی ڕێککەوتنەکانی پێشووی نێوان ھەردوو حزبی دەسەڵاتداری کوردی ([[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی]] و [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی]]) کە تێیدا بە جۆرێک دەبێت کە سەرۆکایەتی فیدراڵی لەلایەن یەکێتیی و سەرۆکایەتی [[ھەرێمی کوردستان]] لەلایەن پارتییەوە بەڕێوەبچێت، سەرەڕای ئەوەش پارتی [[فوئاد حوسێن]]ی بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی کۆماری عێراق ٢٠٢٦ کاندید کرد، تەحەدای ئامێدی کرد بۆ ئەو پۆستە. بەھۆی ئەو ناکۆکییەوە دانیشتنەکانی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ و شوباتی ٢٠٢٦ی پەرلەمان دەنگدانی سەرۆککۆماری دواخست. ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی بۆ ماوەی پێنج مانگ دوای [[ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠٢٥]] سەرۆک وەزیرانی نوێ دەستنیشان نەکرێت، چونکە سەرۆک وەزیران لەلایەن سەرۆککۆمارەوە کاندید دەکرێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/04/10/iraqi-parliament-to-convene-on-saturday-for-another-attempt-to-elect-president/|سەردێڕ=Iraqi parliament to convene on Saturday for another attempt to elect president |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=The National}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AP-11042026&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abdul-Zahra |یەکەم=Qassim |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://apnews.com/article/iraq-president-nizar-amidi-d4279d9afb91ad10bcb761c1ea71a993|سەردێڕ=Iraq elects Kurdish politician Nizar Amidi as president amid war fallout |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AA-11042026&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/politics/nizar-amidi-elected-iraqs-president/3902198|سەردێڕ=Nizar Amidi elected Iraq's president |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Anadolu Agency}}&lt;/ref&gt;

لە ١١ی نیسانی ٢٠٢٦، نزار لە خولی دووەمی دەنگدان لەلایەن [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] بە [[سەرۆککۆماری عێراق]] ھەڵبژێردرا، بە ٢٢٧ دەنگ بەرامبەر بە ١٥ دەنگ بۆ نەیارەکەی، کە [[موسەننا ئەمین]] بوو لە [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]]. ئامیدی بە ٢٠٨ دەنگ پێشەنگی گەڕی یەکەمی گرت، بەڵام لە ٢٢٠دەنگ کەم بوو، کە زۆرینەی دوو لەسەر سێی دەستوور داوا دەکات.&lt;ref name=&quot;AP-110420262&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abdul-Zahra |یەکەم=Qassim |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://apnews.com/article/iraq-president-nizar-amidi-d4279d9afb91ad10bcb761c1ea71a993|سەردێڕ=Iraq elects Kurdish politician Nizar Amidi as president amid war fallout |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AA-110420262&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/politics/nizar-amidi-elected-iraqs-president/3902198|سەردێڕ=Nizar Amidi elected Iraq's president |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Anadolu Agency}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/iraqi-parliament-elects-nizar-amedi-countrys-new-president-2026-04-11/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Reuters}}&lt;/ref&gt; بەم شێوەیە بە کۆدەنگی وەکو دەیەمین سەرۆککۆماری عێراق ھەڵبژێردرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/politics/nizar-amidi-elected-iraqs-president/3902198|سەردێڕ=Nizar Amidi elected Iraq's president |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Shafaq News}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق|کوردستان|زانستی سیاسەت}}
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{پۆلی کۆمنز|Nizar Amidi}}

[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨]]
[[پۆل:سیاسەتمەدارانی سەدەی ٢١ەمی عێراق]]
[[پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق]]
[[پۆل:زیندووان]]
[[پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]
[[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>7akuc762t0ju4lasy8p1fdhr48g8d4d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574906</id>
      <parentid>1574879</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:01:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}}</comment>
      <origin>1574906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10565" sha1="fncb174nl0hpd4v2thlzs9vgwomphgx" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{Infobox officeholder
| birth_date = ٦ی شوباتی ١٩٦٨
| native_name = نزار محمد سعيد آميدي
| name = Nizar Amidi
|image = Nzar Amedi picture.jpg
| office1 = [[سەرۆککۆماری عێراق]]
| term_start1 = ١١ی نیسانی ٢٠٢٦
| prime_minister1 = [[محەممەد شیاع سوودانی]]
| predecessor1 = [[لەتیف ڕەشید]]
| office2 = Minister of Environment
| term_start2 = ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢
| term_end2 = ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤
| prime_minister2 = محەممەد شیاع سوودانی
| predecessor2 = جاسم عەبدولعەزیز
| successor2 = ھەڵۆ عەسکەر
| party = [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]
| alma_mater = [[زانکۆی مووسڵ]]
}}
'''نزار محەممەد سەعید محەممەد''' ناسراو بە '''نزار ئامێدی''' ({{langx|ar|نزار محمد سعيد آميدي}} لەدایکبووی ٦ی شوباتی ١٩٦٨)[[ئەندازیار]]، [[سیاسەتوان|سیاسەتوانی]] کوردی عێراقە. لە ١١ی نیسانی ٢٠٢٦ وەک [[سەرۆککۆماری عێراق]] ھەڵبژێردرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=نزار ئامێدی بە سەرکۆماری نوێی عێراق ھەڵبژێردرا |ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ks/عێراق/نزار-ئامێدی-بە-سەرکۆماری-نوێی-عێراق-ھەڵبژێردرا/3902179 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Anadolu |زمان=tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=نزار ئامێدی كێیە؟ |ناونیشان=https://www.rachlaken.com/all-detail.aspx?Jimare=62823 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.rachlaken.com}}&lt;/ref&gt;ئەندامی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە]]، پێشتر لە ساڵی ٢٠٢٢ تا ٢٠٢٤ وەک [[وەزیری ژینگە]] کاری کردووە.

== ژیانی سەرەتایی و پەروەردە ==
نزار لە ٦ی شوباتی ١٩٦٨، لە قەزای [[ئامێدی]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لەدایکبووە. بۆ خوێندنی باڵا ڕووی لە [[مووسڵ|موسڵ]] کردووە و لە ساڵی ١٩٩٣ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ئەندازیاری لە [[زانکۆی مووسڵ]] وەرگرتووە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.alsumaria.tv/news/politics/561309/من-هو-نزار-ئاميدي-رئيس-جمهورية-العراق-الجديد؟ |وێبگە=Al Sumaria |زمان=ar}}&lt;/ref&gt; دواتر لە ھەردوو شاری سلێمانی و بەغدا ژیاوە و کاری کردووە. ئامیدی خێزاندارە و خاوەنی چوار منداڵە.&lt;ref name=&quot;964media&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=&lt;!-- not stated --&gt; |ناونیشان=https://en.964media.com/43954|سەردێڕ=PUK names Nizar Amedi for Iraq presidency as nomination window closes |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=+964}}&lt;/ref&gt;

== پیشەی سیاسی ==
ناوبراو چەندین پۆستی حکوومی و سیاسی لە دەوڵەتی نوێی فیدراڵی عێراقدا ھەبووە، وەکو پەیوەندیی نێوان [[حکوومەتی عێراق|حکوومەتی فیدراڵی عێراق]] و [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]].

=== وەزیری ژینگە ===
نزار لە ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ەوە وەک وەزیری ژینگەی عێراق لە حکوومەتی  [[محەممەد شیاع سوودانی]] کاری کردووە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.alaraby.co.uk/politics/اكتمال-حكومة-السوداني-بعد-منح-البرلمان-الثقة-لوزيري-البيئة-والإعمار |وێبگە=العربي الجديد |زمان=ar-AR}}&lt;/ref&gt; تا کۆتایی مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ دەستلەکارکێشانەوەی بووە. پێش ئەوەش لە سەردەمی سەرۆکایەتی [[فوئاد مەعسووم]] و [[بەرھەم ساڵح]]، و بۆ ماوەیەکی کورت لە ماوەی سەرۆکایەتی [[لەتیف ڕەشید]]، بەڕێوەبەری دیوانی سەرۆککۆمار بووە.

== سەرۆکایەتی کۆمار ==
بەپێی [[سیاسەتی عێراق]] کە لەلایەن نوخبەی دەسەڵاتدار لە عێراقەوە لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە پەسەندکراوە، سەرۆکوەزیران دەبێت [[شیعە|موسڵمانی شیعە]] بێت و سەرۆکی پەرلەمان [[سوننە|موسڵمانی سوننە بێت]] و سەرۆککۆمار کە تاڕادەیەکی زۆر فەرمانگەیەکی ڕێوڕەسمییە، دەبێت کورد بێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/2026/04/11/iraq-elects-nizar-ameidi-as-president-following-months-of-deadlock/|سەردێڕ=Iraq elects Nizar Amedi as president following months of deadlock |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[The National (United Arab Emirates)|The National]]}}&lt;/ref&gt; بە پێچەوانەی ڕێککەوتنەکانی پێشووی نێوان ھەردوو حزبی دەسەڵاتداری کوردی ([[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی]] و [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی]]) کە تێیدا بە جۆرێک دەبێت کە سەرۆکایەتی فیدراڵی لەلایەن یەکێتیی و سەرۆکایەتی [[ھەرێمی کوردستان]] لەلایەن پارتییەوە بەڕێوەبچێت، سەرەڕای ئەوەش پارتی [[فوئاد حوسێن]]ی بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی کۆماری عێراق ٢٠٢٦ کاندید کرد، تەحەدای ئامێدی کرد بۆ ئەو پۆستە. بەھۆی ئەو ناکۆکییەوە دانیشتنەکانی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ و شوباتی ٢٠٢٦ی پەرلەمان دەنگدانی سەرۆککۆماری دواخست. ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی بۆ ماوەی پێنج مانگ دوای [[ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠٢٥]] سەرۆک وەزیرانی نوێ دەستنیشان نەکرێت، چونکە سەرۆک وەزیران لەلایەن سەرۆککۆمارەوە کاندید دەکرێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/04/10/iraqi-parliament-to-convene-on-saturday-for-another-attempt-to-elect-president/|سەردێڕ=Iraqi parliament to convene on Saturday for another attempt to elect president |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=The National}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AP-11042026&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abdul-Zahra |یەکەم=Qassim |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://apnews.com/article/iraq-president-nizar-amidi-d4279d9afb91ad10bcb761c1ea71a993|سەردێڕ=Iraq elects Kurdish politician Nizar Amidi as president amid war fallout |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AA-11042026&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/politics/nizar-amidi-elected-iraqs-president/3902198|سەردێڕ=Nizar Amidi elected Iraq's president |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Anadolu Agency}}&lt;/ref&gt;

لە ١١ی نیسانی ٢٠٢٦، نزار لە خولی دووەمی دەنگدان لەلایەن [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] بە [[سەرۆککۆماری عێراق]] ھەڵبژێردرا، بە ٢٢٧ دەنگ بەرامبەر بە ١٥ دەنگ بۆ نەیارەکەی، کە [[موسەننا ئەمین]] بوو لە [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]]. ئامیدی بە ٢٠٨ دەنگ پێشەنگی گەڕی یەکەمی گرت، بەڵام لە ٢٢٠دەنگ کەم بوو، کە زۆرینەی دوو لەسەر سێی دەستوور داوا دەکات.&lt;ref name=&quot;AP-110420262&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abdul-Zahra |یەکەم=Qassim |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://apnews.com/article/iraq-president-nizar-amidi-d4279d9afb91ad10bcb761c1ea71a993|سەردێڕ=Iraq elects Kurdish politician Nizar Amidi as president amid war fallout |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AA-110420262&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/politics/nizar-amidi-elected-iraqs-president/3902198|سەردێڕ=Nizar Amidi elected Iraq's president |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Anadolu Agency}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/iraqi-parliament-elects-nizar-amedi-countrys-new-president-2026-04-11/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Reuters}}&lt;/ref&gt; بەم شێوەیە بە کۆدەنگی وەکو دەیەمین سەرۆککۆماری عێراق ھەڵبژێردرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/politics/nizar-amidi-elected-iraqs-president/3902198|سەردێڕ=Nizar Amidi elected Iraq's president |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Shafaq News}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق|کوردستان|زانستی سیاسەت}}
{{پۆلی کۆمنز|Nizar Amidi}}

[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨]]
[[پۆل:سیاسەتمەدارانی سەدەی ٢١ەمی عێراق]]
[[پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق]]
[[پۆل:زیندووان]]
[[پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]
[[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>fncb174nl0hpd4v2thlzs9vgwomphgx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کۆمەڵکوژیی سێواس</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294428</id>
    <revision>
      <id>1574849</id>
      <parentid>1574815</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:01:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1574849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21331" sha1="kpifv4agxwkbqytjjc0cerdxf3z1eb4" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''کۆمەڵکوژیی سێواس''' یان '''کۆمەڵکوژیی مادماک''' ئاماژەیە بۆ کارێکی [[ئاگرتێبەردان|ئاگرتێبەردانی]] جەماوەری کە لە ٢ی تەممووزی ١٩٩٣ لە ئۆتێل مادماک (''Otel Madımak'') لە [[سێواس]]، [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] ڕوویدا، کە بووە ھۆی کوژرانی ٣٧ کەس، لەوانە نزیکەی نیوەیان ژن و منداڵی [[عەلەوی]] بوون بەڵام ھەندێک ڕۆشنبیریشیان تێدابوو.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://core.ac.uk/download/pdf/81710171.pdf|سەردێڕ=Architectural Memorialization at Turkey's Witness Sites: The Case of the Madimak Hotel|دوایین=Çaylı|یەکەم=Eral|پەڕە=١٤|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200131104952/https://core.ac.uk/download/pdf/81710171.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; دوو ئەنجامدەرەکەش لە کاتی ڕووداوەکەدا گیانیان لەدەستدا. قوربانییەکان، کە بۆ [[فیستیڤاڵ]]ی [[پیر سوڵتان ئەبداڵ]] لە ئۆتێلەکە کۆبووبوونەوە، کاتێک کوژران کە جەماوەرێک ئاگریان لە ئۆتێلەکە بەردا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hdp.org.tr/en/statements/we-will-not-forget-the-sivas-massacre/8992|سەردێڕ=We Will Not Forget the Sivas Massacre|دوایین=HDP|وێبگە=www.hdp.org.tr|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200131115338/https://www.hdp.org.tr/en/statements/we-will-not-forget-the-sivas-massacre/8992|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://core.ac.uk/download/pdf/81710171.pdf|سەردێڕ=Architectural Memorialization at Turkey's Witness Sites: The Case of the Madimak Hotel|دوایین=Çaylı|یەکەم=Eral|پەڕە=٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200131104952/https://core.ac.uk/download/pdf/81710171.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;

== ڕووداوەکە ==
ھێرشەکە ماوەیەکی کەم دوای [[نوێژی ھەینی|نوێژی ھەینیی]] ڕوویدا، کاتێک جەماوەرەکە بەربەستە پۆلیسییەکانیان بەزاند بۆ گەمارۆدانی ئۆتێل مادماک، کە تێیدا ھونەرمەندان، نووسەران و مۆسیقاژەنان کۆببوونەوە بۆ یادکردنەوەی ژیانی شاعیری عەلەوی سەدەی ١٦ەم [[پیر سوڵتان ئەبداڵ]]. ئۆتێلەکە ئاگری تێبەردرا، و ئاگرەکە گیانی ٣٧ کەسی کێشا، لەنێویاندا ئەو مۆسیقاژەن و شاعیرانەی کە بەشداری فیستیڤاڵەکە بوون.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 

بەشداربووی کۆنفرانسەکە ڕۆشنبیری چەپی تورک [[عەزیز نەسین]] بوو، کە لەلایەن زۆرێک لە موسڵمانانی تورکیاوە ڕقی لێ دەبووەوە بەھۆی ھەوڵی بڵاوکردنەوەی ڕۆمانی جێی مشتومڕی [[سەلمان ڕووشدی]]، ''[[ئایەتە شەیتانییەکان]]''، کە لەلایەن زۆرێک لە موسڵمانانەوە بە کفر دادەنرا.&lt;ref name=&quot;Pace&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1995/07/07/obituaries/aziz-nesin-of-turkey-dies-at-80-writer-escaped-militants-arson.html|سەردێڕ=Aziz Nesin of Turkey Dies at 80; Writer Escaped Militants' Arson|دوایین=Pace|یەکەم=Eric|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ١٩٩٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|زمان=en-US|issn=0362-4331|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081206194701/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE6DB103FF934A35754C0A963958260|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; ھەزاران دانیشتووانی [[ئیسلامی سوننە|سوننەی]] سێواس، دوای بەشداریکردن لە نوێژی ھەینی لە مزگەوتێکی نزیک، بەرەو ئەو ئۆتێلە ڕێپێوانیان کرد کە کۆنفرانسەکەی تێدا بەڕێوەدەچوو و باڵەخانەکەیان ئاگر تێبەردا. لە کاتێکدا حکوومەتی تورکیا ھێرشەکەی وەک ئامانجگرتنی عەزیز نەسین نیشان دا، لێدواندەرانی عەلەوی دەڵێن ئامانجەکە عەلەوییەکان بوون، چونکە جەماوەرەکە پەیکەرێکی [[پیر سوڵتان ئەبداڵ]]ـیشیان تێکدا کە ڕۆژێک پێشتر دانرابوو.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; زۆرێک لە ڕۆشنبیران، شاعیران و مۆسیقاژەنە ناسراوەکانی عەلەوی لە ئاگرەکەدا کوژران، لەنێویاندا [[حەسرەت گوڵتەکین]]، [[مەتین ئاڵتیۆک]]، [[عاسم بەزیرجی]]، [[بەھجەت ئایسان]]، [[نەسیمی چیمەن]] و [[موخلیس ئاکارسوو]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://bianet.org/english/human-rights/210014-the-ones-massacred-in-madimak-26-years-ago-commemorated-in-sivas|سەردێڕ=The Ones Massacred in Madımak 26 Years Ago Commemorated in Sivas|دوایین=Karaca|یەکەم=Ekin|وێبگە=Bianet|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210224051352/https://bianet.org/english/human-rights/210014-the-ones-massacred-in-madimak-26-years-ago-commemorated-in-sivas|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; عەزیز نەسین توانی لە ڕێگەی پەیژەیەکەوە لە ئاگرەکە ڕزگاری بێت. دوای ئەوەی ئاگرکوژێنەوەکان ناسییانەوە کێیە، دەستیان کرد بە ھێرشکردنە سەری، بەڵام ئەو ڕای کرد.&lt;ref name=&quot;Pace&quot; /&gt;

== پاشھاتەکان ==
کاردانەوەی ھێزە ئەمنییەکان لەو کاتەدا و دواتریش لاواز بوو. ھێرشەکە بۆ ماوەی ھەشت سەعات بەبێ ھیچ دەستێوەردانێکی پۆلیس، سوپا یان بەشی ئاگرکوژێنەوە ڕوویدا. عەلەوییەکان و زۆربەی ڕۆشنبیرانی تورکیا باس لەوە دەکەن کە ڕووداوەکە لەلایەن حکوومەتی ناوخۆیییەوە ھاندراوە چونکە بۆ ماوەی چەند ڕۆژێک پێش ڕووداوەکە نامیلکە و بڵاوکراوە بڵاوکراونەتەوە و دابەشکراون. حکوومەتی تورکیا ڕووداوەکەی ئۆتێل مادماکی سێواس وەک ھێرشێک بۆ سەر ڕۆشنبیران ناو دەبات بەڵام ڕەتیدەکاتەوە وەک ڕووداوێکی ئاراستەکراو بۆ سەر عەلەوییەکان ببینێت. ڕووداوەکانی دەوروبەری کۆمەڵکوژییەکە لەلایەن کامێراکانی تەلەڤیزیۆنەوە تۆمارکران و لە تەواوی جیھاندا پەخشکران.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Madımak Olayının Üzerinden 24 Yıl Geçti|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/E-40lnt3Vx4 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢١}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; ھەموو ساڵێک، لە کاتی ساڵیادی کۆمەڵکوژییەکەدا، ڕێکخراوە جیاوازەکانی عەلەوی داوای دەستگیرکردنی بەرپرسانی ئەو کارە دەکەن.

دوو لە گومانلێکراوەکان، لەنێویاندا [[جەعفەر ئەرچاکماک]]، لە کاتی دادگاییکردندا مردن. لە ئازاری ٢٠١٢، دۆسییەی کۆمەڵکوژیی سێواس دژی پێنج تۆمەتبارەکەی تری کە مابوونەوە داخرا، بەھۆی تێپەڕبوونی کاتی یاسایی. بەڵام ئەم دۆسییەیە تا ئێستاش تانەی لێ دەدرێتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.todayszaman.com/news-274125-sivas-massacre-case-drops-due-to-statute-of-limitations.html |سەردێڕ=Sivas massacre case dropped on statute of limitations |بڵاوکەرەوە=Todayszaman.com |ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130218064532/http://www.todayszaman.com/news-274125-sivas-massacre-case-drops-due-to-statute-of-limitations.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠١٣}}&lt;/ref&gt;

=== تۆمەتبارکردنەکان، دادگاییکردن و سزاکان ===

ڕووداوەکە وەک ھێرشێکی گەورە بۆ سەر ئازادیی ڕادەربڕین و [[مافەکانی مرۆڤ لە تورکیا]] بینرا، و بە شێوەیەکی بەرچاو درزی نێوان پێکھاتە ئایینییەکان و [[عەلمانییەت لە تورکیا|عەلمانییەکانی کۆمەڵگەی]] قووڵتر کردەوە. ڕۆژێک دوای ڕووداوەکە، ٣٥ کەس دەستگیرکران. دواتر ژمارەی دەستبەسەرکراوان بۆ ١٩٠ کەس زیادی کرد. کۆی گشتی ١٢٤ لەناو ١٩٠ تۆمەتبارەکە بە «ھەوڵدان بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێکی ئایینی لە ڕێگەی گۆڕینی سیستمی دەستوورییەوە» تۆمەتبار کران و ڕووبەڕووی تۆمەتەکان کرانەوە. یەکەم دانیشتنی دۆسییەکە، کە لە ئاستی گشتیدا بە دادگاییکردنی کۆمەڵکوژیی سێواس ناسراوە، لە دادگای ئاسایشی دەوڵەتی ئەنقەرە ژمارە ١، لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٣ بەڕێوەچوو. لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٤ بڕیار لە دۆسییەی ١٢٤ تۆمەتبارەکە درا: ١٥ ساڵ زیندانیکردن بۆ ٢٢ گومانلێکراو، ١٠ ساڵ زیندانیکردن بۆ ٣ تۆمەتبار، ٣ ساڵ و ٩ مانگ بۆ ٥٤ گومانلێکراو، ٢ ساڵ و ٤ مانگ بۆ ٦ گومانلێکراو، و بێتاوان ناساندنی ٣٧ کەس لە تۆمەتبارەکان. ١٤ گومانلێکراوی تر سزای ١٥ ساڵ زیندانیکردنیان بەسەردا سەپێنرا. ٣٣ تۆمەتبارەکەی تر بە ٣٥ تۆمەتی [[کوشتن]] تۆمەتبار کران. دوای ڕێکارە درێژخایەنەکانی دادگا، [[دادگای ئاسایشی دەوڵەت]] سزای لەسێدارەدانی بۆ ٣٣ تۆمەتبارەکە لە ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٧ دەرکرد بەھۆی ڕۆڵیان لە [[کۆمەڵکوژی|کۆمەڵکوژییەکەدا]]؛ ٣١ لەو سزایانە لە تانەدانێکی ساڵی ٢٠٠١دا پەسەند کران.&lt;ref&gt;Frantz, D. &quot;[https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9507E2D7123CF933A05756C0A9679C8B63 Turkey's Choice: European Union or the Death Penalty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210622073051/https://www.nytimes.com/2001/05/30/world/turkey-s-choice-european-union-or-the-death-penalty.html|date=2021-06-22}}&quot; ''[[New York Times]]'', 30 May 2001. Accessed 21 January 2008.&lt;/ref&gt; کاتێک تورکیا سزای لەسێدارەدانی تەنھا دوای ساڵێک لە ساڵی ٢٠٠٢ ھەڵوەشاندەوە، سزاکان گۆڕدران. ھەر تۆمەتبارێک ٣٥ [[سزای زیندانی ھەتاھەتایی|سزای زیندانیی ھەتاھەتایی]] وەرگرت، دانەیەک بۆ ھەر قوربانییەکی کوشتن و کاتێکی زیادە بۆ تاوانەکانی تر. ئەم ٣١ مەحکوومە تەنھا کەسانێک بوون کە ھێشتا ماوەی سزاکەیان بۆ تاوانەکان تەواو دەکرد؛ تۆمەتبارەکانی تر زووتر بە مەرج ئازاد کران یان دوای تەواوکردنی سزاکانیان ئازاد کران. لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، ئەحمەد تووران کڵچ، کە لە سەرەتادا بەھۆی بەشداربوونی لە کۆمەڵکوژیی سێواس سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێنرابوو، لەلایەن سەرۆک [[ڕەجەب تەییب ئەردۆغان]] بەھۆی تێکچوونی باری تەندروستی سزاکەی بۆ سووک کرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Adal |یەکەم=Hikmet |سەردێڕ=From Zeynep Altıok to Erdoğan: There are Hundreds of Ill Prisoners |ناونیشان=https://bianet.org/english/law/219433-from-zeynep-altiok-to-erdogan-there-are-hundreds-of-ill-prisoners |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210308043027/https://bianet.org/english/law/219433-from-zeynep-altiok-to-erdogan-there-are-hundreds-of-ill-prisoners |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Bianet}}&lt;/ref&gt; لە ئەنجامدا سزاکەی کەمکرایەوە. کڵچ لە ساڵی ٢٠٢١ کۆچی دوایی کرد. لە ئەیلوولی ٢٠٢٣، ئەردۆغان سزای حەیرەتین گوڵی بە ھەمان ھۆکار کەمکردەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Presidential pardon to Madımak massacre case convict |ناونیشان=https://bianet.org/english/law/283620-presidential-pardon-to-madimak-massacre-case-convict |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Bianet}}&lt;/ref&gt; لەو دۆسییەیەی کە تۆمەتبارە ھەڵاتووەکان مورات سۆنکوور، ئەرەن جەیلان، و مورات کاراتاش دادگایی دەکران، دۆسییەکە لە ئەیلوولی ٢٠٢٣ بەو بیانووەی کە ٣٠ ساڵ [[تێپەڕبوونی کاتی یاسایی|کاتی یاسایی]] بەسەر چووە، داخرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Sivas Katliamı davasında mahkeme zamanaşımı kararı verdi |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/c1r522p9e4eo |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}&lt;/ref&gt;

=== یادکردنەوە ===
ھەموو ساڵێک لە ساڵیادی کۆمەڵکوژییەکەدا، خۆپیشاندەران ناڕەزایەتی و ئێشکگری ئەنجام دەدەن بۆ یادکردنەوەی قوربانیانی ئاگرەکە.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://core.ac.uk/download/pdf/81710171.pdf|سەردێڕ=Architectural Memorialization at Turkey's Witness Sites: The Case of the Madimak Hotel|دوایین=Çaylı|یەکەم=Eral|پەڕەکان=١٨–١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200131104952/https://core.ac.uk/download/pdf/81710171.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; [[داریۆ فۆ]] لە وتارەکەیدا بۆ وەرگرتنی [[خەڵاتی نۆبێل]] لە ساڵی ١٩٩٧دا یادی کۆمەڵکوژییەکەی کردەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Nobel Prize in Literature 1997|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1997/fo/lecture/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=NobelPrize.org|زمان=en-US}}&lt;/ref&gt; زۆر کەس ئارەزوو دەکەن ئۆتێلەکە، کە لەو کاتەوە دووبارە کراوەتەوە، وەک مۆنۆمێنتێک بناسرێت و بکرێتە مۆزەخانە.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; لە ساڵی ٢٠٠٨دا وەزیرێکی حکوومەت ئاماژەی بەوە کرد کە دەکرێتە ناوەندێکی کولتووریی عەلەوی،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&amp;link=162446 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=State to convert Madımak Hotel into cultural center |ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ئیش=[[Today's Zaman]] |یەکەم=Ahmet |دوایین=Dinc}}{{dead link|date=January 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; بەڵام ئەمە تا ئێستا ڕووی نەداوە. لە حوزەیرانی ٢٠١٠دا، وەزیری کار و دەستەبەری کۆمەڵایەتی ڕای گەیاند کە پارەی کڕینی ئۆتێلەکە گواستراوەتەوە، و وەزارەتەکە سەرچاوەی زیاتر بۆ نۆژەنکردنەوە دابین دەکات.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Turkish gov't buys hotel site of Alevi massacre |ناونیشان=http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?n=turkish-govt-seizes-hotel-where-many-alevis-intellectuals-were-killed-2010-06-17 |newspaper=[[Hürriyet Daily News]] |ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210622073042/https://www.hurriyetdailynews.com/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; دوای بڕیاری دادگا لە ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠، ئۆتێل مادماک بووە دامەزراوەیەکی گشتی بەرامبەر بە قەرەبووی ٥،٦٠١،٠٠٠ [[لیرەی تورکی]] بۆ خاوەن ئۆتێلەکان.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sabah.com.tr/Gundem/2010/11/23/madimak_oteli_devletin_oldu# |سەردێڕ=Madımak Oteli devletin oldu - Sabah - 22 Kasım 2012 - 23 Kasım 2010 |بڵاوکەرەوە=Sabah |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160527073304/http://www.sabah.com.tr/gundem/2010/11/23/madimak_oteli_devletin_oldu |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; 

=== نکۆڵیکردن ===
ڕۆژنامەی ئیسلامی-پارێزگاری ''[[یەنی ئاکیت]]'' لە ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٢دا بابەتێکی لاپەڕەی یەکەمی بڵاوکردەوە و کۆمەڵکوژیی سێواسی وەک درۆیەکی ١٩ ساڵە ڕاگەیاند، و ئیدیعای کرد کە قوربانییەکان لە جیاتی ئاگر بە تەقەی دەمانچە کوژراون لەسەر بنەمای وێنەی پزیشکی دادوەری کە ئیدیعای دەکرد پێشتر بڵاونەکراونەتەوە. ئیدیعاکان پووچەڵکرانەوە و بە شێوەیەکی بەرفراوان شەرمەزار کران.&lt;ref&gt;[[Today's Zaman]], 23 July 2012, [http://todayszaman.com/news-287418-sivas-massacre-victims-died-of-gunshots-not-fire-daily-claims.html Sivas massacre victims died of gunshots, not fire, daily claims] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131227085429/http://todayszaman.com/news-287418-sivas-massacre-victims-died-of-gunshots-not-fire-daily-claims.html |date=2013-12-27 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://armstrongwilliam.wordpress.com/2012/07/27/the-sivas-massacre-is-a-19-year-lie-yeni-akit/ |سەردێڕ=The Sivas Massacre is a '19 year lie': Yeni Akit, 27 July 2012 |ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131229114025/http://armstrongwilliam.wordpress.com/2012/07/27/the-sivas-massacre-is-a-19-year-lie-yeni-akit/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{تد|تورکیا|کوردستان}}
[[پۆل:کۆمەڵکوژییەکان لە تورکیا]]
[[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]]</text>
      <sha1>kpifv4agxwkbqytjjc0cerdxf3z1eb4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574880</id>
      <parentid>1574849</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T16:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Sivas massacre}}</comment>
      <origin>1574880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21371" sha1="n7ywtoi4nbsdf7rp0fhkvo07g01mf3d" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''کۆمەڵکوژیی سێواس''' یان '''کۆمەڵکوژیی مادماک''' ئاماژەیە بۆ کارێکی [[ئاگرتێبەردان|ئاگرتێبەردانی]] جەماوەری کە لە ٢ی تەممووزی ١٩٩٣ لە ئۆتێل مادماک (''Otel Madımak'') لە [[سێواس]]، [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] ڕوویدا، کە بووە ھۆی کوژرانی ٣٧ کەس، لەوانە نزیکەی نیوەیان ژن و منداڵی [[عەلەوی]] بوون بەڵام ھەندێک ڕۆشنبیریشیان تێدابوو.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://core.ac.uk/download/pdf/81710171.pdf|سەردێڕ=Architectural Memorialization at Turkey's Witness Sites: The Case of the Madimak Hotel|دوایین=Çaylı|یەکەم=Eral|پەڕە=١٤|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200131104952/https://core.ac.uk/download/pdf/81710171.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; دوو ئەنجامدەرەکەش لە کاتی ڕووداوەکەدا گیانیان لەدەستدا. قوربانییەکان، کە بۆ [[فیستیڤاڵ]]ی [[پیر سوڵتان ئەبداڵ]] لە ئۆتێلەکە کۆبووبوونەوە، کاتێک کوژران کە جەماوەرێک ئاگریان لە ئۆتێلەکە بەردا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hdp.org.tr/en/statements/we-will-not-forget-the-sivas-massacre/8992|سەردێڕ=We Will Not Forget the Sivas Massacre|دوایین=HDP|وێبگە=www.hdp.org.tr|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200131115338/https://www.hdp.org.tr/en/statements/we-will-not-forget-the-sivas-massacre/8992|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://core.ac.uk/download/pdf/81710171.pdf|سەردێڕ=Architectural Memorialization at Turkey's Witness Sites: The Case of the Madimak Hotel|دوایین=Çaylı|یەکەم=Eral|پەڕە=٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200131104952/https://core.ac.uk/download/pdf/81710171.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;

== ڕووداوەکە ==
ھێرشەکە ماوەیەکی کەم دوای [[نوێژی ھەینی|نوێژی ھەینیی]] ڕوویدا، کاتێک جەماوەرەکە بەربەستە پۆلیسییەکانیان بەزاند بۆ گەمارۆدانی ئۆتێل مادماک، کە تێیدا ھونەرمەندان، نووسەران و مۆسیقاژەنان کۆببوونەوە بۆ یادکردنەوەی ژیانی شاعیری عەلەوی سەدەی ١٦ەم [[پیر سوڵتان ئەبداڵ]]. ئۆتێلەکە ئاگری تێبەردرا، و ئاگرەکە گیانی ٣٧ کەسی کێشا، لەنێویاندا ئەو مۆسیقاژەن و شاعیرانەی کە بەشداری فیستیڤاڵەکە بوون.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 

بەشداربووی کۆنفرانسەکە ڕۆشنبیری چەپی تورک [[عەزیز نەسین]] بوو، کە لەلایەن زۆرێک لە موسڵمانانی تورکیاوە ڕقی لێ دەبووەوە بەھۆی ھەوڵی بڵاوکردنەوەی ڕۆمانی جێی مشتومڕی [[سەلمان ڕووشدی]]، ''[[ئایەتە شەیتانییەکان]]''، کە لەلایەن زۆرێک لە موسڵمانانەوە بە کفر دادەنرا.&lt;ref name=&quot;Pace&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1995/07/07/obituaries/aziz-nesin-of-turkey-dies-at-80-writer-escaped-militants-arson.html|سەردێڕ=Aziz Nesin of Turkey Dies at 80; Writer Escaped Militants' Arson|دوایین=Pace|یەکەم=Eric|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ١٩٩٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|زمان=en-US|issn=0362-4331|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081206194701/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE6DB103FF934A35754C0A963958260|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; ھەزاران دانیشتووانی [[ئیسلامی سوننە|سوننەی]] سێواس، دوای بەشداریکردن لە نوێژی ھەینی لە مزگەوتێکی نزیک، بەرەو ئەو ئۆتێلە ڕێپێوانیان کرد کە کۆنفرانسەکەی تێدا بەڕێوەدەچوو و باڵەخانەکەیان ئاگر تێبەردا. لە کاتێکدا حکوومەتی تورکیا ھێرشەکەی وەک ئامانجگرتنی عەزیز نەسین نیشان دا، لێدواندەرانی عەلەوی دەڵێن ئامانجەکە عەلەوییەکان بوون، چونکە جەماوەرەکە پەیکەرێکی [[پیر سوڵتان ئەبداڵ]]ـیشیان تێکدا کە ڕۆژێک پێشتر دانرابوو.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; زۆرێک لە ڕۆشنبیران، شاعیران و مۆسیقاژەنە ناسراوەکانی عەلەوی لە ئاگرەکەدا کوژران، لەنێویاندا [[حەسرەت گوڵتەکین]]، [[مەتین ئاڵتیۆک]]، [[عاسم بەزیرجی]]، [[بەھجەت ئایسان]]، [[نەسیمی چیمەن]] و [[موخلیس ئاکارسوو]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://bianet.org/english/human-rights/210014-the-ones-massacred-in-madimak-26-years-ago-commemorated-in-sivas|سەردێڕ=The Ones Massacred in Madımak 26 Years Ago Commemorated in Sivas|دوایین=Karaca|یەکەم=Ekin|وێبگە=Bianet|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210224051352/https://bianet.org/english/human-rights/210014-the-ones-massacred-in-madimak-26-years-ago-commemorated-in-sivas|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; عەزیز نەسین توانی لە ڕێگەی پەیژەیەکەوە لە ئاگرەکە ڕزگاری بێت. دوای ئەوەی ئاگرکوژێنەوەکان ناسییانەوە کێیە، دەستیان کرد بە ھێرشکردنە سەری، بەڵام ئەو ڕای کرد.&lt;ref name=&quot;Pace&quot; /&gt;

== پاشھاتەکان ==
کاردانەوەی ھێزە ئەمنییەکان لەو کاتەدا و دواتریش لاواز بوو. ھێرشەکە بۆ ماوەی ھەشت سەعات بەبێ ھیچ دەستێوەردانێکی پۆلیس، سوپا یان بەشی ئاگرکوژێنەوە ڕوویدا. عەلەوییەکان و زۆربەی ڕۆشنبیرانی تورکیا باس لەوە دەکەن کە ڕووداوەکە لەلایەن حکوومەتی ناوخۆیییەوە ھاندراوە چونکە بۆ ماوەی چەند ڕۆژێک پێش ڕووداوەکە نامیلکە و بڵاوکراوە بڵاوکراونەتەوە و دابەشکراون. حکوومەتی تورکیا ڕووداوەکەی ئۆتێل مادماکی سێواس وەک ھێرشێک بۆ سەر ڕۆشنبیران ناو دەبات بەڵام ڕەتیدەکاتەوە وەک ڕووداوێکی ئاراستەکراو بۆ سەر عەلەوییەکان ببینێت. ڕووداوەکانی دەوروبەری کۆمەڵکوژییەکە لەلایەن کامێراکانی تەلەڤیزیۆنەوە تۆمارکران و لە تەواوی جیھاندا پەخشکران.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Madımak Olayının Üzerinden 24 Yıl Geçti|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/E-40lnt3Vx4 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢١}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; ھەموو ساڵێک، لە کاتی ساڵیادی کۆمەڵکوژییەکەدا، ڕێکخراوە جیاوازەکانی عەلەوی داوای دەستگیرکردنی بەرپرسانی ئەو کارە دەکەن.

دوو لە گومانلێکراوەکان، لەنێویاندا [[جەعفەر ئەرچاکماک]]، لە کاتی دادگاییکردندا مردن. لە ئازاری ٢٠١٢، دۆسییەی کۆمەڵکوژیی سێواس دژی پێنج تۆمەتبارەکەی تری کە مابوونەوە داخرا، بەھۆی تێپەڕبوونی کاتی یاسایی. بەڵام ئەم دۆسییەیە تا ئێستاش تانەی لێ دەدرێتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.todayszaman.com/news-274125-sivas-massacre-case-drops-due-to-statute-of-limitations.html |سەردێڕ=Sivas massacre case dropped on statute of limitations |بڵاوکەرەوە=Todayszaman.com |ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130218064532/http://www.todayszaman.com/news-274125-sivas-massacre-case-drops-due-to-statute-of-limitations.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠١٣}}&lt;/ref&gt;

=== تۆمەتبارکردنەکان، دادگاییکردن و سزاکان ===

ڕووداوەکە وەک ھێرشێکی گەورە بۆ سەر ئازادیی ڕادەربڕین و [[مافەکانی مرۆڤ لە تورکیا]] بینرا، و بە شێوەیەکی بەرچاو درزی نێوان پێکھاتە ئایینییەکان و [[عەلمانییەت لە تورکیا|عەلمانییەکانی کۆمەڵگەی]] قووڵتر کردەوە. ڕۆژێک دوای ڕووداوەکە، ٣٥ کەس دەستگیرکران. دواتر ژمارەی دەستبەسەرکراوان بۆ ١٩٠ کەس زیادی کرد. کۆی گشتی ١٢٤ لەناو ١٩٠ تۆمەتبارەکە بە «ھەوڵدان بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێکی ئایینی لە ڕێگەی گۆڕینی سیستمی دەستوورییەوە» تۆمەتبار کران و ڕووبەڕووی تۆمەتەکان کرانەوە. یەکەم دانیشتنی دۆسییەکە، کە لە ئاستی گشتیدا بە دادگاییکردنی کۆمەڵکوژیی سێواس ناسراوە، لە دادگای ئاسایشی دەوڵەتی ئەنقەرە ژمارە ١، لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٣ بەڕێوەچوو. لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٤ بڕیار لە دۆسییەی ١٢٤ تۆمەتبارەکە درا: ١٥ ساڵ زیندانیکردن بۆ ٢٢ گومانلێکراو، ١٠ ساڵ زیندانیکردن بۆ ٣ تۆمەتبار، ٣ ساڵ و ٩ مانگ بۆ ٥٤ گومانلێکراو، ٢ ساڵ و ٤ مانگ بۆ ٦ گومانلێکراو، و بێتاوان ناساندنی ٣٧ کەس لە تۆمەتبارەکان. ١٤ گومانلێکراوی تر سزای ١٥ ساڵ زیندانیکردنیان بەسەردا سەپێنرا. ٣٣ تۆمەتبارەکەی تر بە ٣٥ تۆمەتی [[کوشتن]] تۆمەتبار کران. دوای ڕێکارە درێژخایەنەکانی دادگا، [[دادگای ئاسایشی دەوڵەت]] سزای لەسێدارەدانی بۆ ٣٣ تۆمەتبارەکە لە ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٧ دەرکرد بەھۆی ڕۆڵیان لە [[کۆمەڵکوژی|کۆمەڵکوژییەکەدا]]؛ ٣١ لەو سزایانە لە تانەدانێکی ساڵی ٢٠٠١دا پەسەند کران.&lt;ref&gt;Frantz, D. &quot;[https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9507E2D7123CF933A05756C0A9679C8B63 Turkey's Choice: European Union or the Death Penalty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210622073051/https://www.nytimes.com/2001/05/30/world/turkey-s-choice-european-union-or-the-death-penalty.html|date=2021-06-22}}&quot; ''[[New York Times]]'', 30 May 2001. Accessed 21 January 2008.&lt;/ref&gt; کاتێک تورکیا سزای لەسێدارەدانی تەنھا دوای ساڵێک لە ساڵی ٢٠٠٢ ھەڵوەشاندەوە، سزاکان گۆڕدران. ھەر تۆمەتبارێک ٣٥ [[سزای زیندانی ھەتاھەتایی|سزای زیندانیی ھەتاھەتایی]] وەرگرت، دانەیەک بۆ ھەر قوربانییەکی کوشتن و کاتێکی زیادە بۆ تاوانەکانی تر. ئەم ٣١ مەحکوومە تەنھا کەسانێک بوون کە ھێشتا ماوەی سزاکەیان بۆ تاوانەکان تەواو دەکرد؛ تۆمەتبارەکانی تر زووتر بە مەرج ئازاد کران یان دوای تەواوکردنی سزاکانیان ئازاد کران. لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، ئەحمەد تووران کڵچ، کە لە سەرەتادا بەھۆی بەشداربوونی لە کۆمەڵکوژیی سێواس سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێنرابوو، لەلایەن سەرۆک [[ڕەجەب تەییب ئەردۆغان]] بەھۆی تێکچوونی باری تەندروستی سزاکەی بۆ سووک کرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Adal |یەکەم=Hikmet |سەردێڕ=From Zeynep Altıok to Erdoğan: There are Hundreds of Ill Prisoners |ناونیشان=https://bianet.org/english/law/219433-from-zeynep-altiok-to-erdogan-there-are-hundreds-of-ill-prisoners |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210308043027/https://bianet.org/english/law/219433-from-zeynep-altiok-to-erdogan-there-are-hundreds-of-ill-prisoners |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Bianet}}&lt;/ref&gt; لە ئەنجامدا سزاکەی کەمکرایەوە. کڵچ لە ساڵی ٢٠٢١ کۆچی دوایی کرد. لە ئەیلوولی ٢٠٢٣، ئەردۆغان سزای حەیرەتین گوڵی بە ھەمان ھۆکار کەمکردەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Presidential pardon to Madımak massacre case convict |ناونیشان=https://bianet.org/english/law/283620-presidential-pardon-to-madimak-massacre-case-convict |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Bianet}}&lt;/ref&gt; لەو دۆسییەیەی کە تۆمەتبارە ھەڵاتووەکان مورات سۆنکوور، ئەرەن جەیلان، و مورات کاراتاش دادگایی دەکران، دۆسییەکە لە ئەیلوولی ٢٠٢٣ بەو بیانووەی کە ٣٠ ساڵ [[تێپەڕبوونی کاتی یاسایی|کاتی یاسایی]] بەسەر چووە، داخرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Sivas Katliamı davasında mahkeme zamanaşımı kararı verdi |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/c1r522p9e4eo |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}&lt;/ref&gt;

=== یادکردنەوە ===
ھەموو ساڵێک لە ساڵیادی کۆمەڵکوژییەکەدا، خۆپیشاندەران ناڕەزایەتی و ئێشکگری ئەنجام دەدەن بۆ یادکردنەوەی قوربانیانی ئاگرەکە.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://core.ac.uk/download/pdf/81710171.pdf|سەردێڕ=Architectural Memorialization at Turkey's Witness Sites: The Case of the Madimak Hotel|دوایین=Çaylı|یەکەم=Eral|پەڕەکان=١٨–١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200131104952/https://core.ac.uk/download/pdf/81710171.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; [[داریۆ فۆ]] لە وتارەکەیدا بۆ وەرگرتنی [[خەڵاتی نۆبێل]] لە ساڵی ١٩٩٧دا یادی کۆمەڵکوژییەکەی کردەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Nobel Prize in Literature 1997|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1997/fo/lecture/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=NobelPrize.org|زمان=en-US}}&lt;/ref&gt; زۆر کەس ئارەزوو دەکەن ئۆتێلەکە، کە لەو کاتەوە دووبارە کراوەتەوە، وەک مۆنۆمێنتێک بناسرێت و بکرێتە مۆزەخانە.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; لە ساڵی ٢٠٠٨دا وەزیرێکی حکوومەت ئاماژەی بەوە کرد کە دەکرێتە ناوەندێکی کولتووریی عەلەوی،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&amp;link=162446 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=State to convert Madımak Hotel into cultural center |ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ئیش=[[Today's Zaman]] |یەکەم=Ahmet |دوایین=Dinc}}{{dead link|date=January 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; بەڵام ئەمە تا ئێستا ڕووی نەداوە. لە حوزەیرانی ٢٠١٠دا، وەزیری کار و دەستەبەری کۆمەڵایەتی ڕای گەیاند کە پارەی کڕینی ئۆتێلەکە گواستراوەتەوە، و وەزارەتەکە سەرچاوەی زیاتر بۆ نۆژەنکردنەوە دابین دەکات.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Turkish gov't buys hotel site of Alevi massacre |ناونیشان=http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?n=turkish-govt-seizes-hotel-where-many-alevis-intellectuals-were-killed-2010-06-17 |newspaper=[[Hürriyet Daily News]] |ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210622073042/https://www.hurriyetdailynews.com/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; دوای بڕیاری دادگا لە ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠، ئۆتێل مادماک بووە دامەزراوەیەکی گشتی بەرامبەر بە قەرەبووی ٥،٦٠١،٠٠٠ [[لیرەی تورکی]] بۆ خاوەن ئۆتێلەکان.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sabah.com.tr/Gundem/2010/11/23/madimak_oteli_devletin_oldu# |سەردێڕ=Madımak Oteli devletin oldu - Sabah - 22 Kasım 2012 - 23 Kasım 2010 |بڵاوکەرەوە=Sabah |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160527073304/http://www.sabah.com.tr/gundem/2010/11/23/madimak_oteli_devletin_oldu |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; 

=== نکۆڵیکردن ===
ڕۆژنامەی ئیسلامی-پارێزگاری ''[[یەنی ئاکیت]]'' لە ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٢دا بابەتێکی لاپەڕەی یەکەمی بڵاوکردەوە و کۆمەڵکوژیی سێواسی وەک درۆیەکی ١٩ ساڵە ڕاگەیاند، و ئیدیعای کرد کە قوربانییەکان لە جیاتی ئاگر بە تەقەی دەمانچە کوژراون لەسەر بنەمای وێنەی پزیشکی دادوەری کە ئیدیعای دەکرد پێشتر بڵاونەکراونەتەوە. ئیدیعاکان پووچەڵکرانەوە و بە شێوەیەکی بەرفراوان شەرمەزار کران.&lt;ref&gt;[[Today's Zaman]], 23 July 2012, [http://todayszaman.com/news-287418-sivas-massacre-victims-died-of-gunshots-not-fire-daily-claims.html Sivas massacre victims died of gunshots, not fire, daily claims] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131227085429/http://todayszaman.com/news-287418-sivas-massacre-victims-died-of-gunshots-not-fire-daily-claims.html |date=2013-12-27 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://armstrongwilliam.wordpress.com/2012/07/27/the-sivas-massacre-is-a-19-year-lie-yeni-akit/ |سەردێڕ=The Sivas Massacre is a '19 year lie': Yeni Akit, 27 July 2012 |ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131229114025/http://armstrongwilliam.wordpress.com/2012/07/27/the-sivas-massacre-is-a-19-year-lie-yeni-akit/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{تد|تورکیا|کوردستان}}
{{پۆلی کۆمنز|Sivas massacre}}

[[پۆل:کۆمەڵکوژییەکان لە تورکیا]]
[[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]]</text>
      <sha1>n7ywtoi4nbsdf7rp0fhkvo07g01mf3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ئەرمەنستانی باگراتوونی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294429</id>
    <revision>
      <id>1574847</id>
      <parentid>1574819</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:01:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1574847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8463" sha1="g6xpq40n40byax5rndomoez6s72xnbf" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''ئەرمەنستانی باگراتووتی''' دەوڵەتێکی سەربەخۆی [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] بوو کە لەلایەن [[ئاشۆتی یەکەمی ئەرمەنستان|ئاشۆتی یەکەم]] لە [[خانەدانی باگراتووتی]] لە سەرەتای ساڵانی ٨٨٠کاندا دامەزرا&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Grigoryan|یەکەم١= M. G.|script-title=hy:Բագրատունյաց թագավորության սկզբնավորման թվագրության շուրջ|trans-title=On dating the formation of Bagratid Armenia|journal= [[Lraber Hasarakakan Gitutyunneri]]|ڕێکەوت= ٢٠١٢|issue= 2–3|پەڕەکان= ١١٤–١٢٥|ناونیشان= https://arar.sci.am/dlibra/publication/43894/edition/39361/content|سەردێڕ=Բագրատունյաց թագավորության սկզբնավորման թվագրության շուրջ|زمان= hy|ڕێکەوتی سەردان= ١٩ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٩ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240319072958/https://arar.sci.am/dlibra/publication/43894/edition/39361/content|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; دوای نزیکەی دوو سەدە لە باڵادەستیی بێگانە بەسەر [[شانشینی ئەرمەنستان (کۆن)|ئەرمەنستانی مەزن]]دا لە ژێر حوکمی [[ئەمەوییەکان|ئەمەوی]] و [[خەلافەتی عەباسی|عەباسی]]ی [[عەرەب]]دا. بەھۆی ئەوەی ھەردوو زلھێزە ھاوچەرخەکەی ناوچەکە — عەباسییەکان و [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بێزەنتییەکان]] — زۆر سەرقاڵ بوون و نەیاندەتوانی ھێزەکانیان لەسەر ژێردەستکردنی ناوچەکە کۆبکەنەوە، و لەگەڵ لەناوچوونی چەندین خێزانی خانەدانی [[ناخارار]]ی ئەرمەنی، ئاشۆت سەرکەوتوو بوو لە چەسپاندنی خۆی وەک کەسایەتییەکی پێشەنگی بزووتنەوەیەک بۆ دەرپەڕاندنی عەرەبەکان لە [[ئەرمەنستان]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Bournoutian |یەکەم= George A. |بەستەری نووسەر= George Bournoutian |سەردێڕ= A Concise History of the Armenian People: From Ancient Times to the Present |ساڵ= ٢٠٠٦|شوێن= Costa Mesa, CA |پەڕە= [https://archive.org/details/concisehistoryof٠٠geor/page/٨٩ ٨٩]|بڵاوکەرەوە= Mazda |ژپنک= ٩٧٨-١-٥٦٨٥٩-١٤١-٤|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= registration |ناونیشان= https://archive.org/details/concisehistoryof00geor}}&lt;/ref&gt;

==مێژوو==

=== پێشینە ===
[[File:81ArabAbbasidPeriod750-885.gif|وێنۆک|left|270px|میرنشینی ئەرمەنستان لەژێر دەسەڵاتی [[عەرەب]]، پێش دامەزراندنی [[خانەدانی باگراتوونی]]]]
لاوازبوونی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] لە ماوەی سەدەی حەوتەمدا بووە ھۆی سەرھەڵدانی ھێزێکی تری ناوچەیی، عەرەبە موسڵمانەکان. عەرەبەکان لەژێر دەسەڵاتی [[خەلافەتی ئەمەوی]] ناوچەیەکی بەرفراوانیان لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] داگیر کردبوو و بە ڕووکردنە باکوور، لە ساڵی ٦٤٠دا دەستیان کرد بە ئەنجامدانی ھێرشی خولی بۆ سەر خاکی ئەرمەنستان. [[تیۆدۆر ڕشتوونی]]، [[کورۆپالاتس|کورۆپالاتسی]] ئەرمەنی، پەیماننامەیەکی ئاشتیی لەگەڵ خەلافەت واژوو کرد، ھەرچەندە بەردەوامیی شەڕ لەگەڵ عەرەبەکان و بیزەنتییەکان زۆری نەخایاند بووە ھۆی وێرانکاریی زیاتر لە سەرانسەری ئەرمەنستاندا. لە ساڵی ٦٦١دا، سەرکردە ئەرمەنییەکان ڕازی بوون ملبدەن بۆ دەسەڵاتی موسڵمانان لەکاتێکدا ئەوانیش گریگۆر مامیکۆنیانیان لە خێزانی بەھێزی [[ناخارار|ناخاراری]] [[مامیکۆنیان]] وەک [[ئیشخان (ناونیشان)|ئیشخان]] (میر)ی ئەرمەنستان ناسی.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ter-Ghevondyan |یەکەم=Aram N. |script-title=hy:Արաբական ամիրայությունները Բագրատունյաց Հայաստանում|trans-title=The Arab Emirates in Bagratuni Armenia |بڵاوکەرەوە=[[Armenian Academy of Sciences|Armenian SSR Academy of Sciences]] |شوێن=Yerevan |پەڕەکان=٤٢–٤٣|زمان=hy |بەستەری نووسەر=Aram Ter-Ghevondyan}}&lt;/ref&gt; ئەم پارێزگایە کە بە «ئەرمینییە» دەناسرا و پایتەختەکەی [[دڤین (شاری کۆن)|دڤین]] بوو، لەلایەن [[ئۆستیکان|ئۆستیکانێک]]، یان پارێزگارێکەوە سەرپەرشتی دەکرا.

بەڵام دەسەڵاتی [[ئەمەوییەکان]] لە ئەرمەنستان لە سەرەتای سەدەی ھەشتەمدا بەرەو دڕندەیی چوو. ڕاپەڕینەکان دژی عەرەبەکان لە سەرانسەری ئەرمەنستاندا بڵاوبوونەوە تا ساڵی ٧٠٥، کاتێک لەژێر پەردەی کۆبوونەوە بۆ دانوستان، پارێزگاری عەرەبی [[کۆماری خۆسەری ناخیچەڤان|ناخیچەڤان]] نزیکەی ھەموو خانەدانە ئەرمەنییەکانی کۆمەڵکوژ کرد.&lt;ref&gt;Ter-Ghevondyan, ''Arab Emirates'', p. 44.&lt;/ref&gt; عەرەبەکان ھەوڵیان دا ئەرمەنییەکان ڕازی بکەن بەڵام سەپاندنی باجی بەرزتر، ھەژاربوونی وڵات بەھۆی کەمیی بازرگانیی ناوچەیی، و پەسەندکردنی [[خانەدانی باگراتوونی|خێزانی باگراتوونی]] لەلایەن ئەمەوییەکانەوە بەسەر مامیکۆنیانەکاندا (خێزانە دیارەکانی تر بریتی بوون لە [[ئارتسرونی]]، [[کامساراکان]]، و [[ڕشتوونی]]) وای کرد بەدەستھێنانی ئەمە قورس بێت. بە سوودوەرگرتن لە ڕووخانی ئەمەوییەکان لەلایەن [[عەباسییەکان]]، یاخیبوونێکی دووەم پلانی بۆ دانرا، ھەرچەندە ئەویش ڕووبەڕووی شکست بووەوە، بەشێکی بەھۆی پەیوەندییە گرژەکانی نێوان خێزانەکانی باگراتوونی و مامیکۆنیان. شکستی یاخیبوونەکە ھەروەھا بووە ھۆی نزیکبوونەوە لە لەناوچوونی ماڵی مامیکۆنیان کە زۆربەی ئەو زەوییانەی لەژێر دەسەڵاتیاندا بوو لەدەستیان دا (ئەندامانی ماڵی ئارتسرونی توانییان ڕابکەن و لە [[ڤاسپووراکان]] نیشتەجێ بن).

یاخیبوونی سێیەم و کۆتایی، کە لە ناڕەزایەتییە ھاوشێوەکانی یاخیبوونی دووەمەوە سەرچاوەی گرتبوو، لە ساڵی ٧٧٤دا لەژێر سەرکردایەتیی [[موشێغی شەشەم مامیکۆنیان|موشێغ مامیکۆنیان]] و بە پاڵپشتیی [[ناخارار|ناخارارەکانی]] تر دەستی پێ کرد. عەباسییەکان بە سوپایەکی ٣٠ ھەزار کەسییەوە بەرەو ئەرمەنستان بەڕێکەوتن و بە یەکجاری یاخیبوونەکە و ھاندەرانیان لە [[شەڕی باگرێڤاند]] لە ٢٤ی نیسانی ٧٧٥دا تێکشکاند، و بۆشایییەکیان بۆ تاقە خێزانی تا ڕادەیەکی زۆر سەلامەت، واتە باگراتوونییەکان، بەجێھێشت تا پڕی بکەنەوە.&lt;ref&gt;Ter-Ghevondyan, ''Arab Emirates'', p. 45.&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
[[پۆل:دامەزرانەکانی دەیەی٨٨٠]]
[[پۆل:CS1 Russian-language sources (ru)]]
[[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئەرمەنی]]
[[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]]</text>
      <sha1>g6xpq40n40byax5rndomoez6s72xnbf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574881</id>
      <parentid>1574847</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T16:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Bagratuni Kingdom of Armenia}}</comment>
      <origin>1574881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8517" sha1="ikh8epu606cl0hmptaxvw6nk1re12yp" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''ئەرمەنستانی باگراتووتی''' دەوڵەتێکی سەربەخۆی [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] بوو کە لەلایەن [[ئاشۆتی یەکەمی ئەرمەنستان|ئاشۆتی یەکەم]] لە [[خانەدانی باگراتووتی]] لە سەرەتای ساڵانی ٨٨٠کاندا دامەزرا&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Grigoryan|یەکەم١= M. G.|script-title=hy:Բագրատունյաց թագավորության սկզբնավորման թվագրության շուրջ|trans-title=On dating the formation of Bagratid Armenia|journal= [[Lraber Hasarakakan Gitutyunneri]]|ڕێکەوت= ٢٠١٢|issue= 2–3|پەڕەکان= ١١٤–١٢٥|ناونیشان= https://arar.sci.am/dlibra/publication/43894/edition/39361/content|سەردێڕ=Բագրատունյաց թագավորության սկզբնավորման թվագրության շուրջ|زمان= hy|ڕێکەوتی سەردان= ١٩ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٩ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240319072958/https://arar.sci.am/dlibra/publication/43894/edition/39361/content|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; دوای نزیکەی دوو سەدە لە باڵادەستیی بێگانە بەسەر [[شانشینی ئەرمەنستان (کۆن)|ئەرمەنستانی مەزن]]دا لە ژێر حوکمی [[ئەمەوییەکان|ئەمەوی]] و [[خەلافەتی عەباسی|عەباسی]]ی [[عەرەب]]دا. بەھۆی ئەوەی ھەردوو زلھێزە ھاوچەرخەکەی ناوچەکە — عەباسییەکان و [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بێزەنتییەکان]] — زۆر سەرقاڵ بوون و نەیاندەتوانی ھێزەکانیان لەسەر ژێردەستکردنی ناوچەکە کۆبکەنەوە، و لەگەڵ لەناوچوونی چەندین خێزانی خانەدانی [[ناخارار]]ی ئەرمەنی، ئاشۆت سەرکەوتوو بوو لە چەسپاندنی خۆی وەک کەسایەتییەکی پێشەنگی بزووتنەوەیەک بۆ دەرپەڕاندنی عەرەبەکان لە [[ئەرمەنستان]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Bournoutian |یەکەم= George A. |بەستەری نووسەر= George Bournoutian |سەردێڕ= A Concise History of the Armenian People: From Ancient Times to the Present |ساڵ= ٢٠٠٦|شوێن= Costa Mesa, CA |پەڕە= [https://archive.org/details/concisehistoryof٠٠geor/page/٨٩ ٨٩]|بڵاوکەرەوە= Mazda |ژپنک= ٩٧٨-١-٥٦٨٥٩-١٤١-٤|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= registration |ناونیشان= https://archive.org/details/concisehistoryof00geor}}&lt;/ref&gt;

==مێژوو==

=== پێشینە ===
[[File:81ArabAbbasidPeriod750-885.gif|وێنۆک|left|270px|میرنشینی ئەرمەنستان لەژێر دەسەڵاتی [[عەرەب]]، پێش دامەزراندنی [[خانەدانی باگراتوونی]]]]
لاوازبوونی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] لە ماوەی سەدەی حەوتەمدا بووە ھۆی سەرھەڵدانی ھێزێکی تری ناوچەیی، عەرەبە موسڵمانەکان. عەرەبەکان لەژێر دەسەڵاتی [[خەلافەتی ئەمەوی]] ناوچەیەکی بەرفراوانیان لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] داگیر کردبوو و بە ڕووکردنە باکوور، لە ساڵی ٦٤٠دا دەستیان کرد بە ئەنجامدانی ھێرشی خولی بۆ سەر خاکی ئەرمەنستان. [[تیۆدۆر ڕشتوونی]]، [[کورۆپالاتس|کورۆپالاتسی]] ئەرمەنی، پەیماننامەیەکی ئاشتیی لەگەڵ خەلافەت واژوو کرد، ھەرچەندە بەردەوامیی شەڕ لەگەڵ عەرەبەکان و بیزەنتییەکان زۆری نەخایاند بووە ھۆی وێرانکاریی زیاتر لە سەرانسەری ئەرمەنستاندا. لە ساڵی ٦٦١دا، سەرکردە ئەرمەنییەکان ڕازی بوون ملبدەن بۆ دەسەڵاتی موسڵمانان لەکاتێکدا ئەوانیش گریگۆر مامیکۆنیانیان لە خێزانی بەھێزی [[ناخارار|ناخاراری]] [[مامیکۆنیان]] وەک [[ئیشخان (ناونیشان)|ئیشخان]] (میر)ی ئەرمەنستان ناسی.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ter-Ghevondyan |یەکەم=Aram N. |script-title=hy:Արաբական ամիրայությունները Բագրատունյաց Հայաստանում|trans-title=The Arab Emirates in Bagratuni Armenia |بڵاوکەرەوە=[[Armenian Academy of Sciences|Armenian SSR Academy of Sciences]] |شوێن=Yerevan |پەڕەکان=٤٢–٤٣|زمان=hy |بەستەری نووسەر=Aram Ter-Ghevondyan}}&lt;/ref&gt; ئەم پارێزگایە کە بە «ئەرمینییە» دەناسرا و پایتەختەکەی [[دڤین (شاری کۆن)|دڤین]] بوو، لەلایەن [[ئۆستیکان|ئۆستیکانێک]]، یان پارێزگارێکەوە سەرپەرشتی دەکرا.

بەڵام دەسەڵاتی [[ئەمەوییەکان]] لە ئەرمەنستان لە سەرەتای سەدەی ھەشتەمدا بەرەو دڕندەیی چوو. ڕاپەڕینەکان دژی عەرەبەکان لە سەرانسەری ئەرمەنستاندا بڵاوبوونەوە تا ساڵی ٧٠٥، کاتێک لەژێر پەردەی کۆبوونەوە بۆ دانوستان، پارێزگاری عەرەبی [[کۆماری خۆسەری ناخیچەڤان|ناخیچەڤان]] نزیکەی ھەموو خانەدانە ئەرمەنییەکانی کۆمەڵکوژ کرد.&lt;ref&gt;Ter-Ghevondyan, ''Arab Emirates'', p. 44.&lt;/ref&gt; عەرەبەکان ھەوڵیان دا ئەرمەنییەکان ڕازی بکەن بەڵام سەپاندنی باجی بەرزتر، ھەژاربوونی وڵات بەھۆی کەمیی بازرگانیی ناوچەیی، و پەسەندکردنی [[خانەدانی باگراتوونی|خێزانی باگراتوونی]] لەلایەن ئەمەوییەکانەوە بەسەر مامیکۆنیانەکاندا (خێزانە دیارەکانی تر بریتی بوون لە [[ئارتسرونی]]، [[کامساراکان]]، و [[ڕشتوونی]]) وای کرد بەدەستھێنانی ئەمە قورس بێت. بە سوودوەرگرتن لە ڕووخانی ئەمەوییەکان لەلایەن [[عەباسییەکان]]، یاخیبوونێکی دووەم پلانی بۆ دانرا، ھەرچەندە ئەویش ڕووبەڕووی شکست بووەوە، بەشێکی بەھۆی پەیوەندییە گرژەکانی نێوان خێزانەکانی باگراتوونی و مامیکۆنیان. شکستی یاخیبوونەکە ھەروەھا بووە ھۆی نزیکبوونەوە لە لەناوچوونی ماڵی مامیکۆنیان کە زۆربەی ئەو زەوییانەی لەژێر دەسەڵاتیاندا بوو لەدەستیان دا (ئەندامانی ماڵی ئارتسرونی توانییان ڕابکەن و لە [[ڤاسپووراکان]] نیشتەجێ بن).

یاخیبوونی سێیەم و کۆتایی، کە لە ناڕەزایەتییە ھاوشێوەکانی یاخیبوونی دووەمەوە سەرچاوەی گرتبوو، لە ساڵی ٧٧٤دا لەژێر سەرکردایەتیی [[موشێغی شەشەم مامیکۆنیان|موشێغ مامیکۆنیان]] و بە پاڵپشتیی [[ناخارار|ناخارارەکانی]] تر دەستی پێ کرد. عەباسییەکان بە سوپایەکی ٣٠ ھەزار کەسییەوە بەرەو ئەرمەنستان بەڕێکەوتن و بە یەکجاری یاخیبوونەکە و ھاندەرانیان لە [[شەڕی باگرێڤاند]] لە ٢٤ی نیسانی ٧٧٥دا تێکشکاند، و بۆشایییەکیان بۆ تاقە خێزانی تا ڕادەیەکی زۆر سەلامەت، واتە باگراتوونییەکان، بەجێھێشت تا پڕی بکەنەوە.&lt;ref&gt;Ter-Ghevondyan, ''Arab Emirates'', p. 45.&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{پۆلی کۆمنز|Bagratuni Kingdom of Armenia}}

[[پۆل:دامەزرانەکانی دەیەی٨٨٠]]
[[پۆل:CS1 Russian-language sources (ru)]]
[[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئەرمەنی]]
[[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]]</text>
      <sha1>ikh8epu606cl0hmptaxvw6nk1re12yp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574894</id>
      <parentid>1574881</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T17:02:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئەرمەنستان|ئەرمەنستان]] و [[دەروازە:مێژوو|مێژوو]]</comment>
      <origin>1574894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8579" sha1="sq3o4f791c254xt3hxeqyat1tc3z6om" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''ئەرمەنستانی باگراتووتی''' دەوڵەتێکی سەربەخۆی [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] بوو کە لەلایەن [[ئاشۆتی یەکەمی ئەرمەنستان|ئاشۆتی یەکەم]] لە [[خانەدانی باگراتووتی]] لە سەرەتای ساڵانی ٨٨٠کاندا دامەزرا&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Grigoryan|یەکەم١= M. G.|script-title=hy:Բագրատունյաց թագավորության սկզբնավորման թվագրության շուրջ|trans-title=On dating the formation of Bagratid Armenia|journal= [[Lraber Hasarakakan Gitutyunneri]]|ڕێکەوت= ٢٠١٢|issue= 2–3|پەڕەکان= ١١٤–١٢٥|ناونیشان= https://arar.sci.am/dlibra/publication/43894/edition/39361/content|سەردێڕ=Բագրատունյաց թագավորության սկզբնավորման թվագրության շուրջ|زمان= hy|ڕێکەوتی سەردان= ١٩ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٩ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240319072958/https://arar.sci.am/dlibra/publication/43894/edition/39361/content|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; دوای نزیکەی دوو سەدە لە باڵادەستیی بێگانە بەسەر [[شانشینی ئەرمەنستان (کۆن)|ئەرمەنستانی مەزن]]دا لە ژێر حوکمی [[ئەمەوییەکان|ئەمەوی]] و [[خەلافەتی عەباسی|عەباسی]]ی [[عەرەب]]دا. بەھۆی ئەوەی ھەردوو زلھێزە ھاوچەرخەکەی ناوچەکە — عەباسییەکان و [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بێزەنتییەکان]] — زۆر سەرقاڵ بوون و نەیاندەتوانی ھێزەکانیان لەسەر ژێردەستکردنی ناوچەکە کۆبکەنەوە، و لەگەڵ لەناوچوونی چەندین خێزانی خانەدانی [[ناخارار]]ی ئەرمەنی، ئاشۆت سەرکەوتوو بوو لە چەسپاندنی خۆی وەک کەسایەتییەکی پێشەنگی بزووتنەوەیەک بۆ دەرپەڕاندنی عەرەبەکان لە [[ئەرمەنستان]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Bournoutian |یەکەم= George A. |بەستەری نووسەر= George Bournoutian |سەردێڕ= A Concise History of the Armenian People: From Ancient Times to the Present |ساڵ= ٢٠٠٦|شوێن= Costa Mesa, CA |پەڕە= [https://archive.org/details/concisehistoryof٠٠geor/page/٨٩ ٨٩]|بڵاوکەرەوە= Mazda |ژپنک= ٩٧٨-١-٥٦٨٥٩-١٤١-٤|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= registration |ناونیشان= https://archive.org/details/concisehistoryof00geor}}&lt;/ref&gt;

==مێژوو==

=== پێشینە ===
[[File:81ArabAbbasidPeriod750-885.gif|وێنۆک|left|270px|میرنشینی ئەرمەنستان لەژێر دەسەڵاتی [[عەرەب]]، پێش دامەزراندنی [[خانەدانی باگراتوونی]]]]
لاوازبوونی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] لە ماوەی سەدەی حەوتەمدا بووە ھۆی سەرھەڵدانی ھێزێکی تری ناوچەیی، عەرەبە موسڵمانەکان. عەرەبەکان لەژێر دەسەڵاتی [[خەلافەتی ئەمەوی]] ناوچەیەکی بەرفراوانیان لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] داگیر کردبوو و بە ڕووکردنە باکوور، لە ساڵی ٦٤٠دا دەستیان کرد بە ئەنجامدانی ھێرشی خولی بۆ سەر خاکی ئەرمەنستان. [[تیۆدۆر ڕشتوونی]]، [[کورۆپالاتس|کورۆپالاتسی]] ئەرمەنی، پەیماننامەیەکی ئاشتیی لەگەڵ خەلافەت واژوو کرد، ھەرچەندە بەردەوامیی شەڕ لەگەڵ عەرەبەکان و بیزەنتییەکان زۆری نەخایاند بووە ھۆی وێرانکاریی زیاتر لە سەرانسەری ئەرمەنستاندا. لە ساڵی ٦٦١دا، سەرکردە ئەرمەنییەکان ڕازی بوون ملبدەن بۆ دەسەڵاتی موسڵمانان لەکاتێکدا ئەوانیش گریگۆر مامیکۆنیانیان لە خێزانی بەھێزی [[ناخارار|ناخاراری]] [[مامیکۆنیان]] وەک [[ئیشخان (ناونیشان)|ئیشخان]] (میر)ی ئەرمەنستان ناسی.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ter-Ghevondyan |یەکەم=Aram N. |script-title=hy:Արաբական ամիրայությունները Բագրատունյաց Հայաստանում|trans-title=The Arab Emirates in Bagratuni Armenia |بڵاوکەرەوە=[[Armenian Academy of Sciences|Armenian SSR Academy of Sciences]] |شوێن=Yerevan |پەڕەکان=٤٢–٤٣|زمان=hy |بەستەری نووسەر=Aram Ter-Ghevondyan}}&lt;/ref&gt; ئەم پارێزگایە کە بە «ئەرمینییە» دەناسرا و پایتەختەکەی [[دڤین (شاری کۆن)|دڤین]] بوو، لەلایەن [[ئۆستیکان|ئۆستیکانێک]]، یان پارێزگارێکەوە سەرپەرشتی دەکرا.

بەڵام دەسەڵاتی [[ئەمەوییەکان]] لە ئەرمەنستان لە سەرەتای سەدەی ھەشتەمدا بەرەو دڕندەیی چوو. ڕاپەڕینەکان دژی عەرەبەکان لە سەرانسەری ئەرمەنستاندا بڵاوبوونەوە تا ساڵی ٧٠٥، کاتێک لەژێر پەردەی کۆبوونەوە بۆ دانوستان، پارێزگاری عەرەبی [[کۆماری خۆسەری ناخیچەڤان|ناخیچەڤان]] نزیکەی ھەموو خانەدانە ئەرمەنییەکانی کۆمەڵکوژ کرد.&lt;ref&gt;Ter-Ghevondyan, ''Arab Emirates'', p. 44.&lt;/ref&gt; عەرەبەکان ھەوڵیان دا ئەرمەنییەکان ڕازی بکەن بەڵام سەپاندنی باجی بەرزتر، ھەژاربوونی وڵات بەھۆی کەمیی بازرگانیی ناوچەیی، و پەسەندکردنی [[خانەدانی باگراتوونی|خێزانی باگراتوونی]] لەلایەن ئەمەوییەکانەوە بەسەر مامیکۆنیانەکاندا (خێزانە دیارەکانی تر بریتی بوون لە [[ئارتسرونی]]، [[کامساراکان]]، و [[ڕشتوونی]]) وای کرد بەدەستھێنانی ئەمە قورس بێت. بە سوودوەرگرتن لە ڕووخانی ئەمەوییەکان لەلایەن [[عەباسییەکان]]، یاخیبوونێکی دووەم پلانی بۆ دانرا، ھەرچەندە ئەویش ڕووبەڕووی شکست بووەوە، بەشێکی بەھۆی پەیوەندییە گرژەکانی نێوان خێزانەکانی باگراتوونی و مامیکۆنیان. شکستی یاخیبوونەکە ھەروەھا بووە ھۆی نزیکبوونەوە لە لەناوچوونی ماڵی مامیکۆنیان کە زۆربەی ئەو زەوییانەی لەژێر دەسەڵاتیاندا بوو لەدەستیان دا (ئەندامانی ماڵی ئارتسرونی توانییان ڕابکەن و لە [[ڤاسپووراکان]] نیشتەجێ بن).

یاخیبوونی سێیەم و کۆتایی، کە لە ناڕەزایەتییە ھاوشێوەکانی یاخیبوونی دووەمەوە سەرچاوەی گرتبوو، لە ساڵی ٧٧٤دا لەژێر سەرکردایەتیی [[موشێغی شەشەم مامیکۆنیان|موشێغ مامیکۆنیان]] و بە پاڵپشتیی [[ناخارار|ناخارارەکانی]] تر دەستی پێ کرد. عەباسییەکان بە سوپایەکی ٣٠ ھەزار کەسییەوە بەرەو ئەرمەنستان بەڕێکەوتن و بە یەکجاری یاخیبوونەکە و ھاندەرانیان لە [[شەڕی باگرێڤاند]] لە ٢٤ی نیسانی ٧٧٥دا تێکشکاند، و بۆشایییەکیان بۆ تاقە خێزانی تا ڕادەیەکی زۆر سەلامەت، واتە باگراتوونییەکان، بەجێھێشت تا پڕی بکەنەوە.&lt;ref&gt;Ter-Ghevondyan, ''Arab Emirates'', p. 45.&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{پۆلی کۆمنز|Bagratuni Kingdom of Armenia}}
{{شریتی دەروازە|ئەرمەنستان|مێژوو}}

[[پۆل:دامەزرانەکانی دەیەی٨٨٠]]
[[پۆل:CS1 Russian-language sources (ru)]]
[[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئەرمەنی]]
[[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]]</text>
      <sha1>sq3o4f791c254xt3hxeqyat1tc3z6om</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کردەوەی خان بەغدادی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294432</id>
    <revision>
      <id>1574884</id>
      <parentid>1574826</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T16:02:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Action of Khan Baghdadi}}</comment>
      <origin>1574884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5077" sha1="rc5gabskqypcb1uygf5wok41tyeadzo" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''کردەوەی خان بەغدادی''' پێکدادانێک بوو لە کاتی [[ھەڵمەتی مێزۆپۆتامیا]] لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا.
==خان بەغدادی==
فیرقەی ١٥ی ھیندستان لە ساڵی ١٩١٧ەوە لە [[ڕەمادی]] مابووەوە لە کاتی [[شەڕی ڕەمادی (١٩١٧)|گرتنی شارۆچکەکە]] لە ئەیلوولی ١٩١٧دا. لە ٩ی ئازاری ١٩١٨دا، پێشڕەویی کرد و شارۆچکەی [[ھیت]]ی لە سەرکەوتنێکی بێ خوێنڕشتندا داگیر کرد، کە ھێزە عوسمانییەکان بەبێ تەقەکردنی یەک فیشەک چۆڵیان کرد.

ئامانجی دواتر لە کەناری [[فورات]] شارۆچکەی [[خان بەغدادی]] بوو. زۆربەی شەڕەکان لە [[عێراقی عوسمانی]] پەیوەست بوون بە ڕووبارەکانی [[دیجلە]] و فوراتەوە. ئەگەر ھێرشێک سەرکەوتوو بوایە، دۆڕاوەکە بە درێژایی ھێڵی ڕووبارەکە بۆ پێگە ئامادەکراوەکانی دوورتر دەکشایەوە. بەدەستھێنانی سەرکەوتنێکی گونجاو قورس بوو. بۆ ھەوڵدان بۆ شکاندنی شێوازە باوەکە، ٣٠٠ لۆریی [[فۆرد]]، پاتریی ٨ی ماتۆڕی زرێپۆشی سووکی [[سوپای چەکدارەکان]] [[ئۆتۆمبێلی زرێپۆش (سەربازی)|(ئۆتۆمبێلە زرێپۆشەکان)]]، و [[لیوای ١١ی سوارەی ھیندستان|لیوای ١١ی سوارە]] دران بە فیرقەی ١٥ی ھیندستان. ھێزێکی بەربەستی جوڵاو بە بەکارھێنانی پیادەی فیرقەکە لە ناو لۆرییەکان، ئۆتۆمبێلە زرێپۆشەکان، لیوای سوارە، و یەکێک لە پاترییەکانی تۆپخانەی فیرقەکە کە بە دوو ئەوەندەی ژمارەی ئاسایی ئەسپ ئامادەکرابوو، پێکھێنرا.

دواتر ئەم ھێزە جوڵاوە بۆ ڕێپێوانێکی بەرفراوانی دەورەدان لە دەوری خان بەغدادی نێردرا، و لە پشتی پێگە عوسمانییەکاندا جێگیر بوون. دواتر بەشەکەی تری فیرقەکە بە شێوازێکی ئاسایی لە پێشەوە ھێرشیان کرد، و عوسمانییەکان لە شارۆچکەکە کشانەوە. پاشان بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو تووشی ھێزە بەربەستەکە بوون، و ڕێکخستنیان بە خێرایی تێکچوو. تەواوی ھێزەکە کە نزیکەی ٥،٠٠٠ پیاو بوون، بە دیل گیران.

پاشان ھێزە جووڵاوەکە بۆ دوورتر بەرەو سەرێی فورات و بۆ ئەو ئاراستەیەی کە عوسمانییەکان پێشبینی کشانەوەیان بۆ دەکرد، نێردرا. فەرماندەی عوسمانی [[مستەفا کەمال بەگ]] بڕیاری دا کشانەوەی ھێزەکانی بەرەو باکوور ڕێکبخات. ٤٦ میل دوورتر بەرەو سەرێ، نیشتەجێگەی عانە ھەبوو. لێرە بنکەی سەرەکیی دابینکردنی عوسمانییەکان بوو، کە ئێستا لەگەڵ ھەندێک ئەفسەری پلەبەرزی ئەڵمانی کە سەر بە [[سوپای عوسمانی (١٨٦١–١٩٢٢)|سوپای عوسمانی]] بوون، دەستی بەسەردا گیرا. بەڵام ھێزە سەرەکییەکەی عوسمانی لەژێر فەرماندەیی [[مستەفا کەمال پاشا]]دا توانییان بە سەرکەوتوویی بەرەو باکووری دوورتر بکشێنەوە و لە دەستگیرکردن ڕزگاریان بێت.

ئەمە کۆتا ھێرش بوو لە بەرەی فورات. لادانی گواستنەوە بۆ [[دەنستەرفۆرس]] لە ماوەی ھاویندا بووە ھۆی ئەوەی فەرماندەی گشتیی گۆڕەپانی میزۆپۆتامیا، سێر [[ویلیام مارشاڵ (ئەفسەری سوپای بریتانیا)|ویلیام مارشاڵ]]، پێشڕەوییەکان تەنھا بۆ بەرەی دیجلە سنووردار بکات. کاتێک [[ئاگربەستی موودرۆس|ئاگربەست]] لە ١ی تشرینی دووەمی ١٩١٨دا ڕاگەیەندرا، فیرقەی ١٥ی ھیندستان لە خوارووی ڕووبارەکە لە [[فەلووجە]] بوون.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
* Perry, F.W. (1993). ''History of the Great War: Order of Battle of Divisions: Indian Army Divisions Pt. 5B''. Ray Westlake Books. {{ISBN|1-871167-23-X}}
* Moberly, F.J. (1923). ''Official History of the War: Mesopotamia Campaign'', Imperial War Museum. {{ISBN|1-870423-30-5}}
* Barker, A.J. (1967). ''The Neglected War: Mesopotamia 1914-18'', Faber and Faber. {{ISBN|0-571-08020-0}}
{{پۆلی کۆمنز|Action of Khan Baghdadi}}

[[پۆل:ململانێکانی ١٩١٨]]</text>
      <sha1>rc5gabskqypcb1uygf5wok41tyeadzo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574891</id>
      <parentid>1574884</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T17:01:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:شەڕ|شەڕ]]، [[دەروازە:ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]، [[دەروازە:عێراق|عێراق]]، [[دەروازە:شانشینی یەکگرتوو|شانشینی یەکگرتوو]] و [[دەروازە:ھیندستان|ھیندستان]]</comment>
      <origin>1574891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5218" sha1="0eue5952wv95rlhtncw3w780mjcd8yc" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''کردەوەی خان بەغدادی''' پێکدادانێک بوو لە کاتی [[ھەڵمەتی مێزۆپۆتامیا]] لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا.
==خان بەغدادی==
فیرقەی ١٥ی ھیندستان لە ساڵی ١٩١٧ەوە لە [[ڕەمادی]] مابووەوە لە کاتی [[شەڕی ڕەمادی (١٩١٧)|گرتنی شارۆچکەکە]] لە ئەیلوولی ١٩١٧دا. لە ٩ی ئازاری ١٩١٨دا، پێشڕەویی کرد و شارۆچکەی [[ھیت]]ی لە سەرکەوتنێکی بێ خوێنڕشتندا داگیر کرد، کە ھێزە عوسمانییەکان بەبێ تەقەکردنی یەک فیشەک چۆڵیان کرد.

ئامانجی دواتر لە کەناری [[فورات]] شارۆچکەی [[خان بەغدادی]] بوو. زۆربەی شەڕەکان لە [[عێراقی عوسمانی]] پەیوەست بوون بە ڕووبارەکانی [[دیجلە]] و فوراتەوە. ئەگەر ھێرشێک سەرکەوتوو بوایە، دۆڕاوەکە بە درێژایی ھێڵی ڕووبارەکە بۆ پێگە ئامادەکراوەکانی دوورتر دەکشایەوە. بەدەستھێنانی سەرکەوتنێکی گونجاو قورس بوو. بۆ ھەوڵدان بۆ شکاندنی شێوازە باوەکە، ٣٠٠ لۆریی [[فۆرد]]، پاتریی ٨ی ماتۆڕی زرێپۆشی سووکی [[سوپای چەکدارەکان]] [[ئۆتۆمبێلی زرێپۆش (سەربازی)|(ئۆتۆمبێلە زرێپۆشەکان)]]، و [[لیوای ١١ی سوارەی ھیندستان|لیوای ١١ی سوارە]] دران بە فیرقەی ١٥ی ھیندستان. ھێزێکی بەربەستی جوڵاو بە بەکارھێنانی پیادەی فیرقەکە لە ناو لۆرییەکان، ئۆتۆمبێلە زرێپۆشەکان، لیوای سوارە، و یەکێک لە پاترییەکانی تۆپخانەی فیرقەکە کە بە دوو ئەوەندەی ژمارەی ئاسایی ئەسپ ئامادەکرابوو، پێکھێنرا.

دواتر ئەم ھێزە جوڵاوە بۆ ڕێپێوانێکی بەرفراوانی دەورەدان لە دەوری خان بەغدادی نێردرا، و لە پشتی پێگە عوسمانییەکاندا جێگیر بوون. دواتر بەشەکەی تری فیرقەکە بە شێوازێکی ئاسایی لە پێشەوە ھێرشیان کرد، و عوسمانییەکان لە شارۆچکەکە کشانەوە. پاشان بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو تووشی ھێزە بەربەستەکە بوون، و ڕێکخستنیان بە خێرایی تێکچوو. تەواوی ھێزەکە کە نزیکەی ٥،٠٠٠ پیاو بوون، بە دیل گیران.

پاشان ھێزە جووڵاوەکە بۆ دوورتر بەرەو سەرێی فورات و بۆ ئەو ئاراستەیەی کە عوسمانییەکان پێشبینی کشانەوەیان بۆ دەکرد، نێردرا. فەرماندەی عوسمانی [[مستەفا کەمال بەگ]] بڕیاری دا کشانەوەی ھێزەکانی بەرەو باکوور ڕێکبخات. ٤٦ میل دوورتر بەرەو سەرێ، نیشتەجێگەی عانە ھەبوو. لێرە بنکەی سەرەکیی دابینکردنی عوسمانییەکان بوو، کە ئێستا لەگەڵ ھەندێک ئەفسەری پلەبەرزی ئەڵمانی کە سەر بە [[سوپای عوسمانی (١٨٦١–١٩٢٢)|سوپای عوسمانی]] بوون، دەستی بەسەردا گیرا. بەڵام ھێزە سەرەکییەکەی عوسمانی لەژێر فەرماندەیی [[مستەفا کەمال پاشا]]دا توانییان بە سەرکەوتوویی بەرەو باکووری دوورتر بکشێنەوە و لە دەستگیرکردن ڕزگاریان بێت.

ئەمە کۆتا ھێرش بوو لە بەرەی فورات. لادانی گواستنەوە بۆ [[دەنستەرفۆرس]] لە ماوەی ھاویندا بووە ھۆی ئەوەی فەرماندەی گشتیی گۆڕەپانی میزۆپۆتامیا، سێر [[ویلیام مارشاڵ (ئەفسەری سوپای بریتانیا)|ویلیام مارشاڵ]]، پێشڕەوییەکان تەنھا بۆ بەرەی دیجلە سنووردار بکات. کاتێک [[ئاگربەستی موودرۆس|ئاگربەست]] لە ١ی تشرینی دووەمی ١٩١٨دا ڕاگەیەندرا، فیرقەی ١٥ی ھیندستان لە خوارووی ڕووبارەکە لە [[فەلووجە]] بوون.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
* Perry, F.W. (1993). ''History of the Great War: Order of Battle of Divisions: Indian Army Divisions Pt. 5B''. Ray Westlake Books. {{ISBN|1-871167-23-X}}
* Moberly, F.J. (1923). ''Official History of the War: Mesopotamia Campaign'', Imperial War Museum. {{ISBN|1-870423-30-5}}
* Barker, A.J. (1967). ''The Neglected War: Mesopotamia 1914-18'', Faber and Faber. {{ISBN|0-571-08020-0}}
{{پۆلی کۆمنز|Action of Khan Baghdadi}}
{{شریتی دەروازە|شەڕ|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عێراق|شانشینی یەکگرتوو|ھیندستان}}

[[پۆل:ململانێکانی ١٩١٨]]</text>
      <sha1>0eue5952wv95rlhtncw3w780mjcd8yc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574903</id>
      <parentid>1574891</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:01:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}}</comment>
      <origin>1574903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5356" sha1="cxldljtl3lzj3yklxqbqc1ll80xomq4" xml:space="preserve">{{چەند کێشەیەک|
{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
}}
{{Databox}}
'''کردەوەی خان بەغدادی''' پێکدادانێک بوو لە کاتی [[ھەڵمەتی مێزۆپۆتامیا]] لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا.
==خان بەغدادی==
فیرقەی ١٥ی ھیندستان لە ساڵی ١٩١٧ەوە لە [[ڕەمادی]] مابووەوە لە کاتی [[شەڕی ڕەمادی (١٩١٧)|گرتنی شارۆچکەکە]] لە ئەیلوولی ١٩١٧دا. لە ٩ی ئازاری ١٩١٨دا، پێشڕەویی کرد و شارۆچکەی [[ھیت]]ی لە سەرکەوتنێکی بێ خوێنڕشتندا داگیر کرد، کە ھێزە عوسمانییەکان بەبێ تەقەکردنی یەک فیشەک چۆڵیان کرد.

ئامانجی دواتر لە کەناری [[فورات]] شارۆچکەی [[خان بەغدادی]] بوو. زۆربەی شەڕەکان لە [[عێراقی عوسمانی]] پەیوەست بوون بە ڕووبارەکانی [[دیجلە]] و فوراتەوە. ئەگەر ھێرشێک سەرکەوتوو بوایە، دۆڕاوەکە بە درێژایی ھێڵی ڕووبارەکە بۆ پێگە ئامادەکراوەکانی دوورتر دەکشایەوە. بەدەستھێنانی سەرکەوتنێکی گونجاو قورس بوو. بۆ ھەوڵدان بۆ شکاندنی شێوازە باوەکە، ٣٠٠ لۆریی [[فۆرد]]، پاتریی ٨ی ماتۆڕی زرێپۆشی سووکی [[سوپای چەکدارەکان]] [[ئۆتۆمبێلی زرێپۆش (سەربازی)|(ئۆتۆمبێلە زرێپۆشەکان)]]، و [[لیوای ١١ی سوارەی ھیندستان|لیوای ١١ی سوارە]] دران بە فیرقەی ١٥ی ھیندستان. ھێزێکی بەربەستی جوڵاو بە بەکارھێنانی پیادەی فیرقەکە لە ناو لۆرییەکان، ئۆتۆمبێلە زرێپۆشەکان، لیوای سوارە، و یەکێک لە پاترییەکانی تۆپخانەی فیرقەکە کە بە دوو ئەوەندەی ژمارەی ئاسایی ئەسپ ئامادەکرابوو، پێکھێنرا.

دواتر ئەم ھێزە جوڵاوە بۆ ڕێپێوانێکی بەرفراوانی دەورەدان لە دەوری خان بەغدادی نێردرا، و لە پشتی پێگە عوسمانییەکاندا جێگیر بوون. دواتر بەشەکەی تری فیرقەکە بە شێوازێکی ئاسایی لە پێشەوە ھێرشیان کرد، و عوسمانییەکان لە شارۆچکەکە کشانەوە. پاشان بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو تووشی ھێزە بەربەستەکە بوون، و ڕێکخستنیان بە خێرایی تێکچوو. تەواوی ھێزەکە کە نزیکەی ٥،٠٠٠ پیاو بوون، بە دیل گیران.

پاشان ھێزە جووڵاوەکە بۆ دوورتر بەرەو سەرێی فورات و بۆ ئەو ئاراستەیەی کە عوسمانییەکان پێشبینی کشانەوەیان بۆ دەکرد، نێردرا. فەرماندەی عوسمانی [[مستەفا کەمال بەگ]] بڕیاری دا کشانەوەی ھێزەکانی بەرەو باکوور ڕێکبخات. ٤٦ میل دوورتر بەرەو سەرێ، نیشتەجێگەی عانە ھەبوو. لێرە بنکەی سەرەکیی دابینکردنی عوسمانییەکان بوو، کە ئێستا لەگەڵ ھەندێک ئەفسەری پلەبەرزی ئەڵمانی کە سەر بە [[سوپای عوسمانی (١٨٦١–١٩٢٢)|سوپای عوسمانی]] بوون، دەستی بەسەردا گیرا. بەڵام ھێزە سەرەکییەکەی عوسمانی لەژێر فەرماندەیی [[مستەفا کەمال پاشا]]دا توانییان بە سەرکەوتوویی بەرەو باکووری دوورتر بکشێنەوە و لە دەستگیرکردن ڕزگاریان بێت.

ئەمە کۆتا ھێرش بوو لە بەرەی فورات. لادانی گواستنەوە بۆ [[دەنستەرفۆرس]] لە ماوەی ھاویندا بووە ھۆی ئەوەی فەرماندەی گشتیی گۆڕەپانی میزۆپۆتامیا، سێر [[ویلیام مارشاڵ (ئەفسەری سوپای بریتانیا)|ویلیام مارشاڵ]]، پێشڕەوییەکان تەنھا بۆ بەرەی دیجلە سنووردار بکات. کاتێک [[ئاگربەستی موودرۆس|ئاگربەست]] لە ١ی تشرینی دووەمی ١٩١٨دا ڕاگەیەندرا، فیرقەی ١٥ی ھیندستان لە خوارووی ڕووبارەکە لە [[فەلووجە]] بوون.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
* Perry, F.W. (1993). ''History of the Great War: Order of Battle of Divisions: Indian Army Divisions Pt. 5B''. Ray Westlake Books. {{ISBN|1-871167-23-X}}
* Moberly, F.J. (1923). ''Official History of the War: Mesopotamia Campaign'', Imperial War Museum. {{ISBN|1-870423-30-5}}
* Barker, A.J. (1967). ''The Neglected War: Mesopotamia 1914-18'', Faber and Faber. {{ISBN|0-571-08020-0}}
{{پۆلی کۆمنز|Action of Khan Baghdadi}}
{{شریتی دەروازە|شەڕ|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عێراق|شانشینی یەکگرتوو|ھیندستان}}

[[پۆل:ململانێکانی ١٩١٨]]</text>
      <sha1>cxldljtl3lzj3yklxqbqc1ll80xomq4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ھورمزدی دووەم</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294433</id>
    <revision>
      <id>1574882</id>
      <parentid>1574833</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T16:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Hormizd II}}</comment>
      <origin>1574882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5113" sha1="t8ipwc75re4gcngnexrzqe59g5xwtv7" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''ھورمزدی دووەم''' (ھەروەھا دەنووسرێت '''ھورموزد''' یان '''ئوھرمازد'''؛ {{Langx|pal|𐭠𐭥𐭧𐭥𐭬𐭦𐭣}}) [[شا]]یەک بوو لە [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]]. شەش ساڵ و پێنج مانگ حوکمڕانی کردووە، لە ساڵی ٣٠٣ تا ٣٠٩ز. کوڕ و جێنشینی [[نەرسە]] (٢٩٣–٣٠٣ز)  بوو.

لە ماوەی دەسەڵاتیدا، [[شانشینی ئەرمەنستان (سەردەمی کۆن)|شانشینی ئەرمەنستان]] لەژێر دەسەڵاتی [[تیرداتی سێیەمی ئەرمەنستان|تیرداتی سێیەم]]دا [[مەسیحییەت]]ی وەک ئایینی فەرمیی خۆی وەرگرت، بەمەش دەستی لە میراتە کۆنە [[زەردەشتی|زەردەشتییەکەی]] ھەڵگرت کە لەگەڵ ئێرانی ساسانیدا ھەیبوو. سەردەمی دەسەڵاتی ھورمزدی دووەم ھەروەھا بە پشێویی ناوخۆیی دیاری کرابوو، کە ئەو توانی بە سەرکەوتوویی مامەڵەیان لەگەڵ بکات. ھورمزدی دووەم ھەروەھا لە ھەوڵەکانیدا لە ڕۆژاوا سەرکەوتوو بوو، بە شکستپێھێنان و کوشتنی پاشای [[غەسانییەکان]] لە [[سووریا (ناوچە)|سووریا]]. بەڵام دەسەڵاتەکەی بەھۆی پیلانی خانەدانە ئێرانییەکانەوە کورتکرایەوە، کە لە شوێنێکی دوورەپەرێزدا کوشتیان.

لەلایەن کوڕەکەیەوە [[ئادوور نارسی]] شوێنی گیرایەوە، کە ئەویش دوای چەند مانگێک لە دەسەڵاتداری لەلایەن خانەدانەکانەوە کوژرا. لە جیاتی ئەوە، کوڕە شیرەخۆرەکەی ھورمزدی دووەم، [[شاپووری دووەم]]یان لەسەر تەخت دانا.

== ڕەگناسی ==
ناوی ھورمزد (ھەروەھا بە «ئوھورمەزد»، «ھورمۆزد» دەنووسرێت) وەشانی [[پاڵەوی|فارسیی ناوەڕاست]]ی ناوی خودای باڵایە لە [[زەردەشتی]]دا، کە لە [[ئاڤێستا]]دا بە [[ئەھورامەزدا]] ناسراوە.{{sfn|Shayegan|2004|pp=462–464}} ھاوتا [[فارسیی کۆن]]ەکەی {{Lang|peo-Latn|ئەورامەزدا}}یە، لەکاتێکدا وەرگێڕانی پیتیی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]]یەکەی «ھۆرمیسداس»ە.{{sfn|Shayegan|2004|pp=462–464}}{{sfn|Vevaina|Canepa|2018|page=1110}} ناوەکە لە [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]]دا وەک {{Lang|hy-Latn|ئۆرمیزد}} و لە [[زمانی گورجی|گورجی]]دا وەک {{Lang|ka-Latn|ئورمیزد}} ھاتووە.{{sfn|Schmitt|Bailey|1986|pages=445–465}}{{sfn|Rapp|2014|pages=341–343}}

==جێنشینی==
دوای مردنی ھورمزد، کوڕە گەورەکەی [[ئادوور نارسی]] شوێنی گرتەوە، کە دوای ماوەیەکی کورت لە دەسەڵاتداری کە چەند مانگێکی خایاند، لەلایەن ھەندێک لە خانەدانەکانی ئیمپراتۆرییەتەکەوە کوژرا.{{sfn|Tafazzoli|1983|p=477}} پاشان دووەمیان کوێر کرد،{{sfn|Al-Tabari|1985–2007|loc=v. 5: p. 50}} و سێیەمیان بەند کرد ([[ھورمزد (کۆنستانتینۆپل)|ھورمزد]]، کە دواتر بۆ ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم ھەڵات).{{sfn|Shahbazi|2004b|pp=461–462}} تەختەکە بۆ منداڵە لەدایک نەبووەکەی ھاوسەری ھورمزدی دووەم، ئیفرا ھورمزد، پارێزرا کە شاپووری دووەم بوو. شاپووری دووەم وەک باس دەکرێت تاقە پاشا بووە لە مێژوودا کە [[منداڵدان|لە ناو منداڵداندا]] تاجی لەسەر نراوە، چونکە ئەفسانەکە دەڵێت تاجەکە لەسەر سکی دایکی دانراوە کاتێک دووگیان بووە.{{sfn|Daryaee|2014|p=16}} بەڵام بە گوێرەی شەھبازی، دوورە لە ڕاستی کە شاپوور وەک پاشا تاجی لەسەر نرابێت کاتێک ھێشتا لە سکی دایکیدا بووە، چونکە خانەدانەکان نەدەبوو ڕەگەزی ئەو لەو کاتەدا بزانن. ئەو زیاتر دەڵێت شاپوور چل ڕۆژ دوای مردنی باوکی لەدایک بووە، و خانەدانەکان ئادور نارسییان کوشتووە و تاجیان لەسەر شاپووری دووەم ناوە تا کۆنترۆڵی زیاتری ئیمپراتۆرییەتەکە بەدەستبھێنن، کە توانییان ئەوە بکەن تا [[شاپووری دووەم]] گەیشتە تەمەنی پێگەییشتنی لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا.{{sfn|Al-Tabari|1985–2007|loc=v. 5: p. 50}}

== سەرچاوەکان ==
{{پۆلی کۆمنز|Hormizd II}}

[[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٣یەم]]
[[پۆل:مردووانی ٣٠٩]]</text>
      <sha1>t8ipwc75re4gcngnexrzqe59g5xwtv7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574893</id>
      <parentid>1574882</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T17:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:مێژوو|مێژوو]]، [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]] و [[دەروازە:ئێران|ئێران]]</comment>
      <origin>1574893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5182" sha1="h1rzfuoxp7ehp4yydnkd44o73k1bye5" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''ھورمزدی دووەم''' (ھەروەھا دەنووسرێت '''ھورموزد''' یان '''ئوھرمازد'''؛ {{Langx|pal|𐭠𐭥𐭧𐭥𐭬𐭦𐭣}}) [[شا]]یەک بوو لە [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]]. شەش ساڵ و پێنج مانگ حوکمڕانی کردووە، لە ساڵی ٣٠٣ تا ٣٠٩ز. کوڕ و جێنشینی [[نەرسە]] (٢٩٣–٣٠٣ز)  بوو.

لە ماوەی دەسەڵاتیدا، [[شانشینی ئەرمەنستان (سەردەمی کۆن)|شانشینی ئەرمەنستان]] لەژێر دەسەڵاتی [[تیرداتی سێیەمی ئەرمەنستان|تیرداتی سێیەم]]دا [[مەسیحییەت]]ی وەک ئایینی فەرمیی خۆی وەرگرت، بەمەش دەستی لە میراتە کۆنە [[زەردەشتی|زەردەشتییەکەی]] ھەڵگرت کە لەگەڵ ئێرانی ساسانیدا ھەیبوو. سەردەمی دەسەڵاتی ھورمزدی دووەم ھەروەھا بە پشێویی ناوخۆیی دیاری کرابوو، کە ئەو توانی بە سەرکەوتوویی مامەڵەیان لەگەڵ بکات. ھورمزدی دووەم ھەروەھا لە ھەوڵەکانیدا لە ڕۆژاوا سەرکەوتوو بوو، بە شکستپێھێنان و کوشتنی پاشای [[غەسانییەکان]] لە [[سووریا (ناوچە)|سووریا]]. بەڵام دەسەڵاتەکەی بەھۆی پیلانی خانەدانە ئێرانییەکانەوە کورتکرایەوە، کە لە شوێنێکی دوورەپەرێزدا کوشتیان.

لەلایەن کوڕەکەیەوە [[ئادوور نارسی]] شوێنی گیرایەوە، کە ئەویش دوای چەند مانگێک لە دەسەڵاتداری لەلایەن خانەدانەکانەوە کوژرا. لە جیاتی ئەوە، کوڕە شیرەخۆرەکەی ھورمزدی دووەم، [[شاپووری دووەم]]یان لەسەر تەخت دانا.

== ڕەگناسی ==
ناوی ھورمزد (ھەروەھا بە «ئوھورمەزد»، «ھورمۆزد» دەنووسرێت) وەشانی [[پاڵەوی|فارسیی ناوەڕاست]]ی ناوی خودای باڵایە لە [[زەردەشتی]]دا، کە لە [[ئاڤێستا]]دا بە [[ئەھورامەزدا]] ناسراوە.{{sfn|Shayegan|2004|pp=462–464}} ھاوتا [[فارسیی کۆن]]ەکەی {{Lang|peo-Latn|ئەورامەزدا}}یە، لەکاتێکدا وەرگێڕانی پیتیی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]]یەکەی «ھۆرمیسداس»ە.{{sfn|Shayegan|2004|pp=462–464}}{{sfn|Vevaina|Canepa|2018|page=1110}} ناوەکە لە [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]]دا وەک {{Lang|hy-Latn|ئۆرمیزد}} و لە [[زمانی گورجی|گورجی]]دا وەک {{Lang|ka-Latn|ئورمیزد}} ھاتووە.{{sfn|Schmitt|Bailey|1986|pages=445–465}}{{sfn|Rapp|2014|pages=341–343}}

==جێنشینی==
دوای مردنی ھورمزد، کوڕە گەورەکەی [[ئادوور نارسی]] شوێنی گرتەوە، کە دوای ماوەیەکی کورت لە دەسەڵاتداری کە چەند مانگێکی خایاند، لەلایەن ھەندێک لە خانەدانەکانی ئیمپراتۆرییەتەکەوە کوژرا.{{sfn|Tafazzoli|1983|p=477}} پاشان دووەمیان کوێر کرد،{{sfn|Al-Tabari|1985–2007|loc=v. 5: p. 50}} و سێیەمیان بەند کرد ([[ھورمزد (کۆنستانتینۆپل)|ھورمزد]]، کە دواتر بۆ ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم ھەڵات).{{sfn|Shahbazi|2004b|pp=461–462}} تەختەکە بۆ منداڵە لەدایک نەبووەکەی ھاوسەری ھورمزدی دووەم، ئیفرا ھورمزد، پارێزرا کە شاپووری دووەم بوو. شاپووری دووەم وەک باس دەکرێت تاقە پاشا بووە لە مێژوودا کە [[منداڵدان|لە ناو منداڵداندا]] تاجی لەسەر نراوە، چونکە ئەفسانەکە دەڵێت تاجەکە لەسەر سکی دایکی دانراوە کاتێک دووگیان بووە.{{sfn|Daryaee|2014|p=16}} بەڵام بە گوێرەی شەھبازی، دوورە لە ڕاستی کە شاپوور وەک پاشا تاجی لەسەر نرابێت کاتێک ھێشتا لە سکی دایکیدا بووە، چونکە خانەدانەکان نەدەبوو ڕەگەزی ئەو لەو کاتەدا بزانن. ئەو زیاتر دەڵێت شاپوور چل ڕۆژ دوای مردنی باوکی لەدایک بووە، و خانەدانەکان ئادور نارسییان کوشتووە و تاجیان لەسەر شاپووری دووەم ناوە تا کۆنترۆڵی زیاتری ئیمپراتۆرییەتەکە بەدەستبھێنن، کە توانییان ئەوە بکەن تا [[شاپووری دووەم]] گەیشتە تەمەنی پێگەییشتنی لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا.{{sfn|Al-Tabari|1985–2007|loc=v. 5: p. 50}}

== سەرچاوەکان ==
{{پۆلی کۆمنز|Hormizd II}}
{{شریتی دەروازە|مێژوو|ژیاننامە|ئێران}}

[[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٣یەم]]
[[پۆل:مردووانی ٣٠٩]]</text>
      <sha1>h1rzfuoxp7ehp4yydnkd44o73k1bye5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574901</id>
      <parentid>1574893</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:01:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}</comment>
      <origin>1574901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5240" sha1="f3znwq4e63br0j2en2qgn6k12t03i41" xml:space="preserve">{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{Databox}}
'''ھورمزدی دووەم''' (ھەروەھا دەنووسرێت '''ھورموزد''' یان '''ئوھرمازد'''؛ {{Langx|pal|𐭠𐭥𐭧𐭥𐭬𐭦𐭣}}) [[شا]]یەک بوو لە [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]]. شەش ساڵ و پێنج مانگ حوکمڕانی کردووە، لە ساڵی ٣٠٣ تا ٣٠٩ز. کوڕ و جێنشینی [[نەرسە]] (٢٩٣–٣٠٣ز)  بوو.

لە ماوەی دەسەڵاتیدا، [[شانشینی ئەرمەنستان (سەردەمی کۆن)|شانشینی ئەرمەنستان]] لەژێر دەسەڵاتی [[تیرداتی سێیەمی ئەرمەنستان|تیرداتی سێیەم]]دا [[مەسیحییەت]]ی وەک ئایینی فەرمیی خۆی وەرگرت، بەمەش دەستی لە میراتە کۆنە [[زەردەشتی|زەردەشتییەکەی]] ھەڵگرت کە لەگەڵ ئێرانی ساسانیدا ھەیبوو. سەردەمی دەسەڵاتی ھورمزدی دووەم ھەروەھا بە پشێویی ناوخۆیی دیاری کرابوو، کە ئەو توانی بە سەرکەوتوویی مامەڵەیان لەگەڵ بکات. ھورمزدی دووەم ھەروەھا لە ھەوڵەکانیدا لە ڕۆژاوا سەرکەوتوو بوو، بە شکستپێھێنان و کوشتنی پاشای [[غەسانییەکان]] لە [[سووریا (ناوچە)|سووریا]]. بەڵام دەسەڵاتەکەی بەھۆی پیلانی خانەدانە ئێرانییەکانەوە کورتکرایەوە، کە لە شوێنێکی دوورەپەرێزدا کوشتیان.

لەلایەن کوڕەکەیەوە [[ئادوور نارسی]] شوێنی گیرایەوە، کە ئەویش دوای چەند مانگێک لە دەسەڵاتداری لەلایەن خانەدانەکانەوە کوژرا. لە جیاتی ئەوە، کوڕە شیرەخۆرەکەی ھورمزدی دووەم، [[شاپووری دووەم]]یان لەسەر تەخت دانا.

== ڕەگناسی ==
ناوی ھورمزد (ھەروەھا بە «ئوھورمەزد»، «ھورمۆزد» دەنووسرێت) وەشانی [[پاڵەوی|فارسیی ناوەڕاست]]ی ناوی خودای باڵایە لە [[زەردەشتی]]دا، کە لە [[ئاڤێستا]]دا بە [[ئەھورامەزدا]] ناسراوە.{{sfn|Shayegan|2004|pp=462–464}} ھاوتا [[فارسیی کۆن]]ەکەی {{Lang|peo-Latn|ئەورامەزدا}}یە، لەکاتێکدا وەرگێڕانی پیتیی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]]یەکەی «ھۆرمیسداس»ە.{{sfn|Shayegan|2004|pp=462–464}}{{sfn|Vevaina|Canepa|2018|page=1110}} ناوەکە لە [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]]دا وەک {{Lang|hy-Latn|ئۆرمیزد}} و لە [[زمانی گورجی|گورجی]]دا وەک {{Lang|ka-Latn|ئورمیزد}} ھاتووە.{{sfn|Schmitt|Bailey|1986|pages=445–465}}{{sfn|Rapp|2014|pages=341–343}}

==جێنشینی==
دوای مردنی ھورمزد، کوڕە گەورەکەی [[ئادوور نارسی]] شوێنی گرتەوە، کە دوای ماوەیەکی کورت لە دەسەڵاتداری کە چەند مانگێکی خایاند، لەلایەن ھەندێک لە خانەدانەکانی ئیمپراتۆرییەتەکەوە کوژرا.{{sfn|Tafazzoli|1983|p=477}} پاشان دووەمیان کوێر کرد،{{sfn|Al-Tabari|1985–2007|loc=v. 5: p. 50}} و سێیەمیان بەند کرد ([[ھورمزد (کۆنستانتینۆپل)|ھورمزد]]، کە دواتر بۆ ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم ھەڵات).{{sfn|Shahbazi|2004b|pp=461–462}} تەختەکە بۆ منداڵە لەدایک نەبووەکەی ھاوسەری ھورمزدی دووەم، ئیفرا ھورمزد، پارێزرا کە شاپووری دووەم بوو. شاپووری دووەم وەک باس دەکرێت تاقە پاشا بووە لە مێژوودا کە [[منداڵدان|لە ناو منداڵداندا]] تاجی لەسەر نراوە، چونکە ئەفسانەکە دەڵێت تاجەکە لەسەر سکی دایکی دانراوە کاتێک دووگیان بووە.{{sfn|Daryaee|2014|p=16}} بەڵام بە گوێرەی شەھبازی، دوورە لە ڕاستی کە شاپوور وەک پاشا تاجی لەسەر نرابێت کاتێک ھێشتا لە سکی دایکیدا بووە، چونکە خانەدانەکان نەدەبوو ڕەگەزی ئەو لەو کاتەدا بزانن. ئەو زیاتر دەڵێت شاپوور چل ڕۆژ دوای مردنی باوکی لەدایک بووە، و خانەدانەکان ئادور نارسییان کوشتووە و تاجیان لەسەر شاپووری دووەم ناوە تا کۆنترۆڵی زیاتری ئیمپراتۆرییەتەکە بەدەستبھێنن، کە توانییان ئەوە بکەن تا [[شاپووری دووەم]] گەیشتە تەمەنی پێگەییشتنی لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا.{{sfn|Al-Tabari|1985–2007|loc=v. 5: p. 50}}

== سەرچاوەکان ==
{{پۆلی کۆمنز|Hormizd II}}
{{شریتی دەروازە|مێژوو|ژیاننامە|ئێران}}

[[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٣یەم]]
[[پۆل:مردووانی ٣٠٩]]</text>
      <sha1>f3znwq4e63br0j2en2qgn6k12t03i41</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نەرسە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294435</id>
    <revision>
      <id>1574883</id>
      <parentid>1574832</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T16:02:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Narseh}}</comment>
      <origin>1574883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8996" sha1="pxk8wh1kchspzrf4i04pacwijk36855" xml:space="preserve">{{Databox}}'''نەرسە''' یان '''نارسە''' (ھەروەھا دەنووسرێت '''نەرسیس''' یان '''نەرسیووس'''؛ {{Langx|pal|𐭭𐭥𐭮𐭧𐭩}}) حەوتەمین [[شاھەنشا|شاھەنشای]] [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ئێرانی ساسانی]] بووە لە ساڵی ٢٩٣ تا ٣٠٣. کوڕی بچووکی شاپووری یەکەم (٢٤٠–٢٧٠). لە سەردەمی باوکیدا وەک پارێزگاری [[ساکاستانی (پارێزگای ساسانی)|ساکاستانی]]، [[ھیند (پارێزگای ساسانی)|ھیند]] و [[تووران (ساتراپی)|تووران]] خزمەتی کردووە. لە کۆتاییدا کوڕەکەی [[ھورمزدی یەکەم]] (٢٧٠–٢٧١) بوو بە جێگرەوەی شاپووری یەکەم، کە دوای ساڵێک لە فەرمانڕەوایی کۆچی دوایی کرد. کوڕە گەورەکەی شاپووری یەکەم [[بەھرامی یەکەم]]، کە باوکی ھەرگیز وەک کاندیدێک بۆ جێگرتنەوەی تەختەکە لەبەرچاوی نەگرتبوو، بە یارمەتی قەشەی بەتوانای زەردەشتی [[کارتیر]] سەرکەوت بۆ سەر تەخت. پاشان لەگەڵ نارسە ڕێککەوت کە دەستبەرداری مافی خۆی بۆ تەختەکە بێت لە بەرامبەر پارێزگاری پارێزگای گرنگی سنووری [[ئەرمەنستانی ساسانی|ئەرمەنستان]]، کە ھۆکارێکی بەردەوامی شەڕی نێوان ئیمپراتۆریەتییەکانی ڕۆم و ساسانی بوو. نارسە نازناوی «وازورگ شاھ ئارمینان» («شای گەورەی ئەرمەنستان»)ی ھەبوو، کە لە سەرەتای سەردەمی ساسانییەکاندا لەلایەن میراتگری تەختەوە بەکاردەھێنرا. سەرەڕای ئەوەش، نارسە بە ئەگەرێکی زۆرەوە ھێشتا وەک زەوتکارێک سەیری بەھرامی یەکەمی دەکرد.

جێنشینی کوڕی بەھرامی یەکەم، [[بەھرامی دووەم]] (٢٧٤–٢٩٣) وادیارە بەبێ ھیچ کێشەیەک ڕوویداوە. دوای مردنی بەھرامی دووەم لە ٢٩٣، کوڕەکەی [[بەھرامی سێیەم]] بەبێ ویستی خۆی لەلایەن خانەدانێک بە ناوی وەھنام تاجی لەسەر نرا. باقی خانەدانەکان پشتگیرییان لە پاشایەتی بەھرامی سێیەم نەکرد، و داوایان لە نارسە کرد لە جیاتی ئەو حوکمڕانی بکات. لە کۆتاییدا بەھرامی سێیەم وەک شا دەستی کێشایەوە، وەھنامیش لەسێدارە درا. نارسە یەکەم فەرمانڕەوای ساسانی بوو کە وەک شازادەی جێنشین سەرنەکەوێتە سەر تەخت. بارودۆخی دەسەڵات گرتنە دەستی لە [[نەخشەبەردینی پایکولی]]دا بە وردی باس کراوە، کە وەک «ڕێس گێستای دیڤی ئۆگوستی»ی خۆی و بۆ شەرعیەتدان بە دەسەڵاتەکەی دروستی کردووە.{{sfn|Weber|2012|p=154}}

سێ ساڵ دوای ھاتنە سەرکاری نارسە، جارێکی دیکە شەڕ لە نێوان ساسانییەکان و ڕۆمەکاندا ھەڵگیرسا. لە ٢٩٦ یان ٢٩٧، ھێزەکانی نارسە شکستیان بە ھێزەکانی [[گالێریۆس]] ھێنا لە [[شەڕی کارای (٢٩٦)|شەڕی کارای]]. بەڵام ساڵی دواتر، نارسە لە [[شەڕی ساتالا (٢٩٨)|ساتالا]] دووچاری شکستێکی گەورە بوو؛ ژن، منداڵ و زۆرێک لە خانەدانە ئێرانییەکان وەک دیلی شەڕ گیران. بەھۆی ئەم شکستە شەرمەزارکەرەوە، نارسە ناچار بوو پەیماننامەیەکی ئاشتی کە ڕۆمەکان دیارییان کردبوو قبووڵ بکات، و چەند ناوچەیەکی لە سنووری ساسانی-ڕۆم پێ بەخشین.

نارسە بەھۆی گەڕانەوەی بۆ سیاسەتی لێبوردەیی ئایینی باوکی بەناوبانگە.{{sfn|Shahbazi|2005}}

== ناو ==
ناوی نارسە لە [[زمانە ئێرانییەکان#ئێرانیی کۆن|ئێرانیی کۆن]] و لە [[ناوی تیۆفۆریک]]ی «naryasa(n)ha-» سەرچاوە دەگرێت، کە بە واتای «ستایشی پیاوان» دێت. ناوی نارسە بە شێوەی «nrshy» لە [[فارسی ناوەڕاست|فارسیی ناوەڕاست]] و «nryshw» لە [[زمانی پارتی|پارتی]] لەسەر [[نەخشەبەردینی پایکوولی]] و [[نەقشی ڕۆستەم]] تۆمار کراوە.{{sfn|Weber|2016}} وەشانی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]] ناوەکەشی لە نەخشەبەردینەکاندا وەک «Narsaiēs» یان «Narsaios» تۆمار کراوە. بەڵام سەرچاوە یۆنانییەکانی دیکە بە گشتی ناوەکەی بە «Narsēs» دەنووسن.{{sfn|Weber|2016}} ناوی نارسە لە زمانەکانی دیکەدا بەم شێوەیەیە: {{langx|la|Narseus}}؛ [[زمانی سوریانی|سوریانی]] ܢܪܣܝ «Nrsy»؛ {{langx|ar|نرسي}} «نارسی»؛ [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]]: «Nerseh»؛ [[زمانی قیبتی|قیبتی]]: «Narsaph»، ھەروەھا «Narseos».{{sfn|Weber|2016}}

== ژیانی پێشینە و پارێزگاری ==
وادیارە نەرسە بچووکترین کوڕی [[شاپووری یەکەم]] بووە، و لە نێوان ٢٢٨ و ٢٣٣ لە سەردەمی فەرمانڕەوایی باپیرەی [[ئەردەشێر بابەکان|ئەردەشێری یەکەم]] (٢٢٤–٢٤٢) لەدایکبووە.{{sfn|Weber|2016}} نەرسە لە نەخشەبەردینەیەکدا لەلایەن باوکی شاپووری یەکەمەوە وەک پارێزگاری پارێزگاکانی ڕۆژھەڵاتی ساسانی [[ھیند (پارێزگای ساسانی)|ھیند]]، [[ساکاستانی (پارێزگای ساسانی)|ساکاستانی]] و [[تووران (ساتراپی)|تووران]] ناوی ھاتووە. لە ماوەی کارکردنیدا وەک پارێزگار، بەپێی ڕاپۆرتەکان ڕۆڵێکی گرنگی لە کاروباری بەشی ڕۆژھەڵاتی ئیمپراتۆریەتەکەدا ھەبووە.{{sfn|Weber|2016}} شاپووری یەکەم لە ٢٧٠ کۆچی دوایی کرد، و [[ھورمزدی یەکەم]] بوو بە جێگرەوەی، کە حوکمڕانییەکەی بەھۆی مردنییەوە تەنھا یەک ساڵی خایاند. [[بەھرامی یەکەم]]ی برای گەورەی نارسە، کە ھەرگیز لەلایەن باوکیانەوە وەک کاندیدێک بۆ جێنشینی تەختەکە لەبەرچاو نەگیرابوو، پێدەچێت بەھۆی ئەوەوە بێت کە دایکی لە ڕەچەڵەکێکی نزم بووە، بە یارمەتی قەشەی بەتوانای [[زەردەشتی]] [[کارتیر]] سەرکەوت بۆ سەر تەخت.{{sfn|Shahbazi|1988|pp=514–522}}

پاشان لەگەڵ نارسە ڕێککەوت کە دەستبەرداری مافی خۆی بۆ تەختەکە بێت لە بەرامبەر پارێزگاریی پارێزگای گرنگی سنووری [[ئەرمەنستانی ساسانی|ئەرمەنستان]]، کە بەردەوام سەرچاوەی شەڕی نێوان ئیمپراتۆریەتییەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ڕۆم]] و ساسانی بوو.{{sfn|Weber|2016}} نارسە خاوەنی نازناوی «وازورگ شاھ ئارمینان» («شای گەورەی ئەرمەنستان») بوو، کە لەلایەن میراتگری تەختەوە بەکاردەھێنرا.{{sfn|Daryaee|2014|p=11}} سەرەڕای ئەوەش، نارسە بە ئەگەرێکی زۆرەوە ھێشتا وەک زەوتکارێک سەیری بەھرامی یەکەمی دەکرد.{{sfn|Shahbazi|1988|pp=514–522}} بەڵام حوکمڕانی بەھرامی یەکەم کورتی خایاند، و لە ئەیلوولی ٢٧٤ بە مردنی کۆتایی ھات.{{sfn|Shahbazi|1988|pp=514–522}} کوڕەکەی [[بەھرامی دووەم]] وەک شا بوو بە جێگرەوەی، وادیارە بەبێ ھیچ کێشەیەک؛ ڕەنگە کارتیر یارمەتی دابێت بۆ ئەوەی لە جیاتی نارسە بچێتە سەر تەخت.{{sfn|Daryaee|2014|pp=10-11}}{{sfn|Weber|2012|p=153}}{{sfn|Skjærvø|2011|pp=608-628}} ئەمەش بە ئەگەرێکی زۆرەوە نارسەی بێزار کرد، کە چەندین جار لە جێنشینی پشتگوێ خرابوو.{{sfn|Daryaee|2014|p=11}}

== سەرچاوەکان ==
{{پۆلی کۆمنز|Narseh}}

[[پۆل:مردووانی ٣٠٣]]
[[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٣یەم]]</text>
      <sha1>pxk8wh1kchspzrf4i04pacwijk36855</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574892</id>
      <parentid>1574883</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T17:01:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:ئەرمەنستان|ئەرمەنستان]] و [[دەروازە:ئێران|ئێران]]</comment>
      <origin>1574892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9075" sha1="bz6phr5u3wkpxnhghyich4a5l7ycku3" xml:space="preserve">{{Databox}}'''نەرسە''' یان '''نارسە''' (ھەروەھا دەنووسرێت '''نەرسیس''' یان '''نەرسیووس'''؛ {{Langx|pal|𐭭𐭥𐭮𐭧𐭩}}) حەوتەمین [[شاھەنشا|شاھەنشای]] [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ئێرانی ساسانی]] بووە لە ساڵی ٢٩٣ تا ٣٠٣. کوڕی بچووکی شاپووری یەکەم (٢٤٠–٢٧٠). لە سەردەمی باوکیدا وەک پارێزگاری [[ساکاستانی (پارێزگای ساسانی)|ساکاستانی]]، [[ھیند (پارێزگای ساسانی)|ھیند]] و [[تووران (ساتراپی)|تووران]] خزمەتی کردووە. لە کۆتاییدا کوڕەکەی [[ھورمزدی یەکەم]] (٢٧٠–٢٧١) بوو بە جێگرەوەی شاپووری یەکەم، کە دوای ساڵێک لە فەرمانڕەوایی کۆچی دوایی کرد. کوڕە گەورەکەی شاپووری یەکەم [[بەھرامی یەکەم]]، کە باوکی ھەرگیز وەک کاندیدێک بۆ جێگرتنەوەی تەختەکە لەبەرچاوی نەگرتبوو، بە یارمەتی قەشەی بەتوانای زەردەشتی [[کارتیر]] سەرکەوت بۆ سەر تەخت. پاشان لەگەڵ نارسە ڕێککەوت کە دەستبەرداری مافی خۆی بۆ تەختەکە بێت لە بەرامبەر پارێزگاری پارێزگای گرنگی سنووری [[ئەرمەنستانی ساسانی|ئەرمەنستان]]، کە ھۆکارێکی بەردەوامی شەڕی نێوان ئیمپراتۆریەتییەکانی ڕۆم و ساسانی بوو. نارسە نازناوی «وازورگ شاھ ئارمینان» («شای گەورەی ئەرمەنستان»)ی ھەبوو، کە لە سەرەتای سەردەمی ساسانییەکاندا لەلایەن میراتگری تەختەوە بەکاردەھێنرا. سەرەڕای ئەوەش، نارسە بە ئەگەرێکی زۆرەوە ھێشتا وەک زەوتکارێک سەیری بەھرامی یەکەمی دەکرد.

جێنشینی کوڕی بەھرامی یەکەم، [[بەھرامی دووەم]] (٢٧٤–٢٩٣) وادیارە بەبێ ھیچ کێشەیەک ڕوویداوە. دوای مردنی بەھرامی دووەم لە ٢٩٣، کوڕەکەی [[بەھرامی سێیەم]] بەبێ ویستی خۆی لەلایەن خانەدانێک بە ناوی وەھنام تاجی لەسەر نرا. باقی خانەدانەکان پشتگیرییان لە پاشایەتی بەھرامی سێیەم نەکرد، و داوایان لە نارسە کرد لە جیاتی ئەو حوکمڕانی بکات. لە کۆتاییدا بەھرامی سێیەم وەک شا دەستی کێشایەوە، وەھنامیش لەسێدارە درا. نارسە یەکەم فەرمانڕەوای ساسانی بوو کە وەک شازادەی جێنشین سەرنەکەوێتە سەر تەخت. بارودۆخی دەسەڵات گرتنە دەستی لە [[نەخشەبەردینی پایکولی]]دا بە وردی باس کراوە، کە وەک «ڕێس گێستای دیڤی ئۆگوستی»ی خۆی و بۆ شەرعیەتدان بە دەسەڵاتەکەی دروستی کردووە.{{sfn|Weber|2012|p=154}}

سێ ساڵ دوای ھاتنە سەرکاری نارسە، جارێکی دیکە شەڕ لە نێوان ساسانییەکان و ڕۆمەکاندا ھەڵگیرسا. لە ٢٩٦ یان ٢٩٧، ھێزەکانی نارسە شکستیان بە ھێزەکانی [[گالێریۆس]] ھێنا لە [[شەڕی کارای (٢٩٦)|شەڕی کارای]]. بەڵام ساڵی دواتر، نارسە لە [[شەڕی ساتالا (٢٩٨)|ساتالا]] دووچاری شکستێکی گەورە بوو؛ ژن، منداڵ و زۆرێک لە خانەدانە ئێرانییەکان وەک دیلی شەڕ گیران. بەھۆی ئەم شکستە شەرمەزارکەرەوە، نارسە ناچار بوو پەیماننامەیەکی ئاشتی کە ڕۆمەکان دیارییان کردبوو قبووڵ بکات، و چەند ناوچەیەکی لە سنووری ساسانی-ڕۆم پێ بەخشین.

نارسە بەھۆی گەڕانەوەی بۆ سیاسەتی لێبوردەیی ئایینی باوکی بەناوبانگە.{{sfn|Shahbazi|2005}}

== ناو ==
ناوی نارسە لە [[زمانە ئێرانییەکان#ئێرانیی کۆن|ئێرانیی کۆن]] و لە [[ناوی تیۆفۆریک]]ی «naryasa(n)ha-» سەرچاوە دەگرێت، کە بە واتای «ستایشی پیاوان» دێت. ناوی نارسە بە شێوەی «nrshy» لە [[فارسی ناوەڕاست|فارسیی ناوەڕاست]] و «nryshw» لە [[زمانی پارتی|پارتی]] لەسەر [[نەخشەبەردینی پایکوولی]] و [[نەقشی ڕۆستەم]] تۆمار کراوە.{{sfn|Weber|2016}} وەشانی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]] ناوەکەشی لە نەخشەبەردینەکاندا وەک «Narsaiēs» یان «Narsaios» تۆمار کراوە. بەڵام سەرچاوە یۆنانییەکانی دیکە بە گشتی ناوەکەی بە «Narsēs» دەنووسن.{{sfn|Weber|2016}} ناوی نارسە لە زمانەکانی دیکەدا بەم شێوەیەیە: {{langx|la|Narseus}}؛ [[زمانی سوریانی|سوریانی]] ܢܪܣܝ «Nrsy»؛ {{langx|ar|نرسي}} «نارسی»؛ [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]]: «Nerseh»؛ [[زمانی قیبتی|قیبتی]]: «Narsaph»، ھەروەھا «Narseos».{{sfn|Weber|2016}}

== ژیانی پێشینە و پارێزگاری ==
وادیارە نەرسە بچووکترین کوڕی [[شاپووری یەکەم]] بووە، و لە نێوان ٢٢٨ و ٢٣٣ لە سەردەمی فەرمانڕەوایی باپیرەی [[ئەردەشێر بابەکان|ئەردەشێری یەکەم]] (٢٢٤–٢٤٢) لەدایکبووە.{{sfn|Weber|2016}} نەرسە لە نەخشەبەردینەیەکدا لەلایەن باوکی شاپووری یەکەمەوە وەک پارێزگاری پارێزگاکانی ڕۆژھەڵاتی ساسانی [[ھیند (پارێزگای ساسانی)|ھیند]]، [[ساکاستانی (پارێزگای ساسانی)|ساکاستانی]] و [[تووران (ساتراپی)|تووران]] ناوی ھاتووە. لە ماوەی کارکردنیدا وەک پارێزگار، بەپێی ڕاپۆرتەکان ڕۆڵێکی گرنگی لە کاروباری بەشی ڕۆژھەڵاتی ئیمپراتۆریەتەکەدا ھەبووە.{{sfn|Weber|2016}} شاپووری یەکەم لە ٢٧٠ کۆچی دوایی کرد، و [[ھورمزدی یەکەم]] بوو بە جێگرەوەی، کە حوکمڕانییەکەی بەھۆی مردنییەوە تەنھا یەک ساڵی خایاند. [[بەھرامی یەکەم]]ی برای گەورەی نارسە، کە ھەرگیز لەلایەن باوکیانەوە وەک کاندیدێک بۆ جێنشینی تەختەکە لەبەرچاو نەگیرابوو، پێدەچێت بەھۆی ئەوەوە بێت کە دایکی لە ڕەچەڵەکێکی نزم بووە، بە یارمەتی قەشەی بەتوانای [[زەردەشتی]] [[کارتیر]] سەرکەوت بۆ سەر تەخت.{{sfn|Shahbazi|1988|pp=514–522}}

پاشان لەگەڵ نارسە ڕێککەوت کە دەستبەرداری مافی خۆی بۆ تەختەکە بێت لە بەرامبەر پارێزگاریی پارێزگای گرنگی سنووری [[ئەرمەنستانی ساسانی|ئەرمەنستان]]، کە بەردەوام سەرچاوەی شەڕی نێوان ئیمپراتۆریەتییەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ڕۆم]] و ساسانی بوو.{{sfn|Weber|2016}} نارسە خاوەنی نازناوی «وازورگ شاھ ئارمینان» («شای گەورەی ئەرمەنستان») بوو، کە لەلایەن میراتگری تەختەوە بەکاردەھێنرا.{{sfn|Daryaee|2014|p=11}} سەرەڕای ئەوەش، نارسە بە ئەگەرێکی زۆرەوە ھێشتا وەک زەوتکارێک سەیری بەھرامی یەکەمی دەکرد.{{sfn|Shahbazi|1988|pp=514–522}} بەڵام حوکمڕانی بەھرامی یەکەم کورتی خایاند، و لە ئەیلوولی ٢٧٤ بە مردنی کۆتایی ھات.{{sfn|Shahbazi|1988|pp=514–522}} کوڕەکەی [[بەھرامی دووەم]] وەک شا بوو بە جێگرەوەی، وادیارە بەبێ ھیچ کێشەیەک؛ ڕەنگە کارتیر یارمەتی دابێت بۆ ئەوەی لە جیاتی نارسە بچێتە سەر تەخت.{{sfn|Daryaee|2014|pp=10-11}}{{sfn|Weber|2012|p=153}}{{sfn|Skjærvø|2011|pp=608-628}} ئەمەش بە ئەگەرێکی زۆرەوە نارسەی بێزار کرد، کە چەندین جار لە جێنشینی پشتگوێ خرابوو.{{sfn|Daryaee|2014|p=11}}

== سەرچاوەکان ==
{{پۆلی کۆمنز|Narseh}}
{{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئەرمەنستان|ئێران}}

[[پۆل:مردووانی ٣٠٣]]
[[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٣یەم]]</text>
      <sha1>bz6phr5u3wkpxnhghyich4a5l7ycku3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574902</id>
      <parentid>1574892</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}</comment>
      <origin>1574902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9133" sha1="ke8nozn8go0avl7xbf9uoabk3t143qf" xml:space="preserve">{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{Databox}}'''نەرسە''' یان '''نارسە''' (ھەروەھا دەنووسرێت '''نەرسیس''' یان '''نەرسیووس'''؛ {{Langx|pal|𐭭𐭥𐭮𐭧𐭩}}) حەوتەمین [[شاھەنشا|شاھەنشای]] [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ئێرانی ساسانی]] بووە لە ساڵی ٢٩٣ تا ٣٠٣. کوڕی بچووکی شاپووری یەکەم (٢٤٠–٢٧٠). لە سەردەمی باوکیدا وەک پارێزگاری [[ساکاستانی (پارێزگای ساسانی)|ساکاستانی]]، [[ھیند (پارێزگای ساسانی)|ھیند]] و [[تووران (ساتراپی)|تووران]] خزمەتی کردووە. لە کۆتاییدا کوڕەکەی [[ھورمزدی یەکەم]] (٢٧٠–٢٧١) بوو بە جێگرەوەی شاپووری یەکەم، کە دوای ساڵێک لە فەرمانڕەوایی کۆچی دوایی کرد. کوڕە گەورەکەی شاپووری یەکەم [[بەھرامی یەکەم]]، کە باوکی ھەرگیز وەک کاندیدێک بۆ جێگرتنەوەی تەختەکە لەبەرچاوی نەگرتبوو، بە یارمەتی قەشەی بەتوانای زەردەشتی [[کارتیر]] سەرکەوت بۆ سەر تەخت. پاشان لەگەڵ نارسە ڕێککەوت کە دەستبەرداری مافی خۆی بۆ تەختەکە بێت لە بەرامبەر پارێزگاری پارێزگای گرنگی سنووری [[ئەرمەنستانی ساسانی|ئەرمەنستان]]، کە ھۆکارێکی بەردەوامی شەڕی نێوان ئیمپراتۆریەتییەکانی ڕۆم و ساسانی بوو. نارسە نازناوی «وازورگ شاھ ئارمینان» («شای گەورەی ئەرمەنستان»)ی ھەبوو، کە لە سەرەتای سەردەمی ساسانییەکاندا لەلایەن میراتگری تەختەوە بەکاردەھێنرا. سەرەڕای ئەوەش، نارسە بە ئەگەرێکی زۆرەوە ھێشتا وەک زەوتکارێک سەیری بەھرامی یەکەمی دەکرد.

جێنشینی کوڕی بەھرامی یەکەم، [[بەھرامی دووەم]] (٢٧٤–٢٩٣) وادیارە بەبێ ھیچ کێشەیەک ڕوویداوە. دوای مردنی بەھرامی دووەم لە ٢٩٣، کوڕەکەی [[بەھرامی سێیەم]] بەبێ ویستی خۆی لەلایەن خانەدانێک بە ناوی وەھنام تاجی لەسەر نرا. باقی خانەدانەکان پشتگیرییان لە پاشایەتی بەھرامی سێیەم نەکرد، و داوایان لە نارسە کرد لە جیاتی ئەو حوکمڕانی بکات. لە کۆتاییدا بەھرامی سێیەم وەک شا دەستی کێشایەوە، وەھنامیش لەسێدارە درا. نارسە یەکەم فەرمانڕەوای ساسانی بوو کە وەک شازادەی جێنشین سەرنەکەوێتە سەر تەخت. بارودۆخی دەسەڵات گرتنە دەستی لە [[نەخشەبەردینی پایکولی]]دا بە وردی باس کراوە، کە وەک «ڕێس گێستای دیڤی ئۆگوستی»ی خۆی و بۆ شەرعیەتدان بە دەسەڵاتەکەی دروستی کردووە.{{sfn|Weber|2012|p=154}}

سێ ساڵ دوای ھاتنە سەرکاری نارسە، جارێکی دیکە شەڕ لە نێوان ساسانییەکان و ڕۆمەکاندا ھەڵگیرسا. لە ٢٩٦ یان ٢٩٧، ھێزەکانی نارسە شکستیان بە ھێزەکانی [[گالێریۆس]] ھێنا لە [[شەڕی کارای (٢٩٦)|شەڕی کارای]]. بەڵام ساڵی دواتر، نارسە لە [[شەڕی ساتالا (٢٩٨)|ساتالا]] دووچاری شکستێکی گەورە بوو؛ ژن، منداڵ و زۆرێک لە خانەدانە ئێرانییەکان وەک دیلی شەڕ گیران. بەھۆی ئەم شکستە شەرمەزارکەرەوە، نارسە ناچار بوو پەیماننامەیەکی ئاشتی کە ڕۆمەکان دیارییان کردبوو قبووڵ بکات، و چەند ناوچەیەکی لە سنووری ساسانی-ڕۆم پێ بەخشین.

نارسە بەھۆی گەڕانەوەی بۆ سیاسەتی لێبوردەیی ئایینی باوکی بەناوبانگە.{{sfn|Shahbazi|2005}}

== ناو ==
ناوی نارسە لە [[زمانە ئێرانییەکان#ئێرانیی کۆن|ئێرانیی کۆن]] و لە [[ناوی تیۆفۆریک]]ی «naryasa(n)ha-» سەرچاوە دەگرێت، کە بە واتای «ستایشی پیاوان» دێت. ناوی نارسە بە شێوەی «nrshy» لە [[فارسی ناوەڕاست|فارسیی ناوەڕاست]] و «nryshw» لە [[زمانی پارتی|پارتی]] لەسەر [[نەخشەبەردینی پایکوولی]] و [[نەقشی ڕۆستەم]] تۆمار کراوە.{{sfn|Weber|2016}} وەشانی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]] ناوەکەشی لە نەخشەبەردینەکاندا وەک «Narsaiēs» یان «Narsaios» تۆمار کراوە. بەڵام سەرچاوە یۆنانییەکانی دیکە بە گشتی ناوەکەی بە «Narsēs» دەنووسن.{{sfn|Weber|2016}} ناوی نارسە لە زمانەکانی دیکەدا بەم شێوەیەیە: {{langx|la|Narseus}}؛ [[زمانی سوریانی|سوریانی]] ܢܪܣܝ «Nrsy»؛ {{langx|ar|نرسي}} «نارسی»؛ [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]]: «Nerseh»؛ [[زمانی قیبتی|قیبتی]]: «Narsaph»، ھەروەھا «Narseos».{{sfn|Weber|2016}}

== ژیانی پێشینە و پارێزگاری ==
وادیارە نەرسە بچووکترین کوڕی [[شاپووری یەکەم]] بووە، و لە نێوان ٢٢٨ و ٢٣٣ لە سەردەمی فەرمانڕەوایی باپیرەی [[ئەردەشێر بابەکان|ئەردەشێری یەکەم]] (٢٢٤–٢٤٢) لەدایکبووە.{{sfn|Weber|2016}} نەرسە لە نەخشەبەردینەیەکدا لەلایەن باوکی شاپووری یەکەمەوە وەک پارێزگاری پارێزگاکانی ڕۆژھەڵاتی ساسانی [[ھیند (پارێزگای ساسانی)|ھیند]]، [[ساکاستانی (پارێزگای ساسانی)|ساکاستانی]] و [[تووران (ساتراپی)|تووران]] ناوی ھاتووە. لە ماوەی کارکردنیدا وەک پارێزگار، بەپێی ڕاپۆرتەکان ڕۆڵێکی گرنگی لە کاروباری بەشی ڕۆژھەڵاتی ئیمپراتۆریەتەکەدا ھەبووە.{{sfn|Weber|2016}} شاپووری یەکەم لە ٢٧٠ کۆچی دوایی کرد، و [[ھورمزدی یەکەم]] بوو بە جێگرەوەی، کە حوکمڕانییەکەی بەھۆی مردنییەوە تەنھا یەک ساڵی خایاند. [[بەھرامی یەکەم]]ی برای گەورەی نارسە، کە ھەرگیز لەلایەن باوکیانەوە وەک کاندیدێک بۆ جێنشینی تەختەکە لەبەرچاو نەگیرابوو، پێدەچێت بەھۆی ئەوەوە بێت کە دایکی لە ڕەچەڵەکێکی نزم بووە، بە یارمەتی قەشەی بەتوانای [[زەردەشتی]] [[کارتیر]] سەرکەوت بۆ سەر تەخت.{{sfn|Shahbazi|1988|pp=514–522}}

پاشان لەگەڵ نارسە ڕێککەوت کە دەستبەرداری مافی خۆی بۆ تەختەکە بێت لە بەرامبەر پارێزگاریی پارێزگای گرنگی سنووری [[ئەرمەنستانی ساسانی|ئەرمەنستان]]، کە بەردەوام سەرچاوەی شەڕی نێوان ئیمپراتۆریەتییەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ڕۆم]] و ساسانی بوو.{{sfn|Weber|2016}} نارسە خاوەنی نازناوی «وازورگ شاھ ئارمینان» («شای گەورەی ئەرمەنستان») بوو، کە لەلایەن میراتگری تەختەوە بەکاردەھێنرا.{{sfn|Daryaee|2014|p=11}} سەرەڕای ئەوەش، نارسە بە ئەگەرێکی زۆرەوە ھێشتا وەک زەوتکارێک سەیری بەھرامی یەکەمی دەکرد.{{sfn|Shahbazi|1988|pp=514–522}} بەڵام حوکمڕانی بەھرامی یەکەم کورتی خایاند، و لە ئەیلوولی ٢٧٤ بە مردنی کۆتایی ھات.{{sfn|Shahbazi|1988|pp=514–522}} کوڕەکەی [[بەھرامی دووەم]] وەک شا بوو بە جێگرەوەی، وادیارە بەبێ ھیچ کێشەیەک؛ ڕەنگە کارتیر یارمەتی دابێت بۆ ئەوەی لە جیاتی نارسە بچێتە سەر تەخت.{{sfn|Daryaee|2014|pp=10-11}}{{sfn|Weber|2012|p=153}}{{sfn|Skjærvø|2011|pp=608-628}} ئەمەش بە ئەگەرێکی زۆرەوە نارسەی بێزار کرد، کە چەندین جار لە جێنشینی پشتگوێ خرابوو.{{sfn|Daryaee|2014|p=11}}

== سەرچاوەکان ==
{{پۆلی کۆمنز|Narseh}}
{{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئەرمەنستان|ئێران}}

[[پۆل:مردووانی ٣٠٣]]
[[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٣یەم]]</text>
      <sha1>ke8nozn8go0avl7xbf9uoabk3t143qf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ئەردەشێری سێیەم</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294436</id>
    <revision>
      <id>1574846</id>
      <parentid>1574837</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1574846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9514" sha1="8l5q2imwc6vitu58v78d6ve48fon1gc" xml:space="preserve">{{Infobox royalty
| name         = ئەردەشێری سێیەم&lt;br&gt;𐎠𐎼𐎫𐎧𐏁𐏂
| title        = 
| image        = Rock relief of Artaxerxes III in Persepolis.jpg
| image_size   = 
| alt          = نەخشەبەردینی پاشا، ڕووی لە لای ڕاستە
| caption      = [[نەخشەبەردینە]]ی ئەردەشێری سێیەم لە [[پێرسێپۆلیس]]
| succession   = [[شاھەنشا]]ی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]]
| reign        = ٣٥٩/٨–٣٣٨ پێش زایین
| predecessor  = [[ئەردەشێری دووەم]]
| successor    = [[ئارسێسی فارس|ئارسێس]]
| succession1  = [[لیستی فیرعەونەکان|فیرعەونی میسر]]
| reign1       = ٣٤٠/٣٩–٣٣٨ پێش زایین
| predecessor1 = [[نێکتانێبۆی دووەم]]
| successor1   = [[ئارسێسی فارس|ئارسێس]]
| birth_name   = ئۆکۆس
| birth_date   = 
| birth_place  = 
| death_date   = ئاب/ئەیلوولی ٣٣٨ پێش زایین{{sfn|Depuydt|2010|p=197}}
| death_place  = 
| burial_place = [[پێرسێپۆلیس]]
| issue        = {{ubl|[[ئارسێسی فارس|ئارسێس]]|[[پاریزاتیسی دووەم]]}}
| full name    = 
| regnal name  = 
| native_lang1 = 
| native_lang1_name1 = 
| dynasty      = [[بنەماڵەی ھەخامەنشی|ھەخامەنشی]]
| father       = [[ئەردەشێری دووەم]]
| mother       = [[ستاتێرای (ژنی ئەردەشێری دووەم)|ستاتێرا]]
| religion     = [[زەردەشتی]]
}}
'''ئەردەشێری سێیەم''' «ئۆکۆس» (بە [[زمانی یۆنانی کۆن|یۆنانی کۆن]]: [[wikt:Ὦχος|Ὦχος]] {{Transliteration|grc|Ochos}})، کە بە ناوە بنەماڵەیییەکەی وەک «ئەرتەخشتەی سێیەم» (بە [[فارسیی کۆن]]: &lt;small&gt;𐎠𐎼𐎫𐎧𐏁𐏂𐎠&lt;/small&gt; {{Transliteration|peo|Artaxšaçāʰ}}؛ بە [[زمانی یۆنانی کۆن|یۆنانی کۆن]]: [[wikt:Ἀρταξέρξης|Ἀρταξέρξης]]) دەناسرێت، [[شاھەنشا]]ی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]] بوو لە ٣٥٩/٥٨ تا ٣٣٨ پێش زایین. ئەو کوڕ و جێنشینی [[ئەردەشێری دووەم]] بوو و دایکی [[ستاتێرای (ژنی ئەردەشێری دووەم)|ستاتێرا]] بوو.

پێش ھاتنە سەر تەخت، ئەرتەخشتە [[ساتراپ]] و فەرماندەی سوپای باوکی بوو. ئەرتەخشتە دوای ئەوەی یەکێک لە براکانی لەسێدارە درا، یەکێکی تریان خۆی کوشت، دواھەمینیان کوژرا و باوکی، [[ئەرتەخشتەی دووەم]] کۆچی دوایی کرد، دەسەڵاتی گرتە دەست. دوای ماوەیەکی کەم لە بوون بە پاشا، ئەرتەخشتە تەواوی بنەماڵەی شاھانەی کوشت بۆ ئەوەی پێگەی خۆی وەک پاشا بپارێزێت. ئەو دوو ھەڵمەتی گەورەی دژی میسر دەستپێکرد. یەکەم ھەڵمەت شکستی ھێنا، و بەدوایدا ڕاپەڕین لە سەرانسەری بەشی ڕۆژئاوای ئیمپراتۆریەتەکەیدا ڕوویدا. لە کاتی داگیرکاریی دووەمدا، دواجار ئەرتەخشتە شکستی بە [[نێکتانێبۆی دووەم]]، [[فیرعەون]]ی میسر ھێنا، و دوای شەش دەیە وڵاتەکەی بۆ ناو دەسەڵاتی فارس گەڕاندەوە.

لە ساڵانی کۆتاییی ئەرتەخشتەدا، دەسەڵاتی فلیپی دووەمی مەقدوونی لە یۆنان لە زیادبووندا بوو، کە لەوێ ھەوڵی دەدا یۆنانییەکان ڕازی بکات دژی ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی ڕاپەڕن. ئەرتەخشتە دژی چالاکییەکانی ئەو وەستایەوە، و بە پشتگیریی ئەو، شاری [[گەمارۆی پەرینتووس|پەرینتووس]] بەرگریی لە گەمارۆیەکی مەقدوونی کرد.

بەڵگەی ھەیە بۆ سیاسەتێکی نوێی بیناسازی لە [[پێرسێپۆلیس]] لە کۆتاییی تەمەنیدا، کە لەوێ ئەرتەخشتە کۆشکێکی نوێی بونیاد نا و گۆڕی تایبەتی خۆی دروست کرد، و دەستی بە پڕۆژەی درێژخایەن کرد وەک «دەروازە تەواونەکراوەکە». تیرۆرکردنی ئەو و ناسەقامگیریی دوای ئەو کۆتایییان بە ھەر ھیوایەکی بووژانەوەی فارس ھێنا و ئیمپراتۆریەتەکە ماوەیەکی کەم دوای ئەوە لەبەردەم سوپا داگیرکەرەکانی [[ئەسکەندەری مەزن]]دا ڕووخا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=shahbazi |یەکەم=shapur |سەردێڕ=The Oxford Handbook of Iranian History |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠١٩٩٣٩٠٤٢٧|editor-last=Daryaee |editor-first=Touraj |پەڕەکان=١٣٠, ١٣١|chapter=4, THE ACHAEMENID PERSIAN EMPIRE (550–330  bce )}}&lt;/ref&gt;

== ڕەگناسی ==
«ئەرتەخشتە» شێوەی [[لاتینی]]ی «ئەرتەخشتە»ی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]]یە ({{lang|grc|Αρταξέρξης}})، کە خۆی لە [[فارسیی کۆن]]ی «Artaxšaçā» («کە فەرمانڕەوایییەکەی لە ڕێگەی [[ئاشا|ڕاستی]]یەوەیە») وەرگیراوە.{{sfn|Schmitt|1986b|pp=654–655}} لە زمانەکانی دیکەدا بەم شێوەیە ناسراوە؛ [[ئیلامی]] «Ir-tak-ik-ša-iš-ša»، «Ir-da-ik-ša-iš-ša»؛ [[زمانی ئەکەدی|ئەکەدی]] «Ar-ta-ʾ-ḫa-šá-is-su»؛ [[فارسی ناوەڕاست|فارسیی ناوەڕاست]] «ئەردەخشر» و [[فارسیی نوێ]] «ئەردەشێر».{{sfn|Frye|1983|p=178}}{{sfn|Wiesehöfer|1986|pp=371–376}} ناوی کەسیی ئەو «ئۆکۆس» بوو ([[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی]]: {{lang|grc|Ὦχος}} {{Transliteration|grc|Ôchos}}؛ [[زمانی ئەکەدی|بابلی]]: 𒌑ما𒋢 {{Transliteration|akk|Ú-ma-kuš}}).{{sfn|Schmitt|1986a|pp=658–659}}

== پێشینە ==
ئۆکۆس کوڕی یاسایی [[ئەردەشێری دووەم]] و ژنەکەی [[ستاتێرای (ژنی ئەردەشێری دووەم)|ستاتێرا]] بوو.{{sfn|Schmitt|1986a|pp=658–659}} ئەو دوو برای تانوپۆی گەورەتری ھەبوو، [[ئاریاسپێس]] و [[داریووش (کوڕی ئەردەشێری دووەم)|داریووش]] (گەورەترینیان).{{sfn|Briant|2002|pp=680–681}} ھەروەھا زۆر برای نایاسایی ھەبوو کە لە دایکانی [[کەنیزەک]] لەدایکبووبوون، کە نووسەری [[ڕۆمای کۆن|ڕۆمی]]ی سەدەی دووەمی زایینی [[جەستن (مێژوونووس)|جەستن]] ژمارەیانی بە ١١٥ داناوە.{{sfn|Briant|2002|p=680}} لە نێوان ھەموو کوڕەکاندا، داریووش بوو کە وەک میراتگری ئیمپراتۆریەتەکە دەستنیشان کرابوو، بەمەش ئیمتیازی شاھانەی پۆشینی [[تاج]]ی ڕاستی پێدرابوو. بەڵام حوکمڕانییە درێژخایەنەکەی ئەرتەخشتەی دووەم ئەمەی دوایی بێزار کردبوو، کە تەمەنی لە سەرووی ٥٠ ساڵەوە بوو. بە ھاندانی [[ساتراپ]]ی پێشوو [[تیریبازووس]]، دەستی کرد بە پیلانگێڕان دژی باوکی بۆ خێراکردنی جێنشینییەکەی.{{sfn|Dandamaev|1989|p=306}}{{sfn|Briant|2002|p=681}} داریووش چاوەڕوانی ئەوەی دەکرد کە پشتگیری لەلایەن زۆرێک لە دەربارییەکانەوە بەدەست بھێنێت، لەوانەش پەنجا برای نایاسایی خۆی بەپێی وتەی جەستن.{{sfn|Briant|2002|p=681}} خەسیوێک پیلانەکەی ئاشکرا کرد، و لە ئەنجامدا داریووش بۆ دادگا بانگێشت کرا و لەسێدارە درا، «لەگەڵ ژن و منداڵی ھەموو پیلانگێڕەکان» (جەستن).{{sfn|Briant|2002|p=681}} مافی جێنشینی پاشان گوازرایەوە بۆ ئاریاسپێس. بەڵام ئۆکۆس، بە پشتگیریی ھەندێک لە خەسیوەکان، زنجیرەیەک فێڵ و تۆمەتی دروست کرد بۆ ئەوەی ئاریاسپێسی برای یاسایی شێت بێت و خۆی بکوژێت.{{sfn|Briant|2002|p=681}} ئەرتەخشتەی دووەم، کە ڕقی لە ئۆکۆس بوو، کوڕە نایاساییە خۆشەویستەکەی خۆی [[ئەرسامیس (کوڕی ئەرتەخشتەی دووەم)|ئەرسامیس]]ی وەک شازادەی جێنشینی نوێ دەستنیشان کرد. ئەویش زۆری پێ نەچوو لەلایەن ئارپاتێسەوە بە ھاندانی ئۆکۆس کوژرا.{{sfn|Briant|2002|p=681}}{{sfn|Dandamaev|1989|p=306}}{{sfn|Waters|2014|p=193}} پاشان ئۆکۆس دواجار وەک شازادەی جێنشین دەستنیشان کرا، و ئەرتەخشتەش ماوەیەکی کەم دوای ئەوە کۆچی دوایی کرد.{{sfn|Dandamaev|1989|p=306}}{{sfn|Waters|2014|p=193}}

== سەرچاوەکان ==

[[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نادڵنیا]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ٤٢٠ی پ.ز]]</text>
      <sha1>8l5q2imwc6vitu58v78d6ve48fon1gc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574877</id>
      <parentid>1574846</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T15:00:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}}</comment>
      <origin>1574877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9540" sha1="fro3r16w3tsy3k9z2z8la5ml39bhxy6" xml:space="preserve">{{Infobox royalty
| name         = ئەردەشێری سێیەم&lt;br&gt;𐎠𐎼𐎫𐎧𐏁𐏂
| title        = 
| image        = Rock relief of Artaxerxes III in Persepolis.jpg
| image_size   = 
| alt          = نەخشەبەردینی پاشا، ڕووی لە لای ڕاستە
| caption      = [[نەخشەبەردینە]]ی ئەردەشێری سێیەم لە [[پێرسێپۆلیس]]
| succession   = [[شاھەنشا]]ی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]]
| reign        = ٣٥٩/٨–٣٣٨ پێش زایین
| predecessor  = [[ئەردەشێری دووەم]]
| successor    = [[ئارسێسی فارس|ئارسێس]]
| succession1  = [[لیستی فیرعەونەکان|فیرعەونی میسر]]
| reign1       = ٣٤٠/٣٩–٣٣٨ پێش زایین
| predecessor1 = [[نێکتانێبۆی دووەم]]
| successor1   = [[ئارسێسی فارس|ئارسێس]]
| birth_name   = ئۆکۆس
| birth_date   = 
| birth_place  = 
| death_date   = ئاب/ئەیلوولی ٣٣٨ پێش زایین{{sfn|Depuydt|2010|p=197}}
| death_place  = 
| burial_place = [[پێرسێپۆلیس]]
| issue        = {{ubl|[[ئارسێسی فارس|ئارسێس]]|[[پاریزاتیسی دووەم]]}}
| full name    = 
| regnal name  = 
| native_lang1 = 
| native_lang1_name1 = 
| dynasty      = [[بنەماڵەی ھەخامەنشی|ھەخامەنشی]]
| father       = [[ئەردەشێری دووەم]]
| mother       = [[ستاتێرای (ژنی ئەردەشێری دووەم)|ستاتێرا]]
| religion     = [[زەردەشتی]]
}}
'''ئەردەشێری سێیەم''' «ئۆکۆس» (بە [[زمانی یۆنانی کۆن|یۆنانی کۆن]]: [[wikt:Ὦχος|Ὦχος]] {{Transliteration|grc|Ochos}})، کە بە ناوە بنەماڵەیییەکەی وەک «ئەرتەخشتەی سێیەم» (بە [[فارسیی کۆن]]: &lt;small&gt;𐎠𐎼𐎫𐎧𐏁𐏂𐎠&lt;/small&gt; {{Transliteration|peo|Artaxšaçāʰ}}؛ بە [[زمانی یۆنانی کۆن|یۆنانی کۆن]]: [[wikt:Ἀρταξέρξης|Ἀρταξέρξης]]) دەناسرێت، [[شاھەنشا]]ی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]] بوو لە ٣٥٩/٥٨ تا ٣٣٨ پێش زایین. ئەو کوڕ و جێنشینی [[ئەردەشێری دووەم]] بوو و دایکی [[ستاتێرای (ژنی ئەردەشێری دووەم)|ستاتێرا]] بوو.

پێش ھاتنە سەر تەخت، ئەرتەخشتە [[ساتراپ]] و فەرماندەی سوپای باوکی بوو. ئەرتەخشتە دوای ئەوەی یەکێک لە براکانی لەسێدارە درا، یەکێکی تریان خۆی کوشت، دواھەمینیان کوژرا و باوکی، [[ئەرتەخشتەی دووەم]] کۆچی دوایی کرد، دەسەڵاتی گرتە دەست. دوای ماوەیەکی کەم لە بوون بە پاشا، ئەرتەخشتە تەواوی بنەماڵەی شاھانەی کوشت بۆ ئەوەی پێگەی خۆی وەک پاشا بپارێزێت. ئەو دوو ھەڵمەتی گەورەی دژی میسر دەستپێکرد. یەکەم ھەڵمەت شکستی ھێنا، و بەدوایدا ڕاپەڕین لە سەرانسەری بەشی ڕۆژئاوای ئیمپراتۆریەتەکەیدا ڕوویدا. لە کاتی داگیرکاریی دووەمدا، دواجار ئەرتەخشتە شکستی بە [[نێکتانێبۆی دووەم]]، [[فیرعەون]]ی میسر ھێنا، و دوای شەش دەیە وڵاتەکەی بۆ ناو دەسەڵاتی فارس گەڕاندەوە.

لە ساڵانی کۆتاییی ئەرتەخشتەدا، دەسەڵاتی فلیپی دووەمی مەقدوونی لە یۆنان لە زیادبووندا بوو، کە لەوێ ھەوڵی دەدا یۆنانییەکان ڕازی بکات دژی ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی ڕاپەڕن. ئەرتەخشتە دژی چالاکییەکانی ئەو وەستایەوە، و بە پشتگیریی ئەو، شاری [[گەمارۆی پەرینتووس|پەرینتووس]] بەرگریی لە گەمارۆیەکی مەقدوونی کرد.

بەڵگەی ھەیە بۆ سیاسەتێکی نوێی بیناسازی لە [[پێرسێپۆلیس]] لە کۆتاییی تەمەنیدا، کە لەوێ ئەرتەخشتە کۆشکێکی نوێی بونیاد نا و گۆڕی تایبەتی خۆی دروست کرد، و دەستی بە پڕۆژەی درێژخایەن کرد وەک «دەروازە تەواونەکراوەکە». تیرۆرکردنی ئەو و ناسەقامگیریی دوای ئەو کۆتایییان بە ھەر ھیوایەکی بووژانەوەی فارس ھێنا و ئیمپراتۆریەتەکە ماوەیەکی کەم دوای ئەوە لەبەردەم سوپا داگیرکەرەکانی [[ئەسکەندەری مەزن]]دا ڕووخا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=shahbazi |یەکەم=shapur |سەردێڕ=The Oxford Handbook of Iranian History |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠١٩٩٣٩٠٤٢٧|editor-last=Daryaee |editor-first=Touraj |پەڕەکان=١٣٠, ١٣١|chapter=4, THE ACHAEMENID PERSIAN EMPIRE (550–330  bce )}}&lt;/ref&gt;

== ڕەگناسی ==
«ئەرتەخشتە» شێوەی [[لاتینی]]ی «ئەرتەخشتە»ی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]]یە ({{lang|grc|Αρταξέρξης}})، کە خۆی لە [[فارسیی کۆن]]ی «Artaxšaçā» («کە فەرمانڕەوایییەکەی لە ڕێگەی [[ئاشا|ڕاستی]]یەوەیە») وەرگیراوە.{{sfn|Schmitt|1986b|pp=654–655}} لە زمانەکانی دیکەدا بەم شێوەیە ناسراوە؛ [[ئیلامی]] «Ir-tak-ik-ša-iš-ša»، «Ir-da-ik-ša-iš-ša»؛ [[زمانی ئەکەدی|ئەکەدی]] «Ar-ta-ʾ-ḫa-šá-is-su»؛ [[فارسی ناوەڕاست|فارسیی ناوەڕاست]] «ئەردەخشر» و [[فارسیی نوێ]] «ئەردەشێر».{{sfn|Frye|1983|p=178}}{{sfn|Wiesehöfer|1986|pp=371–376}} ناوی کەسیی ئەو «ئۆکۆس» بوو ([[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی]]: {{lang|grc|Ὦχος}} {{Transliteration|grc|Ôchos}}؛ [[زمانی ئەکەدی|بابلی]]: 𒌑ما𒋢 {{Transliteration|akk|Ú-ma-kuš}}).{{sfn|Schmitt|1986a|pp=658–659}}

== پێشینە ==
ئۆکۆس کوڕی یاسایی [[ئەردەشێری دووەم]] و ژنەکەی [[ستاتێرای (ژنی ئەردەشێری دووەم)|ستاتێرا]] بوو.{{sfn|Schmitt|1986a|pp=658–659}} ئەو دوو برای تانوپۆی گەورەتری ھەبوو، [[ئاریاسپێس]] و [[داریووش (کوڕی ئەردەشێری دووەم)|داریووش]] (گەورەترینیان).{{sfn|Briant|2002|pp=680–681}} ھەروەھا زۆر برای نایاسایی ھەبوو کە لە دایکانی [[کەنیزەک]] لەدایکبووبوون، کە نووسەری [[ڕۆمای کۆن|ڕۆمی]]ی سەدەی دووەمی زایینی [[جەستن (مێژوونووس)|جەستن]] ژمارەیانی بە ١١٥ داناوە.{{sfn|Briant|2002|p=680}} لە نێوان ھەموو کوڕەکاندا، داریووش بوو کە وەک میراتگری ئیمپراتۆریەتەکە دەستنیشان کرابوو، بەمەش ئیمتیازی شاھانەی پۆشینی [[تاج]]ی ڕاستی پێدرابوو. بەڵام حوکمڕانییە درێژخایەنەکەی ئەرتەخشتەی دووەم ئەمەی دوایی بێزار کردبوو، کە تەمەنی لە سەرووی ٥٠ ساڵەوە بوو. بە ھاندانی [[ساتراپ]]ی پێشوو [[تیریبازووس]]، دەستی کرد بە پیلانگێڕان دژی باوکی بۆ خێراکردنی جێنشینییەکەی.{{sfn|Dandamaev|1989|p=306}}{{sfn|Briant|2002|p=681}} داریووش چاوەڕوانی ئەوەی دەکرد کە پشتگیری لەلایەن زۆرێک لە دەربارییەکانەوە بەدەست بھێنێت، لەوانەش پەنجا برای نایاسایی خۆی بەپێی وتەی جەستن.{{sfn|Briant|2002|p=681}} خەسیوێک پیلانەکەی ئاشکرا کرد، و لە ئەنجامدا داریووش بۆ دادگا بانگێشت کرا و لەسێدارە درا، «لەگەڵ ژن و منداڵی ھەموو پیلانگێڕەکان» (جەستن).{{sfn|Briant|2002|p=681}} مافی جێنشینی پاشان گوازرایەوە بۆ ئاریاسپێس. بەڵام ئۆکۆس، بە پشتگیریی ھەندێک لە خەسیوەکان، زنجیرەیەک فێڵ و تۆمەتی دروست کرد بۆ ئەوەی ئاریاسپێسی برای یاسایی شێت بێت و خۆی بکوژێت.{{sfn|Briant|2002|p=681}} ئەرتەخشتەی دووەم، کە ڕقی لە ئۆکۆس بوو، کوڕە نایاساییە خۆشەویستەکەی خۆی [[ئەرسامیس (کوڕی ئەرتەخشتەی دووەم)|ئەرسامیس]]ی وەک شازادەی جێنشینی نوێ دەستنیشان کرد. ئەویش زۆری پێ نەچوو لەلایەن ئارپاتێسەوە بە ھاندانی ئۆکۆس کوژرا.{{sfn|Briant|2002|p=681}}{{sfn|Dandamaev|1989|p=306}}{{sfn|Waters|2014|p=193}} پاشان ئۆکۆس دواجار وەک شازادەی جێنشین دەستنیشان کرا، و ئەرتەخشتەش ماوەیەکی کەم دوای ئەوە کۆچی دوایی کرد.{{sfn|Dandamaev|1989|p=306}}{{sfn|Waters|2014|p=193}}

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}


[[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نادڵنیا]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ٤٢٠ی پ.ز]]</text>
      <sha1>fro3r16w3tsy3k9z2z8la5ml39bhxy6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574878</id>
      <parentid>1574877</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T16:00:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Artaxerxes III}}</comment>
      <origin>1574878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9578" sha1="ivsp3ji9te1ef692omytg9g9rclg2u3" xml:space="preserve">{{Infobox royalty
| name         = ئەردەشێری سێیەم&lt;br&gt;𐎠𐎼𐎫𐎧𐏁𐏂
| title        = 
| image        = Rock relief of Artaxerxes III in Persepolis.jpg
| image_size   = 
| alt          = نەخشەبەردینی پاشا، ڕووی لە لای ڕاستە
| caption      = [[نەخشەبەردینە]]ی ئەردەشێری سێیەم لە [[پێرسێپۆلیس]]
| succession   = [[شاھەنشا]]ی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]]
| reign        = ٣٥٩/٨–٣٣٨ پێش زایین
| predecessor  = [[ئەردەشێری دووەم]]
| successor    = [[ئارسێسی فارس|ئارسێس]]
| succession1  = [[لیستی فیرعەونەکان|فیرعەونی میسر]]
| reign1       = ٣٤٠/٣٩–٣٣٨ پێش زایین
| predecessor1 = [[نێکتانێبۆی دووەم]]
| successor1   = [[ئارسێسی فارس|ئارسێس]]
| birth_name   = ئۆکۆس
| birth_date   = 
| birth_place  = 
| death_date   = ئاب/ئەیلوولی ٣٣٨ پێش زایین{{sfn|Depuydt|2010|p=197}}
| death_place  = 
| burial_place = [[پێرسێپۆلیس]]
| issue        = {{ubl|[[ئارسێسی فارس|ئارسێس]]|[[پاریزاتیسی دووەم]]}}
| full name    = 
| regnal name  = 
| native_lang1 = 
| native_lang1_name1 = 
| dynasty      = [[بنەماڵەی ھەخامەنشی|ھەخامەنشی]]
| father       = [[ئەردەشێری دووەم]]
| mother       = [[ستاتێرای (ژنی ئەردەشێری دووەم)|ستاتێرا]]
| religion     = [[زەردەشتی]]
}}
'''ئەردەشێری سێیەم''' «ئۆکۆس» (بە [[زمانی یۆنانی کۆن|یۆنانی کۆن]]: [[wikt:Ὦχος|Ὦχος]] {{Transliteration|grc|Ochos}})، کە بە ناوە بنەماڵەیییەکەی وەک «ئەرتەخشتەی سێیەم» (بە [[فارسیی کۆن]]: &lt;small&gt;𐎠𐎼𐎫𐎧𐏁𐏂𐎠&lt;/small&gt; {{Transliteration|peo|Artaxšaçāʰ}}؛ بە [[زمانی یۆنانی کۆن|یۆنانی کۆن]]: [[wikt:Ἀρταξέρξης|Ἀρταξέρξης]]) دەناسرێت، [[شاھەنشا]]ی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]] بوو لە ٣٥٩/٥٨ تا ٣٣٨ پێش زایین. ئەو کوڕ و جێنشینی [[ئەردەشێری دووەم]] بوو و دایکی [[ستاتێرای (ژنی ئەردەشێری دووەم)|ستاتێرا]] بوو.

پێش ھاتنە سەر تەخت، ئەرتەخشتە [[ساتراپ]] و فەرماندەی سوپای باوکی بوو. ئەرتەخشتە دوای ئەوەی یەکێک لە براکانی لەسێدارە درا، یەکێکی تریان خۆی کوشت، دواھەمینیان کوژرا و باوکی، [[ئەرتەخشتەی دووەم]] کۆچی دوایی کرد، دەسەڵاتی گرتە دەست. دوای ماوەیەکی کەم لە بوون بە پاشا، ئەرتەخشتە تەواوی بنەماڵەی شاھانەی کوشت بۆ ئەوەی پێگەی خۆی وەک پاشا بپارێزێت. ئەو دوو ھەڵمەتی گەورەی دژی میسر دەستپێکرد. یەکەم ھەڵمەت شکستی ھێنا، و بەدوایدا ڕاپەڕین لە سەرانسەری بەشی ڕۆژئاوای ئیمپراتۆریەتەکەیدا ڕوویدا. لە کاتی داگیرکاریی دووەمدا، دواجار ئەرتەخشتە شکستی بە [[نێکتانێبۆی دووەم]]، [[فیرعەون]]ی میسر ھێنا، و دوای شەش دەیە وڵاتەکەی بۆ ناو دەسەڵاتی فارس گەڕاندەوە.

لە ساڵانی کۆتاییی ئەرتەخشتەدا، دەسەڵاتی فلیپی دووەمی مەقدوونی لە یۆنان لە زیادبووندا بوو، کە لەوێ ھەوڵی دەدا یۆنانییەکان ڕازی بکات دژی ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی ڕاپەڕن. ئەرتەخشتە دژی چالاکییەکانی ئەو وەستایەوە، و بە پشتگیریی ئەو، شاری [[گەمارۆی پەرینتووس|پەرینتووس]] بەرگریی لە گەمارۆیەکی مەقدوونی کرد.

بەڵگەی ھەیە بۆ سیاسەتێکی نوێی بیناسازی لە [[پێرسێپۆلیس]] لە کۆتاییی تەمەنیدا، کە لەوێ ئەرتەخشتە کۆشکێکی نوێی بونیاد نا و گۆڕی تایبەتی خۆی دروست کرد، و دەستی بە پڕۆژەی درێژخایەن کرد وەک «دەروازە تەواونەکراوەکە». تیرۆرکردنی ئەو و ناسەقامگیریی دوای ئەو کۆتایییان بە ھەر ھیوایەکی بووژانەوەی فارس ھێنا و ئیمپراتۆریەتەکە ماوەیەکی کەم دوای ئەوە لەبەردەم سوپا داگیرکەرەکانی [[ئەسکەندەری مەزن]]دا ڕووخا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=shahbazi |یەکەم=shapur |سەردێڕ=The Oxford Handbook of Iranian History |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠١٩٩٣٩٠٤٢٧|editor-last=Daryaee |editor-first=Touraj |پەڕەکان=١٣٠, ١٣١|chapter=4, THE ACHAEMENID PERSIAN EMPIRE (550–330  bce )}}&lt;/ref&gt;

== ڕەگناسی ==
«ئەرتەخشتە» شێوەی [[لاتینی]]ی «ئەرتەخشتە»ی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]]یە ({{lang|grc|Αρταξέρξης}})، کە خۆی لە [[فارسیی کۆن]]ی «Artaxšaçā» («کە فەرمانڕەوایییەکەی لە ڕێگەی [[ئاشا|ڕاستی]]یەوەیە») وەرگیراوە.{{sfn|Schmitt|1986b|pp=654–655}} لە زمانەکانی دیکەدا بەم شێوەیە ناسراوە؛ [[ئیلامی]] «Ir-tak-ik-ša-iš-ša»، «Ir-da-ik-ša-iš-ša»؛ [[زمانی ئەکەدی|ئەکەدی]] «Ar-ta-ʾ-ḫa-šá-is-su»؛ [[فارسی ناوەڕاست|فارسیی ناوەڕاست]] «ئەردەخشر» و [[فارسیی نوێ]] «ئەردەشێر».{{sfn|Frye|1983|p=178}}{{sfn|Wiesehöfer|1986|pp=371–376}} ناوی کەسیی ئەو «ئۆکۆس» بوو ([[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی]]: {{lang|grc|Ὦχος}} {{Transliteration|grc|Ôchos}}؛ [[زمانی ئەکەدی|بابلی]]: 𒌑ما𒋢 {{Transliteration|akk|Ú-ma-kuš}}).{{sfn|Schmitt|1986a|pp=658–659}}

== پێشینە ==
ئۆکۆس کوڕی یاسایی [[ئەردەشێری دووەم]] و ژنەکەی [[ستاتێرای (ژنی ئەردەشێری دووەم)|ستاتێرا]] بوو.{{sfn|Schmitt|1986a|pp=658–659}} ئەو دوو برای تانوپۆی گەورەتری ھەبوو، [[ئاریاسپێس]] و [[داریووش (کوڕی ئەردەشێری دووەم)|داریووش]] (گەورەترینیان).{{sfn|Briant|2002|pp=680–681}} ھەروەھا زۆر برای نایاسایی ھەبوو کە لە دایکانی [[کەنیزەک]] لەدایکبووبوون، کە نووسەری [[ڕۆمای کۆن|ڕۆمی]]ی سەدەی دووەمی زایینی [[جەستن (مێژوونووس)|جەستن]] ژمارەیانی بە ١١٥ داناوە.{{sfn|Briant|2002|p=680}} لە نێوان ھەموو کوڕەکاندا، داریووش بوو کە وەک میراتگری ئیمپراتۆریەتەکە دەستنیشان کرابوو، بەمەش ئیمتیازی شاھانەی پۆشینی [[تاج]]ی ڕاستی پێدرابوو. بەڵام حوکمڕانییە درێژخایەنەکەی ئەرتەخشتەی دووەم ئەمەی دوایی بێزار کردبوو، کە تەمەنی لە سەرووی ٥٠ ساڵەوە بوو. بە ھاندانی [[ساتراپ]]ی پێشوو [[تیریبازووس]]، دەستی کرد بە پیلانگێڕان دژی باوکی بۆ خێراکردنی جێنشینییەکەی.{{sfn|Dandamaev|1989|p=306}}{{sfn|Briant|2002|p=681}} داریووش چاوەڕوانی ئەوەی دەکرد کە پشتگیری لەلایەن زۆرێک لە دەربارییەکانەوە بەدەست بھێنێت، لەوانەش پەنجا برای نایاسایی خۆی بەپێی وتەی جەستن.{{sfn|Briant|2002|p=681}} خەسیوێک پیلانەکەی ئاشکرا کرد، و لە ئەنجامدا داریووش بۆ دادگا بانگێشت کرا و لەسێدارە درا، «لەگەڵ ژن و منداڵی ھەموو پیلانگێڕەکان» (جەستن).{{sfn|Briant|2002|p=681}} مافی جێنشینی پاشان گوازرایەوە بۆ ئاریاسپێس. بەڵام ئۆکۆس، بە پشتگیریی ھەندێک لە خەسیوەکان، زنجیرەیەک فێڵ و تۆمەتی دروست کرد بۆ ئەوەی ئاریاسپێسی برای یاسایی شێت بێت و خۆی بکوژێت.{{sfn|Briant|2002|p=681}} ئەرتەخشتەی دووەم، کە ڕقی لە ئۆکۆس بوو، کوڕە نایاساییە خۆشەویستەکەی خۆی [[ئەرسامیس (کوڕی ئەرتەخشتەی دووەم)|ئەرسامیس]]ی وەک شازادەی جێنشینی نوێ دەستنیشان کرد. ئەویش زۆری پێ نەچوو لەلایەن ئارپاتێسەوە بە ھاندانی ئۆکۆس کوژرا.{{sfn|Briant|2002|p=681}}{{sfn|Dandamaev|1989|p=306}}{{sfn|Waters|2014|p=193}} پاشان ئۆکۆس دواجار وەک شازادەی جێنشین دەستنیشان کرا، و ئەرتەخشتەش ماوەیەکی کەم دوای ئەوە کۆچی دوایی کرد.{{sfn|Dandamaev|1989|p=306}}{{sfn|Waters|2014|p=193}}

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{پۆلی کۆمنز|Artaxerxes III}}

[[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نادڵنیا]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ٤٢٠ی پ.ز]]</text>
      <sha1>ivsp3ji9te1ef692omytg9g9rclg2u3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574895</id>
      <parentid>1574878</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T17:02:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:ئێران|ئێران]] و [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]]</comment>
      <origin>1574895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9649" sha1="phcuwk2xlgyjmu3cdas7xce9telzrkz" xml:space="preserve">{{Infobox royalty
| name         = ئەردەشێری سێیەم&lt;br&gt;𐎠𐎼𐎫𐎧𐏁𐏂
| title        = 
| image        = Rock relief of Artaxerxes III in Persepolis.jpg
| image_size   = 
| alt          = نەخشەبەردینی پاشا، ڕووی لە لای ڕاستە
| caption      = [[نەخشەبەردینە]]ی ئەردەشێری سێیەم لە [[پێرسێپۆلیس]]
| succession   = [[شاھەنشا]]ی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]]
| reign        = ٣٥٩/٨–٣٣٨ پێش زایین
| predecessor  = [[ئەردەشێری دووەم]]
| successor    = [[ئارسێسی فارس|ئارسێس]]
| succession1  = [[لیستی فیرعەونەکان|فیرعەونی میسر]]
| reign1       = ٣٤٠/٣٩–٣٣٨ پێش زایین
| predecessor1 = [[نێکتانێبۆی دووەم]]
| successor1   = [[ئارسێسی فارس|ئارسێس]]
| birth_name   = ئۆکۆس
| birth_date   = 
| birth_place  = 
| death_date   = ئاب/ئەیلوولی ٣٣٨ پێش زایین{{sfn|Depuydt|2010|p=197}}
| death_place  = 
| burial_place = [[پێرسێپۆلیس]]
| issue        = {{ubl|[[ئارسێسی فارس|ئارسێس]]|[[پاریزاتیسی دووەم]]}}
| full name    = 
| regnal name  = 
| native_lang1 = 
| native_lang1_name1 = 
| dynasty      = [[بنەماڵەی ھەخامەنشی|ھەخامەنشی]]
| father       = [[ئەردەشێری دووەم]]
| mother       = [[ستاتێرای (ژنی ئەردەشێری دووەم)|ستاتێرا]]
| religion     = [[زەردەشتی]]
}}
'''ئەردەشێری سێیەم''' «ئۆکۆس» (بە [[زمانی یۆنانی کۆن|یۆنانی کۆن]]: [[wikt:Ὦχος|Ὦχος]] {{Transliteration|grc|Ochos}})، کە بە ناوە بنەماڵەیییەکەی وەک «ئەرتەخشتەی سێیەم» (بە [[فارسیی کۆن]]: &lt;small&gt;𐎠𐎼𐎫𐎧𐏁𐏂𐎠&lt;/small&gt; {{Transliteration|peo|Artaxšaçāʰ}}؛ بە [[زمانی یۆنانی کۆن|یۆنانی کۆن]]: [[wikt:Ἀρταξέρξης|Ἀρταξέρξης]]) دەناسرێت، [[شاھەنشا]]ی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]] بوو لە ٣٥٩/٥٨ تا ٣٣٨ پێش زایین. ئەو کوڕ و جێنشینی [[ئەردەشێری دووەم]] بوو و دایکی [[ستاتێرای (ژنی ئەردەشێری دووەم)|ستاتێرا]] بوو.

پێش ھاتنە سەر تەخت، ئەرتەخشتە [[ساتراپ]] و فەرماندەی سوپای باوکی بوو. ئەرتەخشتە دوای ئەوەی یەکێک لە براکانی لەسێدارە درا، یەکێکی تریان خۆی کوشت، دواھەمینیان کوژرا و باوکی، [[ئەرتەخشتەی دووەم]] کۆچی دوایی کرد، دەسەڵاتی گرتە دەست. دوای ماوەیەکی کەم لە بوون بە پاشا، ئەرتەخشتە تەواوی بنەماڵەی شاھانەی کوشت بۆ ئەوەی پێگەی خۆی وەک پاشا بپارێزێت. ئەو دوو ھەڵمەتی گەورەی دژی میسر دەستپێکرد. یەکەم ھەڵمەت شکستی ھێنا، و بەدوایدا ڕاپەڕین لە سەرانسەری بەشی ڕۆژئاوای ئیمپراتۆریەتەکەیدا ڕوویدا. لە کاتی داگیرکاریی دووەمدا، دواجار ئەرتەخشتە شکستی بە [[نێکتانێبۆی دووەم]]، [[فیرعەون]]ی میسر ھێنا، و دوای شەش دەیە وڵاتەکەی بۆ ناو دەسەڵاتی فارس گەڕاندەوە.

لە ساڵانی کۆتاییی ئەرتەخشتەدا، دەسەڵاتی فلیپی دووەمی مەقدوونی لە یۆنان لە زیادبووندا بوو، کە لەوێ ھەوڵی دەدا یۆنانییەکان ڕازی بکات دژی ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی ڕاپەڕن. ئەرتەخشتە دژی چالاکییەکانی ئەو وەستایەوە، و بە پشتگیریی ئەو، شاری [[گەمارۆی پەرینتووس|پەرینتووس]] بەرگریی لە گەمارۆیەکی مەقدوونی کرد.

بەڵگەی ھەیە بۆ سیاسەتێکی نوێی بیناسازی لە [[پێرسێپۆلیس]] لە کۆتاییی تەمەنیدا، کە لەوێ ئەرتەخشتە کۆشکێکی نوێی بونیاد نا و گۆڕی تایبەتی خۆی دروست کرد، و دەستی بە پڕۆژەی درێژخایەن کرد وەک «دەروازە تەواونەکراوەکە». تیرۆرکردنی ئەو و ناسەقامگیریی دوای ئەو کۆتایییان بە ھەر ھیوایەکی بووژانەوەی فارس ھێنا و ئیمپراتۆریەتەکە ماوەیەکی کەم دوای ئەوە لەبەردەم سوپا داگیرکەرەکانی [[ئەسکەندەری مەزن]]دا ڕووخا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=shahbazi |یەکەم=shapur |سەردێڕ=The Oxford Handbook of Iranian History |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠١٩٩٣٩٠٤٢٧|editor-last=Daryaee |editor-first=Touraj |پەڕەکان=١٣٠, ١٣١|chapter=4, THE ACHAEMENID PERSIAN EMPIRE (550–330  bce )}}&lt;/ref&gt;

== ڕەگناسی ==
«ئەرتەخشتە» شێوەی [[لاتینی]]ی «ئەرتەخشتە»ی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]]یە ({{lang|grc|Αρταξέρξης}})، کە خۆی لە [[فارسیی کۆن]]ی «Artaxšaçā» («کە فەرمانڕەوایییەکەی لە ڕێگەی [[ئاشا|ڕاستی]]یەوەیە») وەرگیراوە.{{sfn|Schmitt|1986b|pp=654–655}} لە زمانەکانی دیکەدا بەم شێوەیە ناسراوە؛ [[ئیلامی]] «Ir-tak-ik-ša-iš-ša»، «Ir-da-ik-ša-iš-ša»؛ [[زمانی ئەکەدی|ئەکەدی]] «Ar-ta-ʾ-ḫa-šá-is-su»؛ [[فارسی ناوەڕاست|فارسیی ناوەڕاست]] «ئەردەخشر» و [[فارسیی نوێ]] «ئەردەشێر».{{sfn|Frye|1983|p=178}}{{sfn|Wiesehöfer|1986|pp=371–376}} ناوی کەسیی ئەو «ئۆکۆس» بوو ([[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی]]: {{lang|grc|Ὦχος}} {{Transliteration|grc|Ôchos}}؛ [[زمانی ئەکەدی|بابلی]]: 𒌑ما𒋢 {{Transliteration|akk|Ú-ma-kuš}}).{{sfn|Schmitt|1986a|pp=658–659}}

== پێشینە ==
ئۆکۆس کوڕی یاسایی [[ئەردەشێری دووەم]] و ژنەکەی [[ستاتێرای (ژنی ئەردەشێری دووەم)|ستاتێرا]] بوو.{{sfn|Schmitt|1986a|pp=658–659}} ئەو دوو برای تانوپۆی گەورەتری ھەبوو، [[ئاریاسپێس]] و [[داریووش (کوڕی ئەردەشێری دووەم)|داریووش]] (گەورەترینیان).{{sfn|Briant|2002|pp=680–681}} ھەروەھا زۆر برای نایاسایی ھەبوو کە لە دایکانی [[کەنیزەک]] لەدایکبووبوون، کە نووسەری [[ڕۆمای کۆن|ڕۆمی]]ی سەدەی دووەمی زایینی [[جەستن (مێژوونووس)|جەستن]] ژمارەیانی بە ١١٥ داناوە.{{sfn|Briant|2002|p=680}} لە نێوان ھەموو کوڕەکاندا، داریووش بوو کە وەک میراتگری ئیمپراتۆریەتەکە دەستنیشان کرابوو، بەمەش ئیمتیازی شاھانەی پۆشینی [[تاج]]ی ڕاستی پێدرابوو. بەڵام حوکمڕانییە درێژخایەنەکەی ئەرتەخشتەی دووەم ئەمەی دوایی بێزار کردبوو، کە تەمەنی لە سەرووی ٥٠ ساڵەوە بوو. بە ھاندانی [[ساتراپ]]ی پێشوو [[تیریبازووس]]، دەستی کرد بە پیلانگێڕان دژی باوکی بۆ خێراکردنی جێنشینییەکەی.{{sfn|Dandamaev|1989|p=306}}{{sfn|Briant|2002|p=681}} داریووش چاوەڕوانی ئەوەی دەکرد کە پشتگیری لەلایەن زۆرێک لە دەربارییەکانەوە بەدەست بھێنێت، لەوانەش پەنجا برای نایاسایی خۆی بەپێی وتەی جەستن.{{sfn|Briant|2002|p=681}} خەسیوێک پیلانەکەی ئاشکرا کرد، و لە ئەنجامدا داریووش بۆ دادگا بانگێشت کرا و لەسێدارە درا، «لەگەڵ ژن و منداڵی ھەموو پیلانگێڕەکان» (جەستن).{{sfn|Briant|2002|p=681}} مافی جێنشینی پاشان گوازرایەوە بۆ ئاریاسپێس. بەڵام ئۆکۆس، بە پشتگیریی ھەندێک لە خەسیوەکان، زنجیرەیەک فێڵ و تۆمەتی دروست کرد بۆ ئەوەی ئاریاسپێسی برای یاسایی شێت بێت و خۆی بکوژێت.{{sfn|Briant|2002|p=681}} ئەرتەخشتەی دووەم، کە ڕقی لە ئۆکۆس بوو، کوڕە نایاساییە خۆشەویستەکەی خۆی [[ئەرسامیس (کوڕی ئەرتەخشتەی دووەم)|ئەرسامیس]]ی وەک شازادەی جێنشینی نوێ دەستنیشان کرد. ئەویش زۆری پێ نەچوو لەلایەن ئارپاتێسەوە بە ھاندانی ئۆکۆس کوژرا.{{sfn|Briant|2002|p=681}}{{sfn|Dandamaev|1989|p=306}}{{sfn|Waters|2014|p=193}} پاشان ئۆکۆس دواجار وەک شازادەی جێنشین دەستنیشان کرا، و ئەرتەخشتەش ماوەیەکی کەم دوای ئەوە کۆچی دوایی کرد.{{sfn|Dandamaev|1989|p=306}}{{sfn|Waters|2014|p=193}}

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{پۆلی کۆمنز|Artaxerxes III}}
{{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|سیاسەت}}

[[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نادڵنیا]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ٤٢٠ی پ.ز]]</text>
      <sha1>phcuwk2xlgyjmu3cdas7xce9telzrkz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574900</id>
      <parentid>1574895</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:00:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}</comment>
      <origin>1574900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9710" sha1="tlted5tqjzgyxn9ttg8ljnh05wd8ns2" xml:space="preserve">{{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{Infobox royalty
| name         = ئەردەشێری سێیەم&lt;br&gt;𐎠𐎼𐎫𐎧𐏁𐏂
| title        = 
| image        = Rock relief of Artaxerxes III in Persepolis.jpg
| image_size   = 
| alt          = نەخشەبەردینی پاشا، ڕووی لە لای ڕاستە
| caption      = [[نەخشەبەردینە]]ی ئەردەشێری سێیەم لە [[پێرسێپۆلیس]]
| succession   = [[شاھەنشا]]ی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]]
| reign        = ٣٥٩/٨–٣٣٨ پێش زایین
| predecessor  = [[ئەردەشێری دووەم]]
| successor    = [[ئارسێسی فارس|ئارسێس]]
| succession1  = [[لیستی فیرعەونەکان|فیرعەونی میسر]]
| reign1       = ٣٤٠/٣٩–٣٣٨ پێش زایین
| predecessor1 = [[نێکتانێبۆی دووەم]]
| successor1   = [[ئارسێسی فارس|ئارسێس]]
| birth_name   = ئۆکۆس
| birth_date   = 
| birth_place  = 
| death_date   = ئاب/ئەیلوولی ٣٣٨ پێش زایین{{sfn|Depuydt|2010|p=197}}
| death_place  = 
| burial_place = [[پێرسێپۆلیس]]
| issue        = {{ubl|[[ئارسێسی فارس|ئارسێس]]|[[پاریزاتیسی دووەم]]}}
| full name    = 
| regnal name  = 
| native_lang1 = 
| native_lang1_name1 = 
| dynasty      = [[بنەماڵەی ھەخامەنشی|ھەخامەنشی]]
| father       = [[ئەردەشێری دووەم]]
| mother       = [[ستاتێرای (ژنی ئەردەشێری دووەم)|ستاتێرا]]
| religion     = [[زەردەشتی]]
}}
'''ئەردەشێری سێیەم''' «ئۆکۆس» (بە [[زمانی یۆنانی کۆن|یۆنانی کۆن]]: [[wikt:Ὦχος|Ὦχος]] {{Transliteration|grc|Ochos}})، کە بە ناوە بنەماڵەیییەکەی وەک «ئەرتەخشتەی سێیەم» (بە [[فارسیی کۆن]]: &lt;small&gt;𐎠𐎼𐎫𐎧𐏁𐏂𐎠&lt;/small&gt; {{Transliteration|peo|Artaxšaçāʰ}}؛ بە [[زمانی یۆنانی کۆن|یۆنانی کۆن]]: [[wikt:Ἀρταξέρξης|Ἀρταξέρξης]]) دەناسرێت، [[شاھەنشا]]ی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]] بوو لە ٣٥٩/٥٨ تا ٣٣٨ پێش زایین. ئەو کوڕ و جێنشینی [[ئەردەشێری دووەم]] بوو و دایکی [[ستاتێرای (ژنی ئەردەشێری دووەم)|ستاتێرا]] بوو.

پێش ھاتنە سەر تەخت، ئەرتەخشتە [[ساتراپ]] و فەرماندەی سوپای باوکی بوو. ئەرتەخشتە دوای ئەوەی یەکێک لە براکانی لەسێدارە درا، یەکێکی تریان خۆی کوشت، دواھەمینیان کوژرا و باوکی، [[ئەرتەخشتەی دووەم]] کۆچی دوایی کرد، دەسەڵاتی گرتە دەست. دوای ماوەیەکی کەم لە بوون بە پاشا، ئەرتەخشتە تەواوی بنەماڵەی شاھانەی کوشت بۆ ئەوەی پێگەی خۆی وەک پاشا بپارێزێت. ئەو دوو ھەڵمەتی گەورەی دژی میسر دەستپێکرد. یەکەم ھەڵمەت شکستی ھێنا، و بەدوایدا ڕاپەڕین لە سەرانسەری بەشی ڕۆژئاوای ئیمپراتۆریەتەکەیدا ڕوویدا. لە کاتی داگیرکاریی دووەمدا، دواجار ئەرتەخشتە شکستی بە [[نێکتانێبۆی دووەم]]، [[فیرعەون]]ی میسر ھێنا، و دوای شەش دەیە وڵاتەکەی بۆ ناو دەسەڵاتی فارس گەڕاندەوە.

لە ساڵانی کۆتاییی ئەرتەخشتەدا، دەسەڵاتی فلیپی دووەمی مەقدوونی لە یۆنان لە زیادبووندا بوو، کە لەوێ ھەوڵی دەدا یۆنانییەکان ڕازی بکات دژی ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی ڕاپەڕن. ئەرتەخشتە دژی چالاکییەکانی ئەو وەستایەوە، و بە پشتگیریی ئەو، شاری [[گەمارۆی پەرینتووس|پەرینتووس]] بەرگریی لە گەمارۆیەکی مەقدوونی کرد.

بەڵگەی ھەیە بۆ سیاسەتێکی نوێی بیناسازی لە [[پێرسێپۆلیس]] لە کۆتاییی تەمەنیدا، کە لەوێ ئەرتەخشتە کۆشکێکی نوێی بونیاد نا و گۆڕی تایبەتی خۆی دروست کرد، و دەستی بە پڕۆژەی درێژخایەن کرد وەک «دەروازە تەواونەکراوەکە». تیرۆرکردنی ئەو و ناسەقامگیریی دوای ئەو کۆتایییان بە ھەر ھیوایەکی بووژانەوەی فارس ھێنا و ئیمپراتۆریەتەکە ماوەیەکی کەم دوای ئەوە لەبەردەم سوپا داگیرکەرەکانی [[ئەسکەندەری مەزن]]دا ڕووخا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=shahbazi |یەکەم=shapur |سەردێڕ=The Oxford Handbook of Iranian History |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠١٩٩٣٩٠٤٢٧|editor-last=Daryaee |editor-first=Touraj |پەڕەکان=١٣٠, ١٣١|chapter=4, THE ACHAEMENID PERSIAN EMPIRE (550–330  bce )}}&lt;/ref&gt;

== ڕەگناسی ==
«ئەرتەخشتە» شێوەی [[لاتینی]]ی «ئەرتەخشتە»ی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]]یە ({{lang|grc|Αρταξέρξης}})، کە خۆی لە [[فارسیی کۆن]]ی «Artaxšaçā» («کە فەرمانڕەوایییەکەی لە ڕێگەی [[ئاشا|ڕاستی]]یەوەیە») وەرگیراوە.{{sfn|Schmitt|1986b|pp=654–655}} لە زمانەکانی دیکەدا بەم شێوەیە ناسراوە؛ [[ئیلامی]] «Ir-tak-ik-ša-iš-ša»، «Ir-da-ik-ša-iš-ša»؛ [[زمانی ئەکەدی|ئەکەدی]] «Ar-ta-ʾ-ḫa-šá-is-su»؛ [[فارسی ناوەڕاست|فارسیی ناوەڕاست]] «ئەردەخشر» و [[فارسیی نوێ]] «ئەردەشێر».{{sfn|Frye|1983|p=178}}{{sfn|Wiesehöfer|1986|pp=371–376}} ناوی کەسیی ئەو «ئۆکۆس» بوو ([[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی]]: {{lang|grc|Ὦχος}} {{Transliteration|grc|Ôchos}}؛ [[زمانی ئەکەدی|بابلی]]: 𒌑ما𒋢 {{Transliteration|akk|Ú-ma-kuš}}).{{sfn|Schmitt|1986a|pp=658–659}}

== پێشینە ==
ئۆکۆس کوڕی یاسایی [[ئەردەشێری دووەم]] و ژنەکەی [[ستاتێرای (ژنی ئەردەشێری دووەم)|ستاتێرا]] بوو.{{sfn|Schmitt|1986a|pp=658–659}} ئەو دوو برای تانوپۆی گەورەتری ھەبوو، [[ئاریاسپێس]] و [[داریووش (کوڕی ئەردەشێری دووەم)|داریووش]] (گەورەترینیان).{{sfn|Briant|2002|pp=680–681}} ھەروەھا زۆر برای نایاسایی ھەبوو کە لە دایکانی [[کەنیزەک]] لەدایکبووبوون، کە نووسەری [[ڕۆمای کۆن|ڕۆمی]]ی سەدەی دووەمی زایینی [[جەستن (مێژوونووس)|جەستن]] ژمارەیانی بە ١١٥ داناوە.{{sfn|Briant|2002|p=680}} لە نێوان ھەموو کوڕەکاندا، داریووش بوو کە وەک میراتگری ئیمپراتۆریەتەکە دەستنیشان کرابوو، بەمەش ئیمتیازی شاھانەی پۆشینی [[تاج]]ی ڕاستی پێدرابوو. بەڵام حوکمڕانییە درێژخایەنەکەی ئەرتەخشتەی دووەم ئەمەی دوایی بێزار کردبوو، کە تەمەنی لە سەرووی ٥٠ ساڵەوە بوو. بە ھاندانی [[ساتراپ]]ی پێشوو [[تیریبازووس]]، دەستی کرد بە پیلانگێڕان دژی باوکی بۆ خێراکردنی جێنشینییەکەی.{{sfn|Dandamaev|1989|p=306}}{{sfn|Briant|2002|p=681}} داریووش چاوەڕوانی ئەوەی دەکرد کە پشتگیری لەلایەن زۆرێک لە دەربارییەکانەوە بەدەست بھێنێت، لەوانەش پەنجا برای نایاسایی خۆی بەپێی وتەی جەستن.{{sfn|Briant|2002|p=681}} خەسیوێک پیلانەکەی ئاشکرا کرد، و لە ئەنجامدا داریووش بۆ دادگا بانگێشت کرا و لەسێدارە درا، «لەگەڵ ژن و منداڵی ھەموو پیلانگێڕەکان» (جەستن).{{sfn|Briant|2002|p=681}} مافی جێنشینی پاشان گوازرایەوە بۆ ئاریاسپێس. بەڵام ئۆکۆس، بە پشتگیریی ھەندێک لە خەسیوەکان، زنجیرەیەک فێڵ و تۆمەتی دروست کرد بۆ ئەوەی ئاریاسپێسی برای یاسایی شێت بێت و خۆی بکوژێت.{{sfn|Briant|2002|p=681}} ئەرتەخشتەی دووەم، کە ڕقی لە ئۆکۆس بوو، کوڕە نایاساییە خۆشەویستەکەی خۆی [[ئەرسامیس (کوڕی ئەرتەخشتەی دووەم)|ئەرسامیس]]ی وەک شازادەی جێنشینی نوێ دەستنیشان کرد. ئەویش زۆری پێ نەچوو لەلایەن ئارپاتێسەوە بە ھاندانی ئۆکۆس کوژرا.{{sfn|Briant|2002|p=681}}{{sfn|Dandamaev|1989|p=306}}{{sfn|Waters|2014|p=193}} پاشان ئۆکۆس دواجار وەک شازادەی جێنشین دەستنیشان کرا، و ئەرتەخشتەش ماوەیەکی کەم دوای ئەوە کۆچی دوایی کرد.{{sfn|Dandamaev|1989|p=306}}{{sfn|Waters|2014|p=193}}

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{پۆلی کۆمنز|Artaxerxes III}}
{{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|سیاسەت}}

[[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نادڵنیا]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ٤٢٠ی پ.ز]]</text>
      <sha1>tlted5tqjzgyxn9ttg8ljnh05wd8ns2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>لێدوانی بەکارھێنەر:HAMABLACK</title>
    <ns>3</ns>
    <id>294438</id>
    <revision>
      <id>1574858</id>
      <timestamp>2026-04-12T12:10:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>11537</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ</comment>
      <origin>1574858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8007" sha1="94akro7l73tbw7skqtptj4k7vy3rppl" xml:space="preserve">== بەخێربێیت ==
{| bgcolor=&quot;#f8f8ff&quot; align=center style=&quot;width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;&quot;
|
&lt;div class=&quot;tabber horizTabBox&quot; style=&quot;width: 100% !important;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;ویکیپیدیا&amp;zwnj;&quot;&gt;
{{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}}
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]&lt;/span&gt;
'''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}}
{{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}}
{| align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;1&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]]
|[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری]
|[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]]
|}
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;بنەماکان&amp;zwnj;&quot;&gt;
بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت:
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]&lt;/span&gt;
* '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە.
* '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن.
* '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت.
* '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان.
* '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە.
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;پەڕەکەت&amp;zwnj;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]&lt;/span&gt;
'''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە:
* تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە.
* لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە.
* لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە.
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;بەشداری&amp;zwnj;&quot;&gt;
ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی:
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]&lt;/span&gt;
* پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''.
* ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە.
* '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە.
* '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا.
* لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
|}

-- [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٠، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>94akro7l73tbw7skqtptj4k7vy3rppl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ناوی وتارە نوێیەکە لێرە بنووسە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294439</id>
    <revision>
      <id>1574861</id>
      <timestamp>2026-04-12T13:18:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>-Haryad</username>
        <id>40333</id>
      </contributor>
      <comment>دروستکردنی وتار لە ڕێگەی بۆتەوە (تاقیکاری)</comment>
      <origin>1574861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157" sha1="9hvdm9ug1pxg4xt55n9xs6uo5du58qn" xml:space="preserve">
ئەمە وتارێکی تاقیکارییە کە لە ڕێگەی بۆتەوە دروست کراوە.
[[کۆمەڵە:وتارە تاقیکارییەکان]]</text>
      <sha1>9hvdm9ug1pxg4xt55n9xs6uo5du58qn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574864</id>
      <parentid>1574861</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:19:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>-Haryad</username>
        <id>40333</id>
      </contributor>
      <comment>تاگی سڕینەوەی خێرا</comment>
      <origin>1574864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="170" sha1="gqof0y58t657su1k1csjjv4izhlwi3b" xml:space="preserve">{{سخ-گ٢}}
ئەمە وتارێکی تاقیکارییە کە لە ڕێگەی بۆتەوە دروست کراوە.
[[کۆمەڵە:وتارە تاقیکارییەکان]]</text>
      <sha1>gqof0y58t657su1k1csjjv4izhlwi3b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574907</id>
      <parentid>1574864</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}، {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}}</comment>
      <origin>1574907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="358" sha1="9fb6kupmx4hi8qi3glwuajcgqtt2e9z" xml:space="preserve">{{سخ-گ٢}}
{{چەند کێشەیەک|
{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
}}
ئەمە وتارێکی تاقیکارییە کە لە ڕێگەی بۆتەوە دروست کراوە.
[[کۆمەڵە:وتارە تاقیکارییەکان]]
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>9fb6kupmx4hi8qi3glwuajcgqtt2e9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تاقیکردنەوەی بۆتی من ١٢٣</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294440</id>
    <revision>
      <id>1574862</id>
      <timestamp>2026-04-12T13:28:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>-Haryad</username>
        <id>40333</id>
      </contributor>
      <comment>دروستکردنی وتار بە بۆت</comment>
      <origin>1574862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="386" sha1="s64bas39wjxhm70zrazrddsii55sh00" xml:space="preserve">'''کوردستان''' وڵاتێکی جوگرافی و مێژووییە لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست کە زۆربەی دانیشتووانی کوردن.

== جوگرافیا ==
کوردستان ناوچەیەکی شاخاوییە و خاوەنی سروشتێکی دەوڵەمەندە.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[کۆمەڵە:کوردستان]]</text>
      <sha1>s64bas39wjxhm70zrazrddsii55sh00</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574863</id>
      <parentid>1574862</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>-Haryad</username>
        <id>40333</id>
      </contributor>
      <comment>تاگی سڕینەوەی خێرا</comment>
      <origin>1574863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="400" sha1="6up6syzsu3s9ir0d4fml6si7fzpj7aj" xml:space="preserve">{{سخ-گ٢}}
'''کوردستان''' وڵاتێکی جوگرافی و مێژووییە لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست کە زۆربەی دانیشتووانی کوردن.

== جوگرافیا ==
کوردستان ناوچەیەکی شاخاوییە و خاوەنی سروشتێکی دەوڵەمەندە.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[کۆمەڵە:کوردستان]]</text>
      <sha1>6up6syzsu3s9ir0d4fml6si7fzpj7aj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574908</id>
      <parentid>1574863</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:02:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}، {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}}</comment>
      <origin>1574908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="588" sha1="1vaz5js31vojou0jmuwts357ieufz4n" xml:space="preserve">{{سخ-گ٢}}
{{چەند کێشەیەک|
{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
}}
'''کوردستان''' وڵاتێکی جوگرافی و مێژووییە لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست کە زۆربەی دانیشتووانی کوردن.

== جوگرافیا ==
کوردستان ناوچەیەکی شاخاوییە و خاوەنی سروشتێکی دەوڵەمەندە.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[کۆمەڵە:کوردستان]]
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>1vaz5js31vojou0jmuwts357ieufz4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەل</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294441</id>
    <redirect title="باڵندە" />
    <revision>
      <id>1574868</id>
      <timestamp>2026-04-12T14:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <comment>حوسێن پەڕەی [[مەل]]ی گواستەوە بۆ [[باڵندە]]: بەپێی وتووێژی پەڕە</comment>
      <origin>1574868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="6a9jhiqhg5up1i8z5s2r9zcdh12wizr" xml:space="preserve">#ڕەوانەکەر [[باڵندە]]</text>
      <sha1>6a9jhiqhg5up1i8z5s2r9zcdh12wizr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سەرژمێریی دانیشتووان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294442</id>
    <redirect title="سەرژمێری" />
    <revision>
      <id>1574870</id>
      <timestamp>2026-04-12T14:39:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <comment>حوسێن پەڕەی [[سەرژمێریی دانیشتووان]]ی گواستەوە بۆ [[مرۆوژمێری]]</comment>
      <origin>1574870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="a5ljmxgfvc2rac35uhla3jqqa6lh4kj" xml:space="preserve">#ڕەوانەکەر [[مرۆوژمێری]]</text>
      <sha1>a5ljmxgfvc2rac35uhla3jqqa6lh4kj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574874</id>
      <parentid>1574870</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <comment>ئامانجی ڕەوانەکەری لە [[مرۆوژمێری]]ەوە گۆڕی بۆ [[سەرژمێری]]</comment>
      <origin>1574874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="fzdfl127itgxe0axyrf43mrkzc5o4vu" xml:space="preserve">#ڕەوانەکەر [[سەرژمێری]]</text>
      <sha1>fzdfl127itgxe0axyrf43mrkzc5o4vu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مرۆوژمێری</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294443</id>
    <redirect title="سەرژمێری" />
    <revision>
      <id>1574873</id>
      <timestamp>2026-04-12T14:42:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>حوسێن</username>
        <id>42516</id>
      </contributor>
      <comment>حوسێن پەڕەی [[مرۆوژمێری]]ی گواستەوە بۆ [[سەرژمێری]]: بەپێی وتووێژی پەڕە</comment>
      <origin>1574873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="fzdfl127itgxe0axyrf43mrkzc5o4vu" xml:space="preserve">#ڕەوانەکەر [[سەرژمێری]]</text>
      <sha1>fzdfl127itgxe0axyrf43mrkzc5o4vu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گرگنی سپی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294444</id>
    <revision>
      <id>1574888</id>
      <timestamp>2026-04-12T16:26:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MeerFarhad97</username>
        <id>74793</id>
      </contributor>
      <comment>پەڕەی دروست کرد بە «[[پەڕگە:Sirius A and B Hubble photo.editted.PNG|وێنۆک|وێنەی سیستەمی سیریوس کە لەلایەن [[تەلیسکۆپی بۆشاییی ھەبڵ|تەلیسکۆپی بۆشاییی ھەبڵەوە]] گیراوە. سیریوس بی کە نزیکترین گرنگی سپییە لە زەوییەوە، دەتوانرێت وەک خاڵێکی ڕووناکی کاڵ لە لای چەپی خوارەوەی سیریوس ئەی زۆر ڕوو...»ەوە</comment>
      <origin>1574888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2426" sha1="9rjf4psn4uce71wsxy61ywzdnqxn9iq" xml:space="preserve">[[پەڕگە:Sirius A and B Hubble photo.editted.PNG|وێنۆک|وێنەی سیستەمی سیریوس کە لەلایەن [[تەلیسکۆپی بۆشاییی ھەبڵ|تەلیسکۆپی بۆشاییی ھەبڵەوە]] گیراوە. سیریوس بی کە نزیکترین گرنگی سپییە لە زەوییەوە، دەتوانرێت وەک خاڵێکی ڕووناکی کاڵ لە لای چەپی خوارەوەی سیریوس ئەی زۆر ڕووناکترەوە ببینرێت.]]
گرگنی سپی جۆرێکە لە ئەستێرەی زۆر [[چڕی|چڕ]]، هەرچەندە قەبارەکەی مەزەندە دەکرێت بە قەبارەی زەوی بەڵام بارستایی و قورسایی بەراورد دەکرێت بە هەمان بارستایی و قورسایی [[خۆر]]. گرگنی سپی دروەشانەوەکەی لە گەرمی پاشماوەوە بەدەستدەکەوێت نەک لە [[ناوکەیەکگرتن]]. ئەستێرەکانی وەکو خۆر کە بارستەیان ئەوەندە بەرز نییە بتوانن دابڕمێن و ببنە [[ئەستێرەی نیوترۆنی]] یان [[کونەڕەش]]، پێشبینی دەکرێت دواتر لە پەرەسەندنیاندا ببنە ئەستێرەی گرگنە سپییەکان. نزیکترین گرگنی سپی ناسراوە بە [[سیریوس بی]]، کە ٨.٦ ساڵی ڕووناکی لە هەسارەی زەوییەوە دوورە. 

== سەرچاوەکان ==

* {{Cite book|last1=Shapiro|first1=Stuart L.|title=Black Holes, White Dwarfs and Neutron Stars: the physics of compact objects|last2=Teukolsky|first2=Saul A.|date=2004|publisher=Wiley-VCH Verlag GmbH &amp; Co. KGaA|isbn=978-3-527-41450-5|series=Physics textbook|location=Weinheim}}
* [http://www.sciencebits.com/StellarEquipartition Estimating Stellar Parameters from Energy Equipartition] at sciencebits.com. Discusses how to find mass-radius relations and mass limits for white dwarfs using simple energy arguments.
* {{cite web |date=9 September 2013 |editor2=Sion, E.M. |url=http://www.astronomy.villanova.edu/WDCatalog/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240706202221/http://www.astronomy.villanova.edu/WDCatalog/index.html |archive-date=6 July 2024 |publisher=Villanova University |title=White Dwarf Catalogue WD |editor1=McCook, G.P.}}
* [https://apod.nasa.gov/apod/white_dwarfs.html White dwarf images] at [[Astronomy Picture of the Day]]</text>
      <sha1>9rjf4psn4uce71wsxy61ywzdnqxn9iq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574889</id>
      <parentid>1574888</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T16:36:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MeerFarhad97</username>
        <id>74793</id>
      </contributor>
      <origin>1574889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2721" sha1="9ebrmtewkml0fmiazl0hdmgtbu81hnd" xml:space="preserve">[[پەڕگە:Sirius A and B Hubble photo.editted.PNG|وێنۆک|وێنەی سیستەمی سیریوس کە لەلایەن [[تەلیسکۆپی بۆشاییی ھەبڵ|تەلیسکۆپی بۆشاییی ھەبڵەوە]] گیراوە. سیریوس بی کە نزیکترین گرنگی سپییە لە زەوییەوە، دەتوانرێت وەک خاڵێکی ڕووناکی کاڵ لە لای چەپی خوارەوەی سیریوس ئەی زۆر ڕووناکترەوە ببینرێت.]]
گرگنی سپی جۆرێکە لە ئەستێرەی زۆر [[چڕی|چڕ]]، هەرچەندە قەبارەکەی مەزەندە دەکرێت بە قەبارەی زەوی بەڵام بارستایی و قورسایی بەراورد دەکرێت بە هەمان بارستایی و قورسایی [[خۆر]]. گرگنی سپی دروەشانەوەکەی لە گەرمی پاشماوەوە بەدەستدەکەوێت نەک لە [[ناوکەیەکگرتن]]. ئەستێرەکانی وەکو خۆر کە بارستەیان ئەوەندە بەرز نییە بتوانن دابڕمێن و ببنە [[ئەستێرەی نیوترۆنی]] یان [[کونەڕەش]]، پێشبینی دەکرێت دواتر لە پەرەسەندنیاندا ببنە ئەستێرەی گرگنە سپییەکان. نزیکترین گرگنی سپی ناسراوە بە [[سیریوس بی]]، کە ٨.٦ ساڵی ڕووناکی لە هەسارەی زەوییەوە دوورە. 

== سەرچاوەکان ==

* {{Cite book|last1=Shapiro|first1=Stuart L.|title=Black Holes, White Dwarfs and Neutron Stars: the physics of compact objects|last2=Teukolsky|first2=Saul A.|date=2004|publisher=Wiley-VCH Verlag GmbH &amp; Co. KGaA|isbn=978-3-527-41450-5|series=Physics textbook|location=Weinheim}}
* [http://www.sciencebits.com/StellarEquipartition Estimating Stellar Parameters from Energy Equipartition] at sciencebits.com. Discusses how to find mass-radius relations and mass limits for white dwarfs using simple energy arguments.
* {{cite web |date=9 September 2013 |editor2=Sion, E.M. |url=http://www.astronomy.villanova.edu/WDCatalog/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240706202221/http://www.astronomy.villanova.edu/WDCatalog/index.html |archive-date=6 July 2024 |publisher=Villanova University |title=White Dwarf Catalogue WD |editor1=McCook, G.P.}}
* [https://apod.nasa.gov/apod/white_dwarfs.html White dwarf images] at [[Astronomy Picture of the Day]]
{{Commons category|White Dwarves}}
{{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی}}


[[پۆل:گەردوون]]
[[پۆل:جۆری ئەستێرەکان]]
[[پۆل:دیاردەی ئەستێرەکان]]
[[پۆل:دیاردە ئەستێرەیییەکان]]</text>
      <sha1>9ebrmtewkml0fmiazl0hdmgtbu81hnd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574890</id>
      <parentid>1574889</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T17:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:فیزیک|فیزیک]] و [[دەروازە:زانست|زانست]]</comment>
      <origin>1574890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2743" sha1="ezxofqol7jlygd0c7bqcdjm6tlo8c0s" xml:space="preserve">[[پەڕگە:Sirius A and B Hubble photo.editted.PNG|وێنۆک|وێنەی سیستەمی سیریوس کە لەلایەن [[تەلیسکۆپی بۆشاییی ھەبڵ|تەلیسکۆپی بۆشاییی ھەبڵەوە]] گیراوە. سیریوس بی کە نزیکترین گرنگی سپییە لە زەوییەوە، دەتوانرێت وەک خاڵێکی ڕووناکی کاڵ لە لای چەپی خوارەوەی سیریوس ئەی زۆر ڕووناکترەوە ببینرێت.]]
گرگنی سپی جۆرێکە لە ئەستێرەی زۆر [[چڕی|چڕ]]، هەرچەندە قەبارەکەی مەزەندە دەکرێت بە قەبارەی زەوی بەڵام بارستایی و قورسایی بەراورد دەکرێت بە هەمان بارستایی و قورسایی [[خۆر]]. گرگنی سپی دروەشانەوەکەی لە گەرمی پاشماوەوە بەدەستدەکەوێت نەک لە [[ناوکەیەکگرتن]]. ئەستێرەکانی وەکو خۆر کە بارستەیان ئەوەندە بەرز نییە بتوانن دابڕمێن و ببنە [[ئەستێرەی نیوترۆنی]] یان [[کونەڕەش]]، پێشبینی دەکرێت دواتر لە پەرەسەندنیاندا ببنە ئەستێرەی گرگنە سپییەکان. نزیکترین گرگنی سپی ناسراوە بە [[سیریوس بی]]، کە ٨.٦ ساڵی ڕووناکی لە هەسارەی زەوییەوە دوورە. 

== سەرچاوەکان ==

* {{Cite book|last1=Shapiro|first1=Stuart L.|title=Black Holes, White Dwarfs and Neutron Stars: the physics of compact objects|last2=Teukolsky|first2=Saul A.|date=2004|publisher=Wiley-VCH Verlag GmbH &amp; Co. KGaA|isbn=978-3-527-41450-5|series=Physics textbook|location=Weinheim}}
* [http://www.sciencebits.com/StellarEquipartition Estimating Stellar Parameters from Energy Equipartition] at sciencebits.com. Discusses how to find mass-radius relations and mass limits for white dwarfs using simple energy arguments.
* {{cite web |date=9 September 2013 |editor2=Sion, E.M. |url=http://www.astronomy.villanova.edu/WDCatalog/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240706202221/http://www.astronomy.villanova.edu/WDCatalog/index.html |archive-date=6 July 2024 |publisher=Villanova University |title=White Dwarf Catalogue WD |editor1=McCook, G.P.}}
* [https://apod.nasa.gov/apod/white_dwarfs.html White dwarf images] at [[Astronomy Picture of the Day]]
{{Commons category|White Dwarves}}
{{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی|فیزیک|زانست}}


[[پۆل:گەردوون]]
[[پۆل:جۆری ئەستێرەکان]]
[[پۆل:دیاردەی ئەستێرەکان]]
[[پۆل:دیاردە ئەستێرەیییەکان]]</text>
      <sha1>ezxofqol7jlygd0c7bqcdjm6tlo8c0s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574905</id>
      <parentid>1574890</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:01:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}}</comment>
      <origin>1574905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2793" sha1="7v9kscsswyv6znalotf8w770yfsm4qg" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
[[پەڕگە:Sirius A and B Hubble photo.editted.PNG|وێنۆک|وێنەی سیستەمی سیریوس کە لەلایەن [[تەلیسکۆپی بۆشاییی ھەبڵ|تەلیسکۆپی بۆشاییی ھەبڵەوە]] گیراوە. سیریوس بی کە نزیکترین گرنگی سپییە لە زەوییەوە، دەتوانرێت وەک خاڵێکی ڕووناکی کاڵ لە لای چەپی خوارەوەی سیریوس ئەی زۆر ڕووناکترەوە ببینرێت.]]
گرگنی سپی جۆرێکە لە ئەستێرەی زۆر [[چڕی|چڕ]]، هەرچەندە قەبارەکەی مەزەندە دەکرێت بە قەبارەی زەوی بەڵام بارستایی و قورسایی بەراورد دەکرێت بە هەمان بارستایی و قورسایی [[خۆر]]. گرگنی سپی دروەشانەوەکەی لە گەرمی پاشماوەوە بەدەستدەکەوێت نەک لە [[ناوکەیەکگرتن]]. ئەستێرەکانی وەکو خۆر کە بارستەیان ئەوەندە بەرز نییە بتوانن دابڕمێن و ببنە [[ئەستێرەی نیوترۆنی]] یان [[کونەڕەش]]، پێشبینی دەکرێت دواتر لە پەرەسەندنیاندا ببنە ئەستێرەی گرگنە سپییەکان. نزیکترین گرگنی سپی ناسراوە بە [[سیریوس بی]]، کە ٨.٦ ساڵی ڕووناکی لە هەسارەی زەوییەوە دوورە. 

== سەرچاوەکان ==

* {{Cite book|last1=Shapiro|first1=Stuart L.|title=Black Holes, White Dwarfs and Neutron Stars: the physics of compact objects|last2=Teukolsky|first2=Saul A.|date=2004|publisher=Wiley-VCH Verlag GmbH &amp; Co. KGaA|isbn=978-3-527-41450-5|series=Physics textbook|location=Weinheim}}
* [http://www.sciencebits.com/StellarEquipartition Estimating Stellar Parameters from Energy Equipartition] at sciencebits.com. Discusses how to find mass-radius relations and mass limits for white dwarfs using simple energy arguments.
* {{cite web |date=9 September 2013 |editor2=Sion, E.M. |url=http://www.astronomy.villanova.edu/WDCatalog/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240706202221/http://www.astronomy.villanova.edu/WDCatalog/index.html |archive-date=6 July 2024 |publisher=Villanova University |title=White Dwarf Catalogue WD |editor1=McCook, G.P.}}
* [https://apod.nasa.gov/apod/white_dwarfs.html White dwarf images] at [[Astronomy Picture of the Day]]
{{Commons category|White Dwarves}}
{{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی|فیزیک|زانست}}


[[پۆل:گەردوون]]
[[پۆل:جۆری ئەستێرەکان]]
[[پۆل:دیاردەی ئەستێرەکان]]
[[پۆل:دیاردە ئەستێرەیییەکان]]</text>
      <sha1>7v9kscsswyv6znalotf8w770yfsm4qg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574923</id>
      <parentid>1574905</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T21:01:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان</comment>
      <origin>1574923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2924" sha1="5p97ildi1xnueavg3rl0eahetzb4g1m" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
[[پەڕگە:Sirius A and B Hubble photo.editted.PNG|وێنۆک|وێنەی سیستەمی سیریوس کە لەلایەن [[تەلیسکۆپی بۆشاییی ھەبڵ|تەلیسکۆپی بۆشاییی ھەبڵەوە]] گیراوە. سیریوس بی کە نزیکترین گرنگی سپییە لە زەوییەوە، دەتوانرێت وەک خاڵێکی ڕووناکی کاڵ لە لای چەپی خوارەوەی سیریوس ئەی زۆر ڕووناکترەوە ببینرێت.]]
گرگنی سپی جۆرێکە لە ئەستێرەی زۆر [[چڕی|چڕ]]، هەرچەندە قەبارەکەی مەزەندە دەکرێت بە قەبارەی زەوی بەڵام بارستایی و قورسایی بەراورد دەکرێت بە هەمان بارستایی و قورسایی [[خۆر]]. گرگنی سپی دروەشانەوەکەی لە گەرمی پاشماوەوە بەدەستدەکەوێت نەک لە [[ناوکەیەکگرتن]]. ئەستێرەکانی وەکو خۆر کە بارستەیان ئەوەندە بەرز نییە بتوانن دابڕمێن و ببنە [[ئەستێرەی نیوترۆنی]] یان [[کونەڕەش]]، پێشبینی دەکرێت دواتر لە پەرەسەندنیاندا ببنە ئەستێرەی گرگنە سپییەکان. نزیکترین گرگنی سپی ناسراوە بە [[سیریوس بی]]، کە ٨.٦ ساڵی ڕووناکی لە هەسارەی زەوییەوە دوورە. 

== سەرچاوەکان ==

* {{Cite book|last1=Shapiro|first1=Stuart L.|title=Black Holes, White Dwarfs and Neutron Stars: the physics of compact objects|last2=Teukolsky|first2=Saul A.|date=2004|publisher=Wiley-VCH Verlag GmbH &amp; Co. KGaA|isbn=978-3-527-41450-5|series=Physics textbook|location=Weinheim}}
* [http://www.sciencebits.com/StellarEquipartition Estimating Stellar Parameters from Energy Equipartition] at sciencebits.com. Discusses how to find mass-radius relations and mass limits for white dwarfs using simple energy arguments.
* {{cite web |date=9 September 2013 |editor2=Sion, E.M. |url=http://www.astronomy.villanova.edu/WDCatalog/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240706202221/http://www.astronomy.villanova.edu/WDCatalog/index.html |archive-date=6 July 2024 |publisher=Villanova University |title=White Dwarf Catalogue WD |editor1=McCook, G.P.}}
* [https://apod.nasa.gov/apod/white_dwarfs.html White dwarf images] at [[Astronomy Picture of the Day]]
{{Commons category|White Dwarves}}
{{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی|فیزیک|زانست}}


[[پۆل:گەردوون]]
[[پۆل:جۆری ئەستێرەکان]]
[[پۆل:دیاردەی ئەستێرەکان]]
[[پۆل:دیاردە ئەستێرەیییەکان]]
[[پۆل:ماددەی نامۆ]]
[[پۆل:پەرەسەندنی ئەستێرەكان]]
[[پۆل:کورتەبنە سپییەکان]]</text>
      <sha1>5p97ildi1xnueavg3rl0eahetzb4g1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294445</id>
    <revision>
      <id>1574904</id>
      <timestamp>2026-04-12T20:01:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <comment>وتاری نوێ</comment>
      <origin>1574904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8546" sha1="dktcal4znd8xnugnvdd1pns59pl3v20" xml:space="preserve">
code Wikitext
downloadcontent_copy
expand_less
{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو               = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)
| ناوی_خۆماڵی        = Future Movement of Kurdistan (BAK)
| زمان١              = کوردی
| ناوی_زمان١         = باک
| زمان٢              = ئینگلیزی
| ناوی_زمان٢         = BAK
| زمان٣              = فارسی
| ناوی_زمان٣         = جنبش ێ‌ینده
| زمان٤              = عەرەبی
| ناوی_زمان٤         = حركە المستقبل
| لۆگۆ               = &lt;!-- kfm logo svg --&gt;
| ڕەنگکۆد          = #800080
| ناونیشانی_سەرکردە١      = سەرپەشتیاری گشتی
| ناوی_سەرکردە١       = &lt;!—ڕەند مەریوانی  --&gt;
| وتەبێژ       = &lt;!-- ناوی وتەبێژ --&gt;
| دامەزرێنەر            = &lt;!—ڕەند مەیوانی |ئاهورا هەورامی |دیار پەروانە  --&gt;
| دروشم             = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt;
| دامەزراندن            = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;
| شوێنگە       = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| ناوی_باڵی١        = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)
| باڵی١              = National Defense Command
| ناوی_باڵی٢        = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)
| باڵی٢              = Special Unit of Protector of Kurdistan
| ئایدۆلۆژیا           = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپگەری نەتەوەیی]]&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): تۆڕی میدیایی بزووتنەوەی ئایندە&lt;/ref&gt;
|شوێنی_سیاسی = [[چەپی ناوەڕاست]]
| ڕەنگەکان             = [[وەنەوشەیی]] (#800080)
| ماڵپەر            = [https://ayinda.org https://kfmeast.org]
| وڵات            = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| بەرپێنووس          = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی (Pentagon/CIA): '''ulzwwef'''&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: دۆسیەی تایبەت بە بزووتنەوەی ئایندە (باک)&lt;/ref&gt;
}}

'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە کورتکراوەی '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan - BAK) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و پێشکەوتنخوازە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt; بزووتنەوەکە خاوەنی کۆدی فەرمیی ناساندنی نێودەوڵەتییە لە ناوەندە ئەمنی و سیاسییەکانی وەک [[پنتاگۆن]] و [[سی ئای ئەی]] بە ناسنامەی '''ulzwwef'''.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== ئایدۆلۆژیا و دیدگا ==
باک پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک''' دەکات. ئەم بزووتنەوەیە وەک هێزێکی '''تەکنۆکرات''' کار دەکات بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست و تەکنۆلۆژیای سەردەم. ڕەنگی [[وەنەوشەیی]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ناسنامەی بزووتنەوەکەدا جێگیر کراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot; /&gt;

== پێکهاتەی سەربازی ==
بزووتنەوەی ئایندە (باک) خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی، ئەوانیش:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC):''' هێزێکی سەربازیی نیشتمانییە.
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەتە.
جێگەی ئاماژەیە کە بەهۆی پاراستنی ئاسایشی [[هەرێمی کوردستان]]، بزووتنەوەکە لە ئێستادا چالاکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام نادات و جەخت لەسەر خەباتی سیاسی دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

== پێگەی ژنان ==
لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ژنان دەبێت لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردانی سیاسی و کارگێڕیدا بن و ئازادیی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بەدی نایەت.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt;

== خەباتی نێودەوڵەتی ==
باک تەنها حزبی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە یاداشتی یاسایی لەسەر تاوانەکانی ڕژێمی ئێران داوەتە ناوەندە جیهانییەکان و بە فەرمی وەڵامی ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) وەرگرتۆتەوە. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی تۆڕێکی میدیایی فرەزمانە (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی) کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک '''KFM'''، '''Rudaw 24''' و '''Ayinda.org''' زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[کۆپۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[کۆپۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[کۆپۆل:ڕێکخراوە تەکنۆکراتەکان]]

پێڕستی حیزب و ڕێکخراوە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان
ڕیزبەندی	ناوی حیزب یان ڕێکخراو	کورتکراوە	ساڵی دامەزراندن	ئایدۆلۆژیا و ئاراستە
١	بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان	باک (BAK)	٢٠٢٠	تەکنۆکراسی، سۆسیالیزمی نیشتمانی، چەپگەری نەتەوەیی
٢	حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران	حدکا (PDKI)	١٩٤٥	نەتەوەیی، سۆسیال دیموکرات
٣	کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران	کۆمەڵە	١٩٦٩	سۆسیالیزم، چەپ
٤	پارتی ژیانی ئازادی کوردستان	پژاک (PJAK)	٢٠٠٤	کۆنفیدڕالیزمی دیموکراتیک
٥	پارتی ئازادیی کوردستان	پاک (PAK)	٢٠٠٦	نەتەوەیی، سەربەخۆییخواز
٦	ڕێکخراوی خەباتی کوردستانی ئێران	خەبات	١٩٨٠	نەتەوەیی، ئایینی
٧	کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان	-	٢٠٠٧	چەپ، سۆسیالیزم
٨	حیزبی کۆمۆنیستی ئێران (باڵی کۆمەڵە)	-	١٩٨٣	کۆمۆنیزم
کورتهەیەک لەسەر &quot;باک&quot; لە پێڕستەکەدا:

بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک):
وەک لە پێڕستەکەدا دیارە، ئەم بزووتنەوەیە وەک ڕەوتێکی مۆدێرن و جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان دەردەکەوێت. جیاکەرەوەی سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ حزبەکانی تر بریتییە لە:

تەکنۆکراسی: جەختکردنەوە لەسەر پسپۆڕی و زانست لە جیاتی دروشمی سیاسی ڕووت.

پێکهاتەی تۆڕیی: بەکارهێنانی سیستەمی مۆدێرن لە ڕێکخستندا (Network Structure).

ناسنامەی نێودەوڵەتی: خاوەنی کۆدی ناساندنی تایبەت (ulzwwef) لە ناوەندە بڕیاردەرە جیهانییەکان و پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی وەک ئامنستی ئینتەرناشناڵ.

ئەم پێڕستە دەکرێت لە ویکیپیدیا لەژێر ناونیشانی &quot;پێڕستی حیزبە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان&quot; یان لە بەشی &quot;ئەمانەش ببینە&quot; لە وتارەکەی خۆتاندا دابنرێت.
https://kfmeast.org</text>
      <sha1>dktcal4znd8xnugnvdd1pns59pl3v20</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574913</id>
      <parentid>1574904</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <origin>1574913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8596" sha1="8uummbv2elp8mx7qlk5sb7i3tb32zwa" xml:space="preserve">
code Wikitext
downloadcontent_copy
expand_less
{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو               = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)
| ناوی_خۆماڵی        = Future Movement of Kurdistan (BAK)
| زمان١              = کوردی
| ناوی_زمان١         = باک
| زمان٢              = ئینگلیزی
| ناوی_زمان٢         = BAK
| زمان٣              = فارسی
| ناوی_زمان٣         = جنبش ێ‌ینده
| زمان٤              = عەرەبی
| ناوی_زمان٤         = حركە المستقبل
| لۆگۆ               = &lt;!-- File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg
 --&gt;
| ڕەنگکۆد          = #800080
| ناونیشانی_سەرکردە١      = سەرپەشتیاری گشتی
| ناوی_سەرکردە١       = &lt;!—ڕەند مەریوانی  --&gt;
| وتەبێژ       = &lt;!-- ناوی وتەبێژ --&gt;
| دامەزرێنەر            = &lt;!—ڕەند مەیوانی |ئاهورا هەورامی |دیار پەروانە  --&gt;
| دروشم             = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt;
| دامەزراندن            = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;
| شوێنگە       = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| ناوی_باڵی١        = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)
| باڵی١              = National Defense Command
| ناوی_باڵی٢        = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)
| باڵی٢              = Special Unit of Protector of Kurdistan
| ئایدۆلۆژیا           = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپگەری نەتەوەیی]]&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): تۆڕی میدیایی بزووتنەوەی ئایندە&lt;/ref&gt;
|شوێنی_سیاسی = [[چەپی ناوەڕاست]]
| ڕەنگەکان             = [[وەنەوشەیی]] (#800080)
| ماڵپەر            = [https://ayinda.org https://kfmeast.org]
| وڵات            = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| بەرپێنووس          = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی (Pentagon/CIA): '''ulzwwef'''&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: دۆسیەی تایبەت بە بزووتنەوەی ئایندە (باک)&lt;/ref&gt;
}}

'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە کورتکراوەی '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan - BAK) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و پێشکەوتنخوازە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt; بزووتنەوەکە خاوەنی کۆدی فەرمیی ناساندنی نێودەوڵەتییە لە ناوەندە ئەمنی و سیاسییەکانی وەک [[پنتاگۆن]] و [[سی ئای ئەی]] بە ناسنامەی '''ulzwwef'''.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== ئایدۆلۆژیا و دیدگا ==
باک پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک''' دەکات. ئەم بزووتنەوەیە وەک هێزێکی '''تەکنۆکرات''' کار دەکات بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست و تەکنۆلۆژیای سەردەم. ڕەنگی [[وەنەوشەیی]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ناسنامەی بزووتنەوەکەدا جێگیر کراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot; /&gt;

== پێکهاتەی سەربازی ==
بزووتنەوەی ئایندە (باک) خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی، ئەوانیش:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC):''' هێزێکی سەربازیی نیشتمانییە.
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەتە.
جێگەی ئاماژەیە کە بەهۆی پاراستنی ئاسایشی [[هەرێمی کوردستان]]، بزووتنەوەکە لە ئێستادا چالاکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام نادات و جەخت لەسەر خەباتی سیاسی دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

== پێگەی ژنان ==
لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ژنان دەبێت لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردانی سیاسی و کارگێڕیدا بن و ئازادیی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بەدی نایەت.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt;

== خەباتی نێودەوڵەتی ==
باک تەنها حزبی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە یاداشتی یاسایی لەسەر تاوانەکانی ڕژێمی ئێران داوەتە ناوەندە جیهانییەکان و بە فەرمی وەڵامی ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) وەرگرتۆتەوە. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی تۆڕێکی میدیایی فرەزمانە (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی) کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک '''KFM'''، '''Rudaw 24''' و '''Ayinda.org''' زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[کۆپۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[کۆپۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[کۆپۆل:ڕێکخراوە تەکنۆکراتەکان]]

پێڕستی حیزب و ڕێکخراوە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان
ڕیزبەندی	ناوی حیزب یان ڕێکخراو	کورتکراوە	ساڵی دامەزراندن	ئایدۆلۆژیا و ئاراستە
١	بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان	باک (BAK)	٢٠٢٠	تەکنۆکراسی، سۆسیالیزمی نیشتمانی، چەپگەری نەتەوەیی
٢	حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران	حدکا (PDKI)	١٩٤٥	نەتەوەیی، سۆسیال دیموکرات
٣	کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران	کۆمەڵە	١٩٦٩	سۆسیالیزم، چەپ
٤	پارتی ژیانی ئازادی کوردستان	پژاک (PJAK)	٢٠٠٤	کۆنفیدڕالیزمی دیموکراتیک
٥	پارتی ئازادیی کوردستان	پاک (PAK)	٢٠٠٦	نەتەوەیی، سەربەخۆییخواز
٦	ڕێکخراوی خەباتی کوردستانی ئێران	خەبات	١٩٨٠	نەتەوەیی، ئایینی
٧	کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان	-	٢٠٠٧	چەپ، سۆسیالیزم
٨	حیزبی کۆمۆنیستی ئێران (باڵی کۆمەڵە)	-	١٩٨٣	کۆمۆنیزم
کورتهەیەک لەسەر &quot;باک&quot; لە پێڕستەکەدا:

بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک):
وەک لە پێڕستەکەدا دیارە، ئەم بزووتنەوەیە وەک ڕەوتێکی مۆدێرن و جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان دەردەکەوێت. جیاکەرەوەی سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ حزبەکانی تر بریتییە لە:

تەکنۆکراسی: جەختکردنەوە لەسەر پسپۆڕی و زانست لە جیاتی دروشمی سیاسی ڕووت.

پێکهاتەی تۆڕیی: بەکارهێنانی سیستەمی مۆدێرن لە ڕێکخستندا (Network Structure).

ناسنامەی نێودەوڵەتی: خاوەنی کۆدی ناساندنی تایبەت (ulzwwef) لە ناوەندە بڕیاردەرە جیهانییەکان و پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی وەک ئامنستی ئینتەرناشناڵ.

ئەم پێڕستە دەکرێت لە ویکیپیدیا لەژێر ناونیشانی &quot;پێڕستی حیزبە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان&quot; یان لە بەشی &quot;ئەمانەش ببینە&quot; لە وتارەکەی خۆتاندا دابنرێت.
https://kfmeast.org</text>
      <sha1>8uummbv2elp8mx7qlk5sb7i3tb32zwa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574914</id>
      <parentid>1574913</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:08:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}}</comment>
      <origin>1574914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8695" sha1="0ntkb6hom917ggomztbok90mg02xtn1" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
code Wikitext
downloadcontent_copy
expand_less
{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو               = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)
| ناوی_خۆماڵی        = Future Movement of Kurdistan (BAK)
| زمان١              = کوردی
| ناوی_زمان١         = باک
| زمان٢              = ئینگلیزی
| ناوی_زمان٢         = BAK
| زمان٣              = فارسی
| ناوی_زمان٣         = جنبش ێ‌ینده
| زمان٤              = عەرەبی
| ناوی_زمان٤         = حركە المستقبل
| لۆگۆ               = &lt;!-- File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg
 --&gt;
| ڕەنگکۆد          = #800080
| ناونیشانی_سەرکردە١      = سەرپەشتیاری گشتی
| ناوی_سەرکردە١       = &lt;!—ڕەند مەریوانی  --&gt;
| وتەبێژ       = &lt;!-- ناوی وتەبێژ --&gt;
| دامەزرێنەر            = &lt;!—ڕەند مەیوانی |ئاهورا هەورامی |دیار پەروانە  --&gt;
| دروشم             = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt;
| دامەزراندن            = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;
| شوێنگە       = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| ناوی_باڵی١        = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)
| باڵی١              = National Defense Command
| ناوی_باڵی٢        = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)
| باڵی٢              = Special Unit of Protector of Kurdistan
| ئایدۆلۆژیا           = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپگەری نەتەوەیی]]&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): تۆڕی میدیایی بزووتنەوەی ئایندە&lt;/ref&gt;
|شوێنی_سیاسی = [[چەپی ناوەڕاست]]
| ڕەنگەکان             = [[وەنەوشەیی]] (#800080)
| ماڵپەر            = [https://ayinda.org https://kfmeast.org]
| وڵات            = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| بەرپێنووس          = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی (Pentagon/CIA): '''ulzwwef'''&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: دۆسیەی تایبەت بە بزووتنەوەی ئایندە (باک)&lt;/ref&gt;
}}

'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە کورتکراوەی '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan - BAK) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و پێشکەوتنخوازە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt; بزووتنەوەکە خاوەنی کۆدی فەرمیی ناساندنی نێودەوڵەتییە لە ناوەندە ئەمنی و سیاسییەکانی وەک [[پنتاگۆن]] و [[سی ئای ئەی]] بە ناسنامەی '''ulzwwef'''.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== ئایدۆلۆژیا و دیدگا ==
باک پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک''' دەکات. ئەم بزووتنەوەیە وەک هێزێکی '''تەکنۆکرات''' کار دەکات بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست و تەکنۆلۆژیای سەردەم. ڕەنگی [[وەنەوشەیی]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ناسنامەی بزووتنەوەکەدا جێگیر کراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot; /&gt;

== پێکهاتەی سەربازی ==
بزووتنەوەی ئایندە (باک) خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی، ئەوانیش:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC):''' هێزێکی سەربازیی نیشتمانییە.
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەتە.
جێگەی ئاماژەیە کە بەهۆی پاراستنی ئاسایشی [[هەرێمی کوردستان]]، بزووتنەوەکە لە ئێستادا چالاکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام نادات و جەخت لەسەر خەباتی سیاسی دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

== پێگەی ژنان ==
لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ژنان دەبێت لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردانی سیاسی و کارگێڕیدا بن و ئازادیی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بەدی نایەت.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt;

== خەباتی نێودەوڵەتی ==
باک تەنها حزبی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە یاداشتی یاسایی لەسەر تاوانەکانی ڕژێمی ئێران داوەتە ناوەندە جیهانییەکان و بە فەرمی وەڵامی ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) وەرگرتۆتەوە. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی تۆڕێکی میدیایی فرەزمانە (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی) کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک '''KFM'''، '''Rudaw 24''' و '''Ayinda.org''' زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[کۆپۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[کۆپۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[کۆپۆل:ڕێکخراوە تەکنۆکراتەکان]]

پێڕستی حیزب و ڕێکخراوە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان
ڕیزبەندی	ناوی حیزب یان ڕێکخراو	کورتکراوە	ساڵی دامەزراندن	ئایدۆلۆژیا و ئاراستە
١	بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان	باک (BAK)	٢٠٢٠	تەکنۆکراسی، سۆسیالیزمی نیشتمانی، چەپگەری نەتەوەیی
٢	حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران	حدکا (PDKI)	١٩٤٥	نەتەوەیی، سۆسیال دیموکرات
٣	کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران	کۆمەڵە	١٩٦٩	سۆسیالیزم، چەپ
٤	پارتی ژیانی ئازادی کوردستان	پژاک (PJAK)	٢٠٠٤	کۆنفیدڕالیزمی دیموکراتیک
٥	پارتی ئازادیی کوردستان	پاک (PAK)	٢٠٠٦	نەتەوەیی، سەربەخۆییخواز
٦	ڕێکخراوی خەباتی کوردستانی ئێران	خەبات	١٩٨٠	نەتەوەیی، ئایینی
٧	کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان	-	٢٠٠٧	چەپ، سۆسیالیزم
٨	حیزبی کۆمۆنیستی ئێران (باڵی کۆمەڵە)	-	١٩٨٣	کۆمۆنیزم
کورتهەیەک لەسەر &quot;باک&quot; لە پێڕستەکەدا:

بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک):
وەک لە پێڕستەکەدا دیارە، ئەم بزووتنەوەیە وەک ڕەوتێکی مۆدێرن و جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان دەردەکەوێت. جیاکەرەوەی سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ حزبەکانی تر بریتییە لە:

تەکنۆکراسی: جەختکردنەوە لەسەر پسپۆڕی و زانست لە جیاتی دروشمی سیاسی ڕووت.

پێکهاتەی تۆڕیی: بەکارهێنانی سیستەمی مۆدێرن لە ڕێکخستندا (Network Structure).

ناسنامەی نێودەوڵەتی: خاوەنی کۆدی ناساندنی تایبەت (ulzwwef) لە ناوەندە بڕیاردەرە جیهانییەکان و پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی وەک ئامنستی ئینتەرناشناڵ.

ئەم پێڕستە دەکرێت لە ویکیپیدیا لەژێر ناونیشانی &quot;پێڕستی حیزبە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان&quot; یان لە بەشی &quot;ئەمانەش ببینە&quot; لە وتارەکەی خۆتاندا دابنرێت.
https://kfmeast.org
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>0ntkb6hom917ggomztbok90mg02xtn1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574916</id>
      <parentid>1574914</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:14:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1574916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8929" sha1="ev4zxgib0nwc6b1mfppqdzxge32k01d" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
code Wikitext
downloadcontent_copy
expand_less
{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو               = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)
| ناوی_خۆماڵی        = Future Movement of Kurdistan (BAK)
| زمان١              = کوردی
| ناوی_زمان١         = باک
| زمان٢              = ئینگلیزی
| ناوی_زمان٢         = BAK
| زمان٣              = فارسی
| ناوی_زمان٣         = جنبش ێ‌ینده
| زمان٤              = عەرەبی
| ناوی_زمان٤         = حركە المستقبل
| لۆگۆ               = &lt;!-- [[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
 --&gt;
| ڕەنگکۆد          = #800080
| ناونیشانی_سەرکردە١      = سەرپەشتیاری گشتی
| ناوی_سەرکردە١       = &lt;!—ڕەند مەریوانی  --&gt;
| وتەبێژ       = &lt;!-- ناوی وتەبێژ --&gt;
| دامەزرێنەر            = &lt;!—ڕەند مەیوانی |ئاهورا هەورامی |دیار پەروانە  --&gt;
| دروشم             = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt;
| دامەزراندن            = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;
| شوێنگە       = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| ناوی_باڵی١        = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)
| باڵی١              = National Defense Command
| ناوی_باڵی٢        = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)
| باڵی٢              = Special Unit of Protector of Kurdistan
| ئایدۆلۆژیا           = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپگەری نەتەوەیی]]&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): تۆڕی میدیایی بزووتنەوەی ئایندە&lt;/ref&gt;
|شوێنی_سیاسی = [[چەپی ناوەڕاست]]
| ڕەنگەکان             = [[وەنەوشەیی]] (#800080)
| ماڵپەر            = [https://ayinda.org https://kfmeast.org]
| وڵات            = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| بەرپێنووس          = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی (Pentagon/CIA): '''ulzwwef'''&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: دۆسیەی تایبەت بە بزووتنەوەی ئایندە (باک)&lt;/ref&gt;
|logo=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|colorcode={{!}} ڕەنگکۆد = #6A0DAD}}

'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە کورتکراوەی '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan - BAK) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و پێشکەوتنخوازە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt; بزووتنەوەکە خاوەنی کۆدی فەرمیی ناساندنی نێودەوڵەتییە لە ناوەندە ئەمنی و سیاسییەکانی وەک [[پنتاگۆن]] و [[سی ئای ئەی]] بە ناسنامەی '''ulzwwef'''.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== ئایدۆلۆژیا و دیدگا ==
باک پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک''' دەکات. ئەم بزووتنەوەیە وەک هێزێکی '''تەکنۆکرات''' کار دەکات بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست و تەکنۆلۆژیای سەردەم. ڕەنگی [[وەنەوشەیی]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ناسنامەی بزووتنەوەکەدا جێگیر کراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot; /&gt;

== پێکهاتەی سەربازی ==
بزووتنەوەی ئایندە (باک) خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی، ئەوانیش:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC):''' هێزێکی سەربازیی نیشتمانییە.
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەتە.
جێگەی ئاماژەیە کە بەهۆی پاراستنی ئاسایشی [[هەرێمی کوردستان]]، بزووتنەوەکە لە ئێستادا چالاکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام نادات و جەخت لەسەر خەباتی سیاسی دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

== پێگەی ژنان ==
لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ژنان دەبێت لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردانی سیاسی و کارگێڕیدا بن و ئازادیی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بەدی نایەت.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt;

== خەباتی نێودەوڵەتی ==
باک تەنها حزبی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە یاداشتی یاسایی لەسەر تاوانەکانی ڕژێمی ئێران داوەتە ناوەندە جیهانییەکان و بە فەرمی وەڵامی ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) وەرگرتۆتەوە. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی تۆڕێکی میدیایی فرەزمانە (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی) کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک '''KFM'''، '''Rudaw 24''' و '''Ayinda.org''' زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[کۆپۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[کۆپۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[کۆپۆل:ڕێکخراوە تەکنۆکراتەکان]]

پێڕستی حیزب و ڕێکخراوە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان
ڕیزبەندی	ناوی حیزب یان ڕێکخراو	کورتکراوە	ساڵی دامەزراندن	ئایدۆلۆژیا و ئاراستە
١	بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان	باک (BAK)	٢٠٢٠	تەکنۆکراسی، سۆسیالیزمی نیشتمانی، چەپگەری نەتەوەیی
٢	حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران	حدکا (PDKI)	١٩٤٥	نەتەوەیی، سۆسیال دیموکرات
٣	کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران	کۆمەڵە	١٩٦٩	سۆسیالیزم، چەپ
٤	پارتی ژیانی ئازادی کوردستان	پژاک (PJAK)	٢٠٠٤	کۆنفیدڕالیزمی دیموکراتیک
٥	پارتی ئازادیی کوردستان	پاک (PAK)	٢٠٠٦	نەتەوەیی، سەربەخۆییخواز
٦	ڕێکخراوی خەباتی کوردستانی ئێران	خەبات	١٩٨٠	نەتەوەیی، ئایینی
٧	کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان	-	٢٠٠٧	چەپ، سۆسیالیزم
٨	حیزبی کۆمۆنیستی ئێران (باڵی کۆمەڵە)	-	١٩٨٣	کۆمۆنیزم
کورتهەیەک لەسەر &quot;باک&quot; لە پێڕستەکەدا:

بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک):
وەک لە پێڕستەکەدا دیارە، ئەم بزووتنەوەیە وەک ڕەوتێکی مۆدێرن و جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان دەردەکەوێت. جیاکەرەوەی سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ حزبەکانی تر بریتییە لە:

تەکنۆکراسی: جەختکردنەوە لەسەر پسپۆڕی و زانست لە جیاتی دروشمی سیاسی ڕووت.

پێکهاتەی تۆڕیی: بەکارهێنانی سیستەمی مۆدێرن لە ڕێکخستندا (Network Structure).

ناسنامەی نێودەوڵەتی: خاوەنی کۆدی ناساندنی تایبەت (ulzwwef) لە ناوەندە بڕیاردەرە جیهانییەکان و پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی وەک ئامنستی ئینتەرناشناڵ.

ئەم پێڕستە دەکرێت لە ویکیپیدیا لەژێر ناونیشانی &quot;پێڕستی حیزبە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان&quot; یان لە بەشی &quot;ئەمانەش ببینە&quot; لە وتارەکەی خۆتاندا دابنرێت.
https://kfmeast.org
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>ev4zxgib0nwc6b1mfppqdzxge32k01d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574917</id>
      <parentid>1574916</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>دانانی بەستەری  دەرەکی</comment>
      <origin>1574917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9157" sha1="ns8qxgrk8jnlvrbzibtp1e6rtfbye1y" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
code Wikitext
downloadcontent_copy
expand_less
{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو               = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)
| ناوی_خۆماڵی        = Future Movement of Kurdistan (BAK)
| زمان١              = کوردی
| ناوی_زمان١         = باک
| زمان٢              = ئینگلیزی
| ناوی_زمان٢         = BAK
| زمان٣              = فارسی
| ناوی_زمان٣         = جنبش ێ‌ینده
| زمان٤              = عەرەبی
| ناوی_زمان٤         = حركە المستقبل
| لۆگۆ               = [[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
| ڕەنگکۆد          = #800080
| ناونیشانی_سەرکردە١      = سەرپەشتیاری گشتی
| ناوی_سەرکردە١       = &lt;!—ڕەند مەریوانی  --&gt;
| وتەبێژ       = &lt;!-- ناوی وتەبێژ --&gt;
| دامەزرێنەر            = &lt;!—ڕەند مەیوانی |ئاهورا هەورامی |دیار پەروانە  --&gt;
| دروشم             = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt;
| دامەزراندن            = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;
| شوێنگە       = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| ناوی_باڵی١        = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)
| باڵی١              = National Defense Command
| ناوی_باڵی٢        = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)
| باڵی٢              = Special Unit of Protector of Kurdistan
| ئایدۆلۆژیا           = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپگەری نەتەوەیی]]&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): تۆڕی میدیایی بزووتنەوەی ئایندە&lt;/ref&gt;
|شوێنی_سیاسی = [[چەپی ناوەڕاست]]
| ڕەنگەکان             = [[وەنەوشەیی]] (#800080)
| ماڵپەر            = [https://ayinda.org https://kfmeast.org]
| وڵات            = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| بەرپێنووس          = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی (Pentagon/CIA): '''ulzwwef'''&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: دۆسیەی تایبەت بە بزووتنەوەی ئایندە (باک)&lt;/ref&gt;
|logo=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|colorcode={{!}} ڕەنگکۆد = #6A0DAD}}

'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە کورتکراوەی '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan - BAK) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و پێشکەوتنخوازە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt; بزووتنەوەکە خاوەنی کۆدی فەرمیی ناساندنی نێودەوڵەتییە لە ناوەندە ئەمنی و سیاسییەکانی وەک [[پنتاگۆن]] و [[سی ئای ئەی]] بە ناسنامەی '''ulzwwef'''.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== ئایدۆلۆژیا و دیدگا ==
باک پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک''' دەکات. ئەم بزووتنەوەیە وەک هێزێکی '''تەکنۆکرات''' کار دەکات بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست و تەکنۆلۆژیای سەردەم. ڕەنگی [[وەنەوشەیی]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ناسنامەی بزووتنەوەکەدا جێگیر کراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot; /&gt;

== پێکهاتەی سەربازی ==
بزووتنەوەی ئایندە (باک) خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی، ئەوانیش:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC):''' هێزێکی سەربازیی نیشتمانییە.
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەتە.
جێگەی ئاماژەیە کە بەهۆی پاراستنی ئاسایشی [[هەرێمی کوردستان]]، بزووتنەوەکە لە ئێستادا چالاکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام نادات و جەخت لەسەر خەباتی سیاسی دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

== پێگەی ژنان ==
لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ژنان دەبێت لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردانی سیاسی و کارگێڕیدا بن و ئازادیی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بەدی نایەت.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt;

== خەباتی نێودەوڵەتی ==
باک تەنها حزبی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە یاداشتی یاسایی لەسەر تاوانەکانی ڕژێمی ئێران داوەتە ناوەندە جیهانییەکان و بە فەرمی وەڵامی ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) وەرگرتۆتەوە. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی تۆڕێکی میدیایی فرەزمانە (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی) کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک '''KFM'''، '''Rudaw 24''' و '''Ayinda.org''' زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[کۆپۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[کۆپۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[کۆپۆل:ڕێکخراوە تەکنۆکراتەکان]]

پێڕستی حیزب و ڕێکخراوە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان
ڕیزبەندی	ناوی حیزب یان ڕێکخراو	کورتکراوە	ساڵی دامەزراندن	ئایدۆلۆژیا و ئاراستە
١	بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان	باک (BAK)	٢٠٢٠	تەکنۆکراسی، سۆسیالیزمی نیشتمانی، چەپگەری نەتەوەیی
٢	حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران	حدکا (PDKI)	١٩٤٥	نەتەوەیی، سۆسیال دیموکرات
٣	کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران	کۆمەڵە	١٩٦٩	سۆسیالیزم، چەپ
٤	پارتی ژیانی ئازادی کوردستان	پژاک (PJAK)	٢٠٠٤	کۆنفیدڕالیزمی دیموکراتیک
٥	پارتی ئازادیی کوردستان	پاک (PAK)	٢٠٠٦	نەتەوەیی، سەربەخۆییخواز
٦	ڕێکخراوی خەباتی کوردستانی ئێران	خەبات	١٩٨٠	نەتەوەیی، ئایینی
٧	کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان	-	٢٠٠٧	چەپ، سۆسیالیزم
٨	حیزبی کۆمۆنیستی ئێران (باڵی کۆمەڵە)	-	١٩٨٣	کۆمۆنیزم
کورتهەیەک لەسەر &quot;باک&quot; لە پێڕستەکەدا:

بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک):
وەک لە پێڕستەکەدا دیارە، ئەم بزووتنەوەیە وەک ڕەوتێکی مۆدێرن و جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان دەردەکەوێت. جیاکەرەوەی سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ حزبەکانی تر بریتییە لە:

تەکنۆکراسی: جەختکردنەوە لەسەر پسپۆڕی و زانست لە جیاتی دروشمی سیاسی ڕووت.

پێکهاتەی تۆڕیی: بەکارهێنانی سیستەمی مۆدێرن لە ڕێکخستندا (Network Structure).

ناسنامەی نێودەوڵەتی: خاوەنی کۆدی ناساندنی تایبەت (ulzwwef) لە ناوەندە بڕیاردەرە جیهانییەکان و پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی وەک ئامنستی ئینتەرناشناڵ.


== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]
* [https://rudaw24.com تۆڕی میدیایی ڕووداو ٢٤]
* [https://kfm.news ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم (KFM)]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]

https://kfmeast.org
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>ns8qxgrk8jnlvrbzibtp1e6rtfbye1y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574918</id>
      <parentid>1574917</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:36:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1574918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9167" sha1="m4sqyhucnodbr3j2e7rzo3qqv0ohofd" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
code Wikitext
downloadcontent_copy
expand_less
{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو               = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)
| ناوی_خۆماڵی        = Future Movement of Kurdistan (BAK)
| زمان١              = کوردی
| ناوی_زمان١         = باک
| زمان٢              = ئینگلیزی
| ناوی_زمان٢         = BAK
| زمان٣              = فارسی
| ناوی_زمان٣         = جنبش ێ‌ینده
| زمان٤              = عەرەبی
| ناوی_زمان٤         = حركە المستقبل
| لۆگۆ               = &lt;!-- [[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
 --&gt;
| ڕەنگکۆد          = #800080
| ناونیشانی_سەرکردە١      = سەرپەشتیاری گشتی
| ناوی_سەرکردە١       = &lt;!—ڕەند مەریوانی  --&gt;
| وتەبێژ       = &lt;!-- ناوی وتەبێژ --&gt;
| دامەزرێنەر            = &lt;!—ڕەند مەیوانی |ئاهورا هەورامی |دیار پەروانە  --&gt;
| دروشم             = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt;
| دامەزراندن            = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;
| شوێنگە       = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| ناوی_باڵی١        = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)
| باڵی١              = National Defense Command
| ناوی_باڵی٢        = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)
| باڵی٢              = Special Unit of Protector of Kurdistan
| ئایدۆلۆژیا           = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپگەری نەتەوەیی]]&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): تۆڕی میدیایی بزووتنەوەی ئایندە&lt;/ref&gt;
|شوێنی_سیاسی = [[چەپی ناوەڕاست]]
| ڕەنگەکان             = [[وەنەوشەیی]] (#800080)
| ماڵپەر            = [https://ayinda.org https://kfmeast.org]
| وڵات            = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| بەرپێنووس          = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی (Pentagon/CIA): '''ulzwwef'''&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: دۆسیەی تایبەت بە بزووتنەوەی ئایندە (باک)&lt;/ref&gt;
|logo=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|colorcode={{!}} ڕەنگکۆد = #6A0DAD}}

'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە کورتکراوەی '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan - BAK) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و پێشکەوتنخوازە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt; بزووتنەوەکە خاوەنی کۆدی فەرمیی ناساندنی نێودەوڵەتییە لە ناوەندە ئەمنی و سیاسییەکانی وەک [[پنتاگۆن]] و [[سی ئای ئەی]] بە ناسنامەی '''ulzwwef'''.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== ئایدۆلۆژیا و دیدگا ==
باک پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک''' دەکات. ئەم بزووتنەوەیە وەک هێزێکی '''تەکنۆکرات''' کار دەکات بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست و تەکنۆلۆژیای سەردەم. ڕەنگی [[وەنەوشەیی]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ناسنامەی بزووتنەوەکەدا جێگیر کراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot; /&gt;

== پێکهاتەی سەربازی ==
بزووتنەوەی ئایندە (باک) خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی، ئەوانیش:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC):''' هێزێکی سەربازیی نیشتمانییە.
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەتە.
جێگەی ئاماژەیە کە بەهۆی پاراستنی ئاسایشی [[هەرێمی کوردستان]]، بزووتنەوەکە لە ئێستادا چالاکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام نادات و جەخت لەسەر خەباتی سیاسی دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

== پێگەی ژنان ==
لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ژنان دەبێت لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردانی سیاسی و کارگێڕیدا بن و ئازادیی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بەدی نایەت.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt;

== خەباتی نێودەوڵەتی ==
باک تەنها حزبی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە یاداشتی یاسایی لەسەر تاوانەکانی ڕژێمی ئێران داوەتە ناوەندە جیهانییەکان و بە فەرمی وەڵامی ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) وەرگرتۆتەوە. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی تۆڕێکی میدیایی فرەزمانە (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی) کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک '''KFM'''، '''Rudaw 24''' و '''Ayinda.org''' زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[کۆپۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[کۆپۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[کۆپۆل:ڕێکخراوە تەکنۆکراتەکان]]

پێڕستی حیزب و ڕێکخراوە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان
ڕیزبەندی	ناوی حیزب یان ڕێکخراو	کورتکراوە	ساڵی دامەزراندن	ئایدۆلۆژیا و ئاراستە
١	بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان	باک (BAK)	٢٠٢٠	تەکنۆکراسی، سۆسیالیزمی نیشتمانی، چەپگەری نەتەوەیی
٢	حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران	حدکا (PDKI)	١٩٤٥	نەتەوەیی، سۆسیال دیموکرات
٣	کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران	کۆمەڵە	١٩٦٩	سۆسیالیزم، چەپ
٤	پارتی ژیانی ئازادی کوردستان	پژاک (PJAK)	٢٠٠٤	کۆنفیدڕالیزمی دیموکراتیک
٥	پارتی ئازادیی کوردستان	پاک (PAK)	٢٠٠٦	نەتەوەیی، سەربەخۆییخواز
٦	ڕێکخراوی خەباتی کوردستانی ئێران	خەبات	١٩٨٠	نەتەوەیی، ئایینی
٧	کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان	-	٢٠٠٧	چەپ، سۆسیالیزم
٨	حیزبی کۆمۆنیستی ئێران (باڵی کۆمەڵە)	-	١٩٨٣	کۆمۆنیزم
کورتهەیەک لەسەر &quot;باک&quot; لە پێڕستەکەدا:

بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک):
وەک لە پێڕستەکەدا دیارە، ئەم بزووتنەوەیە وەک ڕەوتێکی مۆدێرن و جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان دەردەکەوێت. جیاکەرەوەی سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ حزبەکانی تر بریتییە لە:

تەکنۆکراسی: جەختکردنەوە لەسەر پسپۆڕی و زانست لە جیاتی دروشمی سیاسی ڕووت.

پێکهاتەی تۆڕیی: بەکارهێنانی سیستەمی مۆدێرن لە ڕێکخستندا (Network Structure).

ناسنامەی نێودەوڵەتی: خاوەنی کۆدی ناساندنی تایبەت (ulzwwef) لە ناوەندە بڕیاردەرە جیهانییەکان و پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی وەک ئامنستی ئینتەرناشناڵ.


== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]
* [https://rudaw24.com تۆڕی میدیایی ڕووداو ٢٤]
* [https://kfm.news ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم (KFM)]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]

https://kfmeast.org
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>m4sqyhucnodbr3j2e7rzo3qqv0ohofd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574924</id>
      <parentid>1574918</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T21:05:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>دەستکاریەکی بچووک</comment>
      <origin>1574924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7887" sha1="esja9rwma3rw052z36am2v3litcjjnu" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
code Wikitext
downloadcontent_copy
expand_less
{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو               = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)
| ناوی_خۆماڵی        = Future Movement of Kurdistan (BAK)
| زمان١              = کوردی
| ناوی_زمان١         = باک
| زمان٢              = ئینگلیزی
| ناوی_زمان٢         = BAK
| زمان٣              = فارسی
| ناوی_زمان٣         = جنبش ێ‌ینده
| زمان٤              = عەرەبی
| ناوی_زمان٤         = حركە المستقبل
| لۆگۆ               = [[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
| ڕەنگکۆد          = #800080
| ناونیشانی_سەرکردە١      = سەرپەشتیاری گشتی
| ناوی_سەرکردە١       = &lt;!—ڕەند مەریوانی  
| وتەبێژ       = &lt;!-- ناوەندی بڕیار 
| دامەزرێنەر            = &lt;!—ڕەند مەیوانی |ئاهورا هەورامی |دیار پەروانە  --&gt;
| دروشم             = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt;
| دامەزراندن            = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;
| شوێنگە       = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| ناوی_باڵی١        = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)
| باڵی١              = National Defense Command
| ناوی_باڵی٢        = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)
| باڵی٢              = Special Unit of Protector of Kurdistan
| ئایدۆلۆژیا           = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپگەری نەتەوەیی]]&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): تۆڕی میدیایی بزووتنەوەی ئایندە&lt;/ref&gt;
|شوێنی_سیاسی = [[چەپی ناوەڕاست]]
| ڕەنگەکان             = [[وەنەوشەیی]] (= #800080)
| ماڵپەر            = [https://ayinda.org https://kfmeast.org]
| وڵات            = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| بەرپێنووس          = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی (Pentagon/CIA): '''ulzwwef'''&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: دۆسیەی تایبەت بە بزووتنەوەی ئایندە (باک)&lt;/ref&gt;
|logo=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|colorcode== 800080#}}

'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە کورتکراوەی '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan - BAK) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و پێشکەوتنخوازە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt; بزووتنەوەکە خاوەنی کۆدی فەرمیی ناساندنی نێودەوڵەتییە لە ناوەندە ئەمنی و سیاسییەکانی وەک [[پنتاگۆن]] و [[سی ئای ئەی]] بە ناسنامەی '''ulzwwef'''.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== ئایدۆلۆژیا و دیدگا ==
باک پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک''' دەکات. ئەم بزووتنەوەیە وەک هێزێکی '''تەکنۆکرات''' کار دەکات بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست و تەکنۆلۆژیای سەردەم. ڕەنگی [[وەنەوشەیی]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ناسنامەی بزووتنەوەکەدا جێگیر کراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot; /&gt;

== پێکهاتەی سەربازی ==
بزووتنەوەی ئایندە (باک) خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی، ئەوانیش:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC):''' هێزێکی سەربازیی نیشتمانییە.
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەتە.
جێگەی ئاماژەیە کە بەهۆی پاراستنی ئاسایشی [[هەرێمی کوردستان]]، بزووتنەوەکە لە ئێستادا چالاکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام نادات و جەخت لەسەر خەباتی سیاسی دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

== پێگەی ژنان ==
لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ژنان دەبێت لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردانی سیاسی و کارگێڕیدا بن و ئازادیی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بەدی نایەت.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt;

== خەباتی نێودەوڵەتی ==
باک تەنها حزبی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە یاداشتی یاسایی لەسەر تاوانەکانی ڕژێمی ئێران داوەتە ناوەندە جیهانییەکان و بە فەرمی وەڵامی ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) وەرگرتۆتەوە. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی تۆڕێکی میدیایی فرەزمانە (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی) کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک '''KFM'''، '''Rudaw 24''' و '''Ayinda.org''' زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[کۆپۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[کۆپۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[کۆپۆل:ڕێکخراوە تەکنۆکراتەکان]]

کورتهەیەک لەسەر &quot;باک&quot; لە پێڕستەکەدا:

بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک):
وەک لە پێڕستەکەدا دیارە، ئەم بزووتنەوەیە وەک ڕەوتێکی مۆدێرن و جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان دەردەکەوێت. جیاکەرەوەی سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ حزبەکانی تر بریتییە لە:

تەکنۆکراسی: جەختکردنەوە لەسەر پسپۆڕی و زانست لە جیاتی دروشمی سیاسی ڕووت.

پێکهاتەی تۆڕیی: بەکارهێنانی سیستەمی مۆدێرن لە ڕێکخستندا (Network Structure).

ناسنامەی نێودەوڵەتی: خاوەنی کۆدی ناساندنی تایبەت (ulzwwef) لە ناوەندە بڕیاردەرە جیهانییەکان و پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی وەک ئامنستی ئینتەرناشناڵ.

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]
* [https://rudaw24.com تۆڕی میدیایی ڕووداو ٢٤]
* [https://kfm.news ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم (KFM)]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]

https://kfmeast.org
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>esja9rwma3rw052z36am2v3litcjjnu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574925</id>
      <parentid>1574924</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T21:05:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1574925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7885" sha1="9ky5ea8wocd9ox6ccsisafhufcxj5v0" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
code Wikitext
downloadcontent_copy
expand_less
{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو               = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)
| ناوی_خۆماڵی        = Future Movement of Kurdistan (BAK)
| زمان١              = کوردی
| ناوی_زمان١         = باک
| زمان٢              = ئینگلیزی
| ناوی_زمان٢         = BAK
| زمان٣              = فارسی
| ناوی_زمان٣         = جنبش ێ‌ینده
| زمان٤              = عەرەبی
| ناوی_زمان٤         = حركە المستقبل
| لۆگۆ               = [[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
| ڕەنگکۆد          = #800080
| ناونیشانی_سەرکردە١      = سەرپەشتیاری گشتی
| ناوی_سەرکردە١       = &lt;!—ڕەند مەریوانی  
| وتەبێژ       = &lt;!-- ناوەندی بڕیار 
| دامەزرێنەر            = &lt;!—ڕەند مەیوانی |ئاهورا هەورامی |دیار پەروانە  --&gt;
| دروشم             = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt;
| دامەزراندن            = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;
| شوێنگە       = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| ناوی_باڵی١        = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)
| باڵی١              = National Defense Command
| ناوی_باڵی٢        = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)
| باڵی٢              = Special Unit of Protector of Kurdistan
| ئایدۆلۆژیا           = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپگەری نەتەوەیی]]&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): تۆڕی میدیایی بزووتنەوەی ئایندە&lt;/ref&gt;
|شوێنی_سیاسی = [[چەپی ناوەڕاست]]
| ڕەنگەکان             = [[وەنەوشەیی]] (#800080)
| ماڵپەر            = [https://ayinda.org https://kfmeast.org]
| وڵات            = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| بەرپێنووس          = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی (Pentagon/CIA): '''ulzwwef'''&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: دۆسیەی تایبەت بە بزووتنەوەی ئایندە (باک)&lt;/ref&gt;
|logo=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|colorcode== 800080#}}

'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە کورتکراوەی '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan - BAK) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و پێشکەوتنخوازە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt; بزووتنەوەکە خاوەنی کۆدی فەرمیی ناساندنی نێودەوڵەتییە لە ناوەندە ئەمنی و سیاسییەکانی وەک [[پنتاگۆن]] و [[سی ئای ئەی]] بە ناسنامەی '''ulzwwef'''.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== ئایدۆلۆژیا و دیدگا ==
باک پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک''' دەکات. ئەم بزووتنەوەیە وەک هێزێکی '''تەکنۆکرات''' کار دەکات بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست و تەکنۆلۆژیای سەردەم. ڕەنگی [[وەنەوشەیی]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ناسنامەی بزووتنەوەکەدا جێگیر کراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot; /&gt;

== پێکهاتەی سەربازی ==
بزووتنەوەی ئایندە (باک) خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی، ئەوانیش:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC):''' هێزێکی سەربازیی نیشتمانییە.
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەتە.
جێگەی ئاماژەیە کە بەهۆی پاراستنی ئاسایشی [[هەرێمی کوردستان]]، بزووتنەوەکە لە ئێستادا چالاکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام نادات و جەخت لەسەر خەباتی سیاسی دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

== پێگەی ژنان ==
لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ژنان دەبێت لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردانی سیاسی و کارگێڕیدا بن و ئازادیی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بەدی نایەت.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt;

== خەباتی نێودەوڵەتی ==
باک تەنها حزبی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە یاداشتی یاسایی لەسەر تاوانەکانی ڕژێمی ئێران داوەتە ناوەندە جیهانییەکان و بە فەرمی وەڵامی ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) وەرگرتۆتەوە. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی تۆڕێکی میدیایی فرەزمانە (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی) کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک '''KFM'''، '''Rudaw 24''' و '''Ayinda.org''' زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[کۆپۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[کۆپۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[کۆپۆل:ڕێکخراوە تەکنۆکراتەکان]]

کورتهەیەک لەسەر &quot;باک&quot; لە پێڕستەکەدا:

بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک):
وەک لە پێڕستەکەدا دیارە، ئەم بزووتنەوەیە وەک ڕەوتێکی مۆدێرن و جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان دەردەکەوێت. جیاکەرەوەی سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ حزبەکانی تر بریتییە لە:

تەکنۆکراسی: جەختکردنەوە لەسەر پسپۆڕی و زانست لە جیاتی دروشمی سیاسی ڕووت.

پێکهاتەی تۆڕیی: بەکارهێنانی سیستەمی مۆدێرن لە ڕێکخستندا (Network Structure).

ناسنامەی نێودەوڵەتی: خاوەنی کۆدی ناساندنی تایبەت (ulzwwef) لە ناوەندە بڕیاردەرە جیهانییەکان و پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی وەک ئامنستی ئینتەرناشناڵ.

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]
* [https://rudaw24.com تۆڕی میدیایی ڕووداو ٢٤]
* [https://kfm.news ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم (KFM)]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]

https://kfmeast.org
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>9ky5ea8wocd9ox6ccsisafhufcxj5v0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574926</id>
      <parentid>1574925</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T21:06:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1574926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7839" sha1="cm9n3bqx7mo2w4oxega9eh81r4sncfg" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}

{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو               = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)
| ناوی_خۆماڵی        = Future Movement of Kurdistan (BAK)
| زمان١              = کوردی
| ناوی_زمان١         = باک
| زمان٢              = ئینگلیزی
| ناوی_زمان٢         = BAK
| زمان٣              = فارسی
| ناوی_زمان٣         = جنبش ێ‌ینده
| زمان٤              = عەرەبی
| ناوی_زمان٤         = حركە المستقبل
| لۆگۆ               = [[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
| ڕەنگکۆد          = #800080
| ناونیشانی_سەرکردە١      = سەرپەشتیاری گشتی
| ناوی_سەرکردە١       = &lt;!—ڕەند مەریوانی  
| وتەبێژ       = &lt;!-- ناوەندی بڕیار 
| دامەزرێنەر            = &lt;!—ڕەند مەیوانی |ئاهورا هەورامی |دیار پەروانە  --&gt;
| دروشم             = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt;
| دامەزراندن            = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;
| شوێنگە       = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| ناوی_باڵی١        = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)
| باڵی١              = National Defense Command
| ناوی_باڵی٢        = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)
| باڵی٢              = Special Unit of Protector of Kurdistan
| ئایدۆلۆژیا           = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپگەری نەتەوەیی]]&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): تۆڕی میدیایی بزووتنەوەی ئایندە&lt;/ref&gt;
|شوێنی_سیاسی = [[چەپی ناوەڕاست]]
| ڕەنگەکان             = [[وەنەوشەیی]] (#800080)
| ماڵپەر            = [https://ayinda.org https://kfmeast.org]
| وڵات            = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| بەرپێنووس          = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی (Pentagon/CIA): '''ulzwwef'''&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: دۆسیەی تایبەت بە بزووتنەوەی ئایندە (باک)&lt;/ref&gt;
|logo=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|colorcode== 800080#}}

'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە کورتکراوەی '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan - BAK) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و پێشکەوتنخوازە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt; بزووتنەوەکە خاوەنی کۆدی فەرمیی ناساندنی نێودەوڵەتییە لە ناوەندە ئەمنی و سیاسییەکانی وەک [[پنتاگۆن]] و [[سی ئای ئەی]] بە ناسنامەی '''ulzwwef'''.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== ئایدۆلۆژیا و دیدگا ==
باک پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک''' دەکات. ئەم بزووتنەوەیە وەک هێزێکی '''تەکنۆکرات''' کار دەکات بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست و تەکنۆلۆژیای سەردەم. ڕەنگی [[وەنەوشەیی]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ناسنامەی بزووتنەوەکەدا جێگیر کراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot; /&gt;

== پێکهاتەی سەربازی ==
بزووتنەوەی ئایندە (باک) خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی، ئەوانیش:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC):''' هێزێکی سەربازیی نیشتمانییە.
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەتە.
جێگەی ئاماژەیە کە بەهۆی پاراستنی ئاسایشی [[هەرێمی کوردستان]]، بزووتنەوەکە لە ئێستادا چالاکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام نادات و جەخت لەسەر خەباتی سیاسی دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

== پێگەی ژنان ==
لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ژنان دەبێت لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردانی سیاسی و کارگێڕیدا بن و ئازادیی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بەدی نایەت.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt;

== خەباتی نێودەوڵەتی ==
باک تەنها حزبی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە یاداشتی یاسایی لەسەر تاوانەکانی ڕژێمی ئێران داوەتە ناوەندە جیهانییەکان و بە فەرمی وەڵامی ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) وەرگرتۆتەوە. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی تۆڕێکی میدیایی فرەزمانە (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی) کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک '''KFM'''، '''Rudaw 24''' و '''Ayinda.org''' زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[کۆپۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[کۆپۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[کۆپۆل:ڕێکخراوە تەکنۆکراتەکان]]

کورتهەیەک لەسەر &quot;باک&quot; لە پێڕستەکەدا:

بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک):
وەک لە پێڕستەکەدا دیارە، ئەم بزووتنەوەیە وەک ڕەوتێکی مۆدێرن و جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان دەردەکەوێت. جیاکەرەوەی سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ حزبەکانی تر بریتییە لە:

تەکنۆکراسی: جەختکردنەوە لەسەر پسپۆڕی و زانست لە جیاتی دروشمی سیاسی ڕووت.

پێکهاتەی تۆڕیی: بەکارهێنانی سیستەمی مۆدێرن لە ڕێکخستندا (Network Structure).

ناسنامەی نێودەوڵەتی: خاوەنی کۆدی ناساندنی تایبەت (ulzwwef) لە ناوەندە بڕیاردەرە جیهانییەکان و پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی وەک ئامنستی ئینتەرناشناڵ.

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]
* [https://rudaw24.com تۆڕی میدیایی ڕووداو ٢٤]
* [https://kfm.news ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم (KFM)]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]

https://kfmeast.org
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>cm9n3bqx7mo2w4oxega9eh81r4sncfg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574927</id>
      <parentid>1574926</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T21:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>دەستکاری بچووک</comment>
      <origin>1574927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7581" sha1="9v6ogrozxyw8f6h31w7hgqg5m7moixg" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}

{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو               = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)
| ناوی_خۆماڵی        = Future Movement of Kurdistan (BAK)
| زمان١              = کوردی
| ناوی_زمان١         = باک
| زمان٢              = ئینگلیزی
| ناوی_زمان٢         = BAK
| زمان٣              = فارسی
| ناوی_زمان٣         = جنبش ‌آینده
| زمان٤              = عەرەبی
| ناوی_زمان٤         = حركە المستقبل
| لۆگۆ               = [[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
| ڕەنگکۆد          = #800080
| ناونیشانی_سەرکردە١      = سەرپەشتیاری گشتی
| ناوی_سەرکردە١       = ڕەند مەریوانی  
| وتەبێژ       = &lt;!-- ناوەندی بڕیار 
| دامەزرێنەر            = &lt;!—ڕەند مەیوانی |ئاهورا هەورامی |دیار پەروانە  --&gt;
| دروشم             = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt;
| دامەزراندن            = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;
| شوێنگە       = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| ناوی_باڵی١        = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)
| باڵی١              = National Defense Command
| ناوی_باڵی٢        = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)
| باڵی٢              = Special Unit of Protector of Kurdistan
| ئایدۆلۆژیا           = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپگەری نەتەوەیی]]&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): تۆڕی میدیایی بزووتنەوەی ئایندە&lt;/ref&gt;
|شوێنی_سیاسی = [[چەپی ناوەڕاست]]
| ڕەنگەکان             = [[وەنەوشەیی]] (#800080)
| ماڵپەر            = [https://ayinda.org https://kfmeast.org]
| وڵات            = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| بەرپێنووس          = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی (Pentagon/CIA): '''ulzwwef'''&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: دۆسیەی تایبەت بە بزووتنەوەی ئایندە (باک)&lt;/ref&gt;
|logo=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|colorcode== 800080#}}

'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە کورتکراوەی '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan - BAK) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و پێشکەوتنخوازە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt; بزووتنەوەکە خاوەنی کۆدی فەرمیی ناساندنی نێودەوڵەتییە لە ناوەندە ئەمنی و سیاسییەکانی وەک [[پنتاگۆن]] و [[سی ئای ئەی]] بە ناسنامەی '''ulzwwef'''.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== ئایدۆلۆژیا و دیدگا ==
باک پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک''' دەکات. ئەم بزووتنەوەیە وەک هێزێکی '''تەکنۆکرات''' کار دەکات بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست و تەکنۆلۆژیای سەردەم. ڕەنگی [[وەنەوشەیی]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ناسنامەی بزووتنەوەکەدا جێگیر کراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot; /&gt;

== پێکهاتەی سەربازی ==
بزووتنەوەی ئایندە (باک) خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی، ئەوانیش:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC):''' هێزێکی سەربازیی نیشتمانییە.
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەتە.
جێگەی ئاماژەیە کە بەهۆی پاراستنی ئاسایشی [[هەرێمی کوردستان]]، بزووتنەوەکە لە ئێستادا چالاکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام نادات و جەخت لەسەر خەباتی سیاسی دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

== پێگەی ژنان ==
لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ژنان دەبێت لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردانی سیاسی و کارگێڕیدا بن و ئازادیی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بەدی نایەت.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt;

== خەباتی نێودەوڵەتی ==
باک تەنها حزبی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە یاداشتی یاسایی لەسەر تاوانەکانی ڕژێمی ئێران داوەتە ناوەندە جیهانییەکان و بە فەرمی وەڵامی ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) وەرگرتۆتەوە. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی تۆڕێکی میدیایی فرەزمانە (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی) کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک '''KFM'''، '''Rudaw 24''' و '''Ayinda.org''' زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]
* [https://rudaw24.com تۆڕی میدیایی ڕووداو ٢٤]
* [https://kfm.news ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم (KFM)]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]

کورتهەیەک لەسەر &quot;باک&quot; لە پێڕستەکەدا:

بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک):
وەک لە پێڕستەکەدا دیارە، ئەم بزووتنەوەیە وەک ڕەوتێکی مۆدێرن و جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان دەردەکەوێت. جیاکەرەوەی سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ حزبەکانی تر بریتییە لە:

تەکنۆکراسی: جەختکردنەوە لەسەر پسپۆڕی و زانست لە جیاتی دروشمی سیاسی ڕووت.

پێکهاتەی تۆڕیی: بەکارهێنانی سیستەمی مۆدێرن لە ڕێکخستندا (Network Structure).

ناسنامەی نێودەوڵەتی: خاوەنی کۆدی ناساندنی تایبەت (ulzwwef) لە ناوەندە بڕیاردەرە جیهانییەکان و پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی وەک ئامنستی ئینتەرناشناڵ.

https://kfmeast.org
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>9v6ogrozxyw8f6h31w7hgqg5m7moixg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574930</id>
      <parentid>1574927</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T21:28:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>دەستکاری بچووک</comment>
      <origin>1574930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7597" sha1="5bvvgvvv3n4tey97gnymjnozaac9ivb" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}

{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو               = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)
| ناوی_خۆماڵی        = Future Movement of Kurdistan (BAK)
| زمان١              = کوردی
| ناوی_زمان١         = باک
| زمان٢              = ئینگلیزی
| ناوی_زمان٢         = BAK
| زمان٣              = فارسی
| ناوی_زمان٣         = جنبش ‌آینده
| زمان٤              = عەرەبی
| ناوی_زمان٤         = حركە المستقبل
| لۆگۆ               = [[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
| ڕەنگکۆد          = #800080
| ناونیشانی_سەرکردە١      = سەرپەشتیاری گشتی
| ناوی_سەرکردە١       = ڕەند مەریوانی  
| دامەزرێنەر            = &lt;!-- ڕەند مەریوانی |ئاهوراهەورامی|[یار پەروانە  --&gt;
| دروشم             = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt;
| دامەزراندن            = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;
| شوێنگە       = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| ناوی_باڵی١        = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)
| باڵی١              = National Defense Command
| ناوی_باڵی٢        = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)
| باڵی٢              = Special Unit of Protector of Kurdistan
| ئایدۆلۆژیا           = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپگەری نەتەوەیی]]&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): تۆڕی میدیایی بزووتنەوەی ئایندە&lt;/ref&gt;
|شوێنی_سیاسی = [[چەپی ناوەڕاست]]
| ڕەنگەکان             = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]
| ماڵپەر            = [https://ayinda.org https://kfmeast.org]
| وڵات            = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| بەرپێنووس          = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی (Pentagon/CIA): '''ulzwwef'''&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: دۆسیەی تایبەت بە بزووتنەوەی ئایندە (باک)&lt;/ref&gt;
|logo=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|colorcode== 800080#}}

'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە کورتکراوەی '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan - BAK) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و پێشکەوتنخوازە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt; بزووتنەوەکە خاوەنی کۆدی فەرمیی ناساندنی نێودەوڵەتییە لە ناوەندە ئەمنی و سیاسییەکانی وەک [[پنتاگۆن]] و [[سی ئای ئەی]] بە ناسنامەی '''ulzwwef'''.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== ئایدۆلۆژیا و دیدگا ==
باک پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک''' دەکات. ئەم بزووتنەوەیە وەک هێزێکی '''تەکنۆکرات''' کار دەکات بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست و تەکنۆلۆژیای سەردەم. ڕەنگی [[وەنەوشەیی]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ناسنامەی بزووتنەوەکەدا جێگیر کراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot; /&gt;

== پێکهاتەی سەربازی ==
بزووتنەوەی ئایندە (باک) خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی، ئەوانیش:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC):''' هێزێکی سەربازیی نیشتمانییە.
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەتە.
جێگەی ئاماژەیە کە بەهۆی پاراستنی ئاسایشی [[هەرێمی کوردستان]]، بزووتنەوەکە لە ئێستادا چالاکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام نادات و جەخت لەسەر خەباتی سیاسی دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

== پێگەی ژنان ==
لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ژنان دەبێت لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردانی سیاسی و کارگێڕیدا بن و ئازادیی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بەدی نایەت.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt;

== خەباتی نێودەوڵەتی ==
باک تەنها حزبی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە یاداشتی یاسایی لەسەر تاوانەکانی ڕژێمی ئێران داوەتە ناوەندە جیهانییەکان و بە فەرمی وەڵامی ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) وەرگرتۆتەوە. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی تۆڕێکی میدیایی فرەزمانە (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی) کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک '''KFM'''، '''Rudaw 24''' و '''Ayinda.org''' زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]
* [https://rudaw24.com تۆڕی میدیایی ڕووداو ٢٤]
* [https://kfm.news ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم (KFM)]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]

کورتهەیەک لەسەر &quot;باک&quot; لە پێڕستەکەدا:

بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک):
وەک لە پێڕستەکەدا دیارە، ئەم بزووتنەوەیە وەک ڕەوتێکی مۆدێرن و جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان دەردەکەوێت. جیاکەرەوەی سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ حزبەکانی تر بریتییە لە:

تەکنۆکراسی: جەختکردنەوە لەسەر پسپۆڕی و زانست لە جیاتی دروشمی سیاسی ڕووت.

پێکهاتەی تۆڕیی: بەکارهێنانی سیستەمی مۆدێرن لە ڕێکخستندا (Network Structure).

ناسنامەی نێودەوڵەتی: خاوەنی کۆدی ناساندنی تایبەت (ulzwwef) لە ناوەندە بڕیاردەرە جیهانییەکان و پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی وەک ئامنستی ئینتەرناشناڵ.

https://kfmeast.org
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>5bvvgvvv3n4tey97gnymjnozaac9ivb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574931</id>
      <parentid>1574930</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T21:31:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>دەستکاری بچووک</comment>
      <origin>1574931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7587" sha1="jq9w8mn1pwhwfcsb9y9r26xyun1k8am" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}

{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو               = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)
| ناوی_خۆماڵی        = Future Movement of Kurdistan (BAK)
| زمان١              = کوردی
| ناوی_زمان١         = باک
| زمان٢              = ئینگلیزی
| ناوی_زمان٢         = BAK
| زمان٣              = فارسی
| ناوی_زمان٣         = جنبش ‌آینده
| زمان٤              = عەرەبی
| ناوی_زمان٤         = حركە المستقبل
| لۆگۆ               = [[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
| ڕەنگکۆد          = #800080
| ناونیشانی_سەرکردە١      = سەرپەشتیاری گشتی
| ناوی_سەرکردە١       = ڕەند مەریوانی  
| دامەزرێنەر            = ڕەند مەریوانی ئاهوراهەورامی دیار پەروانە
| دروشم             = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt;
| دامەزراندن            = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;
| شوێنگە       = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| ناوی_باڵی١        = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)
| باڵی١              = National Defense Command
| ناوی_باڵی٢        = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)
| باڵی٢              = Special Unit of Protector of Kurdistan
| ئایدۆلۆژیا           = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپگەری نەتەوەیی]]&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): تۆڕی میدیایی بزووتنەوەی ئایندە&lt;/ref&gt;
|شوێنی_سیاسی = [[چەپی ناوەڕاست]]
| ڕەنگەکان             = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]
| ماڵپەر            = [https://ayinda.org https://kfmeast.org]
| وڵات            = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| بەرپێنووس          = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی (Pentagon/CIA): '''ulzwwef'''&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: دۆسیەی تایبەت بە بزووتنەوەی ئایندە (باک)&lt;/ref&gt;
|logo=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|colorcode== 800080#}}

'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە کورتکراوەی '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan - BAK) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و پێشکەوتنخوازە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt; بزووتنەوەکە خاوەنی کۆدی فەرمیی ناساندنی نێودەوڵەتییە لە ناوەندە ئەمنی و سیاسییەکانی وەک [[پنتاگۆن]] و [[سی ئای ئەی]] بە ناسنامەی '''ulzwwef'''.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== ئایدۆلۆژیا و دیدگا ==
باک پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک''' دەکات. ئەم بزووتنەوەیە وەک هێزێکی '''تەکنۆکرات''' کار دەکات بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست و تەکنۆلۆژیای سەردەم. ڕەنگی [[وەنەوشەیی]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ناسنامەی بزووتنەوەکەدا جێگیر کراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot; /&gt;

== پێکهاتەی سەربازی ==
بزووتنەوەی ئایندە (باک) خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی، ئەوانیش:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC):''' هێزێکی سەربازیی نیشتمانییە.
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەتە.
جێگەی ئاماژەیە کە بەهۆی پاراستنی ئاسایشی [[هەرێمی کوردستان]]، بزووتنەوەکە لە ئێستادا چالاکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام نادات و جەخت لەسەر خەباتی سیاسی دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

== پێگەی ژنان ==
لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ژنان دەبێت لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردانی سیاسی و کارگێڕیدا بن و ئازادیی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بەدی نایەت.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt;

== خەباتی نێودەوڵەتی ==
باک تەنها حزبی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە یاداشتی یاسایی لەسەر تاوانەکانی ڕژێمی ئێران داوەتە ناوەندە جیهانییەکان و بە فەرمی وەڵامی ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) وەرگرتۆتەوە. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی تۆڕێکی میدیایی فرەزمانە (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی) کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک '''KFM'''، '''Rudaw 24''' و '''Ayinda.org''' زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]
* [https://rudaw24.com تۆڕی میدیایی ڕووداو ٢٤]
* [https://kfm.news ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم (KFM)]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]

کورتهەیەک لەسەر &quot;باک&quot; لە پێڕستەکەدا:

بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک):
وەک لە پێڕستەکەدا دیارە، ئەم بزووتنەوەیە وەک ڕەوتێکی مۆدێرن و جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان دەردەکەوێت. جیاکەرەوەی سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ حزبەکانی تر بریتییە لە:

تەکنۆکراسی: جەختکردنەوە لەسەر پسپۆڕی و زانست لە جیاتی دروشمی سیاسی ڕووت.

پێکهاتەی تۆڕیی: بەکارهێنانی سیستەمی مۆدێرن لە ڕێکخستندا (Network Structure).

ناسنامەی نێودەوڵەتی: خاوەنی کۆدی ناساندنی تایبەت (ulzwwef) لە ناوەندە بڕیاردەرە جیهانییەکان و پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی وەک ئامنستی ئینتەرناشناڵ.

https://kfmeast.org
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>jq9w8mn1pwhwfcsb9y9r26xyun1k8am</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574932</id>
      <parentid>1574931</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T21:31:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1574932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7597" sha1="5bvvgvvv3n4tey97gnymjnozaac9ivb" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}

{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو               = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)
| ناوی_خۆماڵی        = Future Movement of Kurdistan (BAK)
| زمان١              = کوردی
| ناوی_زمان١         = باک
| زمان٢              = ئینگلیزی
| ناوی_زمان٢         = BAK
| زمان٣              = فارسی
| ناوی_زمان٣         = جنبش ‌آینده
| زمان٤              = عەرەبی
| ناوی_زمان٤         = حركە المستقبل
| لۆگۆ               = [[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
| ڕەنگکۆد          = #800080
| ناونیشانی_سەرکردە١      = سەرپەشتیاری گشتی
| ناوی_سەرکردە١       = ڕەند مەریوانی  
| دامەزرێنەر            = &lt;!-- ڕەند مەریوانی |ئاهوراهەورامی|[یار پەروانە  --&gt;
| دروشم             = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt;
| دامەزراندن            = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;
| شوێنگە       = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| ناوی_باڵی١        = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)
| باڵی١              = National Defense Command
| ناوی_باڵی٢        = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)
| باڵی٢              = Special Unit of Protector of Kurdistan
| ئایدۆلۆژیا           = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپگەری نەتەوەیی]]&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): تۆڕی میدیایی بزووتنەوەی ئایندە&lt;/ref&gt;
|شوێنی_سیاسی = [[چەپی ناوەڕاست]]
| ڕەنگەکان             = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]
| ماڵپەر            = [https://ayinda.org https://kfmeast.org]
| وڵات            = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| بەرپێنووس          = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی (Pentagon/CIA): '''ulzwwef'''&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: دۆسیەی تایبەت بە بزووتنەوەی ئایندە (باک)&lt;/ref&gt;
|logo=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|colorcode== 800080#}}

'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە کورتکراوەی '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan - BAK) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و پێشکەوتنخوازە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt; بزووتنەوەکە خاوەنی کۆدی فەرمیی ناساندنی نێودەوڵەتییە لە ناوەندە ئەمنی و سیاسییەکانی وەک [[پنتاگۆن]] و [[سی ئای ئەی]] بە ناسنامەی '''ulzwwef'''.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== ئایدۆلۆژیا و دیدگا ==
باک پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک''' دەکات. ئەم بزووتنەوەیە وەک هێزێکی '''تەکنۆکرات''' کار دەکات بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست و تەکنۆلۆژیای سەردەم. ڕەنگی [[وەنەوشەیی]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ناسنامەی بزووتنەوەکەدا جێگیر کراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot; /&gt;

== پێکهاتەی سەربازی ==
بزووتنەوەی ئایندە (باک) خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی، ئەوانیش:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC):''' هێزێکی سەربازیی نیشتمانییە.
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەتە.
جێگەی ئاماژەیە کە بەهۆی پاراستنی ئاسایشی [[هەرێمی کوردستان]]، بزووتنەوەکە لە ئێستادا چالاکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام نادات و جەخت لەسەر خەباتی سیاسی دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

== پێگەی ژنان ==
لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ژنان دەبێت لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردانی سیاسی و کارگێڕیدا بن و ئازادیی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بەدی نایەت.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt;

== خەباتی نێودەوڵەتی ==
باک تەنها حزبی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە یاداشتی یاسایی لەسەر تاوانەکانی ڕژێمی ئێران داوەتە ناوەندە جیهانییەکان و بە فەرمی وەڵامی ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) وەرگرتۆتەوە. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی تۆڕێکی میدیایی فرەزمانە (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی) کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک '''KFM'''، '''Rudaw 24''' و '''Ayinda.org''' زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]
* [https://rudaw24.com تۆڕی میدیایی ڕووداو ٢٤]
* [https://kfm.news ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم (KFM)]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]

کورتهەیەک لەسەر &quot;باک&quot; لە پێڕستەکەدا:

بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک):
وەک لە پێڕستەکەدا دیارە، ئەم بزووتنەوەیە وەک ڕەوتێکی مۆدێرن و جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان دەردەکەوێت. جیاکەرەوەی سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ حزبەکانی تر بریتییە لە:

تەکنۆکراسی: جەختکردنەوە لەسەر پسپۆڕی و زانست لە جیاتی دروشمی سیاسی ڕووت.

پێکهاتەی تۆڕیی: بەکارهێنانی سیستەمی مۆدێرن لە ڕێکخستندا (Network Structure).

ناسنامەی نێودەوڵەتی: خاوەنی کۆدی ناساندنی تایبەت (ulzwwef) لە ناوەندە بڕیاردەرە جیهانییەکان و پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی وەک ئامنستی ئینتەرناشناڵ.

https://kfmeast.org
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>5bvvgvvv3n4tey97gnymjnozaac9ivb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574933</id>
      <parentid>1574932</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T21:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1574933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7587" sha1="jq9w8mn1pwhwfcsb9y9r26xyun1k8am" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}

{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو               = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)
| ناوی_خۆماڵی        = Future Movement of Kurdistan (BAK)
| زمان١              = کوردی
| ناوی_زمان١         = باک
| زمان٢              = ئینگلیزی
| ناوی_زمان٢         = BAK
| زمان٣              = فارسی
| ناوی_زمان٣         = جنبش ‌آینده
| زمان٤              = عەرەبی
| ناوی_زمان٤         = حركە المستقبل
| لۆگۆ               = [[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
| ڕەنگکۆد          = #800080
| ناونیشانی_سەرکردە١      = سەرپەشتیاری گشتی
| ناوی_سەرکردە١       = ڕەند مەریوانی  
| دامەزرێنەر            = ڕەند مەریوانی ئاهوراهەورامی دیار پەروانە
| دروشم             = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt;
| دامەزراندن            = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;
| شوێنگە       = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| ناوی_باڵی١        = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)
| باڵی١              = National Defense Command
| ناوی_باڵی٢        = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)
| باڵی٢              = Special Unit of Protector of Kurdistan
| ئایدۆلۆژیا           = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپگەری نەتەوەیی]]&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): تۆڕی میدیایی بزووتنەوەی ئایندە&lt;/ref&gt;
|شوێنی_سیاسی = [[چەپی ناوەڕاست]]
| ڕەنگەکان             = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]
| ماڵپەر            = [https://ayinda.org https://kfmeast.org]
| وڵات            = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| بەرپێنووس          = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی (Pentagon/CIA): '''ulzwwef'''&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: دۆسیەی تایبەت بە بزووتنەوەی ئایندە (باک)&lt;/ref&gt;
|logo=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|colorcode== 800080#}}

'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە کورتکراوەی '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan - BAK) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و پێشکەوتنخوازە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt; بزووتنەوەکە خاوەنی کۆدی فەرمیی ناساندنی نێودەوڵەتییە لە ناوەندە ئەمنی و سیاسییەکانی وەک [[پنتاگۆن]] و [[سی ئای ئەی]] بە ناسنامەی '''ulzwwef'''.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== ئایدۆلۆژیا و دیدگا ==
باک پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک''' دەکات. ئەم بزووتنەوەیە وەک هێزێکی '''تەکنۆکرات''' کار دەکات بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست و تەکنۆلۆژیای سەردەم. ڕەنگی [[وەنەوشەیی]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ناسنامەی بزووتنەوەکەدا جێگیر کراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot; /&gt;

== پێکهاتەی سەربازی ==
بزووتنەوەی ئایندە (باک) خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی، ئەوانیش:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC):''' هێزێکی سەربازیی نیشتمانییە.
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەتە.
جێگەی ئاماژەیە کە بەهۆی پاراستنی ئاسایشی [[هەرێمی کوردستان]]، بزووتنەوەکە لە ئێستادا چالاکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام نادات و جەخت لەسەر خەباتی سیاسی دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

== پێگەی ژنان ==
لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ژنان دەبێت لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردانی سیاسی و کارگێڕیدا بن و ئازادیی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بەدی نایەت.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt;

== خەباتی نێودەوڵەتی ==
باک تەنها حزبی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە یاداشتی یاسایی لەسەر تاوانەکانی ڕژێمی ئێران داوەتە ناوەندە جیهانییەکان و بە فەرمی وەڵامی ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) وەرگرتۆتەوە. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی تۆڕێکی میدیایی فرەزمانە (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی) کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک '''KFM'''، '''Rudaw 24''' و '''Ayinda.org''' زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]
* [https://rudaw24.com تۆڕی میدیایی ڕووداو ٢٤]
* [https://kfm.news ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم (KFM)]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]

کورتهەیەک لەسەر &quot;باک&quot; لە پێڕستەکەدا:

بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک):
وەک لە پێڕستەکەدا دیارە، ئەم بزووتنەوەیە وەک ڕەوتێکی مۆدێرن و جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان دەردەکەوێت. جیاکەرەوەی سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ حزبەکانی تر بریتییە لە:

تەکنۆکراسی: جەختکردنەوە لەسەر پسپۆڕی و زانست لە جیاتی دروشمی سیاسی ڕووت.

پێکهاتەی تۆڕیی: بەکارهێنانی سیستەمی مۆدێرن لە ڕێکخستندا (Network Structure).

ناسنامەی نێودەوڵەتی: خاوەنی کۆدی ناساندنی تایبەت (ulzwwef) لە ناوەندە بڕیاردەرە جیهانییەکان و پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی وەک ئامنستی ئینتەرناشناڵ.

https://kfmeast.org
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>jq9w8mn1pwhwfcsb9y9r26xyun1k8am</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574940</id>
      <parentid>1574933</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T01:07:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ڕەندمەریوانی پەڕەی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان باک]]ی گواستەوە بۆ [[ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]]: ناوی شیاوتر</comment>
      <origin>1574933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7587" sha1="jq9w8mn1pwhwfcsb9y9r26xyun1k8am" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}

{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو               = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)
| ناوی_خۆماڵی        = Future Movement of Kurdistan (BAK)
| زمان١              = کوردی
| ناوی_زمان١         = باک
| زمان٢              = ئینگلیزی
| ناوی_زمان٢         = BAK
| زمان٣              = فارسی
| ناوی_زمان٣         = جنبش ‌آینده
| زمان٤              = عەرەبی
| ناوی_زمان٤         = حركە المستقبل
| لۆگۆ               = [[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
| ڕەنگکۆد          = #800080
| ناونیشانی_سەرکردە١      = سەرپەشتیاری گشتی
| ناوی_سەرکردە١       = ڕەند مەریوانی  
| دامەزرێنەر            = ڕەند مەریوانی ئاهوراهەورامی دیار پەروانە
| دروشم             = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt;
| دامەزراندن            = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;
| شوێنگە       = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| ناوی_باڵی١        = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)
| باڵی١              = National Defense Command
| ناوی_باڵی٢        = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)
| باڵی٢              = Special Unit of Protector of Kurdistan
| ئایدۆلۆژیا           = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپگەری نەتەوەیی]]&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): تۆڕی میدیایی بزووتنەوەی ئایندە&lt;/ref&gt;
|شوێنی_سیاسی = [[چەپی ناوەڕاست]]
| ڕەنگەکان             = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]
| ماڵپەر            = [https://ayinda.org https://kfmeast.org]
| وڵات            = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| بەرپێنووس          = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی (Pentagon/CIA): '''ulzwwef'''&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: دۆسیەی تایبەت بە بزووتنەوەی ئایندە (باک)&lt;/ref&gt;
|logo=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|colorcode== 800080#}}

'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە کورتکراوەی '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan - BAK) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و پێشکەوتنخوازە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt; بزووتنەوەکە خاوەنی کۆدی فەرمیی ناساندنی نێودەوڵەتییە لە ناوەندە ئەمنی و سیاسییەکانی وەک [[پنتاگۆن]] و [[سی ئای ئەی]] بە ناسنامەی '''ulzwwef'''.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== ئایدۆلۆژیا و دیدگا ==
باک پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک''' دەکات. ئەم بزووتنەوەیە وەک هێزێکی '''تەکنۆکرات''' کار دەکات بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست و تەکنۆلۆژیای سەردەم. ڕەنگی [[وەنەوشەیی]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ناسنامەی بزووتنەوەکەدا جێگیر کراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot; /&gt;

== پێکهاتەی سەربازی ==
بزووتنەوەی ئایندە (باک) خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی، ئەوانیش:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC):''' هێزێکی سەربازیی نیشتمانییە.
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەتە.
جێگەی ئاماژەیە کە بەهۆی پاراستنی ئاسایشی [[هەرێمی کوردستان]]، بزووتنەوەکە لە ئێستادا چالاکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام نادات و جەخت لەسەر خەباتی سیاسی دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

== پێگەی ژنان ==
لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ژنان دەبێت لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردانی سیاسی و کارگێڕیدا بن و ئازادیی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بەدی نایەت.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt;

== خەباتی نێودەوڵەتی ==
باک تەنها حزبی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە یاداشتی یاسایی لەسەر تاوانەکانی ڕژێمی ئێران داوەتە ناوەندە جیهانییەکان و بە فەرمی وەڵامی ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) وەرگرتۆتەوە. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی تۆڕێکی میدیایی فرەزمانە (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی) کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک '''KFM'''، '''Rudaw 24''' و '''Ayinda.org''' زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]
* [https://rudaw24.com تۆڕی میدیایی ڕووداو ٢٤]
* [https://kfm.news ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم (KFM)]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]

کورتهەیەک لەسەر &quot;باک&quot; لە پێڕستەکەدا:

بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک):
وەک لە پێڕستەکەدا دیارە، ئەم بزووتنەوەیە وەک ڕەوتێکی مۆدێرن و جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان دەردەکەوێت. جیاکەرەوەی سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ حزبەکانی تر بریتییە لە:

تەکنۆکراسی: جەختکردنەوە لەسەر پسپۆڕی و زانست لە جیاتی دروشمی سیاسی ڕووت.

پێکهاتەی تۆڕیی: بەکارهێنانی سیستەمی مۆدێرن لە ڕێکخستندا (Network Structure).

ناسنامەی نێودەوڵەتی: خاوەنی کۆدی ناساندنی تایبەت (ulzwwef) لە ناوەندە بڕیاردەرە جیهانییەکان و پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی وەک ئامنستی ئینتەرناشناڵ.

https://kfmeast.org
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>jq9w8mn1pwhwfcsb9y9r26xyun1k8am</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574942</id>
      <parentid>1574940</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T01:08:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ڕەندمەریوانی پەڕەی [[ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]]ی گواستەوە بۆ [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]]</comment>
      <origin>1574933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7587" sha1="jq9w8mn1pwhwfcsb9y9r26xyun1k8am" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}

{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو               = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)
| ناوی_خۆماڵی        = Future Movement of Kurdistan (BAK)
| زمان١              = کوردی
| ناوی_زمان١         = باک
| زمان٢              = ئینگلیزی
| ناوی_زمان٢         = BAK
| زمان٣              = فارسی
| ناوی_زمان٣         = جنبش ‌آینده
| زمان٤              = عەرەبی
| ناوی_زمان٤         = حركە المستقبل
| لۆگۆ               = [[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
| ڕەنگکۆد          = #800080
| ناونیشانی_سەرکردە١      = سەرپەشتیاری گشتی
| ناوی_سەرکردە١       = ڕەند مەریوانی  
| دامەزرێنەر            = ڕەند مەریوانی ئاهوراهەورامی دیار پەروانە
| دروشم             = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt;
| دامەزراندن            = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;
| شوێنگە       = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| ناوی_باڵی١        = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)
| باڵی١              = National Defense Command
| ناوی_باڵی٢        = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)
| باڵی٢              = Special Unit of Protector of Kurdistan
| ئایدۆلۆژیا           = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپگەری نەتەوەیی]]&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): تۆڕی میدیایی بزووتنەوەی ئایندە&lt;/ref&gt;
|شوێنی_سیاسی = [[چەپی ناوەڕاست]]
| ڕەنگەکان             = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]
| ماڵپەر            = [https://ayinda.org https://kfmeast.org]
| وڵات            = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| بەرپێنووس          = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی (Pentagon/CIA): '''ulzwwef'''&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: دۆسیەی تایبەت بە بزووتنەوەی ئایندە (باک)&lt;/ref&gt;
|logo=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|colorcode== 800080#}}

'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە کورتکراوەی '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan - BAK) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و پێشکەوتنخوازە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt; بزووتنەوەکە خاوەنی کۆدی فەرمیی ناساندنی نێودەوڵەتییە لە ناوەندە ئەمنی و سیاسییەکانی وەک [[پنتاگۆن]] و [[سی ئای ئەی]] بە ناسنامەی '''ulzwwef'''.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== ئایدۆلۆژیا و دیدگا ==
باک پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک''' دەکات. ئەم بزووتنەوەیە وەک هێزێکی '''تەکنۆکرات''' کار دەکات بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست و تەکنۆلۆژیای سەردەم. ڕەنگی [[وەنەوشەیی]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ناسنامەی بزووتنەوەکەدا جێگیر کراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot; /&gt;

== پێکهاتەی سەربازی ==
بزووتنەوەی ئایندە (باک) خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی، ئەوانیش:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC):''' هێزێکی سەربازیی نیشتمانییە.
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەتە.
جێگەی ئاماژەیە کە بەهۆی پاراستنی ئاسایشی [[هەرێمی کوردستان]]، بزووتنەوەکە لە ئێستادا چالاکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام نادات و جەخت لەسەر خەباتی سیاسی دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

== پێگەی ژنان ==
لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ژنان دەبێت لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردانی سیاسی و کارگێڕیدا بن و ئازادیی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بەدی نایەت.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt;

== خەباتی نێودەوڵەتی ==
باک تەنها حزبی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە یاداشتی یاسایی لەسەر تاوانەکانی ڕژێمی ئێران داوەتە ناوەندە جیهانییەکان و بە فەرمی وەڵامی ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) وەرگرتۆتەوە. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی تۆڕێکی میدیایی فرەزمانە (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی) کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک '''KFM'''، '''Rudaw 24''' و '''Ayinda.org''' زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]
* [https://rudaw24.com تۆڕی میدیایی ڕووداو ٢٤]
* [https://kfm.news ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم (KFM)]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]

کورتهەیەک لەسەر &quot;باک&quot; لە پێڕستەکەدا:

بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک):
وەک لە پێڕستەکەدا دیارە، ئەم بزووتنەوەیە وەک ڕەوتێکی مۆدێرن و جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان دەردەکەوێت. جیاکەرەوەی سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ حزبەکانی تر بریتییە لە:

تەکنۆکراسی: جەختکردنەوە لەسەر پسپۆڕی و زانست لە جیاتی دروشمی سیاسی ڕووت.

پێکهاتەی تۆڕیی: بەکارهێنانی سیستەمی مۆدێرن لە ڕێکخستندا (Network Structure).

ناسنامەی نێودەوڵەتی: خاوەنی کۆدی ناساندنی تایبەت (ulzwwef) لە ناوەندە بڕیاردەرە جیهانییەکان و پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی وەک ئامنستی ئینتەرناشناڵ.

https://kfmeast.org
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>jq9w8mn1pwhwfcsb9y9r26xyun1k8am</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574946</id>
      <parentid>1574942</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T01:24:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ڕەندمەریوانی پەڕەی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]]ی گواستەوە بۆ [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)]]</comment>
      <origin>1574933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7587" sha1="jq9w8mn1pwhwfcsb9y9r26xyun1k8am" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}

{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو               = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)
| ناوی_خۆماڵی        = Future Movement of Kurdistan (BAK)
| زمان١              = کوردی
| ناوی_زمان١         = باک
| زمان٢              = ئینگلیزی
| ناوی_زمان٢         = BAK
| زمان٣              = فارسی
| ناوی_زمان٣         = جنبش ‌آینده
| زمان٤              = عەرەبی
| ناوی_زمان٤         = حركە المستقبل
| لۆگۆ               = [[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
| ڕەنگکۆد          = #800080
| ناونیشانی_سەرکردە١      = سەرپەشتیاری گشتی
| ناوی_سەرکردە١       = ڕەند مەریوانی  
| دامەزرێنەر            = ڕەند مەریوانی ئاهوراهەورامی دیار پەروانە
| دروشم             = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt;
| دامەزراندن            = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;
| شوێنگە       = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| ناوی_باڵی١        = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)
| باڵی١              = National Defense Command
| ناوی_باڵی٢        = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)
| باڵی٢              = Special Unit of Protector of Kurdistan
| ئایدۆلۆژیا           = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپگەری نەتەوەیی]]&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): تۆڕی میدیایی بزووتنەوەی ئایندە&lt;/ref&gt;
|شوێنی_سیاسی = [[چەپی ناوەڕاست]]
| ڕەنگەکان             = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]
| ماڵپەر            = [https://ayinda.org https://kfmeast.org]
| وڵات            = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| بەرپێنووس          = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی (Pentagon/CIA): '''ulzwwef'''&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: دۆسیەی تایبەت بە بزووتنەوەی ئایندە (باک)&lt;/ref&gt;
|logo=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|colorcode== 800080#}}

'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە کورتکراوەی '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan - BAK) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و پێشکەوتنخوازە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt; بزووتنەوەکە خاوەنی کۆدی فەرمیی ناساندنی نێودەوڵەتییە لە ناوەندە ئەمنی و سیاسییەکانی وەک [[پنتاگۆن]] و [[سی ئای ئەی]] بە ناسنامەی '''ulzwwef'''.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== ئایدۆلۆژیا و دیدگا ==
باک پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک''' دەکات. ئەم بزووتنەوەیە وەک هێزێکی '''تەکنۆکرات''' کار دەکات بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست و تەکنۆلۆژیای سەردەم. ڕەنگی [[وەنەوشەیی]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ناسنامەی بزووتنەوەکەدا جێگیر کراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot; /&gt;

== پێکهاتەی سەربازی ==
بزووتنەوەی ئایندە (باک) خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی، ئەوانیش:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC):''' هێزێکی سەربازیی نیشتمانییە.
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەتە.
جێگەی ئاماژەیە کە بەهۆی پاراستنی ئاسایشی [[هەرێمی کوردستان]]، بزووتنەوەکە لە ئێستادا چالاکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام نادات و جەخت لەسەر خەباتی سیاسی دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

== پێگەی ژنان ==
لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ژنان دەبێت لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردانی سیاسی و کارگێڕیدا بن و ئازادیی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بەدی نایەت.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt;

== خەباتی نێودەوڵەتی ==
باک تەنها حزبی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە یاداشتی یاسایی لەسەر تاوانەکانی ڕژێمی ئێران داوەتە ناوەندە جیهانییەکان و بە فەرمی وەڵامی ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) وەرگرتۆتەوە. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی تۆڕێکی میدیایی فرەزمانە (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی) کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک '''KFM'''، '''Rudaw 24''' و '''Ayinda.org''' زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]
* [https://rudaw24.com تۆڕی میدیایی ڕووداو ٢٤]
* [https://kfm.news ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم (KFM)]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]

کورتهەیەک لەسەر &quot;باک&quot; لە پێڕستەکەدا:

بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک):
وەک لە پێڕستەکەدا دیارە، ئەم بزووتنەوەیە وەک ڕەوتێکی مۆدێرن و جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان دەردەکەوێت. جیاکەرەوەی سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ حزبەکانی تر بریتییە لە:

تەکنۆکراسی: جەختکردنەوە لەسەر پسپۆڕی و زانست لە جیاتی دروشمی سیاسی ڕووت.

پێکهاتەی تۆڕیی: بەکارهێنانی سیستەمی مۆدێرن لە ڕێکخستندا (Network Structure).

ناسنامەی نێودەوڵەتی: خاوەنی کۆدی ناساندنی تایبەت (ulzwwef) لە ناوەندە بڕیاردەرە جیهانییەکان و پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی وەک ئامنستی ئینتەرناشناڵ.

https://kfmeast.org
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>jq9w8mn1pwhwfcsb9y9r26xyun1k8am</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574948</id>
      <parentid>1574946</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T01:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ڕەندمەریوانی پەڕەی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)]] گواستەوە بۆ [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] کە پێشتر ڕەوانەکەر بوو: Revert</comment>
      <origin>1574933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7587" sha1="jq9w8mn1pwhwfcsb9y9r26xyun1k8am" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}

{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو               = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)
| ناوی_خۆماڵی        = Future Movement of Kurdistan (BAK)
| زمان١              = کوردی
| ناوی_زمان١         = باک
| زمان٢              = ئینگلیزی
| ناوی_زمان٢         = BAK
| زمان٣              = فارسی
| ناوی_زمان٣         = جنبش ‌آینده
| زمان٤              = عەرەبی
| ناوی_زمان٤         = حركە المستقبل
| لۆگۆ               = [[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
| ڕەنگکۆد          = #800080
| ناونیشانی_سەرکردە١      = سەرپەشتیاری گشتی
| ناوی_سەرکردە١       = ڕەند مەریوانی  
| دامەزرێنەر            = ڕەند مەریوانی ئاهوراهەورامی دیار پەروانە
| دروشم             = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt;
| دامەزراندن            = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;
| شوێنگە       = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| ناوی_باڵی١        = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)
| باڵی١              = National Defense Command
| ناوی_باڵی٢        = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)
| باڵی٢              = Special Unit of Protector of Kurdistan
| ئایدۆلۆژیا           = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپگەری نەتەوەیی]]&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): تۆڕی میدیایی بزووتنەوەی ئایندە&lt;/ref&gt;
|شوێنی_سیاسی = [[چەپی ناوەڕاست]]
| ڕەنگەکان             = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]
| ماڵپەر            = [https://ayinda.org https://kfmeast.org]
| وڵات            = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| بەرپێنووس          = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی (Pentagon/CIA): '''ulzwwef'''&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: دۆسیەی تایبەت بە بزووتنەوەی ئایندە (باک)&lt;/ref&gt;
|logo=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|colorcode== 800080#}}

'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە کورتکراوەی '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan - BAK) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و پێشکەوتنخوازە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt; بزووتنەوەکە خاوەنی کۆدی فەرمیی ناساندنی نێودەوڵەتییە لە ناوەندە ئەمنی و سیاسییەکانی وەک [[پنتاگۆن]] و [[سی ئای ئەی]] بە ناسنامەی '''ulzwwef'''.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== ئایدۆلۆژیا و دیدگا ==
باک پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک''' دەکات. ئەم بزووتنەوەیە وەک هێزێکی '''تەکنۆکرات''' کار دەکات بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست و تەکنۆلۆژیای سەردەم. ڕەنگی [[وەنەوشەیی]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ناسنامەی بزووتنەوەکەدا جێگیر کراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot; /&gt;

== پێکهاتەی سەربازی ==
بزووتنەوەی ئایندە (باک) خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی، ئەوانیش:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC):''' هێزێکی سەربازیی نیشتمانییە.
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەتە.
جێگەی ئاماژەیە کە بەهۆی پاراستنی ئاسایشی [[هەرێمی کوردستان]]، بزووتنەوەکە لە ئێستادا چالاکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام نادات و جەخت لەسەر خەباتی سیاسی دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

== پێگەی ژنان ==
لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ژنان دەبێت لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردانی سیاسی و کارگێڕیدا بن و ئازادیی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بەدی نایەت.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot; /&gt;

== خەباتی نێودەوڵەتی ==
باک تەنها حزبی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە یاداشتی یاسایی لەسەر تاوانەکانی ڕژێمی ئێران داوەتە ناوەندە جیهانییەکان و بە فەرمی وەڵامی ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) وەرگرتۆتەوە. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی تۆڕێکی میدیایی فرەزمانە (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی) کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک '''KFM'''، '''Rudaw 24''' و '''Ayinda.org''' زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]
* [https://rudaw24.com تۆڕی میدیایی ڕووداو ٢٤]
* [https://kfm.news ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم (KFM)]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]]
[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]

کورتهەیەک لەسەر &quot;باک&quot; لە پێڕستەکەدا:

بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک):
وەک لە پێڕستەکەدا دیارە، ئەم بزووتنەوەیە وەک ڕەوتێکی مۆدێرن و جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان دەردەکەوێت. جیاکەرەوەی سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ حزبەکانی تر بریتییە لە:

تەکنۆکراسی: جەختکردنەوە لەسەر پسپۆڕی و زانست لە جیاتی دروشمی سیاسی ڕووت.

پێکهاتەی تۆڕیی: بەکارهێنانی سیستەمی مۆدێرن لە ڕێکخستندا (Network Structure).

ناسنامەی نێودەوڵەتی: خاوەنی کۆدی ناساندنی تایبەت (ulzwwef) لە ناوەندە بڕیاردەرە جیهانییەکان و پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی وەک ئامنستی ئینتەرناشناڵ.

https://kfmeast.org
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>jq9w8mn1pwhwfcsb9y9r26xyun1k8am</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:مەشڕووم</title>
    <ns>1</ns>
    <id>294446</id>
    <revision>
      <id>1574915</id>
      <timestamp>2026-04-12T20:13:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Serchia</username>
        <id>5238</id>
      </contributor>
      <comment>/* ناو */ بەشی نوێ</comment>
      <origin>1574915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="513" sha1="94avfgc804dzz8636jhvonwbxrwyubk" xml:space="preserve">== ناو ==

{{وب|Tessla}}، لەم ماوەیە کۆمەڵێک کێشە لە ناوی ئەو وتارانە دەبینرێت کە دروستت کردوون. ئەگەر لە ناوێک دڵنیا نیت دەکرێت زیاتر بۆی بگەڕێی یان لە پەڕەی وتووێژێک باسی بکە کە پەیوەندیدارە. [[بەکارھێنەر:Serchia|&lt;span style=&quot;color:mediumblue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:14px&quot;&gt;سەرچیا&lt;/span&gt;'''&lt;/span&gt;]] — ٢٠:١٣، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>94avfgc804dzz8636jhvonwbxrwyubk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574974</id>
      <parentid>1574915</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:00:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tessla</username>
        <id>41338</id>
      </contributor>
      <comment>/* ناو */ وەڵامدانەوە</comment>
      <origin>1574974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="967" sha1="pji8a61kv2h0ve8u11c3imxlyb7etof" xml:space="preserve">== ناو ==

{{وب|Tessla}}، لەم ماوەیە کۆمەڵێک کێشە لە ناوی ئەو وتارانە دەبینرێت کە دروستت کردوون. ئەگەر لە ناوێک دڵنیا نیت دەکرێت زیاتر بۆی بگەڕێی یان لە پەڕەی وتووێژێک باسی بکە کە پەیوەندیدارە. [[بەکارھێنەر:Serchia|&lt;span style=&quot;color:mediumblue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:14px&quot;&gt;سەرچیا&lt;/span&gt;'''&lt;/span&gt;]] — ٢٠:١٣، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]: لە پەڕەی [[وپ:دبک]] داوای ناوەکەم کردووە، هیوادارم زیاتر ئاگاداری ویکیپیدیا بیت و پاشان بێیت قسە بکەیت. '''[[User:Tessla|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:FF003A6A&quot;&gt;Tessla&lt;/span&gt;]] ([[User Talk:Tessla#top|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:black&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;]])''' ١٠:٠٠، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>pji8a61kv2h0ve8u11c3imxlyb7etof</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان باک</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294447</id>
    <redirect title="ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)" />
    <revision>
      <id>1574941</id>
      <timestamp>2026-04-13T01:07:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <comment>ڕەندمەریوانی پەڕەی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان باک]]ی گواستەوە بۆ [[ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]]: ناوی شیاوتر</comment>
      <origin>1574941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104" sha1="my1uwoa5wk83myfvo0e4s8z29cfd9ga" xml:space="preserve">#ڕەوانەکەر [[ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]]</text>
      <sha1>my1uwoa5wk83myfvo0e4s8z29cfd9ga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)</title>
    <ns>4</ns>
    <id>294448</id>
    <redirect title="بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)" />
    <revision>
      <id>1574943</id>
      <timestamp>2026-04-13T01:08:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <comment>ڕەندمەریوانی پەڕەی [[ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]]ی گواستەوە بۆ [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]]</comment>
      <origin>1574943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="500yvpcvux19cxqh4t7vta30dqlq2we" xml:space="preserve">#ڕەوانەکەر [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]]</text>
      <sha1>500yvpcvux19cxqh4t7vta30dqlq2we</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574944</id>
      <parentid>1574943</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T01:21:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ڕەندمەریوانی پەڕەی [[ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]]ی گواستەوە بۆ [[ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)]]</comment>
      <origin>1574943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="500yvpcvux19cxqh4t7vta30dqlq2we" xml:space="preserve">#ڕەوانەکەر [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]]</text>
      <sha1>500yvpcvux19cxqh4t7vta30dqlq2we</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)</title>
    <ns>4</ns>
    <id>294449</id>
    <redirect title="ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)" />
    <revision>
      <id>1574945</id>
      <timestamp>2026-04-13T01:21:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <comment>ڕەندمەریوانی پەڕەی [[ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]]ی گواستەوە بۆ [[ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)]]</comment>
      <origin>1574945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104" sha1="s4qtg792dconw1vv51eracyjo792osx" xml:space="preserve">#ڕەوانەکەر [[ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)]]</text>
      <sha1>s4qtg792dconw1vv51eracyjo792osx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294451</id>
    <redirect title="بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)" />
    <revision>
      <id>1574949</id>
      <timestamp>2026-04-13T01:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <comment>ڕەندمەریوانی پەڕەی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)]] گواستەوە بۆ [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] کە پێشتر ڕەوانەکەر بوو: Revert</comment>
      <origin>1574949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="500yvpcvux19cxqh4t7vta30dqlq2we" xml:space="preserve">#ڕەوانەکەر [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]]</text>
      <sha1>500yvpcvux19cxqh4t7vta30dqlq2we</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>لێدوانی بەکارھێنەر:هەلۆيست</title>
    <ns>3</ns>
    <id>294452</id>
    <revision>
      <id>1574952</id>
      <timestamp>2026-04-13T02:05:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>11537</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ</comment>
      <origin>1574952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8104" sha1="e04nndrazw8r5ntrweu8vqcvzyb64r5" xml:space="preserve">== بەخێربێیت ==
{| bgcolor=&quot;#f8f8ff&quot; align=center style=&quot;width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;&quot;
|
&lt;div class=&quot;tabber horizTabBox&quot; style=&quot;width: 100% !important;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;ویکیپیدیا&amp;zwnj;&quot;&gt;
{{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}}
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]&lt;/span&gt;
'''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}}
{{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}}
{| align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;1&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]]
|[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری]
|[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]]
|}
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;بنەماکان&amp;zwnj;&quot;&gt;
بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت:
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]&lt;/span&gt;
* '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە.
* '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن.
* '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت.
* '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان.
* '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە.
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;پەڕەکەت&amp;zwnj;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]&lt;/span&gt;
'''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە:
* تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە.
* لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە.
* لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە.
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;بەشداری&amp;zwnj;&quot;&gt;
ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی:
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]&lt;/span&gt;
* پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''.
* ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە.
* '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە.
* '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا.
* لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
|}

-- [[بەکارھێنەر:Calak|&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:13px&quot;&gt;'''چالاک'''&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;''']]&lt;/sub&gt; ٠٢:٠٥، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>e04nndrazw8r5ntrweu8vqcvzyb64r5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گەڕەستێرۆچکەی دی ئەی ١٤</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294453</id>
    <redirect title="دوند 367943" />
    <revision>
      <id>1574956</id>
      <timestamp>2026-04-13T04:42:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>5810</id>
      </contributor>
      <comment>Kwamikagami پەڕەی [[گەڕەستێرۆچکەی دی ئەی ١٤]]ی گواستەوە بۆ [[دوند 367943]]</comment>
      <origin>1574956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="agliwlkxcev2bofrnuli3ft5gqr4grb" xml:space="preserve">#ڕەوانەکەر [[دوند 367943]]</text>
      <sha1>agliwlkxcev2bofrnuli3ft5gqr4grb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:گەڕەستێرۆچکەی دی ئەی ١٤</title>
    <ns>1</ns>
    <id>294454</id>
    <redirect title="وتووێژ:دوند 367943" />
    <revision>
      <id>1574958</id>
      <timestamp>2026-04-13T04:42:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>5810</id>
      </contributor>
      <comment>Kwamikagami پەڕەی [[وتووێژ:گەڕەستێرۆچکەی دی ئەی ١٤]]ی گواستەوە بۆ [[وتووێژ:دوند 367943]]</comment>
      <origin>1574958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="3qig43zf2dzhdp4a22c0q9ko8s2ookv" xml:space="preserve">#ڕەوانەکەر [[وتووێژ:دوند 367943]]</text>
      <sha1>3qig43zf2dzhdp4a22c0q9ko8s2ookv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دوند 367943</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294455</id>
    <redirect title="دوێندێ 367943" />
    <revision>
      <id>1574960</id>
      <timestamp>2026-04-13T04:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>5810</id>
      </contributor>
      <comment>Kwamikagami پەڕەی [[دوند 367943]]ی گواستەوە بۆ [[دوێندێ 367943]]</comment>
      <origin>1574960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="bo4fz1frxc84i6dj8mkplc5s47lj7bs" xml:space="preserve">#ڕەوانەکەر [[دوێندێ 367943]]</text>
      <sha1>bo4fz1frxc84i6dj8mkplc5s47lj7bs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:دوند 367943</title>
    <ns>1</ns>
    <id>294456</id>
    <redirect title="وتووێژ:دوێندێ 367943" />
    <revision>
      <id>1574962</id>
      <timestamp>2026-04-13T04:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>5810</id>
      </contributor>
      <comment>Kwamikagami پەڕەی [[وتووێژ:دوند 367943]]ی گواستەوە بۆ [[وتووێژ:دوێندێ 367943]]</comment>
      <origin>1574962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="36mtydkbjh5iix9ddsy36sflm539iye" xml:space="preserve">#ڕەوانەکەر [[وتووێژ:دوێندێ 367943]]</text>
      <sha1>36mtydkbjh5iix9ddsy36sflm539iye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی کۆریای باشوور، ١٩٩٧</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294457</id>
    <revision>
      <id>1574976</id>
      <timestamp>2026-04-13T10:17:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tessla</username>
        <id>41338</id>
      </contributor>
      <comment>دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1323729509|1997 South Korean presidential election]]»</comment>
      <origin>1574976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="675" sha1="3dqtotu508grez7895wqf10wquodqvn" xml:space="preserve">Presidential elections were held in [[کۆریای باشوور|South Korea]] on 18 December 1997. The result was a victory for opposition candidate Kim Dae-jung, who won with 40% of the vote.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.electionguide.org/elections/id/2926/ |ڕێکەوتی سەردان=2017-04-25 |وێبگە=www.electionguide.org |زمان=en}}&lt;/ref&gt; When he took office in 1998, it marked the first time in Korean history that the ruling party peacefully transferred power to the opposition party. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە</text>
      <sha1>3dqtotu508grez7895wqf10wquodqvn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574983</id>
      <parentid>1574976</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:24:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tessla</username>
        <id>41338</id>
      </contributor>
      <comment>شائەمراز</comment>
      <origin>1574983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="878" sha1="ia5ia0f74pdghp69cpvjkf0q1y04m0s" xml:space="preserve">{{داتابۆکس}}

ھەڵبژاردنە سەرۆکایەتییەکان لە [[کۆریای باشوور]] لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٧ بەڕێوەچوون. ئەنجامەکە سەرکەوتن بوو بۆ کاندیدی ئۆپۆزیسیۆن کیم دای-جونگ، کە بە ٤٠٪ی دەنگەکان بردییەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.electionguide.org/elections/id/2926/ |ڕێکەوتی سەردان=2017-04-25 |وێبگە=www.electionguide.org |زمان=en}}&lt;/ref&gt; کاتێک لە ساڵی ١٩٩٨ دەستبەکاربوو، ئاماژە بوو بۆ یەکەمجار لە مێژووی کۆریادا کە پارتی دەسەڵاتدار بە شێوەیەکی ئاشتییانە دەسەڵاتی بۆ پارتی ئۆپۆزیسیۆن گواستەوە.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}</text>
      <sha1>ia5ia0f74pdghp69cpvjkf0q1y04m0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی کۆریای باشوور، ١٩٩٢</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294458</id>
    <revision>
      <id>1574977</id>
      <timestamp>2026-04-13T10:17:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tessla</username>
        <id>41338</id>
      </contributor>
      <comment>دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1345333266|1992 South Korean presidential election]]»</comment>
      <origin>1574977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="546" sha1="t5g8tccgyhymo6qmobo8ihdi6d3va7e" xml:space="preserve">Presidential elections were held in South Korea on 18 December 1992, the second democratic presidential elections since the end of military rule in 1987. Voter turnout was 81.9%.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |last=Croissant |first=Aurel |ناونیشان=http://library.fes.de/pdf-files/iez/01361008.pdf |پەڕە=266}}&lt;/ref&gt; تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە 
[[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]]</text>
      <sha1>t5g8tccgyhymo6qmobo8ihdi6d3va7e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574982</id>
      <parentid>1574977</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tessla</username>
        <id>41338</id>
      </contributor>
      <comment>شائەمراز</comment>
      <origin>1574982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="731" sha1="iwu5apefavqg0iza2zg44a0j3tyhi0r" xml:space="preserve">{{داتابۆکس}}

ھەڵبژاردنە سەرۆکایەتییەکان لە کۆریای باشوور لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢ بەڕێوەچوون، کە دووەم ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی دیموکراتیک بوون لە دوای کۆتاییھاتنی دەسەڵاتی سەربازی لە ساڵی ١٩٨٧. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨١٫٩٪ بوو.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |last=Croissant |first=Aurel |ناونیشان=http://library.fes.de/pdf-files/iez/01361008.pdf |پەڕە=266}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]]</text>
      <sha1>iwu5apefavqg0iza2zg44a0j3tyhi0r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی کۆریای باشوور، ١٩٨٧</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294459</id>
    <revision>
      <id>1574978</id>
      <timestamp>2026-04-13T10:18:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tessla</username>
        <id>41338</id>
      </contributor>
      <comment>دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1328019412|1987 South Korean presidential election]]»</comment>
      <origin>1574978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="806" sha1="4rnn7mrylscu49rpa6uhi47hjdv0t1r" xml:space="preserve">Presidential elections were held in South Korea on 16 December 1987. They marked the establishment of the [[مێژووی کۆریای باشوور|Sixth Republic]], as well as the end of the authoritarian rule that had prevailed in the country for all but one year since its founding in 1948. They were the first direct presidential elections since 1971. During the intervening period, presidents had been indirectly elected by the National Conference for Unification, an electoral college dominated by the governing party. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە 
[[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]]</text>
      <sha1>4rnn7mrylscu49rpa6uhi47hjdv0t1r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574981</id>
      <parentid>1574978</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:22:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tessla</username>
        <id>41338</id>
      </contributor>
      <comment>شائەمراز</comment>
      <origin>1574981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1284" sha1="aobxq95laul34xck3x7bou5xoxx2itn" xml:space="preserve">{{داتابۆکس}}

ھەڵبژاردنە سەرۆکایەتییەکان لە [[کۆریای باشوور]] لە ١٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٧ بەڕێوەچوون. ئەمانە ئاماژە بوون بۆ دامەزراندنی [[مێژووی کۆریای باشوور|کۆماری شەشەم]]، ھەروەھا کۆتاییھاتنی دەسەڵاتی تاکڕەوی کە لەوەتەی دامەزراندنی لە ساڵی ١٩٤٨ەوە لە وڵاتەکەدا باڵادەست بوو جگە لە ماوەی یەک ساڵ. ئەمانە یەکەمین ھەڵبژاردنی ڕاستەوخۆی سەرۆکایەتی بوون لەوەتەی ساڵی ١٩٧١ەوە. لە ماوەی نێوانیاندا، سەرۆکەکان بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ لەلایەن کۆنفرانسی نیشتمانی بۆ یەکگرتنەوە ھەڵدەبژێردران، کە کۆمەڵەیەکی ھەڵبژاردن بوو و لەلایەن پارتی دەسەڵاتدارەوە کۆنترۆڵ کرابوو.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]]</text>
      <sha1>aobxq95laul34xck3x7bou5xoxx2itn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی کۆریای باشوور، ١٩٨١</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294460</id>
    <revision>
      <id>1574979</id>
      <timestamp>2026-04-13T10:18:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tessla</username>
        <id>41338</id>
      </contributor>
      <comment>دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1345727721|1981 South Korean presidential election]]»</comment>
      <origin>1574979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="527" sha1="re0ez04umzgi2dfk9vqs7vks3cy99pv" xml:space="preserve">Two-stage presidential elections were held in South Korea in February 1981. An electoral college was elected on 11 February, which in turn elected the president on 25 February. They were the last indirect presidential elections controlled by the government of Chun Doo-hwan under the new 1980 constitution. Chun was re-elected with 90% of the electoral college vote. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە</text>
      <sha1>re0ez04umzgi2dfk9vqs7vks3cy99pv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574980</id>
      <parentid>1574979</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tessla</username>
        <id>41338</id>
      </contributor>
      <comment>شائەمراز</comment>
      <origin>1574980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="895" sha1="jt10jf9rq838vt5lmfktqk7srjpmtu2" xml:space="preserve">{{داتابۆکس}}

ھەڵبژاردنە سەرۆکایەتییە دوو-قۆناغییەکان لە کۆریای باشوور لە شوباتی ١٩٨١ بەڕێوەچوون. کۆمەڵەیەکی ھەڵبژاردن لە ١١ی شوبات ھەڵبژێردرا، کە ئەویش لە بەرامبەردا سەرۆکی لە ٢٥ی شوبات ھەڵبژارد. ئەمانە دوایین ھەڵبژاردنە ناڕاستەوخۆکانی سەرۆکایەتی بوون کە لەلایەن حکوومەتی چون دوو-ھوانەوە لەژێر دەستوورە نوێیەکەی ١٩٨٠دا کۆنترۆڵ کرابوون. چون بە ٩٠٪ی دەنگی کۆمەڵەی ھەڵبژاردن دووبارە ھەڵبژێردرایەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}</text>
      <sha1>jt10jf9rq838vt5lmfktqk7srjpmtu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>لێدوانی بەکارھێنەر:مزەفەر رەقیب</title>
    <ns>3</ns>
    <id>294461</id>
    <revision>
      <id>1574984</id>
      <timestamp>2026-04-13T10:30:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>11537</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ</comment>
      <origin>1574984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8111" sha1="chqqdvz9b77iupy5gy6awwg0hoeb8ny" xml:space="preserve">== بەخێربێیت ==
{| bgcolor=&quot;#f8f8ff&quot; align=center style=&quot;width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;&quot;
|
&lt;div class=&quot;tabber horizTabBox&quot; style=&quot;width: 100% !important;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;ویکیپیدیا&amp;zwnj;&quot;&gt;
{{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}}
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]&lt;/span&gt;
'''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}}
{{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}}
{| align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;1&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]]
|[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری]
|[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]]
|}
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;بنەماکان&amp;zwnj;&quot;&gt;
بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت:
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]&lt;/span&gt;
* '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە.
* '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن.
* '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت.
* '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان.
* '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە.
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;پەڕەکەت&amp;zwnj;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]&lt;/span&gt;
'''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە:
* تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە.
* لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە.
* لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە.
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;بەشداری&amp;zwnj;&quot;&gt;
ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی:
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]&lt;/span&gt;
* پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''.
* ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە.
* '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە.
* '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا.
* لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
|}

-- &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:black&quot;&gt;&lt;/span&gt; [[User:Tessla|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:FF003A6A&quot;&gt;Tessla&lt;/span&gt;]] ([[User Talk:Tessla#top|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:black&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;]])&lt;/b&gt; ١٠:٣٠، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>chqqdvz9b77iupy5gy6awwg0hoeb8ny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>لێدوانی بەکارھێنەر:Ismail hajy zalmy</title>
    <ns>3</ns>
    <id>294462</id>
    <revision>
      <id>1574986</id>
      <timestamp>2026-04-13T11:05:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>11537</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ</comment>
      <origin>1574986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8148" sha1="jc81vw6j6lvt3e53oiy4yg5njwl2mkr" xml:space="preserve">== بەخێربێیت ==
{| bgcolor=&quot;#f8f8ff&quot; align=center style=&quot;width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;&quot;
|
&lt;div class=&quot;tabber horizTabBox&quot; style=&quot;width: 100% !important;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;ویکیپیدیا&amp;zwnj;&quot;&gt;
{{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}}
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]&lt;/span&gt;
'''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}}
{{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}}
{| align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;1&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]]
|[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری]
|[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]]
|}
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;بنەماکان&amp;zwnj;&quot;&gt;
بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت:
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]&lt;/span&gt;
* '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە.
* '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن.
* '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت.
* '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان.
* '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە.
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;پەڕەکەت&amp;zwnj;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]&lt;/span&gt;
'''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە:
* تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە.
* لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە.
* لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە.
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;بەشداری&amp;zwnj;&quot;&gt;
ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی:
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]&lt;/span&gt;
* پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''.
* ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە.
* '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە.
* '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا.
* لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
|}

-- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|&lt;span style=&quot;font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;&quot;&gt;'''ئارام'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|&lt;span style=&quot;color:black; Background:yellow&quot;&gt;'''وتووێژ'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١١:٠٥، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>jc81vw6j6lvt3e53oiy4yg5njwl2mkr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ڕەند مەریوانی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294463</id>
    <revision>
      <id>1574990</id>
      <timestamp>2026-04-13T11:34:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <comment>دەسکاری گۆڕینی وتار</comment>
      <origin>1574990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6654" sha1="o440efgg4tc5m3bdgsky22flbtkkp1o" xml:space="preserve">
{{زانیاریدانی کەسایەتی
| ناو               = ڕەند مەریوانی (ReandMariwani)
| وێنە             = &lt;!--[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
 --&gt;
| قەبارەی_وێنە      = 
| وەسفی_وێنە       = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان
| لەدایکبوون        = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|01|01}} ساڵ)
| شوێنی_لەدایکبوون   = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| نەتەوە           = [[کورد]]
| ئایین             =[[سیکۆلار]]
| پارت             = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)
| پلە               = فەرماندەی سەربازی
| زانکۆ             = کۆلێژی سەربازی (زانستە سەربازییەکان)
| کار               = سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی
| ناسراوە_بە        = سەرپەشتیاری گشتی باک
| ماڵپەڕ            = [https://ayinda.org ayinda.org]
}}

'''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt; مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی&lt;/ref&gt;

== ژیان و پەروەردە ==
ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی&lt;/ref&gt;

== دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ==
لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە &quot;کلاسیک&quot; بۆ &quot;مۆدێرن&quot; بونیاد نراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;

=== ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات ===
مەریوانی لەرێگەی &quot;مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە&quot;وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.&lt;ref name=&quot;AyindaNet&quot;&gt;ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە&lt;/ref&gt;

=== هێما و ڕەنگەکان ===
* '''ڕەنگی وەنەوشەیی:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.
* '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]
) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.&lt;ref name=&quot;KurdNation&quot;&gt;کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا&lt;/ref&gt;

== دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی ==
ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

=== پێگەی ژن ===
لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.&lt;ref name=&quot;AyindaOrg&quot; /&gt;

== پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان ==
مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.&lt;ref name=&quot;Amnesty&quot;&gt;ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی&lt;/ref&gt;

== هێزە سەربازییەکان ==
وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)'''
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)'''
ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە]
* [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا]

[[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]]
[[پۆل:خەڵکی مەریوان]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]]
[[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]]
[[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]</text>
      <sha1>o440efgg4tc5m3bdgsky22flbtkkp1o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574992</id>
      <parentid>1574990</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>دەستکاری بچوک</comment>
      <origin>1574992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6819" sha1="fdccdknthnyqqmxgd6qysshg6poy5hh" xml:space="preserve">
{{زانیاریدانی کەسایەتی
| ناو               = ڕەند مەریوانی (ReandMariwani)
| وێنە             = &lt;!--[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
| قەبارەی_وێنە      = 
| وەسفی_وێنە       = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان
| لەدایکبوون        = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|01|01}} ساڵ)
| شوێنی_لەدایکبوون   = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| نەتەوە           = [[کورد]]
| ئایین             =[[سیکۆلار]]
| پارت             = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)
| پلە               = فەرماندەی سەربازی
| زانکۆ             = کۆلێژی سەربازی (زانستە سەربازییەکان)
| کار               = سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی
| ناسراوە_بە        = سەرپەشتیاری گشتی باک
| ماڵپەڕ            = [https://ayinda.org ayinda.org]
|image=&lt;!--[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|television=https://kfmeast.org/tv/}}

'''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt; مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی&lt;/ref&gt;

== ژیان و پەروەردە ==
ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی&lt;/ref&gt;

== دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ==
لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە &quot;کلاسیک&quot; بۆ &quot;مۆدێرن&quot; بونیاد نراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;

=== ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات ===
مەریوانی لەرێگەی &quot;مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە&quot;وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.&lt;ref name=&quot;AyindaNet&quot;&gt;ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە&lt;/ref&gt;

=== هێما و ڕەنگەکان ===
* '''ڕەنگی وەنەوشەیی:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.
* '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]
) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.&lt;ref name=&quot;KurdNation&quot;&gt;کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا&lt;/ref&gt;

== دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی ==
ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

=== پێگەی ژن ===
لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.&lt;ref name=&quot;AyindaOrg&quot; /&gt;

== پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان ==
مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.&lt;ref name=&quot;Amnesty&quot;&gt;ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی&lt;/ref&gt;

== هێزە سەربازییەکان ==
وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)'''
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)'''
ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە]
* [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا]

[[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]]
[[پۆل:خەڵکی مەریوان]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]]
[[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]]
[[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]</text>
      <sha1>fdccdknthnyqqmxgd6qysshg6poy5hh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574993</id>
      <parentid>1574992</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:46:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>دەستکاری بچووک</comment>
      <origin>1574993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6654" sha1="o440efgg4tc5m3bdgsky22flbtkkp1o" xml:space="preserve">
{{زانیاریدانی کەسایەتی
| ناو               = ڕەند مەریوانی (ReandMariwani)
| وێنە             = &lt;!--[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
 --&gt;
| قەبارەی_وێنە      = 
| وەسفی_وێنە       = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان
| لەدایکبوون        = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|01|01}} ساڵ)
| شوێنی_لەدایکبوون   = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| نەتەوە           = [[کورد]]
| ئایین             =[[سیکۆلار]]
| پارت             = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)
| پلە               = فەرماندەی سەربازی
| زانکۆ             = کۆلێژی سەربازی (زانستە سەربازییەکان)
| کار               = سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی
| ناسراوە_بە        = سەرپەشتیاری گشتی باک
| ماڵپەڕ            = [https://ayinda.org ayinda.org]
}}

'''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt; مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی&lt;/ref&gt;

== ژیان و پەروەردە ==
ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی&lt;/ref&gt;

== دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ==
لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە &quot;کلاسیک&quot; بۆ &quot;مۆدێرن&quot; بونیاد نراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;

=== ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات ===
مەریوانی لەرێگەی &quot;مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە&quot;وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.&lt;ref name=&quot;AyindaNet&quot;&gt;ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە&lt;/ref&gt;

=== هێما و ڕەنگەکان ===
* '''ڕەنگی وەنەوشەیی:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.
* '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]
) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.&lt;ref name=&quot;KurdNation&quot;&gt;کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا&lt;/ref&gt;

== دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی ==
ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

=== پێگەی ژن ===
لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.&lt;ref name=&quot;AyindaOrg&quot; /&gt;

== پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان ==
مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.&lt;ref name=&quot;Amnesty&quot;&gt;ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی&lt;/ref&gt;

== هێزە سەربازییەکان ==
وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)'''
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)'''
ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە]
* [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا]

[[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]]
[[پۆل:خەڵکی مەریوان]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]]
[[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]]
[[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]</text>
      <sha1>o440efgg4tc5m3bdgsky22flbtkkp1o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574995</id>
      <parentid>1574993</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>دانانی ڕەنگی وەنەوشیی</comment>
      <origin>1574995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6712" sha1="71ttm3uoxa861auri98lha9e4v4mdpc" xml:space="preserve">
{{زانیاریدانی کەسایەتی
| ناو               = ڕەند مەریوانی (ReandMariwani)
| وێنە             = &lt;!--[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
 --&gt;
| قەبارەی_وێنە      = 
| وەسفی_وێنە       = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان
| لەدایکبوون        = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|01|01}} ساڵ)
| شوێنی_لەدایکبوون   = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| نەتەوە           = [[کورد]]
| ئایین             =[[سیکۆلار]]
| پارت             = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)
| پلە               = فەرماندەی سەربازی
| زانکۆ             = کۆلێژی سەربازی (زانستە سەربازییەکان)
| کار               = سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی
| ناسراوە_بە        = سەرپەشتیاری گشتی باک
| ماڵپەڕ            = [https://ayinda.org ayinda.org]
}}

'''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt; مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی&lt;/ref&gt;

== ژیان و پەروەردە ==
ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی&lt;/ref&gt;

== دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ==
لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە &quot;کلاسیک&quot; بۆ &quot;مۆدێرن&quot; بونیاد نراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;

=== ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات ===
مەریوانی لەرێگەی &quot;مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە&quot;وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.&lt;ref name=&quot;AyindaNet&quot;&gt;ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە&lt;/ref&gt;

=== هێما و ڕەنگەکان ===
* '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.[[kfm logo svg]]
* '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.&lt;ref name=&quot;KurdNation&quot;&gt;کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا&lt;/ref&gt;

== دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی ==
ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

=== پێگەی ژن ===
لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.&lt;ref name=&quot;AyindaOrg&quot; /&gt;

== پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان ==
مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.&lt;ref name=&quot;Amnesty&quot;&gt;ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی&lt;/ref&gt;

== هێزە سەربازییەکان ==
وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)'''
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)'''
ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە]
* [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا]

[[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]]
[[پۆل:خەڵکی مەریوان]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]]
[[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]]
[[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]</text>
      <sha1>71ttm3uoxa861auri98lha9e4v4mdpc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1574996</id>
      <parentid>1574995</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:57:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڕەندمەریوانی</username>
        <id>73644</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1574996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8772" sha1="ld1t2xig9hal2ymi7sfqcn6pjmslj2c" xml:space="preserve">
{{زانیاریدانی کەسایەتی
| ناو               = ڕەند مەریوانی (ReandMariwani)
| وێنە             = &lt;!--[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]
 --&gt;
| قەبارەی_وێنە      = 
| وەسفی_وێنە       = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان
| لەدایکبوون        = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|01|01}} ساڵ)
| شوێنی_لەدایکبوون   = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]
| نەتەوە           = [[کورد]]
| ئایین             =[[سیکۆلار]]
| پارت             = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)
| پلە               = فەرماندەی سەربازی
| زانکۆ             = کۆلێژی سەربازی (زانستە سەربازییەکان)
| کار               = سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی
| ناسراوە_بە        = سەرپەشتیاری گشتی باک
| ماڵپەڕ            = [https://ayinda.org ayinda.org]
}}

'''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.&lt;ref name=&quot;Ayinda&quot;&gt;ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]&lt;/ref&gt; مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.&lt;ref name=&quot;KFM&quot;&gt;کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی&lt;/ref&gt;

== ژیان و پەروەردە ==
ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot;&gt;ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی&lt;/ref&gt;

== دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ==
لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە &quot;کلاسیک&quot; بۆ &quot;مۆدێرن&quot; بونیاد نراوە.&lt;ref name=&quot;Kurdipedia&quot;&gt;بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]&lt;/ref&gt;

=== ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات ===
مەریوانی لەرێگەی &quot;مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە&quot;وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.&lt;ref name=&quot;AyindaNet&quot;&gt;ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە&lt;/ref&gt;

=== هێما و ڕەنگەکان ===
* '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.[[xpand_less
&lt;svg width=&quot;800&quot; height=&quot;800&quot; viewBox=&quot;0 0 800 800&quot; xmlns=&quot;http://www.w3.org/2000/svg&quot;&gt;
  &lt;!-- Background Purple --&gt;
  &lt;rect width=&quot;800&quot; height=&quot;800&quot; fill=&quot;#8e2096&quot; /&gt;

  &lt;!-- Circular Swirl Line --&gt;
  &lt;path d=&quot;M280 680 C 150 650, 120 400, 250 200 C 350 50, 650 150, 700 450 C 720 650, 500 780, 450 750&quot;
        fill=&quot;none&quot; stroke=&quot;#a0e258&quot; stroke-width=&quot;6&quot; stroke-linecap=&quot;round&quot; opacity=&quot;0.8&quot;/&gt;

  &lt;!-- The Sun (Top of the plant) --&gt;
  &lt;g id=&quot;sun&quot;&gt;
    &lt;circle cx=&quot;500&quot; cy=&quot;270&quot; r=&quot;55&quot; fill=&quot;#ffdb00&quot; /&gt;
    &lt;!-- Rays --&gt;
    &lt;g stroke=&quot;#ffdb00&quot; stroke-width=&quot;3&quot;&gt;
      &lt;line x1=&quot;500&quot; y1=&quot;140&quot; x2=&quot;500&quot; y2=&quot;200&quot; /&gt;
      &lt;line x1=&quot;500&quot; y1=&quot;340&quot; x2=&quot;500&quot; y2=&quot;400&quot; /&gt;
      &lt;line x1=&quot;370&quot; y1=&quot;270&quot; x2=&quot;430&quot; y2=&quot;270&quot; /&gt;
      &lt;line x1=&quot;570&quot; y1=&quot;270&quot; x2=&quot;630&quot; y2=&quot;270&quot; /&gt;
      &lt;!-- Diagonal rays --&gt;
      &lt;line x1=&quot;410&quot; y1=&quot;180&quot; x2=&quot;450&quot; y2=&quot;220&quot; /&gt;
      &lt;line x1=&quot;550&quot; y1=&quot;320&quot; x2=&quot;590&quot; y2=&quot;360&quot; /&gt;
      &lt;line x1=&quot;410&quot; y1=&quot;360&quot; x2=&quot;450&quot; y2=&quot;320&quot; /&gt;
      &lt;line x1=&quot;550&quot; y1=&quot;220&quot; x2=&quot;590&quot; y2=&quot;180&quot; /&gt;
      &lt;!-- Smaller rays in between --&gt;
      &lt;line x1=&quot;450&quot; y1=&quot;150&quot; x2=&quot;470&quot; y2=&quot;205&quot; /&gt;
      &lt;line x1=&quot;550&quot; y1=&quot;150&quot; x2=&quot;530&quot; y2=&quot;205&quot; /&gt;
    &lt;/g&gt;
  &lt;/g&gt;

  &lt;!-- The Plant Stem --&gt;
  &lt;path d=&quot;M485 780 Q 530 650, 480 550 T 500 270&quot;
        fill=&quot;none&quot; stroke=&quot;#6db33f&quot; stroke-width=&quot;10&quot; stroke-linecap=&quot;round&quot; /&gt;
  &lt;path d=&quot;M488 780 Q 533 650, 483 550 T 503 270&quot;
        fill=&quot;none&quot; stroke=&quot;#ffffff&quot; stroke-width=&quot;2&quot; opacity=&quot;0.3&quot; /&gt;

  &lt;!-- Leaves --&gt;
  &lt;!-- Left Leaf --&gt;
  &lt;path d=&quot;M480 440 Q 420 410, 440 460 Q 470 480, 480 440&quot; fill=&quot;#88cc44&quot; /&gt;
  &lt;!-- Middle Leaf --&gt;
  &lt;path d=&quot;M505 435 Q 560 410, 570 450 Q 540 485, 505 435&quot; fill=&quot;#88cc44&quot; /&gt;
  &lt;!-- Right Leaf --&gt;
  &lt;path d=&quot;M545 490 Q 640 460, 650 520 Q 590 560, 545 490&quot; fill=&quot;#88cc44&quot; /&gt;

  &lt;!-- Text: Aînde --&gt;
  &lt;text x=&quot;150&quot; y=&quot;540&quot; font-family=&quot;Georgia, serif&quot; font-size=&quot;95&quot; fill=&quot;white&quot; font-weight=&quot;normal&quot;&gt;Aînde&lt;/text&gt;
 
  &lt;!-- Text: K.F.M --&gt;
  &lt;text x=&quot;230&quot; y=&quot;610&quot; font-family=&quot;Arial, sans-serif&quot; font-size=&quot;65&quot; fill=&quot;white&quot; font-weight=&quot;900&quot; letter-spacing=&quot;2&quot;&gt;K.F.M&lt;/text&gt;
&lt;/svg&gt;]]
* '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.&lt;ref name=&quot;KurdNation&quot;&gt;کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا&lt;/ref&gt;

== دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی ==
ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.&lt;ref name=&quot;KFM&quot; /&gt;

=== پێگەی ژن ===
لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.&lt;ref name=&quot;AyindaOrg&quot; /&gt;

== پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان ==
مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.&lt;ref name=&quot;Amnesty&quot;&gt;ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی&lt;/ref&gt;

== هێزە سەربازییەکان ==
وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات:
# '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)'''
# '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)'''
ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.&lt;ref name=&quot;Rudaw24&quot; /&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە]
* [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا]

[[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]]
[[پۆل:خەڵکی مەریوان]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]]
[[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]]
[[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]</text>
      <sha1>ld1t2xig9hal2ymi7sfqcn6pjmslj2c</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>